Wikisource lawikisource https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicifons Disputatio Vicifontis Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Scriptor Disputatio Scriptoris Pagina Disputatio Paginae Liber Disputatio Libri TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 104 11573 273976 145800 2026-07-16T03:58:44Z Pseudo-philodoxia 32391 typo: non enim erat potestas *secunda* sed *sexta* 273976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Trlit" />{{Rh|16|{{sc|de congruentiis primi gradus}}}}</noinclude><section end=art._16 /> <section begin=art._17 /> {{ancora|II.17|art._17}} {{c|17.}} Si itaque numerus compositus <math>A</math> est productum ex <math>B, C, D</math> etc., patet, inter factores primos numerorum <math>B, C, D</math> etc. alios esse non posse, quam qui etiam sint inter factores numeri <math>A</math>, et quemvis horum factorum toties in <math>B, C, D</math> etc. coniunctim occurrere debere, quoties in <math>A</math>. Hinc colligitur criterium, utrum numerus <math>B</math> alium <math>A</math> metiatur, necne. Illud eveniet, si <math>B</math> neque alios factores primos, neque ullum pluries involvit, quam <math>A</math>; quarum conditionum si aliqua deficit, <math>B</math> ipsum <math>A</math> non metietur. Facile hinc calculi combinationum auxilio derivari potest, si <math>A=a^\alpha b^\beta c^\gamma</math> etc. designantibus ut supra <math>a, b, c</math> etc. numeros primos diversos: <math>A</math> habere {{fbloc|<math>(\alpha+1)(\beta+1)(\gamma+1)\ </math> etc.}} divisores diversos, inclusis etiam <math>1</math> et <math>A</math>. <section end=art._17 /> <section begin=art._18 /> {{ancora|II.18|art._18}} {{c|18.}} Si igitur <math>A=a^\alpha b^\beta c^\gamma\!</math> etc., <math>K= k^\kappa l^\lambda m^\mu\!</math> etc., atque primi <math>a, b, c</math> etc., <math>k, l, m</math> etc. omnes diversi, patet <math>A</math> et <math>K</math> divisorem communem praeter <math>1</math> non habere, sive inter se esse primos. Pluribus numeris <math>A, B, C</math> etc. propositis ''maxima omnibus communis mensura'' ita determinatur. Resolvantur omnes in suos factores primos, atque ex his excerpantur ii, qui omnibus numeris <math>A, B, C</math> etc. sunt communes (si tales non adsunt, nullus divisor erit omnibus communis). Tum quoties quisque horum factorum primorum in singulis <math>A, B, C</math> etc. contineatur, sive ''quot dimensiones'' in singulis <math>A, B, C</math> etc. quisque habeat, adnotetur. Tandem singulis factoribus primis tribuantur dimensiones omnium quas in <math>A, B, C</math> etc. habent minimae, componaturque productum ex iis, quod erit mensura communis quaesita. Quando vero numerorum <math>A, B, C</math> etc. ''minimus communis dividuus'' desideratur, ita procedendum. Colligantur omnes numeri primi, qui numerorum <math>A, B, C</math> etc. aliquem metiuntur, tribuatur cuivis dimensio omnium quas in numeris <math>A, B, C</math> etc. habet maxima, sicque ex omnibus productum confletur, quod erit dividuus quaesitus. '''Ex.''' Sit <math>A=504 = 2^3 3^2 7</math>, <math>B= 2880 = 2^6 3^2 5</math>; <math> C=864 = 2^5 3^3</math>. Pro inveniendo divisore communi maximo habentur factores primi <math>2, 3</math>, quibus dimensiones <math>3, 2</math> tribuendi; unde fiet <math>= 2^3 3^2= 72</math>; dividuus vero communis minimus erit <math>2^6 3^3 5 . 7 = 60480</math>. {{nop}}<noinclude> <references/></noinclude> m9d7tyhquv4xzunm71wk1acrw2sb1s5 0 36549 273972 127485 2026-07-15T16:41:26Z Mewordfix 25920 273972 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor= Franciscus Petrarca |OperaeTitulus= Epistolae metricae |OperaeWikiPagina= |Annus= 1361 |SubTitulus= |Genera=epistulae, carmina }} ===AD BARBATUM SULMONENSEM=== <poem> Si michi seva pium servassent sidera regem, Pars animi, Barbate, mei, non littera cordis Nuntia per vastos tractus telluris et unde Ambiguum tentaret iter, tua lumina presens Aspicerem, vox viva tuas contingeret aures. Mors vetat. Heu varii quos quondam largus honores Contulit ille michi! Vultus heu blanda sereni Maiestas placideque decus pondusque senecte! Heu prerepta michi frons augustissima celo Reddita iam patrio! Vox heu doctissima melle Dulcior hybleo, que prensa tenacibus hamis Corda virum rapiebat humo, que laudibus amplis Ingenium celebrare meum calamumque solebat, Calcar agens animo validum! Non omnia terre Obruta: vivit amor, vivit dolor; ora negatur Regia conspicere, at flere et meminisse relictum est. Hec duo letheis nunquam de pectore nostro Eripiet mors atra vadis. Verum ordine vite Proposito excutimur. Mundi pars una placebat, Spargimur hac illac pelagoque abrumpimur alto Alpibus ac mediis, quotiensque faventibus astris Reddimur Ausonie, bustum tibi forte Maronis Obtigit in partem vatis, michi cessit origo, Amnibus ac toto disiungimur Apennino. Hinc mea vox mittenda tibi est, et credere curas Cogimur archanas calamo, nec pauca silendi Causa labor, sed plura metus, ne nostra prophani Abdita perspiciant oculi: vulgata videri Non metuunt. Memor ergo precum, dilecte, tuarum, Institui exiguam sparsi tibi mittere partem Carminis, exacte percurrens otia vite. Perlege, cognosces animum sine viribus alas Ingenii explicuisse leves. Nam, vera fatebor, Implumem tepido preceps me gloria nido Expulit, et celo iussit volitare remoto. Penitet incepti: cursum revocare iuvente Si liceat, mansisse domi, cum tempore nervos Consolidasse velim. Late iam noscor et audax Fama preit meritum laxisque effertur habenis. Affectus animi varios bellumque sequacis Perlegis invidie curasque revolvis inanes, Quas humilis tenero stilus olim effudit in evo; Perlegis et lacrimas et quod pharetratus acuta Ille puer puero fecit michi cuspide vulnus. Omnia paulatim consumit longior etas, Vivendoque simul morimur rapimurque manendo. Ipse michi collatus enim non ille videbor: Frons alia est moresque alii, nova mentis imago, Voxque aliud mutata sonat, nec pestibus isdem Urgeor, erubuit livor cessitque labori. Cessit an incaluit longisque recruduit annis Laude tumens aucta, et mecum cum tempore crevit? In dubio est: certe hunc didici contemnere ab alto. Iamque equidem vel nulla lues vel spreta quietem Dat calamo atque animo. Iamque observatio vite Multa dedit lugere nichil, ferre omnia: iamque Paulatim lacrimas rerum experientia tersit. Iam quod non potuit ratio, natura diesque Longa potest; vicere due cui cesserat una. Tempus edax minuit quem mors exstinxit amorem. Flamma furens annis, fumulo cessere faville. Nunc breve marmor habet longum, quibus arsimus ignes, Pectore nunc gelido calidos miseramur amantes, Iamque arsisse pudet. Veteres tranquilla tumultus Mens horret relegensque alium putat ista locutum, Sed iam nequicquam latebras circumspicit: ardens Turba premit comitum, quos par insania iactat, Dulce quibus conferre suis aliena, nec illos Submovisse sat est; acies nam maior apertam Protrahit in lucem. Durum: sed et ipse per urbes Iam populo plaudente legor, nec Musa regressum Secreti iam callis habet, vetitumque latere est. Prodeat impexis ad te festina capillis Ac fluxo discinta sinu, veniamque precetur, Non laudem. Veniet tempus dum forte superbis Passibus atque alio redeat spectanda paratu. Nunc tibi qualis erat sub prima etate, priusquam Figeret in thalamo speculum vultumque comasque Inciperet cohibere vagas, occurrit, amice, Cui semper — rex quantus amor — non seria tantum Sed nuge placuere mee. Tu consule, queso, Parva licet, magni: nam dum maiora parantur Hunc tibi devoveo studii iuvenilis honorem. </poem> ===AD BENEDICTUM XII PONTIFICEM ROMANUM SUB NOMINE URBIS ROME=== <poem> Te, cui telluris pariter pelagique supremum Contulit imperium virtus meritumque pudorque Et deus omnipotens et inevitabile fati Arbitrium mundique dedit quas volvis habenas: En ego te supplex, sparsis miseranda capillis Et sacros complexa pedes ac dulcia figens Oscula, sic dominum et sponsum confessa ducemque Alloquor. Alme parens, solus qui cunta gubernas, Quem stupet et flexis genibus gens omnis adorat, Si michi que viguit iuvenili in corpore quondam Forma foret roseusque color, si pectore sanguis Fervidus, aut sponsis irem comitata duobus, Ipse habitus notam faceret summisque verendam Principibus, nomenque meum tacitura fuissem: Squalida sed quoniam facies neglectaque cultu Cesaries, multisque malis lassata senectus Eripiunt solitam effigiem, vetus accipe nomen, Quo nullum toto memoratur notius orbe: Roma vocor. Vultum ne, pater, cognoscis anilem Gutturis ac tremuli, sonitum, et deformia segni Membra mora, invalidis vix consistentia plantis? Sic anni nocuere michi qui fortia vincunt Et senium clara decussit fronte decorem. Quid queror, o nimium simplex? Licet irrita tempus Cunta ferat, celique labor requiesque negata Sideribus, forti nondum superantur ab evo Multa tamen, longe quibus altior extat origo. Urbibus argolicis latiisque ingentia perstant Menia, et indomito cernuntur vertice turres, Quas decuit rapido primum succumbere seclo, Si series servata foret longinqua dierum. Nam prius insane quam lamberet ubera matris Egregius fama venturus ad astra Quirinus, Mantua iam steterat variis habitata colonis: Iam Patavum, Anthenor flammas emensus et undas Ediderat: pisana procul submota sicano Urbs erat alpheo: Tibur et Preneste latinis Flos erat in populis. Quid singula persequor? Ergo Non venit etatis vitio quod ruga senilis Canitiesque premat; sed enim te nulla remoto Illuxit michi pulcra dies nullaque rebelles Devinxit fraternus amor dulcedine natos, Haud satis annosam veritos contemnere matrem. Decolor hinc facies, hinc precipitata senectus, Hinc michi continuusque dolor lacrimeque recentes. Semper et ad superos nequicquam mixta querelis Murmura cum precibus, vel inania vota feruntur, Postquam a complexu sum cari abiecta mariti Et patris et domini, solus nanque omnia nobis, Solus eras per quem poteram formosa manere. Heu terrenorum decus et spes falsa bonorum! Illa ego sum infelix toti que cognita mundo Nuper honorato pulsabam vertice celum, Cetera calcabam: currentia flumina, fontes, Et mare littoribus flexum terrasque patentes, Arma, urbes, armenta, viros, quecumque sub usus Humanos natura dedit romana fuere. Me dominam late regnantem vidit Eoi Consurgens aurora procul de gurgite ponti: Me quoque victricem zephiri sensere tepentes Flatus et algentis boree, pluvialis et austri, Et quecumque vago tellus obsessa profundo Despicit aut fluctus, nitidas aut suspicit auras. Me Dacus immitis timuit, me durus in armis Germanus Graius ve loquax atque asper Hiberus, Non fuga preripuit Parthum michi fulcta sagittis, Nec labor ipse vie subduxit cladibus Indum, Ethiopemque iugo non torridus abstulit ether, Frigora nec Tanaim, nec sevior unda Britannum. Me mala Carthago tribus est experta ruinis, Bellaque sunt Macedum totidem totidemque labores. Prelia quis nescit multos agitata per annos Et regem Ponti domitum in precordia tandem Vix vetitas reserasse vias per membra veneno? Antiochum Pyrrhumque gravem variumque Iugurtham Pretereo regesque alios, ne cognita pridem Ac vulgata satis tumido sermone revolvam. Sed postquam fortuna ferox, que vertere ad imum Summa solet, gaudens validissima frangere regna, Instabiles turbata pedes a flumine tusco Avertit seroque domum reditura recessit, Extemplo variis hinc illinc acta procellis Per scopulis et saxa feror; nanque omnis avite Maiestatis honos viduatam coniuge sancto Deserit, ac tantum invidie mea gloria vivit, Et meminisse premit et desperatio torquet. Unde etenim aut quo nam misere sperare relictum Te preter qui cunta potes prestante salutem? Civili hinc semper scelus o lacrimabile dextra Dilanior, cupidis illinc sum preda tyrannis. Infames venere proci, qui nostra petentes Coniugia invitam violarunt; corpus inerme Nempe erat, indignum auditu, nec corpore robur Femineo, aut usquam pavide fuga tuta patebat: His fisus, quanquam pudeat meminisse, capistro Succinctus rigido tenuique indutus amictu Corvarie obscenus quid non est ausus alumnus? O furor et rationis inops ac ceca libido, Quo pergis? que monstra paras? Ieiunus, ab ungue Nudus adusque genu, solitus silvestribus herbis Longevam recreare famem et radicis amare Cortice, non timuit, senior iam, turpis adulter Luce nec erubuit sacrum incestare cubile. Circumfusa equidem stetit impia turba prophanis Vocibus exclamans: «Nimios iam despicit annos Vir tuus et fugiens alias sibi iungit amicas». At neque blanditiis nec me terrore minisque Flectere cum posset, rapidam compulsus in iram Vi rapuit tenuitque diu, dum forte cruento Teutonicum lateri sibi cingere contigit ensem. Si potes ista pati, poterunt simul ignis et unda Insolitis herere modis, poterit ve ferocem Agna fugare lupum, fulvumque capella leonem. An ne senem refugis meliori tempore amatam? An cessas prebere manum lapsamque iuvando Erigere et fidus fragili comes esse senecte? Te sine nulla manent dulcis solatia vite. Nam qualis matrona viri spoliata favore, Quem triste exilium longinquas traxit in oras, Mesta domi festisque sedens lacrimosa diebus Expectat cupidosque oculos trans equora iactat: Talis ego et nostris thalamis te erumpere cernens Indolui, vates utinam non certa futuri! Post autem assidue te, preclarissime coniunx, Nocte dieque vocans, raucis vix fessa precando Faucibus ista loquor, vix verba novissima formo. Sedibus avulsos possem si ostendere colles Et pectus nudare meum, per mille vivendo Vulnere me laceram, fleres, nisi saxeus esses. Nunc tamen (ut licitum est absentia mente tueri), Aspice templa dei multo fundata labore Ut ruitura tremunt, nullis altaria gazis Accumulata silent modico fumantia thure. Aspice quam rarus subeat penetralibus hospes, Quanque inopi sub veste petat delubra sacerdos, Et miserere, pater, meritam nec forte negabis: Nam michi si fandi veniam das (absit ut ista Improperare velim, sed prisca recurrere dulce est), Cum summo fortuna loco me leta locasset Regnaque sub pedibus nostris prostrata iacerent, Nullum passa parem, dominum te sponte petivi. Si dubitas, non parvus adest mons ille Soractis Testis et unanimi proclamant murmure silve. Si dices: «Non solus ego, fuit alter in arce Regnator sponsusque tuus», stat vera fateri Mens michi, nam foribus figmentum hec submovet etas. Ille vagus profugusque sinu discedere nostro Sustinuit nostrique illum Germania secum Abstulit immemorem; vulnus iam longa cicatrix Astrinxit lacrimasque valens siccare vetustas Intulit antiqui paulatim oblivia damni... Tu vita spes una michi baculusque cadenti, Quo steteram subnixa diu, tu grata laborum Et tranquilla quies, clipeus tu seva tonantis Fulmina fortune excutiens portusque salutis, Quo quassam et tanti iactatam advertere proram Naufragio contenta fui. Solabar ut uno Lumine, dum poteram, sic nunc orbata duobus Non possum tacitas ultra perferre tenebras, Verbaque si libeat curarum audire mearum, Spero animum motura tuum. Nam fama locuta est Nescio quid gratum misere, te semper in ore Nomen habere meum, nec non de coniuge tristi Multa solere loqui, viduam quoque sepe vocare: Hec eadem nunc fama meas perduxit ad aures Pellere te, ut proprias sedes ac tecta revisant, Prelatos ex urbe tua, nec velle putandum est Externis prebere, tuis sua iura negare. Quid? quod egestatem nostram miseratus opemque Non expectatam iam nunc, dilecte, dedisti, Qua tegerem latus ipsa meum, ne scilicet essem Nuda revertenti sic occursura marito. Adde quod et fletum renovans intervenit omen. Est breve tempus adhuc, cum te durissima morbi Vis tenuit timuique putans te vita carere. Terribilem, si vera ferunt, in limine mortem Vidisti intrepidus, nobis tunc ossa referri Iussisse ac patrio pallentia membra sepulcro Diceris, et claustro vaticani corpus humandum, Si moriens venturus eras. Precordia quando Vita regit calidoque agitantur sanguine fibre, Cur dubitem secura diem promittere faustum Gentibus Ausoniis? Rutilos iam cernere currus, Iam nivei candoris equos phalerisque superbos, Iam strepitum videor comitum sentire tuorum, Auribus erectis stans semper, si quis etrusca Parte sonans «tuus ille redit» michi nuntius adsit. Ergo rubere genas fluxos et in ordine crines Colligere incipio, mesto manantia planctu Uda supercilia abstergens. Nec sola placere Artibus his studeo, sed et ipsa sororibus orno Permulcens studiosa comas ac talibus hortor: «Accipite o mundi dominum, qui longe revertens, Certa salus patrie, Latio suspiria pellet. Ille autem herbosos colles et littora passim Complerunt vallesque cavas, pars rupibus altis Prominet, ac vultus avide spectare serenos Obsedere vias intentaque lumina servant. Cum primum, ducente deo, transcenderis alpes Italieque tue pulcerrima culta tenebis, Occurrent miranda animis, speciesque locorum, Effigies hominum, tepidi clementia veris, Blandaque temperies, nec frigore pulsa nec estu, Teque novum aspiciens intrasse fatebere mundum. Urbibus exhaustis omnes diffusa per agros Agmina devotas tollent ad sidera voces Certatim nomenque sacrum celebrare iuvabit. Tunc vere benedictus eris benedictaque talem Que peperit genetrix: tantum ut videare profecto Letior et tantum te te felicior ipso, Quantum pura oculis oriens post nubila lux est. Sed quia perpetuus mentem timor angit amantis Admoneo metuensque precor ne nostra per urbes Gaudia distuleris rebus distractus amenis. Ianua nam quamvis primis in finibus astans Limine te excipiat, placeatque Placentia forsan, Alliciatque bonis redimita Bononia tantis, Filia vel quamvis moveat mea pulcrior illis Floribus et vario renitens Florentia cultu, Innumereque alie, nulla hinc oblivia surgant Coniugis antique, qua non formosior ulla Aut erit aut visa est, modo sim te leta recepto. Iamque age pelle moras: tibi summa cacumina montes Inclinent nullusque vie labor obstet eunti Ac bene pacatas substernat classibus undas Equor et impellant placidi tua carbasa venti. </poem> ===AD ENEAM SENENSEM=== <poem> Per iuga Parnasi scandentem summa videbis Eneam, missamque feres sibi iussa salutem; Post gravidum gemitu narrabis, epystola, carmen: Nam dabit is facilem nostris sermonibus aurem. Heu michi; quam longe traxerunt stamina vite Insignes feritate dee! quod flebile sidus, Ut mala conspicerem, vivaces protulit annos! Quo lacrimas de fonte traham? Suspiria dignis Nectere quis valeat numeris, patrieque ruentis Infandum excidium meritis equasse querelis? O utinam michi cunta forent resonantia membra Vocibus humanis, aut ferrea lingua, dolores Ut mundus sentire meos ac tristia posset Murmura! Verum animam vox deserit ipsa, nec unde Incipiam novi, fateor. Proh fata! pudendis Angimur imperiis patimurque in viscera passim Nostra triumphatos fractosque accingier enses. Ah, pudeat mundi dominam, Fortunam, maligni Servitii damnare iugo manibusque, revinctas Quas totiens post terga dedit, tentare potentem Ausoniam, ducibus penis flendamque severo Hanibali, siccisque oculis quam nulla videret Barbaries Gallis subiectam ferre tributum! Quorum, siqua fides, tumuerunt sepe cruore Flumina, cerulee rubuerunt sepe puelle, Fervidus infestam dum frangit Iulius iram, Et fera dum validis rabies contunditur armis. Nec satis est nymphas faunosque agrestia priscis Numina, quin ipsum facimus quoque Nerea testem. Nanque, pererrate ut ventum est ad limina terre, Ingredimur pelagus, patrioque in gurgite magnus Horruit Oceanus romani verbera remi Atque sepulcra dedit fulvis miseranda Britannis. Quid referam hostili positas in littore turres Oppidaque et victis minitantes civibus urbes, Italice virtutis opus, monimentaque nostri Cesaris, eternum imperii testantia nomen? Torquatum transire libet, ne sanguinis ista Sit laus et partem cedat victoria fame Maiorum cineri. Iuvat hinc tacuisse Camillum Et quem nigra virum volucris contexerat, et te, Tertia qui revehis spoliato ex hoste trophea Suffigiens ad templa Iovis, Marcelle, silebo. Rusticus Arpini Marius, qui vomere collem Scindere et inculto tellurem vertere rastro Doctus erat, sevum ut tetigit manus aspera ferrum; Quas strages! notum ut faceret nempe itala bello Rusticitas quantum externa prestantior omni Nobilitate foret. Sed nunc heu! cunta retrorsum Ire parant: pulcrum veluti surgentibus austris Eripiat nox ceca diem, nec cognita nautis Ursa nec astrigeri splendescant lumina celi. O pudor, o plus quam pudor! En hoc tempore surgit In dominum servus, patroni in colla cruentus Libertus: vulgare odium, post verbera semper Acrior ardescit famulus. Quis carcere lapsum Custodem rectis cernentem vidit ocellis? Taurus ab inviso furtim distractus aratro Optat aratorem torvus, dum cornibus ornos Verberat et magnis complet mugitibus auras. Ante petet libicas Syrtes densissimus Athlas Caucaseumque caput fluctus perfundet Hiberus, Ante aquilam blande vincent feritate columbe, Et cornix pluma niveos transcendet olores, Quam, dum serviles meditatur sepe cathenas, Flagraque dum subeunt mentem virgasque tremiscit, Furcifer, in frontem, metuat nisi tristis, herilem Liventesque humeros laxataque brachia vinclis Non moveat, seu iusta trucem reverentia tangat Et nocet interdum, felicia tempora postquam Cesserunt, rebus nimium affluxisse secundis. Nanque, abeat fortuna licet, mansura superstes Invidia exercet lapsos fragmentaque fati Atterit, exhausti repetens tormenta favoris. Nos quoque sentimus veteris dispendia palme, Undique consurgunt populi penamque reposcunt, Et, nisi sors obstet celsoque serenus Olimpo Iupiter aspiciat, peragent. Cur gentibus esse Ludibrium domitis miseri properamus et orbis Fabula? Felicem populum, quem libera dudum Et victrix condebat humus! Nos vilia busta Barbaricis pedibus iam iam calcanda superbis Expectant. Olim regnorum iniusta cupido Urbibus Hesperie, civilia bella nefasque. Quorsum abiit? quenam quassis concordia rebus? Omnia disparibus rumpuntur federa votis, Et vite turbata quies. Vesana magistros Sic quondam invadit rabies, cum fessa procellis Volvitur infelix abies, dumque alter in eurum Nititur, in zephiros alter, neglecta tremendos Incidit in scopulos. Nobis nunc ista Caribdis Imminet: hos scopulos metuo. Discordia nostra Hostibus hoc animi tribuit: tutela periclis Linquitur in mediis, rimisque admittimus undam, Adversis ferimur ventis. Iam naufraga puppis Huc illuc preceps agitur, nec dextera tantum Levaque concutitur, penetrat sed prorsus in alvum Iam nimium vicina lues, mediumque molesta Corripuit corpus Latii fibrasque per omnes Ibit, pestifero mox infectura veneno Tirrenum Superumque fretum, solemque serenum Mox tenebris clausura novis. Sublimis ab Alpe Ille minax animo iam premetitur avaro Ditia rura procul, qua se pulcerrima rerum Porrigit Hesperia armipotens: circumspicit urbes Instar regnorum, quarum vix nomina quisquam Scire queat, castella manu tot structa magistra, Sidera quot celo pelagoque feruntur arene. Marmoris hunc varii congesta palatia tangunt, Meniaque in nubes solidis subvecta columnis. Obstupet omnigenum venis fulgere metallum Aspiciens portusque maris per utrunque cavatos Anfractum, Cererem campis et rupe Lieum Pendentem aeria, gravidis sub vitibus ulmos Inflexa cervice premi. Videt ille boumque Cornipedumque greges pratis errare, volantum Etheris et placidi spatium montanaque tempe, Atque lacus stagnantis aque fontesque salubres Invalidis, nitidos et opacis vallibus amnes, Dulcia poma legens, divine frondis odorem Omnibus in lucis miratur nescius. Alma Sed nichil in patria magis admirabile cernit Quam studium, mores hominum ve habitataque multo Corda deo, ignavos egre passura tyrannos. Hec facies rerumque decor dulcedine captum Impellunt glomerantque avido sub pectore flammam Incenduntque sitim. Nichil illum sacra videndi Corpora, nil patrum tumulos, nil sanguine tincta Innocuo loca movit amor. Terrena supernis Sceptra etenim potiora putans, extendere fines Tegmine sub pacis rapidus lupus inchoat. Alte Crescere ab exiguis radicibus orta cupressus Perniciesque solet. Non hic, michi crede, quiescet: Longius aspirat funesta iniuria, que nunc Invasit vere deserte menia Luce. Quid loquor? Ah demens! Forsan patet una salutis Hec via, que mores referat iam sera vetustos. Certe animo spes una sedet: fors impia bella Cessabunt, subitum pigeat dum cernere regem, Num gladios ac pila tenet, quis terruit orbem, Itala posteritas, exemplis dives avorum? Non tulit imbellis numerosum Grecia Xerxem Aut Darium: Thamiris Persarum colla secare Imperiosa ducis nati non funere fracta Substitit aut sexu, facinus pregressa virile. Nos ubi? quo virtus? seu quo mavortius ardor? Quis vetat aut armare manus aut volvere campis Quadrupedes? celo quis tela? quis equore classes? Qui, velut oblitus generis, solumque beatum Et regem et dominum toto se iactat in orbe, Mille illic reges (virtus dyadema perenne Fert equidem) inveniet discetque haud falsa locutum Cineam forti, quamvis male credita, Pyrro: Cautius ut fuerat silvis captare fugaces More patrum cervos belloque lacessere damnas Quam pede vulnificos excire ac dente leones! Nam si longevo disponit retia somno Sopitosque parat circumdare, fallitur: et nos Pervigiles fecit, solitam ve aliquando removit Segnitiem vulnusque recens sensusque doloris. Erratum satis est: veniet modo letius evum, Ut cogar lentis tum demum ignoscere Parcis, Visurusque iterum romanos ire triumphos Trans Rhenum et latio possessas milite ripas, Secane quas stringit, quas abluit unda Garumne, Exposcam tremule longissima fila senecte. Sed metus interea stimulat, qui semper amori Est comes, atque procul Rodani semotus ad arva Palleo longinque prospectans fata parentis, Haud aliter quam si caram stans litore matrem Aspiciam mediis iactatam mestus in undis. Spes igitur mixtusque pavor, quia tristia letis Alternant, mixtis claudatur littera verbis. Incertum est leter, doleam, sperem metuamve: Tam varia excruciant trepidum presagia pectus. Iamque vale; et, siquid monstrant tibi fata, resolve, Solamen dubio gratum laturus amico. </poem> ===AD DYONISIUM DE BURGO SANCTI SEPULCRI=== <poem> Si nichil aut gelidi facies nitidissima fontis Aut nemorum convexa cavis archana latebris, Ac placidis bene nota feris Driadumque cathervis Et Faunis accepta domus, nichil ista poetis Oportuna sacris sub apricis rupibus antra Permulcent animum; nec clementissimus aer Allicit ac montis preruptus in ethera vertex Liberiore situ liquidas extentus ad auras; Collibus aut Bromius frondens, aut silva Minerve Gratior aut Veneri; nec utranque tegentia ripam Herculeis umbrosa comis distinctaque subter Floribus innumeris et dulce virentibus herbis Prata trahunt oculos; aut hic qui separat arva Atque soporifero Clausam qui murmure Vallem Implet inexhausto descendens alveus amne, Et videt hinc illinc nympharum milie choreas, Musarumque audit totidem per littora cantus, Nil movet; aut turtur morientem raucus amicam Dum gemit, has caram inferias quasi mittat ad umbram; Aut fatum Philomena ferum linguamque revulsam Ereptamque pudicitiam, Thereumque superbum Dum canit, atque alte frondosa pendet ab ulmo Ingeminans lacrimosa piam dulcem ve querelam Et noctes agit insomnes refugitque quietem; Aut que sub lucem volitans rabiemque mariti Et facinus miseranda suum casumque sororis, Funus et immeritum nati, simul omnia plangit, Maternum memori pectus maculata cruore, Et medias operosa domos atque atria semper Circuit, accelerans velut hostem cernat hirundo: Si nichil ista movent, nec te Narcissus hianti Plurimus ore puer, faciem qui fonte decoram Miratur speculoque amens incumbit aquoso; Nec iuvat Actheon per devia confraga silve Cornibus arrectis fugiens sociosque canesque; Nec que purpureum patris secuisse capillum Dicitur, assurgens tremulo sub nubila cantu, Ut procul ultorem speculetur ab ethere Nisum; Nec raptam Hesperiem memorans, qui littore ab alto Mergitur assidue mortemque optare videtur; Nec Iovis ethereus scopulis stans armiger istis Annua venturis reparansque cubilia natis: Preterea si noster amor pietasque rogando Non potuere patris rigidum flexisse parumper Propositum, fixamque adeo convellere mentem, Otia romanis opibus quod nostra relictis Aspiceres, paucis quod limina fida diebus Ingressu dignata boni pedibusque magistri, Cernere solivagum velles miseratus amicum: Tot nostre periere preces; en ultima tandem Iniectura manus; hec duro vincula cordi Afferet ac valido cuntantem huc pertrahet unco. Populus est ingens vitreo contermina fonti, Que simul et fluvium et ripas et proxima campi Iugera ramorum densa testudine opacat. Hic olim multaque loci dulcedine captum Et rerum novitate oculos animumque movente Aggere florigero magnum posuisse Robertum Membra diu lassata ferunt, curisque gravatum Pectus et exigui laudasse silentia ruris. Cum consors regina thori, cui nulla dearum, Seu forme certamen erit, seu sanguinis almi, Auferet emeritam iusto sub indice palmam, Coniuge quin etiam spoliata Clementia magno Tunc aderat, procerumque chorus magnumque virorum Agmen et egregiis acies conferta puellis. Dumque alii per prata vagis levibusque recursant Passibus et ludos ineunt manibus ve recentes Contrectare iuvat latices comitumque per ora Spargere: pars densos properant invisere saltus Et canibus turbare feras, pars piscibus hamos Implicat, aut longo distendit retia iactu: Pars bibit et leni propellit tedia Bacho: Ast aliis placitum nunc sternere fessa per herbam Corpora, nunc oculos tenui componere somno: Solus agens curas alias sub mente profunda, Rex erat, et frontem defixaque lumina terre Servabat, sive ille rei iam volvere causas Ceperat, et secum tacitus quo sidere tantus Surgeret, unde iterum subsisteret impetus amnis Vestigabat, et immense telluris in alvum, Ingenio monstrante aditum, penetrabat anhelus Noscendique avidus; seu tunc altissima verba Fortune dabat ille sue: «Quid dulcia falso Suggeris et facili blandiris, perfida, vultu? Mortalem memini fore me, licet omnis ad unum Deferat unanimi mundus dyadema favore. Et tibi rara fides maneat quantumque Metello Sis nobis bene fida diu, tamen omnia mors hec Auferet, atque uno franget tua dona sub ictu. Flumina nulla quidem cursu leviore fluunt quam Tempus abit vite; superant tamen illa per evum De scatebris renovata suis. Nos vita relinquens Quo fugit? unde unquam posthac reditura fuisset, Ni Domitor mortis, qui quondam Tartara victor Ingressus rediit, clauso sua membra sepulcro Vi repetens, secumque trahens felicia patrum Agmina, et exhaustas longis cruciatibus umbras Abstulit ad superos, minuisset corde pavorem, Spemque resurgendi post funera nostra dedisset». Hec sapiens rex cunta animo fortasse movebat; Vel, memor indigne fraudis, Scyllam atque Caribdim Littore qua calabro siculas disterminat oras Pontus et horrisona refluens intersecat unda, Megnanimus parvo pingebat flumine, dignum Supplicium eolio minitans ac triste tyranno. Denique, quicquid erat, nichil id nisi grande putandum est Et super humanum ingenium, quod tantus agit vir, Cuius adhuc memores viridi vestigia ripa Ruricole ostentant et agrestum vulgus adorat. Si potes, ergo, mane! si non potes, o michi luce Carior, atque ideo multum, pater optime, frustra Exoptate, veni, non me, sed amena verendi Nondum fracta annis spectare sedilia regis Que digito monstrabit ovans gens illa nepotum Et mundus, michi crede, alio celebrabit honore, Postquam pulsa retro presens hec cesserit etas. </poem> ===AD BENEDICTUM XII PONT. ROM.