De fato (Albertus Magnus)

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="la">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>lawikisource</dbname>
    <base>https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialis</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Disputatio</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usor</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Disputatio Usoris</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicifons</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Disputatio Vicifontis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fasciculus</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Disputatio Fasciculi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Disputatio MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Formula</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Disputatio Formulae</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Auxilium</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Disputatio Auxilii</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Disputatio Categoriae</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Scriptor</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Disputatio Scriptoris</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Disputatio Paginae</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Liber</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Disputatio Libri</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulus</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Disputatio Moduli</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>De fato (Albertus Magnus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1320</id>
    <revision>
      <id>274662</id>
      <parentid>128792</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Saumache movit paginam [[De fato]] ad [[De fato (Albertus Magnus)]]</comment>
      <origin>128792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42213" sha1="t0fsatozrwbvlacpwo30drrpzrkruv9" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Albertus Magnus
|OperaeTitulus= De fato
|OperaeWikiPagina= De fato
|Annus= Saeculo XIII
|SubTitulus= &lt;!-- SubTitulus --&gt;
|Genera=Philosophia
}}
&lt;div class=text&gt;
 

Quaeritur de fato, an sit, quid sit, utrum neccessitatem imponat rebus et an scibile sit et in quo genere causae incidat.


== Art. I. An fatum sit ==


Ad primum obicitur sic:

(1) Nihil diffinitur, nisi quod habet esse; fatum a Boethio diffinitur in IV De Consolatione Philosophiae; ergo habet esse.

(2) Item, in II De generatione dicit Aristoteles, quod unumquodque mensuratur periodo; mensura autem per aliquid sui minimum, iteratum super quantitatem mensurati, certificat et numerat quantitatem ipsius. Si ergo vita et esse inferiorum mensura circuli, quae vocatur periodus, mensuratur, est accipere in mensura circuli aliquam partem, quae per se vel aequale sibi esse et vitam inferiorum numerando certificat. Per gradus ergo circuli distinctos secundum duodecim domos certificatur esse et vita inferiorum. Non autem accipitur periodus sine contentis in periodo planetis et stellis et his quae accidunt eis ex situ et radiatione. Igitur ex stellis caelestis et radiatione et situ earum scitur et numeratur omne esse et vita et partes esse et vitae inferiorum; hoc autem fatum vocatur; ergo fatum habet esse.

(3) Item, dicit Aristoteles in IV Physicorum, quod esse in tempore est a quadam parte temporis mensurari. Tempus autem, cum unum sit numero et non multiplicetur per multitudinem temporalium, oportet, quod per unum aliquid ad durationem temporalium omnium referatur. Hoc autem non est nisi motus circuli caelestis. Ergo per motum circuli caelestis causatur et numeratur esse et vita omnium inferiorum; et hoc fatum vocatur; ergo fatum est; &quot;motus&quot; enim circuli, ut dicit Aristoteles, est &quot;tamquam vita existentibus omnibus&quot;.

(4) Si forte dicatur, quod ex motu caelesti inhaeret dispositio quaedam inferioribus, sed haec vincitur a qualitatibus materiae et sic excluditur, contra: inferiores causae, quae sunt in materia, ordinatae sunt ad superiores sicut materialia ad sua formalia et sicut locata ad sua loca et sicut mota ad sua moventia; ergo superiora informant, continent et movent inferiora. Informantia autem, continentia et moventia semper vincunt; ergo omne esse et vita inferiorum vincitur et trahitur ad dispositionem superiorum.

(5) Si dicas, quod verum est quantum ad corpora, sicut videtur Augustinus dicere in V De civitate dei, quod &quot;afflatus sidereos&quot; possumus dicere valere usque ad corpum transmutationes, non autem ad animae, contra: vires animae vegetabilis et sensibilis non operantur extra sui organi harmoniam; si ergo harmonia regatur afflatibus sidereis, per consequens et operationes animae sensibilis et vegetabilis afflatibus sidereis regulabuntur.

(6) Ulterius etiam hoc videtur de anima rationali, quia dicit Philosophus, quod intellectus noster est cum continuo et tempore. Temporalia autem et continua sensu et imaginatione percipiuntur; habitum autem est iam, quod talia subiacent afflatibus sidereis, ergo per consequens et operationes intellectus.

(7) Item, dicit Philosophus, quod anima est instrumentum inteligentiae et quod intelligentia imprimit in eam et illuminat eam; ergo intelligentia movendo causat formas illuminationis in anima intellectuali. Sed inter movens et motum non est medium, ut probat Aristoteles in VII Physicorum; ergo intelligentia sic movens erit immediata animae; aut ergo est immediata per seipsam aut per aliquod medium deferens causalitatem suam ad animam. Non per seipsam, quia philosophice loquendo intelligentia est motor orbis. Oportet ergo, quod medium sit, quod deferat illuminationes eius ad animam. Medium autem hoc non potest accipi nisi motus caeli influens per motum inferioribus formas motoris. Ergo intelligentia per motum caeli regulat et causat operationes intellectualis animae. Hoc per simile videre possumus; cor enim, quod secundum Aristotelem &quot;est principium vitae et vegetationis et sensus&quot;, membris distantibus a se virtutes has non influit nisi per vehiculum spiritus; et sic est in omnibus moventibus et motis, quae distant ab invicem. Similiter igitur erit in intelligentia et anima, quando intelligentia distat et imprimit in animam rationalem, secundum locum distans ab ea. Non enim philosophice dici potest, quod intelligentia veniat inferius, quia secundum Philosophum intelligentia in orbe est et numeratur ad numerum orbium vel ad numerum motuum orbis, et ipse orbis motus, sicut dicit Aristoteles, componitur ex intelligentia movente et circulo caelesti, qui movetur.

(8) Item, somnia, ex quibus pronosticantur futura, ut dicit Macrobius, sive sint oracula sive intelligentiae sive prophetiae, sunt in nobis tripliciter, sicut dicit Aristoteles in II De somno et vigilia, scilicet per signum vel per causam vel per accidens; quod, inquam, accidens causae per se, non accidens communiter. Est autem somnium passio somni; ergo per aliquid dormitionis, accidit somnium dormienti. Accidens autem dormitionis quod est pronosticum futuri, non potest causari a calido et humido, frigido et sicco, quae sunt in materia. Oportet ergo, quod causetur a forma aliqua, quae est forma ordinis et regula vitae inferiorum; et haec forma non potest esse nisi a circulo caelesti. Ergo per circulum caelestem aliquid adhaeret inferioribus, per quod regulatur tota vitae dispositio; et hoc fatum vocatur; ergo fatum est.

(9) Item, Ptolemaeus dicit, quod elector melius pronosticatur, qui signa futurorum accipit a stellis secundis, stellas secundas vocans effectus stellarum, qui apparent in inferioribus elementis, sicut in nubibus vel aliquo huiusmodi; ex hoc habetur, quod effectus stellarum adhaerent inferioribus, ex quibus futura dispositio vitae et esse causatur et noscitur. Hoc autem fatum vocant mathematici; ergo fatum est. 

(10) Item, Boethius in V De consolatione philosophae loquitur de casu et fortuna, quae causantur ex duabus causis per se concurrentibus, sicut quando aliquis intendit suffodere thesaurum et postea alius in eodem loco intendit fodere sepulcrum, consequitur ex fortuna inventio thesauri, et sic fortuna causatur ex duabus causis per se concurrentibus, ut dicit Boethius; has autem &quot;causas concurrere facit ordo ille inevitabili conexione&quot; causarum, qui &quot;de fonte praescientiae procedit&quot;: conexio autem huiusmodi causarum a Boethius fatum vocatur; ergo fatum est.

(11) Item, Boethius ibidem: Quae summa praevidit providentiae simplicitas, &quot;fatum singula digerit in motum locis, formilis, temporibusque distributa&quot;; ergo fatum est.

(12) Si dicas, quod fatum est ordo praescientiae divinae, hoc non repugnat his quae dicta sunt, quoniam praescientia divina ea quae praeordinavit, exsequitur et administrat ministerio causarum naturalium, et explicitus ordo esse et vitae ab huismodi causis fatum vocatur.

Contra:

(13) dicit Gregorius in Homilia de epiphania Domini: &quot;Absit a fidelium cordibus, ut fatum aliquid esse credatur&quot;, et reddit rationem: &quot;quoniam stellae factae sunt propter hominem, non homo propter stellas&quot;. Si ergo stellarum motus esset ratio vitae hominis, minister regularet vitam domini, cui ministrat; quod est inconveniens.

(14) Item, Augustinus in libro De doctrina christiana fatum dicit nihil esse; et si mathematici aliquando vera de futuris praenuntiare videntur, dicit hoc fieri operatione daemonum ad deceptionem infidelium.

(15) Item, si est fatum, aut est causa causatum. Non causatum, quia hoc regulatur fato, ut dicunt mathematici; ergo erit causa. Si causa, aut inferior aut superior: non inferior, quia illae sunt calidum, frigidum, humidum et siccum, quorum nullum est fatum, nec superior, quia causa superior est circulus caelestis cum suo motu, quod mathematici non dicunt esse fatum, sed causam fati; ergo fatum nihil est.

(16) Item, res non habent nisi duplex esse, ut dicit Augustinus, scilicet in causa prima, in qua sunt vita et lux, quorum neutrum est fatum, et in seipsis; sed nec esse rei in seipsa est fatum, ut dicunt mathematici, sed potius regulatum a fato; ergo fatum nihil est.

(17) Item, Augustinus dicit, quod inferiorum sufficit dicere voluntatem Dei esse causam, quia omnia fiunt vel deo volente vel Deo permittente; voluntas autem dei non est fatum; ergo ipsum nihil est.

(18) Item, omne quod habet esse, tenet ordinem, ut dicit Boethius: sed fatum non tenet ordinem, quia videmus indignos exaltari et dignos deici, quod inordinatum est; cum igitur fatum circa talia esse ponatur, fatum nihil esse videtur.

(19) Item, si fatum est effectus circuli caelestis, ea quae sunt unius circuli, videntur esse unius fati; sed Iacob et Esau, &quot;ex uno concubitu Isaac, patris nostri&quot;, concepti, unius sunt circuli, et tamen non fuerunt unius fati, sicut consequens probavit eventus; ergo videtur fatum nihil esse.


== Art. 2. Quid sit fatum ==


Ulterius quaeritur, quid sit fatum.

(20) Et dicit Boethius IV De consolatione philosophiae, quod &quot;fatum est inhaerens rebus mobilibus dispositio, per quam providentia suis quaeque nectit ordinibus&quot;.

(21) Hermes autem Trismegistus dicit, quod fatum, quod Graeci ymarmenen dicunt, est causarum complexio singulis temporaliter distribuens, quae sacramento deorum caelestium sunt praeordinata.

Solutio:

Fatum multipliciter dicitur. Fatum aliquando dicitur mors dispositione periodi inducta, sicut dicitur in Anticludiano: &quot;Livor post fata quiescit&quot;. Hoc enim modo decursum vitae tribus fatalibus deabus attribuit Plato, inceptionem scilicet Clotho et Lachesi progressum et conclusionem termini Atropo, sicut dicitur: &quot;Clotho colum baiulat, Lachesis trahit, Atropos occat&quot;. Et hoc modo non quaeritur hic de fato.

(20) Secundo modo dicitur fatum dispositio providentiae divinae de futuro progressu esse et vitae inferiorum. Quae dispositio cum sit aeterna, constat, quod nihil ponit in rebus, sed cum explicatur in effectu, tunc effectus ille per res digeritur et expletur temporibus et locis opportunis, sicut etiam praeordinatio et praedeterminatio alicuius in mente de gerendis negotiis suis per aliquem nuntium nihil ponit in nuntio, sed tamen per nuntium expletur, quando nuntium dirigit et negotia sibi iniungit; et hoc modo Boethius in &quot;[De] Consolatione philosophiae&quot; loquitur de fato. Et hoc modo iterum non quaeritur hic de fato. Forma tamen huius praeordinationis in mente divina existens simplex est et divina et aeterna et immaterialis et incommutabilis, et tamen cum per res temporales explicatur, temporalis fit et materialis et multiplicata, mobilis et contingens.

(21) Tertio modo dicitur fatum forma ordinis esse et vitae inferiorum, causata in ipsis ex periodo caelestis circuli, qui suis radiationibus ambit nativitates eorum; et hoc modo Hermes loquitur de fato, deos vocans stellas et sacramentum deorum immobilem dispositionem esse et vitae inferiorum. Est autem haec forma non forma dans esse, sed potius forma cuiusdam universalis ordinis esse et vitae, simplex in essentia, multiplex in virtute; et simplicitatem essentiae habet a simplicitate circulationis circuli communis, multiplicitatem autem virtutis habet a multitudine eorum quae continentur in circulo. Fluit enim a multis stellis et sitibus et imaginibus et radiationibus et coniunctionibus et praeventionibus et multiplicibus angulis, qui describuntur ex intersecationibus radiorum caelestium corporum et productione radiorum super centrum, in quo solo, sicut dicit Ptolemaeus, omnes virtutes eorum quae sunt in caelesti circulo, congregantur et adunantur. Haec autem talis forma media est inter necessarium et possibile; necessarium enim est, quidquid est in motu caelestis circuli, possibile autem et mutabile, quidquid est in materia generabilium et corruptibilium. Forma autem ista causata ex caelesti circulo et inhaerens generabilibus et corruptibilibus, media est inter utrumque. Omne enim quod procedit a causa nobili in causatum ignobile, licet in aliquo teneat proprietatem causae, tamen esse suum non est, nisi quantum permittit possibilitas subiecti, in quo est; omne enim quod recipitur, ut dicunt Boethius et Aristoteles in VI Ethicorum, est in eo in quo recipitur, secundum potestatem recipientis et non secundum potestatem causae, a qua est. Hoc possumus videre in his quae a Dionysio dicuntur processiones divinae, sicut est vita et ratio et sapientia et huiusmodi, quae secundum quod procedunt longius a deo secundum gradus entium, efficiuntur magis temporalia et mutabilia et potentiae materiali et privationi permixta, cum tamen in deo sint simplicissima et aeterna et immutabilia et immaterialia. Et similiter est de forma ordinis esse et vitae, quae in caelesti circulo est necessaria et immutabilis, hoc est inalterabilis, in rebus vero generatis propter mutabilitatem esse ipsarum est recepta contingenter et mutabiliter. Unde Boethius in De consolatione philosophiae figurat multos circulos, in quorum centro cardo et causa est fati et fatalium. Et in circulo primo propinquo centro est immutabilitas fati, secundum quod refertur ad causam, et in circulo distante, in quo continentur generabilia et corruptibilia eiusdem fati, est contingentia et mutabilitas per esse generatorum et corruptorum. Et sic centrum est dispositio esse et vitae in mente motoris primi; circulus iuxta centrum propinquus est eadem forma dispositionis, prout est in periodo caelesti, circulus autem a centro distans designat eandem formam dispositionis, prout mutabiliter adhaeret rebus generatis et corruptis. Forma autem haec, cum sit imago periodi, potentialiter et virtualiter praehabet totum esse et operationem durationis generatorum et corruptorum; et sic, licet sit ex necessario, tamen est mutabilis et contingens. Cuius causam optime assignat Ptolemaeus in Quadripartito, dicens, quod virtutes stellarum per aliud et per accidens fiunt in inferioribus, per aliud quidem, quia per sphaeram activorum et passivorum, per quorum qualitates activas et passivas inhaerent inferioribus; per accidens autem, quia cum haec forma effluat a causa neccessaria et immutabili, accidit ei habere esse in rebus contingentibus et mutabilibus. Ex duobus ergo habet mutabilitatem, scilicet exqualitatibus elementorum, per quas defertur ad generata, et ex esse generatorum, in quo est sicut in subiecto. Hoc igitur est fatum.

(1) Et sic primae rationi consentimus; concedimus enim, quod hoc modo esse habet.

(2) Et hoc modo secundam rationem concedimus, quod quae sunt, mensurantur periodo.

(3,4) Ad id autem quod tertio obicitur et quarto, dicimus, quod inferiora quidem nata sunt oboedire superioribus, sed inferius et superius dupliciter referuntur ad invicem. Si enim relatio fiat per unam et simplicem formam, quam dat superior et accipit inferior motor, verum est, quod superiori movente de necessitate movetur inferior; et talis forte relatio est inter motores superiores et inferiores orbium caelestium. Si autem inferior motor sit in forma una, quam non accipit a superiori, sed refertur ad ipsum sicut directus ab ipso et instrumentum eius, nihil prohibet, quin per contrarium suae formae vel aliam dispositionem ad aliud inclinantem impediatur, ita quod a superiori motum non suscipit; et sic est de calido et frigido relatis ad virtutes caelestium; calidum enim per propriam formam, non caelestem, est congregativum homogeneorum et disgregativum heterogeneorum, et frigidum e contrario. Et ideo istae qualitates, per contrarietatem inventam in materia et diversitatem dispositionum materiae saepe excludunt effectus motus caelestis. Propter quod Ptolemaeus dicit, quod sapiens homo dominatur astris; ubi dicit Commentator, quod si effectus circuli caelestis minorando humores corpora disponit ad quartanam, sapiens medicus hoc praevidens per calida et humida corpora disponit ad sanguinem et tunc excluso effectu caelesti quartana non inducitur.

1. Ad id quod obicitur ulterius, respondendum est, quod hoc modo ad fatum referuntur operationes virtutum vegetabilium et sensibilium. Cum tamen dispositio fatalis exclusibilis sit et impedibilis ab oppositis dispositionibus inventis in materia, exclusibilis etiam est ab oppositis dispositionibus inventis in anima sensibili. Hoc enim faciunt apprehensa in virtutibus animae sensibilis, quod faciunt dispositiones activarum et passivarum qualitatum in corporibus; unde imaginatione mulieris concepta, totum corpus transmutatur ad venerea. Propter quod etiam Avicenna dicit, quod quidam ex imaginatione leprae leprosus factus est, et patientibus fluxum sanguinis prohibet Galenus aspectum rubicundorum. Si igitur apprehensa sint contraria motui caelesti, excludunt effectum eius, sicut per contrarias dispositiones excluditur a corpore. Per convenientes autem motui caelesti dispositiones corporales et apprehensiones animales iuvatur caelestis effectus. Et hoc est quod dicit Messehallach, quod caelestis effectus, quem ille alatir vocat, iuvatur a sapiente astronomo, sicut in producendis terraenascentibus iuvatur aratione et seminatione.

(8) Ad hoc quod obicitur de causa somniorum, de plano videtur mihi esse concedendum, maxime de somniis, quae fiunt per imaginarias visiones.

(7) Ad hoc quod obicitur de illuminatione intellectus animae rationalis, secundum philosophiam dupliciter respondetur: Uno modo secundum Stoicos, qui ponunt, quod omnis substantia nobilior per imperium habet movere inferiorem et inferior oboedit ei, sicut in fascinationibus anima unius videndo alterum impedit et ligat operationes eius; dicunt enim, quod virtute alicuius naturae superioris, sive intelligentiae sive stellae, anima unius ponitur in gradu superiori et alterius in inferiori, et tunc inferior nata est mutari ab apprehensione superioris, et sic fieri fascinationem, et quod dicit Aristoteles, quod inter movens et motum non est medium, non dicunt intelligi semper de immediatione loci sive spatii, sed de immediatione gradus superioris et inferioris, ponentes exemplum de eo quod prius inductum est, quia organum imaginationis non est immediatum vasis seminariis et tamen imagine mulieris concepta extenduntur vasa seminaria et affluit semen propter immediationem superioritatis et inferioritatis, quae est inter praecipiens et id cui praecipitur. Hoc autem secundum sententiam Peripateticorum non bene convenit, quia sine dubio inter agens et movens et motum immediatio debet esse coniunctionis et contactus. Propter quod dicimus, quod sicut calor digestivus duplicis est virtutis et unam virtutem habet, inquantum est calor ignis secundum se consideratus, quae est alterare et separare ea quae sunt diversi generis, et decoquere, alteram habet, inquantum est instrumentum animae, quae est principium vitae, secundum quam terminat digerendo ad formam vivi, ita etiam caelestis motus duplicis est virtutis: uno modo, prout est motus corporis orbicularis, et sic movet corpora; alio modo, prout est instrumentum intelligentiae moventis et hoc modo effectus eius efficitur in anima sensibili per formas corporum et in anima intellectuali per formas illuminationum, quia, sicut diximus, formae, quae fiunt in aliquo, fiunt in ipso secundum potestatem recipientis et non secundum potestatem dantis.