=== <poem> Exul inops horrensque habitu despectaque nuper Femina, summe patrum, tua sancta ad limina supplex Procubuit (tum forte aderam). Comes ulla viarum Non erat, heu nil ausa fides! et tristis amicos Abstulerat fortuna suos. Iam iusta precari Ceperat et vacuam dederas iam questibus aurem. Admirans, presaga hominum natura! videbar Matronam michi nosse sacram: namque horrida primo Congressu licet et canos incompta vagantes, Alma tamen facies multo venerabilis evo Plurima servabat sortis monimenta vetuste. Nil quoque plebeium, nil vile, sonantia verba Argumentum animi; et generoso spiritus ore Scintillans. Que summa vie, que causa gemendi, Unde ageret sese, nomen, patriamque genusque Querere mens fuerat, quod cum sermone latino Iunctus erat latius senio iam tritus amictus. Ter fuit in foribus, sed ter reverentia vocem Continuit: mesto interea sub murmure nomen Roma erat, insonuit. Stupui quorsum ve secundis Fidendum exemplo didici, quo clarius usquam Nulla dies habuit. Nam quamvis cunta rotare Regna potens vario soleat fortuna favore, Et servos ad sceptra levet, solioque tyrannos Precipitet, nichil illa tamen manifestius unquam Edidit, ut rerum dominam cognoscere possis, Quam dum tot partas bellis tantoque labore Romuleas evertit opes, caput abstulit orbi. Grecia verborum genetrix laudumque magistra Attollat ventosos duces, vatumque fatiget Ingenia. Eacides, precone superbus Homero, Meonio ex calamo facilem sibi fecerit hastam; Amphitrioniadem sacris et thure salutent Ad celum ferant Thebe; Lacedemone fratres Ledeos nitidis populi favor ingerat astris; Impia regna Iovem, pulsum fuga sola parentem Nobilitet; sensu Nestor senioque verendus, Codrus amans patrie fuerit, gnarusque futuri Tyresias; hausto famosus sanguine dive Tydides; rapto sit vellere clarus Iason; Tigribus invectus rapidis tirsumque coruscans Liber ad extremos victor pervenerit Indos; Atridas sua fama canat notosque furore Aiaces; Ithacumque dolis pelagique bilustri Circuitu nomenque vagis erroribus addat. Cynigerum morsu illustrem, clarumque loquantur Miltiadem Marathone sua, natumque cathenis Conspicuum et tanto redimentem busta parenti. Sint quoque magnanimi iuvenis laudata sub arctis Prandia Thermopylis, torrensque Themistoclis aura E salaminiaco surgat sale: blanda sub armis Lingua Pisistratum commendet, nuda Periclen: Tydea prompta manus, doctum experientia belli Longa Philopemenen celebret, ducibusque supremis Misceat: Elysios censores clara coronet Iustitia: extincti serpentis fabula Cadmum: Forma decens Alcibiadem; silvisque diserte Thesea tartareis reducem venerentur Athene. Adde duces Phrygios, accendant Dardanus ac Tros Et Priami cantata domus, placet addere reges Assyrios Persasque simul Cyrumque cruore Undantem fluxamque Pharon, placet addere siccam Barbariem terrasque sequi, qua pendet ad austrum Orbis et ignotas latebris convellere gentes. Hannibalem male fida suum fratresque patremque Insignem bello, atque alium cognomine Martem Carthago ter victa iterum transmittat in arma. Quid Libie populosque loquar turmasque fugaces Occiduumque diem? Calpem totamque revolve Hesperiam: furtoque diu raptoque probatus Dux placeat bello, vix de tot milibus unus. Hinc feror Oceano, qua nobilis insula vivum Predicat Arturum: et quicquid sibi fabula mendax Persuadet: silvas, fontes mirandaque vulgo Prelia et insanos equitum decantat amore Gallia, qua magnum Karolum, duodena virorum Presidia et regnum tot opimis dotibus auctum Ostentat longaque iacet iam fessa quiete. Hinc et Germanos populos omnemque sub artho Mortis amatorem liceat perquirere: quicquid Invenies, ubicumque iacet, Macedumque pererra, Finibus et iuvenem horrendum patremque Philippum Elice: cuntorum post acta recollige. Certe Romanas citra laudes, te iudice, multum Subsistent, ni fallat amor. Spectanda triumphis Hec olim innumeris mulier, nunc orba verendis Coniugibus, gemine exemplum memorabile mundo. Fortune, portus miseris scopulusque superbis, Ludibriumque eadem cuntis, modo mesta peregit Ante pedes sua verba tuos. Memor omnia servas. Te tamen illa gravis tum questio forte tenebat: Carcere corporeo et mortalibus eruta vinclis Quid videat bene nata cohors; cessante serenum Nube iubar faciemque Dei, seu cernere pure Corpora dum fractis surgent rediviva sepulcris, Nec prius incipient. Sed dum vigil omnia librans, Singula dum relegens per mille volumina curris, Responsi dilata dies accendit amorem, Suspenditque hominum mentes dubiasque reliquit. En modo tempus adest. Iam questio longa quievit Consilio sopita tuo, iam Roma futuri Anxia te sponsum repetit, te cunta parentem Italia expectat. Succurre precantibus ultro. Sic videas toto Christum celebrarier orbe, Te magnum pascente gregem: sic sacra deorum Et simulacra ruant: sic, te duce, victa fatiscat Falsa superstitio et nullas caligine mentes Occupet. Alma fides et amor tranquillaque terris Pax vigeat, toto cedat pyrata profundo: Cedat pestis aquis, cedant contagia celo. Sit felix successus agris, sint leta per urbes Otia, sit vulgo virtus formosior auro, Paupertate magis scelus omne et morte timendum. Videris ista senex, postquam laudandaque retro Tempora respiciens, tunc sit tibi lenis ad astra Transitus. Hic eternus honos, ibi visio summi Plena boni, cui suspirat plebs illa fidelis, Hierusalem, peregrina exul noctemque diemque, Que requies lassis mercesque erit ampla laborum. </poem> ===AD IACOBUM DE COLUMNA=== <poem> Quid faciam, que vita michi rerumque mearum Qui status est, audire petis. Nec vera silebo, Nec tibi ficta loquar, michi nam loquor. Absit inanis Gloria, nil cupio, contenta est vita paratis. Hoc primum placitis mecum concordat egestas Aurea federibus, non sordida nec gravis hospes. Si libet, exigui fines michi servet agelli Angustamque domum, et dulces fortuna libellos; Cetera secum habeat; vel, si libet, omnia nullo Auferat hinc strepitu, sua sunt. Non rura requiro Divitiasque patris, pondus grave celsa petenti, Vinclaque dura animi et cuntorum alimenta malorum: Cyrreas non tangat opes neu nostra lacessat Otia, solicito non ambitiosa paratu. Nil usquam invideo, nullum ferventius odi, Nullum despicio nisi me; licet hactenus idem Despicerem cuntos et me super astra levarem. Sic res humane volvuntur. Plurima quid sim Iam documenta habeo, nisi me mea somnia fallunt. Nam michi quid confert Musarum in fonte parumper Lenivisse sitim, si me sitis altera maior Urit et eternum subter precordia sevit? Quid ve Elicone iuvat recubantem sepe profundo Eminus insanos vulgi risisse labores, Si labor alter habet, cui merces nulla quies ve? Quid facies preclara iuvat, si turbida mens est? Multa quidem meritasque deo pro munere laudes Pendere non nostre, fateor, fiducia lingue est. Sunt que felicem facerent, nisi forte maligna Roderet infaustum pectus sua cura perennis. Iamque genas spectare tuas pietate madentes Hinc videor, longo bene si michi cognitus usu es. Sed quia more patris nostra omnia nosse volebas, Urget amor calamum, nec fas obstare iubenti, Eloquar, et tu consilio fortasse iuvabis, Et michi dulce gravi mentem exonerare querela. Est michi post animi mulier clarissima tergum, Et virtute suis, et sanguine nota vetusto, Carminibusque ornata meis auditaque longe. Sed redit in frontem et variis terroribus implet Insultans, nec adhuc solio cessura videtur. Artibus hec nullis, sed simplicitate placendi Ceperat olim animum et rare dulcedine forme. Iam duo lustra gravem fessa cervice cathenam Pertuleram, indignans tantum in mea colla tot annis Femineo licuisse iugo. Iam tabe latenti Confectus, iamque alter eram, iam fomite molli Ignis ad extremas penetraverat usque medullas: Optabamque mori vixque arida membra ferebam, Libertatis amor miseri dum pectus amantis Cepit et adversas cordi suffigere curas, Erigor et multa iuga vi convellere nitor. Durum opus eventu dominam pepulisse decenni Hospitio et fractis hostem tentasse potentem Viribus: aggredior tamen et Deus ipse labori Affuit, et collum veteri dissolvere nodo Prebuit, ac tanto victorem evadere bello. Inicit illa manum profugo dum saucia servo. Incursatque dolens, oculos dum dulce micantes Instruit et facibus tectis et cuspide blanda, Heu quotiens cepto dubium procumbere calle Compulit! Ergo iterum quid agam? quibus artibus illi Occurram? Vincla illa iterum asperiora parabat. Diffugio totoque vagus circumferor orbe, Adriacas Tuscasque ausus sulcare procellas, Ereptumque iugo caput hoc committere cimbe Non veritus tremule: quid enim properata noceret Mors michi suppliciis victo vitamque peroso? Vertor ad occasus et me Pyreneus ab alto Vidit in aprico latitantem gramine vertex: Vidit et Oceanus, qua sol defessus eundo Abluit hesperio fumantes gurgite currus, Quaque meduseo duratum lumine montem Prospiciens longam celsis de rupibus umbram Proicit et Mauros festina nocte recondit. Hinc Arthon Boreamque petens et dissona lingue Murmura, solus eo, dubias qua turbida terras Estibus ambiguis pelagi terit unda britanni: Quaque solum glaciale iacens non sentit amici Vomeris obsequium, Bromiumque a collibus arcet Et Cererem, sterili vix hospita terra mirice. Quid michi restabat, nisi solis adusta sequentem, Serpentum subiisse domos, immania rura, Et procul Ethiopes medio vidisse sub axe Nigra per ardentem nudantes terga Leonem, Aut ignoratum per tot iam secula Nili Quesitum ve caput, quonam telluris opace Abdiderit natura sinu? Lentescere fluctus Absentis cepere animi, dolor, ire metusque, Humida tranquillus mox lumina claudere somnus Rarus, et insolita risus splendescere fronte. Iam minor occursu, minus imperiosa relicte Sensibus in nostris obversabatur imago. Heu heu quid referam? Sed cogis. Acerba videbar Vulnera et insani stimulos iam tutus amoris Temnere, fallebat leviter super aucta cicatrix. Et requies insueta mali. Tentoria vello Ac certam ad mortem redeo: sic fata premebant Impia, sic animum, sic me meus error agebat. Vix bene constiteram dilecte finibus urbis, Dum subiit vacuum curarum sarcina pectus Illa prior: rediere trucis contagia morbi. Quid loquar? unde miser lacrimas narrare secundas Incipiam? quis credet enim? qua carininis arte Expediam, quotiens precibus deposcere mortem Me dolor impulerit, quotiens graviora parare, Quos michi libertas iterum querenda labores Attulerit? Subsistam igitur. Verum ultima tandem Postquam cervici ceciderunt vincula nostre, Omnis ad arma fuge spes est michi versa, nec unquam Navita nocturnum scopulum sic horruit, ut nunc Illius et vultus et verba moventia mentem, Et caput auricomum, niveique monilia colli, Atque agiles humeros oculosque in morte placentes Horreo. Nunquid ego admittam, quo tertia demum Irato facienda deo sint irrita vota, Dimidium ut sacro suspendam limine remum, Seu tunice fragmenta ude? Tum cerea nostri Corporis effigies trabibus subsidat eburnis, Supplicis in morem acclinis? Comitantibus ergo His animum curis, dum singula mente revolvo, Hoc procul aspexi secreto in littore saxum: Naufragiis tutumque meis aptumque putavi, Huc modo vela dedi, nunc montibus abditus istis Flens mecum enumero transacti temporis annos. Insequitur tamen illa iterum et sua iura retentans Nunc vigilantis adest oculis, nunc fronte minaci Instabilem vano ludit terrore soporem. Sepe etiam (mirum dictu) ter limine clauso Irrumpit thalamos media sub nocte reposcens Mancipium secura suum: michi membra gelari Et circumfusus subito concurrere sanguis Omnibus ex venis tutandam cordis ad arcem. Nec dubium, siquis radiantem forte lucernam Ingerat, horrendus quin pallor in ore iacentis Emineat, multumque anime nova signa paventis. Expergiscor agens lacrimarum territus imbrem, Excutiorque thoro, necdum Tithonia sensim Candida lucifero coniunx prospectet ab axe Operiens, suspecta domus penetralia linquo Et montem silvasque peto, circumque retroque Collustrans oculis, sique turbare quietum Venerat incumbens eadem prevertat euntem. Invenient vix verba fidem. Sic salvus ab istis Eruar insidiis, ut sepe per avia silve Dum solus reor esse magis, virgulta tremendam Ipsa representant faciem, truncusque reposte Ilicis et liquido visa est emergere fonte, Obviaque effulsit sub nubibus, aut per inane Aeris, aut duro spirans erumpere saxo Credita, suspensum tenuit formidine gressum. Hos michi nectit amor laqueos, spes nulla susperstes, Ni deus omnipotens tanto me turbine fessum Eripiat, manibusque suis de faucibus hostis Avulsum hac saltem tutum velit esse latebra. Hactenus hec, sed plura cupis. Nunc cetera vite Accipe cuntorum breviter distincta dierum. Est michi cena levis, cui condimenta famesque Et labor, et longi prestant ieiunia solis. Villicus est servus, michi sum comes ipse canisque, Fidum animal; reliquos locus hic exterruit omnes. Unde cupidineis telis armata voluptas Exulat atque frequens opulentas incolit urbes. Hic mecum exilio reduces, statione reposta, Pyerides habitant, rarus superadvenit hospes, Nec nisi rara vocent noti miracula fontis. Vix mora nostra quidem, licet annua, bis ve semel ve Congregat optatos Clausa sub Valle sodales. Sic pietas est victa locis, at crebra revisit Littera; me longa solum sub nocte loquuntur Ante ignem; gelidas me solum estate per umbras; Sermo diurnus eis: idem sum fabula pernox. Nil coram conferre datum; dumeta nivesque Exhorrent nostrasque dapes, iamque, urbe magistra, Mollitiem didicere pati. Me dura professum Destituere pii comites servique fideles. Et siquos attraxit amor, ceu carcere vinctum Solantur, fugiuntque citi. Mirantur agrestes Spernere delitias ausum, quam pectore metam Supremi statuere boni, nec gaudia norunt Nostra voluptatemque aliam, comitesque latentes, Quos michi de cuntis simul omnia secula terris Transmittunt lingua, ingenio, belloque togaque Illustres; nec difficiles, quibus angulus unus Edibus in modicis satis est; qui nulla recusent Imperia, assidueque adsint et tedia nunquam Ulla ferant, abeant iussi redeantque vocati. Nunc hos, nunc illos percontor, multa vicissim Respondent et multa canunt et multa loquuntur. Nature secreta alii, pars optima vite Consilia et mortis: pars inclita gesta priorum: Pars sua, preteritos renovant sermonibus actus. Sunt qui festivis pellant fastidia verbis Quique iocis risum revehant: sunt omnia ferre Qui doceant, optare nichil, cognoscere se se: Sunt pacis, sunt militie, sunt arva colendi Artifices, strepitusque fori pelagique viarum. Deiectum adversis relevant, tumidumque secundis Compescunt, rerumque iubent advertere finem, Veloces meminisse dies vitamque fugacem. Proque tot obsequiis precium ieve: limen apertum Convictumque petunt, quibus hostis rara per orbem Hospitia et segnes fortuna reliquit amicos. Vix usquam admissi trepidant, atque atria ducunt Quaslibet interea latebras, dum frigida cedant Nubila, pyeria studiorum estate reversa. Non lapides calcemque tegant aulea necesse est Serica, seu calida fument nidore popine. Non cava multifido famulum tonet aula fragore, Splendida dum crebris celerant convivia mensis. Sobria turba coit proprio contenta, suasque Que mecum partitur opes, fessum ve cubili Solatur roseo et mensa dignatur egenum Atque cibis reficit sacris et nectare dulci. Nec solum comes esse domi, sed prompta per omnes Ire simul saltus ac prata domestica nymphis, Et vulgus querulum atque urbes odisse sonoras. Sepe dies totos agimus per devia soli Inque manu calamus dextra est, at carta sinistram Occupat, et varie complent precordia cure. Imus, et ah quotiens ignari in lustra ferarum Incidimus, quotiens animum dimovit ab alta Cura avis exigua et post se importuna retorsit! Tum gravis est, siquis medio se callis opaci Offerat, aut siquis submissa voce salutet Intentumque aliis maioraque multa parantem. Et iuvat ingentis haurire silentia silve. Murmur et omne nocet, nisi dum vel rivus arene Lucidus insultat, vel dum levis aura papirum Verberat et faciles dant carmina pulsa susurros. Sepe moram increpuit, serumque in tecta reverti Longior admonuit proprii nos corporis umbra, Interdumque referre pedem nox ipsa coegit Monstravitque viam et vepres signavit acutos Hesperus, aut oriens, Phebo pereunte, Diana. Sic sumus, hoc agimus, gravior si cura quiescat, Felices letoque nimis sub sidere nati. </poem> ===PANEGYRICUS IN FUNERE MATRIS=== <poem> Suscipe funereum genetrix sanctissima, cantum Atque aures adverte pias, si premia celo Digna ferens virtus alios non spernit honores. Quid tibi pollicear, nisi quod velut alta tonantis Regna tenes Electa dei tam nomine quam re? Sic quoque perpetuum dabit hic tibi nomen honestas, Musarum celebranda choris pietasque suprema, Maiestasque animi primisque incepta sub annis Corpore in eximio nullam intermissa per horam Tempus ad extremum vite notissima clare Cura pudicitie: facie miranda sub illa Iam brevis innocue presens tibi vita peracta Efficit ut populo maneas narranda futuro; Eternum veneranda bonis, michi flendaque semper. Nec quia contingerit quicquam tibi triste dolemus, Sed quia me fratremque, parens dulcissima, fessos Pythagore in bivio et rerum sub turbine linquis. Tu tamen instabilem, felix o transfuga, mundum Non sine me fugies, nec stabis sola sepulcro. Egregiam matrem sequitur fortuna relicte Spesque domus et cunta animi solatia nostri. Ipse ego iam saxo videor michi pressus eodem. Hec modo pauca quidem pectus testantia mestum Dicta velim, sed plura alias; tempusque per omne Hac tua, fida parens, resonabit gloria lingua, Has longum exequias tribuam tibi; postque caduci Corporis interitum, quod adhuc viget, optima, sub quo Vivis adhuc, genetrix, cum iam compresserit urna Hos etiam cineres, nisi me premat immemor etas, Vivemus pariter, pariter memorabimus ambo. Sin aliter fors dura parat, morsque invida nostram Extinctura venit fragili cum corpore famam, Tu saltem, tu sola precor post busta superstes Vive, nec immerite noceant oblivia Lethes. Versiculos tibi nunc totidem, quot prebuit annos Vita damus, gemitus et cetera digna tulisti Dum stetit ante oculos feretrum miserabile nostros Ac licuit gelidis lacrimas infundere membris. </poem> ===AD LELIUM SUUM=== <poem> Contigit exstinctum qui suscitet ortulus ignem Dulcia preterite renovans suspiria vite, Sive tibi verni qui pingunt gramina flores, Sive per estatem mediam, dum summa tenet sol, Umbra frequens, sive autumno tibi dulcia poma, Sive tibi aprici placeant sub frigore soles, Sive magis volucrum dulces per opaca querele, Pictaque terga iuvent. Illic regina canentum Phebeium Philomena canit, sic parva volucris Gutture mellifluo superat; quam sepe per umbram Dum sequor, aeria latitantem fronde notavi. Mira avis effigies, verum sibi reddere nomen Nescio; tu lecta fortassis imagine reddes: Nigra caput, sed glauca latus, sub palmite gaudens Ludere pampineo, non maior corporis usquam Spiritus exigui, et mulcere potentior aures. Hec michi dum tepidam assidue sub corde favillam Singula concutiunt, incendia nota pavesco. Desieram, iam tempus erat, tamen omnia rursum Contrahit arma dolens aurataque tela Cupido. Vidi ego seu levi tergentem spicula saxo, Seu digito attrite tentantem cuspidis iras; Vidi ego letiferos tendentem molliter arcus Innixumque genu modo cornua curva prementem, Et modo vulnificos agitantem pollice nervos. Quo fugiam? quid agam, si nec maria alta, nec Alpes, Nec longe valuere more? Iam lenior etas Incipit et pacem pharetratum poscimus hostem: Abnegat ingeminans bellum, mirumque relatu, Omnibus ecce locis, atque omnibus improbus horis Hostis adest volucer: nec me trepidare negabo Ne vetus ille nova rescindat arundine vulnus, Tam sibi multa favent. Partes vel sola locorum Ipsa facit facies; avium sic cantibus obstat Aura loquax, gratoque color sic blandus odori, Frondibus herbarum species et floribus herbe, Lilia narcisso, violisque rosaria certant. Quid loquar aut viridi riparum in gramine molles Accubitus teneroque leves in gramine somnos? Quid strepitum fugientis aque flexusque sonoros? Carmina quid dulcesque modos, quos nocte serena, Quos oriente die, vel quos moriente decora Concinit angelico trans rivum murmure nympha Ethereos motura deos, iaculumque tonanti Excussura Iovi, rigidumque adamanta modestis Effractura oculis, lesi quibus ampla potestas Cordis inest, taciteque faces et conscius ardor, Unde iacit flammas, et tinctas igne sagittas Ille puer, nostroque levis circumvolat orto. Hec memini et meminisse iuvat, scit cetera nutrix. </poem> ===AD AMICUM=== <poem> Quisquis es, indignam vatum cui flere ruinam Exiliumque vacat, profugas qui carmine sistis Pyerides equasque gravem sermone dolorem, Gratus es haud dubie; messem nam dives opimam Cyrrea de valle refers, sterilemque dolendi Cernere tibi est causa, sacrumque arescere fontem, Qui puerum dulci sitientem proluit haustu. At me quid mestis iuvat exagitare querelis? Auxilii spes nulla mei. Vis siqua fuisset Ingenii, cecidit vulgo calcata furenti, Si petis hunc gemitus comitem, fortuna quod optas Obtulit; afflictis si me succurrere Musis, Abstulit arma dolor murmurque reliquit inane. Iamque, ignote, vale; res prorsus mira relatu Diligo, nescio quem, sed honesta silentia signant Quantus is est, almum qui dat sine nomine carmen. </poem> ===AD IOHANNEM DE COLUMNA=== <poem> Heu quid agam? Domus ampla Iovis concussa tremiscit, Cardine mota suo ruit alti ianua celi, Terribili clamore sonans. Sub nube propinqua Fulmina fulminibus concurrere dura trisulcis Visa, levem media fregerunt nocte quietem. Ignibus alternis polus exardescit uterque: Nubila rupta tonant luxque impia territat orbem, Exanimatque hominum mentes et corda ferarum. Iupiter australi vibrat metuendus ab arce Spicula dira manu, flammas vomit ore minasque: Omnia nimboso fugientia sidera velo Obduxere oculos, ne publica fata viderent Confusum chaos ante diem referentia mundo. Iam Venus ante alias toto pulcerrima cetu Effugit, indignans contraria cunta benignis Moribus ire suis. Stimulis non actus amoris, Ut solet, insequitur profugam Mars tristis amicam, Arma suis graviora timens. Talaria nunquam Ocius implicuit Cillenius aurea plantis Imperio cari totiens repetenda parentis. Athlantis domus omnis abest, nec cernitur usquam Turba puellarum, quarum latet ultima semper, Nunc omnes fugere simul. Perit obrutus umbra Lacteus innumeris redimitus circulus astris. Prescius at cladis lugensque sub equora Titan Ante abiit quam seva diem corrumperet almum Tempestas, iuvenem linquens post terga sororem. Precipiti tamen illa gradu conterrita cessit, Nec longas sine fratre moras dedit innuba nocti. Gnosia deserte prorsus laniata puelle Serta iacent, geminamque ingens distentus ad Arthon Condit in Oceano squamosa volumina Serpens. Occidit Arthophylax, invitus plaustra reliquit, Et fugit in latebras post sidera cunta Bootes. Solus ab imbrifera pallens regione per umbras Despicit obliquo Saturnus lumine terras Nempe gravis senio, madido discinctus amictu, Canaque ceruleo substringens tempora nimbo. Tardus ad omne bonum, diros festinat ad actus Et stupor unus habet, quibus is circumdatus alis Hesterno cum forte die longinqua teneret Immensos celi tractus enaverit, unde Tam subito damnosus ei sit Aquarius hospes: Ipse, reluctanti similis, nec cedere vento, Certus adhuc cuiquam nec vim potis incitus aer Tantam ferre, tremit, quoniam rex ille sicano Laxat in arma ferox reserato carcere fratres, Incutit et calcar rabidis et frena remittit. Nunc iubet ut terras quatiant celumque ruina Involvant pluviasque ferant, ut floribus arva Depopulent agitentque vagos ad litora pisces, Et scopulis miseros properent impingere nautas. His etiam adiungens, ut in ethere protinus alto Confligant inter sese fraternaque bella Adiciant vario lassatis turbine rebus, Irritatque animos monitis atque asperat iras. Vectes deinde manu lacerat limenque sonorum Pandit et ingeminat stimulos. Mora nulla: furentes Inde cathervatim prorumpunt iussaque complent. Hos horret natura parens, et tristis habenas Deserit, archanos repetens lacrimosa recessus. Terra pavet spectatque graves peritura tumultus, De Iove questa suo. Iamiam cessura procellis Nutat et aerios humero deponere montes Cogitat ac medio victum caput abdere centro. Dum loquor, immodicis per inania fluctibus imbres Precipitant: nunc tecta sonant et grandine crebra Circum pampinee Bromio cecidere corone, Silvarum cadit omne decus: torrentibus atris Antra gemunt, saxisque immixta regurgitat unda, Fluminis insolita turpans caligine vultus. Virgineus nymphis abiit decor ille repente, Quem laudare soles, mirator maxime pulcri. Diluvium redit antiquum: stupefactum arator, Quem modo sulcabat, pedibus contingere campum Non valet ac pelago trepidantia brachia iactat. Iamque beves et aratra videt culmenque revulsum Spesque suas omnes parili sub sorte natantes, Et queritur falsum veteres cecinisse prophetas, Adventare diem, que flammis perderet orbem, Supremam impositura manum, lusumque putat se. Flent passim attonite matres et ad ubera parvos Stringunt, infelix oritur per menia luctus. Pauperis hinc vulgi strepitus sua damna gementis Auditur: picta tremulum canit inde sacerdos Multa vovens tunica, ceu nubibus imperet illa, Eraque nodoso certatim rauca fatigat Fune trahens. Nec plura metu: namque infima fesse Fundamenta domus tremuerunt atque superne Irrumpunt memores querulo cum murmure nymphe Ulciscique parant, quam nuper fecimus illis Offensam, et nostro iam nos pepulere cubili. Iam digitis calamum tremor excutit atque tabellas; Aut ego fallor enim et falsa formidine turbor, Aut modo (namque oculis inimici fulguris ignes Dant aditum), nemora invertens atque obvia queque Parva revulsurum lapidosum menia flumen Vertice contigui montis descendit ab omni. Interea fragilis nunc nunc in culmina tecti, Aut totum simul, aut cecidit pars maxima celi: Et trabibus iam nulla fides, manifestaque mortis Undique terrificant propioraque signa patescunt. Ipsa quoque in tanto mens consternata periclo Exigit ut sileam. Sed tu modo, siqua salutis Est via, pande tuo, dubiisque in tempore fatis Presidium michi semper ades. Si carmine forsan Flectitur ira Iovis, scriptum michi dirige carmen. Si valet Eoo lectos habuisse lapillos Littore, et hos adhibe digito miseratus inermi: Sin magis herba iuvat, notas pia pergat ad herbas Dextra, precor; gelido quacunque occurre pavori, Et fer opem misero, qua sim securior olim, Si non ista michi mundoque novissima nox est. Quodsi consilii nova nunc sententia non stat, Antiqua experti cur non redeamus ad arma? Tu michi fasciculum iubeas, pater inclite, ferri Frondis apollinee, namque istos pulcra per agros (Tam longinquus amans hunc non terit ethera curru) Laurea nulla viret, cuius iacuisse sub umbra Dulce sit, aut gremio caras abscondere frondes, Aut ramum tenuisse manu, dum fulminat ingens Iupiter, et celo clipeum monstrasse furenti. </poem> ===AD AMICUM=== <poem> Hunc, tibi quem tanto repetis pro munere corvum Pulsa remittet hiems, cupidis accingitur alis Vere novo moturus eas, subitoque volatu Dulcia deserti revidebit pignora nidi. Nix Alpes licet alta premat, licet ethera nimbi Tunc teneant, superabit amor. Tu parce querelis Et mestam solare domum: spes ista pudice Coniugis extenuet lacrimas minuatque dolorem. </poem> ===AD MASTINUM SCALIGERUM=== <poem> Si libet occidui rumores noscere mundi, Accipe quam brevibus qui nunc sunt: cetera namque Fatorum sub nube latent, Cum venerit hora Collatura duces tantosque in bella paratus Permixtura acies campis, tunc ultima rerum, Quem fortuna premat, cui stet victoria parti Cunta libens calamo peragam. Nunc cepta sequamur. Convocat innumeras Germania dura cathervas, Dives inexhaustum reseratque Britannia censum, Asperat indomitam bello Brabantia gentem, Flandria perpetuo sequitur subiecta duello, Et que prima petit cepti libamina belli Proxima pulvereo strepit omnis Anonia campo. Gallia multifido quatitur percussa tumultu, Regnaque sanguineo trepidant contermina Marti, Et coeunt omni contracto robore reges. Fluctuat, ut vario vibratus turbine, pontus, Quem gelidus Boreas hinc, atque hinc humidus Auster Verberat insultans, hinc classibus horrifer Eurus: Iam scopuli, iam saxa fremunt, navalia naute Tuta petunt glomerantque fugam delphines ab alto. Nec dum finis mali est, sed iam resonantia late Littora surgentes feriunt longinqua procelle. Haud aliter placidum turbantibus ethera ventis Nunc furit occasus. Longe plebs dedita paci Et facie rerum insolita et terrore laborat. Consurgunt urbes, iuvenes vocat ira senesque: Cunta procul rapido fervescunt littora motu. Neve morer nimium, conspirat in arma fugacem Quicumque Oceanum latiasque interiacer Alpes. Finis erit, quem fata dabunt, sed magna parantur. Hec utinam nostre veniant momenta salutis, Italia, infelix domus, irrequieta laborum, Sicut pacifico semper pugnavit in orbe, Sic modo, fortuna mundum iactante, quiescat. </poem> ===AD ROBERTUM REGEM DE OBITU DYONISII=== <poem> Flere libet, sed flere vetor, lacrimasque parantem Hinc pudor, hinc pietas subeunt, hinc ira dolorque Hincque cathervatim veniunt exempla dolorum. Talia multa animo, quoniam non gloria, non vis, Nec potis est virtus venienti obsistere morti Hec michi nota prius, modo sed notissima, tandem Iudicio patuere novo. Mors improba quantum est Ausa Italis rapuisse virum! Sibi fortior illum Fama sed eternum rapuit longumque per evum Vivere iussit eum et totum volitare per orbem. Ille olim felix, modo felicissimus idem Carcere membrorum fugiens tenebrosa reliquit Claustra libens, nulla sequidem dulcedine vite Tangitur, instabiles quisquis bene computat annos. Quod, si quem, fecisse rear; fuit ille profunda Mente sacer, cursus nature conscius omnis, Et procul humanos solitus prenoscere casus, Quo minus ergo rei mentem applicuisse fugaci Creditur, hoc facili magis ascendisse volatu Ad superos celique domos et regna piorum Crediderim. Nichil ergo viro, nichil impia tanto Mors nocuit, michi seva dolos, michi flebile damnum Intulit, ac mundo et Musis; michi nempe secundum Eripuit patrem, quo iam indulgentior alter Non superest; mundo veri tulit invida fontem, Qui sibi tot nitidos potuisset spargere rivos; Abstulit et Musis fulgur radiantis alumni, Qualem posteritas alium vix longa videbit. Nobilis hunc igitur tanto spoliata decore Ausonia, hunc Burgus Sancti gemit ipse Sepulcri Cive diu tali longinquis notus in oris. Tu quoque (si fas est tam clari principis ora, Si maduisse oculos) lacrimas dabis inclita regum Progenies, Roberte, pias, quem iure coronant Europe Asieque simul duo maxima regna, Solamen vite quoniam, rex optime, perdis Non mediocre tue. Quis tecum consulet astra Fatorum secreta movens, aut ante notabit Successus belli dubios, mundique tumultus Fortunasque ducum varias? qui lenibus aures Mulserit alloquiis? aut te mulcente quis usquam Sufficiens aderit testis, cum grandia verbis Expones archana poli, triplicemque sub una Maiestate Deum, cum partum Virginis alme, Cum domitam mortem, reserataque tartara iussu, Et que multa soles uni tibi cognita regum? At michi precipue et Musis quia flere necesse est, Flete simul mecum viduato Elicone sorores, Flete sacri nemoris lauri, fle grandis Apollo Altisono precone carens. Nunc collis uterque Parnasi et rauco strepat arens murmure vallis, Castaliique gemant latices desertaque Cyrra Hospite tam magno. Resonent ululatibus antra Pyeridum que, dum vixit, mulcere solebat Dulcibus ille modis. Quis nunc post fata superstes Stabit honos merito? Que premia grata sepulto, Quid sibi pro tanto reddemus munere dignum? Nempe ego nil habeo. Vos carmen reddite vati, Pyerides, titulumque breve conscribite saxo: Qui fuit Hesperie decus et nova gloria gentis, Cultor amicitie fidus, carisque benignus, Convictu placidus, vultuque animoque serenus, Religione pius, factis habituque modestus, Altus et ingenio, facundo splendidus ore, Flos vatum, celi scrutator, cognitus astris, Rarus apud veteres, nostro rarissimus evo, Unicus ex mille iacet hic Dyonisius ille. </poem> ===AD SE IPSUM=== <poem> Hei michi quid patior, quo me violenta retorquent Fata retro? Video pereuntis tempora mundi Precipiti transire fuga, morientia circum Agmina conspicio iuvenumque senumque, nec usquam Tuta patet statio, non toto portus in urbe Panditur, optate non spes patet ulla salutis. Funera crebra quidem, quocunque paventia flecto Lumina, conturbant aciem: perplexa feretris Templa gemunt, passimque simul sine honore cadaver nobile plebeiumque iacet. Subit ultima vite Hora animum, casusque mei meminisse coactus Heu caros abiisse greges, et amica retracto Colloquia, et dulces subito vanescere vultus, Telluremque sacram assiduis iam deesse sepulcris. Hoc gemit Italie populus tot mortibus impar, Hoc exhausta viris, defectaque Gallia plorat, Hoc alie, quocunque iacent sub sidere, gentes. Sive est ira Dei, quod crimina nostra mereri Certe ego crediderim, seu sola iniuria celi, Natura variante vices, hic pestifer annus Humano generi incubuit, flendumque minatur Excidium, mortique favet densissimus aer. Sevus ab infecto prospectat Iupiter axe: Inde pluit morbos et tristia funera terris, Staminaque immites properant abrumpere Parce Omnia, si possint, pariter, vereorque superne Quod cupiunt ne posse detur, tot pallida vulgi Ora videns miseri, tot Tartara nigra petentes. Hec meditans, fateor, trepido, mortisque propinque Auguror insidias, ubinam caput abdere possim, Nec mare, nec tellus, nec opacis saxa cavernis Ostendunt profugo, quoniam mors omnia vincit. Inque parum tutas venit impetuosa latebras. Sic, velut in dubiis deprensus nauta procellis, Cum ferus ante oculos socias absorbuit alnos Neptunus, fragilem qui utero crepuisse carinam Sentit et illisos scopulis confligere remos, Ac procul horribiles clavum videt ire per undas, Hereo consilii incertus, certusque pericli. Nec secus, annosas ubi seva incendia furtim Corripuere trabes, tabulataque pinguia lambit Flamma vorax, surgit subito exanimata tumultu Turba domus, pater ante alios ad culmina tecti Evolat aspiciens circum, natumque trementem Complexus, primum ancipiti subducere pesti Cogitat, obiectosque oneratus abire per ignes. Sepe ego permetuens, enimamque amplexus inertem, Cogito, siqua via est medios auferre per estus, Corporeasque unda lacrimarum extinguere flammas, Sed retinet mundus, trahit imperiosa voluptas, Funestisque ligat nodis violentior usus. Ecce ubi sum! Gelida sic me formidine dense Texerunt tenebre. Nam qui meminisse putat se Mortis et impavido spectasse novissima vultu Fallitur aut furit, aut multum sibi conscius audet. Sepius ambiguam gravis indignatio mentem Digna subit iustusque dolor, mecum intus et extra Colluctans; clara vincor ratione, sed illam Impetus exuperat, ceptoque resistit honesto. Sic teneor, multumque fleo, meque ipso frequenter Percontor: Quid, vane, paras? quo pergere tendis? Ah miser, aut quonam tantis anfractibus ire Posse putas? Moriere quidem. Semper ne quietis Spe labor iste iuvat? Sterili quid semen arene Committis, quid littus aras? Spes blanda sequentem Ludit et in girum volvit. Iam tempora retro Candidiora vides, iam sensim tempora cani Invadunt: quid lentus agis? Puer inscie, semper Crastina pertractans animo, presentia perdes? Semper ab incerta pendebis sorte futuri Teque tuumque bonum fugiens aliena sequeris? Siste, age, siste fugam! Cur non inniteris isti Quam datur aspexisse diem: nam postera forsan Non tibi clara venit: Facili nigrescere casu, Si nescis, mors cunta facit: solet illa venire Improvisa equidem. Cur non modo, siqua tibi stat Cura tui, quodcunque animus per secula differt, Aggrederis? Longos fortassis cautus in annos Consilia extendis? Post bustum magna paramus, O ceci? Potes, etatis rapidissima nostre Curricula expertus, spes hic intexere longas, Ventureque aliquid prorsus confidere luci? Tunc faciam cum pulvis ero, cum membra cruentus Vultur et obsceni laniabunt viscera vermes. Nunc potius, nunc tempus erat, dum membra movere Dumque animum frenare potes, quando optima rerum Libertas et vita manet cessura repente. Nonne vides volucri labentia secula cursu? Impellunt momenta levem successibus horam: Illa diem noctemque fugat, fugientibus illis Luna pererrato tenuata revertitur orbe; Illa rapit soles et magnos conficit annos. Hi senium mortemque ferunt: sic omnia miscens Tempus, et instabili transcurrit vita meatu, Nec reditura ruit; non, propellentibus undis, Ocius ex alto clivosi gurgitis amnes In mare precipitant, nervoque tremente sagitta Pulsa per oppositas penetrat velocior auras. Si meminisse velis, postquam genitricis ab alvo Nudus, inops, querulus, miser et miserabilis infans Emergens, tremulo vagitus ore dedisti, Et labor et lacrime et gemitus et tristia cure Pectora torquentes habitarunt corde sub isto, Nulla fuit tibi leta dies, qua posset anhelus Spiritus innumeris finem posuisse querelis. Respirare cupis, sed sors adversa repugnat. Quam vereor ne tota tibi sit agenda dieta, Ante salutari accubitu quam posse parumper Defessum recreare latus contingat eunti! Preteriitque tue tibi iam pars magna diei; Iam ruit eterne prenuntia vespera noctis: Tu longum, senior, curas extendis in evum, Tu dormis, moriture, gravis sub mole soporis Securusque iaces? Properantem respice solem Littus ad occiduum, et male perdita tempora defle Dum licet, ac patriam versus vestigia volve, Lumen adhuc celo breve dum tibi fulget ab alto. Vixisti in pelago nimis irrequietus iniquo, In portu morere, et languentia comprime vela, Collige disiectos iam tempestate rudentes. Talia dum mecum perago, sepe ira laborque Exclamare iubent: «Quis me de faucibus hostis Eripiat? quis me mortali carcere raptum Restituat celo? quis rectum monstret ad astra, Inter tot laqueos, tam multa per invia, callem? Heu michi, quam longe patriam videor ne videre, An video, pacis, ceu monte remotus ab alto. Omnia sed circumstant vepribus obsita duris. Tartareique canes habitant atque ire parantes Predones rapidi infestant, qui signa superni Deseruere Ducis quondam, frustraque recordor, Heu quotiens! tentasse viam; semperque repulsus Hereo suspirans quo non licet ire. Quis ergo Succurret misero? Tuto quis tramite ducet, Felices ubi sunt anime populusque beatus? Et si carne premor, mea me si crimina tardant, Quis dabit ut pennas, posita gravitate, columbe Induar alta petens, et post dura quiescam?» Nunc status hic rerum est michi, sed quem prescia finem Fata parent nondum video; spes longa tremorque Hactenus assidue nostro de pectore certant. At breve tempus erit, quando exitus ipse docebit Quis fuerim vere, quam fausto subditus astro, Quam celer aut tardus, monstrato calle, viator, Qualis ad extremum moribundi corporis hospes. </poem> ===AD IOHANNEN BARILEM MILITEM NEAPOLITANUM=== <poem> Quid mea fata michi toto speciosius evo Dulcius aut animo poterant melius ve tulisse Quam si forte tuis capiti nova laurea nostra Pressa foret manibus? Fateor, tunc alma sororum Ex Elicone sacram veniens michi turba choream Duxisset, citharam medius sonuisset Apollo, Serta gerens, adamata sibi Peneia primum, Post longum dilecta michi; spectasset ab astris Letus honoratam, placato numine, frondem Iupiter, et rapidi possuisset fulminis iram. Denique nulla dies fulsisset lumine tanto His oculis, cuntos nec fulserat ulla per annos. Obstitit heu votis semper michi dura paratum Imminuens Fortuna decus tantoque favori Invidit: tibi, me propter, tam multa viarum Aspera, tot laquei: soli michi nempe tetendit Insidias; desiste queri, mea tota querela est. Agnosco expertus fraudem moresque malignos, Mortale quibus illa ferox intercipit actus, Omnia permiscens. Proh, sacra licentia monstri! Quin aliam michi tunc eadem Fortuna parabat Nequicquam preventa dolum, ne nobilis Ursus Scilicet ipse meo presens foret auctor honori. Vix tridui spatium restabat, ut omne senatus Tempore ius hausto flueret, breviorque potestas, Que quondam sine fine fuit. Deus ipse nocenti Occurrens direxit iter. Vix fine sub ipso Temporis immense perventum ad limina Rome. Obvius intranti fueras, comitemque ducemque Pollicitus: vetuit quoniam sors, esse nequisti. Torqueor et cuntas qui lustret nuntius oras Mittitur: ille autem Campanis fessus in arvis Teque nec invento rediens spem sustulit omnem. Ultima iamque dies aderat nec postera tempus Lux dabat, urgebat consumpti terminus anni. Me quoque magnanimus Comes accelerare monebat, Iam gravidus curis, peperit quas fortibus actis. Postmodo, nosti hominem, expedior, subitumque vocati Romulei proceres adeunt. Capitolia leto Murmure complentur; muros tectumque vetustum