Quaecumque alia ad hanc partem obiecta sunt, plana sunt.

(13) Ad dictum Gregorii dicendum est, quod ipse loquitur de fato, secundum quod a quibusdam philosophis et haereticis necessitatem rebus imponere dicebatur, secundum quod dicit poeta de Paride:

&quot;Te tua fata trahunt, ne coepta relinquere possis&quot;.

(15) Ad hoc quod quaeritur, utrum fatum sit causa vel causatum, dicendum, quod est similitudo causae universi ordinis vitae et esse, et sic est aliquid causae, licet non sit vera causa. Et secundum quod adhaeret rebus generatis, est dispositio causata, licet causae similitudinem exprimat; est enim forma continens decursum esse et vitae mobiliter et contingenter.

(19) Ad hoc quod obicitur de geminis, dicendum, quod licet possemus dicere, quod in uno concubitu semen per vices proicitur et per vices a matrice glutitur, et sic non esse unam horam conceptus geminorum, tamen etiamsi demus &lt;eos&gt; in una hora concipi, centrum tamen cordis eorum, a quo incipit conceptus formari, non est unum; et mutato centro necesse est mutari totum circulum, et sic horizon eorum non est unus, neque anguli sunt iidem nec eadem domorum dispositio. Et sic tota periodus efficitur diversa, et per consequens adhaerens rebus natis dispositio fatalis necessario variatur.

Et per hoc patet solutio ad ea quae quaesita sunt de hoc articulo.

(16-18) Alia sunt levia et per se patentia unicuique.


== Art. 3. Utrum necessitatem rebus imponat ==


Consequenter quaeritur, utrum fatum necessitatem rebus imponat.

(1) Et videtur, quod sic. Cuius enim causa necessaria est, ipsum etiam necessarium est; causa autem fati est caelestis circulus, qui necessarius est; ergo et fatum est necessarium et necessitatem rebus imponit.

(2) Item, fatum est mensura et regula totius esse et vitae; regulatum autem necessario refertur ad regulam; sed regula est necessaria; ergo videtur, quod fatum rebus fatalibus imponat necessitatem.

(3) Item, fortiora sunt superioria quam inferiora; ergo superiora ad sui dispositionem necessario trahunt inferiora; cum autem fatum sit vinculum, per quod inferiora trahuntur ad superiora, videbitur fatum necessitatem imponere rebus.

(4) Item, Aristoteles dicit, quod inter moventia superiora et inferiora concors est harmonia sicut in concordis citharae; sed ad harmoniam necessarium est, quod inferiora per omnia consequantur dispositionem superiorum; ergo dispositio superiorum adhaerens inferioribus necessitatem imponit eis.

Contra:

Fatum est adhaerens rebus mobilibus, ut supra dictum est, et per mobiles res adveniens; sed motis mobilibus moventur ea quae in ipsis sunt: ergo fatum est dispositio in diversa mutabilis; contingenter igitur se habet ad res et non imponit necessitatem.

Solutio:

Dicendum, quod fatum mutatur multiplici de causa, sicut superius diximus; et ideo nullam necessitatem imponit rebus, sed inclinat ad effectus caelestium, si non sit opposita dispositio fortior in materia in contrarium movens. Et indeo huiusmodi moventia assimilat Aristoteles in II De somno et vigilia duplicibus consiliariis; sapientes enim consiliarii ex rationibus certis suadent aliquid utiliter esse faciendum, quod tamen inferiores propter adversos casis obviantes dissuadent, et tunc solvitur lex consilii sapientum. Et est suum verbum tale, quod saepe supervenientibus aliis consiliis consilia mutantur sapientum; regula enim, ut dicit Aristoteles Lesbiae aedificationis mutatur ad aedificatum. Est autem Lesbia insula, in qua lapides non ad rectam lineam sunt dolabiles, et ideo oportet, quod regula, secundum quam dolantur, aliquantulum curvetur ad ipsas aedificationes. Et ita est de dispositione esse et vitae inferiorum, in qua propter causas, quae sunt in materia, saepe mutatur dispositio sapiens circuli caelestis, et ipsa dispositio adhaerens mobilibus, quae fatum vocatur, extra rectitudinem caelestium declinans exorbitat propter multas oppositas inferiorum transmutationes.

(1) Ad primum ergo dicendum, quod causa fati neccessaria est; sed ex hoc non sequitur, nisi quod sit ipsum neccessarium esse, sed non sequitur ulterius, quod neccessitatem imponat rebus, quia non inhaeret eis secundum potestatem caelestium, quae neccessaria sunt, sed secundum potestatem inferiorum, quae omnino mutabilia et contingentia sunt.

(2) Ad secundum dicendum, quod relatio, quae est inter regulans et regulatum, neccesaria est sicut relatio, quae est inter patrem et filium. Sed quia mutatio causat relationem et causat relationis destructionem, ideo mutatio, quae est in rebus mobilibus, causa est, quod regulatum non sequitur regulam [et non sequitur ad ipsam], et quoad hoc est non regulatum.

(3) Ad tertium dicendum, quod licet fortiora sint superioria quam inferioria, tamen ex impotentia inferiorum contingit, quod non omnia possunt assequi superiorum effectus, et quoad hoc ex parte ipsorum solvitur vinculum.

(4) Ad quartum dicendum, quod solutio temperantiae chordarum dissonantiam inducit in cithara; et similiter mutatio et alteratio inferiorum dissonantiam facit ab effectu superiorum; unde dicit Damascenus, quod superiora inferiorum quaedam sunt signa, nostrorum autem actuum nullo modo sunt causa.


== Art. 4. An fatum sit scibile ==


Consequenter quaeritur, an fatum sit scibile.

(1) Et videtur, quod non; cum enim sit effectus caelestis circuli et similitudo quaedam ipsius, sicut forma ordinis alicuius similis est ipsi causae ordinis eiusdem – et in caelesti circulo quoad nos infinita consideranda sunt, sicut stellae in numero et specie et virtutibus et situs earum in circulo declivi et extra ipsum et distantiae et coniunctiones et quantitas anguli, sub quo indicit radius, et pars fortunae et gradus lucidi et umbrosi in puteis et in turribus existentes et huiusmodi infinita quoad nos, videbitur etiam, quod effectus eius a nobis sciri non possit.

(2) Item, circulus continet datorem vitae et datorem fortunae et datorem sensus et intellectus, qui hyleg et alchochoden a matemathicis vocantur; aliter enim non esset mensura totius vitae, quia principium vitae non includeret; hora enim principii omnium horarum est hora enim principii omnium horarum est hora casus seminis in matricem. Hanc autem quoad nos non contingit scire. Ergo ignorabitur forma dispositionis totius vitae, et sic ignorata erit fatalis dispositio rerum.

(3) Et hoc videtur ex effectibus. Sunt enim quaedam, quorum videtur esse una periodus, et tamen accidentia eorum per se, sicut est sexus masculinus et femininus, non sunt eadem, et causam huius non contingit scire ex caelestis circuli effectu.

(4) Similiter est, quod natus in octavo mense moritur ut frequentius et natus in septimo vivit.

(5) Similiter in geminis, quorum unus est masculus et alter femina, rarissime contingit masculum vivere, femina autem aliquando supervivit; et causam horum aut impossibile aut valde difficile est assignare ex caelesti circulo.

(6) Item, quod luminaribus existentibus in capite Algol sive Gorgonis, si ea Mars respectu inimicitiae radiaverit, natus, ut dicit Ptolemaeus, truncabitur manibus et pedibus, et truncatus suspendetur in cruce.

(7) Item, de hoc quod dicit, quod luna in Leone existente vestimenta nova ne induas, difficile est valde causam invenire ex caelesti circulo, et si huiusmodi conclusiones essent scibiles, essent ad haec principia ex quibus via syllogistica concluderentur, ordinata. Nunc nulla via rationis videtur esse; non enim sequitur: Luna est in Leone, ergo malum est induere vestes novas. Aut: luminaria sunt in capite Gorgonis, et respicit ea inimica radiatio Martis a quadrato vel ab opposita diametro; ergo natus tunc suspendetur in cruce.

Solutio:

Dicendum, quod duae partes sunt astronomiae, sicut dicit Ptolemaeus: una est de sitibus superiorum et quantitatibus eorum et passionibus propriis; et ad hanc per demonstrationem pervenitur. Alia est de effectibus astrorum in inferioribus, qui in rebus mutabilibus mutabiliter recipiuntur; et ideo ad hanc non pervenitur nisi per coniecturam, et oportet astronomum in ista parte secundum aliquid physicum esse et ex signis physicis coniecturari. Coniecturatio autem, cum sit ex signis mutabilibus, generat habitum minoris certitudinis, quam sit scientia vel opinio. Cum enim huiusmodi signa sint communia et mutabilia, non potest haberi ex ipsis via syllogistica, eo quod nec in omnibus nec in pluribus includunt significatum, sed quantum est de se, sunt iudicia quaedam multis de causis mutabilia, sicut patet per antedicta. Et ideo saepe astronomus dicit verum et tamen non evenit, quod dicit, quia dictum suum fuit quoad dispositionem caelestium verissimum, sed haec dispositio a mutabilitate inferiorum exlusa est.

(1) Ad primum dicendum, quod quidem multa et quoad nos infinita consideranda essent, sed considerantur paucissima, quibus oboediunt alia, et ex illis pronosticabilis habetur coniecturatio. Propter hoc dicit Ptolemaeus, quod elector non nisi probabiliter et communiter iudicare debet, hoc est per causas superiores communes, quas propriae rerum causae frequentissime excludunt.

(2) Ad aliud dicendum, quod hora talis difficulter scitur, et ideo inventum est remedium, ut accipiatur ascendens gradus occulti, hoc est horae coniunctionis vel praeventionis luminarium adaequatur circulus, quia ille habet influentiam ad omnem nativitatem, quae proximo sequitur; vel accipiatur ascendens ad nativitatem ex utero.

(3) Ad aliud dicendum, quod via syllogistica sciri non potest conclusio coniecturalis; sed tamen imperfectio scientiae non impedit, ut dicit Ptolemaeus, quin hoc inde sciatur, quod inde sciri potest, sicut etiam est in pronosticatione somniorum. Non enim habitudo syllogistica est inter imaginem somnialem et interpretationem somnii; et sic est in omnibus existimationibus coniecturalibus.

(5) Ad hoc quod quaeritur de disparitate sexus in geminis, dicendum, quod sexus femineus semper fit per occasionem defectus alicuius principiorum. Cum enim semen masculi factivum sit et formativum per virtutem formativam, quam habet in semetipso, semper inducit formam masculi de intentione propria, nisi qualitate materiae impediatur, et ideo sexus femineus indicit ex defectu, nec natura particularis unquam intendit facere feminam; sed cum melius fieri non possit ex natura universali, fit adiutorium generationis et non generans proprie; et haec est femina. Et hoc est, quod intendit dominus dicere Gen. II, 18: &quot;Non est&quot;, inquit, &quot;bonum hominem&quot;, hoc est virum, &quot;esse solum; faciamus ei adiutorium simile sibi&quot;. Unde dispar sexus in geminis provenit ex defectu principiorum naturalium in altera parte seminis et non ex periodo caelesti. Quod autem in talibus geminis mas ut frequentius moritur, contingit ex hoc quod cum tales gemini ex uno semine diviso generentur, fuit materia male terminabilis a virtute formativa, quia si bene fuisset terminabilis, utrumque formasset in marem. Materia autem masculi maiori et meliori indiget terminatione quam materia feminae, et ideo masculus remanet aegrotus et debilis et ex interminatione quam materia feminae, materiae causam mortis habens, femina autem, cui parva sufficit terminatio, propter mollitiem corporis aius aliquando supervivit; frequentissime tamen ambo moriuntur.

(4) Ad hoc quod obicitur de octavo mense, falso dixerunt quidam, quod ut frequentius octavo mense natus moritur, quia octavus mensis Saturno attribuitur, cuius frigus et siccitas natum interficiunt. Hoc enim falsum probatur per hoc quod multi in astronomia filii Saturni esse dicuntur, qui diu supervivunt. Causa ergo non est in caelesti circulo, sed in principiis naturae. Luna enim est magis dominativa, ad cuius conversiones mensurantur conceptus et impraegnationes, ut dicit Aristoteles. Luna enim est alter sol, eo quod lumen a sole recipit, et quod sol facit in anno, luna facit in mense. A prima enim incensione usque ad hoc quod est dimidia, est calida et humida sicut vernum tempus; a mediatione usque ad plenilunium est calida et sicca sicut aestas; a plenilunio usque ad secundam mediationem est frigida et sicca sicut autumnus; a seconda meditatione usque ad coniunctionem est frigida et humida sicut hiems. Quod autem nata sit movere humorem, patet in accessu et recessu maris, qui accessus et recesus maris in media lunatione, quae est quattuordecim dierum, ad circulum in descendendo et ascendendo. Si enim minimus sit fluxus maris, ad idem punctum parvitatis revertetur die quarta decima. Licet enim luna in media lunatione non transeat nisi medietatem circuli sui, tamen motus augis ex opposito occurrens sibi complet aliam circuli medietatem. Luna enim in quolibet mense bis est in auge, scilicet in praeventione et coniunctione cum sole. Luna enim in coniunctione vivificum lumen a sole accipit, et cum Venus numquam longe distet a sole et Venus habeat movere humorem seminalem, luna quando soli coniungitur, acquirit Veneris virtutem. Et sic ex virtute propria movet humorem, ex virtute solis influit vitam humori moto et ex virtute Veneris movet seminis genituram ad formas geniturae convenientes. Et quia Mercurius etiam est cum sole, Mercurius habet commiscibilem virtutem ex multis gyrationibus eius, quas habet super omnem alium planetam, et luna hanc virtutem meretur ex coniunctione ad ipsum, et ex illa coniunctione semen viri et feminae movet in commixtionem. Sic ergo luna conversionibus suis commixtiones, conceptus et impraegnationes causat et regulat. Sunt autem in genitura septem mutationes necessariae. Quarum prima est seminis conversio, et praecipue ad formam cordis, ad quam totum aliud formatur. Secunda est materiae distinctio ad formam membrorum principalium, quae et creatrices habent virtutes, sicut hepar creat virtutes naturales et cerebrum virtutes animales et vasa seminaria virtutes formativas conceptuum. Et ideo in secunda mutatione adhaerent puncto cordis tres vesiculae, quas facit spiritus delatus ad locum cerebri, hepatis et vasorum seminalium. Tertia mutatio est distinctio materiae, quando vesicula cerebri ascendit sursum et vesicula hepatis aliquantulum inferius ad dextrum, et ad ultimum descendit vesica vasorum seminalium; et hunc descensum et ascensum facit exsufflatio spiritus, qui est in corde. Quarta mutatio est totius materiae distinctio, ut distribuatur locis membrorum secundariorum, quae creatrices virtutes non habent: et hanc distinctionem iterum facit cordis exsufflatio. Quae exsufflatio et perforat et distendit materiam et perforando quidem facit vias venarum pulsatilium et quietarum et nervorum, extendendo autem distribuit uniuscuiusque membri materiam in locum proprium. Quinta mutatio est transmutatio materiae in figuram membrorum, quam figuram non reciperet nisi esset humida et hanc mutationem facit vis formativa cordis vecta in locum membrorum per spiritum exsufflatum. Membra autem figurata non sunt apta recipere virtutem motivam et operativam nisi per consolidationem et colligationem, quae sexta mutatione complentur per calorem cordis cum spiritu diffusum in membra, qui exsiccans superfluum humidum consolidat et confortat iuncturas et conexiones. Septima mutatione motus per virtutes motivas omnibus membris a corde in fluitur. Et cum omnis motus geniturae sit a luna, sicut iam dictum est, oportet, quod septem conversionibus lunae in homine, quod est animal perffectissimum, compleatur. Et licet istae mutationes seminis non fiant successive secundum numerum mensium, tamen perfectio earum non fit nisi completo numero conversionum secundum septem menses. Et in animalibus aliis ab homine non haec ita regulariter observantur propter ignobilitatem suarum complexionum, sed alia diutius ut elephas, alia breviori tempore impraegnantur. Perfectis autem his septem conversionibus seminis embryo habet ea quae ad necessitatem exiguntur. Sed, sicut dicit Galenus, virtus formativa tripliciter se habet ad materiam; aliquando enim materia est diminuta et virtus abundans, aliquando sunt secundum aequalitatem proportionata, aliquando virtus est deficiens et materia superabundans. Et quando quidem virtus est abundans et materia diminuta, terminata est completo septimo mense; et tunc virtus abundans fortem facit motum ad exitum, et nascitur puer et convalescit et efficitur parvus corpore et agillis valde in operationibus. Quando autem sunt adaequata virtus et materia et quando est superabundans materia, tunc non est completa septimo mense, sed quiescit per unam lunae conversionem, quae est mensis octavus, et completa terminatione in nono mense facit motum ad exitum et nascitur nono mense et convalescit; et haec est ut in pluribus fere omnium nativitas. Si autem est virtus deficiens ex inoboediantia materiae, ex angustia facit motum in septimo mense, quando virtus motiva data est, et ex defectu non complet ipsum nisi mense octavo, et tunc nascitur et moritur ut in pluribus; et hoc non contingit ex periodo, sed ex corruptionem pricipiorum naturalium. Haec autem quae dicta sunt, ut in pluribus sunt vera; multum enim variationis faciunt complexiones feminarum et complexiones climatum. Propter quod ego vidi unam, quae peperit in undecimo mense puerum maximae quantitatis; et Aristoteles dicit se vidisse unam, quae peperit in mense decimo quarto.

(6) Ad hoc quod obicitur de nato in capite Gorgonis, dicendum quod illae stellae funerae sunt et monstruosam indicant vitae terminationem; propter quod etiam ipse Perseus hoc caput averso vultu abscisum tenet. Sed hoc sicut primo diximus, necessitatem rebus non imponit, sed facile mutabilem inclinationem.

(7) Et idem modus solutionis est de nova veste induta, luna existentem in Leone; sicut enim radiatio periodi dispositionem ordinis esse et durationis imprimit rebus naturalibus, ita imprimit artificiatis.

(8) Propter quod figurae imaginum magicarum ad aspectum stellarum fieri praecipiuntur.


== Art. 5. In quo genere causae fatum incidat ==


Quod autem quaeritur, in quo genere causae incidat, iam solutum est per antecedentia, quoniam in veritate causa non est, sed est aliquid causae; est enim forma ordinis esse et vitae, imaginem habens virtutum caelestis circuli, sicut etiam dicimus aliquando, quod aliqua non vere sunt entia neque non entia, sed sunt aliqud entis, sicut ea quae sunt in anima, et secundum aliquos motus et tempus, ut dicit Avicenna.

(1) Quidam tamen nituntur probare, quod sit causa, eo quod Plato ponit compares stellas his quae nascuntur, in quibus sunt formae, quae sunt causae rerum generatarum et regula esse et vitae earum. Inducit enim deum deorum loquentem ad deos corporales, qui sunt stellae, et dicentem: &quot;Horum&quot;, idest generatorum in inferioribus, &quot;sementem ego faciam vobisque tradam; vestrum erit par exsequi&quot;. Et praecipit eis quod simile sibi viderent in natura et pietatem colere et iustitiam diligere, quod &quot;hoc&quot; ad se sumant post nexus terreni dissolutionem, intelligens &quot;hoc&quot; de hominibus piis, quorum immortalis et intellectus et post mortem sidereas sedes accipiens, sicut a semente siderum in generationem descendit. Propter quod etiam dixit, quod descendens per circulos planetarum vires animae accipit, memoriam, inteligentiam et voluntatem et huiusmodi, sicut exponit Macrobius &quot;Super somnium Scipionis&quot;.

(2) Hoc etiam videtur tangere Ovidius loquens de lacteo circulo et dicens: &quot;Hac iter est superis ad magni tecta tonantis&quot;.

(3) Hoc etiam videtur per rationem, quia quorum est unus essentialis actus, illorum videtur esse una natura; intelligentiae autem caelestis et intelligentiae hominis in conceptione veri videtur esse unus essentialis actus, ergo una natura.

(4) Inde ulterius: Quarumcumque formarum est una natura, illarum una relatio est ad corpus unius naturae, si in aliquo corpore esse dicantur; sed intelligentiae caelestis relatio est ad stellam vel ad orbem comparem sibi; ergo et intellectualis naturae in homine erit relatio ad stellam comparem. 

(5) Hoc etiam videtur per dictum Commentatoris super XI Metaphysicae, ubi dicit quod finis prosperitatis intellectus hominis est, si post mortem continuetur motori caelesti.