Congaudere putes. Cecinerunt classica: vulgus Agmina certatim glomerat, cupidumque videndi Obstrepit. Ipse etiam lacrimas, nisi fallor, amicis, Compressis pietate animis, in pectore vidi. Ascendo: siluere tube murmurque resedit. Una quidem nostri vox primum oblata Maronis Principium dedit oranti, nec multa profatus; Nam neque mos vatum patitur, nec iura sacrarum Pyeridum violasse leve est; de vertice Cyrre Avulsas paulum mediis habitare coegi Urbibus ac populis. Post facundissimus Ursus Subsequitur fando. Tandem hic michi delphica serta Imposuit, populo circumplaudente Quiritum. Hinc Stephanus, quo feta virum iam tempore nostro maiorem non Roma tulit, me laudibus amplis Accumulat. Rubor ora michi mentemque premebat, Indignum tales onerabant pectus honores Mulcebatque simul, siculo nempe omnia regi, Nil michi, nam quis ego? Veruntamen illius alto Iudicio dignatus eram. Tum regia festo Vestis honesta die me circumfusa tegebat Et dominum referens et tanti testis amoris, Quam, lateri exemptam proprio, regum ille supremus Rex dederat gestare suo. Solusque loquentis Iste animo ingenium, labiis mulcentia verba Sufficiebat honos, coram michi namque videbar Eloquii spectare ducem regemque serenum, Vellere qui primum se continuisset in illo. Impetus hinc, spesque alta nimisque fiduciaque ingens, Ceu presens is ferret opem. Descendimus una, Omnibus explicitis, atque hinc ad limina Petri Pergimus et sacras mea laurea pendet ad aras, Primitiis gaudente Deo. Sua numina testor, Hec inter tot leta, oculis tu solus, amice, Tu deeras, votis quotiens precibusque petitus, Menti tamen memorique animo tua dulcis imago Certe aderat semperque aderit, nec tempore sedes Deseret acceptas, sic illam pectore in alto Sculpsit amor, fixamque adeo vetitamque moveri Maximus artificum vivoque adamante peregit. Hunc verbis (quia iam vereor ne longius equo Carmen eat) finem statuo. Tuque optime, regi, Dum vacuum invenies curarum, meque fidemque Commendare meam placido sermone memento. Sum suus ex merito, sibi me meaque omnia soli Devovi: ingenium, calamum linguamque manumque Et siquid superest aliud. Michi carior ipse Sum, postquam dedit esse suum; dominoque superbit Mens mea. Nunc autem quoniam sibi reddere maius Nil valeo pro tot magnis, sub nomine crescit Africa nostra suo; tenuis (nisi gloria sordet) Parva quidem, at grandi studio longoque labore Invigilanda michi. Iamque ipsa superbior ardet Ad sacros properare pedes, noctemque diemque Orat iter comitemque vie. Vocat eminus ambos Inclita Parthenope, sed adhuc nos Gallia vinclis Nostra tenet blandis; tandem tamen ibimus et nos Limine suscipies pariter pariterque videbis. Vive, vale, nostrique memor lege, dulcis amice, Hec calamo properante brevi que scripsimus hora. </poem> ===AD BERNARDUM RUTHENSEM CARDINALEM=== <poem> Audio quod studium sacros tibi nosse poetas Ceperit, alme pater. Dulcis labor, ardua cura! Gratulor et laudo: quid enim solatia vite Plura fatigate, quid ve otia tanta dedisset? Haud equidem me fallit amor, scio quanta sub antris Aoniis inventa quies mundique procellis Iactato quotiens rupes Eliconia portum Obtulerit latebrosa michi. Nec nomine vatis Glorior archanis tremulum miscere choreis Pyeridum Phebique gradum, sed amena videndi Me tulit huc pregrandis amor. Tu quantus in altis Parnasi potes esse iugis, nisi cepta relinquis! Iam tibi serta novem studio certante sorores Laurea texentes video, iam vertice rubro Frondis honorate viridem pendere coronam, Carmine romano graiaque ornante poesi. Iam nemus omne tibi reboat, tibi concinit unda Cyrreo de fonte cadens, tibi pulcer Apollo Corripit auratam citharam pedibusque manuque Tellurem nervosque ferit; cantare vicissim Ne pudeat, comitemque novum plaudentibus offer, Neu te vulgus iners, neu pervulgata retrorsum Mendaces mentita ferat te fama poetas. Ludimus et vario tegimus speciosa colore, Quo vulgus penetrare nequit, iuvat alta profundis Occuluisse locis, ne forte iacentia passim Vilescant, magno quesitum quippe labore Carius inventum est. Imis quod terra cavernis Abdiderat, venit in lucem preciosius aurum; Dulcius ignoto iacuit que littore iaspis In digitos translata micat: sic blandius ether Post nebulas pluviamque nitet, sic, nocte fugata, Expectatus adest et gratior aspicitur sol. Ergo age, propositum, qua fert novus impetus, urge, Et studiis incumbe sacris, ubi lucida veri Effigies alte latitat, quam spiritus acris Eruet ingenii sensim, scissaque parumper Nube per obstantes cernet radiare tenebras. Hoc iter ingresso, magnum tibi munere parvo Auxilium conferre velim: transmittitur ergo Servius altiloqui retegens archana Maronis. Suscipe tranquillus, nec iam variante senecta Lurida permoveat facies vel turpis amictus. Frons decet ista senem. Dabit hic tibi semina rerum Pauca, sed immensam segetem, si rite colantur, Temporibus latura suis. Si parva lucerne Flamma valet monstrare viam sub tempore noctis, Unda vel exigui rapidam compescere fontis Estivo fervore sitim, non vilia forte, Non inamena, pater, munuscula nostra putabis. </poem> ===AD EUNDEM=== <poem> Terrificas, tam magna moves, teque omnia nosse Teste probas calamo; sapienter querere pars est Maxima notitie; dubitans agnoscere, certa Multa prius dubitata facis. Lux quanta tonantis Eloquii tenebras alieno in corde serenat, De tenebris conquesta suis! Sed vera fatebor Ingenue, non astrigerum me turbida callem Permittunt mea fata sequi, non tantus ab alto Contigit ingenii vigor, aut hec gratia lingue. Adde quod estatis nocet inclementia et ingens Menibus anguste fremitus circumtonat urbis, Non turbas capiente solo, non murmura celo; Tam diversa sonant. Gelidis hunc montibus Arthos, Angulus hunc orbis ditissimus Anglia misit, Hunc procul Oceanus dedit, hunc Hispania civem: Sic populis confusa novis urbs parva redundat, Quos simul exigui tulit huc spes improba lucri Partibus ex variis, et carcere clausit in uno. Hic ego, namque horum vix impatientior alter, Indignans stomachansque feror. Piget illa referre Que patior, per cunta vagus. Strepit obvia turba: Hic gemit, ille canit, ruit hic, levat ille ruentem, Hic verbis, hic verberibus furit, ille quadrigas Temperat et fedo contristat compita ceno, Hac peregrina phalanx, hac pleno calle viator Pulverulentus adest; rapidum regit alter habenis Cornipedem, quem calce ferit; manet ille cruentus Immeritique bovis premit in precordia cultrum. Externas terit hic species, atque ere sonanti Verberat ille forum et pretoria litibus implet; Ille solecismum ingeminans et barbara verba Examen subit et trepidat titubatque legendo, Et tremulos ciet ore sonos; hic funus amici, Coniugis hic tedas sequitur, sonat undique creber Malleus artificum solidaque incude laborat. Hic stupet in triviis atque importunus oberrat, Ille cibum tristi poscit sine fine querela. Singula quid memorem? Spes hic michi nulla quietis, Curia tot curis lacerat, quocunque revolvor, Omnia terribili fervent reboantque tumultu. Hic rerum status, egregium michi quando poema Sufficiet, quando illustres contexere versus? Silva placet Musis, urbs est inimica poetis. Hec inter tam multa petis: quid querere restat Ni terre pelagique modum, quot in equore verso Tritones, quot monstra natent, quot littus harenas, Quot freta pisciculos immensi gurgitis unda Abscondant, quot silva tegat volucresque ferasque, Quot fumi vomat Ethna globos quantasque favillas. Hec michi nota parum fateor, nec notius illud, Qui status est celo, qua sidera lege moventur. Quando ego per cuntos agilis circumferar axes, Quis dabit ethereas moriturus ut induar alas, Et mundi secreta notem centrumque polosque Metiar? Id paucis (prorsus namque ardua res est) Milibus ex multis hominum vix contigit uni. Invenies aliquos astrorum archana professos Metirique ausos celum terrasque fretumque, Ignaros quo nostra tamen corpuscula limo Subsistant, seu quis clausus sit spiritus umbris. Heu furor, heu funesta lues, heu flebilis error Omnia malle hominum, quam se, discernere! Sic ne Ultima cura sui est, quam par fuit esse priorem? Non peregrina quidem, sed me michi noscere tantum Iussit Apollinei celebris sententia templi. Me ne Ptholomeos Siculique ignota magistri Signa parum fausto descripta in pulvere forsan Solicitum tractare putas? Non ista relinquit Ocia mors festina michi, cui tempora furtim Et rapidos auferre dies mea cura suprema est. Sed, cogis si forte loqui, scio sidera septem Ire retro, eternos celi frenantia cursus. Cur totidem potius pulcerrima querere non est Lumina, prerapidos anime moderantia motus. Principe sole suo, radiis qui temperat orbem Atque orientis iter repetit, quo sidere merso Pallida nox terras et frigida possidet umbra? Fixa quoque in tergum, sensim licet, astra moveri Novimus, ac magnum compleri recursibus orbem. Nec pudet unius tam parvis finibus anni Conclusos agitare animis eterna superbis, Immemores quam vita brevis, quam labile tempus? An medium sol ipse locum teneat ne secundum Ambigitur: medium virtutis temnimus alme. Illic Egiptus Chaldeaque discrepat omnis, Ista Syracusii ductu senis, illa Platonis Nititur auxilio; pudeat disquirere quantum est Sol maior tellure; vacat, mens corpore quantum Nobilior, meminisse labor: iam fabula vulgi est Quid Iovis et nate prospectibus astra benignis Quid ve rubens Martis, senis aut glaciale protervi Sidus agat. Satius fuerat condiscere quid nos, Quid Deus in nobis ageret, quam pigra noceret Sarcina membrorum, seu quos violentus Averni Tenderet in bivio laqueos, que retia raptor. Cynthia fraternis radiis succensa refulget Alternatque vices, nec surgit et occidit una, Sepe etiam sine luce latet renovataque rursus Cornibus emergit tremulis iterumque senescit, Mercuriusque, deum interpres, variabile sidus, Letus ut est letis, sic tristia tristibus affert. Novimus hec omnes: anime illustrator opace Qualis, et instabiles motus crebrasque ruinas Negligimus, cui res prosint noceant ve secunde, Cui mors leta viro, cui sit mestissima rerum. Hic michi nunc septem cognata stirpe sorores Obicis; has longum propriis sermonibus omnes Stringere, tu Senecam, valeat quid quelibet, acrem, Consule; sed nosti, nisi quod me carmine temptas. Illa novem me virginibus conserta chorea Sic curas inter varias et prelia mulcet Fortune, ut fatear placidis me plurima Musis Debere, ast immensa uni que tramite dextro Subvehit ad superos utinamque in tempore sistat. Nunc alio, venerande pater, mea carmina flecto: Da veniam fandi, licuit sermone soluto Quidlibet amplecti, poteras ibi nempe vagari Et labor unus erat, sed si iuga prendere dulce est Parnasi et viridi substringere tempora lauro, Incipe carminibus leges adhibere modumque, Sillaba liberior discat pede currere certo, Neu pudeat tenui tempus consumere cura. Maximus Augustus, domito tribus orbe triumphis, Pyerios cantus et amenas miscuit artes: Nobilis ille animus, qui mundi frena subacti, Quique duces populosque manu regesque tenebat, Fortune dominus gemine, viteque necisque, Subdidit imperium Musis capuloque rigentes Transtulit ad numerum digitos inhiansque notavit Quem correpta locum, quem sillaba longa teneret. Carmen adhuc superest, quo Cesaris atque poete Maiestas studiumque vigent semperque vigebunt. </poem> ===AD EUNDEM=== <poem> Obruor immensa rerum sub mole tuarum Et fragiles humeros onus importabile frangit, Quere pares animos alibi; michi parvus ab astris Spiritus atque inopis piger impetus obtigit oris. Dii tecum uberius; nam mens tibi conscia celi, Vox adamantina est, calamus quoque ferreus omnes Promptus ad insultus. Pleno tibi carmina cornu Copia suppeditat, versus brevis hora trecentos Et septem decies excudit; longa quid ergo Quot daret una dies, quot mensis et integer annus? Multiplicare labor. Michi paucula carmina Phebi Solstitiale iubar sub tarda crepuscula sepe Traducunt. Sic tota dies consumitur; atqui Posteritatis honos animum et ventura nepotum Iudicia exagitant. Liberrima verba tremisco Ac vereor iaculis multorum occurrere inermis; Non precio, non blanditiis, nec amore, nec ulla Arte satis tutus, nisi me spectata futuris Scripta tegant, cum iam sparsus cinis iste sepulcro Officio spoliata suo cum lingua iacebit. Et calami spes omnis erit. Sic insita menti Segnitiesque metusque more sunt causa, nec unquam Scribere concipio, quin secula cunta paranti Occurrant. Tibi forte oculos implesse legentis Est satis, atque alio famam tibi calle parasti, O felix maiora animo studiisque secutus! Ipse obscurus ero, proprio nisi carmine noscar. Hinc timor, hinc studium; decies dum scripta relegi Hereo contineoque domi prohibensque vagari Arceo. Tum licet ingeminans ad limina pulset Nuntius ac properet, vacuum dimittere malim, Dedecus ille meum quam si ferat. Hunc modo morem Posthabui, certus venie. Properata parumper Ista michi: tibi sed nimium dilata videntur. Scilicet hoc unum disconvenit inter amicos. At paucis ne multa meis tua carmina forsan Insultent, tua neve meum lux rideat annum, Pace bona subsiste, precor. Meminisse decebit Colloquium Euripidis quondam atque Alcestidis unum, Sed sileo. Subitum vidi stupuique poema: Protinus hic Musis, tacito cum murmure dixi, Imperat et totum fervens Elicona gubernat; Metra dehinc numerans, bis terque quaterque quievi, Colle fatigatus medio; mox singula mecum Sedulus excutiens sociisque ex more coactis Ostentans, unum cuntis mirabile sensi. Quot vario tot metra gradu, nec passibus isdem Sic coeunt tempusque petunt mea tecta sub unum. Nititur hec ternis pedibus, pars illa quaternis, Illa decem subnixa volat, pars claudicat uno, Et tamen incedunt pariter, veloxque morantem Expectat volucremque gravis contingere certat. O utinam nostro quondam tam larga Maroni Copia dicendi! Nunquam, michi crede, laborem Lentus inexpletum seros traxisset in annos. Nunc leter doleam ne prius? Natura poetam Protulerat, sed iura nocent civilia Musis, Distrahiturque animus. Sed enim fragmenta benigni Sufficit ingenii studiis conferre latinis. Arripe tu calamum dectramque armare potentem Iliados famam et preclaram Eneida victor, Nec longus vicisse labor, post terga relinques. Hactenus hec: quesita tibi tua dives habeto, Nescio quid perplexa velint sphyngosaque: nulli Edipode solvenda reor, tibi pervia soli. Hinc seu mille nos versus seu milia mille Fundat inexhausto veniens e pectore flumen, Quamvis pulcra quidem, quamvis sint ampla relatu, Ni placeant paritate pedum serieque modesta, Dulcia ni fuerint animosque actura, silebo. Nec numerare velim, numerus tua cura decusque Sit licet et celeri placeas tibi nempe Camena. </poem> ===AD CLEMENTEM VI ROMANUM PONTIFICEM=== <poem> Spes michi longa nimis, pater o sanctissime patrum, Obfuit: expectans senui, sponsumque morantem Increpitans, revocansque domum; non littera supplex Evaluit movisse loco, non ora relicte Coniugis aut lacrime, quotiens sibi tristis et amens Occurri, gemituque genas madefacta recenti. Heu Parthis miseranda prius quam cara marito, Qui michi labenti in cineres et sepe roganti Auxilium aut sere saltem solatia mortis, Nil nisi blanditias tempusque trahentia verba Reddidit ac miseram tenui spe pavit amicam. Nunc reditum morbus, nunc questio lenta retardat Quid videant anime felices, corpora postquam Exuerint, nunc perplexas componere leges Aut mores formare novos, nunc destinat arces Aerias celoque pares attollere turres. Interea dum multa parat, dumque ultima semper Cura mei, externis nimium dum torpet in oris, Tempus abit fugiuntque dies morsque impia tandem Abstulit eterna prefixum lege tributum. Sic vidue viduata domus tenebrisque tenebre Accessere meis. Sed enim miserata superne Te pietas divina michi servabat egenti. Sepe dolet mens ceca hominum trepidatque gemitque Est ubi gaudendum: rumor modo mortis acerbe Intulit haud merita subitum pietate dolorem. Mox super adveniens misere michi nuntius alter Detersit lacrimas, atram deponere vestem Iussit et eximio felicem coniuge dixit. Obstupui auditis et vix bene credula veri Multa sub ambiguo versabam pectore mecum Gaudia non capiente animo. Certissima postquam Nuntia magnanimi nomen Clementis ad aures Fama tulit nostras, timui ne leta repente Opprimerent fragilem nimia dulcedine mentem. Letior haud caro genetrix fuit obvia nato, Quem periisse truci quondam sub Marte putabat: Ergo iter arripiens, glacialem transvehor Alpem, Letitia minuente viam et mulcente laborem, Ante pedes ventura tuos, dulcissime coniunx. Alme parens, miserere, precor, nostram ve querelam Suscipe, neu viduam, sponse, patiare senectam. Non ignara quidem nec rerum nescia veni. Est tibi longinque, fateor, telluris origo, Est patrie predulce solum; seriesque iuvente Est aliis traducta locis. Sunt agmina regum Cara nec exiguos tibi Gallia iungit amicos. Hec nocitura michi poterunt fortasse videri, Sed sponse superabit amor pietasque decusque Sedis honorate. Quanquam tibi protinus uni Omnia subiaceant, dominum licet ultima norint Regna suum, herculeis qua consignata columnis Hellespontiaco tellus distinguitur estu: Hec tamen est tua prima domus, tua maxima sedes, Quam sacri tenuere patres, quam corpore Petrus Innocuo, parili quam Clemens nomine pressit. Tu, Clemens, qui Petrus eras, hanc cernere sedem Nonne voles cupiesque caput contingere mundi? Nonne pedis iuvat in solido vestigia saxo Fixa salutiferi faciemque agnoscere Christi? Vel que femineo servatur condita panno Vel populo, que visa olim sub vertice templi Emicuit, perstatque minax horrore verendo? Quid referam nostre cunabula parva salutis Et sacros postes, ubi rerum conditor ingens Conticuit, somnos blande suadente Maria, Lac quoque vel puero optatum vel virginis alme Leve puerperium? puraque ex carne recisam Particulam infanti? preciosaque fragmina vestis Et custoditos in secula nostra capillos? Quid digitum Agnetis? ut nunc quoque fulgidus ornet Annulus, imposuit cupida quem mente minister Prorsus inardescens, sacroque assenserit illa Coniugio ac tali placarit federe flammas? Quid Petri trepidantis iter dominique monentis Occursu posuisse fugam et rediisse volentem, Compresso terrore, senem, cuntisque paratum Exequar? Ipse oculis spectacula pulcra videbis. Extat opus laterisque tremuit domus arcta caduci Est testis pictura rei, cui (maxima quevis Causa vocet) celerans impendet sepe viator, Nec se ficta quidem, sed vivos cernere vultus Colloquiumque audire putans conterritus heret. Tristis imago Dei romana palatia versus Tendit enim. Contra ille humilis similisque precanti Flectitur et pavido gradientem suspicit ore. Si mortis secura igitur vestigia flexit Ille retro, nec pertimuit tormenta crucemque Me repetens, tu quid dubitas, cui dulcia mecum Omnia, cui placide patet augustissima vite Conditio, et summi tranquillum culmen honoris? Quid capita heroum memorem, claramque Iohannis Ore cicatricem rigido? duramque levite Craticulam et gemino fecundum martire bustum? College cessisse locum, quo maximus hospes Traditur, immotis ubi nunc amplexibus ambo Felices sine fine iacent. Quis cunta Calisti Funera dinumeret cumulis surgentia miris? Osseus est paries illic, ubi terra cruentis Imbribus et sacra distillant tabe caverne. Quis ve Vaticano latitantia corpora claustro Expediat, que, summe parens, agnoscere coram Quid nisi celestis fuerit regionis imago? Condita quin etiam supremo menia monte Estive nivis inditio, delubraque partu Obruta virgineo et fontem torrentis olivi Ac Tybridos commixta vadis nova flumina cernes, Quasque dedit scatebras Pauli sanctissima cervix Dulcis aque: quo Silvester latitarit in antro, Que Constantino species oblata deorum In somniis, niveo quas idem marmore crustas Liquerit infamem monstrato gurgite morbum Propellens, ut cepta Deo lis teste quierit; Quod Magus infando macularit corpore saxum, Fluxerit offenso quisnam de numine sanguis Quaque sacer tellure cruor; quis vindice celo Sanctorum capitum per maxima menia fures Nexibus implicuit foribusque avertit apertis Ac trepidos meritam ad mortem circumtulit error. Non ego nunc Aron virgam, nec federis arcam Nec testamenti veteris mea pignora quot sint Quotque novi monimenta sequar. Prius astra serene Noctis et Oceani numero stringentur arene. Illa libens sileo, que sponso magna minori, Que vel prima forent, tam multis clara triumphis Limina, tot celebres, domitis regionibus, arcus, Insculptosque duces inscriptaque marmore bella: Ista nichil motura animum et vulgata relinquo. Hos equidem ex multis, reor, admiraberis actus Cesareos, ut Tarpeio vestigia colle, Fatidice quondam ductu monitisque Sibille, Presserit Augustus Cesar, visoque feratur Obstupuisse Deo, quid tum nisi talia volvens? «Alme puer, decus ethereum, stirps certa Tonantis, Ista tibi simul atque tuis urbs inclita semper Prestabit sedem, celique vocabitur ara Iste locus, surgens matris sub nomine templum. Tu dominum rerum carosque habitare nepotes, Omnipotens, hac arce iube populosque subesse Atque duces validasque urbes regesque superbos». In manibus Deus ecce tuis et fata locarunt Profuerint ne preces an sparserit irrita ventus Tam pia verba ducis; quem tu de pectore nostro (Per cuntos, age, celicolas) averte pavorem. Nobilis etherei superest natique patrisque Ultio terrigenis nato commissa patrique. Cuius non animum moveant tam grandia rerum Nomina, sub nostras Ierosolima ducta secures, Vilis et Ausonia venalis turba sub hasta? Nec minus admirans romani frena tenentem Principis accipies viduam natique perempti Poscere vindictam, simul illum fronte benigna Impendere pium misere, dare verba gementi, Pollicitis captare moras. «Nempe ipse revertar, Lege caput sontis feriam». — Contra acrius illam Obniti et cohibere manu: «Spes ista futuri, Quid nisi forte redis?» — Meus hec successor. — «Honori Quid virtus aliena tuo?» — Qua voce coactum Sistere prerapidas acies et figere signa, Nec prius averti quam iusto colla nocentis Supplicio afficeret; lenito pectore tandem Femineo, tenuisse viam victricibus astris. Quo merito infernis valida prece raptus ab umbris Nunc felix celo fruitur. Nec fortius ullo Exemplo flectendus eris. Pro coniuge supplex Advenio, ne temne preces, neu debita differ Tempus in ulterius. Quid quod prius ipsa placebam Quam tibi iuncta forem? Pigeat nisi vera fateri Et nisi sordet inops, vetus est nisi nupta pudori, Congressus optare meos faciemque solebas. An verear ne cara minus tibi sim tua, quam dum Alterius fueram? Vulgi mos iste prophani, Insperata petit cupide, possessa relinquit, Et probat et damnat temere, et fastidit et ardet. At tibi mens alia est, nunquam vulgaria tanto Corda dedit natura viro. Cur publica differs Gaudia? Cur cessas? Tibi me, michi redde quietem, Italie mundoque decus, finemque malorum. Quem si fata vetant absentem prospice saltem Et memor esto mei. Nutant ingentia longo Templa situ lassisque tremunt iam menibus arces Pretenduntque gravem, nullo reparante, ruinam. Rara michi veteris superant insignia forme Effigiesque antiqua perit. Vix illa putabor, Si prope conspiciar: sic me fregere labores Assidui longusque dolor viduumque cubile Coniugibusque orbata domus. Tot tristibus una Maiestas invicta viget, sintque omnia quanquam Obruta, supremis inerit per secula saxis. Est michi sacra domus gemino fundata Iohanni (Heu dolor, heu pietas, heu versus ad arma vetuste Religionis honor!) flammis absumpta nefandis. Tecta diu neglecta iacent. Succurre nec ultra Nix sacrum premat alta solum, pariesque nec imbri Nec vento assidue circum quatiente fatiscat. Impleat hic factis meritum clementia nomen Et tua tangantur nostro precordia damno, Quod quondam caput exanimis (miranda relatu, Vera tamen memoro) et pallentia contigit ora, Quo furibunda die sanctis incendia muris Heserunt, tremefacta novo pia turba tumultu Et circum sua damna frequens afferre parabat Auxilium frustra; namque hinc violentia favillas, Hinc fumi per inane globos simul aura ferebat, Arcebatque aditu. Iam tum penetralia raptim Dum vacuat trepidus, pereant ne cunta, sacerdos, Pancratii caput extulerat mediosque per ignes Gestabat voti compos, generosa supellex Splendidior gemmis, rutilo preciosior auro, Sanguineo sudore palam, lacrimisque vicissim Largiter interea (monstrum memorabile semper!) Manabat, proceresque turbamque exterruit omnem. Testis adest populus. Quid spem michi preripit ergo? Lumina viva negent lacrimas, quas protulit horrens Sinciput, et sicci stillarunt verticis ossa? Quin et Achillei et socii domus inclita Nerei In titulos erecta tuos? Suprema minatur Arcus effigies; sed adhuc specimenque superni Quatuor alterno radiant splendore columne: Ille etiam suprema tremunt, custode sine ullo, Auxiliumque tuum expectant. Miserere nec illam Celsior arx memori tulerit de pectore sedem. Non etenim nostro quamvis celum omne Tonanti Pareat, astrorum quamvis regat ille meatus, Neglexit terras ideo, rerum ve minorum Cura fugit, meminit sibi que cunabula mundus Obtulit infanti, quidnam vaga prebuit unda Obsequii, quid terra manens, quid flamma, quid ether. Nec tibi iam celique gradus et summa tenenti Excidat affectus veteris cognominis, unde Vectus es ad superos. Solio Salvator ab alto Spectat Aventini disiectum vertice templum, Teque parum faustis succurrere menibus orat. Infinita sequor. Quot sunt michi templa quot arces, Vulnera sunt totidem. Crebris confusa ruinis Menia reliquias immense et flebilis urbis Ostentant lacrimasque movent spectantibus. His tu Affer opem, qui cunta potes; cui debita soli Nostra salus, vidue casus miserere malignos. Hoc unum post multa precor. Breviore recursu Annus eat redeatque sacer, mundoque salubris Stet morbis medicina patens, sit proxima culpe Spes venie, pelagusque gravi iactante procella, Sit prope naufragium portus, ne litora longe Dum petimus, miseri mediis moriamur in undis. Nam quis ad extreme longissima tempora vite Pervenit aut evi centenos conficit annos? Non modo tantorum corpuscula nempe dierum Prestat iners natura homini. Pretervolat etas, Vivimus et morimur oculi trepidantis in ictu. Ergo retro metam statuas, que crimina mundi Diluat absolvatque reos et vincula frangat, Nec nova res petitur, nec scriptis dissona sacris, Que tibi nota uni, nisi me tua fama fefellit; Certo ego commemini, dum quinquagesimus annus Sanctus in orbe fuit, Dominique hec iussa notavi: «Sanctificabis eum, qui noxia cunta remittet, Et Iubileus erit». Scis quid loquor. Annue tandem Quod tua Roma gemens genibusque affusa precatur. Nam michi devotas quando omnia regna cathervas Transmittent italisque fluent a finibus urbes Limina sanctorum cupidamque invisere matrem, Tunc dominum licet absentem complexa videbor Ipsa meum. Dulces genetrix velut anxia natos, Coniuge longinquo, circum sua pectora cernens Seque virum spectare putans, complectitur illos, Quos videt et presso suspirat conscia voto: Sic ego conspiciens, quorum sumus ambo parentes, Meque laresque meos solabor prole frequenti, Perdita possessis mulcens et tristia letis. </poem> ===AD NICHOLAUM ALFIENSEM=== <poem> Parthenopea, michi quondam dulcissima, sedes, Nunc animo sed amara eadem nimiumque molesta est Atque oculis inimica meis, hic nempe solebant Cernere magnanimi fulgentia lumina regis, Quem modo nequicquam, mors abstulit atra, requirunt. Seu feror in thalamos, solio meditorque sedentem, Seu, dum templa peto, sacras acclinis ad aras In mentem sacer ille redit; seu vertice ab alto Qualis erat dum multa loquens mulcentia celum Doctorumque animas hominum spectabat in undas; Seu graviter viridi ludentem in gramine cerno, Ambiguosque simul populorum absolvere nexus Et corpus recreare suum; seu sobria festa Letaque largiflue memini solemnia mense; Seu dum bella parans victricia fervidus arma Corripit etatem supra senioque resistens; Seu dum forte vagus magne per menia fertur Urbis, equo residens niveo, procerumque suorum Larga acie cingente latus populoque favente. Denique quicquid erat recolens, quocunque revolvor Horrorem locus omnis habet, vix alma relicte Coniugis ora tuens gemitum ratione repressi. Heu quanto spoliata bono, quo fulgure rapto! Quas tenebras est visa pati! Vicinia busti Sola parit misero domini solamen adempti. Hic affusus animo et vario sermone iacentem Compellans ex more queror, nichil ille vicissim. At michi libertas superest spatiosa gemendi. Iam fletu saxum omne madet; si longa manendi Fit mora, consumet lacrimis, ut Byblida turpis, Sic me iustus amor. Sed tu miserere, fugeque Auctor ades, meque his tandem, precor erue penis. </poem> ===AD BARBATUM SULMONENSEM=== <poem> Iam michi Partenopem, sic rex iubet altus Olimpi, Invisam mors seva facit; mea gloria quondam, Nunc domus exilii est; miser! hic reperire videbar Posse michi requiemque mali gemitusque levamen: Addidit heu lacrimis stimulos, alimenta dolori Ipse locus. Crucior: mecum quoque fessa laborum Flet regio, quoniam cupidis evanuit ingens Sol oculis fuscaque diem sub nube reliquit. Nunc michi sidereum dolor esta novisse Robertum; Aut vultum spectas se polo terrisque verendum, Quo subito cariturus eram; nam dulcis amanti Frons memori sub corde nitet, nec regia desunt Munera, que luctum renovent faciantque perennem. Linquere dilectas terras et littus amatum Consilii michi summa fuit: regina benigno Alligat imperio, sibi me parere sepultus Ille iubet, fuerat nostri cui summa potestas. Sed dum iussa sequor, noctes cuntando diesque Pretereunt, michi tempus iners: non carminis ulla Cura sacri, nullo sparsas modulamine Musas In girum revocare iuvat. Libet usque vagari Menia dum fugiam dominique palatia rapti. Te comitem mens egra cupit; non dulcior alter Colloquioque graves mulcere potentior aures. Et tibi Pyeridum studium, tibi celitus oris Spiritus altisoni. Titulus, ne despice, vatis Te manet, extremo vertis nisi terga labori, Quod vereor minime. Calamum precor ergo parumper Pone fatigatum et propera. Neu forsan amicus Pes iter ignotum trepidet, dilecta Iyeo Littora, queque biceps aperit iuga celsa Vesevus Sit satis aspexisse procul, cui flammiger olim Fumabat vertex, Sicule velut emulus Ethne, Obruit infausta Plinii dum membra favilla. Insula nec Capree placeat: nam preripit auster, Equora permiscens, aditum; nec longius ire Hinc abitus promissa dies tempusque propinquum, Hinc domine mandata sinunt. Vicina Maronis Busta tui, ac tanti cinerem mens certa poete, Siquis adhuc superest longis invictus ab annis, Visere et horrifico pertusum tramite montem, Barbato monstrante meo, Baiasque tepentes Lucrinique situm faciemque informis Averni, Unde iter ad Stygias sedes inamenaque torvi Sceptra ducis, si vera canant. Michi seva videre Ostia sufficiat, neu tristia limina tangam, Eminus ostendens digito, quo calle profundas Eneas tranavit aquas, comitante Sibilla: Cui socium commisit humo nomenque sepulti Quis modo collis habet. Veteri michi cognita fama Pars etenim, iussu quondam pars altera regis Visa quidem propere, quoniam, dum dulcia semper Flumina verborum sitiens sequor ipse suorum, Defuit incepto spatium. Periisse putabam Tempus ab illius facie quodcumque fluebat Longius; invidit nostre fortuna quieti Preciditque moras; necdum satiatus ab illo Distrahor, hinc felix, parvo quod tempore quamquam, Haud alio permixta fuit mea sacra voluptas. Preterea partem in pelago cupidissimus hausi, Multa michi rauco puppis memorante magistro, Nil nisi Misenum toto cum littore nosset; Pars scriptis credenda fuit. Tu cernere coram Cunta dabis rarique diem michi muneris instar Solis ad occasum tribues peregrinus ab ortu. </poem> ===AD NICHOLAUM ALFIENSEM=== <poem> Immemor haud vestri, quamvis me longa viarum Tedia per dubios casus nimiosque labores Mente fatigatum potius quam corpore tandem Reddiderint patrie, pes ut sua presserat arva, Dextra labans calamum rapuit; sed magna parantem Viribus exiguis, oneri succumbere par est. Qui solem lippis oculis tentare putabam, Lumine confusus stupui. Tua iussa precesque Tangebant; urgebat honos meritumque perempti Regis ut assurgens signarem carmine bustum. Ingenium tardabat iners, res maxima regem Est Siculum laudare satis: stupor ora ligarat Cuntantem, pungebat amor: quid multa? Coactus Grande opus aggredior paucis perstringere verbis; Sed dum celestem mortali carmine famam Prosequor, eloquium medio me liquit in actu. Si breve, da veniam; quodsi, te iudice, forsan Angustum verbosa prement epigrammata marmor, Deme supervacuum, me permittente, tuoque Temperet arbitrio titulum mensura sepulcri: Denique versiculos, quos mens lacrimosa peregit, Qualescunque putas, placido, precor, aspice vultu, Si tibi carus erat quem mors modo tristis abegit. Hic sacra magnanimi requiescunt ossa Roberti, Mens celum generosa petit. Nunc gloria regum Interiit, nostrique ruit decor unicus evi. Militie flos summus erat specimenque vetuste Indolis, egregius bello, sed pacis amicus. Hoc duce, barbaricum poteras, Ierosolima, collo Excussisse iugum; poteras, hoc arma movente, Pellere pestiferos, Trinacria serva, tyrannos. Rex erat ambabus: mors impia clausit utrique Libertatis iter; merito gemis utraque tellus, Servitio damnata fero. Nec gratia lingue Nec minor ingenii laus hunc quam gloria dextre Extulerat; siluit sacre tuba maxima legis. Quis superest alius nature conscius usquam, Herbarumque potens, nitidi spectator Olimpi? Morte sua vidue septem concorditer artes Et Muse flevere novem. Dulcedine morum Angelicus factisque fuit. Patientia templum Pectoris huius habens illo pereunte peribat, Omnis in hoc virtus secum iacet orba sepulcro. Acceptus fuit ille Deo, venerabilis orbi, Transcenditque hominem. Gemitu prohibente maligno, Digna nequit calamus tanto preconia regi Reddere; sed terras canit hunc sua fama per omnes, Eternumque canet nullum tacitura per evum. </poem> ===AD GABRIELEM ZAMOREUM PARMENSEM=== <poem> Solus eram, dulcisque aberant mea cura sorores Castalie, quas morbus iners a limine longe Expulerat nostro, patriumque Elicona tenebant. Cura animum, scabies dextram importuna vagantem Huc illuc versabat agens: lux alma quietem Nulla diu dederat, tacite nec tempora noctis Absque dolore truci, nec somnus amicior umbris Transierat, calamusque piger squalensque papirus Pulvereoque obducta situ, et manus egra iacebat. At rari stratis aderant veteresque libelli, Invisi medicina mali, titulumque secutus Illustrem, Ciceronis opus, finesque bonorum Attigeram, tanta implicitos caligine rerum, Ut, nisi divini qua lux intermicat oris, Hanc patriam errorum variis ambagibus illo Tempore possessam fatear. Sed latius ista Sunt alio tractanda loco, nunc vertitur unde Sermo abiit. Sic ergo inhians avidusque notandi Quid silva in tanta pugnantia multa loquentum Verius, herebam cartis tacitusque manebam, Meque ipsum curasque alias oblitus inanes, Cum michi visus enim volucres audire Camenas Et reducem spectare chorum; dulcedine mira Impleor. Ecce autem tua dives epystola blande In gremium delapsa meum. Nisi fallimur, inquam, Hec fert grande aliquid: reditus sic ille sororum Improvisus enim, sic nominis ampla meretur Fama tui, nunquamque alias vox consona vulgi. Nam facies michi nota parum. Nec aperta fefellit, Nec decies perlecta quidem; tamen ora legentis Invasit pudibunda rubor testesque vocavi Pyerides; michi tam magne preconia fame Non optata quidem, nec debita. Sufficit unum Parnasi tetigisse latus collisque supremo Vertice preclaros procul aspexisse poetas. Si tamen asperior ferias fortuna dedisset Nec mundus strepuisset iners, fortasse parumper Ascensurus eram. Nunc me super astra locantem Irridere putem, nisi te tua cognita virtus Suspitione levet. Sed in his non immoror ultra. Nam laudes damnare suas perversa voluptas Esse solet multis, dum quod fugiuntque negantque Calle petunt alio. Quoniamque hic pondere parvo Pregravat invalidum calamus, crescensque fatigat Iam tremulam scriptura manum, stat claudere carmen. Prora fretum, facilem puppis iam spectat arenam. Fedus amicitie, votis michi nempe petendum, Exposcis. Vereor nequid modo fama vetusto More loquax mentita tibi, presentia vero Neu faveat, noceatque michi. Tamen ecce precanti Occurro, cumuloque preces: tu videris ante Que cuperes quam parva forent. Contra ipse secunda Sorte fruar, cui mille dolos, cui mille rapinas Vulnera mille volens tanto pro munere dono. Utque animi tibi signa mei manifesta patescant, Mittitur errorem que purget epystola, certi Nuntia, quam fragili conscendimus alta volatu Remque supergrediens quantum spes pectus amici Luserit. Hec autem intrepidus iam certus amoris, Iudicii iam tutus, ago; nam sera profecto Quos semel elegit damnat sententia mores. Parcius haud solito, sed dilige certior ergo Ut sumus, absimili quamquam secernimur astro. Nec factis nec voce pares: diversa sub unum Mittit enim duo colla iugum qui maxima parvis Equat amor, regem servis, inopemque potenti. Hic catulum magno commendat sepe leoni, Hic olim Augusto Flaccum dedit atque Maronem, Euripidem Archelao, nec barbarus obstitit horror; Iussit et ut nostro rudis Ennius ille placeret Scipiade, in partem lauri venturus opime, Et vite mortisque comes custosque sepulcri. Hoc duce, si tantis sim connumerandus, amavit Me quoque rex regum, fuerat dum vita, Robertus: Et modo magnanimus humilem non despicit iste. Denique fideribus ligat hic elementa polosque, Herbis conciliat pluvias atque astra lapillis, Vallibus hic montes sociat terrasque profundo, Hic hominemque Deo et celum connectit Averno. </poem> ===AD ZOILUM=== <poem> Distrahis atque animum curis melioribus aufers Et calami pervertis iter. Fueratque tacere Cautius; at stimulis residem pungentibus urges: Da veniam, si vera loquor, licet aspera dictu, Cogor enim. Studiis emitur sequiturque laborem Laurea, perrarum decus atque hoc tempore soli Speratum optatumque michi. Quis nescit agrestum Premia post meritum? Pudet hec dubitate diserto, Si dubitas vere; quodsi tentare libebat, Certe alio tentandus eram tibi fortius ictu, Ut quaterer. Quid enim? Lux ergo novissima forte Expectanda fuit iungendaque pompa sepulcri Ac pretium studii? Si debita fine laborum Laurea, non aliter, non hanc Eneide sacra Virgilius meruit, non qui pharsalica Tempe Sanguine complevit latio; licet ille, negato Calle petens, alia tulerit ratione repulsam. Cognita commemoro: quid? quod ceu sponsa decoram Arguor hemonia lauro gestasse coronam? Florea virginibus, sunt laurea serta poetis Cesaribusque simul; parque est ea gloria utrisque; Arguor improprie. Sed quid vir providus addit? Vidimus ornatum lauro, quem (protinus inquit) Non prius audieram. — Velut omnia pulcra relatu Audieris. Quam multa michi, licet ampla, tibique Non audita putas? Nam quantula portio rerum Unius ingenii laus est? Decet alta modeste Cernere, seque prius. Sed enim mea carmine nunquam Sunt audita tibi? Quid refert? Forsitan illa Non tibi (parce precor) cecini: legit illa Robertus Concivis meus egregius, quem Iulia nostro Tempore Pariseos studiorum tertia nutrix Suspicit et toto venerantur ab orbe magistri. Tuscus et Eneas legit et Rainaldus in antris Altus apollineis, ingens legit illa Iohannes: Barbatus legit illa meus, sociique fideles Auribus excipiunt cupidis et pectore servant. Ut cuntas livor seu sors obstruxerit aures, Ipse michi Musisque canam; plausorque pudendus Ingenii nec frena mei, nec calcar habebit. Cur redit in dubium totiens mea laurea? Nunquid Non satis est meruisse semel? Decuit ne per urbes? Circumferre nova viridantia tempora fronde, Testarique greges hominum, populique favorem Infami captare via? Laudarier olim A paucis michi propositum: quid inertia vulgi Milia contulerint, quid murmura vana theatri? Ergo ne trinacrio minor est michi carmine regi Gloria, quam turbe passim placuisse furenti? Regineque minus Capitolia profuit urbis Scandere, quam vacuas studio lustrasse paludes, Avia quam nemorum, rudibus quam rura colonis, Atque inopes sparsasque casas? incognita vestro Carmina nostra foro; quid rustica menia nobis Obiciunt? quo iure fremunt? Satis esse putavi Terrarum petiise caput. Qui victor in arcem Signa tulit, summa securus sede quiescat Extremas nisi forte iubes ambire cloacas Figentem obscenis victricia postibus arma. Noscor ubi placitum, laudat mea carmina Tybris, Parthenope studiosa probat, nec terra Nasonis Respuit, aut Flacci, nec qui Cicerone superbit Cive simul Marioque locus, nec Gallia nostri Inscia, nec Rodanus. Quid inepta colonia tantis Una nocet titulis, fulvi cui gratia nummi, Ventris amor, studiumque gule somnusque quiesque Esse solet potior sacre quam cura poesis? Mantua Virgilium genuit, Verona Catullum Et Plinios nostrosque aliquot servavit in annos. Urbs Antenoridum quantos celebrarit alumnos Nunc, quoniam numerare labor, quot Cimbria, nuper Secula Pergameum viderunt nostra poetam, Cui rigidos strinxit laurus paduana capillos, Nomine reque bonum; Latiique in finibus orbis, Pyerios animos Alpis tulit ora nivose, Parma evo collapsa sui monimenta Macrobi Ostentat, vetus usque novo me carmine saxum Nobilitare iubens, nec eadem degener urbe est Cassius. Has inter docta urbs tua sola carebat Vate diu proprio, nisi te sibi fata tulissent, Purgantem patrias calami splendore tenebras Longaque parvificis abolentem oblivia terris. Caucaseum romana iugum transcendere fama Distulit, Europe iam tunc Asieque tremenda: At mea, quod vestre nondum sit cognita plebi, Ceu tenebris damnata iacet. Si reddita pridem Est ratio, reddenda iterum; nova gloria regum, Rex siculus, celo pro me respondet ab alto, Qui modo, dum terris habitat, michi muneris auctor Maximus insoliti, famam invidiamque reliquit Adiciens causam, quod opuscula, iudice tanto, Nostra forent tanti. Melius sibi cognita forte Quam tibi; nocturnas studiis gravioribus horas Surripiebat enim vigilique ingesta lucerne Immemor interdum cene somnique legebat, Meque, tibi ignotum, tanto dignatus honore est, Ut, procerum primis sub regia tecta vocatis, Plurima nostrarum caneret preconia laudum. vera utinam! quam vera tamen rex viderit ipse. Quin etiam magno promunere parva petita est Africa nostra sibi. Memini suprema benignus Oscula, et heu nunquam fatis iteranda, parabat, Cum duo dona pio placidissimus ore poposcit. Obstupui: quid enim immenso donare pusillus Posse videbatur? sed quid, nisi carmina, vellet Largus opum divesque animi et virtutis amator? Carmina mansure sedem tribuentia fame, Hoc petiit primum: pectus calamumquie pudenter Excuso, fragilesque humeros sub pondere tanto. Instat ab adverso, dubio lis fine resedit, Concessisse sibi ut videar, michi prima negasse Proxima dona libens tribuo; cui dignius aule, Scipiade, mittendus eras? — At perfida et altis Invida principiis illum fortuna repente Substulit interea. Nunc, tanquam lumine rapto, Nescius in tenebris liber est, quo flectere cursum Cogitet, et toto nullum videt equore portum. Heu cineres bustumque petet, qui turbine quanquam Dilatus vario, multos absumpserit annos. Si foret hic vestram tamen mittendus ad urbem, Iam satis exornatus erat, michi crede, superque, Sed dum multa timet venturaque secula terrent Heret adhuc tacitus; cuius si laurea serum expectasset iter (quod mens presaga timebat), Mortis ab insidiis iam circumventa fuisset. Hinc prior ille abiit, cuius post funera nullum Examen subiturus eram; nam maxime nondum Tu michi notus eras. Fateor mea crimina: tempus Anticipasse iuvat, quamvis nec pauca viderem Scripta michi iam tum. Laudati carmina Vari Nulla meos feriunt oculos, tamen inclita pectus Fama ferit. Scriptis ego sum tollendus in altum: His sine nullus ero. Nunquid tamen illa probari Est opus et vulgo? Titulo caruisse poete, Abiecisse graves spoliato vertice ramos Maluerim et longis latuisse inglorius annis. Hactenus hec. Nova lis oritur; quo tramite vertar? Conquerar an taceam? risumque refellere risu Sufficiat? risum moveo? Sic vite meretur Nostra, quidem, fateor; sed nunquid carmina risum? Promeruere etiam lacrimas, que sepe severis Extorsere oculis, sic tristia forte volutant Nunc mea fata vices, ut qui rorantia vidi Inclita romulei, dum proloquor, ora senatus, Regis et indomiti frontem pietate remissam Ridear ignavo (proh sors malefida!) popello? Altera legitime superest michi causa querele. Quis modus audendi queve ista licentia fandi? Tela fremens Elicone rapis, quibus agmina vatum Impetis et nostros in nos accingeris enses, Ante alios Flacci, cuius te scripta monere Occiput ut scabitur, tenero nec parcitur ungui, Vate sacrum decies clam castigante poema, Debuerant, rigidamque notis adiungere limam. Mendaces vocitare quidem insanosque poetas In primis furor est mendaxque insania. Vere Vera canunt, aures quanquam fallentia surdas. Has etenim sprevisse licet. "Puerilia vatum hinc studia appellas?" Puerilis ineptia quorsum Impulit errantem calamum? Puerilia Cesar Iulius et toto regnans Augustus in orbe Tractarunt igitur? Quedam divina poetis Vis animi est veloque tegunt pulcerrima rerum Ambiguo quod non acies nisi lyncea rumpat, Mulceat exterius tamen alliciatque tuentes Atque ideo puerisque placent senibusque verendis. Insanire licet, fateor; mens concita clarum Seque super provecta, canet. Vulgaria oportet Linquere sub pedibus; magnum hinc subsistere nullum Censuit ingenium, nisi sit dementia mixta, iudice qui populo docti cognomen habere Cepit et altisonum liquit post terga Platonem Dixit idem cuntis: que tanta infamia vatum? Quo ruis ulterius? Media nos pellis ab urbe, Sed paulum expecto, iam sponte recedimus omnes Et nemorum secreta placent turbamque nocentem Odimus ac leti campis spatiamur amenis. Hinc quia prospexit, cui primum publica cure Res fait, adversos populi nos moribus, illum Moribus infestum nostris studioque futurum, Discrevit populo strepitum, rus vatibus almum Solivagis, vacueque bonus dedit otia silve liberiusque solum; nam que mixtura perennis, Hos stupor attonitos alti caligine veri, Hos autem mestos semperque quietis egentes, Turbida soliciti tenuissent tedia vulgi. Consultum hinc illinc: igitur non urbibus acri Pellimur exilio: sequimur meliore volentes. Nonne deum primos olim quesisse poetas Inquit Aristoteles? Num sanctos celitus aura Divina afflatos, et munera rara deorum Marcus ait Cicero? Fautorque domesticus omnis Exulet, externi causam tueantur honestam. At, nostros nisi forte vetes ad rostra venire, Vicimus haud dubie. Quis preclarissima bella Heroum moresque graves et nomina nosset? Quis stimulis animos ageret per mille labores Perque altum virtutis iter? Quis tristia vite Demeret implicite dulci fastidia cantu? Ora forent quasi muta hominum, si spiritus orbi Deforet aonius; virtus ignota lateret, In se clara licet, studiorumque impetus omnis Torperet; lingue nam fundamenta latine Nulla forent, quibus egregie stant sedibus artes, In quibus omne procul nobis ostenditur evum Nostraque venturis longum servabitur etas. Hic tamen occurrit Cherilus vel Aquinius aut qui Tempus in infami multum posuere libello, Scriptorum plebeia cohors. Sed dic michi, queso, Quenam turba hominum multos non pascit inertes? Rara quidem ingenii bona sunt, semperque fuerunt, Semper erunt: paucos altum tenuisse videmus. Aspice Virgilium: nunquid pueriliter ille Terrarum celique plagas et sidera lustrat? Ista palam. Quam multa latent? Quid fratribus atris Eolus imperitans, aut quid super addita moles Montis, et ipse sedens sublimi vertice rector? Quid pius Eneas, socius quid signet Achates? Quid Venus ambobus medie velit obvia silve, Quo peregrina virum circumdet corpora nimbo, Qua nubem sub nube tegat? Quid cantet Yopas? Quid Bythias magno patere bibat impiger haustu? Quid vehat asper equus, misereque incende noctis Insultansque Sinon, genetrixque affixa furenti Inter tela duci, mox ut digressa per umbras, Apparere deos infestaque numina Troie. Quo feror? Hic nullum invenies sine tegmine versum. Pretereo reliquos. Quid Flaccus Horatius ardens An levam dextram ne viam monstrare videtur Et magnum formare virum? Sed nostra relinquo. Orpheus, Amphion vel natus Apolline Linus Atque parens Museus et quos mirata deorum Grecia subscripsit statuis pueriliter evum Tam longum peperere sibi? Quid protinus alto est Altius Euripide, magno quid maius Homero? Que loca, quos portus, gemini que litora ponti, Que freta, quas classes, que prelia quos ve ferarum, Quos hominum motus oculis, quibus ipse carebat, Non subiecit enim? Mores populique ducumque Pinxit et e numero plebis secrevit Ulixem, Quem michi non vana circumtulit arte, Caribdim Scilleosque canes ut sperneret, atque Cyclopem Syrenumque modos et amantis pocula Circes. Quid moror in verbis? Sacri nec dogma Platonis Nec Socrates aliud, titulum nec nacta sophie Cetere turba docet, quam quod cantare solemus. Dicet ad hec aliquis: «Cur per iuga celsa fatiger? Huc via fert humilis». «Mens delectata laborem Spernit, ad hec brevitas memorem succinta relinquit, Et dulces iterare sonos iuvat usque legendo». Certus abhinc venie, pueros vocitare memento, O famose senex, atque inclinare caveto celeste ingenium, et vatum vestigia vita, Insanum genus hoc hominum. Piget illa deinceps Vana sequi, vilis nobis ut pascitur hircus, Nescio cui merces ea sufficit; est michi fame Immortalis honos et gloria meta laborum. Corniger at quantum tegat hic sub pellibus hircus Quot nescire putas? Soccos bonus atque cothurnos Premia Musarum tandem statuisse videris; Falleris, est habitus quem secula nostra licenter Postposuisse vides, postquam deferbuit ardor Pyerius cessitque retro. Quo nomine signer Respondere iubes? An ne ad pretoria ventum est? Iure agitur mecum consignatisque tabellis? Qui sim, quem ve sequar callem, stilus ipse, tacente Me, loquitur. Num plura iubes? Sed epystola finem Longa petit. Dabitur; quam si sonuisse putabis Altius, excuser, parcant aures oculique. Gloria nulla etenim verbis optata superbis, Nulla petita michi. Tua me violentia adegit, Nec loquor, ut lesi vindex Eliconis (an ille Hoc eget auxilio tantisque armatus alumnis?), Precipue quia, quo secum pugnare parasti, Plumbeus est gladius, facilique retunditur ictu: Nec velut assertor proprii cognominis arma Musarum pro parte tuli, sed turpiter illas Maiestate sua sacro spoliarer ausu, Quis tacitus perferre queat? Que perlegis autem Non tibi dicta putes, sed qui te bella movere Compulit. Agnosco ingenium Musisque sacratum Pectus, at externe resonant convitia lingue In scriptis, dilecte, tuis. Illumque profecto, Quisquis erat, mordax (nunquam tibi cognita pestis) Invidia urebat. Sic nobilis Africa surgat, Sic michi virgineus clause penetralia Cyrre Rite chorus reseret faveatque supernus Apollo. Tu tamen hoc illi nostris, carissime, verbis Dic, precor ut, quotiens alieno invidit honori, invideat studiis pulcro invideatque labori. </poem> ===AD LUCHINUM VICECOMITEM=== <poem> Argolicas si fama volans vulgata per urbes Arboris Ausonie quondam, dum splenduit etas Aurea, Saturno terris regnante, fuisset: Ut reor, Euristeus nunquam tot ferre labores Cogeret Alcidem, sua ditia poma draconi Ortulus Hesperidum male custoditus haberet: Hoc potius mandaret opus, nec vinceret aurum Nativi dulcoris opes. Felicius omni Es, Latium, tellure, quidem prefertilis ora Italie, quam fulva ceres viridisque Minerva, Purpureus quam Bachus amat. Tu frondea capris, Florea mellificis apibus, pecorique vicissim Pascua et irriguis late pulcerrima pratis. Tu redolens ortis, variis scatebrosa metallis, Arboribusque virens, silvis umbrosa vetustis, Alitibusque ferisque frequens, venatibus apta, Aucupioque placens, lacubus piscosa profundis, Fluminibus distincta vagis et portubus omne tuta latus duplicique sedens circumflua ponto, Mirificis insignis aquis, et aprica recurvis Vallibus, assurgensque iugis estate nivosis, Perque hiemes medias ad littora vere benigno Temperieque fruens, celo tranquilla sereno, Semper odoriferis nebulas purgantibus auris Urbibus ampla tuis atque arcibus alta tremendis, Consilioque vigens populisque invicta superbis, Et terra pelagoque potens, ac rite supremum Imperium testata situ, ceu calcibus orbem Concutias, stimulique loco pretendis Ydruntem, Brundusiumque biceps arthois obicis undis: At matutini qua prospicis ostia Phebi, Flexa Crotona tegit, graiumque a stirpe Tarentum Planta pedis; Regium zephiros a pollice frangit, Neapolis sure medium femur occupat altum Ianua, et extantes Tirreno in flumine Pise. Urbs Venetum diversa tenet veterisque Ravenne Menia et Ariminum terrarum terminus olim, Ac salis adriaci rabiem que despicit Anchon. Quid Mediolanum, medias quod grande medullas Robur alit, Patavumque potens fortemque Veronam? Quid modo te memorem, studiosa Bononia? vel quid Te, genetrix mea cara, loquar, Florentia, quondam, Squalida nunc populique manu lacerata furentis, Ac nusquam iam stare valens? Quid carmine longo Littus utrunque maris, medii quid prosequar imum Montis utrunque latus? Series immensa! Reate Centron habet, validoque ingens stat poplite Roma, cunta movens rerumque caput, domus alta Tonantis Ac sedes terrena dei, terrorque subacti orbis et innumeris celo exequata triumphis. Salve, bellipotens regio pacisque magistra, Ingeniis ornata sacris conditaque dulci Eloquio, excellens cuntas quas maximus ambit Oceanus nulliqua satis laudata, virorum Et legum generosa parens, michi latius ipsi Forte alio cantanda loco! nunc obtulit arbor Materiam fecunda brevem, quod dulcia tellus Italia de ramis legeret non aurea poma, Iudice certa loquor gustu; pars ultima laudum, En glaciale pirum se se commendat abunde. </poem> ===AD PAULUM HANIBALENSEM ROMANUM=== <poem> Dum memini moresque tuos faciemque benignam Verbaque magnanimum liquido testantia pectus, Tedia longarum et discrimina mille viarum Commeminisse iuvat. Terris optandus et undis Tantus amicus erat; nimio constare labore Nec poterat. Penetramus enim peregrina furentes Littora, nec scopulos pelagi nec monstra timemus, Urget avaritie stimulus. Proh! quantula mortis Premia barbaricis aurum rapuisse cavernis, Maternoque sinu nitidos pepulisse lapillos, Vel piper exiguum ramo legisse nigranti. Sordet amicitie studium. Contraria longe Mens michi: nam fido nullus par census amico, Nullo auro pensanda fides. Tua cognita late Fama quidem, tibi me, michi te, nec fama profecto Nec virtus, sed fata dabant. Traxisset ad Indos Spes tanti longinqua boni; natura pepercit Hos michi circuitus, terrasque habitare propinquas Nos voluit, tempusque dedit concurrere in unum. Obfuit at rerum cumulus, nec longa videndi Libertas et sera fuit; raptimque revellor Ex oculis, optate, tuis, hoc prestitit autem Presentem vidisse semel, quantum libet absens, Ut presens videare michi, et que plurima mecum Dulcia mellifluo gradiens simul ore serebas Menia dum lacere, specimen miserabile, Rome Monstrares digito meque inter singula verba Aspiceres oculis rorantibus: «Ultima, dicens, Hec michi labentis patrie fragmenta reservat Sors mea, suspicioque libens; nec, sospite Paulo, Funditus ista ruent manibus convulsa nefandis». Letabar memorique nichil sub pectore sedit Altius. Agnosco romani principis ingens Propositum mentemque piam. Nunc pacta reposcens Roma senex iuvenem rogitat: Miserere cadentis Pollicitisque mane: celsum decet ardua rerum Cura animum, decet eventus ex corde secundos Urbis amare sue, casus prohibere malignos, Sustentare manu fessam, relevare iacentem. Non tibi, sed patrie satus es. Cui iustius armos Subicies oneri? Que sarcina pulcrior usquam? Nec te parva manet servatis fama ruinis, Et quanta integre fuit olim gloria Rome Reliquie testantur adhuc; quas longior etas Frangere non valuit, non vis aut ira cruenti Hostis, ab egregiis franguntur civibus. Heu, heu! Que rabies! occurre malis, hoc scilicet unum Est ubi te prorsus maiorum a stirpe tuorum Degenerare velim. Vigeat mavortia virtus, Militieque decus, nitidi sit larga metalli, Sit ferri secura manus, perduret equorum Iugis amor, studiumque canum culturaque silve, Artes nobilium liceant. Prosternere turres Immeritas, patrieque in viscera mergere dextras, Si nescis, hostile opus est. Sed forsitan error Huc patres tulit ille tuos, ut menia sacre Eruerent urbis, quod se de sanguine natos Hanibalis iactare solent; mirabile non est, Heredum si iura tenent, quodque illa nequivit Perficit hic aries. Tua fortia pectora mendax Gloria non moveat. Quanquam clarissimus ille est Artibus armorum, magnum tamen impia nomen Equant acta ducis parque est infamia laudi. Nota loquor, fuerit potius tibi sanguinis auctrix Scipiadum divina domus, nova nomina sumens Hostibus a domitis, afroque ex more, subactus Hanibal hec domui dederit cognomina vestre. Ergo age, tantorum vestigia fortis avorum Ingredere et patriam supremo in tempore serva, Ac pius annose baculus, precor, est parenti. </poem> ===AD LANCELLOTTUM PLACENTINUM=== <poem> Mirabar quo te subitus precepsque tulisset Impetus, ut cultos divum tibi more poetas Semper, ob unius odium, fortasse procaci Vulnere tentares. Potuissem parcere, si me Non Elicona simul totum furor ille notasset. Ceperat indignans calamum manus, ira iubebat Aspera mordaci compescere carmina versu; Sed trabe nodosa gravior, passusque per omnes Subsistens, hec verba dabat: «Violenter amicum Armor in immeritum, scelus at patiemur inultum? Duc age, duc quo iure licet». Dum talia mecum Ille ageret, sonuit querulo sub cardine limen: Nuntius ante fores aderat tuus. Omine sensi Quid veheret: te te purgas, et crimina certum Vertis in auctorem. Frons est nitidissima vero; Illicet agnoscoque dolum calamumque morantem Absolvo, moxque hunc alacrem cupideque sequentem Quo se cunque traham, detectum lesus in hostem Dirigo, nec paucis purgata calumnia vatum est. Ille tamen frustra tacitus michi semper abibit, Speratumque meo nec habebit carmine nomen. Nunc ad te redeo, quod nondum transfuga colles Aonios fontemque colis turbamque profanam Effugis ingenuas calcantem ac despicis artes. Gratulor: hec via te superas attollet ad arces Servabitque diu, populo pereunte caduco; Concepti veniamque precor sermonis. At ille Obstrepitor (si livor eum tam perfidus urit Supplicium ut tacuisse putet, si tanta voluptas Otia nostra suis studiumque lacessere verbis) Quid struit insidias? Campo se credat aperto, subscribat nomenque suum nec se tegat umbra Nominis externi, propriisque occurrat in armis. Nanque Meneciades galea mentitus Achillem Cuspidis Hectoree cecidit non cognitus ictu. </poem> ===AD IOHANNEM DE COLUMNA CARDINALEM=== <poem> Impia mors, quotiens oculos calamumque fatigas, Carmen et in lacrimis, lacrimas in carmine misces? O genus humanum et longe sors pessima vite, Cernere carorum pallentia corpora saxis Obruta, fundendos totiens avellere canos, Et viduam longa traducere morte senectam! Lumina quis morientis erit, qui condat humetque, Si pergis sevire, ferox? Hoc seva parabant Astra nefas? Cogar ne igitur sine fine superstes Omnibus esse meis, nec me dolor ipse necabit? Heu domus illustris! solitum stilus impleat actum. Heu domus infelix exhaustaque funebre crebro! Heu germana fides, predulcia pectora fratrum, Heu miserande parens desertaque turba sororum, Unde tot accipies gemitus, quis sufficit humor Cladibus assiduis, que par querimonia damnis? Bellica marmoree domus imperiosa Columne, Nec celi concussa minis, nec fulmine torvi Victa Iovis quondam, nec turbine fessa bilustri, Urbis honos summumque decus belloque domique Perfugiumque bonis fueras, terrorque superbis, Nunc in frusta ruis; tacitis iuvenilia tristes Mortibus et rapido natorum stamina fuso Precipitant Parce. Virtus hec nota per orbem Hunc ve tot egregii finem meruere labores? Talia funereis iterans suspiria verbis Fundebam, lacrimisque gene pectusque madebant. Ecce autem celi vox e regione serena, Incertum quibus acta viis, sic impulit aures: «Ecce quid adversus superos et sidera frustra Insanire iuvat? Iuvenes mors equa senesque Demetit et nullus mortalia temperat ordo, Eternis, vesane paras vim legibus. An tu Hactenus indomite nescis ut ferea Parce Arbitrio nent pensa suo scinduntque trahuntque, Nec modus aut requies? Miles, cui gloria cordi est, Fida sub extremo non deserit arma periclo. Nauta gubernaclum stringit rapiente procella Intrepidusque videt sparsos super equora remos, Et prius hunc pelagi quam terreat, opprimet unda. Sunt qui conspecto tergum dent turpiter hosti, Sunt quos surgentis murmur leve subruat austri Et nova tempestas et sibila prima rudentum. Hi propius discrimen habent; ignava paventem. Mors fortem generosa manet. Tu pauca tremiscis Spicula fortune viteque in fluctibus alnum Deseris exiguo pavefactus turbine ponti? Et gemitum facis arma, miser? Quid profuit ergo Lectio, quid studium? Nunquam tranquilla magistrum Unda probat, nec militie pax lenta peritum. In dubiis, ars certa patet, turpissimus error Ille hominum: peritura velut mansura tenetis. Hinc dolor amissis inconsolabis imo Corda oritur laceratque animum; stat gratia nulla Preteriti, subeunt cuntarum oblivia rerum Illicet et magna est iniuria finis habendi Quod satis est habuisse semel. Condiscite eodem Reddere depositum cupidi quo sumere vultu. Et quoniam non certe dies, estote parati. Semper ad imperium domine sua iura petentis. Intranti monstrata via est, hoc tristia calle Multa quidem invenies, hoc dulcia pauca videbis Incertus placida laturus fronte viator. Quicquid erit, quod fata parent, hec verba parentem Nascenti dixisse puta. Natura profecto Omnibus hec loquitur: «Quicquid dulcescit amaro Fine perit, fugit omne bonum quo vestra furit mens, Proque brevi longus seguitur dulcedine meror. Paupertas concludit opes, natosque senectus Orba gemit, fidos mors dividit invida fratres, Nec minus unanimes subito disiungit amicos. Dum latus illa placens acies cingebat utrunque, Fortunate diu, dum mutua verba benignis Frontibus hinc illinc et pura mente sonabant, Nonne tibi interdum proprie fuit obvia sortis Conditio et tecum comitatus ut iste supremo Mox gemitu solvendus erit? Cui proxima, queso, Cui brevis hec promissa dies? Quem vespera pallens Spirantem, presens quem tandem protinus hora Integra et insidiis mortis caritura videbit? Sumite letitiam semper fugientis amici, Et fratres natique alio spectentur ituri. Dumque licet celerate frui, neu perdite tempus Quod volat et rapitur, vobis presentia sordent, Amissas lugetis opes et sors sua nulli Ante placet, quam subtrahitur; mors vestra repente Iudicia alternat; quem fastiditis, ab urna Suspicitis, quia nulla regit constantia mentes Haud unquam presente satis gaudetis amico. Perstrepit assidue mestis ululatibus aer, Ante oculos vestros tremulo tot pallida cantu Funera pretereunt nec dissimulare potestis. Nanque hoc prima dies, qua lucis limina nudi Cum gemitu intrastis, si mens hinc firma fuisset Venturique capax, monuit, primamque sequentes Haud dubiam fecere fidem; sed vaste voluptas Alligat et vite nunquam satianda cupido: Atque ideo in finem heretis lacrimasque pudendas Spargitis amplexi medicorum colla manusque, Quodque diu fecistis iter complere timetis. Ut vestros, sic alterius muliebriter autem Fletis ad eventus, quia nulla exempla profundis Insedere locis, animum spes blanda fefellit, Nescio quid segnes agitis, dum tempora currunt, Nec veterum meministis enim et presentia lenti Spernitis et nunquam venientia cernitis ante, Usque sub extremum pueri. Sed publico mitto. Quid quereris? Calcata via est: aut vertere retro Si licet, atque hominis (sed non licet) exue formam Aut bonus equanimi fer quelibet obvia fronte Quisquis ita longum ingreditur feret aspera multa: Nunc cenum, nunc pulvis erit, nunc ventus et unda Nunc calor immodicus, glacies nunc horrida nixque, Nunc limosa palus, montis nunc saxe prealti. Omnia sunt patienda viro, quia vita laborum Hec patria est, fesso ve quies manet ultima busto. Quocumque in toto tua lumina flexeris orbe, Aspicies parium vestigia crebra malorum Tu gemis in propriis, potius communia defle Et totum mortale genus. Neu multa graveris, Vilia neu spernas. Paucis generosa sequamur. Nunc redit in mentem, quas gens Cornelia summis Clara viris, quas Emilii sensere ruinas, Ut geminos fratres post tot modo prospera bella, Hunc ferro, hunc facibus mors circumvenit, ut almum Scipiadem exilio rapuit, sed fraude nepotem Coniugis infide; finxit que crimina Remo, Menia cognato iam tum sparsura cruore, Abdidit ut rapidi corpusque animamque Quirini, Utque ferum subito percussit fulmine Tullum, Ut brutum sontemque simul collisit Aruntem, Obtulit ut Decios gladiis hostilibus ultro, Sabinum Chereamque suo rigidumque Catonem Marcellumque dolis, Regulum vigilando peremit; Eripuitque animam mixtam cum sanguine Sille, Discerpsit Marium ferro, Bebiumque cruentis Unguibus, Antonii mensas cervice nefandas, Fedavit trunci Ciceronis sanguine rostra, Extinguens Itale duo maxima lumina lingue, Transfixit Crassum medicatis mille sagittis Et serum optato implevit rutilante metallo; Calce sub ardenti Catulum, tellure profunda Curtion Albinum lapidoso immersit acervo, Sparsit Pompeios, Fabios contraxit in unum Insidiosa locum; quo fulmine contigit aras Cesareas stravitque domum que straverat omnes. Ac ne sola putes exempla domestica mortis, Hec eadem reges solio furiosa superbo Depulit, hec populos momento temporis hausit, Ilion hec ingens, hec ipsa fidele Seguntum Funditus atque tuas, Numantia, diruit arces, Et te, Byrsa potens, et te, speciosa Corinthus. Hec te inhumano demersit sanguine Cyrum, In flammis Alcibiadem, Xantippon in undis, Pyrrum feminei contrivit pondere saxi, Carcere Miltiadem et longo squalora peredit Hanibalem Pontique ducem Macedumque veneno Vicit Alexandrum, Socrati nec cruda pepercit, Euripidem canibus lacerandum prebuit illa; Eschylon ex alto misse testudinis ictu; Illa animi merore sacrum confecit Homerum, Contra letitia Sophoclem consumpsit inani. Simodo suspicio est de tantis digna poetis, Pyndaricam somno, risu Philemonis inepto Expulit hinc animam fragili statione sedentem. Nomina deficient: laqueis hunc nexuit atris, Hunc cruce suffixit, hunc liquit in axe rotarum, Obruit hunc nivis immodica sub mole rigentum, Hunc rupis tectique gravi sub strage vetusti. Illum precipitem scopulo deiecit ab alto, Hunc herbe tactu, fungique hunc abstulit esu, Hunc capite alliso et sparso violenta cerebro, Hunc anime solitos precludens ore meatus, Hunc quoque vermiculi facili sine sanguine morsu, Hunc avium rostris cupidis, hunc piscibus escam Misit et hunc sevo laniavit dente ferarum, Hunc estu tristique fame duroque labore, Hunc requie nimioque cibo distendit, anhela Hunc Venere exhaustum fedo liquefecit in actu, Hunc senio carieque diu lassavit inerti, Febribus hunc rapidis morboque subegit acuto, Sed quid ego mortes hominum vel regna vel urbes Persequor et lato prostratas turbina gentes, Cum mundi peritura suo sit tempore moles? Terra simul pelagusque ruent celumque chaosque: Singula flere vacat? Solatia magna perire Cum toto periterque rapi. Properare videntes Omnia ad occasum, corpuscula vestra putatis Hic stabiles habitura domos? Si iura revolvas Mortis et imperium quod dura exercet in omnes, Equius hanc patiare tuam tetigisse Columnam: Que si perpetua firmam se mole teneret, Invidiosa nimis poterat fortasse videri. Creverat usque adeo, Deus hanc moderatur ab alto, Et latera extenuat, sed enim solidissima perstant Fundamenta solo et rutilans micat ethere vertex. Quid mirum, si celsa petunt ex more procelle, Ventus agit nimbos, ferit alta cacumina fulmen? Ima silent habitatque quies in valle reposta, Mitior haud parvis tamen est mors, notius alta Verberat et longe spectantia lumina turbat. Tu sibi da veniam, si post celestia terris, Postque Deum stat dura homini flectique recusat. Quanquam o si tandem incipiat sine nubibus alma Lux caligantes oculos vel sera ferire! Morte nichil melius, vita nil peius iniqua. Optima mors, hominum requies eterna bonorum, Tu servile iugum, domino nolente, relaxas, Victorumque graves adimis cervice cathenas, Exiliumque levas et carceris ostia frangis. Eripis indignis, iustis bona partibus equas. Nil agis imperio, prece nil precio ve minis ve Atque immota manes, nulla exorabilis arte. A primo prefixa die, tu cunta quieto Ferre iubes animo, promisso fine laborum Te sine supplicium vita est carcerque perennis, Sic meritam ingrate lacerant sine fine querele; Vel miseris invisa venis, factura beatos». Auribus hec audita meis lenire dolorem Vox aliquantisper visa est: tum lumina tollens Virgineos audire choros et cernere cepi. Nomina nota novem, vultusque et verba notanti Visa loquens Eratho: reverenter in ora puelle Versus, ut hos monitus, illa dictante, liceret Membranis mandare precor: «Nil egimus, inquit, Calliope nisi nostra sonet cantuque decoret Inventum de more meum. Tum blanda sororem Arripuit dextra, post hec concorditer ambe Exactum carmenque sequens cecinere morasque Inter verba breves calamo cuntante dedere. Dumque canunt scripsi, sed que communia nobis Hactenus audisti, nunc, quod te respicit, audi. In primis vitanda tibi est spectantis ab astris Ira Dei, ne forte suum damnare puteris Iudicium, cui vita hominum morsque optima cure est. Te quoque, quicquid ages, romani proxima cernent Lumina pontificis, cuius, michi crede, caveto Vultus nube tui frontem turbare serenam. Nulli maior inest clementia, nomen ab ipsis Dignum rebus habet; qualem tibi viderit, oris Induet ipse habitum; teque illacrimante tenere Non poterit lacrimas: igitur moderare dolorem, Humentes absterge oculos, mitissimus ille Nequa tui sentire queat vestigia luctus, Consilio illius (quis enim consultior alter?) Affectus committe tuos et verba tenaci Corde loca, monitusque sacros; namque ille docebit Ut miser hic, quem iure regit, cui presidet, orbis Est gemitus mortisque domus, nec mortis ad ictum Flere virum deceat, memorem quo pergit et unde. Quin et grandevum forti pietate parentem, Surgentemque nova carum probitate nepotem Concussamque domum et mestos solabere fratres. unus es exemplum multis, quos vulnere tristi Ter pupugit fortuna nocens: tria damna tuorum, Ter sparsi cineres atque ossa tepentibus urnis, Alter et alterius vestigia nuntius urgens Pestifer; ex nutu pendebunt omnia vultus Ista tui; si flere vetas, non flebitur usquam; Si fles, cuntorum laxabis frena dolori, Extorquenda etiam mala gaudia fortiter hosti, invidia calcanda lues, te sospite nondum Sentiat indomitam mundus cecidisse Columnam. Adde quod in toto late iam nosceris orbe, Nec genus egregium, nec te tua clara latere Vita sinit mundusque tuo qui cardine pendet Et que non alio iam Roma superbit alumno. Nunc mores animumque notant, status altior omnes In te nempe oculos atque ora loquacia vertit. Multorum dominus, multorum servus, iniquo Subditus imperio lingue popularis, in altum, Dum tonat, assurge et nomen servare labora. Magnus enim labor est, magne custodia fame; Ergo tue fratrumque simul succurre saluti Ingressosque viam vite celumque petentes Ne gemitu impedias; nam si mala plurima circum Et dubios casus inter quos degimus omnes Mortales quocunque gradu fortuna locarit, Si tumidos fluctus varioque agitata tumultu Equora pervideas, fortasse fatebere portum In sola iam morte situm. Vel fratribus ergo Invidus es, tuta tandem statione receptis, Vel tua damna gemis: primum pietate, secundum Ingentis virtute animi et ratione vetaris. Restat ut arescant lacrime neu flebilis ordo Fatorum occurrat, quoniam prius ultima dona Mors rapuit, tulit ille suum: nascentibus una est Conditio, non una dies adiecta tributi. Computat hec annos, celeres nec preterit horas, Non differt, non anticipat, stat terminus evi, Quem fixit natura parens, hic ultimus, ille Primus obit, sed uterque suum tenet ordine tempus. Nec tamen a puero multum distare senectus Sera potest spatioque brevi distinguitur etas Quantalibet. Iuvenes abierunt, scilicet illis Expediebat enim, forsan tibi. Nescia rerum Mens hominis semperque metu suspensa futuri Quid iuvet aut noceat caligine cernit opaca. Quid modo solicito multum sermone fatiger, Ut similes casus