Solutio:

Dicendum, quod falsum et haereticum est dicere quod animae intellectuales descendant a compare stella; Aegyptiorum enim philosophorum haec fuit opinio, quod intellectuales animae in stellis a deo deorum factae, terreno affectu, quo aliquando afficiuntur, gravantur et illa gravitate deprimuntur ad corpora generabilia et corruptibilia et eodem depuratae per cultum pietatis et iustitiae recipiuntur ad stellas compares. Affectum autem terrenum ad intellectuales animas pervenire dixerunt eo modo quo afficitur anima circa dulcedinem nutrimenti corporis. Posuerunt enim quod subtilissimo vapore paludum Maeotidarum inter duos solstitiales positarum, inter quos maximus discursus planetarum est, nutriuntur corpora planetarum, ita quod quando illum attrahunt ex gravitate deprimuntur et retrogradandur, et quando eundem digerunt, elevantur et cursu diriguuntur; hunc autem subtiliatum in sphaera ignis et aëris necta deorum vocabant. Et hoc modo affectum terrenorum ad animas in stellis positas pervenire dixerunt. Haeretici autem ab hac opinione occasionem erroris sumentes, dixerunt animas omnes in caelo cum angelis factas propter peccatum, quod ibi commiserunt, in corpora ista terrena esse detrusas, ut hic purificatae iterum ad caelestes sedes recipiantur, et hoc esse quod dicit David (PS. CXLI, 8): &quot;Educ de carcere animam meam ut confiteatur nomini tuo&quot;. His ergo refutatis dicimus cum Aristotele in II De causis proprietatum elementorum et planetarum, quod cum cadit aqua viri in matricem mulieris, decoquitur in ea decoctione forti et fit frustum carnis, et creatur in eo anima iussu Dei.

(1,4) Quod ergo dicit Plato sementem animarum esse in stellis, ratione similitudinis, quae est in proportione intellectus humani ad intellectum inteligentiae caelestis, dictum est; nec stellae ex equuntur nisi per ministerium, sicut et ipse deus deorum dicit, quod ipse horum sementem facit; sementis enim haec non est in potentia, quae sit ante actum, sed est ipsa actio naturae intellectualis. 

(2) Dictum autem Ovidii metaphoricum est, quoniam non nisi per viam candidam candore innocentiae et institiae pervenitur &quot;ad magni tecta tonantis&quot;.

(3) Ad illud quod obicitur per rationem, dicendum, quod quorum ex aequo est unus essentialis actus, illorum est una natura. Intelligere autem et contemplari intellectualiter non ex aequo est intelligentiae caelestis et animae rationalis, sed per prius et posterius, quia intellectus intelligentiae est sine continuo et tempore et sine collatione et in ipsa prima rerum veritate, intellectus autem noster est cum continuo et tempore, habens se ad primas rerum veritates sicut oculus vespertilionis ad lucem solis. Sic autem per prius et posterius habere intelligere contingit ex superiori et inferiori natura, quae specifice differunt.

Ad dictum Commentatoris dicendum, quod continuatio non est secundum unam et communem naturam, sed secundum unum et commune obiectum speculationis ad beatitudinem, quae post mortem est, pertinentis, sicut dicit Aristoteles in Libro de caelo et mundo, quod extra caelum non est tempus nec locus, sed vita beata, intelligens extra caelum esse quod est supra cursum siderum in loco quietae contemplationis beatorum.

&lt;/div&gt;{{finis}}

{{textquality|25%}}</text>
      <sha1>t0fsatozrwbvlacpwo30drrpzrkruv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Academica priora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1321</id>
    <revision>
      <id>274659</id>
      <parentid>266259</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Saumache movit paginam [[Academica Priora]] ad [[Academica priora]]</comment>
      <origin>266259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124555" sha1="hgx6u647ff0sp3ws5966ecbccazvyrx" xml:space="preserve">{{titulus2
|OperaeTitulus=Academicorum Priorum
|OperaeWikiPagina=Academica Priora
|SubTitulus=[[Opera philosophica (Marcus Tullius Cicero)|Opera philosophica]], liber secundus
|Scriptor=Marcus Tullius Cicero
|Annus= 45 a.Ch.n
|Genera=Philosophia
}}

__NOTOC__
{|align=&quot;center&quot; id=&quot;toc&quot;
|-align=&quot;center&quot;
| [[#I.|I]]&amp;nbsp;'''·''' [[#II.|II]]&amp;nbsp;'''·''' [[#III.|III]]&amp;nbsp;'''·''' [[#IV.|IV]]&amp;nbsp;'''·''' [[#V.|V]]&amp;nbsp;'''·''' [[#VI.|VI]]&amp;nbsp;'''·''' [[#VII.|VII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#VIII.|VIII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#IX.|IX]]&amp;nbsp;'''·''' [[#X.|X]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XI.|XI]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XII.|XII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XIII.|XIII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XIV.|XIV]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XV.|XV]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XVI.|XVI]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XVII.|XVII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XVIII.|XVIII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XIX.|XIX]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XX.|XX]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXI.|XXI]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXII.|XXII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXIII.|XXIII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXIV.|XXIV]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXV.|XXV]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXVI.|XXVI]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXVII.|XXVII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXVIII.|XXVIII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXIX.|XXIX]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXX.|XXX]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXXI.|XXXI]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXXII.|XXXII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXXIII.|XXXIII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXXIV.|XXXIV]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXXV.|XXXV]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXXVI.|XXXVI]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXXVII.|XXXVII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXXVIII.|XXXVIII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XXXIX.|XXXIX]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XL.|XL]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XLI.|XLI]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XLII.|XLII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XLIII.|XLIII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XLIV.|XLIV]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XLV.|XLV]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XLVI.|XLVI]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XLVII.|XLVII]]&amp;nbsp;'''·''' [[#XLVIII.|XLVIII]]
|}


----
=== I. ===

{{pn|1}}Magnum ingenium L. Luculli magnumque optimarum artium studium, tum omnis liberalis et digna homine nobili ab eo percepta doctrina, quibus temporibus florere in foro maxime potuit, caruit omnino rebus urbanis. Vt enim admodum adulescens cum fratre ari pietate et industria praedito paternas inimicitias magna cum gloria est persecutus, in Asiam quaestor profectus, ibi permultos annos admirabili quadam laude prouinciae praefuit; deinde absens factus aedilis, continuo praetor — licebat enim celerius legis praemio — post in Africam, inde ad consulatum, quem ita gessit ut diligentiam admirarentur omnes, ingenium agnoscerent. Post ad Mithridaticum bellum missus a senatu non modo opinionem uicit omnium, quae de uirtute eius erat, sed etiam gloriam superiorum.

{{pn|2}}Idque eo fuit mirabilius, quod ab eo laus imperatoria non admodum exspectabatur, qui adulescentiam in forensi opera, quaesturae diuturnum tempus Murena bellum in Ponto gerente in Asia pace consumpserat. Sed incredibilis quaedam ingeni magnitudo non desiderauit indocilem usus disciplinam. Itaque cum totum iter et nauigationem consumpsisset partim in percontando a peritis, partim in rebus gestis legendis, in Asiam factus imperator uenit, cum esset Roma profectus rei militaris rudis. Habuit enim diuinam quandam memoriam rerum, uerborum maiorem Hortensius, sed quo plus in negotiis gerendis res quam uerba prosunt, hoc erat memoria illa praestantior, quam fuisse in Themistocle, quem facile Graeciae principem ponimus, singularem ferunt, qui quidem etiam pollicenti cuidam se artem ei memoriae, quae tum primum proferebatur, traditurum respondisse dicitur obliuisci se malle discere; credo, quod haerebant in memoria quaecumque audierat et uiderat. Tali ingenio praeditus Lucullus adiunxerat etiam illam, quam Themistocles spreuerat, disciplinam. Itaque ut litteris consignamus quae monumentis mandare uolumus, sic ille in animo res insculptas habebat.

{{pn|3}}Tantus ergo imperator in omni genere belli fuit, proeliis, oppugnationibus, naualibus pugnis totiusque belli instrumento et apparatu, ut ille rex post Alexandrum maximus hunc a se maiorem ducem cognitum quam quemquam eorum, quos legisset, fateretur. In eodem tanta prudentia fuit in constituendis temperandisque ciuitatibus, tanta aequitas, ut hodie stet Asia Luculli institutis seruandis et quasi uestigiis persequendis. Sed etsi magna cum utilitate rei publicae, tamen diutius quam uellem tanta uis uirtutis atque ingeni peregrinata afuit ab oculis et fori et curiae. Quin etiam, cum uictor a Mithridatico bello reuertisset, inimicorum calumnia triennio tardius quam debuerat triumpauit. Nos enim consules introduximus paene in urbem currum clarissimi uiri, cuius mihi consilium et auctoritas quid tum in maximis rebus profuisset dicerem, nisi de me ipso dicendum esset, quod hoc tempore non est necesse. Ita priuabo illum potius debito testimonio quam id cum mea laude communicem.

----
=== II. ===

{{pn|4}}Sed quae populari gloria decorari in Lucullo debuerunt, ea fere sunt et Graecis litteris celebrata et Latinis. Nos autem illa externa cum multis, haec interiora cum paucis ex ipso saepe cognouimus. Maiore enim studio Lucullus cum omni litterarum generi tum philosophiae deditus fuit quam qui illum ignorabant arbitrabantur, nec uero ineunte aetate solum, sed et pro quaestore aliquot annos et in ipso bello, in quo ita magna rei militaris esse occupatio solet, ut non multum imperatori sub ipsis pellibus oti relinquatur. Cum autem e philosophis ingenio scientiaque putaretur Antiochus, Philonis auditor, excellere, eum secum et quaestor habuit et post aliquot annos imperator, quique esset ea memoria, quam ante dixi, ea saepe audiendo facile cognouit, quae uel semel audita meminisse potuisset. Delectabatur autem mirifice lectione librorum, de quibus audiebat.

{{pn|5}}Ac uereor interdum ne talium personarum cum amplificare uelim, minuam etiam gloriam. Sunt enim multi qui omnino Graecas non ament litteras, plures qui philosophiam, reliqui, etiam si haec non improbent, tamen earum rerum disputationem principibus ciuitatis non ita decoram putant. Ego autem, cum Graecas litteras M. Catonem in senectute didicisse acceperim, P. autem Africani historiae loquantur in legatione illa nobili, quam ante censuram obiit, Panaetium unum omnino comitem fuisse, nec litterarum Graecarum nec philosophiae iam ullum auctorem requiro.

{{pn|6}}Restat ut eis respondeam, qui sermonibus eius modi nolint personas tam grauis illigari. Quasi uero clarorum uirorum aut tacitos congressus esse oporteat aut ludicros sermones aut rerum colloquia leuiorum! Etenim, si quodam in libro uere est a nobis philosophia laudata, profecto eius tractatio optimo atque amplissimo quoque dignissima est, nec quicquam aliud uidendum est nobis, quos populus Romanus hoc in gradu collocauit, nisi ne quid priuatis astudiis de opera publica detrahamus. Quod si, cum fungi munere debebamus, non modo operam nostram numquam a populari coetu remouimus, sed ne litteram quidem ullam fecimus nisi forensem, quis reprendet nostrum otium, qui in eo non modo nosmet ipsos hebescere et languere nolumus, sed etiam ut plurimis prosimus enitimur? Gloriam uero non modo non minui, sed etiam augeri arbitramur eorum, quorum ad popularis illustrisque laudes has etiam minus notas minusque peruolgatas adiungimus.

{{pn|7}}Sunt etiam qui negent in eis, qui in nostris libris disputent, fuisse earum rerum, de quibus disputatur, scientiam: qui mihi uidentur non solum uiuis, sed etiam mortuis inuidere.

----
=== III. ===

Restat unum genus reprehensorum, quibus Academiae ratio non probatur. Quod grauius ferremus, si quisquam ullam disciplinam philosophiae probaret praeter eam, quam ipse sequeretur. Nos autem, quoniam contra omnis dicere quae uidentur solemus, non possumus quin alii a nobis dissentiant recusare: quamquam nostra quidem caussa facilis est, qui uerum inuenire sine ulla contentione uolumus, idque summa cura studioque conquirimus. Etsi enim omnia cognitio multis est obstructa difficultatibus eaque est et in ipsis rebus obscuritas et in iudiciis nostris infirmitas, ut non sine caussa antiquissimi et doctissimi inuenire se posse quod cuperent diffisi sint, tamen nec illi defecerunt neque nos studium exquirendi defetigati relinquemus, neque nostrae disputationes quicquam aliud agunt nisi ut in utramque partem dicendo eliciant et tamquam exprimant aliquid, quod aut uerum sit aut ad id quam porxime accedat.

{{pn|8}}Nec inter nos et eos, qui se scire arbitrantur, quicquam interest, nisi quod illi non dubitant quin ea uera sint, quae defendunt, nos probabilia multa habemus, quae sequi facile, adfirmare uix possumus. Hoc autem liberiores et solutiores sumus, quod integra nobis est iudicandi potestas, nec ut omnia, quae praescripta a quibusdam et quasi imperata sint, defendamus necessitate ulla cogimur. Nam ceteri primum ante tenentur adstricti quam quid esset optimum iudicare potuerunt: deinde infirmissimo tempore aetatis aut obsecuti amico cuidam aut una alicuius, quem primum audierunt, oratione capti de rebus incognitis iudicant et, ad quamcumque sunt disciplinam quasi tempestate delati, ad eam tamquam ad saxum adhaerescunt.

{{pn|9}}Nam quod dicunt omnino se credere ei, quem iudicent fuisse sapientem, probarem, si id ipsum rudes et indocti iudicare potuissent — statuere enim qui sit sapiens uel maxime uidetur esse sapientis — sed ut potuerint, potuerunt omnibus rebus auditis, cognitis etiam reliquorum sententiis. Iudicauerunt autem re semel audita atque ad unius se auctoritatem contulerunt. Sed nescio quo modo plerique errare malunt eamque sententiam, quam adamauerunt, pugnacissime defendere quam sine pertinacia quid constantissime dicatur exquirere. Quibus de rebus et alias saepe nobis multa quaesita et disputata sunt et quondam in Hortensi uilla, quae est ad Baulos, cum eo Catulus et Lucullus nosque ipsi postridie uenissemus, quam apud Catulum fuissemus. Quo quidem etiam maturius uenimus, quod erat constitutum, si uentus esset, Lucullo in Neapolitanum, mihi in Pompeianum nauigare. Cum igitur pauca in xysto locuti essemus, tum eodem in spatio consedimus.

----
=== IV. ===

{{pn|10}}Hic Catulus “etsi heri” inquit, “id quod quaerebatur paene explicatum est, ut tota fere quaestio tractata uideatur, tamen exspecto ea, quae te pollicitus es, Luculle, ab Antiocho audita dicturum”. “Equidem”, inquit Hortensius, “feci plus quam uellem: totam enim rem Lucullo integram seruatam oportuit. Et tamen fortasse seruata est: a me enim ea, quae in promptu erant, dicta sunt, a Lucullo autem reconditiora desidero”. Tum ille “non sane”, inquit, “Hortensi, conturbat me exspectatio tua, etsi nihil est eis, qui placere uolunt, tam aduersarium, sed quia non laboro quam ualde ea quae dico probaturus sim, eo minus contrubor. Dicam enim nec mea nec ea, in quibus, si non fuerint, non uinci me malim quam uincere. Sed mehercule, ut quidem nunc se caussa habet, etsi heterno sermone labefactata est, mihi tamen uidetur esse uerissima. Agam igitur, sicut Antiochus agebat: nota enim mihi res est. Nam et uacuo animo illum audiebam et magno studio, eadem de re etiam saepius, ut etiam maiorem exspectationem mei faciam quam modo fecit Hortensius”.

{{pn|11}}Cum ita esset exorsus, ad audiendum animos ereximus. At ille, “cum Alexandriae pro quaestore” inquit “essem, fuit Antiochus mecum et erat iam antea Alexandriae familiaris Antiochi Heraclitus Tyrius, qui et Clitomachum multos annos et Philonem audierat, homo sane in ista philosophia, quae nunc prope dimissa reuocatur, probatus et nobilis, cum quo Antiochum saepe disputantem audiebam, sed utrumque leniter. Et quidem isti libri duo Philonis, de quibus heri dictum a Catulo est, tum erant adlati Alexandriam tumque primum in Antiochi manus uenerant: et homo natura lenissimus — nihil enim poterat fieri illo mitius — stomachari tamen coepit. Mirabar: nec enim umquam ante uideram. At ille, Heracliti memoriam implorans, quaerere ex eo uiderenturne illa Philonis aut ea num uel e Philone uel ex ullo Academico audiuisset aliquando? Negabat. Philonis tamen scriptum agnoscebat; nec id quidem dubitari poterat; nam aderant mei familiares, docti homines, P. et C. Selii et Tetrilius Rogus, qui se illa audiuisse Romae de Philone et ab eo ipso illos duos libros dicerent descripsisse.

{{pn|12}}Tum et illa dixit Antiochus, quae heri Catulus commemorauit a patre suo dicta Philoni, et alia plura, nec se tenuit quin contra suum doctorem librum etiam ederet, qui Sosus inscribitur. Tum igitur et cum Heraclitum studiose audirem contra Antiochum disserentem et item Antiochum contra Academicos, dedi Antiocho operam diligentius, ut caussam ex eo totam cognoscerem. Itaque compluris dies adhibito Heraclito doctisque compluribus et in eis Antiochi fratre Aristo, et praeterea Aristone et Dione, quibus ille secundum fratrem plurimum tribuebat, multum temporis in ista una disputatione consumpsimus. Sed ea pars, quae contra Philonem erat, praetermittenda est; minus enim acer est aduersarius is, qui ista, quae sunt heri defensa, negat Academicos omnino dicere; etsi enim mentitur, tamen est aduersarius lenior. Ad Arcesilan Carneadenque ueniamus”.

----
=== V. ===

{{pn|13}}Quae cum dixisset, sic rursus exorsus est: “primum mihi uidemini — me autem nomine appellabat — cum ueteres physicos nominatis, facere idem, quod seditiosi ciues solent, cum aliquos ex antiquis claros uiros proferunt, quos dicant fuisse popularis, ut eorum ipsi similes esse uideantur. Repetunt enim a P. Valerio, qui exactis regibus primo anno consul fuit, commemorant reliquos, qui leges popularis de prouocationibus tulerint, cum consules essent; tum ad hos notiores, C. Flaminium, qui legem agrariam aliquot annis ante secundum Punicum bellum tribunus plebis tulerit inuito senatu et postea bis consul factus sit, L. Cassium, Q. Pompeium; illi quidem etiam P. Africanum referre in eundem numerum solent. Duos uero sapientissimos et clarissimos fratres, P. Crassum et P. Scaeuolam, aiunt Ti. Graccho auctores legum fuisse, alterum quidem, ut uidemus, palam, alterum, ut suspicantur, obscurius. Addunt etiam C. Marium; et de hoc quidem nihil mentiuntur. Horum nominibus tot uirorum atque tantorum expositis eorum se institutum sequi dicunt.

{{pn|14}}Similiter uos, cum perturbare, ut illi rem publicam, sic uos philosophiam bene iam constitutam uelitis, Empedoclen, Anaxagoran, Democritum, Parmeniden, Xenophanen, Platonem etiam et Socraten profertis. Sed neque Saturninus, ut nostrum inimicum potissimum nominem, simile quicquam habuit ueterum illorum nec Arcesilae calumnia conferenda est cum Democriti uerecundia. Et tamen isti physici raro admodum, cum haerent aliquo loco, exclamant quasi mente incitati, Empedocles quidem, ut interdum mihi furere uideatur, abstrusa esse omnia, nihil nos sentire, nihil cernere, nihil omnino quale sit posse reperire; maiorem autem partem, mihi quidem omnes, isti uidentur nimis etiam quaedam adfirmare plusque profiteri se scire quam sciant.

{{pn|15}}Quod si illi tum in nouis rebus quasi modo nascentes haesitauerunt, nihilne tot saeculis, summis ingeniis, maximis studiis explicatum putamus? Nonne, cum iam philosophorum disciplinae grauissimae constitissent, tum exortus est ut in optima re publica Ti. Gracchus qui otium perturbaret, sic Arcesilas qui constitutam philosophiam euerteret et in eorum auctoritate delitisceret, qui negauissent quicquam sciri aut percipi posse? Quorum e numero tollendus est et Plato et Socrates, alter, quia reliquit perfectissimam disciplinam, Peripateticos et Academicos, nominibus differentis, re congruentis, a quibus Stoici ipsi uerbis magis quam sententiis dissenserunt; Socrates autem de se ipse detrahens in disutatione plus tribuebat eis, quos uolebat refellere. Ita, cum aliud diceret atque sentiret, libenter uti solitus est ea dissimulatione, quam Graeci @ei)rwnei/an uocant; quam ait etiam in Africano fuisse Fannius, idque propterea uitiosum in illo non putandum, quod idem fuierit in Socrate.