referam tibi, vel quid acerbo Commemorem fratres divulsos funere? Pauci Ad senium venere simul: memor ergo decori, Parce, precor, lacrimis, oculosque animumque serena. Stultum flere diu breve et irreparabile damnum: Irreditura cupis, nil possunt verba precesque, Nil surdis ingesta iuvant convitia fatis. Interea trepidi dum circumvolvimur, ecce Finis erit flendi, desiderium ve quiescet Quo modo torquemur? Volucri namque ocior aura Fausta dies properat, qua commigrare coacti, Premissos fratres et pignora cara sequemur. </poem> ===AD RAYNALDUM DE LIBERO PAGO VERONENSEM POETAM=== <poem> Nuper ab etherei, qui temperat astra, tonantis Missus habente vices, dulcem claramque revisi Parthenopen celerante gradu, res inde trahebat Ardua nec dubii fortuna incerta laboris. Hinc reditus urgebat amor. Vix limine noto Constiteram, tepuere animi, fractusque videndi Impetus, erepto celum spectare videbar Sole gemens: sicule modo sol pulcerrimus aule Exciderat solio, quo cum lux clausa sepulcro Et sine quo viduo nox est quasi publica regno. Nobilium lacrime, populi miseranda dolentis Murmura, et effigies lacere mestissima terre, Singula torquebant, quod adhuc stant menia, verum Non ea Neapolis, quam, quartus volvitur annus, Ausonias inter florentem vidimus urbes: Trunca caput, spoliata latus, belloque valentes Exarmata manus; quot subruit hora paratus! Quid valet unus homo, quid mors vehit una malorum! His ergo concussus, singultibus omnia crebris, Ut michi conspicue patuerunt coniugis aures, Interrupta loquens, breviter commissa peregi. Questa parum magni mecum de morte mariti, Cetera consilio procerum dum credita differt, Expectare iubet; sed, ne michi tempus inane Difflueret segnisque sopor consumeret horas, Dum libros mens lassa fugit calamumque recusat, Per loca nobilibus multum celebrata poetis Ire vagus statuo; comitum chorus omnia circum Norat, et ardebat studio michi quisque placendi. Proxima fatiloque domus est habitata Sibille, Sulphureoque gravis moles impendet Averno Fessa evo, metuenda situ. Centum ostia vocum Vatis apollinee, partim sub strage ruine Sparsa iacent, partim solido se limine servant. Muta tamen, siluere dei, siluitque sacerdos, Unus enim celo et terre Deus omnia fatur. Tecta colunt volucresque varie, lacus ipse nigranti Fervet aqua, cernas piceo sub gurgite fuscos Ludere pisciculos, vicinaque Tartara signat Tristis odor, faciesque loci. Mons pervius imos Inde petit manes et nomine barbarus et re, Si comperta ferunt. Ego nam procul atria Ditis Contentus vidisse fui, irremeabile limen. Preter enim quod fama vetus, quod carmina terrent, Huc rudis agricola timet, huc accedere pastor, Nauta nec equorea sitiens telluris ab unda Hoc audet calcare solum. Vicinia narrat Nescio quos, auri stimulante cupidine, nuper (Quod curvis sine fine putant latitare cavernis), Irreducem temptasse aditum votoque potitos Forsitan atque atre tentos dulcedine vallis, Erratis seu forte viis, seu compede mortis, Infernum coluisse larem civesque manere Tartareos. Sed visa sequor. Stant ordine colles Undique contiguo fontesque tepentibus undis Antra rigant rorantque salubri aspergine campi. Circumfusa quatit Tirrenus littora pontus, Qui, quotiens tumuit, salso tenet omnia fluctu, Ruraque lacumque simul; revomit quas sorbuit ultro Germano Neptunus aquas. Pars altera montis Despiciens Acheronta videt, pedibusque sub ipsis Ipse ego supremo de vertice tristia vidi Stagna, nec horrifici deerat nisi cimba Charonis, Ut verum legisse rear: nam cetera prorsus Conveniunt. Styx alta latet, rexque impius Orci, Portitor annoso fessus temone quiescit Interiore loco; siquidem iam novimus omnes Illud iter transire vado, nec flectere contum Est opus, aut tenui suspendere carbasa malo. Id sibi quisque pedes. Sed ne sermone fatigem Lumina cara michi, quicquid spectare licebat Aspexi, vixque ulla dies transiverat evo Letior aut tam leta meo vix ulla redibit, Tam niveo signanda michi et memoranda lapillo. Nam preter que multa libens avidusque notavi, Paucaque iam vacue mediocria nomina Cirre, Hoc primum michi blanda die contraxerat una Illustres fortuna duos, par nobile vatum, Quo dextrum levumque latus vallante, Maronis Egregios hac aure sonos, hac nempe videbar Meonios captare modos. Iam nomina queris Et genus et patriam: Barilidos ille Iohannes, Quem primum capuana virum tulit inclita gestis, Pyeridum armatus Latio iam solus amicus, Solus honor patrie, postquam mors invida regem Abstulit hinc siculum celoque invexit egenti: Hic autem Barbatus erat, cui pectus et ora Nectare castalio redolent, laurumque meretur, Sed decus emeritum voto trahit ille modesto. Musarum tamen interea gratissimus hospes Atque meus, quotiens Capuam Terrasque Laboris Imperiosa iubet mea me fortuna videre. Sulmo sibi patria est, atque is, michi crede, Pelignis Naso secundus adest. Igitur sic multa serentes Tres vario sermone diem transegimus unum. At minime mirum, si dum Phebea loquendo Templa subimus, ades, quartumque loquentibus offers. Blanditiis precibusque meum convellere pectus Tentarant multisque viis, ut sistere tandem Errores vellem ipse meos secumque manerem, Sed quoniam instabilis proprio circumferor astro Et requiem michi fata negant, tu posceris unus. Forte tuum, memini, meritis super ethera nomen Laudibus extuleram: stupet percussus uterque Vate novo nomenque iubent iterare; quid ultra? Ut sibi te socium tribuam, per dulce vetuste Nomen amicitie perque omnia cara requirunt Pollicitique: summus honos et premia larga Te maneant, tenuisque labor; nec cura perennis, Paupertas nec dura senem, nec vox puerorum Garrula sollicite frangent nec tedia vite. Ocia leta trahes illis comitantibus, ac te Restituisse tibi saltem sub fine licebit. Sunt quorum promissa fidem mereantur opimam: Magna volunt, maiora valent et nomine tecum Conveniunt studioque pari; qui pectora nexus Alligat ignotosque procul connectit amicos. Aude, age; nam si fama iuvat, tibi clarior illa Est nusquam, si grata quies tranquillior orbe Nulla patet nostro, si libertatis amore Tangeris aut census, illic tua sera reservant Fata tibi quodcumque cupis. Non ardua busti Cura animum si forte movet, cui gratius ore Membra dabis quam que vatis tegit ossa supremi, Concivisque tui? Solamen dulce, quod ingens Hec iuga Virgilius, Plinius tenet illa secundus: Tu medius iacuisse times? Hoc Mantua colle, Hoc Verona sedet: patria est. Non hortor Hiberum, Non Indum visurus eas peregrinus Hydaspem, Italico (ne temne) solo celoque frueris, Italicas potabis aquas; non astrifer Athlas Ethereo nec calle tumens superandus Olimpus, Non Erimanthee Nemeeque pericula silve, Lernee nec monstra tibi tentanda paludis, Nec mare Carpatium nec littora Syrtis inique, Sed Padus estivis solito nunc mitior undis, Frondifer inde iugis sacer Apenninus apricis Transvehet et campo incolumem te reddet etrusco Sexta dies, postquam patrio discesseris arvo. Hinc humiles colles et amenas collibus urbes Transiliens, Romam spatio vix quinque dierum Intrabis, Tybrimque inhians et sancta videbis Limina, que tali ingenio vidisse dacebat Iam pridem, mundique caput spectasse propinquum. Inde brevis tractus campana per arva diebus Quatuor optatum expectantibus addet amicis. Heu propera, victure tibi et moriture, meoque Utere consilio, versus relegens alienos. Namque fatebor enim: dum te Galathea tenebit, Nec spes libertatis erit, nec cura peculi. </poem> ===BARBATO SULMONENSI=== <poem> Dulcis amice, vale. Tua si michi semper imago It presens mecumque sedet mecumque quiescit, Redde vices: non atra palus Acherontis opaci, Turbida somnifero dirimat nec gurgite Lethe Omnipotens quos iunxit amor. Nunc corpore paulum Distrahimur, sic fata iubent, sic velle necesse est. Tu Capuam tergo Capreasque a pectore semper, Puteolos dextra et phrygii tibicinis ossa, At leva Silerimque procul bifidumque Vesevum Aspicis, equoreo resonantia littora fluctu, Meniaque ampla tenens, quibus est a virgine nomen, Urbibus atque ubi iam fuerat gens una duabus, Nunc gentes una urbe due, populusque biformis. Hic sine me remanes, immo mecum omnibus horis Omnibus atque locis: sed enim me dextera regis Ripa Padi, levumque patris latus Apennini Arvaque pontifrago circum contermina Parme Nunc reducem expectant Planeque umbracula Silve. Namque ibi Pyerius gelidum me contigit ardor, Africa nostra michi longum intermissa iacebat. Excivit locus ingenium, lapsumque repente Restituit calamum, memini; me nulla profecto Ingratum factura dies. Stat colle virenti Silva ingens, Planeque tenet, licet ardua, nomen. Hic solem procul aerias avertere fagos Ac teneras variare solum concorditer herbas Mensibus estivis videas, hic brachia Cancri Temperat unda recens atque ora iubamque Leonis Dulces vicinis feriunt ex montibus aure. Impendent iuga celsa super celumque lacessunt, Gallia sub pedibus iacet Itala tota sedenti: Contra autem Hesperie cernuntur terminus Alpes. Mille nemus volucrum species ac mille ferarum Circumeunt habitantque sacrum, gelidusque per umbram Fons ruit: irriguo pubescunt gramina flexu. Floreus in medio thorus est, quem cespite nullo Erexit manus artificis, sed amica poetis Ipsa suis natura locum meditata creavit. Hic avium cantus fontis cum murmure blandos Conciliant somnos: gratum parat herba cubile, Fronde tegunt rami, mons flamina submovet Austri. Horridus hunc metuit pedibus violare subulcus, Rusticus hunc rastris, digitoque hunc signat et alto Silvarum trepidus veneratur ab aggere custos: Intus odor mirus statioque simillima Campis Elysiis profugisque domus placidissima Musis. Deferor huc solus furtim sociosque fefelli Tunc, cum prima michi que strinxit tempora laurus Aruerat nondum; flexum vix Cynthia callem, Postquam Roma novum tulit ad Capitolia vatem, Transierat, pompaque tumens fortasse recenti Nescio quid tacita insolitum sub mente movebam. Obstupui rediitque vage vetus Africa menti: Cetera reiciens, operi mea dextra relicto Redditur: inde loco locus hic michi carior omni. Hunc revidere velim cepti michi conscius alti Extremamque manum longo imposuisse labori, Quem traxit fortuna diu. Si dextra favebunt Sidera, tum tandem incipiet secura vagari Africa per Latium studio redimita supremo Scipiadesque meus. Quod si vivacior annos Parca trahit, quid mens agitet fortasse requires. Hoc unum tibi subtrahimus, sed amare laborem Propositum et segnes a limine pellere somnos. </poem> ===AD ZOILUM=== <poem> Si tua per longam saltem semel, invide, vitam Limina virgineis essent calcata choreis, Cirreas si quando dapes fontisque sonori Pocula gustasses, poterant mea carmina limam Equo animo tolerare tuam. Nunc, censor inepte, Quid tibi cum Musis? quid mecum? Claudicet omnis Versus enim quanquam, te iudice, tutus abibo: Ethera conscendam, numquam tibi, cece, videbor. Quid tibi cum Musis? quid mecum? Sidera nostros Spectarunt ortus toto distantia celo. Dat Saturnus opes amplas tibi, pectus avarum, Ac tardum ingenium gelidumque et molle cerebrum. Quid tibi cum Musis? quid mecum? Census honestus Contentusque animus modicis et nulla cupido. Est michi Musarum studium, mens semper in actu, Has melior largitur opes Cyllenius ardens. Quid tibi cum Musis? quid mecum? Publica fama est Edictis te Vergilium comitesque pudendis Exclusisse domo, metuunt ea nomina servi; Quosque, ais, urbe Plato pepulit, nos pellimus aula. Quid tibi cum Musis? quid mecum? Pellere porro Non opus: abfuerant semper limenque superbum Horruerant; frustra precibus (michi crede) vocares Tendentes alio melioraque claustra sequentes. Quid tibi cum Musis? quid mecum? Parce poetis, Exulibus iam parce tuis, sacrisque prophanum Pyeriis averte caput linguamque coerce, Ignotis ne ceca viis calcaribus acta Corruat invidie. Si fercula pinguia ventri Dulce merum mollisque thorus contingat inerti, Si tibi turgentes auro Rannusia fiscos Aggeret, argenti montes superaddat et eris, India si talamos crustis circundet eburnis Et premat Oceanus spoliis te nobilis alge, Imbellesque manus illustret iaspide crebra, Nulla tuos hedere constringant brachia truncos, Non segetem mirtus, non delphica laurus obumbret. At ficus oleasque tibi vinetaque tellus Sufficiat largoque fluat vindemia Bacho. Vinitor ipse nichil fessus, nil poscat arator: Sic cumulent omnes tua gaudia; nullus egenti Sit locus atque fores inopi claudantur amico. Solus hians felixque tibi nullisque gravatus Hospitibus, numeres gazas obsessus ab illis, Semper crescentis sitiens speculator acervi. Pone modum verbis, crasse te redde quieti, Vel nostros damnare ferox iam desine versus, Vel dictum ratione proba. Si displicet auctor, Illa placebit enim. Sed quid rationis ad hostem De ratione loquor? Quin desine, censor inepte, Et duo sub memori proverbia pectore versa: Artem quisque suam doceat: sus nulla Minervam. </poem> ===AD GULIELMUM ORATOREM VERONENSEM=== <poem> Si quid agam queris, quod gens humana: laboro. Quid mediter? Requiem. Que spes michi? Nulla quietis. Qua vager? Hac illac. Quo pergam? Tramite recto Ad mortem festinus eo. Qua mente? Profecto Intrepida promptaque gravi de carcere solvi. Qui comites? Mortale genus. Que meta? Sepulcrum. Proxima que? Celum, vel, si prohibemur, abyssus. Hunc tamen, hunc, superi, casum prohibete precamur. Nunc ubi sim? — Parme. — Que sit mea tota dieta? Ortulus aut templum, nisi me nemus extrahat urbe. Quis victus? — Solitus, licet indulgentior ambas Det fortuna manus gremioque invitet aperto. Que frons? — Clara minus. — Que prima in pectore cura? Africa. — Quod studium? — Vehemens. — Quis fructus? — Inanis Gloria: nam solidam virtus vel sola meretur. Cura secunda domus michi par, quam marmore raro (Sepe tuos operi questus procul abfore montes Aut Athesim rectis non huc descendere ripis) Exorno coleremque magis, sed carmine Flacci Terreor ac busti admoneor cogorque supreme Interdum meminisse domus et parcere saxis Inque usus servare alios; tunc impetus ille Et cepti lentescit amor, tunc tecta perosus In silvis habitare velim. Tenuissima forte Effugiensque oculos emersit rimula muro? Hanc animadvertens, operum culpare magistros Aggredior, multisque rudem sermonibus artem. Respondent non arte hominum consistere terram, Quam tantum curvaret onus, modo iacta parumper Fundamenta novis subsidere molibus, atqui Nil penitus firmum, nil immortale per evum Mortales fecisse manus, ea menia vite In longum satis esse mee viteque nepotum. Dirigui. Mox ipse michi: «Ni rusticus auctor Temnitur, hi verum memorant. Quin cassa caduci Fundamenta tui circumspice corporis amens: Eripe te in tutum nunc dum licet, omnia nec sint Te semper potiora tibi: domus ista manebit, Corruet hoc corpus, sedem vacuabis utramque». Talibus increpitus silui, pudor obstitit unus Desereret ne cepta metus; nam machina pendens Pretereuntis erat digito monstranda popelli. Ergo opus insistens celero, tamen omnia discors Mens variat, nunc tecta placent angusta Catonis Quantus et ingenti Curio fuit ortulus olim, Quantus Epycuro, coeunt exempla, senexque Virgilianus adest, quem se sub turribus altis Ebalie vidisse refert; nunc emula celo Menia Romulidum, tacturaque culmina nimbos Urbe semiramia meditor, modus omnis agelli Sordet et immensis vaga mens anfractibus errat, Arvaque fluminibus distinguit, montibus amnes, Ruraque circumdat pelago, redit inde modesti Miratrix luxusque odio flammata superbi. Iugiter ista michi de me certamina surgunt, Hac me multivolum pectus sub nube volutat, Hos inter fluctus mens est, sed vulgus ineptum Absque gubernaclo maioribus errat in undis. Id sibi solamen, proprias amat ipsa procellas, Naufragium populare videns, tandem omnia librans, Rideo me simul atque alios et quidquid in orbe est. </poem> ===AD IOHANNEM DE COLUMNA CARDINALEM=== <poem> Est michi cum nymphis bellum de finibus ingens Auditum fortasse tibi: mons horridus auras Excipit ac nimbos, et in ethera cornibus exit; Ima tenent fontes, nympharum nobile regnum. Sorgia surgit ibi, querulis placidissimus undis, Et gelida predulcis aqua; spectabile monstrum Alveus ut virides vitreo tegit amne smaragdos. Hic michi saxose rigidus telluris agellus Contigit: hinc lites, hinc semina prima duelli. Namque ego, quod profugis sedes erat apta Camenis, Concives hic esse meas, mecumque tumultus, Insulsique dedi convicia temnere vulgi. Contra ille: indignum facinus graviterque ferendum, Exulibus sua iura dari, novus advena toto Orbe quod expulsas aliene intruderet arci, Atque novem preferret anus quod mille puellis. Iam michi facta manu nitido brevis area fundo Stabat et advecto ridebat gramine pratum. Nympharum interea rapidum de rupibus agmen Prosilit ac fragilis valido molimene cepti Fundamenta ruit: fugimus scopulumque propinquum Prendimus et saxo trepidi speculamur ab alto Presidioque loci fruimur, nec tempore longo Congredimur, patulisque iterum nos credimus arvis; Sic puduit fugisse semel. Transiverat orbem Delius obliquum iamque altera venerat estas: Humida pyerio passim insultare labori Agmina conspicio nostrisque habitare sub antris. Quid facerem? Indignor, sed quanam fata gubernant Consilium curasque fide, quo vana retorquent Orsa hominum? Dum multa paro, dum bella retento, Forte peregrinas longum vagus ire per oras Cogor et inceptum Clausa sub valle relinquens, Attonitas comites post secula multa reduxi In Latium celseque super Capitolia Rome Sextus ab his annus agitur. Quid multa? Redimus Per mare iam totiens mensum totiensque remensum, Perque nimis notas Alpes. Rapit omnia mundo Prorsus avara dies, et sensim labilis etas: Dum rus nempe silens et opaca revisimus antra, Mira loci facies, operis vestigia nusquam, Omnia calcabant hostes sparsusque iacebat Agger et undivagis prestabat piscibus aulam. Rursus in ambigui redeo discrimina belli, Et dabat arma dolor, vires cumulaverat ira: Conveniunt duri agricole, pastoria nec non Exiguo conducta cohors, succinctus et alte Piscator madidus posito michi militat hamo. Volvimus ingentes scopulos ac viscera matris Carpimus omnigene et squalentia vellimus ossa Paulatim et ferro montem tenuamus adunco. Pellimus his tota nymphas regione subactas, Erigimusque sacris mansura palatia Musis Fluminis in ripa, preterlabendo vicissim Hinc sua damna gement, hinc gaudia nostra videbunt, Nil aliud nisi forte minas et murmur inane. Exitus hic tantorum operum, neve omnia nobis Attribuam, manifesta Canis, manifesta Leonis Sensimus auxilia, Phebi peperere favorem. Ille pelam nostris movit pro partibus arma Atque arcum pharetramque levem estiferasque sagittas, Pugnavitque die medio, iuvitque superne Per noctem obsequiosa soror velut emula fratris, Addidit ac luci spatium tenebrasque repressit. Sentio propositum tamen hinc fraudemque latentem: Dum glaciem nimbosa ferant ventosque nivesque Sidera et undantem dum verset Aquarius urnam Expectant, tunc incauto michi multa minantur, Tum specus hoc vastum rapido vomet ore fluentum, Gurgitibus miris properans succurrere victis. Omnia sunt provisa michi; iam parte revulsa Rupis et aggestis vicino e litore saxis Hibernum prestruxit iter mea lecta iuventus. Nec nos aut fracto veniens Padus aggere multum Terreat aut rupti contemptor pontis Araxes. Iam victor, iam pace fruens, tutusque futuri Pannosas comites vix serum in flumine puro Exposui, lavique vadis: hic sepe precanti Antiquos renovare modos, contingere lauros, Nectere serta manu, sacras spectare choreas Permissum, sileat quamquam indignatus Apollo Cirraque muta iugo iam pridem subsit hiberno. His ego non plausum ventosaque festa theatri, Nec murmur turbe varium, sed rara bonorum Pectora pollicitus, merentia corda levavi Hospitio mensaque fovens castoque cubili. Iamque Elicon collisque biceps, iamque ungue caballi Fons oriens, vatumque virens iam silva videri Incipit et miseris melior fortuna reverti. Hec age visurus propera, per siqua quietis Cura tibi, cernes bellis hec otia quantum Urbanis preferre velis, neu dura timeto Fercula et horridulis inculta cubilia culmis Regibus alternare vices gratissima res est, Fastiditur idem semper, variata voluptas Blandior est aliumque refert dilata saporem. Adde quod et lautas epulas et vina Rubenti Monte vel ardenti dudum transvecta Vesevo, Argentumque nitens, gregis ac preciosa Britanni Vellera, adorato demersas murice vestes Ferre brevi potes ipse via. Da cetera nobis: Herba thorum, ramis tectum viridantibus arbor, At citharam Philomena feret, quam nulla libido Flexit adhuc, tremulo permulcens gutture silvas, Innuba virgineo canit, et non sibilat anno. Nos tibi multiloquos, si fert ea cura, libellos, Musarumque choros, domitisque insistere nymphis, Nos tibi pampineos colles gravidosque racemos, Denique mellifluas ficus undamque recentem Gurgite de medio offerimus, cantusque volucrum Innumeros montisque sinus curvosque recessus Et nemorum gelidas udis in vallibus umbras. </poem> ===AD RAINALDUM DE LIBERO PAGO VERONENSEM POETAM=== <poem> Est puer hic nobis letis demissus ab astris, Atque Mose ad ripam genitus tenerisque sub annis Altus aquis Secane; Rodani nunc hospes ad undam. Acceptus Musis, digito doctissimus omnes Organicos miscere modos curasque nocentes Pellere pectoribus, silvasque impellere cantu, Sistere precipites pluvias, compescere ventos. Hunc ego post patrios amnes, ut amena vicissim Flumina nostra bibat, Athesimque Padumque parentem Hortor, et Ausonia, duce me, respiret in ora: Pollicitis precibusque animum flexisse videbar; Spes titubat maiore minor; postquam attigit aulas Pontificum, celebrat quos cardine Roma corusco, Consilii subsedit inops, quo tramite vergat, Hereat has inter gazas aurique nitorem, Nos ne fidemque sequi nostram velit; inde nivalem Horret et aeriam saxosi verticis Alpem Ac putat Italiam toto distare profundo. Hinc requies promissa trahit terrasque videndi Famosas impellit amor; iuvenilia quorsum Consilia evadant, dubium. Tibi funditus ipse Persuade, nil hoc animi modulante tumultus Iuris habere sui. Pax est, ubi iusserit ille, Gaudia sub digitis habitant, dulcedine mira Vincuntur tristes et vertunt terga querele; Si sequitur, mulcebit agros et pascua late Eridani vestrosque lacus fontesque decoros, Quos parit et vitreo mittit mons aureus amni. Te tamen ante alios curis absolvet amaris Solamenque feret studiis calamumque iuvabit: Iudice te, Philomena sibi iam luce propinqua Cedet, inexpletos iuvenis dum cantat amores, Cedet olor cantu senior iam morte sub ipsa, Nubila diffugient celo, pelagoque procelle, Parcius electrum flentes stillare sorores Incipient fratrisque minus meminisse ruinam. </poem> ===AD GUILLELMUM VERONENSEM ORATOREM=== <poem> Turbida nos urbis species et dulcis ameni Ruris amor tulerat vitreos invisere fontes, Mirandum caput Sorge, quod vatibus ingens Calcar et ingenio generosas admovet alas. Hic, ubi te mecum convulsa revolvere saxa Non puduit campumque satis laxare malignum, Vernantem variis videas nunc floribus ortum, Natura cedente operi. Pars amne profundo Cingitur, at partem preruptis rupibus ambit Mons gelidus calidumque iugis obversus ad austrum. Hinc medio ruit umbra die. Pars nuda tepenti Porta foret zephiro, sed et hinc procul arcet agrestis Murus, ab accessu prohibens pecudesque virosque. Aerias sed enim ramis viridantibus alte Littoreas volucres scopulis intexere nidos, Has musco velare domos, sed frondibus illas, Progeniemque inopem fidis trepidare sub alis Aspicias atque ore cibos captare trementi. Concava tum querulis complentur vocibus antra, Et color hinc oculos, illinc sonus advocat aures Certatim, dulci spectacula plena tumultu Suspendunt grato ve quies condita labore. Hic unus cum pace dies exactus aventi Vix totus; tot me laqueis, tot curia curis Implicat. Id meritum, qui vincula nota libenter Infelix tritaque iugum cervice recepi. Nunc tamen illius iuvat hic meminisse diei, Dum latices, dum prata vagus, dumque insita miror Arbuta, dum lauros alia regione petitas, Obvia Guillelmi facies; truncisque vadisque Inque oculis tu solus eras: «Hoc aggere fessi Sedimus, has tacito accubitu compressimus herbas, Lusimus hic, puris subter labentibus undis, Hic longo exilio sparsas revocare Camenas, Hic graios latiosque simul conferre poetas Dulce fuit veterumque sacros memorare labores, Nostrorum immemores, hic cenam in tempora noctis Traximus alterno pariter sermone refecti». Singula dum repeto, lux illa brevissima furtim Labitur et Clausa vix serum Valle revellor. Faucibus egressus, cum iam silvestria Tempe Umbrososque sinus spectans post terga viderem, Lucidus ac mecum ad levam descenderet amnis, Surgit ab adverso vulgus muliebre virisque Intermixta acies. Forme discrimina longe Nulla putes, habitum confudit gallicus olim Luxus et ambigui texit vestigia sexus. Congredimur magis atque magis, vultusque patescunt, Et vitte tenues et texta monilia gemmis Et crinalis honos distinctaque purpura limbo, Stellantesque nitent digiti; propiusque per agmen Intuitus, solite post mutua verba salutis, Obstupui: tuus ignis erat, tua cura iocusque. O qualis facies! Oculis habitare sub illis Visus eras, salvere iubens et prendere dextra, Et mecum de more loqui. Quo pergeret ultro Percontor comites. «Fontis quo fama vocaret» Responsum; sed forte alio de fonte latenter Causa petita vie. Quas non se vertit in artes Ingeniosus amor? Quid non didicistis, amantes? Forsan in his pridem tua noverat otia terris, Et quia te nusquam, vestigia nota legebat Te recolens, fingensque tuos in imagine vultus. Talis erat, sic visa michi est, et quisquis amasset Diceret: «Hec ardet reducique occurrit amico». Ibat enim cupide studioque accensa videndi Letior ac solito et dulcedine capta locorum. Tentavi reditum, quasi te visurus in illa, Et iam versus eram, tecum remeare putabam, Et voces audire tuas et cernere gestus. Ut similes ligat almus amor! Negat illa: rigorem Virginis hemonie, Phebo mirante, videbar Aut indignantem Actheoni spectare Dianam, Si foret arcus ei pendensque in terga pharetra. Arma ferunt oculi, dulces iacit inde sagittas, Spicula nota tibi, nec amantum incognita turbe. Digredimur tandem, veniens nox verba diremit. </poem> ===AD IOHANNEM DE COLUMNA=== <poem> Iulius alter adest, adeat simul altera limen Littera nostra tuum, curas que narret agrestes. Quo tandem lis longa brevis pervenerit orti, Que michi cum nymphis bellorum ex ordine cause, Cuntos nosse reor, que se mea carmine fama Extendit nomenque novi tulit aura poete. Aspera iam lustris certamina nempe duobus Crebraque conserimus: non plures Troia per annos Obstitit aut Graium ceptis aut Gallia nostris. Omnia tentavi: spem quam michi prebuit estas Proxima fregit hiems auctique potentia fontis, Viceruntque operum fastidia. Cessimus ultro, Reddidimusque viam. Scopulosa repagula nusquam, Nusquam indignanti transverse in flumine moles, Ac convulsa sonant rupis fragmenta vetuste. Unda tulit partem partemque tulere coloni, Et novus antiqui labor impulit acta laboris. Propositum, ceu navigium, moderabor, ut ipsa Tempestas rerum hortatur; nunc urget in austrum, Nunc boream septemque iubet spectare triones: Quo vocat illa sequar, ne vi trahar, omnia frustra Nisus in adversum. Proram diversa monebo Littora respicere et ventis parere cherucos, Atque gubernaclum partes versatile in omnes Intenta frenabo manu. Gratissimus olim Ludus erat querulas nymphas cum murmure multo Sedibus e propriis et avito expellere regno. Annuus hinc labor et bellum immortale, favente Bruma illis, estate michi, cui mixta voluptas Plurima moliri captum dulcedine quadam Compulit usque adeo. Quodsi licet infima summis Et pelago angusti componere gurgitis undam, Ac regum vatumque inopes conferre paratus, Persida sic quondam navali ponte superbus Hellespontiaco Xerses traiecerat estu: Sic etiam armipotens longo post tempore Cesar Cornua Brundusii validis vincire cathenis Ausus et e domito generum prohibere profundo; Sic quoque baiano temerarius equore Gaius Tertia construxit tumidi spectacula fastus, Que nunc sparsa vident naute numerantque sub alto. Hic Hellespontus, Baie michi Brundusiumque, Hic ferro fodiendus Athos. Nunc altera pectus Cura subit: video naturam vincere quantus Sit labor. Ergo suum servent elementa tenorem, Amnis iter solitum. Sed enim brevis angulus heret Rupibus; ille quidem nympharum ab origine sedes, Nunc mea pyeridumque domus satis ampla, quod hospes Adveniet rarus, sordent quia carmina vulgo, Vitaque nostra furor sub iudice facta furenti. Hanc modo vallamus, quam nulla revellet aque vis, Ni montem oppositum a radicibus eruat imis. Si tibi cura animum, dederit si Curia tempus, Omnia, mutato, nostrum decus, ordine rerum, Me nymphis, nymphasque michi cessisse vicissim Et cecidisse minas compressaque bella videbis. Retia nunc sunt arma michi et laberinthius error Viminea contextus acu, qui pervius undis Piscibus est carcer nulla remeabilis arte. Pro gladiis curvos hamos, fallacibus escis Implicitos, tremulasque sudes, parvumque tridentem, Piscator modo factus ago, quo terga natantum Sistere iam didici duroque affigere saxo. Primitias en fluminee transmittimus artis. Et versus quod Clausa domos habet artaque Vallis Que tibi pisciculos et rustica carmina pascit. </poem> ===AD EUNDEM=== <poem> Cunta dies minuit: tua munera tempore crescunt Atque usus meliora facit. Tibi regius aule Assuetus menseque canis somnosque superbos Purpureis captare thoris, transmissus ab ora Occidua, patrios mores hispanaque raptim Limina romuleis opibus somnumque cibumque Posthabuit, sortemque novam melioraque cernens Omnia, tranquilla letus statione quievit. Hunc michi digressus supremaque verba paranti Solamen comitemque vie largiris: at ille, Sublimi de sede licet venturus ad imam, Paret, et iniectis mestus dat colla cathenis, Et sequitur, nec spernit heri mandata minoris Paulatim minus atque minus meminisse relictas Delitias. Iam prata iuvant, iam lucida tranans Flumina mordet aquas, luditque in gurgite puro, Fercula iam sibi nostra placent, et libera curis Otia. Deserti non ampla palatia regis Anteferat variasque dapes: nam panis et unda Sufficiunt ac parva domus. Iam membra refulgent Lota feri, cecidit scabies in fonte salubri Torpenti contracta situ; iam vertice toto Altior it solito cervixque thorosior extat. Iamque tumet phaleris, iam visa monilia mulcent, Amplaque zona rubens niveisque intexta columnis, Seque fuisse tuum recolens secum ipse superbit, Multa minax. Fugit nostro de gramine pastor Seque suumque gregem procul abdidit. Atria custos Formidatus habet: plebs importuna procaxque Hactenus obsessum metuit contingere limen. Liber ago: meus assertor michi scilicet unus Est comes assiduus. Quotiens lassata diurnis Sub noctem curis thalamo mea membra silenti Composui facilemque oculis dedit hora quietem, Excubat ante fores. Quotiens me longior equo Somnus habet fessum, queritur, solisque reversi Admonet increpitans et concutit ostia plantis. Illicet egressum vultu plaudente salutat, Meque preit, loca nota petens et lumina volvens Sepe retro. Levi sed postquam in margine ripe Procubui et solitis curis insistere cepi, Vertitur huc illuc, aditus circumspicit omnes, Candida tum viridi proiectus pectora terre, Tandem terga michi obvertit, venientibus ora. Est inter fontes gelidos locus, undique solis Pervius alitibus, scopulis et flumine cinctus. Hac gressu trepidante feror manet ille, viamque Occupat et magno tegit artum corpore saxum. Latratu exiguo conspectos nuntiat ante, Inde ruit, nisi forte vetes; nam plurima servat, Si quis cunta notet, sensus vestigia nostri. Iussus inardescit; strictis lentescit habenis, Torvus ut adversus reliquos, sic blandus amicis Auribus abiectis tremulaque occurrere cauda. Prospicit hunc medio transversum calle tremiscens Rusticus, et legum nodos perplexaque iura Consiliumque domus inopis, connubia nate Me percontari solitus, velut Appius alter, Acilius ve forem, et Musas turbare quietas; Nunc secum sua solus agit: michi, maxima vite Commoditas, mecum esse licet; que cunta fatebor Muneribus debere tuis. Solatia mille Preterea: saltu colles amnemque fatigat, Arguta pueros imitatur voce canentes Et risus motura facit. Penitusque vadosis Anseribus gravis hostis adest, per littora et altos Insequitur scopulos: fundo nec tutior imo est Aliger infelix: medio nam flumine prensum Extrahit et pingues cenas nolentibus offert. Sepius atque epulas venatibus ornat agrestes. Sed iocus est aut ira levis, seu grata natanti Preda est, seu strepitu offendunt: nam mitior agno Esse solet parvis. Nunquam, michi crede, vel edum Vel fragilem tentabit ovem profugamque capellam. Occursu trepidi leporis quasi territus heret, At fetas laniare sues validosque iuvencos Audet et arreptas convellere morsibus aures. Moribus his quondam diversi a finibus orbis Missus Alexandro canis est, et regius idem Et contemptor erat, quem non plebeia moveret Belua: non damas, non apros ille nec ursos Tangeret, alta suos servans in vulnera dentes. Que male cum preceps novisset dona tyrannus Mox generosum animal, meritum meliora, peremit: Mittitur hinc alius sevos mactare leones Doctus et everso tellurem elephante subactam Concutere. Hunc iuvenis tandem miratus amevit, Erroremque suum novit, serumque perempti Penituit, quem non digno prius hoste probasset. At michi nota mei virtus: impune catellus Mordeat hunc lactens, quem non gravis ira leene Terreat orbate nec fervens tigridis ardor. Tu presens, nisi fallor, eras, quando alta supremi Atria pontificis subito completa tumultu Movit, ubi intonuit, villisque rigentibus horrens Ibat, ut ostensi laceraret claustra leonis. Vix inde abductus merens magnumque dolorem Testatus gemitu rauco longis ve querelis. Sed multum res parva tenet: sit finis, ut unum Non sileam. Si forte aliquem videt ille tuorum, Seu casus, seu iussa ferant, quod scilicet absens Semper adesse tuis non desinis, incipit aulam Suspirare tuam, vallesque et rura perosus, Fortuneque memor veteris. Sors libera detur. Mallet ad excelsam merito remeare Columnam. </poem> ===AD ARBORES SUAS=== <poem> Silva, precor, generosa ferax per secula, tanti Vive memor domini! Felices surgite, plante, Tendite pomiferos sub nubila, tendite ramos, Herbosumque solum frondosi palmitis umbra, Dum fremit ore Ieo, dum sicca revertitur estas, Protegite et solis nimios arcete furores. Iam zephiro fluxere nives, iam bruma recessit; Floriger ecce Aries iam piscibus instat aquosis. Vere habitum mutare novo, viridique colore Vestiri et letos pro tempore sumere vultus Ille iubet, qui iam vestri sibi poscere partem Dignatur fetusque graves dignabitur olim (Crescite!) magnifica forsan contingere dextra, Maximus ille virum, quos suscipit Itala tellus, Ille, inquam, aerie parent cui protinus Alpes, Cui pater Apenninus arat, cui ditia rura, Rex Padus ingenti spumans intersecat amne, Atque coronatos altis in turribus angues Obstupet, et dominum hinc illinc veneratur eundem; Adriaci, quem stagna maris Tirrenaque late Equora permetuunt; quem transalpina verentur, Seu cupiunt sibi regna ducem, qui crimina duris Nexibus illaqueat legumque coercet habenis Iustitiaque regit populos; quique aurea fesse Tertius Esperie melioris secla metalli, Et Mediolano romanas intulit artes, Parcere subiectis et debellare superbos. </poem> ===AD PETRUM DANTIS FLORENTINUM=== <poem> Si sapientis habent aliquid fantasmata certi, Spes michi magna boni, longos deus ille labores Forsitan etherea spectans miseratur ab arce Et lacrimis iam finis adest. O sera quietis Tempora grata tamen! Sed quod prior ista videres Fecit amor patrie, quam, quo melioribus astris Nascimur, hoc animo colimus meliore parentem. Et tua nunc igitur vigilantia pectora cure Sollicitant memoremque sopor suspendit amantem. Tu michi da veniam, brevior sum, dextra dolore Segnis hebet calamumque movens sibi fessa videtur Nodosam versare trabem: tibi cognita causa est. </poem> ===AD ZENOBIUM FLORENTINUM=== <poem> O felix, cui vel viduam spectare parentem Contigit atque vagas deserto in monte