----
=== VI. ===

{{pn|16}}Sed fuerint illa uetera, si uoltis, incognita. Nihilne est igitur actum, quod inuestigata sunt, postea quam Arcesilas Zenoni, ut putatur, obtrectans nihil noui reperienti, sed emendanti superiores immutatione uerborum, dum huius definitiones labefactare uolt, conatus est clarissimis rebus tenebras obducere? Cuius primo non admodum probata ratio, quamquam floruit cum acumine ingeni tum admirabili quodam lepore dicendi, proxime a Lacyde solo retenta est, post autem confecta a Carneade, qui est quartus ab Arcesila; audiuit enim Hegesinum, qui Euandrum audierat, Lacydi discipulum, cum Arcesilae Lacydes fuisset. Sed ipse Carneades diu tenuit, nam nonaginta uixit annos, et qui illum audierant admodum floruerunt, e quibus industriae plurimum in Clitomacho fuit — declarat multitudo librorum — ingeni non minus in Aeschine, in Charmada eloquentiae, in Melanthio Rhodio suauitatis. Bene autem nosse Carneaden Stratoniceus Metrodorus putabatur.

{{pn|17}}Iam Clitomacho Philo uester operam multos annos dedit; Philone autem uiuo patrocinium Academiae non defuit. Sed, quod nos facere nunc ingredimur, ut contra Academicos disseramus, id quidam e philosophis et ei quidem non mediocres faciendum omnino non putabant, nec uero esse ullam rationem disputare cum eis qui nihil probarent, Antipatrumque Stoicum, qui multus in eo fuisset, reprehendebant, nec definiri aiebant necesse esse quid esset cognitio aut perceptio aut, si uerbum e uerbo uolumus, comprehensio, quam @kata/lhyin illi uocant, eosque qui persuadere uellent esse aliquid quod comprehendi et percipi posset, inscienter facere dicebant, propterea quod nihil esset clarius @e)nargei/aj, ut Graeci: perspicuitatem aut euidentiam nos, si placet, nominemus fabricemurque, si opus erit, uerba, ne hic sibi — me appellabat iocans — hoc licere putet soli: sed tamen orationem nullam putabant illustriorem ipsa euidentia reperiri posse nec ea, quae tam clara essent, definienda censebant. Alii autem negabant se pro hac euidentia quicquam priores fuisse dicturos, sed ad ea, quae contra dicerentur, dici oportere putabant, ne qui fallerentur.

{{pn|18}}Plerique tamen et definitiones ipsarum etiam euidentium rerum non improbant et rem idoneam de qua quaeratur, et homines dignos, quibuscum disseratur, putant. Philo autem, dum noua quaedam commouet quod ea sustinere uix poterat, quae contra Academicorum pertinaciam dicebantur, et aperte mentitur, ut est reprehensus a patre Catulo, et, ut docuit Antiochus, in id ipsum se induit, quod timebat. Cum enim ita negaret quicquam esse quod comprehendi posset — id enim uolumus esse @a)kata/lhpton — si illud esset, sicut Zeno definiret, tale uisum — iam enim hoc pro @fantasi/aj uerbum satis hesterno sermone triuimus — uisum igitur impressum effictumque ex eo, unde esset, quale esse non posset, ex eo, unde non esset, id nos a Zenone definitum rectissime dicimus: qui enim potest quicquam comprehendi, ut plane confidas perceptum id cognitumque esse, quod est tale, quale uel falsum esset possit? Hoc cum infirmat tollitque Philo, iudicium tollit incogniti et cogniti, ex quo efficitur nihil posse comprehendi; ita imprudens eo, quo minime uolt, reuoluitur. Qua re omnis oratio contra Academiam suscipitur a nobis, ut retineamus eam definitionem, quam Philo uoluit euertere; quam nisi obtinemus, percipi nihil posse concedimus.

----
=== VII. ===

{{pn|19}}Ordiamur igitur a sensibus, quorum ita clara iudicia et certa sunt, ut, si optio naturae nostrae detur, et ab ea deus aliqui requirat contentane sit suis integris incorruptisque sensibus an postulet melius aliquid, non uideam quid quaerat amplius. Nec uero hoc loco exspectandum est, dum de remo inflexo aut de collo columbae respondeam; non enim is sum, qui quidquid uidetur tale dicam esse quale uideatur. Epicurus hoc uiderit et alia multa. Meo autem iudicio ita est maxima in sensibus ueritas, si et sani sunt ac ualentes et omnia remouentur, quae obstant et impediunt. Itaque et lumen mutari saepe uolumus et situs earum rerum, quas intuemur, et interualla aut contrahimus aut diducimus, multaque facimus usque eo, dum adspectus ipse fidem faciat sui iudici. Quod idem fit in uocibus, in odore, in sapore, ut nemo sit nostrum qui in sensibus sui cuiusque generis iudicium requirat acrius.

{{pn|20}}Adhibita uero exercitatione et arte, ut oculi pictura teneantur, aures cantibus, quis est quin cernat quanta uis sit in sensibus? Quam multa uident pictores in umbris et in eminentia, quae nos non uidemus! Quam multa, quae nos fugiunt in cantu, exaudiunt in eo genere exercitati, qui primo inflatu tibicinis Antiopam esse aiunt aut Andromacham, cum id nos ne suspicemur quidem! Nihil necesse est de gustatu et odoratu loqui, in quibus intellegentia, etsi uitiosa, est quaedam tamen. Quid de tactu, et eo quidem, quem philosophi interiorem uocant, aut doloris aut uoluptatis, in quo Cyrenaici solo putant ueri esse iudicium, quia sentiatur? Postestne igitur quisquam dicere inter eum, qui doleat, et inter eum, qui in uoluptate sit, nihil interesse, aut, ita qui sentiet non apertissime insaniat?

{{pn|21}}Atqui qualia sunt haec, quae sensibus percipi dicimus, talia secuntur ea, quae non sensibus ipsis percipi dicuntur, sed quodam modo sensibus, ut haec: “illud est album, hoc dulce, canorum illud, hoc bene olens, hoc asperum”. Animo iam haec tenemus comprehensa, non sensibus. “Ille” deinceps “ecus est, ille canis”. Cetera series deinde sequitur, maiora nectens, ut haec, quae quasi expletam rerum comprehensionem amplectuntur: “si homo est, animal est mortale, rationis particeps”, quo e genere nobis notitiae rerum imprimuntur, sine quibus nec intellegi quicquam nec quaeri disputariue potest.

{{pn|22}}Quod si essent falsae notitiae — @e)nnoi/as^ enim notitias appellare tu uidebare — si igitur essent hae falsae aut eius modi uisis impressae, qualia uisa a falsis discerni non possent, quo tandem eis modo uteremur? Quo modo autem quid cuique rei consentaneum esset, quid repugnaret uideremus? Memoriae quidem certe, quae non modo philosophiam, sed omnis uitae usus omnisque artis una maxime continet, nihil omnino loci relinquitur. Quae potest enim esse memoria falsorum, aut quid quisquam memeinit, quod non animo comprehendit et tenet? Ars uero quae potest esse nisi quae non ex una aut duabus, sed ex multis animi perceptionibus constat? Quam si subtraxeris, qui distingues artificem ab inscio? Non enim fortuito hunc artificem dicemus esse, illum negabimus, sed cum alterum percepta et comprehensa tenere uidemus, alterum non item. Cumque artium aliud eius modi genus sit, ut tantum modo animo rem cernat, aliud, ut moliatur aliquid et faciat, quo modo aut geometres cernere ea potest, quae aut nulla sunt aut internosci a falsis non possunt, aut is, qui fidibus utitur, explere numeros et conficere uersus? Quod idem in similibus quoque artibus continget, quarum omne opus est in faciendo atque agendo. quid enim est quod arte effici possit, nisi is, qui artem tractabit, multa perceperit?

----
=== VIII. ===

{{pn|23}}Maxime uero uirtutum cognitio confirmat percipi et comprehendi multa posse. In quibus solis inesse etiam scientiam dicimus, quam nos non comprehensionem modo rerum, sed eam stabilem quoque et immutabilem esse censemus, itemque sapientiam, artem uiuendi, quae ipsa ex sese habeat constantiam. Ea autem constantia si nihil habeat percepti et cogniti, quaero unde nata sit aut quo modo? Quaero etiam, ille uir honus, qui statuit omnem cruciatum perferre, intolerabili dolore lacerari potius quam aut officium prodat aut fidem, cur has sibi tam grauis leges imposuerit, cum quam ob rem ita oporteret nihil haberet comprehensi percepti cogniti constituti? Nullo igitur modo fieri potest ut quisquam tanti aestimet aequitatem et fidem, ut eius conseruandae causa nullum supplicium recuset, nisi eis rebus adsensus sit, quae falsae esse non possint.

{{pn|24}}Ipsa uero sapientia, si se ignorabit sapientia sit necne, quo modo primum obtinebit nomen sapientiae? Deinde quo modo suscipere aliquam rem aut agere fidenter audebit, cum certi nihil erit quod sequatur? Cum uero dubitabit quid sit extremum et ultimum bonorum, ignorans quo omnia referantur, qui poterit esse sapientia? Atque etiam illud perspicuom est, constitui necesse esse initium, quod sapientia, cum quid agere incipiat, sequatur, idque initium esse naturae accommodatum. Nam aliter appetitio — eam enim uolumus esse @o(rmh/n — qua ad agendum impellimur, et id appetimus, quod est uisusm, moueri non potest.

{{pn|25}}Illud autem, quod mouet, prius oportet uideri eique credi, quod fieri non potest, si id, quod uisum erit, discerni non poterit a falso. Quo modo autem moueri animus ad appetendum potest, si id, quod uidetur, non percipitur accommodatumne naturae sit an alienum? Itemque, si quid offici sui sit non occurrit animo, nihil umquam omnino aget, ad nullam rem umquam impelletur, numquam mouebitur. Quod si aliquid aliquando acturus est, necesse est id ei uerum, quod occurrit, uideri.

{{pn|26}}Quid quod, si ista uera sunt, ratio omnis tollitur, quasi quaedam lux lumenque uitae? tamenne in ista prauitate perstabitis? Nam quaerendi initium ratio attulit, quae perfecit uirtutem, cum esset ipsa ratio confirmata quaerendo. Quaestio autem est appetitio cognitionis quaestionisque finis inuentio. At nemo inuenit falsa, nec ea, quae incerta permanent, inuenta esse possunt, sed, cum ea, quae quasi inuoluta fuerunt, aperta sunt, tum inuenta dicuntur. Sic et initium quaerendi et exitus percipiendi et comprehendendi tenetur. Itaque argumenti conclusio, quae est Graece @a)po/deicis^, ita definitur: “ratio, quae ex rebus perceptis ad id, quod non percipiebatur, adducit”.

----
=== IX. ===

{{pn|27}}Quod si omnia uisa eius modi essent, qualia isti dicunt, ut ea uel falsa esse possent, neque ea posset ulla notio discernere, quo modo quemquam aut conclusisse aliquid aut inuenisse diceremus aut quae esset conclusi argumenti fides? Ipsa autem philosophia, quae rationibus progredi debet, quem habebit exitum? Sapientiae uero quid futurum est? Quae neque de se ipsa dubitare debet neque de suis decretis, quae philosophi uocant @do/gmata, quorum nullum sine scelere prodi poterit. Cum enim decretum proditur, lex ueri rectique proditur, quo et uitio et amicitiarum proditiones et rerum publicarum nasci solent. Non potest igitur dubitari quin decretum nullum falsum possit esse sapientis neque satis sit non esse falsum, sed etiam stabile fixum ratum esse debeat, quod mouere nulla ratio queat. Talia autem neque esse neque uideri possunt eorum ratione, qui illa uisa, e quibus omnia decreta sunt nata, negant quicquam a falsis interesse.

{{pn|28}}Ex hoc illud est natum quod postulabat Hortensius, ut id ipsum saltem perceptum a sapiente diceretis, nihil posse percipi. Sed Antipatro hoc idem postulanti, cum diceret ei, qui adfirmaret nihil posse percipi, unum tamen illud dicere percipi posse consentaneum esse, ut alia non possent, Carneades acutius resistebat. Nam tantum abesse dicebat, ut id consentaneum esset, ut maxime etiam repugnaret. Qui enim negaret quicquam esse quod perciperetur, eum nihil excipere; ita necesse esse, ne id ipsum quidem, quod exceptum non esset, comprehendi et percipi ullo modo posse.

{{pn|29}}Antiochus ad istum locum pressius uidebatur accedere. Quoniam enim id haberet Academici decretum — sentitis enim iam hoc me @do/gma dicere — nihil posse percipi, non debere eos in suo decreto, sicut in ceteris rebus, fluctuare, praesertim cum in eo summa consisteret; hanc enim esse regulam totius philosophiae, constitutionem ueri falsi, cogniti incogniti; quam rationem quoniam susciperent docereque uellent quae uisa accipi oporteret, quae repudiari, certe hoc ipsum, ex quo omne ueri falsique iudicium esset, percipere eos debuisse; etenim duo esse haec maxima in philosophia, iudicium ueri et finem bonorum, nec sapientem posse esse, qui aut cognoscendi esse initium ignoret aut extremum expetendi, ut aut unde proficiscatur aut quo perueniendum sit nesciat; haec autem habere dubia nec eis ita confidere, ut moueri non possint, abhorrere a sapientia plurimum. Hoc igitur modo potius erat ab his postulandum, ut hoc unum saltem, percipi nihil posse, perceptum esse dicerent. Sed de inconstantia totius illorum sententiae, si ulla sententia cuiusquam esse potest nihil approbantis, sit, ut opinor, dictum satis.

----
=== X. ===

{{pn|30}}Sequitur disputatio copiosa illa quidem, sed paulo abstrusior — habet enim aliquantum a physicis — ut uerear ne maiorem largiar ei, qui contra dicturus est, libertatem et licentiam. Nam quid eum facturum putem de abditis rebus et obscuris, qui lucem eripere conetur? Sed disputari poterat subtiliter, quanto quasi artificio natura fabricata esset primum animal omne, deinde hominem maxime, quae uis esset in sensibus, quem ad modum primum uisa nos pellerent, deinde appetitio ab his pulsa sequeretur, tum ut sensus ad res percipiendas intenderemus. Mens enim ipsa, quae sensuum fons est atque etiam ipse sensus est, naturalem uim habet, quam intendit ad ea, quibus mouetur. Itaque alia uisa sic adripit, ut eis statim utatur, alia quasi recondit, e quibus memoria oritur. Cetera autem similitudinibus construit, ex quibus efficiuntur notitiae rerum, quas Graeci tum @e)nnoi/as^, tum @prolh/yeis^ uocant. Eo cum accessit ratio argumentique conclusio rerumque innumerabilium multitudo, tum et perceptio eorum omnium apparet et eadem ratio perfecta his gradibus ad sapientiam peruenit.

{{pn|31}}Ad rerum igitur scientiam uitaeque constantiam aptissima cum sit mens hominis, amplectitur maxime cognitionem, et istam @kata/lhyin, quam, ut dixi, uerbum e uerbo exprimentes comprehensionem dicemus, cum ipsam per se amat — nihil est enim ei ueritatis luce dulcius — tum etiam propter usum. Quocirca et sensibus utitur et artis efficit quasi sensus alteros, et usque eo philosophiam ipsam corroborat, ut uirtutem efficiat, et qua re una uita omnis apta sit. Ergo ei, qui negant quicquam posse comprehendi, haec ipsa eripiunt uel instrumenta uel ornamenta uitae uel potius etiam totam uitam euertunt funditus ipsumque animal orbant animo, ut difficile sit de termeritate eorum, perinde ut causam postulat, dicere.

{{pn|32}}Nec uero satis constituere possum quod sit eorum consilium aut quid uelint. Interdum enim cum adhibemus ad eos orationem eius modi: “si ea, quae disputentur, uera sint, tum omnia fore incerta”, respondent: “quid ergo istud ad nos? Num nostra culpa est? Naturam accusa, quae in profundo ueritatem, ut ait Democritus, penitus abstruserit”. Alii autem elegantius, qui etiam queruntur, quod eos insimulemus omnia incerta dicere, quantumque intersit inter incertum et id, quod percipi non possit, docere conantur eaque distinguere. Cum his igitur agamus, qui haec distingunt, illos, qui omnia sic incerta dicunt, ut stellarum numerus par an impar sit, quasi desperatos aliquos relinquamus. Volunt enim — et hoc quidem uel maxime uos animaduertebam moueri — probabile aliquid esse et quasi ueri simile, eaque se uti regula et in agenda uita et in quaerendo ac disserendo.

----
=== XI. ===

{{pn|33}}Quae ista regula est ueri et falsi, si notionem ueri et falsi, propterea quod ea non possunt internosci, nullam habemus? Nam si habemus, interesse oportet ut inter rectum et prauom, sic inter uerum et falsum. Si nihil interest, nulla regula est nec potest is, cui est uisio ueri falsique communis, ullum habere iudicium aut ullam omnino ueritatis notam. Nam cum dicunt hoc se unum tollere, ut quicquam possit ita uideri, ut non eodem modo falsum etiam possit uideri, cetera autem concedere, faciunt pueriliter. Quo enim omnia iudicantur sublato reliqua se negant tollere: ut si quis, quem oculis priuauerit, dicat ea, quae cerni possent, se ei non ademisse. Vt enim illa oculis modo agnoscuntur, sic reliqua uisis, sed propria ueri, non communi ueri et falsi nota. Quam ob rem, siue tu probabilem uisionem siue probabilem et quae non impediatur, ut Carneades uolebat, siue aliud quid proferes quod sequare, ad uisum illud, de quo agimus, tibi erit reuertendum.

{{pn|34}}In eo autem, si erit communitas cum falso, nullum erit iudicium, quia proprium in communi signo notari non potest. Sin autem commune nihil erit, habeo quod uolo; id enim quaero, quod ita mihi uideatur uerum, ut non possit item falsum uideri. Simili in errore uersantur, cum conuicio ueritatis coacti perspicua a perceptis uolunt distinguere et conantur ostendere esse aliquid perspicui, uerum illud quidem impressum in animo atque mente, neque tamen id percipi atque comprendi posse. Quo enim modo perspicue dixeris album esse aliquid, cum possit accidere ut id, quod nigrum sit, album esse uideatur, aut quo modo ista aut perspicua dicemus aut impressa subtiliter, cum sit incertum uere inaniterne moueatur? Ita neque color neque corpus nec ueritas nec argumentum nec sensus neque perspicuom ullum relinquitur.

{{pn|35}}Ex hoc illud eis usu uenire solet, ut, quidquid dixerint, a quibusdam interrogentur: “ergo istuc quidem percipis?” Sed qui ita interrogant, ab eis irridentur; non enim urguent, ut coarguant neminem ulla de re posse contendere nec adseuerare sine aliqua eius rei, quam sibi quisque placere dicit, certa et propria nota. Qud est igitur istuc uestrum probabile? Nam si, quod cuique occurrit et primo quasi adspectu probabile uidetur, id confimatur, quid eo leuius?

{{pn|36}}Sin ex circumspectione aliqua et accurata consideratione, quod uisum sit, id se dicent sequi, tamen exitum non habebunt, primum quia eis uisis, inter quae nihil interest, aequaliter omnibus abrogatur fides, deinde, cum dicant posse accidere sapienti ut, cum omnia fecerit diligentissimeque circumspexerit, exsistat aliquid quod et ueri simile uideatur et absit longissime a uero, ne si magnam partem quidem, ut solent dicere, ad uerum ipsum aut quam proxime accedant, confidere sibi poterunt. Vt enim confidant, notum eis esse debebit insigne ueri, quo obscurato et oppresso quod tandem uerum sibi uidebuntur attingere? Quid autem tam absurde dici potest quam cum ita locuntur: “est hoc quidem illius rei signum aut argumentum et ea re id sequor, sed fieri potest ut id, quod significatur, aut falsum sit aut nihil sit omnino”. Sed de perceptione hactenus. Si quis enim ea, quae dicta sunt, labefactare uolet, facile etiam absentibus nobis ueritas se ipsa defendet.

----
=== XII. ===

{{pn|37}}His satis cognitis, quae iam explicata sunt, nunc de adsensione atque approbatione, quam Graeci @sugkata/qesin uocant, pauca dicemus, non quo non latus locus sit, sed paulo ante iacta sunt fundamenta. Nam cum uim, quae esset in sensibus, explicabamus, simul illud aperiebatur, comprehendi multa et percipi sensibus, quod fieri sine adsensione non potest. Deinde cum inter inanimum et animal hoc maxime intersit, quod animal agit aliquid — nihil enim agens ne cogitari quidem potest quale sit — aut ei sensus adimendus est aut ea, quae est in nostra potestate sita, reddenda adsensio.

{{pn|38}}At uero animus quodam modo eripitur eis, quos neque sentire neque adsentiri uolunt. Vt enim necesse est lancem in libra ponderibus impositis deprimi, sic animum perspicuis cedere; nam quo modo non potest anima ullum non appetere id, quod accommodatum ad naturam appareat — Graeci id @oi)kei=on appellant — sic non ptest obiectam rem perspicuam non approbare. Quamquam, si illa, de quibus disputatum est, uera sunt nihil attinet de adsensione omnino loqui; qui enim quid percipit, adsentitur statim. Sed haec etiam secuntur, nec memoriam sine adsensione posse constare nec notitias rerum anec artis, idque, quod maximum est, ut sit aliquid in nostra potestate, in eo, qui rei nulli adsentietur, non erit.

{{pn|39}}Vbi igitur uirtus, si nihil situm est in ipsis nobis? Maxime autem absurdum uitia in ipsorum esse potestate neque peccare quemquam nisi adsensione, hoc idem in uirtute non esse, cuius omnis constantia et firmitas ex eis rebus constat, quibus adsensa est et quas approbauit, omninoque ante uideri aliquid quam agamus necesse est, eique, quod uisum sit, adsentiatur. Qua re qui aut uisum aut adsensum tollit, is omnem actionem tollit e uita.

----
=== XIII. ===

{{pn|40}}Nunc ea uideamus, quae contra ab his disputari solent. Sed prius potestis totius eorum rationis quasi fundamenta cognoscere. Componunt igitur primum artem quandam de eis, quae uisa dicimus, eorumque et uim et genera definiunt, in his, quale sit id, quod percipi et comprehendi possit, totidem uerbis quot Stoici. Deinde illa exponunt duo, quae quasi contineant omnem hanc quaestionem: quae ita uideantur, ut etiam alia eodem modo uideri possint nec in eis quicquam intersit, non posse eorum alia percipi, alia non percipi: nihil interesse autem, non modo si omni ex parte eiusdem modi sint, sed etiam si discerni non possint. Quibus positis unius argumenti conclusione tota ab his caussa comprehenditur. Composita autem ea conclusio sic est: “eorum, quae uidentur, alia uera sunt, alia falsa, et quod falsum est, id percipi non potest: quod autem uerum uisum est id omne tale est, ut eiusdem modi falsum etiam possit uideri”. Et “quae uisa sint eius modi, ut in eis nihil intersit, non posse accidere ut eorum alia percipi possint, alia non possint.

{{pn|41}}nullum igitur est uisum quod percipi possit”. Quae autem sumunt, ut concludant id quod uolunt, ex his duo sibi putant concedi: neque enim quisquam repugnat. Ea sunt haec: “quae uisa falsa sint, ea percipi non posse”, et alterum: “inter quae uisa nihil intersit, ex eis non posse alia talia esse, ut percipi possint, alia ut non possint”: reliqua uero multa et uaria oratione defendunt, quae sunt item duo, unum: “quae uideantur, eorum alia uera esse, alia falsa”, alterum: “omne uisum, quod sit a uero, tale esse, quale etiam a falso possit esse”.

{{pn|42}}Haec duo proposita non praeteruolant, sed ita dilatant, ut non mediocrem curam adhibeant et diligentiam; diuidunt enim in partis et eas quidem magnas: primum in sensus, deinde in ea, quae ducuntur a sensibus et ab omni consuetudine, quam obscurari uolunt. Tum perueniunt ad eam partem, ut ne ratione quidem et coniectura ulla res percipi possit. Haec autem uniuersa concidunt etiam minutius. Vt enim de sensibus hesterno sermone uidistis, item faciunt de reliquis, in singulisque rebus, quas in minima dispertiunt, uolunt efficere eis omnibus, quae uisa sint, ueris adiuncta esse falsa, quae a ueris nihil differant: ea cum talia sint, non posse comprehendi.

----
=== XIV. ===

{{pn|43}}Hanc ego subtilitatem philosophia quidem dignissmam iudico, sed ab eorum caussa, qui ita disserunt, remotissimam. Definitiones enim et partitiones et horum luminibus utens oratio, tum similitudines dissimilitudinesque et earum tenuis et acuta distinctio fidentium est hominum illa uera et firma et certa esse quae tutentur, non eorum qui clament nihilo magis uera illa esse quam falsa. Quid enim agant si, cum aliquid definierint, roget eos quispiam, num illa definitio possit in aliam rem transferri quamlubet? Si posse dixerint, quid dicere habeant cur illa uera definitio sit? Si negauerint, fatendum sit, quoniam uel illa uera definitio transferri non possit in falsum, quod ea definitione explicetur, id percipi posse, quod minime illi uolunt. Eadem dici poterunt in omnibus partibus.

{{pn|44}}Si enim dicent ea, de quibus disserent, se dilucide perspicere nec ulla communione uisorum impediri, comprehendere ea se fatebuntur. Sin autem negabunt uera uisa a falsis posse distingui, qui poterunt longius progredi? Occurretur enim, sicut occursum est. Nam concludi argumentum non potest nisi eis quae ad concludendum sumpta erunt ita probatis, ut falsa eiusdem modi nulla possint esse. Ergo si rebus comprehensis et perceptis nisa et progressa ratio hoc efficiet, nihil posse comprehendi, quid potest reperiri quod ipsum sibi repugnet magis? Cumque ipsa natura accuratae orationis hoc profiteatur, se aliquid patefacturam quod non appareat et, quo id facilius adsequatur, adhibituram et sensus et ea quae perspicua sint, qualis est istorum oratio, qui omnia non tam esse quam uideri uolunt? Maxime autem conuincuntur, cum haec duo pro congruentibus sumunt tam uehementer repugnantia: primum esse quaedam falsa uisa, quod cum uolunt, declarant quaedam esse uera: deinde ibidem, inter falsa uisa et uera nihil interesse. At primum sumpseras, tamquam interesset: ita priori posterius, posteriori superius non iungitur.

{{pn|45}}Sed progrediamur longius et ita agamus ut nihil nobis adsentati esse uideamur, quaeque ab eis dicuntur, sic persequamur ut nihil in praeteritis relinquamus. Primum igitur perspicuitas illa quam diximus, satis magnam habet uim ut ipsa per sese ea quae sint, nobis ita ut sint indicet. Sed tamen, ut maneamus in perspicuis firmius et constantius, maiore quadam opus est uel arte uel diligentia, ne ab eis quae clara sint ipsa per sese, quasi praestigiis quibusdam et captionibus depellamur. Nam qui uoluit subuenire erroribus Epicurus eis qui uidentur conturbare ueri cognitionem, dixitque sapientis esse opinionem a perspicuitate seiungere, nihil profecit: ipsius enim opinionis errorem nullo modo sustulit.

----
=== XV. ===

{{pn|46}}Quam ob rem cum duae caussae perspicuis et euidentibus rebus aduersentur, auxilia totidem sunt contra comparanda. Aduersatur enim primum, quod parum defigunt animos et intendunt in ea quae perspicua sunt, ut quanta luce ea circumfusa sint possint agnoscre; alterum est, quod fallacibus et captiosis interrogationibus circumscripti atque decepti quidam, cum eas dissoluere non possunt, desciscunt a ueritate. Oportet igitur et ea, quae pro perspicuitate responderi possunt, in promptu habere, de quibus iam diximus, et esse armatos, ut occurrere possimus interrogationibus eorum captionesque discutere: quod deinceps facere constitui.

{{pn|47}}Exponam igitur generatim argumenta eorum, quoniam ipsi etiam illi solent non confuse loqui. Primum conantur ostendere multa posse uideri esse, quae omnino nulla sint, cum animi inaniter moueantur eodem modo rebus eis, quae nullae sint ut eis, quae sint. Nam cum dicatis, inquiunt, uisa quaedam mitti a deo, uelut ea quae in somnis uideantur quaeque oraclis auspiciis extis declarentur — haec enim aiunt probari Stoicis, quos contra disputant — quaerunt quonam modo, falsa uisa quae sint, ea deus efficere possit probabilia: quae autem plane proxime ad uerum accedant, efficere non possit, aut, si ea quoque possit, cur illa non possit, quae perdifficiliter, internoscantur tamen? Et, si haec, cur non inter quae nihil sit omnino?

{{pn|48}}Deinde, cum mens moueatur ipsa per sese, ut et ea declarant, quae cogitatione depingimus, et ea quae uel dormientibus uel furiosis uidentur non numquam, ueri simile est sic etiam mentem moueri, ut non modo non internoscat uera uisa illa sint anne falsa, sed ut in eis nihil intersit omnino: ut si qui tremerent et exalbescerent uel ipsi per se motu mentis aliquo uel obiecta terribili re extrinsecus, nihil ut esset, qui distingueretur tremor ille et pallor, neque ut quicquam intresset inter intestinum et oblatum. Postremo si nulla uisa sunt probabilia quae falsa sint, alia ratio est. Sin autem sunt, cur non etiam quae non facile internoscantur? Cur non ut plane nihil intersit, praesertim cum ipsi dicatis sapientem in furore sustinere se ab omni adsensu, quia nulla in uisis distinctio appareat?

----
=== XVI. ===

{{pn|49}}Ad has omnis uisiones inanis Antiochus quidem et permulta dicebat et erat de hac una re unius diei disputatio. Mihi autem non idem faciendum puto, sed ipsa capita dicenda. Et primum quidem hoc reprehendendum, quod captiosissimo genere interrogationis utuntur, quod genus minime in philosophia probari solet, cum aliquid minutatim et gradatim additur aut demitur. Soritas hoc uocant, quia aceruom efficiunt uno addito grano. Vitiosum sane et captiosum genus! Sic enim adscenditis: si tale uisum obiectum est a deo dormienti ut probabile sit, cur non etiam ut ualde ueri simile, cur deinde non ut difficiliter a uero internoscatur, deinde ut ne internoscatur quidem, postremo ut nihil inter hoc et illud intersit? Huc si perueneris me tibi primum quidque concedente, meum uitium fuerit, sin ipse tua sponte processeris, tuum.

{{pn|50}}Quis enim tibi dederit aut omnia deum posse aut ita facturum esse si possit? Quo modo autem sumis ut, si quid cui simile esse possit, sequatur ut etiam difficiliter internosci possit, deinde ut ne internosci quidem, postremo ut eadem sint? Vt, si lupi canibus similes, eosdem dices ad extremum. Et quidem honestis similia sunt quaedam non honesta et bonis non bona et artificiosis minime artificiosa: quid dubitamus igitur adfirmare nihil inter haec interesse? Ne repugnantia quidem uidemus? Nihil est enim quod de suo genere in aliud genus transferri possit. At si efficeretur ut inter uisa differentium generum nihil interesset, reperirentur quae et in suo genere essent et in alieno.

{{pn|51}}Quod fieri qui potest? Omnium deinde inanium uisorum una depulsio est, siue illa cogitatione informantur, quod fieri solere concedimus, siue in quete siue per uinum siue per insaniam. Nam ab omnibus eius modi uisis perspicuitatem, quam mordicus tenere debemus, abesse dicemus. Quis enim, cum sibi fingit aliquid et cogitatione depingit, non simul ac se ipse commouit atque ad se reuocauit, sentit quid intersit inter perspicua et inania? Eadem ratio est somiuorum. Num censes Ennium, cum in hortis cum Ser. Galba uicino suo ambulauisset, dixisse: “uisus sum mihi cum Galba ambulare”? At, cum somniauit, ita narrauit: “uisus Homerus adesse poeta”. Idemque in Epicarmo: “nam uidebar somniare med ego esse mortuom”. Itaque, simul ut experrecti sumus, uisa illa contemnimus neque ita habemus, ut ea, quae in foro gessimus.

----
=== XVII. ===

{{pn|52}}At enim dum uidentur, eadem est in somnis species eorumque, quae uigilantes uidemus! Primum interest: sed id omittamus. Illud enim dicimus, non eandem esse uim neque integritatem dormientium et uigilantium nec mente nec sensu. Ne uinulenti quidem quae faciunt, eadem approbatione faciunt qua sobrii: dubitant, haesitant, reuocant se interdum eisque quae uidentur, imbecillius adsentiuntur, cumque edormiuerunt, illa uisa quam leuia fuerint intellegunt. Quod idem contingit insanis, ut et incipientes furere sentiant et dicant aliquid, quod non sit, id uideri sibi, et, cum relaxentur, sentiant atque illa dicant Alcmaeonis: “sed mihi ne utiquam cor consentiti cum oculorum adspectu” ...

{{pn|53}}At enim ipse sapiens sustinet se in furore, ne approbet falsa pro ueris. Et alias quidem saepe, si aut in sensibus ipsius est aliqua forte grauitas aut tarditas aut obscuriora sunt quae uidentur aut a perspiciendo temporis breuitate excluditur. Quamquam totum hoc, sapientem aliquando sustinere adsensionem, contra uos est; si enim inter uisa nihil interesset, aut semper sustineret aut numquam. Sed ex hoc genere toto perspici potest leuitas orationis eorum, qui omnia cupiunt confundere. Quaerimus grauitatis constantiae, firmitatis sapientiae iudicium: utimur exemplis somniantium furiosorum ebriosorum. Illud attendimus in hoc omni genere quam inconstanter loquamur? Non enim proferremus uino aut somno oppressos aut mente captos tam absurde, ut tum diceremus interesse inter uigilantium uisa et sobriorum et sanorum et eorum qui essent aliter adfecti, tum nihil interesse.

{{pn|54}}Ne hoc quidem cernunt, omnia se reddere incerta, quod nolunt? Ea dico incerta, quae @a)/dhla Graeci. Si enim res se ita habeant, ut nihil intersit utrum ita cui uideatur ut insano, an sano, cui possit exploratum esse de sua sanitate? Quod uelle efficere non mediociris insaniae est. Similitudines uero aut geminorum aut signorum anulis impressorum pueriliter consectantur. Quis enim nostrum similitudines negat esse, cum eae plurimis in rebus appareant? Sed, si satis est ad tollendam cognitionem similia esse multa multorum, cur eo non estis contenti, praesertim concedentibus nobis, et cur id potius contenditis, quod rerum natura non patitur, ut non suo quidque genere sit tale, quale est, nec sit in duobus aut pluribus nulla re differens ulla communitas? Vt si sint et oua ouorum et apes apium simillimae: quid pugnas igitur, aut quid tibi uis in geminis? Conceditur enim similis esse, quo contentus esse potueras; tu autem uis eosdem plane esse, non similis, quod fieri nullo modo potest.

{{pn|55}}Dein confugis ad physicos, eos qui maxime in Academia irridentur, a quibus ne tu quidem iam te abstinebis, et ais Democritum dicere innumerabilis esse mundos et quidem sic quosdam inter sese non solum similis, sed undique perfecte et absolute ita paris, ut inter eos nihil prorsus intersit [et eos quidem innumerabilis] itemque homines. Deinde postulas ut, si mundus ita sit par alteri mundo ut inter eos ne minimum quidem intersit, concedatur tibi ut in hoc quoque nostro mundo aliquid alicui sic sit par ut nihil differat, nihil intersit. Cur enim, inquies, ex illis indiuiduis, unde omnia Democritus gigni adfirmat, in reliquis mundis et in eis quidem innumerabilibus innumerabiles Q. Lutatii Catuli non modo possint esse, sed etiam sint, in hoc tanto mundo Catulus alter non possit effici?

----
=== XVIII. ===

{{pn|56}}Primum quidem me ad Democritum uocas, cui non adsentior potiusque refello propter id, quod dilucide docetur a politioribus physicis, singularum rerum singulas proprietates esse. Fac enim antiquos illos Seruilios, qui gemini fuerunt, tam similis quam diciuntur, num censes etiam eosdem fuisse? Non cognoscebantur foris, at domi; non ab alienis, at a suis. An non uidemus hoc usu uenire ut, quos numquam putassemus a nobis internosci posse, eos consuetudine adhibita tam facile internosceremus, uti ne minimum quidem similes uiderentur?

{{pn|57}}Hic, pugnes licet, non repugnabo: quin etiam concedam illum ipsum sapientem de quo omnis hic sermo est, cum ei res similes occurrant quas non habeat dinotatas, retenturum adsensum nec umquam ulli uiso adsensurum, nisi quod tale fuerit, quale falsum esse non possit. Sed et ad ceteras res habet quandam artem, qua uera a falsis possit distinguere, et ad similitudines istas usus adhibendus est. Vt mater geminos internoscit consuetudine oculorum, sic tu internosces, si adsueueris. Videsne ut in prouerbio sit ouorum inter se similitudo? Tamen hoc accepimus, Deli fuisse compluris saluis rebus illis, qui gallinas alere permultas quaestus caussa solerent: ei cum ouom inspexerant, quae id gallina peperisset dicere solebant.

{{pn|58}}Neque id est contra nos, nam nobis satis est oua illa non internoscere: nihil enim magis adsentiri par est hoc illud esse, quasi inter illa omnino nihil interesset; habeo enim regulam, ut talia uisa uera iudicem, qualia falsa esse non possint; ab hac mihi non licet transuersum, ut aiunt, digitum discedere, ne confundam omnia. Veri enim et falsi non modo cognitio, sed etiam natura tolletur, si nihil erit quod intersit, ut etiam illud absurdum sit, quod interdum soletis dicere, cum uisa in animos imprimantur, non uos id dicere, inter ipsas impressiones nihil interesse, sed inter species et quasdam formas eorum. Quasi uero non specie uisa iudicentur, quae fidem nullam habebunt sublat ueri et falsi nota.

{{pn|59}}Illud uero perabsurdum, quod dicitis, probabilia uos sequi, si re nulla impediamini. Primum qui potestis non impediri, cum a ueris falsa non distent, deinde quod iudicium est ueri, cum sit commune falsi? Ex his illa necessario nata est @e)poxh/, id est adsensionis retentio, in qua melius sibi constitit Arcesilas, si uera sunt quae de Carneade non nulli existimant. Si enim percipi nihil potest, quod utrique uisum est, tollendus adsensus est. Quid enim est tam futile quam quicquam aprobare non cognitum? Carneaden autem etiam heri audiebamus solitum esse eo delabi interdum ut diceret opinaturum, id est peccaturum esse sapientem. Mihi porro non tam certum est esse aliquid quod comprehendi possit, de quo iam nimium etiam diu disputo, quam sapientem nihil opinari, id est, numquam adsentiri rei uel falsae uel incognitae.

{{pn|60}}Restat illud, quod dicunt ueri inueniendi caussa contra omnia dici oportere et pro omnibus. Volo igitur uidere quid inuenerint. Non solemus, inquit, ostendere. Quae sunt tandem ista mysteria, aut cur celatis, quasi turpe aliquid, sententiam uestram? Vt qui audient, inquit, ratione potius quam auctoritate ducantur. Quid si utroque? Num peius est? Vnum tamen illud non celant, nihil esse quod percipi possit. An in eo auctoritas nihil obest? Mihi quidem uidetur uel plurimum. quis enim ista tam aperte perspicueque et peruersa et falsa secutus esset, nisi tanta in Arcesila, multo etiam maior in Carneade et copia rerum et dicendi uis fuisset?

----
=== XIX. ===

{{pn|61}}Haec Antiochus fere et Alexandriae tum et multis annis post, multo etiam adseuerantius, in Syria cum esset mecum, paulo ante quam est mortuos. Sed iam confirmata caussa te, hominem amicissimum — me autem appellabat — et aliquot annis minorem natu, non dubitabo monere. Tune, cum tantis laudibus philosophiam extuleris Hortensiumque nostrum dissentientem commoueris, eam philosophiam sequere quae confundit uera cum falsis, spoliat nos iudicio, priuat approbatione, comnibus orbat sensibus? Et Cimmeriis quidem, quibus adspectum solis siue deus aliquis siue natura ademerat siue eius loci quem incolebant situs, ignes tamen aderant, quorum illis uti lumine licebat, isti autem, quos tu probas,tantis offusis tenebris ne scintillam quidem ullam nobis ad dispiciendum reliquerunt; quos si sequamur, eis uinculis simus adstricti, ut nos commouere nequeamus.