sorores! Vidisti quod mundus iners, quod vulgus avarum, Posteritas quod ceca nequit. Spectacula raro Ingeniis permissa sacris, tot milia rerum, Tot curas formasque hominum speciesque laborum Cernere sub pedibus poteras tranquillus ab alto, Me procul in tenebris per devia longa viarum Errantem vidisse fuit. Sed traxit amate Frondis odor, libuitque sequi, quem iure licebat Spernere, pyerias ausum decerpere lauros: Fortior ignavum miles sic signa ferentem, Doctus inexpertos observat nauta magistros; Propositi tamen egregii votique modesti Quisquis es, in nostrum adeo propensus amorem, Te lete cupidisque animi complectimur ulnis. </poem> ===AD ZENOBIUM FLORENTINUM=== <poem> Dulce iter in patriam, dulcis fuga: rarior hospes Attrahit, at note retrahunt fastidia turbe. Quid facias, anime? Locus is quo pergimus, inquam, Fert mala iuncta bonis et dulcia miscet amaris. Cunta quidem subeunda simul fugiendaque nobis Cunta simul, neque enim facilis discretio rerum: «Eligit ille fugam». Quid, quod nec aperta volenti Ianua? In exilium cives egere superbi. Claudit iniquam urbem qui ius sibi supprimit equum. Est genus exilii tacitum, sunt vulnera ceca. Miraris? Cui non paucorum iniuria nota est, Quam fovet immemoris populi patientia nostri, Vel vi rapta domus, vel pascua ruris aviti, Amisseque preces et tot per inane querele? Indignor, ne vera negem. Tecum ne licebit Glorier? Amplexa est gremio nos aurea Roma Et civem dignata suum, dulcisque Maroni Parthenope, sacro fedus feriente Roberto. Quid referenda michi seu docta Bononia legum, Seu salis inferni decorantes littora Pise, Atque Adrie imperitans alter que Venetia mundus, Historieque parens Patavum, seu Smyrna Latinis, Mantua sideree nutrix longeva poesis, Parma vel imperii clipeus, si credimus olim Romuleos dum dura duces fortuna premebat. Quid loquar hesperias urbes atque oppida nostrum Inter honoratos numerantia nomen alumnos, Vestra quod una suis abolet Florentia fastis? Longius impellor, calamum rapit ira calentem; Gallia me voluit, proles generosa Philippi Non neget: extrerni proprium voluere Britanni: Immeritum, fateor, sed in hoc michi sidera saltem Dextra favent, levi mulcentia luminis astrum. Quo tulit ecce dolor! Leso tu parce loquaci, Non fugimus patriam, sed nos fugat illa profecto. Mos vetus exemplis illustribus! Aspice busta Sparsa virum, patria vetitum tellure iacere, Quos cives, quenam peregrino in pulvere saxa! Quos cineres, que membra premunt! Solabimur ergo, Et moniti meliora animo tolerabimus equo. </poem> ===AD BRUNUM FLORENTINUM=== <poem> Pyerias comites et plectra sonantia Phebi, Hemoniamque alio laurum procul orbe relictam Noveris, antiqui precium predulce laboris. Tristia pro Musis habitant precordia cure, E quibus infaustas mors imperiosa choreas Fortuna modulante ciet. Non aridus agnos Dente lupus rapido, teneros non feta iuvencos Tigris et imbelles Iovis armiger ungue columbas Acrius insequitur, quam me trux illa meosque, Me linquens rapiensque illos; quo Musa dolore Ceptum liquit opus; elegos et flebile carmen Fessus arat calamus, siccis sitit Africa glebis Nostra, fatigato longum deserta colono, Castalii nec fontis opem, nec frondis odorem Sentit apollinee, sed robora dira, cupressos, Funereosque rogos lacrimarum proluit imbri, Quem nimbi tristesque animi peperere procelle. Heroas canere institeram: conatibus obstant Sidera magnificis; alio levis orbita calle Ingenii transversa mei. Male sanus ad egros Ducor et heu merens aliorum lumina tergo: Cogis enim, Fortuna nocens, en tempore quanto Quinque sepulcra virum, quales si prisca dedissent Secula, meonio vigilatum carmen Homero Clara vel ausoniis celebrasset Mantua Musis. Ergo deas alibi, sed quid loquor? Omnia tecum, Et Phebum et comites totumque Elicona require; Ars michi iam gemere est et castigare gementes. </poem> ===AD GULIELMUM VERONENSEM ORATOREM=== <poem> Febribus obsideor validis mortemque propinquam Suspicor: hec inter turri vigil improbus alta Excubat, et rauco pernox obmurmurat ore. Classica dira fremunt, belli circumvolat horror, Ditia barbaricis vacuantur rura rapinis Innocuusque cruor per dulcia funditur arva. Vulgus inane gemit, taciti stant limine patres, Femineeque sonant per compita mesta querele. Singula dum premerent, celsam rationis in arcem Evasi, fateorque libens hec tempora linquo. Hactenus hic animi status est michi, cetera morbo, Si nequeam victus, pro me vaga fama loquetur. </poem> ===AD EUNDEM=== <poem> Actum erat, extremam victus rapiebar ad horam, Potio ni tristis bilem domuisset amaram Artifici pretenta manu. Mox limine ab atro Mortis ad astrigerum videor michi versus Olimpum, Nunc terram titubansque premo. Voxque ipsa fatetur Semianimem pallorque gravis, spes reddita vite, Cetera conveniunt morti. Tu vive diuque, Quicquid erit, letum, nostri memor, exige tempus. </poem> ===AD IOHANNEM BARILEM NEAPOLITANUM MILITEM=== <poem> Doctus ad horrificam delectus nauta procellas, Grande onus et rari mixtam tibi sentis honoris Materiam imponi. Famam, nisi fallor, amabat Qui iussit tam magna, tuam; verum otia nostra Oderat ac requiem. Spectati dextra magistri Poscitur ad clavum quotiens violentior auster Incubuitque vadis scopuloque illisa maligno Ingemuit raucum iam pervia fluctibus alnus. At quotiens celo mitis iacet unda sereno Blandus et Hesperio zephirus suspirat ab axe, Cura gubernacli minor est, minus indiget artis Atque opere, fragili quamvis credenda lacerto. Tu syrtim ambiguam ventis frangentibus equor, Littoreos ve canum strepitus refluam ve Caribdim Euxinum ve fretum rapidi sub faucibus Histri Ingressum te, care, puta. Tamen omnia virtus Vincet et ancipiti tua carbasa certa profundo Vis animi generosa reget. Mirabere forsan: Spes ea, vester amor, desideriumque metusque Sollicitant, quo calle queam de littore tuto In puppim transire tuam, visurus ab alto Monstra maris tumidi et portum subiturus eundem. </poem> ===AD NICHOLAUM FLORENTINUM=== <poem> Si iuvat agricolam ruris spectata subacti Gloria, dum fulvas oculo metitur aristas Divitiasque suas, tamen idem in colle benigno Dulcius aeriam quercum fagumque comantem, Pampineisque notat vestitam vitibus ulmum: Pastorem si fama gregis vulgata superbum Efficit, ac toto secernit ab agmine magnum Letior herbosa ludentem in valle iuvencum, Hunc colit ante alios mulcens, hunc nomine certo Signat, odoratis intexens cornua sertis. Quanta michi gentique putas tua gloria nostre, Quantaque lux patrie, quem tot tolerare laborum Aspera, tot laqueos cauto transcendere gressu Hostibus horrendum carumque videmus amicis, Quem nec torva minis, claro nec perfida cepto Blanditiis Fortuna movet, tam tristibus unum Quam letis mirata virum. Tibi carbasa cimbe Et clavum lassata sue Trinacria tandem Credidit. Extrema sic tempestate magister Eligitur, dubio miles sic sepe duello. Sorte sub ancipiti, generosis lecte periclis, Vive tui nostrique memor. Quas insita virtus, Quas animo, spes nostra, faces, tibi prima placendi, Proxima cura bonis, turbeque accendet amanti, Quos inter numerare tuum dignabere vatem. </poem> ===AD FLORIANUM ARIMINENSEM MUSICUM=== <poem> Orpheus Euxinios solitus vel carmine fluctus, Vel Thracum mulcere feras truncosque sequentes, Clarus avis proavisque fuit secloque loquaci Inter semideos habitus: sed tempore nostro Orpheus alter adest, si quid michi credere tutum est, Non minor antiquo. Nisi quod modo surda canenti Monstra parit tellus; redeat licet ille, nec iram Nec luxum frenare queat victusque tenaci Cedet avaritie, tanto fecundior etas Sera mali, tantum has acie vicere nepotes Ut longo postliminio consumpta reposcant Membra senes stygiaque datum sit valle reverti, Tangere iam dubias mensas dextrasque cruentas Permetuant, tectoque negent habitare sub uno, Aut simul invalide retinacula solvere puppis. Adde quod ignavo calcar locus incutit evo Et mundi sentina gravis: sic pestibus una Musica cum geminis bello concurrit iniquo. Collibus his Rhodope multum, me iudice, multum Impar erit feritate sua, nec Thracius Hebrus Certet aquis Rodani. Sunt hic predura metallum Pectora, sunt silices animi, sunt viscera flamme, Semiviros per prata boves, perque atria cernas Semiboves errare viros. Non unus opacam Minotaurus habet perplexi tramitis aulam; Plurima permixte ceceque libidinis extant Signa per infames partus sobolemque nefandam, Et natos furor unus agit rabiesque famesque Dira, nec immites cessant a sanguine fauces, Nec septena virum, sed iam millena vorantur Corpora iustorum, nec sole urgentur Athene, Sed cupidis totus laceratur dentibus orbis. Hortor abire locis, Itala tellure daturum Ingenii documenta sui; tum currere quercus, Saxaque mota sono blandosque videbimus ursos. </poem> ===AD EUNDEM=== <poem> Cesserat assidua victus prece plectiger Orpheus, Orpheus hic presens, evo, non arte secundus, Ausus opes sprevisse inopes, ignobile pondus, Iamque animo carpebat iter, sed vasa legenti Occurrit violentus Amor, dextramque superbam Inicit invalido. Mirum! Meretricula tanto Imperat ingenio: cessit reverentia, cessit Alma fides, cessere preces. Sic vincimur omnes Unius illecebris et Musica servit Amori, Cui mare, cui tellus, cui servit Iupiter ipse. </poem> ===AD IOHANNEM BOCCACIUM FLORENTINUM POETAM=== <poem> O ego, si qualem tu me tibi fingis amando Sors daret, ut vigiles sopirem carmine curas, Qualia nubifere scopulosa per avia Cirre, Qualia castalii modularer ab aggere fontis, Solamen latura tibi! Sed, crede fatenti, Fallit Amor, qui sepe deos hominesque fefellit, Iudiciis adversa lues. Si carmina vulgus Nostra legit, que causa tibi nunc summa querele est, Quod passim vulgata avido celentur amico? Nil michi, nil nostris poterat contingere Musis Tristius: id primum moturos nempe libellos Admoneo, ut vulgus fugiant paucisque placere Contenti hospitibus, penitus fallentibus auris Abstineant, plaususque leves et murmura temnant. Ingenio sin fata favent, ut forte per ora Docta virum vivus volitem, licet ardua semper Hec via sit temptata michi, tamen ipse mearum Conscius obstupeam rerum. Dum scribimus ecce Horrendum violenta tonat miscetque dolores Et varios Fortuna metus. Tot vulnera rectum Totque minas perferre grave est. Hinc nuntius atque hinc Tristis adest: illum mors abstulit atra sodalem, Hunc gladii rapuere truces, hunc carcer, at illum Morbus habet, volucres alius rabiemque ferarum Equoreosque alius pascit sub gurgite pisces. Cor michi non adamante rigens, nec ferrea mens est, Permoveor. Taceo propriam, que longa malorum Historia est; quibus hoc signum petat illa sagittis, Pectus et hoc quanto pretentans ariete pulset. Obnixi contra stamus, tum pondere nostro, Tum simul exemplis: quis monstrum fortiter illud Vicerit interdum trepidi titubamus. Ita omnem Corpoream requiem mentis labor, atque vicissim Pacem animi internam fortune prelia turbant. Vincemus tamen, ut spero, clarumque tropheum Victa ferox inimica dabit. Sed, stante duello, Turbidus ingenii status est, vix temporis huius Acta probare rear doctos. Verum omnia postquam Nostra placent, voti compos, breve suscipe carmen Et fesse lege signa manus, ac mitte querelas. </poem> ===AD BARBATUM SULMONENSEM=== <poem> Rus michi tranquillum media contingit in urbe, Rure vel urbs medio, sic prompta frequentia soli. Promptus et in latebras reditus, dum tedia turbe Offendunt. Hos alternos urbs una regressus, Hos dedit una domus, senium que pellit et iram: Nam desiderium valvas transgressus abunde Lenio, semper adest oculis animoque vicissim Quod placeat possitque graves avertere curas. Rursus et, ut strepitus pertesum, limen amicum Transeo, multa uno fugiens fastidia passu, Et querulum obverso secludens cardine vulgus. Hic michi tanta quies, quantam nec valle sonora Parnasi, nec cecropie per menia ville Invenit studiosa cohors, heremoque silenti Vix Egiptiace cives, nisi fallor, arene Angelici sensere patres. Fortuna, latenti Parce, precor, parvoque volens a limine transi, Et regum metuenda fores invade superbas. </poem> ===AD EUNDEM=== <poem> Sors sua quenque vocat: rigidam transire per Alpem Sole nivem radio nondum frangente, iubemur, Obscenosque locos, informia claustra malorum Atque feram Rodani totiens contingere ripam. Heu quis agit mea fata deus? quis sidera volvit Noxia? Si patrium fesso fortuna sepulcrum Invidet, extrema liceat iacuisse sub Artho, Aut ubi serpentes habitant, ubi nascitur Auster, Caucasea sub valle libens, Athlante sub alto Et vivam et moriar, modo sit, dum vivitur, almus, Cuius ab alternis respirem tractibus, aer, Barbara, dum morior, saltem cui reddere corpus Terra queam. Nichil e toto plus posceris orbe. Hoc etiam, fortuna, negas; huc volvis et illuc, Nullaque iam tellus, nullus michi permanet aer, Incola ceu nusquam, sic sum peregrinus ubique. Siste, precor, quacunque libet regione meoque Ludibrio lassare, ferox. Non munera regni Multa tui, non ampla peto; permitte quieta Paupertate frui, patere hanc in rure reposto Etatem transire brevem. Iam proxima mors est, Libertasque simul, medium sine turbine tanto Tempus eat; non ambitio nec avara trahit mens. Tu longos sine fine adigis perferre labores; Qui, quoniam assidue rapido cum tempore crescunt, Quis michi portus erit? qualem sperare senectam Linquitur? O miseris perplexum ambagibus orbem! Celsa tremunt, pendet medium, calcamur in imo. Ima placent, tamen aerio ceu vertice semper Mens tremit et medio pendet velut anxia calle. Id queror in primis. Quenam hec discordia rerum? Si nimbos sevumque iugis sevisse Tonantem, Si pelago fluctus tempestatesque profundo, Naufragiumque gemam, desit patientia et equi Iudicium: arentis sed enim modo gurgitis undi Obruor indignans, humilique in pulvere ventis Fulminibusque premor: sic nil michi profuit altum Solicite vitasse locum. Verum ista profecto Iusta, sed et sera est et longa et vana querela. Sors igitur mea me repetit tritumque viator Prendere iussus iter carosque relinquere amicos, Urgeor alpinum raptim penetrare Tridentum, Danubiumque novum iuvenemque ab origine Rhenum Germanosque lacus: claudit namque hostis apertas Ense vias. Quid agam? Rebus parere coactum Durius est, et ferre iugum sine murmure prestat. Pareo. Tranquillum dulcis michi fluxerat annus, Sed brevis heu nimiumque fugax, oblitaque forte Tantisper fortuna mei, dum cetera gaudet Precipiti versare rota, michi grata relinquit Otia, nunc eadem sphingosa negotia reddit, Et labor invisus placidam fugat ecce quietam. Tu, felix Barbate, tuum ne desere nidum. </poem> ===AD GUILELMUM ORATOREM VERONENSEM=== <poem> Ausonias spectare fores adamante superbo, Non silice exstructas, nisi te sine dulce fuisset: Vidi etenim limenque rigens et claustra supremi Artificis firmata manu nymphasque sonoras Ceruleumque Athesim subeuntem gurgite blando. Flectitur ille volens alpini conscius ortus Et supplex melioris adit confinia mundi Natureque humiles grates agit, alta Verone Menia, frondosos colles, pulcerrima Martis Pascua et Adriaci famosas equoris urbes, Non Istrum Peucemque feram, glacialia rura, Littora nec Scythici visurus turbida ponti. Non modo res nostras igitur, pecudumque ferarum, Ac terras fluviosque vagos invicta regit sors. Vidi et terrificam solido de monte ruinam Atque indignantes precluso tramite Nymphas Vertere iter dextramque vadis impellere ripam, Et didici insano provisa pericula vati, Oppressum subita populum sub strage misellum. Mors inopina hominum et proprii mens inscia fati! </poem> === AD IOHANNEM BARRILEM NEAPOLITANUM MILITEM === <poem> Res ingens tempusque breve est: hec summa malorum. Inscius in laqueos recidi. Quid singula verbis Expediam cecumque chaos, laberinthia claustra, Erroresque novos et inextricabile septum, Solicito quod turba gratu miserabilis ambit, Amissumque semel nequit unquam attingere limen? Hic me delusum totiens, nunc sidere mesto Carcer habet miserique vagor pars una popelli, Ipse michi indignans inamenaque compita lustro. Rex tonat horrendus, stat sortibus urna malignis. Quis iussus prior ire mori? quem fata secundum Seva vocent? Nec fila ferunt, nec verba puelle Regine miserantis opem, nec Dedalus usquam est. </poem> ===AD FRANCISCUM PRIOREM SANCTORUM APOSTOLORUM DE FLORENTIA=== <poem> Miraris que causa more? Laberinthus in arvis Niliacis Gnosoque fuit, mox tertius error Lemnius, extremus clusini gloria regni. Omnia succumbunt senio, ruit ecce quaternus Carcer et auroram cece videre caverne. Sed toto Dictea domus famosior orbe Iam nomen vel sola tenet, solusque repertor Consilii vulgo clarus cautissimus idem, Et genitricis enim et nate solator amantis. Armenti regina ducem miserabilis arsit, Et subiecta fero mendacis tegmine vacce Optavit verum esse pecus, sed honestior ignis Corripuit sobolem, salva pietate, furenti Ignoscendus amor. Ruit horrens machina postquam Dextra viri fortis monitis annata puelle Perculit informis squalentia pectora monstri. Ipse faber fraudum penna trepidante per auras Fugit, et amisso mestus super equora nato, Fessus et euboica demum requievit in ora, Qua secat argolico campanas vomere Baias Advena calchidicus fruiturque salubribus undis. Sed quorsum tibi nota trahens ignota profari Demoror? Utque volans alium delatus in orbem Dedalus ad Rodani levam, nova monstra novasque Ambagum formas et plena doloribus antra Struxerit, ut nullus reduci vestigia filo Dux incerta regat, laqueos ut nuper in istos Inciderim nequeam ve pede cum laude referre. Non hinc egides, non hinc minoia proles Dedalio ingenio freti, non ipse magister Exeat: ira viam faciet, dolor induet alas. Hinc ego vel nudus fugiam, nisi barbara busti Sors michi servatur, fugiam similisque volanti. Iam Ligurum colles facilemque remetiar Alpem, Limina pontificum totiens damnata relinquens. </poem> ===AD EUNDEM=== <poem> Scilicet immense quod Flaccus dixerat urbi: «Belua multorum es capitum», sibi vindicat omnis Villula. Fumosis sunt oppida menibus, unde Pastor et hirsutus quondam veniebat arator, Nunc vagus impostor quique omnia littora lustret Insomnis mercator adest, quique omnia sulcet Equora, et excisum patrio de stipite remum Ignotis qui verset aquis; qui sidere in atro Pervigil instantes mundo notet ante tumultus, Publica presagis aut funera cernat in astris, Aut simulet; qui vel tristi radice paventem Egrotum, vel morte levet; qui pulvere et herbis Improbus ex variis medicatum spondeat aurum; Vulnera qui curet verbis et credula fallat Artibus innumeris insani pectora vulgi, Solvere qui legum laqueos et vincla professus Sudat et attonitum teneat sub rostra clientem. Quid loquar artifices scelerum, quos surgere passim Cernimus, immites humili de stirpe tyrannos? Iam quecumque palus Syllas alit atque Nerones, Portentum regale prius sic flumine longo Assyrium nostras defluxit virus in oras. Nos miseri, venale pecus, vilisque lupine Preda famis, sequimur dominos, dominarier orbi Quos magni docuere patres. Nec tuta dolendi Libertas iusteque sonant impune querele, Supplicium dolor ipse timet, nec parva gemendi Materia est, non flere palam. Maria horrida velo, O mea Calliope, et remis fugiamus adactis, Securum carpamus iter, speciesque laborum Et cursus vite varios populumque canamus. Leditur hic gratis, cuius discrimina mille, Mille artes et mille vie parque omnibus error. Quelibet ancipitem pariet tibi silva sophistam, Vepribus eliciet doctum nemus omne Platona, Quolibet argutus procedet Tullius antro, Aliger ex omni veniet tibi Dedalus Alpe. Si status hic ruris, quenam confusio vasto In populo, qualis magna labyrinthus in urbe? Que si visa premunt animum, si dulcia turbant Otia, cuntamur tristes abrumpere nodos Ac letam temptare fugam? Vestigia vulgus Nota sequatur iners; at nos Elycone sub alto Secretos longe nitamur carpere calles. </poem> ===AD ITALIAM=== <poem> Salve, cara Deo tellus sanctissima, salve, Tellus tuta bonis, tellus metuenda superbis, Tellus nobilibus multum generosior oris, Fertilior cuntis, terra formosior omni, Cincta mari gemino, famoso splendida monte, Armorum legumque eadem veneranda sacrarum Pyeridumque domus auroque opulenta virisque, Cuius ad eximios ars et natura favores Incubuere simul, mundoque dedere magistram. Ad te nunc cupide post tempora longa revertor Incola perpetuus. Tu diversoria vite Grata dabis fesse, tu quantam pallida tandem Membra tegant prestabis humum. Te letus ab alto Italiam video frondentis colle Gebenne. Nubila post tergum remanent; ferit ora serenus Spiritus et blandis assurgens motibus aer Excipit. Agnosco patriam gaudensque saluto: Salve, pulcra, parens, terrarum gloria, salve. </poem> ===AD ILDEBRANDINUM PADUANUM EPISCOPUM=== <poem> Nuper ab Oceano multa cum laude reversum Occiduo, nunc et silvas et rura sequentem Aspera, que fluctu glacialis proluit Hister, Conscius ingenii iam te satis arbitror omnem Europe spectasse situm. Te iudice, pauca Disseruisse velim, quantum seu gallica Tempe, Seu fera Teutonie tellus orbisque britannus Distet ab ausonio, quantum simul inter utranque Hesperiam intersit. Namque et michi cura videndi Multa fuit terrasque labor penetrare remotas, Nec novus hic mentem subit impetus. Acta poetis Iam pridem rerumque aliis memorata magistris Precipue nostro res decantata Maroni est, Et michi post alios; rauco sub murmure dicta Nunc iterum aggredior, non inscius hanc michi causam Multorum fortasse odii. Si vera profecto Sunt tanti, ut pariant hostem, michi nullus amicus Esse potest; nullam querendi contulit artem Ingenium studiumque michi, nec conferat oro. Ergo ego vera loqui, fierem ne publicus hostis, Haud veritus, moneo ac testor: qui forsitan egre Hec legerent, oculos avertant; perlege solus: Namque tibi Musisque cano vulgumque relego. Iam primum quacunque animis regione vagemur Sive per has nostris habitatas gentibus urbes, Sive per Assyrie populos (nam longius ardor Evehit) Egiptumque magam, quos subdolus ille Mentitus mandata Dei mulcendo fefellit Sive per ignotos ritus, ubi ceca prophanis Templa deis, cultroque ferox ubi dira sacerdos Exta secans, fedisque miseros inhiare sacellis Gaudet et attonitos cura suspendit inani; Quo te cunque moves, quocunque sub ethere sistis, Multa tibi occurrent propriis metuenda colonis, Multa tibi variarum aderit penuria rerum. Musa, gradum cohibe: quorsum temeraria pergis? Conspuet insanum iam iam tua carmina vulgus, Turba suos teneat mores, nos nostra loquamur. Gallia nec vitem nec munera Palladis ante Noverat, hos serum meruit gustare liquores, Postquam Roma fuit. Sed adhuc ibi rarus olive Frondet honos: nam poma quidem fragrantia nostri Orbis, et aurato nusquam virgulta colore. Hec quoque diversis uterum fecunda metallis Non solvit, scatebrisque caret, quibus egra leventur Corpora, nec gregibus tondetur leta superbis. Musa, gradum cohibe. Quorsus temeraria pergis? Germanas transire nives atque horrida vasti Frigora Danubii placitum, et quos dextera Rheni Ripa procul fixo subiectos respicit axi. Dulcius e rapto victuros pane Suevos, Ceruleos Albis quos irrigat amne Boemos, Quos Hypanis parve gignens animantia vite Aut vagus algenti Tanais disterminat unda. Hec loca nil Bacho debentia, nilque Minerve Atque parum Cereri, sileant. Pars magna britanni Littoris aut messem bibit aut liquefacta Lyei Poma, loco sevo rarum, nisi cara vehantur Vina mari, precio misere mage dulcia vite. Flandria quid sitiens haurit nisi pocula mellis Aut aliunde gravi venientia vina labore? Quid nisi telluris cumulos iam sole recoctos, Quos operosa estas brume transmittit inerti Terrarum pars illa cremat? Nimis ordine longum est Enumerare plagas, quas frigida contegit Ursa, Fertilis at zephiro situs est et fertilis Euro Et sua fertilitas nimboso contigit Austro. Quis tamen ignorat quantum est quod desit ubique, Natura retrahente manu? quantum ve quod obsit? Hinc decor omnis abest nemorum, illinc dulcis aquarum Copia, damnose vastant hec arva paludes, Illa necant sentes vel putris acervus arene, Ille locus tigres silvis errare profundis, Ille videt gelido volitantes ethere gryphes, Ille truces pardos, rapidos habet ille leones, Ille venenosos stirpes herbasque malignas: Germinat hic morbos, hic pullulat aspide multa. Contra autem bona vera animi ingeniumque supremum Aoniamque lyram, quam Grecia victa Latinis Tradidit, innumerasque libens pretervehor artes. Italie quid obest, nisi Mars violentus obesset? Quid ve deest Italis, nisi pax non deforet una? Nostra patent nostris, aliena revolvere mens est. Musa, gradum cohibe. Quorsum, temeraria, quorsum? Ulterius transire veto, ter iussa quiesce. </poem> ===AD ANDREAM MANTUANUM POETAM=== <poem> I, duce vecta Pado: levis est descensus amici Gurgitis auxilio, donec deflectere cursum Obvius admoneat Benaci filius alti. Inde sinistrorsum perges, eque amne secundo Ibis in adversum, qua clara Maronis origo Mantua, Pyeridum quondam domus alma sacrarum, Nunc sedes invicta ducum, que classica plectris Miscuit et vincto veneratur Apolline Martem. Unum ibi nostrarum preconem, littera, rerum Invenies, hunc tu nostris solabere verbis. Nam nostram dolet ipse vicem, facilesque susurros Ruminat insulse permotus murmure turbe: Leta sibi in primis vultuque occurre sereno, Hisque indignantem alloquere. Etsi nulla sine hoste Gloria, parva tamen nobis obiecta duelli Materia est: quos iam lustris oblita duobus Torserit invidia, non invenisse quid hiscant? Conceptum qua parte vomant e pectore virus? Una venenatis vix tandem syllaba verbis Ostendit fecitque viam; pro crimine summo Produxisse brevem arguimur, sed ceca profecto Invidia est, cumulans nostre preconia laudis. Eximie indicium forme vix pauca, nec equo Iudice, que damment, inter tam multa, notari. Nevus in insigni, quamquam levis, eminet ore, Deformis facies mendam tegit; omnia quando Offendunt oculos, vitium non cernitur unum. Nos igitur, que summa rei est, an carmine longam Fecimus imo brevem, quod carmine constat eodem: Anne autem geminum dedit addita consona tempus? Sic animis, sic ingenio torpere videmur? Hec nobis ignota putant, id Musa mereri Nostra potest, tenerisque Helicon dilectus ab annis? Esto: ignota putent duo: num pugnantia, capta Mente, simul loquimur: iuxta an longamque brevemque Ponimus? Haud equidem censorem id credere nostrum Crediderim; quamvis soleat sibi fingere multa Spumea precipiti torrensque insania Bacho. Somnia mira vident vigiles et febre sine ulla Occupat invalidum cerebrum violenta prerenesis. Falsum autem si sepe videt mens egra, quid ille, Quid videt ille furens Bromii Venerisque sacerdos, Phryx verus, semperque cibo somnoque sepultus Extremamque trahens vina inter dulcia noctem? Nota canis rabies, stant argumenta; videbis Horrentem setis, oculos ardere vagantes: Latrat in absentes, metuit contingere lymphas. An brevis est. Quid ais? quod monstrum fata minantur? Que schola grammaticum vatemque remisit asellum? Vina dedere animos, fecerunt vina poetam. Sentio: pica merum tetigit rostroque madenti Decertare audet Musis. Iam simia tigres Audebit tentare feras et aranea telas Texere Palladias, cignosque lacessere corvus. Vis vini omnipotens! Tenerum fugat ille pudorem, Excitat ingenium, mutos facit esse disertos, Qui modo vix calamo commissa negotia ruris, Clamosi seu bella fori trepidante notabat, Conductus prectio tenui, nunc sidere mesto Carmina nostra notat, nunc, consultore Cratino, Umida verbosis eructat metra tabernis. Venit in Aonios subito rudis incola montes, Infecitque locos: illo spectante choream Virginei solvere chori, Peneia laurus Aruit et faciem mutavit Castalius fons, Allisit saxo cytharam turbatus Apollo, Collega regnante suo: Niseia victrix Ars, et uterque Deo collis submittitur uni. Rusticus en censor novus, en proiectus ab astris Venit Aristarcus, obelis armatus acutis, Nil atramentis unquam quod carpere possis Sepe, sed ad mensam reges et prelia Troie Victaque non modico describens Pergama musto, Nec pudet insultare aliis. Ea gloria fusco Visa animo, fumum celo nebulamque sereno Obliquis captare oculis et digna triumpho Syllaba nec cernit primum se falsa videre, De nichilo insultat, maculas in lumine demens Fert proprio queritque alibi: sic illa tenebras Ceca suas putat esse domus queriturve puella Commigrare petens. Nota est tibi fabula, duro Que Senece risum movit. Sed callidus iste Nostra scripta manu servare poemata fertur, Syllaba monstratur vulgo, nostrumque patenter Arguit errorem. Mirum, nam syllaba nobis Hec eadem servata domi est, ibi cauta tenorem, Et tempus tenuisse suum. Si missa retentis Discordant, cur peiorem sententia vergit In partem? Cur non potius properantis in actu Error erit calami? Quod sepius accidit alta Tractanti, ingenio culpam hanc ascribere mordax Emulus audebit? Verum audeat; unica nobis Sit nota, que crebra est aliis, et crebrior ipsi Virgilio, fervens quandoque tepescit et alget Euripides quandoque sonans raucescit Homerus Et quandoque Maro currens pede claudicat uno. Divinum est quod labe vacat: mortalia nunquam Reprehensione carent. Igitur, si iure Latino Accusator agit, petimur si crimine vero, Crimen erit veniale tamen, livorque sinister Lentus, iners, studiis pretendens retia nostris, Torqueat in gyrum sese pariatque subinde Quod premat invisam graviori vulnere famam: Tristis enim invidia quales effundis abortus? Ridiculus partus, spatio brevis una decenni Syllaba, turrigeros citius tres unica natos Indica barbaricis peperisset belua silvis. </poem> ===AD AMICUM TRANSALPINUM=== <poem> Perdis, amice, operam; mens est michi certa manere Hic ubi sum: non me validis rapidissimus undis Impulerit Rhodanus, recta non Circius aura Menia concutiens, ubi tu tibi tempora vite Deligis ac bustum; non compita vestra terentes Mille simul, parva que stridunt urbe, quadrige, Anchora fixa solo est, moveant. Tu calcar amoris Incutis absenti, quo frena morantia rumpam. Dum meminisse iubes, quod ut obliviscerer omni Exhortandus eram studio, tu dulce caducum Ingeris experte formeque fugacis honorem Et veterum michi multa novas monimenta dierum. Hec tamen ipsa olim, que spes erat ultima victo, Causa fuere fuge, iamque hec puerilia retro Linquimus, ad metam rapimur properantibus annis. Una fuit quondam depectere cura capillos, Impendere diu speculo, componere vultum, Multorum placuisse oculis; sed transiit etas Illa michi in tergum et nunquam reditura volavit. Iamque animum maiora trahunt: quid precipis ergo? Consiline tuo senior, iam segnis amator, In flammam laqueosque ruam et iuga nota subibo? Dii meliora boni! Licuerunt multa iocose Tunc puero, nunc pauca viro, suntque illa pudori Fabula quod populi fuerim digitoque notatus. Ista, precor, sileant, igitur, ne carpere mores Nunc etiam videare meos, si pauca iuvente Blanda putes motura senem. Tua dulcis, amice Interpellat item facies? Sed forsitan equum Id fuerat, tua cum totiens me traxerit illuc, Ut mea te tandem semel huc rapuisset imago. An me Romani dignatio sacra moveret Pontificis, quem sepe meos ais ordine gressus Et longas quesisse moras? Frons mitis ab alto Prospicit illa suos, quibus annumerare pusillum Me licet. At quorsum sitis immortalis habendi Volvet inexhausto mortalia corda labore? Sit parto sine lite frui. Si plura petuntur, Nec bene fundatum locus interrumpit amorem, Et patulas habet ille manus et brachia longa, Cum quibus et terras regit et freta transilit ampla Precluditque fores Erebi celumque recludit: Spes autem me nulla trahit, quia nulla cupido Alligat et nullis ardent precordia flammis. Ingeniosus amor, quas non te vertis in artes? Que tibi non tentata via est? Horroribus imples Quam variis? Hinc bella fremunt, hinc arma parantur, Omnia pervideo. Sed quis locus absque periclo? Que magna cum laude quies? Stat iuncta labori Gloria languentem spernens operosa soporem, Despiciensque minas. At qui te detinet, inquis, Est mortalis homo: vita sic pendet ab una Sors tua. Sed quenam, queso, non pendula sors est? Stamine pendemus tremulo: moriturus amici Immortale caput voto vesanus inani Optarem? Non tanta premunt oblivia rerum. Sum memor ipse mei, sed enim pars magna superstes Huius erit; multum adiciet lux ultima fame. Clara quidem longos virtus ventura sub annos Viribus ipsa suis sublimis ad ethera surget, Non aliena petens inopis suffragia lingue. Si tamen et presens calamus promittere quicquam Auderet, promeret; nec sarcina nominis ingens Afforet auxilio. Verum hinc gravioribus urges Inde latus stimulis, siquidem modo rara per omnes Et suspecta fides animos. Clarissima certe Ars, virtus, doctrina, fides rarissima semper. Hunc tamen ex raris, siquid michi credis, habeto. Frustra igitur terrere paras; si tempore virtus Prisca viget nostro, si qua est probitasque fidesque, Pectore in hoc habitant, olim concorditer una Viximus et reliquum parili stat vivere nexu. Tempora partimur varioque expendimus usu, Et noctem longoque diem sermone morantem Ducimus. Obrepit quotiens assueta voluptas, Solus ego populum fugiens et rura pererrans Solus et ad ripam tenera resupinus in herba Ardentes transire dies rabiemque Leonis, Curarum liber video vacuusque malorum, Dum gravidus redit autumnus volucrumque catervis Retia complentur. Breve sic, comitante chorea Pyeridum, in silvis et labile ducitur evum. Hec mia vita placet, non ambitionis in aulam Invidieque sacram post tot documenta reverti. Gratius iste quidem, quanquam iam fessus eundi, Pes Italam calcabit humum purumque serenum Letius his oculis et sidera nostra videbo. Post ubi longevo finem factura labori Affuerit suprema dies, solamen et ipsum Mortis erit, tanti in gremio lacrimantis amici Lassatum posuisse caput manibusque sepulcro Invectum iacuisse piis; post prelia tanta Fortune, Ausonia saltem tellure recondi Dulce michi, et patriis longum requiescere saxis, Seraque cum fragilem tumulum convulserit etas, Lenius Hesperia cinis hic agitabitur aura. </poem> ===AD EUNDEM=== <poem> Quando erit obscuri laribus contentus Amicle Cesar, et imperium spernet bellumque timebit, Appius invise metuet certamina plebis, Mutus erit Cicero, formosus Galba, fidelis Hanibal, infidus Scipio, Catilina pudicus Ac pius, armatus Thersites sternet Achillem, Cherilus altisono carmen dictabit Homero, Sol Stygia perrumpet radio et mirantibus umbris Tartaream subito complebit lumine vallem; Ethera bos facili penetrabit et astra volatu; Oceanum formica vado, Tanaisque repente Ibit aqua, stringet glacies densissima Nilum, Nix eterna teget Meroen, nunquamque carebunt Imbre meduseis infecta cruoribus arva, Surget ab occasu nitidis Aurora capillis, Retrogradumque diem fuscos transmittet ad Indos, Et Padus ad fontem, Vesulique redibit ad arcem, Ethna vomet fluctus gelidos et Sorgia flammas, Aura movebit agros, contemnent nubila ventos, Montibus errabunt pisces pelagoque leones: Tunc tua propositum convellent carmina nostrum. </poem> ===GENETHLIACON MARCI MEDIOLANENSIUM PRINCIPIS=== <poem> Magne puer dilecte Deo, titulisque parentum Prefulgens, olim populis venerande superbis, (Sit modo vita comes, teneris sit spiritus annis), Exoptate diu nobis, patrieque patrique Lete veni, viteque viam felicibus astris: Ingredere et rebus gaudens accede secundis. Te Padus expectat dominum, quem flumina regem Nostra vocant; te purpureo Ticinus amictu, Et magno genitore tumens; te gurgite Lamber Innocuo, lateque secans pulcerrima rura Ardua ceruleus volucerque, sonantibus undis, Ollius ac dives Tanarus; te Trebia, nobis Iam melior, Salvus te ripis laxior equo; Te durus rapido torrens te vertice Taron Exiguis te Parma vadis atque Entia verno Imbre furens; teque amne minor, tamen ethere Rhenus Blandior ausonio: quanquam quid flumina verbis Parva sequor? Te Tirreni maris estus et omne Iam nunc litus amat crebrique in littore portus, Quum procul indomitas gentes sceptrisque potitas Non pudet e gremio dominum sibi poscere vestro. Ingens principium tibi sic, virtusque tuorum, Sic tua sors, sic fama domus, sic lumine amico Astra favent, hominumque Deus qui providet actus. Tu quoque tranquillo votivum pectore natum Suscipe, magne parens, et per vestigia gentis Ire doce generisque sequi monimenta vetusti. Historias alii memorandaque nomina longe Actaque clara virum repetant vulgataque bella, Sufficiunt aliis exempla domestica fame. Inveniet puer iste domi calcaria laudum Plurima. Magnanimos proavos imitetur avosque Mirarique patrem docili condiscat ab evo. Cum tamen egregius vivendo adoleverit infans, Hanc habeat pateram et roseo bibat ore iubeto: Parva decent parvos, minimus sum, maximus ille; Parva sed est etas, lucis nova limina nuper Attigit et celum trepido suspexit ocello. Etati non fortune munuscola dantur Apta sue. Ludet nitido mulcente metallo, Spernet idem ex alto; fuerit dum plenior etas Et rutilum terre fecem sciet esse profunde, At fortasse sibi tunc carmina nostra placebunt, Per leget et secum: «Sacro dum fonte levabar, Tanto humilem excelsus genitor dignatus honore est. Hic quoque devotam generoso vertice dextram Apposuit, procerum magne pars parva caterve, Et faustum leto Marci dedit omine nomen Ornatum celebri magnorum laude virorum, Ut sive ingenii lingue seu palma latine Mulceat, insigni geminum michi lumine callem Ostendant Latii Marcus duo sidera Varro, Marcus item Cicero, cui se lux tertia Marcus Aggreget Antonius. Sin ardua rura videre Pyeridum audire modos, Pacuvius almum Signet iter Marcus; patrie si verus amator, Nec leto rumpenda fides, sit Marcus utrinque Regulus exemplum; solii si forte supremi Spes et amor moveant, surgant vestigia Marci Principis, alta sequens; atque hic seu mitibus actis, Seu studio iuvat agnosci, sint undique clari Sceptriferique duces; si bellica gloria tangit Et rigor et virtus animi cultusque decoris, Et contemptus opum, Marcos Curium atque Catones Intuear; reges acie calcare potentes Si mediter, Marcus Glabrio; si vincere gentes Nobilior memori versetur pectore Marcus; Hosque inter, patris patruus, quem nostra tulerunt Tempora victorem (Marcos accepimus omnes, Hunc dedimus), si templa velim strinxisse vel urbes, Aut si navali certamine victor haberi, Marcus ad audendum stimulos Agrippa ministret; Si placeat fraternus amor pietasque modesti Pectoris aut maior rediens in tempore fama Spreta suo, Marci Fabii victoria testis, Neglectusque duci populo mirante triumphus; Publica fata manu patriosque arcessere casus Inque suum transferre caput proprioque cruore Commune imperium fundare et turpia nulla Posse pati Marci facinus commendet Horati; Nobilitas humili que sit gratissima plebi Concilietque animos se Marcus Horatius alter Insigne exemplum Marcusque Valerius offert; Esse ducem fortemque virum inter vulnera Marcus Popilius, cautum in dubiis evadere Marcus Ceso docet, stabilem Livii constantia Marci; Hostis colla iugo, sociorum menia paci Subdere, coniuncto Marcus Greganius ausu; Hostiles aperire fores virtute vel armis Immeritosque iugo cives patriamque maligno Eripere et senium crebris ornare tropheis. Singula de Marci discam probitate Camilli, Consilio proprius si castigabitur error, Marcus erit Ruffus monitor; si dulcis agetur Libertas, animum Marcus Castricius armet; Si ferro cohibere fugam et convertere in arma Consternatam aciem dux Marcus Emilius esto; Pellere si patriis scandentem menibus hostem Ultima sors adigat, Marcus sit Manlius auctor, Reddere si vitam patrie casusque tremendos Sponte subire, piis Marcus conspectus in armis Curtius hortator fuerit. Quam debita fido Inconvulsa fides Marcus Lucullus amico, Quanta hosti pietas alter post funera Marcus Antonius, Marcusque pium me Cotta parenti Marcus item Scaurus nato monet esse severum; Marcus Rutilius moderari et spernere honores, Si magnas fortassis opes, sed labe carentes Mens humana volet impleri nescia rerum Marcus adest Crassus; quod si de sede superba Imperia et tumidos libeat prosternere reges, Marcus adest Brutus, stomacho metuendus amaro; Dextera si pollens et clari fama duelli Solicitet parilique duces sub Marte cadentes Armaque cesorum templis affixa sacratis, Tunc animum Marcus subeat Marcellus, et ille, Cui tulit auxilium demissus ab ethere corvus. Multa unum adversus multas audere cohortes Marcus Sceva docet totique occurrere bello; Crebra per adversum generosaque vulnera pectus Sergius ostendit Marcus cum corpore trunco Et spolia et titulos vel iniquo querere Marte. Religione pia celum si cura mereri est, Quatuor ex numero Christi precone secundo Exciter, alati signat quem forma leonis, Et cui nunc veneto locuples stat littore templum. Undique multiplici sic prorsus honore verendum Marcus vivifica positum michi nomen ab unda». Ille quidem hec secum, sed tu sibi, magne, videbis Me velit esse suum, si sum tuus: invida forte Conspectum fugitiva viri michi subtrahet etas, Fac, precor, absentis memorem. Si munera multi Certatim maiora parant, ferventior igne Commendet me pura fides et carmina raptim Ingenio deprompta inopi. Sub iudice tanto Sit precium rebus iustum. Laudetur amantis Lucida mens, tenebris effossum sordeat aurum. </poem> ===AD GUIDONEM DE GONZAGA MANTUE DOMINUM=== <poem> Itala quam reliquas superet facundia lingua, Vir prestans, Graiam preter, (si fama sequenda est, Si Cicero) nullam excipio, brevis iste libellus Testis erit, clara eloquio quem Gallia celo Attollitque favens, summisque equare laborat. Scilicet hic vulgo recitat sua somnia Gallus: Quid zelus, quid possit amor, quis pectus ephebi Ignis edat, quid ludat anus, quibus artibus Certet amans Veneris, quot sint in limine pestes, Quis labor atque dolor, requies que mixta labori, Que risus gemitusque vices, ut gaudia crebre Rara rigent lacrime. Poterat quod latius ergo Uberiusque dari fandique capacius arvum? Somniat ista tamen, dum somnia visa renarrat, Sopitoque nichil vigilans distare videtur. Ut tuus ille olim melius concivis amoris Explicuit sermone pathos, si fabula dives Inspicitur frigiaque expirans cuspide Dido, Seu vates, Verona, tuus, seu nidus amorum Fertilis ac notus lascivo carmine Sulmo, Umbria sive ducem ingenio largita peligno. Ut sileam reliquos vel quos antiquior etas, Vel quos nostra recens latialibus extulit oris. Nec minus hunc lete excipies, nec munera temnes Nostra ideo; vulgaria enim et peregrina petenti Nil maius potiusse dari (nisi fallitur omnis Gallia Pariseosque caput), michi crede valeque. </poem> ===AD AMICUM BONE INDOLIS ADOLESCENTEM=== <poem> Gratulor ingenio, quod me flammantibus usque Solicitasse iuvat stimulis; mea gloria tales Vel fecisse manu, vel adhuc ductore carentes Invenisse operum comites atque arma dedisse. Tu ceptum preme magnificum et ferventius urge, Victor eris celsoque sedens sub vertice Cyrre Dissona despicies trepidantis murmura vulgi. Unum istud: nam verba tibi sensusque profundos Suppeditat natura parens, ut sedulus arti Des operam admoneo, neu sit ter mensa pudori Sillaba, et in digitos iterumque iterumque reversa. Hoc age ne, minimi contemptor, maxima parvis Aspergens maculis, frondem fedare serenam Sustineas modico, meque hec tibi crede locutum Ore pio: fando videor genuisse meamque Rem gerere: optati venient in tempore fructus, Cultor ubique ferar: nec tu, dilecte, negabis, Hinc, fateor, michi cura tue non ultima fame est. </poem> ===AD SOCRATEM SUUM=== <poem> Artibus ut variis agitur brevis orbita vite Et per mille vias metam properamus ad unam! Atque ideo optatum pariter non prendimus omnes Altum iter et durum. Inprimis nec mole gravatis Corporea ascensus facilis scopulosaque saxis Undique preruptis, anceps via turbat euntes, Undique terribiles lapsus atque undique mors est. Per medium securus eas, hoc tramite pauci Incedunt. Plures videas in valle profunda Errantes, passim cecos ad Tartara gressus Ferre. Quid heu tantum miseris mortalibus obstat? Quid Samii senis in bivio deflectere cogit Ad levam atque iter usque adeo contemnere dextrum? Excelso stat vita loco: nos ima sequentes Vergimus ad mortem. Fulgentia sydera circum Volvuntur lege eterna, nos lumina proni Figimus in terram, terrenaque semper amamus, Seu gaudemus opes tacitis fodisse sub antris Pallentes celique sacrum fugisse decorem Ac manes turbasse atros, dum flava metallum Vena vomit curasque et magnum ac dulce periclum, Sive gule imperio terras vexamus et equor Aeriasque plagas, quam si spectare liberet, Pulcra fames alias cupido sub pectore mensas Volveret interdum. Corpuscula vilia, quantum Perditis impense? fragilem quid rumpitis alvum, Que modico tranquilla foret nimioque laborat? Singula si numeres, studium vix turpius ullum. Quid loquar hos qui rostra colunt, qui vulgus adorant, Quos favor ambiguus turbe plausus fatigant, Quid, quos cedis, amor, miseros? spesque improba Martis Precipitat? Letis mesto spumantia tabo Tela vident oculis et campum strage rubentem: Buccina non illos, non ulla pavoris imago, Non gladii ancipites, non vulnera seva nec imber Sanguinis aut fede laniata cadavera terrent. Quid quibus alma fides, pietas quoque viluit omnis Atque dei atque hominum, dubio dum calle supremum Ac tremulum properant fortune scandere culmen? Quos furere in triviis compellit inutilis omnis Quam longa est etas et perdere littera tempus? Quos operosa domus ruituraque tecta morantur, Immemores busti? Quos durum uxoris inique Imperium exercet nulloque labore domandum Ingenium nati indocilis servique trilinguis? Quos sentosus ager, quos grex moribundus anhelos Aut apium fugitiva cohors et mellis amari Cura facit damnique metus spesque arida lucri, Atque arsura sitis parto? Quos languida messis, Institor aut tardus pugnansque Aquilonibus Auster Exanimant, tristesque infami nomine Syrtes, Aut hinc Scylla fremens, illinc violenta Charibdis, Ac medio ventura ratis fortunaque semper Fluctibus ac ventis tortisque rudentibus acta? Quid quos flamma animi laribus propellit avitis Per maria et scopulos volvens, quis vita per undas Degitur infelix, quibus apparat unda sepulcrum, Et ieiuna avidos expectant viscera pisces? Pretereo ridenda magis: quos retia fusca Tendere nocte iuvet, bellumque indicere silvis; Quos aper attonitos habeat, dum vulnifer uda Valle furit; quos cervus agat per devia saltu, Per frutices, quos parva vagos gressuque silenti Ducat avis, lento cohibens suspiria freno; Erigat ad celum quos nubibus anser aquosis Involitans; quos piscis acu captandus adunca, Ceu rigidum incurvet gelido de marmore corpus; Quos habet aut fedus fornix aut umbra taberne, Anxia damnoso quos atterit alea ligno; Turbida quosque tenax ligat ad spectacula circus Oblitosque cibi sub tarda crepuscula servat. Quid quos ceca Venus, quos inconsulta voluptas Tempus in omne rotant, insomnes ducere noctes Cogit iners et blanda lues trepidumque soporem Carpere et aut nivibus mediis aut imbribus ultro Ponere inerme latus sub limine tristis amice Ac propriis gaudere malis, dum credula mentes Spes alit interea stimulisque ferocibus urget: Seu quos forma fugax fulgorque brevissimus oris Prerapidumque decus speculo suspendit inani? Sic suus urit amor, sic fert sua quemque cupido. Sola iacet virtus, poterat que sola beatos Efficere et vite tranquillum sternere callem. </poem> ===AD FRANCISCUM PRIOREM SANCTORUM APOSTOLORUM DE FLORENTIA=== <poem> Vivo, sed indignans quod nos in tristia fatum Secula dilatos peioribus intulit annis. Aut prius aut multo decuit post tempore nasci; Nam fuit, et fortassis erit, felicius evum. In medium sordes, in nostrum turpia tempus Confluxisse vides, gravium sentina malorum Nos habet: ingenium, virtus et gloria mundo Cesserunt regnumque tenent fortuna, voluptas, Dedecus. Ingenti nisu nisi surgimus, actum est. Ibimus in scopulos, torrente rotabimur atro, Ossa rigens tellus et inania nomina bustum Conteget exiguum; longo mox parta labore Fama cadet, cinerum custos intercidet urna, Aura feret cineres, attrito in marmore nomen Vix leget acclinis concisum in frusta viator, Cunta premet tempus. Si mens obstare prementi est, Attollamus humo spes fessas, nulla carinas Anchora mobilibus suffixa moretur arenis. Hoc Elycone meo circumviridantibus herbis Fontis et ad ripam queruli sub rupe silenti, Atque inter geminas, properatum perlege, lauros, Quas tibi, sacrata forsan sessure sub umbra, Dum sererem, heu quotiens suspirans: "Crescite", dixi! </poem> ===AD GULIELMUM VERONENSEM ORATOREM=== <poem> Tu quid ages? sacram ne paras invisere Romam Iam tandem? poteris ne pio dare terga labori, Aut segnem patiere moram? Verona tot annis Possedit longoque suum te dulciter evo Possideat serum ve tibi paret alma sepulcrum. Roma nichil? Meliora Deus. Si tempore tanto Ingenii michi cura tui, si pectoris ardor Notus ab experto, pridem generosa voluptas Egregium monstrabat iter stimuloque latenti Urgebat, sed frena domus studiumque tuorum Et patrie stringebat amor. Nunc maior in altum Cura vocat. Cessas? An dum patet arta salutis Semita, quam stravit Christi pius ore minister, Quam Cimbro permixtus Hiber Graioque Britannus Permeat extreme coniunctaque Cyprus Hyberne Et Dacus et rutilo perplexus crine Suevus, Stabis iners Italus? Sic semper proxima sordent? Sic longinqua iuvant? Felix peregrinus ad astra Ire potes saltu facili, contemnis an ipsum? Id minus est? An dum redeat iubileus et errans Quinquaginta vagis iterum sol flexibus orbes Expleat ac revehat quas nunc male perdimus horas Expectamus adhuc? Celi quicumque viator, Longum iter est, properat, tempus breve, Nulla futuri Solicitudo premat? Neu te mentita dolentum Impediat pietas, affusam in limine matrem Despice, nec teneri moveant te dulcia nati Oscula, grandevum fugiens sine flere parentem Et sine ventus agat suspiria tristis amici: Non nate seu forma virens, seu nubilis etas, Non germanus amans, trepide non verba sororis, Candida nec blando teneat te murmure coniunx. Cunta tibi calcanda simul, pulcerrima merces Proposita est. Sed quem moneo? Iam letus amata Respiciensque in terga nichil te proripis ede: Fervida devotum rapuit iam dextra bacillum Perque salutantum tacitus petis agmina Romam. Me ne oro comitem refugis? Comes esse volenti Institui meliore via. Iam mundus et omne Qued placuit iuveni, domita vix carne, valete. </poem> ===AD VERGILIUM MARONEM PARTENIATEM PUBLIUM HEROICUM POETAM=== <poem> Eloquii splendor, latie spes altera lingue, Clare Maro, tanta quem felix Mantua prole Romanum genuisse decus per secula gaudet, Quis te terrarum tractus quotus arcet Averni Circulus? An raucam citharam tibi fuscus Apollo Percutit et nigre contexunt verba sorores, An pius Elysiam permulces carmine silvam Tartareumque Elicona colis, pulcerrime vatum, Et simul unanimis tecum spatiatur Homerus Solivagique canunt Phebum per prata poete Orpheus ac reliqui, nisi quos violenta relegat Mors propria conscita manu sevique ministri Obsequio. Qualis Lucanum in fata volentem Impulit, arterias medico dedit ille cruento Supplicii graviore metu mortisque pudende, Sic sua Lucretium mors abstulit, ac ferus ardor Longe aliis, ut fama, locis habitare coegit. Qui tibi nunc igitur comites, que vita libenter Audierim, quantum vero tua somnia distent Et vagus Eneas portaque emissus eburna, An potius celi regio tranquilla beatos Excipit ingeniisque arrident astra serenis Post stigios raptus spoliataque tartara summi Regis ad adventum, magno certamine victor Impia qui pressit stigmatis limina plantis Stigmatisque potens eterna repagula palmis Fregit et horrisono convulsit cardine valvas? Hec ego nosse velim: tu, mundo siqua silenti Umbra recens nostra veniet tibi forsan ab ora, Quis tria cara tibi loca nunc totidemque libellos Exitus excipiat, nostris simul accipe verbis. Parthenope infelix rapto gemit orba Roberto Multorumque dies annorum substulit unus Prospera, nunc dubiis pendet plebs anxia fatis Innocuamque promunt paucorum crimina turbam. Optima finitimo quatitur sine fine tumultu Mantua, magnanimis ducibus sed fulta recusat Invicta cervice iugum, civilibus usa Illa quidem dominis, externi nescia regni. Hic tibi composui que perlegis, otia nactus Ruris amica tui, quonam vagus avia calle Fusca sequi, quibus in pratis errare soleres Assidue mecum volvens, quam fluminis oram, Que curvi secreta lacus, quas arboris umbras, Quas nemorum latebras collisque sedilia parvi Ambieris, cuius fessus seu cespitis herbam Presseris accubitu, seu ripam fontis ameni: Atque ea presentem michi te spectacula reddunt. Que patrie fortuna tue, pax quanta sepulcri Audisti. Quid Roma parens, hoc querere noli, Hoc melius nescire puta. Melioribus aurem Ergo adhibe et rerum successus disce tuarum: Titirus ut tenuem senior iam perflat avenam, Quadrifido cultu tuus ut resplendet agellus, Ut tuus Eneas vivit totumque per orbem Et placet et canitur, tanto quem ad sidera nisu Tollere conanti mors obstitit, invida magnis Principiis. Miserum Eneam iam summa premebant Fata manu iamque ore tuo damnatus abibat Arsurusque iterum; pietas augusta secundis Eripuit flammis, quam non morientis amici Deiecti movere animi, meritoque supremas Contempsisse preces evo laudabitur omni. Eternum, dilecte, vale, nostrosque rogatus Meonium ascreumque senes salvere iubeto. </poem> ==[ Appendix - Ad Reinaldum Veronensem ]== ===AD REINALDUM VERONENSEM=== <poem> Fama quidem nostras iam dudum vexit ad aures Magnifici titulos et monumenta loci; Munera nec Cereris tantum vel dona Liei <[...]> Frondosumque nemus passimque in vallibus imis Hac illac domitos indomitosque greges, Aut simul auratis habitatas piscibus undas Antraque nympharum concelebrata choris; Sed maiora canit patrie preconia vestre Seminaque immensis uberiora bonis. Illa michi tellus placeat que ferre virorum Egregiam segetem celitus aucta solet. Ingentes tulit hec animas. Quis laudibus equis Nomina clara ducum tollat ad astra cane<n>s? Hinc etiam illustres calamo florente poetas Vidimus emeritam nectere fronde comam. Mantua preclaro quantum confidit alumpno, Corduba vel Sulmo civibus altisonis, Urbs tua tam celsum, quem protulit ipsa, Catullum Suspicit et summis comparat ingeniis. Nunc tamen et lauri mirtusque hedereque silentur Sacraque temporibus debita vitta tuis. Hec tacitus <dixi>, non eloquar: omnis aput me Cesset adulandi mens inhonesta viro. Sed ceptam ad patrie laudem et fecunda revertor Gramina, que vester nutrit amenus ager. Neve quis id falso famam putet ore locutam Meque renarrantem vulgus inane sequi, Ex locuplete domo generosos suscipe testes: Nomina pretereo, nam tibi nota reor. Est vetus historie series, sed nostra recurrit Secula dinumerans anxia cura retro. Gallia cum populis gravidam iam solveret alvum, <[...]> Diverso celi tractu confinia mundi Ultima complevit gentibus innumeris. Hos Asyam tenuisse ferunt et litus Eoum, Excipit hos patulo Grecia blanda sinu, Hospitaque hos operit rigidis Hyspania tectis Nomina permiscens mox aliena suis. At quos Hesperie sors in regione Tegea Exposuit, vestris invaluere iugis, Quique nives gelidas glaciemve atque horrida Reni Murmura pertulerant asperiore situ, Lene solum, puros latices auramque sereni Etheris experti, constupuere animis Vinaque laturos, que nondum noverat Arthos, In patriam certos mittere cura fuit. Ille liquor subita rapuit dulcedine mentes Et blandum inflexit barbara corda bonum. Linquere mox terram sterilem tribulosque ferentem Et placitum est cunctis Itala rura sequi. Ergo iter Italiam versus collesque vinosos Transtulit affectus, nec gravis ille labor. Hos Mediolanum, celebrem modo viribus urbem, Veronamque tuam constat habere patres. Sat fuit hoc magnum indicium telluris opime Sedibus antiquis elicuisse viros. Hec michi fortassis prius ignorata putasti Exilioque acies consenuisse meas. Sic vobis ignara Deus dat pectora veri, Sic procul a vestro labitur orbe dies: Simus et Ausonia quamvis tellure remoti, Cor tamen est illic, corpore quicquid agam. Verum ego nunc video quo sim progressus et ultra Auferor ac culpe blandior ipse mee <[...] [...]> Talia si nequeo, reddam tibi plura profecto: Vinceris hoc uno, cetera victor habe. Vilibus ex multis preciosus surgit acervus: Tale fit ex tanto nobiliusque redit, Pensaturque auro stipule vis ampla. Quid auro Carius aut stipula vilius esse potest? Procedo, iuvenemque tuum, qui multa magistri Signa refert, alacri fronte — quod ipse iubes — Artius et geminis animi complectimur ulnis. Est sibi sub nostro pectore parta domus. Hunc michi longus amor meritumque et gloria patris Nec semel in dubiis cognita pura fides, Hunc manus apta graves hominum compescere curas Et non vulgaris spiritus ore micans, Hunc michi preterea tua dulcis epystola carum Efficit et stimulos ingeminat lateri. Que dum se variis redimita coloribus effert, Compulit ut legerem terque quaterque libens; Mulsissetque animum, nisi quod sub fine relegi Verteret in dubium quod michi mentis erat. Nam quod nostra foro volitent nova carmina vestro Et iuvat et vereor ne nimis alta petant. Non ego ventosam Rodani transcendere ripam Speravi —fateor — nec procul illa legi. Hiis, ubi celicole longe michi tedia vite Sanxerunt, satis est me resonare locis. Hic nocet ingenio celi inclementia nostro Et vulgi strepitus ambicione fremens. Premia Pieridum ac titulos plausumque theatri Aptatum Grais vatibus ac Latiis Invidisse meo gaudet fortuna labori, Quamquam ea despiciens ad meliora feror. Undique per vicos miseris lassata querelis Agmina conspicies, pondere pressa gravi. In partes minimas tenuem proscindere nummum Gloria multorum est precipuumque decus. Cernimus exiguo viventes querere multa Custodesque auro succubuisse suo. Ingratum heredem studio dum tollat avaro, Hic vigilat demens et sibi semper inops. Hic predulce manu rigidas tractare secures Dum putat et fasces pondus habere negat, Mane vagus populi rapitur per limina, sero Ad trepidas noctes pervigilesque redit. Alter inexpletum siciens et torvus honori Imminet et vetitum post dyadema gemit. Hec inter, vacuum curis, Helicona videre Fonteque Castalio tingere labra, puta, Non vacat: impellunt alio nos turbine venti Et vehimur rapidum qua tulit estus iter. Nitimur interdum, per tot fluitancia mundi Si liceat stabiles equora ferre gradus, Si quis agat tremulam per summa cacumina cymbam Immotus pelago monstra nec ulla pave<n>s. Ante igitur tutum est quam puppis victa fatiscat Flectere sollicito carbasa fessa pede Securumque procul quam primum attingere portum, Turbida terribili dum furit unda Notho. Hoc meditor, si forte Deus miserator apertum Pandat iter nec se deneget ipse ducem. Est fuga pre manibus michi iam tacitusque recessus Molior — id paucis insinuasse velim, Tu tamen ex paucis —; et, si fortuna secundet Consiliumque regat quod modo mente tego Ut fugiam mundum, ne me prior ille relinquat Neu michi postremum dixerit ante 'vale', Spero quod ingenio magnum locus alter inherti Calcar erit, pennas et dabit ille novas. Floridiora equidem tunc carmina nostra videbis. Interea tamen hec qualiacunque lege Ignoscenda tibi; nam libera musa quietum Tempus habere cupit, quod michi fata negant. Si quicquam Ytalie visurum litora posthac Scribere contigerit, tu prius hospes eris. </poem> cittlkme5914enkey87xbqkggy6ql68 104 72221 273974 238258 2026-07-16T00:54:22Z Trooper57 22870 /* Problematic */ 273974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Trooper57" />{{rh||{{sc|Histor. Plantarvm Lib. I.}}|35}}</noinclude>{{Imago deest}} feu capful{{ae}} rotund{{ae}} Coriandri feminis magnitudine, in quibus continetur {{s}}emen exile, {{s}}ubrotundum, nigrum, papaveris magnitudine {{et}} figura. Radix illius e{{s}}t parva, alba, filamentofa, habetque odorem radicis Petro{{s}}elini. Vide Androfacem apud Mathiolum. ''Annotatio.'' Mathiolus agit de Androface ad lib. {{sc|iii}}. Dio{{s}}corid. cap. 133. {{et}} dat duas illius Icones, quarum tamen neutra ullo modo convenit cum hac quam Auctor delineavit; neque a{{s}}{{s}}equor quare hanc cum illa comparaverit, pr{{ae}}fertim cum Dio{{s}}corides {{s}}cribat Androfacem tenuia virgulta emittere {{s}}ine foliis. {{sc|Vrvcatv}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, Planta e{{s}}t qu{{ae}} {{s}}uper arbore ''Vrucari iba'' na{{s}}citur {{s}}ine radice: verum quatuor aut quinque folia inferius lata bulbum faciunt ovalem; circiter quatuor digitos longum, qui intus continet medullam quandam unguenti factitii con{{s}}i{{s}}tentia {{et}} a{{s}}pectu, pinguem, ad tactum frigidam, ex albo vire{{s}}centem, multa adh{{ae}}c filamenta {{s}}ubtilia albida in {{s}}e di{{s}}per{{s}}a habentem. Supra bulbum folia à {{s}}e invicem di{{s}}cedunt, {{s}}untque ibi angu{{s}}ta, {{s}}ed in pedalem aut majorem altitudinem excre{{s}}centia, {{s}}uperius latiora, lingu{{ae}} figura {{et}} {{s}}imilia Squill{{ae}}, viridia: quodlibet autem folium {{s}}ecundum longitudinem habet tres nervos. Nec florem fert nec fructum; inodora e{{s}}t planta, unguentum quoque illius inodorum. Hoc denique frigidum {{et}} ad dolores leniendos judicatur apti{{s}}{{s}}imum atque efficaci{{s}}{{s}}imum: {{s}}oporem quoque inducere experientia probatum e{{s}}t. {{c|{{sc|Cap. XVII.}}}} {{c|{{larger|''Tajaoba, ejus radix Taja. Faborandi. Planta verben{{ae}} facie. Mundubi.''}}}} {{is|T}}{{sc|Aioba}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus cujus radix vocatur ''Taja''. Tres illius {{s}}pecies hic reperiuntur. Prima folio lacte{{s}}cente, radicem habet orbicularem, non tamen bulbofam, exterius incarnati coloris, interius flavi, cep{{ae}} magnitudine aut porri, multa filamenta inferius obtinentem, tres vel quatuor digitos longam: caulem autem brunnum {{s}}eu fu{{s}}cum, folia penè orbicularia {{et}} nervos foliorum rufe{{s}}centes. Secunda folio lacte{{s}}cente. Radicem habet itidem orbicularem, ut prior. Ex qua radice porro prodeunt caules quatuor, quinque, {{s}}ex {{et}} interdum plures, rotundi, {{s}}pongio{{s}}i, {{s}}ucculenti, virides, cra{{s}}{{s}}i, novem aut etiam duodecim digitos longi: cuilibet autem cauli infidet folium unicum {{s}}agittalis herb{{ae}} figura {{et}} magnitudine, quando junior adhuc e{{s}}t planta, alias {{pt|tri-|triplo }}<noinclude>{{rh||E 2|plo}}</noinclude> 8xc19yca1yxqozbj8zepwyuoipvc0hz 273975 273974 2026-07-16T01:10:10Z Trooper57 22870 /* Proofread */ 273975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{rh||{{sc|Histor. Plantarvm Lib. I.}}|35}}</noinclude>feu capful{{ae}} rotund{{ae}} Coriandri feminis magnitudine, in quibus continetur {{s}}emen exile, {{FI |file=Arapabaca - Historia naturalis Brasiliae (Page 35) BHL289128 (cropped).jpg |tsize=200px |float=left |margin-right=0.3em |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} {{s}}ubrotundum, nigrum, papaveris magnitudine {{et}} figura. Radix illius e{{s}}t parva, alba, filamentofa, habetque odorem radicis Petro{{s}}elini. Vide Androfacem apud Mathiolum. ''Annotatio.'' Mathiolus agit de Androface ad lib. {{sc|iii}}. Dio{{s}}corid. cap. 133. {{et}} dat duas illius Icones, quarum tamen neutra ullo modo convenit cum hac quam Auctor delineavit; neque a{{s}}{{s}}equor quare hanc cum illa comparaverit, pr{{ae}}fertim cum Dio{{s}}corides {{s}}cribat Androfacem tenuia virgulta emittere {{s}}ine foliis. {{sc|Vrvcatv}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, Planta e{{s}}t qu{{ae}} {{s}}uper arbore ''Vrucari iba'' na{{s}}citur {{s}}ine radice: verum quatuor aut quinque folia inferius lata {{FI |file=Urucatu - Historia naturalis Brasiliae (Page 35) BHL289128 (cropped).jpg |tsize=200px |float=right |margin-left=0.3em |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} bulbum faciunt ovalem; circiter quatuor digitos longum, qui intus continet medullam quandam unguenti factitii con{{s}}i{{s}}tentia {{et}} a{{s}}pectu, pinguem, ad tactum frigidam, ex albo vire{{s}}centem, multa adh{{ae}}c filamenta {{s}}ubtilia albida in {{s}}e di{{s}}per{{s}}a habentem. Supra bulbum folia à {{s}}e invicem di{{s}}cedunt, {{s}}untque ibi angu{{s}}ta, {{s}}ed in pedalem aut majorem altitudinem excre{{s}}centia, {{s}}uperius latiora, lingu{{ae}} figura {{et}} {{s}}imilia Squill{{ae}}, viridia: quodlibet autem folium {{s}}ecundum longitudinem habet tres nervos. Nec florem fert nec fructum; inodora e{{s}}t planta, unguentum quoque illius inodorum. Hoc denique frigidum {{et}} ad dolores leniendos judicatur apti{{s}}{{s}}imum atque efficaci{{s}}{{s}}imum: {{s}}oporem quoque inducere experientia probatum e{{s}}t. {{c|{{sc|Cap. XVII.}}}} {{c|{{larger|''Tajaoba, ejus radix Taja. Faborandi. Planta verben{{ae}} facie. Mundubi.''}}}} {{is|T}}{{sc|Aioba}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus cujus radix vocatur ''Taja''. {{FI |file=Taiaoba - Historia naturalis Brasiliae (Page 35) BHL289128 (cropped).jpg |tsize=200px |float=right |margin-left=0.3em |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} Tres illius {{s}}pecies hic reperiuntur. Prima folio lacte{{s}}cente, radicem habet orbicularem, non tamen bulbofam, exterius incarnati coloris, interius flavi, cep{{ae}} magnitudine aut porri, multa filamenta inferius obtinentem, tres vel quatuor digitos longam: caulem autem brunnum {{s}}eu fu{{s}}cum, folia penè orbicularia {{et}} nervos foliorum rufe{{s}}centes. Secunda folio lacte{{s}}cente. Radicem habet itidem orbicularem, ut prior. Ex qua radice porro prodeunt caules quatuor, quinque, {{s}}ex {{et}} interdum plures, rotundi, {{s}}pongio{{s}}i, {{s}}ucculenti, virides, cra{{s}}{{s}}i, novem aut etiam duodecim digitos longi: cuilibet autem cauli infidet folium unicum {{s}}agittalis herb{{ae}} figura {{et}} magnitudine, quando junior adhuc e{{s}}t planta, alias {{pt|tri-|triplo }}<noinclude>{{rh||E 2|plo}}</noinclude> 3vshqnl6ask7f5l8dbbswhxykt74v1e 104 72891 273969 240907 2026-07-15T14:59:11Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ multa contenta ex pagina removit, contenta nova: '{{iwpage|es}}' 273969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 72895 273968 261809 2026-07-15T14:59:04Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ multa contenta ex pagina removit, contenta nova: '{{iwpage|es}}' 273968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 72899 273952 255031 2026-07-15T14:56:38Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ multa contenta ex pagina removit, contenta nova: '{{iwpage|es}}' 273952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 72902 273922 241038 2026-07-15T14:48:58Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 72938 273921 243763 2026-07-15T14:47:12Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 72940 273967 243241 2026-07-15T14:58:57Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ multa contenta ex pagina removit, contenta nova: '{{iwpage|es}}' 273967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 72965 273966 241215 2026-07-15T14:58:38Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ 273966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 72967 273923 241200 2026-07-15T14:49:25Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 72968 273924 241205 2026-07-15T14:50:06Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 73041 273963 241399 2026-07-15T14:58:20Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ multa contenta ex pagina removit, contenta nova: '{{iwpage|es}}' 273963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 73334 273955 242263 2026-07-15T14:57:22Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ multa contenta ex pagina removit, contenta nova: '{{iwpage|es}}' 273955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 73339 273934 242289 2026-07-15T14:53:33Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ multa contenta ex pagina removit, contenta nova: '{{iwpage|es}}' 273934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 73452 273943 242454 2026-07-15T14:55:26Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ multa contenta ex pagina removit, contenta nova: '{{iwpage|es}}' 273943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 102 78644 273918 273124 2026-07-15T13:30:16Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Opera */ 273918 wikitext text/x-wiki {{Scriptor |Alias=Croatice ''Krunoslav Mrkoci'' |IndicisNomen=Tenebrosius, Coronus }} == Opera == * ''[[Contemplationes Metaphysicae]]'' (carmina: 1995–2025) * ''[[Puteus Chaosi]]'' (commentationes et prosæ: 2015–2025) * ''[[Carmina non adlecta]]'' (Epigrammata et Fragmenta metaphysica 1995-2025) == Editiones Priores == Opera primum Croatice edita sunt sub nomine Krunoslav Mrkoci (Latine: Coronus Tenebrosius). == == * ''Osluškivanje tišine'', Zagreb, 1998. — prima collectio poetica (Latine: ''Auscultatio silentii'') == == In periodico ''Riječi'' edita — editio typographica et versio electronica (PDF): == == * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_listopad_2024_9.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2023_1-2.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2022_3-4.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2022_1-2.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2021_3-4.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/izdanje/85] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/izdanje/103] == == In periodico electronico ''Kvaka'' edita: == == * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2018/12/krunoslav-mrkoci-jesmo-li-mi-josef-k.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/12/krunoslav-mrkoci-sjaj-i-honorar-pisaca.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/12/krunoslav-mrkoci-put-prema-svojoj.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/11/krunoslav-mrkoci-diskretan-miris.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/10/krunoslav-mrkoci-djela-koja-ne-obogacuju.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/08/krunoslav-mrkoci-biti-pjesnik.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/08/krunoslav-mrkoci-crno-bijela-fotografija.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/08/krunoslav-mrkoci-ljetna-lektira.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/07/krunoslav-mrkoci-prica-iz-hrvatske.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/07/krunoslav-mrkoci-umjetnost-danas.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/06/krunoslav-mrkoci-status-suvremenog.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/04/krunoslav-mrkoci-poljodjelska.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/03/krunoslav-mrkoci-satiricna-poezija.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/02/krunoslav-mrkoci-nerazdvojnost-djela-i.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/01/krunoslav-mrkoci-jedne-zimske-veceri.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/01/krunoslav-mrkoci-nadrealizam-nas.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/12/krunoslav-mrkoci-ostavljene.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/12/krunoslav-mrkoci-macka-koja-dolazi.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/12/krunoslav-mrkoci-gaenje-nad-modernitetom.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/10/krunoslav-mrkoci-nitko-nije-nevin.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/08/krunoslav-mrkoci-blagajnicahoce-pravila.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/04/krunoslav-mrkoci-stvarnost28.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/04/krunoslav-mrkoci-o-naslovima-knjizevnih.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/03/krunoslav-mrkoci_18.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/03/krunoslav-mrkoci.