{{pn|62}}Sublata enim adsensione omnem et motum animorum et actionem rerum sustulerunt, quod non modo recte fieri, sed omnino fieri non potest. Prouide etiam ne uni tibi istam sententiam minime liceat defendere. An tu, cum res occultissimas aperueris in lucemque protuleris iuratusque dixeris ea te comperisse, quod mihi quoque licebat, qui ex te illa cognoueram, negabis esse rem ullam quae cognosci comprehendi percipi possit? Vide, quaeso, etiam atque etiam ne illarum, quoque rerum pulcherrimarum a te ipso minuatur auctoritas”. Quae cum dixisset ille, finem fecit.

{{pn|63}}Hortensius autem uehementer admirans, quod quidem perpetuo Lucullo loquente fecerat, ut etiam manus saepe tolleret, nec mirum, nam numquam arbitror contra Academiam dictum esse subtilius, me quoque, iocansne an ita sentiens — non enim satis intellegebam — coepit hortari ut sententia desisterem. Tum mihi Catulus “si te” inquit, “Luculli oratio flexit, quae est habita memoriter accurate copiose, taceo neque te quo minus, si tibi ita uideatur, sententiam mutes deterrendum puto. Illud uero non censuerim, ut eius auctoritate moueare. Tantum enim te non modo monuit, inquit adridens, ut caueres ne quis improbus tribunus plebis, quorum uides quanta copia semper futura sit, adriperet te et in contione quaereret qui tibi constares, cum idem negares quicquam certi posse reperiri, idem te comperisse dixisses? Hoc, quaeso, caue ne te terreat. De caussa autem ipsa malim quidem te ab hoc dissentire; sin cesseris, non magno opere mirabor. Memini enim Antiochum ipsum, cum annos multos alia sensisset, simul ac uisum sit, sententia destitisse”. Haec cum dixisset Catulus, me omnes intueri.

----
=== XX. ===

{{pn|64}}Tum ego non minus commotus quam soleo in caussis maioribus, huius modi quadam oratione sum exorsus. “Me, Catule, oratio Luculli de ipsa re ita mouit, ut docti hominis et copiosi et prati et nihil praetereuntis eorum, quae pro illa caussa dici possent, non tamen ut ei respondere posse diffiderem. Auctoritas autem tanta plane me mouebat, nisi tu opposuisses non minorem tuam. Adgrediar igitur, si pauca ante quasi de fama mea dixero.

{{pn|65}}Ego enim si aut ostentatine aliqua adductus aut studio certandi ad hanc potissimum philosophiam me applicaui, non modo stultitiam meam, sed etiam mores et naturam condemnandam puto. Nam, si in minimis rebus pertinacia reprehenditur, calumnia etiam coercetur, ego de omni statu consilioque totius uitae aut certare cum aliis pugnaciter aut frustrari cum alios tum etiam me ipsum uelim? Itaque, nisi ineptum putarem in tali disputatione id facere quod, cum de re publica disceptatur, fieri interdum solet, iurarem per Iouem deosque penates me et ardere studio ueri reperiendi et ea sentire quae dicerem.

{{pn|66}}Qui enim possum non cupere uerum inuenire, cum gaudeam, si simile ueri quid inuenerim? Sed, ut hoc pulcherrimum esse iudico, uera uidere, sic pro ueris probare falsa turpissumum est. Nec tamen ego is sum qui nihil umqua falsi approbem, qui numquam adsentiar, qui nihil opiner, sed quaerimus de sapiente. Ego uero ipse et magnus quidem sum opinator — non enim sum sapiens — et meas cogitationes sic dirigo, non ad illam paruolam Cynosuram, “qua fidunt duce nocturna Phoenices in alto”, ut ait Aratus, eoque directius gubernant, quod eam tenent, “quae cursu interiore, breui conuertitur orbe”, sed Helicen et clarissimos Septemtriones, id est, rationes has latiore specie, non ad tenue elimatas. Eo fit ut errem et uager latius. Sed non de me, ut dixi, sed de sapiente quaeritur. Visa enim ista cum acriter mentem sensumue pepulerunt, accipio eisque interdum etiam adsentior, nec percipio tamen; nihil enim arbitror posse percipi. Non sum sapiens; itaque uisis cedo nec possum resistere. Sapientis autem hanc censet Arcesilas uim esse maximam, Zenoni adsentiens, cauere ne capiatur, ne fallatur uidere; nihil est enim ab ea cogitatione quam habemus de grauitate sapientis, errore leuitate temeritate diiunctius. Quid igitur loquar de firmitate sapientis? Quem quidem nihil opinari tu quoque, Luculle, concedis. Quod quoniam a te probatur — ut praepostere tecum agam, nox referam me ad ordinem — haec primum conclusio quam habeat uim considera.

----
=== XXI. ===

{{pn|67}}Si ulli rei sapiens adsentietur umquam, aliquando etiam opinabitur: numquam autem opinabitur: nulli igitur rei adsentietur. Hanc conclusionem Arcesilas probabat: confirmabat enim et primum et secundum. Carneades non numquam secundum illud dabat, adsentiri aliquando. Ita sequebatur etiam opinari, quod tu non uis et recte, ut mihi uideris. Sed illud primum, sapientem, si adsensurus esset, etiam opinaturum, falsum esse et Stoici dicunt et eorum adstipulator Antiochus: posse enim eum falsa a ueris et quae non possint percipi ab eis quae possint, distinguere.

{{pn|68}}Nobis autem primum, etiam si quid percipi possit, tamen ipsa consuetudo adsentiendi periculosa esse uidetur et lubrica. Quam ob rem cum tam uitiosum esse constet adsentiri quicquam aut falsum aut incognitum, sustinenda est potius omnis adsensio, ne praecipitet, si temere processerit. Ita enim finitima sunt falsa ueris, eaque quae percipi non possunt, eis quae possunt — si modo ea sunt quaedam: iam enim uidebimus — ut tam in praecipitem locum non debeat se sapiens committere. Sin autem omnino nihil esse quod percipi possit a me sumpsero et, quod tu mihi das, accepero, sapientem nihil opinari, effectum illud erit, sapientem adsensus omnis cohibiturum, ut uidendum tibi sit idne malis an aliquid opinaturum esse sapientem. Neutrum, inquies, illorum. Nitamur igitur nihil posse percipi: etenim de eo omnis est controuersia.

----
=== XXII. ===

{{pn|69}}Sed prius pauca cum Antiocho, qui haec ipsa, quae a me defenduntur, et didicit apud Philonem tam diu ut constaret diutius didicisse neminem, et scripsit de his rebus acutissime, et idem haec non acrius accusauit in senectute quam antea defensitauerat. Quamuis igitur fuerit acutus, ut fuit, tamen inconstantia leuatur auctoritas. Quis enim iste dies illuxerit quaero, qui illi ostenderit eam quam multos annos esse negitauisset, ueri et falsi notam. Excogitauit aliquid? Eadem dicit quae Stoici. Poenituit illa sensisse? Cur non se transtulit ad alios et maxime ad Stoicos? Eorum enim erat propria ista dissensio. Quid? Eum Mnesarchi poenitebat? Quid? Dardani? Qui erant Athenis tum principes Stoicorum. Numquam a Philone discessit, nisi postea quam ipse coepit qui se audirent habere.

{{pn|70}}Vnde autem subito uetus Academia reuocata est? Nominis dignitatem uidetur, cum a re ipsa descisceret, retinere uoluisse, quod erant qui illum gloriae caussa facere dicerent, sperare etiam fore ut ei qui se sequerentur, Antiochii uocarentur. Mihi autem magis uidetur non potuisse sustinere concursum omnium philosophorum. Etenim de cetris sunt inter illos non nulla communia: haec Academicorum est una sententia quam reliquorum philosophorum nemo probet. Itaque cessit, et ut ei, qui sub Nouis solem non ferunt, item ille, cum aestuaret, ueterum, ut Maenianorum, sic Academicorum umbram secutus est.

{{pn|71}}Quoque solebat uti argumento tum, cum ei placebat nihil posse percipi, cum quaereret, Dionysius ille Heracliotes utrum comprehendisset certa illa nota, qua adsentiri dicitis oportere, illudne quod multos annos tenuisset Zenonique magistro credidisset, honestum quod esset, id bonum solum esse, an quod postea defensitauisset, honesti inane nomen esse, uoluptatem esse summum bonum: qui ex illius commutata sententia docere uellet nihil ita signari in animis nostris a uero posse, quod non eodem modo possit a falso, is curauit quod argumentum ex Dionysio ipse sumpsisset, ex eo ceteri sumerent. Sed cum hoc alio loco plura, nunc ad ea, quae a te, Luculle, dicta sunt.

----
=== XXIII. ===

{{pn|72}}Et primum quod initio dixisti uideamus quale sit, similiter a nobis de antiquis philosophis commemorari atque seditiosi solerent claros uiros, sed tamen popularis aliquos nominare. Illi cum res non bonas tractent, similes bonorum uideri uolunt. Nos autem dicimus ea nobis uideri, quae uosmet ipsi nobilissimis philosops placuisse conceditis. Anaxagoras niuem nigram dixit esse. Ferres me, si ego idem dicerem? Tu, ne si dubitarem quidem. At quis est? Num hic sophistes? Sic enim appellabantur ei, qui ostentationis aut quaestus caussa philosophabantur. Maxuma fuit et grauitatis et ingeni gloria.

{{pn|73}}Quid loquar de Democrito? Quem cum eo conferre possumus non modo ingeni magnitudine, sed etiam animi, qui ita sit ausus ordiri, “haec loquor de uniuersis”? Nihil excipit de quo non profiteatur. Quid enim esse potest extra uniuersa? Quis hunc philosophum non anteponit Cleanthi Chrysippo reliquis inferioris aetatis? Qui mihi cum illo collati quintae classis uidentur. Atque is non hoc dicit, quod nos, qui ueri esse aliquid non negamus, percipi posse negamus; ille uerum plane negat esse: sensusque idem non obscuros dicit, sed tenebricosos, sic enim appellat eos. Is, qui hunc maxume est admiratus, Chius Metrodorus initio libri, qui est de natura: “nege”, inquit, “scire nos sciamusne aliquid an nihil sciamus, ne id ipsum quidem, nescire aut scire, scire nos, nec omnino sitne aliquid an nihil sit”.

{{pn|74}}Furere tibi Empedocles uidetur, at mihi dignissimum rebus eis, de quibus loquitur, sonum fundere. Num ergo is excaecat nos aut orbat sensibus, si parum magnam uim censet in eis esse ad ea, quae sub eos subiecta sunt, iudicanda? Parmenides, Xenophanes, minus bonis quamquam uersibus, sed tamen illi uersibus increpant eorum adrogantiam quasi irati, qui, cum sciri nihil possit, audeant se scire dicere. Et ab eis aiebas remouendum Socraten et Platonem. Cur? An de ullis certius possum dicere? Vixisse cum eis equidem uideor: ita multi sermones perscripti sunt, e quibus dubitari non possit quin Socrati nihil sit uisum sciri posse. Excepit unum tantum, “scire se nihil se scire”, nihil amplius. Quid dicam de Platone? Qui certe tam multis libris haec persecutus non esset, nisi probauisset. Ironiam enim alterius, perpetuam praesertim, nulla fuit ratio persequi.

----
=== XXIV. ===

{{pn|75}}Videorne tibi, non ut Saturninus, nominare modo illustris homines, sed imitari numquam nisi clarum, nisi nobilem? Atqui habebam molestos uobis, sed minutos, Stilponem Diodorum Alexinum, quorum sunt contorta et aculeata quaedam @sofi/smata: sic enim appellantur fallaces conclusiunculae. Sed quid eos colligam, cum habeam Chrysippum, qui fulcire putatur porticum Stoicorum? Quam multa ille contra sensus, quam multa contra omnia, quae in consuetudine probantur! At dissoluit idem. Mihi quidem non uidetur, sed dissoluerit sane. Certe tam multa non collegisset, quae nos fallerent probabilitate magna, nisi uideret eis resisti non facile posse.

{{pn|76}}Quid Cyrenaici tibi uidentur, minime contempti philosophi? Qui negant esse quicquam quod percipi possit extrinsecus: ea se sola percipere, quae tactu intimo sentiant, ut dolorem, ut uoluptatem; neque se quo quid colore aut quo sono sit scire, sed tantum sentire adfici se quodam modo.

Satis multa de auctoribus. Quamquam ex me quaesieras nonne putarem post illos ueteres tot saeculis inueniri uerum potuisse tot ingeniis tantisque studiis quarentibus. Quid inuentum sit paulo post uidero, te ipso quidem iudice. Arcesilan uero non obtrectandi caussa cum Zenone pugnauisse, sed uerum inuenire sic intellegitur.

{{pn|77}}Nemo umquam superiorum non modo expresserat, sed ne dixerat quidem posse hominem nihil opinari, nec solum posse, sed ita necesse esse sapienti. Visa est Arcesilae cum uera sententia tum honesta et digna sapiente. Quaesiuit de Zenone fortasse quid futurum esset, si nec percipere quicquam posset sapiens nec opinari sapientis esset. Ille, credo, nihil opinaturum, quoniam esset, quod percipi posset. Quid ergo id esset? Visum, credo. Quale igitur uisum? Tum illum ita definisse, ex eo, quod esset, sicut esset, impressum et signatum et effictum. Post requisitum etiamne, si eiusdem modi esset uisum uerum, quale uel falsum. Hic Zenonem uidisse acute nullum esse uisum quod percipi posset, si id tale esset ab eo, quod est, ut eiusdem modi ab eo, quod non est, posset esse. Recte consensit Arcesilas ad definitionem additum: neque enim falsum percipi posse neque uerum, si esset tale, quale uel falsum. Incubuit autem in eas disputationes, ut doceret nullum tale esse uisum a uero, ut non eiusdem modi etiam a falso possit esse.

{{pn|78}}Haec est una contentio quae adhuc permanserit. Nam illud, nulli rei adsensurum esse sapientem, nihil ad hanc controuersiam pertinebat. Licebat enim nihil percipere et tamen opinari, quod a Carneade dicitur probatum: equidem Clitomacho plus quam Philoni aut Metrodoro credens, hoc magis ab eo disputatum quam probatum puto. Sed id omittamus. Illud certe opinatione et perceptione sublata sequitur, omnium adsensionum retentio, ut, si ostendero nihil posse percipi, tu concedas numquam adsensurum esse.

----
=== XXV. ===

{{pn|79}}Quid ergo est quod percipi possit, si ne sensus quidem uera nuntiant? Quos tu, Luculle, communi loco defendis: quod ne id facere posses, idcirco heri non necessario loco contra sensus tam multa dixeram. Tu autem te negas infracto remo neque columbae collo commoueri. Primum cur? Nam et in remo sentio non esse id quod uideatur, et in columba pluris uideri colores nec esse plus uno. Deinde nihilne praeterea diximus? Manent illa omnia, iacet ista caussa: ueracis suos esse sensus dicit. Igitur semper auctorem habes, et eum qui magno suo periculo caussam agat! Eo enim rem demittit Epicurus, si unus sensus semel in uita mentitus sit, nulli umquam esse credendum.

{{pn|80}}Hoc est uerum esse, confidere suis testibus et in prauitate insistere! Itaque Timagoras Epicureus negat sibi umquam, cum oculum torsisset, duas ex lucerna flammulas esse uisas; opinionis enim esse mendacium, non oculorum. Quasi quaeratur quid sit, non quid uideatur. Sit hic quidem maiorum similis: tu uero, qui uisa sensibus alia uera dicas esse, alia falsa, qui ea distinguis? Desine, quaeso, communibus locis: domi nobis ista nascuntur. Si, inquis, deus te interroget: “sanis modo et integris sensibus, num amplius quid desideras?” quid respondeas? Vtinam quidem roget! Audiret quam nobiscum male ageret. Vt enim uera uideamus, quam longe uidemus? Ego Catuli Cumanum ex hoc loco cerno et e regione uideo, Pompeianum non cerno, neque quicquam interiectum est quod obstet, sed intendi acies longius non potest. O praeclarum prospectum! Puteolos uidemus: at familiarem nostrum C. Auianium, fortasse in porticu Neptuni ambulantem, non uidemus.

{{pn|81}}At ille nescio qui, qui in scholis nominari solet, mille et octingenta stadia quod abesset uidebat: quaedam uolucres longius. Re onderem igitur auda er isti uestro deo me plane his oculis non esse contentum. Dicet me acrius uidere quam illos piscis fortasse qui neque uidentur a nobis et nunc quidem sub oculis sunt neque ipsi nos suspicere possunt. Ergo ut illis aqua, sic nobis aer crassus offunditur. At amplius non desideramus. Quid? Talpam num desiderare lumen putas? Neque tam quererer cum deo, quod parum onge quam quod falsum uiderem. Videsne nauem illam? Stare nobis uidetur, at eis, qui in naui sunt, moueri haec uilla. Quaere rationem cur ita uideatur; quam ut maxime inueneris, quod haud scio an non possis, non tu uerum testem habere, sed eum non sine caussa falsum testimonium dicere ostenderis.

----
=== XXVI. ===

{{pn|82}}Quid ego de naui? Vidi enim a te remum contemni. Maiora fortasse quaeris. Quid potest esse sole maius? Quem mathematici amplius duodeuiginti partibus confirmant maiorem esse quam terram. Quantulus nobis uidetur! Mihi quidem quasi pedalis. Epicurus autem posse putat etiam minorem esse eum quam uideatur, sed non multo: ne maiorem quidem multo putat esse uel tantum esse, quantus uideatur, ut oculi aut nihil mentiantur aut non multum. Vbi igitur illud est semel? Sed ab hoc credulo, qui numquam sensus mentiri putat, discedamus: qui ne nunc quidem, cum ille sol, qui tanta incitatione fertur, ut celeritas eius quanta sit ne cogitari quidem possit, tamen nobis stare uideatur.

{{pn|83}}Sed, ut minuam controuersiam, uidete, quaeso, quam in paruo lis sit. Quattuor sunt capita, quae concludant nihil esse quod nosci percipi comprehendi possit, de quo haec tota quaestio est. E quibus primum est esse aliquod uisum falsum, secundum non posse id percipi, tertium, inter quae uisa nihil intersit, fieri non posse ut eorum alia percipi possint, alia non possint, quartum nullum esse uisum uerum a sensu profectum, cui non appositum sit uisum aliud, quod ab eo nihil intersit quodque percipi non possit. Horum quattuor capitum secundum et tertium omnes concedunt. Primum Epicurus non dat; uos, quibuscum res est, id quoque conceditis. Omnis pugna de quarto est.

{{pn|84}}Qui igitur P. Seruilium Geminum uidebat, si Quintum se uidere putabat, incidebat in eius modi uisum quod percipi non posset, quia nulla nota uerum distinguebatur a falso; qua distinctione sublata quam haberet in C. Cotta, qui bis cum Gemino consul fuit, agnoscendo eius modi notam, quae falsa esse non posset? Negas atantam similitudinem in rerum natura esse. Pugnas omnino, sed cum aduersario facili. Ne sit sane: uideri certe potest; fallet igitur sensum, et si una fefellerit similitudo, dubia omnia reddiderit. Sublato enim iudicio illo, quo oportet agnosci, etiam si ipse erit, quem uideris, qui tibi uidebitur, tamen non ea nota iudicabis, qua dicis oportere, ut non possit esse eiusdem modi falsa.

{{pn|85}}Quando igitur potest tibi P. Germinus Quintus uideri, quid habes explorati cur non possit tibi Cotta uideri qui non sit, quoniam aliquid uidetur esse, quod non est? Omnia dicis sui generis esse, nihil esse idem, quod sit aliud. Stoicum est istud quidem nec admodum credibile, nullum esse pilum omnibus rebus talem, qualis sit pilus alius, nullum granum. Haec refelli possunt, sed pugnare nolo. Ad id enim, quod agitur, nihil interest omnibusne partibus uisa res nihil differat an internosci non possit, etiam si differat. Sed, si hominum similitudo tanta esse non potest, ne signorum quidem? Dic mihi, Lysippus eodem aere, eadem temperatione, eodem caelo atque ceteris omnibus, centum Alexandros eiusdem modi facere non posset? Qua igitur notione discerneres?

{{pn|86}}Quid? si in eiusdem modi cera centum sigilla hoc anulo impressero, ecquae poterit in agnoscendo esse distinctio? An tibi erit quaerendus anularius aliqui, quoniam gallinarium inuenisti Deliacum illum, qui oua cognosceret?

----
=== XXVII. ===

Sed adhibes artem aduocatam etiam sensibus. Pictor uidet quae nos non uidemus et, simul inflauit tibicen, a perito carmen agnoscitur. Quid? Hoc nonne uidetur contra te ualere, si sine magnis artificiis, ad quae pauci accedunt, nostri quidem generis admodum, nec uidere nec audire possimus? Iam illa praeclara, quanto artificio esset sensus nostros mentemque et totam constructionem hominis fabricata natura.

{{pn|87}}Cur non extimescam opinandi temeritatem? Etiamne hoc adfirmare potes, Luculle, esse aliquam uim, cum prudentia et consilio scilicet, quae finxerit uel, ut tuo uerbo utar, quae fabricata sit hominem? Qualis ista fabrica est? ubi adhibita? quando? cur? quo modo? Tractantur ista ingeniose; disputantur etiam eleganter; denique uideantur sane, ne adfirmentur modo. Sed de physicis mox et quidem ob eam caussam, ne tu, qui id me facturum paulo ante dixeris, uideare mentitus. Sed ut ad ea, quae clariora sunt, ueniam, res iam uniuersas profundam, de quibus uolumina impleta sunt non a nostris solum, sed etiam a Chrysippo, de quo queri solent Stoici, dum studiose omnia conquisierit contra sensus et perspicuitatem contraque omnem consuetudinem contraque rationem, ipsum sibi respondentem inferiorem fuisse, itaque ab eo armatum esse Carneaden.

{{pn|88}}Ea sunt eius modi, quae a te diligentissime tractata sunt. Dormientium et uinulentorum et furiosorum uisa imbecilliora esse dicebas quam uigilantium siccorum sanorum. Quo modo? Quia, cum experrectus esset Ennius, non diceret se uidisse Homerum, sed uisum esse, Alcmaeo autem “sed mihi ne utiquam cor consentit......”. Similia de uinulentis. Quasi quisquam neget et qui experrectus sit, eum somnia reri et cuius furor consederit, putare non fuisse ea uera, quae essent sibi uisa in furore. Sed non id agitur: tum, cum uidebantur, quo modo uiderentur, id quaeritur. Nisi uero Ennium non putamus ita totum illud audiuisse “O pietas animi...”, si modo id somniauit, ut si uigilans audiret. Experrectus enim potuit illa uisa putare, ut erant, somnia: dormienti uero aeque ac uigilanti probabantur. Quid? Iliona somno illo “mater, te appello...” nonne ita credit filium locutum, ut experrecta etiam crederet? Vnde enim illa “age adsta: mane, audi: iterandum eadem istaec mihi”? Num uidetur minorem habere uisis quam uigilantes fidem?

----
=== XXVIII. ===

{{pn|89}}Quid loquar de insanis? Qualis tandem fuit adfinis tuus, Catule, Tuditanus? Quisquam sanissimus tam certa putat quae uidet quam is putabat quae uidebantur? Quid ille, qui “uideo, uideo te. Viue, Vlixe, dum licet”? Nonne etiam bis exclamauit se uidere, cum omnino non uideret? Quid? Apud Euripiden Hercules, cum, ut Eurysthei filios, ita suos configebat sagittis, cum uxorem interemebat, cum conabatur etiam patrem, non perinde mouebatur falsis, ut ueris moueretur? Quid? Ipse Alcmaeo tuus, qui negat “cor sibi cum oculis consentire”, nonne ibidem incitato furore “unde haec flamma oritur”? et illa deinceps “incedunt, incedunt: adsunt, adsunt, me expetunt”: Quid cum uirginis fidem implorat? “Fer mi auxilium, pestem abige a me, flammiferam hanc uim, quae me excruciat! caerulea incinctae angui incedunt, circumstant cum ardentibus taedis”. Num dubitas quin sibi haec uidere uideatur? Itemque cetera: “intendit crinitus Apollo arcum auratum, luna innixus: Diana facem iacit a laeua”.

{{pn|90}}Qui magis haec crederet, si essent, quam credebat, quia uidebantur? Apparet enim iam “cor cum oculis consentire”. Omnia autem haec proferuntur, ut illud efficiatur, quo certius nihil potest esse, inter uisa uera et falsa ad animi adsensus nihil interesse. Vos autem nihil agitis, cum illa falsa uel furiosorum uel somniantium recordatione ipsorum refellitis. Non enim id quaeritur, qualis recordatio fieri soleat eorum, qui experrecti sint, aut eorum, qui furere destiterint, sed qualis uisio fuerit aut furentium aut somniantium tum cum mouebantur. Sed abeo a sensibus.

{{pn|91}}Quid est quod ratione percipi possit? Dialecticam inuentam esse dicitis, ueri et falsi quasi disceptatricem et iudicem. Cuius ueri et falsi, et in qua re? In geometriane quid sit uerum aut falsum dialecticus iudicabit an in litteris an in musicis? At ea non nouit. In philosophia igitur. Sol quantus sit quid ad illum? Quod sit summum bonum quid habet ut queat iudicare? Quid igitur iudicabit? Quae coniunctio, quae diiunctio uera sit, quid ambigue dictum sit, quid sequatur quamque rem, quid repugnet. Si haec et horum similia iudicat, de se ipsa iudicat; plus autem pollicebatur. Nam haec quidem iudicare ad ceteras res, quae sunt in philosophia multae atque magnae, non est satis.

{{pn|92}}Sed quoniam tantum in ea arte ponitis, uidete ne contra uos tota nata sit, quae primo progressu festiue tradit elementa loquendi et ambiguorum intellegentiam concludendique rationem, tum paucis additis uenit ad soritas, lubricum sane et periculosum locum, quod tu modo dicebas esse uitiosum interrogandi genus.

----
=== XXIX. ===

Quid ergo? Istius uiti num nostra culpa est? Rerum natura nullam nobis dedit cognitionem finium, ut ulla in re statuere possimus quatenus. Nec hoc in aceruo tritici solum, unde nomen est, sed nulla omnino in re minutatis interrogati, diues pauper, clarus obscurus sit, multa pauca, magna parua, longa breuia, lata angusta, quanto aut addito aut dempto certum respondeamus non habemus.

{{pn|93}}At uitiosi sunt soritae. Frangite igitur eos, si potestis, ne molesti sint; erunt enim, nisi cauetis. Cautum est, inquit; placet enim Chrysippo, cum gradatim interrogetur, uerbi caussa, tria pauca sint anne multa, aliquanto prius quam ad multa perueniat quescere, id est, quod ab his dicitur, @h(suxa/zein. Per me uel stertas licet, inquit Carneades, non modo quiescas. Sed quid proficit? Sequitur eim qui te ex somno excitet et eodem modo interroget. Quo in numero conticuisti, si ad eum numerum unum addidero, multane erunt? Progrediere rursus, quoad uidebitur. Quid plura? Hoc enim fateris, neque ultimum te paucorum neque primum multorum respondere posse; cuius generis error ita manat, ut non uideam quo non possit accedere.

{{pn|94}}Nihil me laedit, inquit: ego enim, ut agitator callidus, prius quam ad finem ueniam, equos sustinebo, eoque magis, si locus is, quo ferentur equi, praeceps erit. Sic me, inquit, ante sustineo nec diutius captiose interroganti respondeo. Si habes quod liqueat neque respondes, superbe; si non habes, ne tu quidem percipis. Si, quia obscura, concedo; sed negas te usque ad obscura progredi; illustribus igitur rebus insistis. Si id tantum modo, uttaceas, nihil adsequeris. Quid enim ad illum qui te captare uolt, utrum tacentem irretiat te an loquentem? Sin autem usque ad nouem, uerbi gratia, sine dubitatione respondes pauca esse, in decimo insistis, etiam a certis et illustrioribus cohibes adsensum. Hoc idem me in obscuris facere non sinis. Nihil igitur te contra soritas ars ista adiuuat, quae nec augentis nec minuentis quid aut primum sit aut postremum docet.

{{pn|95}}Quid quod eadem illa ars, quasi Penelope telam retexens, tollit ad extremum superiora? Vtrum ea uestra an nostra culpa est? Nempe fundamentum dialecticae est, quidquid enuntietur — id autem appellant @a)ci/wma, quod est quasi effatum — aut uerum esse aut falsum. Quid igitur? Haec uera an falsa sunt? Si te mentiri dicis idque uerum dicis, mentiris an uerum dicis? Haec scilicet inexplicabilia esse dicitis, quod est odiosius quam illa, quae nos non comprehensa et non percepta dicimus.

----
=== XXX. ===

Sed hoc omitto, illud quaero; is ista explicari non possunt, nec eorum ullum iudicium inuenitur, ut respondere possitis uerane an falsa sint, ubi est illa definitio, “effatum esse id, quod aut uerum aut falsum sit”? Rebus sumptis adiungam ex his sequendas esse alias, alias improbandas, quae sint in genere contario.

{{pn|96}}Quo modo igitur hoc conclusum esse iudicas? “Si dicis nunc lucere et uerum dicis, lucet; dicis autem nunc lucere et uerum dicis: lucet igitur”. Probatis certe genus et rectissime conclusum dicitis; itaque in docendo eum primum concludendi modum traditis. Aut quidquid igitur eodem modo concluditur probabitis aut ars ista nulla est. Vide ergo hanc conclusionem probaturusne sis: “si dicis te mentiri uerumque dicis, mentiris; dicis autem te mentiri uerumque dicis, mentiris igitur”. Qui potes hanc non probare, cum probaueris eiusdem generis superiorem? Haec Chrysippia sunt, ne ab ipso quidem disoluta. Quid enim faceret huic conclusioni? “Si lucet, lucet; lucet autem: lucet igitur”. Cederet scilicet. Ipsa enim ratio conexi, cum concesseris superius, cogit inferius concedere. Quid ergo haec ab illa conclusione differt? “Si mentiris, mentiris: mentiris autem: mentiris igitur”. Hoc negas te posse nec approbare nec improbare. Qui igitur magis illud? Si ars, si ratio, si uia, si uis denique conclusionis ualet, eadem est in utroque.

{{pn|97}}Sed hoc extremum eorum est: postulant ut excipiantur haec inexplicabilia. Tribunum aliquem censeo adeant: a me istam exceptionem numquam impetrabunt. Etenim cum ab Epicuro, qui totam dialecticam et contemnit et irridet, non impetrent ut uerum esse concedat quod ita effabimur, “aut uiuet cras Hermarchus aut non uiuet”, cum dialectici sic statuant, omne, quod ita diiunctum sit, quasi “aut etiam aut non”, non modo uerum esse, sed etiam necessarium, uide quam sit cautus is, quem isti tardum putant. Si enim, inquit, alterutrum concessero necessarium esse, necesse erit cras Hermarchum aut uiuere aut non uiuere; nulla autem est in natura rerum talis necessitas. Cum hoc igitur dialectici pugnent, id est, Antiochus et Stoici; totam enim euertit dialecticam. Nam si e contrariis diiunctio, contraria autem ea dico, cum alterum aiat, alterum neget, si talis diiunctio falsa potest esse, nulla uera est.

{{pn|98}}Mecum uero quid habent litium, qui ipsorum disciplinam sequor? Cum aliquid huius modi inciderat, sic ludere Carneades solebat: “si recte conclusi, teneo, sin uitiose, minam Diogenes mihi reddet”. Ab eo enim Stoico dialecticam didicerat; haec autem merces erat dialecticorum. Sequor igitur eas uias quas didici ab Antiocho, nec reperio quo modo iudicem “si lucet, lucet”, uerum esse ob eam caussam, quod ita didici, omne quod ipsum ex se conexum sit, uerum esse, non iudicem “si mentiris, mentiris” eodem modo esse conexum. Aut igitur hoc et illud aut, nisi hoc, ne illud quidem iudicabo.

----
=== XXXI. ===

Sed, ut omnis istos aculeos et totum tortuosum genus disputandi relinquamus ostendamusque qui simus, iam explicata tota Carneadi sententia Antiochi ista corruent uniuersa. Nec uero quicquam ita dicam, ut quisquam id fingi suspicetur: a Clitomacho sumam, qui usque ad senectutem cum Carneade fuit, homo et acutus, ut Poenus, et ualde studiosus ac diligens; et quattuor eius libri sunt de sustinendis adsensionibus. Haec autem, quae iam dicam, sunt sumpta de primo.

{{pn|99}}Duo placet esse Carneadi genera uisorum, in uno hanc diuisionem: “alia uisa esse quae percipi possint, alia quae non possint”, in altero autem: “alia uisa esse probabilia; alia non probabilia”. Itaque, quae contra sensus contraque perspicuitatem dicantur, ea pertinere ad superiorem diuisionem; contra posteriorem nihil dici oportere; qua re ita placere: tale uisum nullum esse, ut perceptio consequeretur, ut autem probatio, multa. Etenim contra naturam esset probabile nihil esse, et sequitur omnis uitae ea, quam tu, Luculle, commemorabas, euersio. Itaque et sensibus probanda multa sunt, teneatur modo illud, non inesse in eis quicquam tale, quale non etiam falsum nihil ab eo differens esse possit. Sic quidquid acciderit specie probabile, si nihil se offeret quod sit probabiitati illi contrarium, utetur eo sapiens ac sic omnis ratio uitae gubernabitur. Etenim is quoque, qui a uobis sapiens inducitur, multa sequitur probabilia non comprehensa neque percepta neque adsensa, sed similia ueri; quae nisi probet, omnis uita tollatur.

{{pn|100}}Quid enim? Conscendens nauem sapiens num comprehensum animo habet atque perceptum se ex sententia nauigaturum? Qui potest? Sed si iam ex hoc loco proficiscatur Puteolos stadia triginta, probo nauigio, bnono gubernatore, hac tranquillitate, probabile uideatur se illuc uenturum esse saluom. Huius modi igitur uisis consilia capiet et agendi et non agendi, faciliorque erit ut albam esse niuem probet, quam erat Anaxagoras, qui id non modo ita esse negabat, sed sibi, quia sciret aquam nigram esse, unde illa concreta esset, albam ipsam esse ne uideri quidem.

{{pn|101}}Et quaecumque res eum sic attinget, ut sit uisum illud probabile neque ulla re impeditum, mouebitur. Non enim est e saxo sculptus aut e robore dolatus; habet corpus, habet animum, mouetur mente, mouetur sensibus, ut ei multa uera uideantur, neque tamen habere insignem illam et propriam percipiendi notam; eoque sapientem non adsentiri, quia possit eiusdem modi exsistere falsum aliquod, cuius modi hoc uerum. Neque nos contra sensus aliter dicimus ac Stoici, qui multa falsa esse dicunt, longeque aliter se habere ac sensibus uideantur.

----
=== XXXII. ===

Hoc autem si ita sit, ut unum modo sensibus falsum uideatur, praesto est qui neget rem ullam percipi posse sensibus. Ita nobis tacentibus ex uno Epicuri capite, altero uestro perceptio et comprehensio tollitur. Quod est caput Epicuri? “Si ullum sensus uisum falsum est, nihil percipi potest”. Quod uestrum? “Sunt falsa sensus uisa”. Quid sequitur? Vt taceam, conclusio ipsa loquitur: “nihil posse percipi”. Non conceo, inquit, Epicuro. Certa igitur cum illo, qui a te totus diuersus est: noli mecum, qui hoc quidem certe, falsi esse aliquid in sensibus, tibi adsentior.

{{pn|102}}Quamquam nihil mihi tam mirum uidetur quam ista dici, ab Antiocho quidem maxime, cui erant ea, quae paulo ante dixi, notissima. Licet enim hoc quiuis arbitratu suo reprehendat, quod negemus rem ullam percipi posse, certe leuior reprehensio est: quod tamen dicimus esse quaedam probabilia, non uidetur hoc satis esse uobis. Ne sit: illa certe debemus effugere, quae a te uel maxime agitata sunt: “nihil igitur cernis? nihil audis? nihil tibi est perspicuom?” Explicaui paulo ante Clitomacho auctore quo modo ista Carneades diceret. Accipe quem ad modum eadem dicantur a Clitomacho in eo libro, quem ad C. Lucilium scripsit poetam, cum scripsisset isdem de rebus ad L. Censorinum, eum qui consul cum M. Manilio fuit. Scripsit igitur his fere uerbis — sunt enim mihi nota, proterea quod earum ipsarum rerum, de quibus agimus, prima institutio et quasi disciplina illo libro continetur — sed scriptum est ita:

{{pn|103}}“Academicis placere esse rerum eius modi dissimilitudines, ut aliae probabiles uideantur, aliae contra: id autem non esse satis cur alia posse percipi dicas, alia non posse, propterea quod multa falsa probabilia sint, nihil autem falsi perceptum et cognitum possit esse”. Itaque ait uehementer errare eos, qui dicant ab Academia sensus eripi, a quibus numquam dictum sit aut colorem aut saporem aut sonum nullum esse, illud sit disputatum, non inesse in his propriam, quae nusquam alibi esset, ueri et certi notam.

{{pn|104}}Quae cum exposuisset, adiungit dupliciter dici adsensus sustinere sapientem: uno modo, cum hoc intellegatur, omnino eum rei nulli adsentiri: altero, cum se a respondendo, ut aut approbet quid aut improbet, sustineat, ut neque neget aliquid neque aiat. Id cum ita sit, alterum placere, ut numquam adsentiatur, alterum tenere, ut sequens probabilitatem, ubicumque haec aut occurrat aut deficiat, aut “etiam” aut “non” respondere possit. Etenim cum placeat eum qui de omnibus rebus contineat se ab adsentiendo, moueri tamen et agere aliquid, relinqui eius modi uisa, quibus ad actionem excitemur: item ea quae interrogati in utramque partem respondere possimus, sequientes tantum modo, quod ita uisum sit, dum sine adsensu; neque tamen omnia eius modi uisa approbari, sed ea quae nulla reimpedirentur.

{{pn|105}}Haec si uobis non probamus, sint falsa sane, inuidiosa certe non sunt. Non enim lucem eripimus, sed ea quae uos percipi comprehendique, eadem nos, si modo probabilia sint, uideri dicimus.

----
=== XXXIII. ===

Sic igitur inducto et constituo probabili, et eo quidem expedito soluto libero, nulla re implicato, uides profecto, Luculle, iacere iam illud tuum perspicuitatis patrocinium. Isdem enim hic sapiens, de quo loquor, oculis quibus iste uester caelum terrammare intuebitur, isdem sensibus reliqua, quae sub quemque sensum cadunt, sentiet. Mare illud, quod nunc Fauonio nascente purpureum uidetur, idem Huic nostro uidebitur, nec tamen adsentietur, quia nobismet ipsis modo caeruleum uidebatur, mane rauom, quodque nunc, qua a sole collucet, albescit et uibrat dissimileque est proximo et continenti, ut, etiam si possis rationem reddere cur id eueniat, tamen non possis id uerum esse, quod uidebatur oculis, defendere.

{{pn|106}}Vnde memoria, si nihil percipimus? Sic enim quaerebas. Quid? Meminisse uisa nisi comprehensa non possumus? Quid? Polyaenus, qui magnus mathematicus fuisse dicitur, is postea quam Epicuro adsentiens totam geometriam falsam esse credidit, num illa etiam, quae sciebat, oblitus est? Atqui, falsum quod est, id percipi non potest, ut uobismet ipsis placet. Si igitur memoria perceptarum comprehensarumque rerum est, omnia, quae quisque meminit, habet ea comprehensa atque percepta. Falsi autem comprehendi nihil potest, et omnia meminit Siron Epicuri dogmata; uera igitur illa sunt nunc omnia. Hoc per me licet: sed tibi aut concedendum est ita esse, quod minime uis, aut memoriam mihi remittas oportet et fateare esse ei locum, etiam si comprehensio perceptioque nulla sit.

{{pn|107}}Quid fiet artibus? Quibus? Eisne, quae ipsae fatentur coniectura se plus uti quam scientia, an eis, quae tantum id, quod uidetur, secuntur nec habent istam artem uestram, qua uera et falsa diiudicent?

Sed illa sunt lumina duo, quae maxime caussam istam continent. Primum enim negatis fieri posse ut quisquam nulli rei adsentiatur; et id quidem perspicuom esse. Cum Panaetius, princeps prope meo quidem iudicio Stoicorum, ea de re dubitare se dicat, quam omnes praeter eum Stoici certissimam putant, uera esse haruspicum responsa, auspicia oracula, somnia uaticinationes, seque ab adsensu sustineat, quod is potest facere uel de eis rebus, quas illi, a quibus ipse didicit, certas habuerint, cur id sapiens de reliquis rebus facere non possit? An est aliquid, quod positum uel improbare uel approbare possit, dubitare non possit? An tu in soritis poteris hoc, cum uoles: ille in reliquis rebus non poterit eodem modo insistere, praesertim cum possit sine adsensione ipsam ueri similitudinem non impeditam sequi?