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/03/krunoslav-mrkoci-poezija_2.html] == == In periodico electronico ''Pravo u metu'' edita: == == * [https://pravoumetu.com/2021/03/16/umjetnicka-instalacija-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/04/12/ponor-nakon-pobjede-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/05/03/gadenje-nad-modernitetom-degeneracija-i-dekadencija-u-poeziji-i-prozi-od-rimbauda-preko-eliota-i-bukowskoga-do-danas-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/10/09/privilegij-samoce-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/12/29/modus-operandi-za-dusu-krunoslav-mrkoci/] [[Categoria:Saeculi primi vicesimi scriptores]] {{DEFAULTSORT:Tenebrosius, Coronus}} qfydi0r0hxioune56o5u29rrt6rgt7b 104 78949 273970 255032 2026-07-15T14:59:16Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam vacuavit 273970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude><noinclude></noinclude> 28h4vl42g9yu8ylwfdva38viwjxhcrr 104 79179 273971 261836 2026-07-15T15:21:20Z Ignacio Rodríguez 10096 invalid CSS 273971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="SZC 03" /></noinclude>{| style="text-align: center;width: 100%;border-collapse:collapse;" |- | colspan="5" | Corresponde al §. 9 del Título «De los grados de cognación.» | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Tritavus.<br>Tritavia | colspan="5" | |- | colspan="4" | | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Abpa-<br>truus.<br>Abamita. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Atavus<br>Atavia. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Abavun-<br>culus.<br>Abmater-<br>tera. | colspan="4" | |- | colspan="3" | | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Propatrui,<br>proamitae<br>filius, filia. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Propa-<br>truus.<br>Proamita. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | IV.<br>Abavus.<br>Abavia. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Proavun-<br>culus.<br>Promater-<br>tera. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Proavun-<br>culi,<br>promater-<br>terae<br>filius, filia. | colspan="3" | |- | colspan="2" | | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Sobrinus.<br>Sobrina. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Propior<br>sobrino.<br>Propior<br>sobrina. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | IV.<br>Patruus<br>magnus.<br>Amita<br>magna. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | III.<br>Proavus.<br>Proavia. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | IV.<br>Avunculus<br>magnus.<br>Matertera<br>magna. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Propior<br>sobrino.<br>Propior<br>sobrina. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Sobrinus.<br>Sobrina. | colspan="2" | |- | | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Fratris&nbsp;et<br>sororis&nbsp;pa-<br>truelis,&nbsp;ami-<br>tini,&nbsp;amiti-<br>nae&nbsp;nepos,<br>neptis. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Fratris<br>et&nbsp;sororis<br>patruelis,<br>amitini,<br>amitinae<br>filius,<br>filia. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | IV.<br>Frater<br>et&nbsp;soror<br>patruelis,<br>amitinus,<br>amitina. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | III.<br>Patruus.<br>Amita. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | II.<br>Avus,<br>Avia. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | III.<br>Avuncu-<br>lus,<br>Mater-<br>tera. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | IV.<br>Consobri-<br>nus.<br>Consobri-<br>na. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Consobri-<br>ni,&nbsp;conso-<br>brinae<br>filius, filia. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Consobri-<br>ni,&nbsp;conso-<br>brinae<br>nepos,<br>neptis. | |- | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Fratris<br>abnepos,<br>abneptis. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Fratris<br>pronepos,<br>proneptis. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | IV.<br>Fratris<br>nepos,<br>neptis. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | III.<br>Fratris<br>filius, filia | style="border: 3px double;vertical-align:top" | II.<br>Frater. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | I.<br>Pater.<br>Mater. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | II.<br>Soror. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | III.<br>Sororis<br>filius, filia. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | IV.<br>Sororis<br>nepos,<br>neptis. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Sororis<br>pronepos,<br>proneptis. | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Sororis<br>abnepos,<br>abneptis. |- | colspan="5" rowspan="6" | | style="border: 3px double;vertical-align:top" | I.<br>Filius.<br>Filia | colspan="5" rowspan="6" | |- | style="border: 3px double;vertical-align:top" | II.<br>Nepos.<br>Neptis. |- | style="border: 3px double;vertical-align:top" | III.<br>Pronepos.<br>Proneptis. |- | style="border: 3px double;vertical-align:top" | IV.<br>Abnepos.<br>Abneptis. |- | style="border: 3px double;vertical-align:top" | V.<br>Adnepos.<br>Adneptis. |- | style="border: 3px double;vertical-align:top" | VI.<br>Trinepos<br>Trineptis. |}<noinclude></noinclude> hhuucm1jm9jkuwz6ik1skdbf8wmxzn3 104 81182 273920 262281 2026-07-15T14:44:21Z Ignacio Rodríguez 10096 273920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="SZC 03" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> 8f7d71712z4m1d69k22t7iofr31m5ay 0 84242 273914 273908 2026-07-15T12:19:26Z Coronus Tenebrosius 31709 273914 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''INTER VERBA''' Verba dicta sunt, colores inducti, dies confectus est. Poesis est quod manet inter verba non dictum. Amator verborum esse debes et vere ea diligere, si vis esse poeta. Tu verba non eligis, illa te eligunt. Tu tantum debes esse satis liber ut ea recipias. Te vincent, coercebunt, impedient; eris in centum angustiis. Sed si satis pertinax eris in amore libertatis, et cum verbis in libertate, aliquando liber fies. Satis liber ut sis poeta. Et invenies modum tuum ad verba solvenda, nam poesis verba non est. Poesis est spatium libertatis et vitae verbis notatum quasi signis. Poesis est quod manet inter verba non dictum. </poem> == Nota == Cum poeta stilum suum invenerit, libertatem invenit atque modum verborum liberandorum. Verba tum iam non sunt quae poetam premant, sed ipsa fluunt et id praebent quod scriptor voluit. Id significat clavem suam invenisse, qua verba et linguam solvat atque reseret. Stilum invenit qui ei permittit se exprimere sine nimia cohibitione. Hoc est spatium libertatis, cum poeta cum verbis in libertate est. 9mkv8chs308renpmzif9eflu7n5ngij 273915 273914 2026-07-15T12:25:30Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Nota */ 273915 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''INTER VERBA''' Verba dicta sunt, colores inducti, dies confectus est. Poesis est quod manet inter verba non dictum. Amator verborum esse debes et vere ea diligere, si vis esse poeta. Tu verba non eligis, illa te eligunt. Tu tantum debes esse satis liber ut ea recipias. Te vincent, coercebunt, impedient; eris in centum angustiis. Sed si satis pertinax eris in amore libertatis, et cum verbis in libertate, aliquando liber fies. Satis liber ut sis poeta. Et invenies modum tuum ad verba solvenda, nam poesis verba non est. Poesis est spatium libertatis et vitae verbis notatum quasi signis. Poesis est quod manet inter verba non dictum. </poem> == Nota == Cum poeta stilum suum invenerit, libertatem invenit atque modum verborum liberandorum. Verba tum iam non sunt quae poetam premant, sed ipsa fluunt et id praebent quod scriptor voluit. Id significat clavem suam invenisse, qua verba et linguam solvat atque reseret. Stilum invenit qui ei permittit se exprimere sine nimia cohibitione. Hoc est spatium libertatis, cum poeta cum verbis in libertate est. Aut, ut epigrammatice compendiose dicatur: <poem> '''ARS POETICA''' Minus est plus. Non dictum regnat. Verba significant. </poem> bbbwypcj3ajavkut2j5gapvvrgvgk1m 273916 273915 2026-07-15T12:35:07Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Nota */ 273916 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''INTER VERBA''' Verba dicta sunt, colores inducti, dies confectus est. Poesis est quod manet inter verba non dictum. Amator verborum esse debes et vere ea diligere, si vis esse poeta. Tu verba non eligis, illa te eligunt. Tu tantum debes esse satis liber ut ea recipias. Te vincent, coercebunt, impedient; eris in centum angustiis. Sed si satis pertinax eris in amore libertatis, et cum verbis in libertate, aliquando liber fies. Satis liber ut sis poeta. Et invenies modum tuum ad verba solvenda, nam poesis verba non est. Poesis est spatium libertatis et vitae verbis notatum quasi signis. Poesis est quod manet inter verba non dictum. </poem> == Commentarius == Cum poeta stilum suum invenerit, libertatem invenit atque modum verborum liberandorum. Verba tum iam non sunt quae poetam premant, sed ipsa fluunt et id praebent quod scriptor voluit. Id significat clavem suam invenisse, qua verba et linguam solvat atque reseret. Stilum invenit qui ei permittit se exprimere sine nimia cohibitione. Hoc est spatium libertatis, cum poeta cum verbis in libertate est. Aut, ut epigrammatice compendiose dicatur: <poem> '''ARS POETICA''' Minus est plus. Non dictum regnat. Verba significant. </poem> j429s54pkx8oe1eqovjfk138my7br6z 273917 273916 2026-07-15T12:49:29Z Coronus Tenebrosius 31709 273917 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''INTER VERBA''' Verba dicta sunt, colores inducti, dies confectus est. Poesis est quod manet inter verba non dictum. Amator verborum esse debes et vere ea diligere, si vis esse poeta. Tu verba non eligis, illa te eligunt. Tu tantum debes esse satis liber ut ea recipias. Te vincent, coercebunt, impedient; eris in centum angustiis. Sed si satis pertinax eris in amore libertatis, et cum verbis in libertate, aliquando liber fies. Satis liber ut sis poeta. Et invenies modum tuum ad verba solvenda, nam poesis verba non est. Poesis est spatium libertatis et vitae verbis notatum quasi signis. Poesis est quod manet inter verba non dictum. </poem> == Commentarius == ''Cum poeta stilum suum invenerit, libertatem invenit atque modum verborum liberandorum.Verba tum iam non sunt quae poetam premant, sed ipsa fluunt et id praebent quod scriptor voluit.Id significat clavem suam invenisse, qua verba et linguam solvat atque reseret.Stilum invenit qui ei permittit se exprimere sine nimia cohibitione.Hoc est spatium libertatis, cum poeta cum verbis in libertate est.Aut, ut epigrammatice compendiose dicatur:'' <poem> '''ARS POETICA''' Minus est plus. Non dictum regnat. Verba significant. </poem> 2gua7rciwsmk9gjdfetqsfj8r2nag96 273919 273917 2026-07-15T13:34:17Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Commentarius */ 273919 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''INTER VERBA''' Verba dicta sunt, colores inducti, dies confectus est. Poesis est quod manet inter verba non dictum. Amator verborum esse debes et vere ea diligere, si vis esse poeta. Tu verba non eligis, illa te eligunt. Tu tantum debes esse satis liber ut ea recipias. Te vincent, coercebunt, impedient; eris in centum angustiis. Sed si satis pertinax eris in amore libertatis, et cum verbis in libertate, aliquando liber fies. Satis liber ut sis poeta. Et invenies modum tuum ad verba solvenda, nam poesis verba non est. Poesis est spatium libertatis et vitae verbis notatum quasi signis. Poesis est quod manet inter verba non dictum. </poem> == Commentarius == Cum poeta stilum suum invenerit, libertatem invenit atque modum verborum liberandorum. Verba tum iam non sunt quae poetam premant, sed ipsa fluunt et id praebent quod scriptor voluit. Id significat clavem suam invenisse, qua verba et linguam solvat atque reseret.Stilum invenit qui ei permittit se exprimere sine nimia cohibitione. Hoc est spatium libertatis, cum poeta cum verbis in libertate est. Aut, ut epigrammatice compendiose dicatur: <poem> '''ARS POETICA''' Minus est plus. Non dictum regnat. Verba significant. </poem> 8uavbo8lobdc6d2b02lt82xirrl1rcd 104 84243 273925 2026-07-15T14:50:30Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84244 273926 2026-07-15T14:50:43Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84245 273927 2026-07-15T14:50:54Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84246 273928 2026-07-15T14:51:07Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84247 273929 2026-07-15T14:51:17Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84248 273930 2026-07-15T14:51:27Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Sin texto */ 273930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84249 273931 2026-07-15T14:52:28Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84250 273932 2026-07-15T14:52:40Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84251 273933 2026-07-15T14:52:46Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84252 273935 2026-07-15T14:53:38Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84253 273936 2026-07-15T14:53:51Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84254 273937 2026-07-15T14:53:54Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84255 273938 2026-07-15T14:53:57Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84256 273939 2026-07-15T14:54:03Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84257 273940 2026-07-15T14:54:06Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84258 273941 2026-07-15T14:54:09Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84259 273942 2026-07-15T14:54:18Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84260 273944 2026-07-15T14:55:29Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84261 273945 2026-07-15T14:55:34Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84262 273946 2026-07-15T14:55:37Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84263 273947 2026-07-15T14:55:40Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84264 273948 2026-07-15T14:55:45Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84265 273949 2026-07-15T14:55:48Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84266 273950 2026-07-15T14:55:51Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84267 273951 2026-07-15T14:55:55Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84268 273953 2026-07-15T14:56:55Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84269 273954 2026-07-15T14:56:58Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84270 273956 2026-07-15T14:57:29Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84271 273957 2026-07-15T14:57:31Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84272 273958 2026-07-15T14:57:34Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84273 273959 2026-07-15T14:57:37Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84274 273960 2026-07-15T14:57:40Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84275 273961 2026-07-15T14:57:42Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84276 273962 2026-07-15T14:57:45Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84277 273964 2026-07-15T14:58:24Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84278 273965 2026-07-15T14:58:27Z Ignacio Rodríguez 10096 /* Vacuus */ Paginam instituit, scribens '{{iwpage|es}}' 273965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Ignacio Rodríguez" /></noinclude>{{iwpage|es}}<noinclude></noinclude> h4m86gzbn9vssj412hir35j50f2mzv8 104 84279 273973 2026-07-16T00:33:03Z Trooper57 22870 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'G l I 104 ſemine annuo ſpatio haberur arbor fructiſera nulla autem durat ultra quatuor annos. Signum prognoſticon mortis eſt. quod eacumen eus ſponte corrumpatur. illam eνιησοηηρεαnem ſoquitur toralis interitus. Karo reperitur arbor habens plus quam unum aut alterum ramum maxima pars enter miis. at quo ita ſpecioſiores ſunt. o10 Ft. Limenes eſt arbor mediooris. quæ fert folia grandis & ſimi¬ lia ficulncis. cum quibuſdam angulis fructum...' 273973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Trooper57" /></noinclude>G l I 104 ſemine annuo ſpatio haberur arbor fructiſera nulla autem durat ultra quatuor annos. Signum prognoſticon mortis eſt. quod eacumen eus ſponte corrumpatur. illam eνιησοηηρεαnem ſoquitur toralis interitus. Karo reperitur arbor habens plus quam unum aut alterum ramum maxima pars enter miis. at quo ita ſpecioſiores ſunt. o10 Ft. Limenes eſt arbor mediooris. quæ fert folia grandis & ſimi¬ lia ficulncis. cum quibuſdam angulis fructum magnum & craiſiſculum. grati quidem ſa¬ poris ſed non ſatis probi nuttimenti. E fructu antequam maturuerit falit quidam liquor uti¬ lidimus conus impetiginem ſuecus autem qui ē maturo expriminu. mitigat dolores en t igitur in Iniula Hiſpaniola & regionibus calidis ore Hiſpan. uti Guernaraca Ta qui ltenango & Tontepet. E fructu adhuc immaturo ſolent conficero conſerram, qux miriſi¬ cōtemperat immodicum corporis aſtum. Frecrent eot: cuius rei ſæpe experimentum ecvi nnoſtro Hoſpitali Guaſteres η cep quodamamico qui aliquandiuviterat in In¬ ſula Tlago ubi hæc planta frequens. ut plurimum uno anno adoleſtere & fructus ferre aſſu gert autem ad altitudinem quindecim E non taro viginti palmorum. craſſitudine peno hu¬ man caudicem autcm illius eſſe ſpongioſum & molliurem. ſine ramis. tantumque in ſum. mitate ſollis eſſ coronatum, fruictus enaſci ex ipſo caudigē orbigulares. ſapore valde ſimile¬ meloni intus refertos granulis nigris ſaporo ſinapi credi denique leniter alrum latars & fructum interdum pendere quindecim librat. IEtaſilienſibus. Palma ſpecies eſt per omnia dactylo ſimilis cepta ma. gnitudine & quod folis non ſint ſpinoſa. Elos ut Locara: Fructi qui & Vruenti uocatr) ſort tagematim ut Pindoba quilibet autem habo magnitudinem prun. lutea curicula & pul¬ pa lutea filamentoſa conſtans pauea dulci intus continet lapidom durum. in quonuolgus candidus. edulis quilibet iructus inſidet cupula ſquamoſx Ex cortige nūelei applicato in¬ bulo ſit inſtiumontum ad peti fumum hauriondum. Ex ligno huius arboris caſo & contuſo (nam filamentoſum plane eſt) ſit ſine alia opera f rina quum uocant̉ termha dopas Luſitani & Braſilienics Trucuri. vi qua utuntur in dei Au Farinha de Nlandioca eſt coloris rufeſcentis Lmi huius arboris ſeu folia ſeriunt ad te gendas caſas ⁊ adinciendum. ſunt enim lenta. ideoque magno uſui ſunt itinerantibus L iructu nit olenm uti e fruem Pindoba In ipſa arbore naſcitur polypodium. Caragnata quæ aquam ꝑrebet ad bibendum. vocatur a Ita ſilienſibusrent quam deſeripſi inter Herbas. CVI I. Guaꝫ aba. Araca. iba. Gonandima. Belgs Granaet perren ob nueleos quos continet & ruborem pulpæ. rbo in Malus figuram erercicit & in plutimos ſe dinfundit ramos. Cottex illius læexi¬ eſt pallidus. inſtar corticis Aceris. Folia ſerebina ſibi oppoſta in brepiſſimis pediculis. que ꝑtædita ſunt neruo & enis patallelis lunatibus oblique diſcurtentibus & calde conipicuis tactum durs. foliis Fagi ſcu rectins Hancubūche noſtratis quodam modo ſimilis inferius au tem chæ protuberant. ſuperius proſund ſunt. ¶ quaſi rugoſa appatent foli Eſt autem quodlibet folium ſuperius pallide viride & ſplendens quodammodo, inferius non ſplendens. duos vel tres digitos longum num vel ieſquidigitum latum. In exortu porto binorum ſolio. ruim. alius pediculus broyior enaſcime qui florem ſert magnitudine floris Cōtonci. quinque ſolis albis conſtantem. ac in medio multa ſtaminula villois albs habentem. figura griſte pe¬ onum. Flotem ſequitur fructus. magnitudine & figura pomi noſtratis. oblonginſculus pan¬ conςε parum rugoſo ac cum maturuit ex viridi flaneſgente pulpa quaſi ſanguin ta in abbo pallido continetque multos lapides granatorum aut moſpilorum inſtar. qui aina come¬ duntur. ſunt enimpati. gratique ſaporis irues. Triplicem autem habet ſaporem & tor di¬ erſas etiam facultates: nam dum matutus quidem. non tamen flaueſtens nec mollis. hinc ſa roris eſt auſteriuſcul dſeringentiſque: quando flaus quidem eſt. non tamen mollis planc tum bene ſapit & medis naturꝝ eſt. imo hinc optimus tum crudus quam coctus. quando de¬ nique plene flans & mollis. tunc odorem & ſaporem habet dulgem inſtur fruets tubi da ac Comeſtin moreralum, nec ita ſalubris eſt ſi paulo largius ſumatut. nan & tunc in ipſo ver mes generantur & facillime corrumpitur. Kadixhuius arboris quinque aut ſeꝝ ulnarum lon¬ gitudintimm ſape ſuperat caterius enticula ruiſa inituirarellana prdita. interius tota alba ſue culenta ac ſubduleis. ac inaqua cocta ac pota mititice medetur dyſenteræ. Hæc arbor non eſt naturalis huius teng. ſed aliunde ex America ſeptentrionali & Per¬ tradus Ham primo unica fuit allata. dein auos comederunt fructus. & cum exeremnentis gran¬<noinclude></noinclude> enkn3bwhmzy8ydbn7s54hv4jhfoxjl4 104 84280 273977 2026-07-16T09:21:37Z Arcorann 26629 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'collocationem {{ls}}ecutus. Nam, vt {{ls}}uo loco palam fiet, non videt homo alioquin acutus, interdum a {{ls}}e quoque vel extra bi{{ls}}{{ls}}extilem annum, men{{ls}}em Lunarem dierum 31. confici, plure{{ls}}que men{{ls}}es diebus tantum vicenis octonis, quin etiam vicenis {{ls}}eptenis cen{{ls}}eri: quæ omnia quantum à vera ratione abhorreant, quàmque prodigio{{ls}}a f{{ls}}int, & {{missing greek}}, vel ip{{ls}}e te{{ls}}tabitur, qui eiu{{... 273977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Arcorann" />{{rh||CAPVT XXIIII.|567}}</noinclude>collocationem {{ls}}ecutus. Nam, vt {{ls}}uo loco palam fiet, non videt homo alioquin acutus, interdum a {{ls}}e quoque vel extra bi{{ls}}{{ls}}extilem annum, men{{ls}}em Lunarem dierum 31. confici, plure{{ls}}que men{{ls}}es diebus tantum vicenis octonis, quin etiam vicenis {{ls}}eptenis cen{{ls}}eri: quæ omnia quantum à vera ratione abhorreant, quàmque prodigio{{ls}}a f{{ls}}int, & {{missing greek}}, vel ip{{ls}}e te{{ls}}tabitur, qui eiu{{ls}}modi men{{ls}}es, tanquam portenta dete{{ls}}tatur. Nunc adeo, antequam cætera per{{ls}}equar, ip{{ls}}um eius Calendarium in con{{ls}}pectum dabo, quo percipiantur planius, que perperam in eo dige{{ls}}ta deprehendimus: deinde breuiter ca, quæ no{{ls}}tro ille Calendario opponit, remouebimus. Po{{ls}}tremo eius Epactas, quod ad Lunas xiiij. attinet, perpendemus, ea{{ls}}que plerunque fal{{ls}}as e{{ls}}{{ls}}e demon{{ls}}trabimus. Ip{{ls}}um verò Vietam oro atque ob{{ls}}ecro, vt defen{{ls}}ioné hanc a me pro veritate {{ls}}u{{ls}}ceptam in cōmodiorem partem interpretetur. Non enim hominis odio, cuius ingenium admiror; non inuidentia nominis, cuius {{ls}}cripta {{ls}}u{{ls}}picio; non {{ls}}tudio contentionis, a quo {{ls}}emper abhorrui; non cupidine gloriæ, cuius naturam in veritate iam pridem contemplo: vmbram in doctrine venditatione vix pono: {{ls}}ed officio, {{ls}}ed æquitate, {{ls}}ed fide, qua {{ls}}emel hanc cau{{ls}}am recepi, ad eius Calendarium refellendum, & ad defendendum Gregorianum adducor. SEQVITVR Con{{ls}}pectus Calendarij Gregoriani ex {{ls}}ententia Vieta.<noinclude></noinclude> 3uja5gi7nnnz1qhn7tud8rmv0a70fhz 104 84281 273978 2026-07-16T11:15:18Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia dextra|Richard II., 28th Abbot, A.D. 1326–35.{{hr}}He prevails upon the townsmen to do this, separately.}} patet per indorsationes eorundem scriptorum, in Domini Abbatis scrinio positorum. Et quia grave fuisset Abbati omnes villanos, similiter congregatos, destinare pro causa præmissa Londonias, quamvis omnes ad hoc juramento fuissent astricti, ut, videlicet, parati essent, quandocunque videretur Abbati et suo Consilio expedire,... 273978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{Sidenotes begin|right}} {{rh||MONASTERII SANCTI ALBANI.|257}}</noinclude>{{Marginalia dextra|Richard II., 28th Abbot, A.D. 1326–35.{{hr}}He prevails upon the townsmen to do this, separately.}} patet per indorsationes eorundem scriptorum, in Domini Abbatis scrinio positorum. Et quia grave fuisset Abbati omnes villanos, similiter congregatos, destinare pro causa præmissa Londonias, quamvis omnes ad hoc juramento fuissent astricti, ut, videlicet, parati essent, quandocunque videretur Abbati et suo Consilio expedire, tamen consultius operabatur, una vice aliquos, et alia vice, alios, destinare. ==== <ref>This Exmplification, or ''Inspeximus'', it will be observed, is of much later date than the Renunciation which it recites.</ref>Recordum, sive exemplificatio, super renunciatione libertatum per villanos Sancti Albani de Abbate ibidem extortarum. ==== :{{Marginalia dextra[|Exemplification ''temp.'' King Richard II.}}“Ricardus, Dei gratia, Rex Angliæ et Franciæ, et dominus Hiberniæ, omnibus ad quos præsentes litteræ pervenerint, salutem. Inspeximus tenorem irrotulamenti cujusdam scripti, per quod Gilbertus de Hertford et alii, in scripto prædicto contenti, omnibus libertatibus et quietanciis in quodam scripto per Abbatem de Sancto Albano, et ejusdem loci Conventum, eidem Gilberto et aliis prædictis, de hujusmodi libertatibus et quietanciis confecto, palam et expresse renunciarunt, in Rotulis de Communi Banco, anno regni Domini Edwardi, nuper Regis Angliæ, avi nostri, sexto irrotulati; quem coram nobis in Cancellaria nostra similiter venire fecimus, in hæc verba:{{Marginalia dextra|Renunciation of liberties extorted from the Abbot and Convent by the townsmen of ST. Alban's, 6th Edward III.}}—'Placita apud Westmonasterium coram W. de Herle, et sociis suis, Justiciariis Domini Regis de Banco, de termino Sancte Trinitatis, anno regni Regis Edwardi, Tertii a Conquæstu, sexto. Rotulus de chartis, scriptis, et petitionibus, coram W. de Herle, et sociis suis, Justiciariis Domini Regis de Banco.—Cognoverunt et allocaverunt termino Sanctæ Trinitatis, anno regni Regis Edwardi, Tertii a Conquæstu, sexto, Gilbertus de Hertford, ''et cætera''. Venerunt in Curia hic die Jovis proxima post quindenam Sanctæ Trinitatis, et cognoverunt hoc scriptum subsequens esse factum suum, et petierunt illud irrotulatur in hæc verba.— ==== <center><ref>This Rubric is an interpolation in the ''Inspeximus''.</ref>(Scriptum renunciationis prænotatæ.)</center> ==== :“'Omnibus Christi fidelibus, ad quos præsens scriptum pervenerit, Gilbertus de Hertforde, Ricardus de Trenge,<noinclude>{{hr}} <references/> {{sidenotes end}}</noinclude> 84s66zp7s6b120wqcmniqnpm6qf1ied 104 84282 273979 2026-07-16T11:24:37Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ':{{Marginalia sinistra|Richard II., 28th Abbot, A.D. 1326‑35}} Wilelmus le Longe, Rogerus Perleben, Walterus de la Braserie, Willelmus de Sydelesmere, Johannes de Twenge, Johannes de Bungeye, Petrus Attte Gate, Nicolaus Dreye, Adam le Couper, Willelmus Olive, Radulphus le Tanner, Robertus Atte Halle, Ricardus de Bidewelle, Bartholomæus le Barkere, Willelmus de Redburne, Johannes Sterthup, Willelmus filius Johannis le Marchal, et Adam Pomfret,... 273979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{Sidenotes begin|left}} {{rh|258|{{Capitales|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>:{{Marginalia sinistra|Richard II., 28th Abbot, A.D. 1326‑35}} Wilelmus le Longe, Rogerus Perleben, Walterus de la Braserie, Willelmus de Sydelesmere, Johannes de Twenge, Johannes de Bungeye, Petrus Attte Gate, Nicolaus Dreye, Adam le Couper, Willelmus Olive, Radulphus le Tanner, Robertus Atte Halle, Ricardus de Bidewelle, Bartholomæus le Barkere, Willelmus de Redburne, Johannes Sterthup, Willelmus filius Johannis le Marchal, et Adam Pomfret, salutem in Domino. Noveritis quod eum nuper, quibusdam dissensionibus inter religiosos viros, Abbatem et Conventum de Sancto Albano, et homines villæ de Sancto Albano subortis, prædicti Abbas et Conventus per quoddam scriptum suum, communi sigillo suo signatum, diversas libertates et quietancias præfatis hominibus, quibus ipsi antea, seu eorum successores, usi non fuerant, metu ducti concesserunt, ego, præfatus Gilbertus et cæteri, spontanea voluntate nostra, pro nobis et hæredibus nostris, omnibus libertatibus et quietanciis <ref>''pdictis'' in MS.</ref>prædictis, in dicto scripto ipsorum Abbatis et Conventus contentis, et earum cuilibet, necnon omni juri et <ref>''comodo"'' in MS.</ref>commodo, quæ nobis competunt, aut aliquo modo competere poterunt, per libertates seu quietancias, aut alia quæcunque in dicto scripto contenta, renunciamus palam et expresse. Advertentes etiam qualiter omnes <ref>''successores'' in MS., erroneously</ref>prædecessores nostri, terras seu tenementa in prædicta villa tenentes, omnimoda blada et brasea sua molendina ipsorum Abbatis et Conventus in villa prædicta, necnon theoloneum, stallagium, et alias custumas de rebus suis venalibus infra eandem villam, præstare, consueverunt, a tempore cujus contrarii memoria non existit, et nos similiter præmissa facere consuevimus, volumus et concedimus, pro nobis et hæredibus nostris, consentiente ad hoc Consilio Domini Regis, omnia blada et brasia nostra molere, et omnes pannos nostros viles fullare, ad molendina ipsorum Abbatis et conventus in villa prædicta; et eisdem Abbati et Conventui, et successoribus suis, tam in bladis et braseis hujusmodi molendis, et pannis vilibus fullandis, quam in theolonio, stallagio, et aliis custumis quibuscunque, eisdem Abbati et Conventui ab antiquo debitis, intendentes esse; ita quod nec nos, nec hæredes nostri prædicti, molas manuales pro blado seu brasio molendis, aut truncum pro pannis vilibus fullandis, infra villam prædictam de cætero, seu libertates<noinclude>{{hr}} <references/> {{sidenotes end}}</noinclude> bkrcoo2oqcqoje99pvh3flezh1gugju 104 84283 273980 2026-07-16T11:34:12Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ': {{Marginalia dextra|Richard II. 28th Abbot, A.D. 1326‑35.}} aut quietancias, ac alia quæcunque, prætextu dicti scripti ipsorum Abbatis et Conventus, exigere vel vendicare poterimus in futurum. Et si contingat, quod absit, nos, vel hæredes nostros, <ref>''hujus'' in MS.</ref>hujusmodi molas aut truncum in villa prædicta erigere vel habere, seu contra tenorem præsentis scripti nostri aliqualiter venire, volumus et concedimus, pro nobis et hær... 273980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{Sidenotes begin|right}} {{rh||{{Capitales|Monasterii Sancti Albani.}}|259}}</noinclude>: {{Marginalia dextra|Richard II. 28th Abbot, A.D. 1326‑35.}} aut quietancias, ac alia quæcunque, prætextu dicti scripti ipsorum Abbatis et Conventus, exigere vel vendicare poterimus in futurum. Et si contingat, quod absit, nos, vel hæredes nostros, <ref>''hujus'' in MS.</ref>hujusmodi molas aut truncum in villa prædicta erigere vel habere, seu contra tenorem præsentis scripti nostri aliqualiter venire, volumus et concedimus, pro nobis et hæredibus nostris, quod statim et absque contradictione nostra, vel hæredum nostrorum, liceat præfato Abbati et successoribus per ballivos suos hujusmodi molas et truncum, ubicunque in terris seu tenementis nostris in eadem villa erecta fuerint, amovere et totaliter delere; ac pro theolonio, stallagio, et aliis custumis quibuscunque sibi debitis, distringere, et districtiones retinere; quousque sibi de eisdem per nos, vel hæredes nostros, plenarie fuerit satisfactum. In cujus rei testimonium, sigillum nostrum præsentibus apposuimus. Hiis testibus, Johanne de la Hay, Johanne Poleyn, Magistro Johanne de Barnet, auctoritate Appostolica, notario publico, Johanne de Belyngdone, Galfrido Hereward, Johanne Norreys clerico, Johanne Waite, et aliis. Datum apud Sanctum Albanum, die Lunæ proxima ante Festum Sancti Ambrosii, anno regni Regis Edwardi, Tertii a Conquæstu, sexto.' ==== (<ref>This Rubric is of course an interpolation in the ''Inspeximus'' or Richard II.</ref>Renunciatio et cancellatio chartæ libertatum, per villanos de Sancto Albano de Abbate ibidem fallaciter et malitiose extortæ, et confractio sigilli communis per eosdem fabricati.) ==== : {{Marginalia dextra|Continuation of the Exemplification. Surrender in Chancery of the Charter of confirmation of the liberties so extorted from the Abbot and Convent by the townsmen of St. Alban's.}} “Inspeximus etiam quoddam memorandum, in Rotuli Cancellariæ prædicti avi nostri irrotulatum, in hæc verba.— :: “'Memorandum, quod tertio decimo die Aprilis, anno regni Regis Edwardi, Tertii post Conquæstum, sexto, Adam le Ussher, Johannes de Neubury, Petrus Atte Condyt, Rogerus de Twangtone junior, Ivo Perceval, Johannes de Broklee, Johannes de Hereford, Willelmus filius Johannis le Marchal, Ricardus Amy, Henricus de Draytone, Robertus Atte Halle, Henricus Augelberd, Johannes le Barbour, Magister Johannes Baldewyn, Walterus de Byllyngdone, Johannes le Couper, Robertus le Goldsmyth, Adam le Pountfret, Galfridus Boloun, Benedictus Spichfat, Willelmus Boloun, Rogerus Reison, Simon Dode, Johannes<noinclude>{{hr}} <references/> {{Sidenotes end}}</noinclude> 3wqui401s93hyi7nfr3khwzjl9dk93a 104 84284 273981 2026-07-16T11:42:56Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ':: {{Marginalia sinistra|Richard II., 28th Abbot, A.D. 1326‑35.{{hr}}}} “'filius Andreæ le Tanner, Willelmus de Tydenhangre, Nicolaus Bydewelle, Willelmus le Longe, Willelmus de Langeford, Ricardus de Paxtone, et Galfridus Hereward, homines villæ de Sancto Albano, venerunt in Cancellaria Regis, pro se et cæteris hominibus ejusdem villæ; et detulerunt ibidem <ref>''quam'' in MS., but corrected in the margin, in a later hand.</ref>quamdam chart... 273981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{Sidenotes begin|left}} {{rh|260|{{Capitales|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>:: {{Marginalia sinistra|Richard II., 28th Abbot, A.D. 1326‑35.{{hr}}}} “'filius Andreæ le Tanner, Willelmus de Tydenhangre, Nicolaus Bydewelle, Willelmus le Longe, Willelmus de Langeford, Ricardus de Paxtone, et Galfridus Hereward, homines villæ de Sancto Albano, venerunt in Cancellaria Regis, pro se et cæteris hominibus ejusdem villæ; et detulerunt ibidem <ref>''quam'' in MS., but corrected in the margin, in a later hand.</ref>quamdam chartam regiam de confirmatione quarundam libertatum, eisdem hominibus per scriptum Hugonis, nuper Abbatis de Sancto Albano, et Conventus ejusdem loci, concessarum; et petierunt quod charta illa damnaretur, et quod irrotulamentum inde, in Rotulis Cancellariæ factum, a Rotulis illis retraheretur: renunciaruntque ibidem, pro se, et hæredibus et successoribus <ref>Omitted in MS., but supplied in the margin, in a later hand.</ref>suis, omnibus libertatibus in dicta charta contentis. Ad quorum petitionem, Custos Rotulorum dictæ Cancellariæ ceram a dicta charta extraxit, et irrotulamentum inde, in eisdem Rotulis Cancellariæ factum, cancellavit et damnavit. Detulerunt etiam præfati homines ibidem quoddam sigillum argenteum, {{Marginalia sinistra|Surrender by the townsmen of their common seal.}}quod sibi <ref name="comune">''comune'' in MS.</ref>commune, prætextu libertatum prædictarum, fabricari fecerant; et recognoverunt pro se, hæredibus et successoribus suis, hujusmodi <ref name="comune" />commune sigillum habere non debere, nec velle; et petierunt quod sigillum illud similiter damnaretur. Et ad eorum petitionem idem sigillum damnatum fuit, et liberatum Fratri Ricardo de Hetersete, monacho de Sancto Albano, ad feretrum Sancti Albani Martyris deferendum, in subsidium operis ejusdem feretri.' In cujus rei testimonium, has litteras nostras fieri fecimus patentes. Teste meipso, apus Westmonasterium, vicesimo quinto die Martii, anno regni nostro quarto.” {{Marginalia sinistra|This seal, many years after, is broken up by order of Abbot Thomas de la Mare, for repairs of the shrine of St. Alban.}} Quod quidem sigillum, expost elapsis multis annis, Dominus Thomas de la Mare, Abbas hujus Monasterii, a feretro detrahi et confringi fecit, ad emendationem feretri nominati; ne unquam fortassis furtive posset alienari per quemquam villanorum; in quorum conspectu ibidem, quasi <ref>In allusion to ''Joshua"'' {{sc|xxiii}}.13</ref>spina in oculo, situm erat.<noinclude>{{hr}} <references/> {{sidenotes end}}</noinclude> jxrwkhw27bp7a4njxl3jwq8h21v75m1