{{pn|108}}Alterum est, quod negatis actionem ullius rei posse in eo esse, qui nullam rem adsensu suo comprobet. Primum enim uideri oportet, in quo est etiam adsensus. Dicunt enim Stoici sensus ipsos adsensus esse, quos quoniam appetitio consequatur, actionem sequi; tolli autem omnia, si uisa tollantur.

----
=== XXXIV. ===

Hac de re utramque partem et dicta sunt et scripta multa, sed breui res potest tota confici. Ego enim etsi maximam actionem puto repugnare uisis, obsistere opinionibus, adsensus lubricos sustinere, credoque Clitomacho ita scribenti, Herculi quendam laborem exanclatum a Carneade quod, ut feram et immanem beluam, sic ex animis nostris adsensionem, id est opinationem et temeritatem extraxisset, tamen, ut ea pars defensionis relinquatur, quid impediet actionem eius, qui probabilia sequitur, nulla re impediente?

{{pn|109}}Hoc, inquit, ipsum impediet, quod statuet ne id quidem quod probet posse percipi. Iam istuc te quoque impediet in nauigando, in conserendo, in uxore ducenda, in liberis procreandis plurimisque in rebus, in quibus nihil sequere praeter probabile.

Et tamen illud usitatum et saepe repudiatum refers, non ut Antipater, sed, ut ais, “pressius”. Nam Antipatrum reprehensum, quod diceret consentaneum esse ei qui adfirmaret nihil posse comprehendi, id ipsum saltem dicere posse comprehendi, quod ipsi Antiocho pingue uidebatur et sibi ipsum contrarium. Non enim potest conuenienter dici nihil comprehendi posse, si quicquam comprehendi posse dicatur. Illo modo potius putat urguendum fuisse Carneaden: cum sapientis nullum decretum esse possit nisi comprehensum perceptum cognitum, ut hoc ipsum quidem decretum, sapientis esse nihil posse percipi, fateretur esse perceptum. Proinde quasi nullum sapiens aliud decretum habeat et sine decretis uitam agere possit!

{{pn|110}}Sed ut illa habet probabilia non percepta, sic hoc ipsum, nihil posse percipi; nam si in hoc haberet cognitionis notam, eadem uteretur in ceteris. Quam quoniam non habet, utitur probabilibus; itaque non metuit ne confundere omnia uideatur et incerta reddere. Non enim quem ad modum, si quaesitum ex eo sit stellarum numerus par an impar sit, item, si de officio multisque aliis de rebus, in quibus uersatus exercitatusque sit, nescire se dicat. In incertis enim nihil probabile est, in quibus autem est, in eis non deerit sapienti nec quid faciat nec quid respondeat.

{{pn|111}}Ne illam quidem praetermisisti, Luculle, reprehensionem Antiochi — nec mirum, in primis enim est nobilis — qua solebat dicere Antiochus Philonem maxime perturbatum. Cum enim sumeretur unum, esse quaedam falsa uisa, alterum nihil ea differre a ueris, non attendere superius illud ea re a se esse concessum, quod uideretur esse quaedam in uisis differentia, eam tolli altero, quo neget uisa a falsis uera differre; nihil tam repugnare. Id ita esset, si nos uerum omnino tolleremus. Non facimus; nam tam uera quam falsa cernimus. Sed probandi species est; percipiendi signum nullum habemus.

----
=== XXXV. ===

{{pn|112}}Ac mihi uideor nimis etiam nunc agere ieiune. Cum sit enim campus in quo exsultare possit oratio, cur eam tantas in angustias et in Stoicorum dumeta compellimus? Si enim mihi cum Peripatetico res esset, qui id percipi posse diceret, “quod impressum esset e uero”, neque adhiberet illam magnam accessionem, “quo modo imprimi non posset a falso”, cum simplici homine simpliciter aerem nec magno opere contenderem atque etiam si, cum ego nihil dicerem posse comprehendi, diceret ille sapientem interdum opinari, non repugnarem, praesertim ne Carneade quidem huic loco ualde repugnante: nunc quid facere possum?

{{pn|113}}Quaero enim quid sit quod comprehendi possit. respondet mihi non Aristoteles aut Theophrastus, ne Xenocrates quidem aut Polemo, sed qui minor est: “tale uerum quale falsum esse non possit”. Nihil eius modi inuenio. Itaque incognito nimirum adsentiar, id est, opinabor. Hoc mihi et Peripatetici et uetus Academia concedit: uos negatis, Antiochus in primis, qui me ualde mouet, uel quod amaui hominem, sicut ille me, uel quod ita iudico, politissimum et acutissimum omnium nostrae memoriae philosophorum. A quo primum quaero quo tandem modo sit eius Academiae, cuius esse se profiteatur? Vt omittam alia, haec duo, de quibus agitur, quis umquam dixit aut ueteris Academiae aut Peripateticorum, uel id solum percipi posse, quod esset uerum tale, quale falsum esse non posset, uel sapientem nihil opinari? Certe nemo. Horum neutrum ante Zenonem magno opere defensum est. ego tamen utrumque uerum puto, nec dico temporis caussa, sed ita plane probo.

----
=== XXXVI. ===

{{pn|114}}Illud ferre non possum. Tu cum me incognito adsentiri uetes idque turpissumum esse dicas et plenissumum temeritatis, tantum tibi adroges, ut exponas disciplinam sapientiae, naturam rerum omnium euoluas, mores fingas, finis bonorum malorumque constituas, officia descirbas, quam uitam ingrediar definias, idemque etiam disputandi et intellegendi iudicium dicas te et artificium traditurum? Perficies ut ego ista innumerabilia complectens nusquam labar, nihil opiner? Quae tandem ea est disciplina, ad quam me deducas, si ab hac abstraxeris? Vereor ne subadroganter facias, si dixeris tuam; atqui ita dicas necesse est.

{{pn|115}}Neque uero tu solus, sed ad suam quisque rapiet. Age, restitero Peripateticis, qui sibi cum oratoribus cognationem esse, qui claros uiros a se instructos dicant rem publicam saepe rexisse, sustinuero Epicurios, tot meos familiaris, tam bonos, tam inter se amantis uiros, Diodoto quid faciam Stoico, quem a puero audiui, qui mecum uiuit tot annos, qui habitat apud me, quem et admiror et diligo, qui ista Antiochia contemit? Nostra, inquies, sola uera sunt. Certe sola, si uera; plura enim uera discrepantia esse non possunt. Vtrum igitur nos impudentes, qui labi nolumus, an illi adrogantes, qui sibi persuaserint scire se solos omnia? Non me quidem, inquit, sed sapientem dico scire. Optime: nempe ista scire, quae sunt in tua disciplina. Hoc primum quale est, a non sapiente explicari sapientiam? Sed discedamus a nobismet ipsis, de sapiente loquamur, de quo, ut saepe iam dixi, omnis haec quaestio est.

{{pn|116}}In tris igitur partis et a plerisque et a uobismet ipsis distributa sapientia est. Primum ergo, si placet, quae de natura rerum sint quaesita uideamus: at illud ante. Estne quisquam tanto inflatus errore, ut sibi se illa scire persuaserit? Non quaero rationes eas, quae ex coniectura pendent, quae disputationibus huc et illuc trahuntur, nullam adhibent persuadendi necesitatem. Geometrae prouideant, qui se profitentur non persuadere, sed cogere, et qui omnia uobis, quae describunt, probant. Non quaero ex his illa initia mathematicorum, quibus non concessis digitum progredi non possunt; punctum esse quod magnitudinem nullam habeat: extremitatem et quasi libramentum in quo nulla omnino crassitudo sit: liniamentum sine ulla latitudine. Haec cum uera esse concessero, si adigam ius iurandum sapientem, nec prius quam Archimedes eo inspectante rationes omnis descripserit eas, quibus efficitur multis partibus solem maiorem esse quam terram, iuraturum putas? Si fecerit, solem ipsum, quem deum censet esse, contempserit.

{{pn|117}}Quod si geometricis rationibus non est crediturus, quae uim adferunt in docendo, uos ipsi ut dicitis, ne ille longe aberit ut argumentis credat philosophorum, aut, si est crediturus, quorum postissimum? Omnia enim physicorum licet explicare; sed longum est: quaero tamen quem sequatur. Finge aliquem nunc fieri sapientem, nondum esse, quam potissimum sententiam eliget aut discipliaam? Etsi quamcumque eliget, insipiens eliget. Sed sit ingenio diuino, quem unum e physicis potissimum probabit? Nec plus uno poterit. Non persequor quaestiones infinitas: tantum de principiis rerum, e quibus omnia constant, uideamus quem probet; est enim inter magnos homines summa dissensio.

----
=== XXXVII. ===

{{pn|118}}Princeps Thales, unus e septem, cui sex reliquos concessisse primas ferunt, ex aqua dixit constare omnia. At hoc Anaximandro, populari et sodali suo, non persuasit; is enim infinitatem naturae dixit esse, e qua omnia gignerentur. Post eius auditor Anaximenes infinitum aera, sed ea quae ex eo orirentur, definita; gigni autem terram aquam ignem, tum ex his omnia. Anaxagoras materiam infinitam, sed ex ea particulas, similis inter se, minutas, eas primum confusas, postea in ordinem adductas a mente diuina. Xenophanes, paulo etiam antiquior, unum esse omnia neque id esse mutabile et id esse deum neque natum umquam et sempiternum, conglobata figura: Parmenides ignem, qui moueat terram, quae ab eo formetur: Leucippus plenum et inane: Democritus huic in hoc similis, uberior in ceteris: Empedocles haec peruolgata et nota quattuor: Heraclitus ignem: Melissus hoc, quod esset infinitum et immutabile, et fuisse semper et fore. Plato ex materia in se omnia recipiente mundum factum esse censet a deo sempiternum. Pythagorii ex numeris et mathematicorum initiis proficisci uolunt omnia. Ex his eliget uester sapiens unum aliquem, credo, quem sequatur: ceteri tot uiri et tanti repudiati ab eo condemnatique discedent.

{{pn|119}}Quamcumque uero sententiam probauerit, eam sic animo comprehensam habebit, ut ea quae sensibus, nec magis approbabit nunc lucere, quam, quoniam Stoicus est, hunc mundum esse sapientem, habere mentem, quae et se et ipsum fabricata sit et omnia moderetur moueat regat. Erit ei persuasum etiam solem lunam, stellas omnis, terram mare deos esse, quod quaedam animalis intellegentia per omnia ea permanet et transeat, fore tamen aliquando ut omnis hic mundus ardore deflagret.

----
=== XXXVIII. ===

Sint ista uera — uides enim iam me fateri aliquid esse ueri — comprehendi ea tamen et percipi nego. Cum enim tuus iste Stoicus sapiens syllabatim tibi ista dixerit, ueniet flumen orationis aureum fundens Aristoteles, qui illum desipere dicat: neque enim ortum esse umquam mundum, quod nulla fuerit nouo consilio inito tam praeclari operis inceptio, et ita esse eum undique aptum, ut nulla uis tantos queat motus mutationemque moliri, nulla senectus diuturnitate temporum exsistere, ut hic ornatus umquam dilapsus occidat. Tibi hoc repudiare, illud autem superius sicut caput et famam tuam defendere necesse erit, cum mihi ne ut dubitem quidem relinquatur.

{{pn|120}}Vt omittam leuitatem tenere adsentientium, quanti lebertas ipsa aestimanda est non mihi necesse esse quod tibi est? Quaero cur deus, omnia nostra caussa cum faceret (sic enim uoltis) tantam uim natricum uiperarumque fecerit, cur mortifera tam multa ac perniciosa terra marique disperserit? Negatis haec tam polite tamque subtiliter effici potuisse sine diuina aliqua sollertia; cuius quidem uos maiestatem deducitis usque ad apium formicarumque perfectionem, ut etiam inter deos Myrmecides aliquis minutorum opusculorum fabricator fuisse uideatur.

{{pn|121}}Negas sine deo posse quicquam. Ecce tibi e transuerso Lampsacenus Strato, qui det isti deo immunitatem magni quidem muneris: et cum sacerdotes deorum uacationem habeant, quanto est aequius habere ipsos deos! Negat opera deorum se uti ad fabricandum mundum. Quaecumque sint, docet omnia effecta esse natura nec ut ille qui ex asperis et leuibus et hamatis uncinatisque corporibus concreta haec esse dicat interiecto inani. Somnia censet haec esse Democriti non docentis, sed optantis. Ipse autem singulas mundi partis persequens, quidquid aut sit aut fiat, naturalibus fieri aut factum esse docet ponderibus et motibus. Ne ille et deum opere magno liberat et me timore. Quis enim potest, cum existimet curari se a deo, non et dies t noctes diuinum numen horrere et, si quid aduersi acciderit (quod cui non accidit?) extimescere ne id iure euenerit? N c Stratoni tamen adsentior nec uero tibi; modo hoc, odo illud probabilius uidetur.

----
=== XXXIX. ===

{{pn|122}}Latent ista omnia, Luculle, crassis occultata et circumfusa tenebris, ut nulla acies humani ingeni tanta sit quae penetrare in caelum, terram intrare possit: corpora nostra non nouimus, qui sint situs partium, quam uim quaeque pars habeat ignoramus. Itaque medici ipsi, quorum intererat ea nosse, aperuerunt ut uiderentur; nec eo tamen aiunt empirici notiora esse illa, quia possit fieri ut patefacta et detecta mutentur. Sed ecquid nos eodem modo rerum naturas persecare aperire diuidere possumus, ut uideamus terra penitusne defixa sit et quasi radicibus suis haereat an media pendeat?

{{pn|123}}Habitari ait Xenophanes in luna eamque esse terram multarum urbium et montium. Portenta uidentur, sed tamen neque ille, qui dixit, iurare posset ita se rem habere, neque ego non ita. Vos etiam dicitis esse e regione nobis, e contraria parte terrae, qui aduersis uestigiis stent contra nostra uestigia, quos antipodas uocatis: cur mihi magis suscensetis, qui ista non aspernor, quam eis qui, cum audiunt, desipere uos arbitrantur? Hicetas Syracosius, ut ait Theophrastus, caelum solem lunam stellas, supera denique omnia stare censet neque praeter terram rem ullam in mundo moueri, quae cum circum axem se summa celeritatee conuertat et torqueat, eadem effici omnia, quae si stante terra caelum moueretur. Atque hoc etiam Platonem in Timaeo dicere quidam arbitrantur, sed paulo obscurius. Quid tu, Epicure? Loquere. Putas solem esse tantulum? Ego ne bis quidem tantum! Et uos ab illo irridemini et ipsi illum uicissim eluditis. Liber igitur a tali irrisione Socrates, liber Aristo Chisus, qui nihil istorum sciri putat posse.

{{pn|124}}Sed redeo ad animum et corpus. Satisne tandem ea nota sunt nobis, quae neruorum natura sit, quae uenarum? Tenemusne quid sit animus, ubi sit, denique sitne an, ut Dicaearcho uisum est, ne sit quidem ullus? Si est, trisne partis habeat, ut Platoni placuit, rationis irae cupiditatis, an simplex unusque sit; si simplex, utrum sit ignis an anima an sanguis an, ut Xenocrates, numerus nullo corpore, quod intellegi quale sit uix potest; et, quidquid est, mortale sit an aeternum? Nam utramque in partem multa dicuntur. Horum aliquid uestro sapienti certum uidetur, nostro ne quid maxime quidem probabile sit occurrit: ita sunt in plerisque contrariam rationum paria momenta.

----
=== XL. ===

{{pn|125}}Sin agis uerecundius et me accusas, non quod tuis rationibus non adsentiar, sed quod nullis, uincam animum cuique adsentiar deligam ... quem potissimum? quem? Democritum: semper enim, ut scitis, studiosus nobilitatis fui. Vrguebor iam omnium uestrum conuicio. Tune aut inane quicquam putes esse, cum ita completa et conferta sint omnia, ut et quidquid mouebitur corporeum cedat et qua quidque cesserit aliud ilico subsequatur? Aut atomos ullas, e quibus quidquid efficiatur, illarum sit dissimillimum? Aut sine aliqua mente rem ullam effici posse praeclaram? Et cum in uno mundo ornatus hic tam sit mirabilis, innumerabilis supra infra, dextra sinistra, ante post, alios dissimilis, alios eiusdem modi mundos esse? Et, ut nos nunc simus ad Baulos Puteolosque uideamus, sic innumerabilis paribus in locis eisdem esse nominibus honoribus, rebus gestis, ingeniis formis aetatibus, eisdem de rebus disputantis? Et, si nunc aut si etiam dormientes aliquid animo uidere uideamur, imagines extrinsecus in animos nostros per corpus irrumpere? Tu uero ista ne asciueris neue fueris commenticiis rebus adsensus. Nihil sentire est melius quam tam praua sentire.

{{pn|126}}Non ergo id agitur, ut aliquid adsensu meo comprobem; quae tu, uide ne impudenter etiam postules, non solum adroganter, praesertim cum ista tua mihi ne probabilia quidem uideantur. Nec enim diuinationem, quam probatis, ullam esse arbitror, fatumque illud esse, quo omnia contineri dicitis, contemno. Ne exaedificatum quidem hunc mundum diuino consilio existimo, atque haud scio an ita sit.

----
=== XLI. ===

Sed cur rapior in inuidiam? Licetne per uos nescire quod nescio? An Stoicis ipsis inter se disceptare, cum his non licebit? Zenoni et reliquis fere Stoicis aether uidetur summus deus, mente praeditus, qua omnia regantur. Cleanthes, qui quasi maiorum est gentium Stoicus, Zenonis auditor, solem dominari et rerum potiri putat. Ita cogimur dissensione sapientium dominum nostrum ignorare, quippe qui nesciamus soli an aetheri seruiamus. Solis autem magnitudinem (ipse enim hic radiatus me intueri uidetur admonens ut crebro faciam mentionem sui) uos ergo huius magnitudinem quasi decempeda permensi refertis: ego huic me quasi malis architectis mensurae uestrae nego credere. Dubium est igitur uter nostrum sit, leuiter ut dicam, uerecundior?

{{pn|127}}Nec tamen istas quaestiones physicorum exterminandas puto. Est enim animorum ingeniorumque naturale quoddam quasi pabulum consideratio contemplatioque naturae. Erigimur, elatiores fieri uidemur, humana despicimus, cogitantesque supera atque caelestia haec nostra ut exigua et minima contemniamus. Indagatio ipsa rerum cum maximarum tum etiam occultissimarum habet oblectationem. Si uero aliquid occurrit quod ueri simile uideatur, humanissima completur animus uoluptate.

{{pn|128}}Quaeret igitur haec et uester sapiens et hic noster, sed uester ut adsentiatur credat adfirmet, noster ut uereatur temere opinari praeclareque agi secum putet, si in eius modi rebus ueri simile quod sit inuenerit. Veniamus nunc ad bonorum malorumque notionem: at paulum ante dicendum est. Non mihi uidentur considerare, cum [physicis] ista ualde adfirmant, earum etiam rerum auctoritatem, si quae illustriores uideantur, amittere. Non enim magis adsentiuntur neque approbant lucere nunc, quam, cum cornix cecinerit, tum aliquid eam aut iubere aut uetare, nec magis adfirmabaunt signum illud, si erunt mensi, sex pedum esse quam solem, quem metiri non possunt, plus quam duodeuiginti partibus maiorem esse quam terram. Ex quo ila conclusio nascitur: si sol quantus sit percipi non potest, qui ceteras res eodem modo quo magnitudinem solis approbat, is eas res non percipit. magnitudo autem solis percipi non potest. Qui igitur id approbat quasi percipiat, nullam rem percipit. Responderint posse percipi quantus sol sit. Non repugnabo, dum modo eodem pacto cetera percipi comprehendique dicant. Nec enim possunt dicere aliud alio magis minusue comprehendi, quoniam omnium rerum una est definito comprehendendi.

----
=== XLII. ===

{{pn|129}}Sed quod coeperam: quid habemus in rebus bonis et malis explorati? Nempe fines constituendi sunt ad quos et bonorum et malorum summa referatur: qua de re est igitur inter summos uiros maior dissensio? Omitto illa, quae relicta iam uidentur, ut Erillum, qui in cognitione et scientia summum bonum ponit; qui cum Zenonis auditor esset, uides quantum ab eo dissenserit et quam non multum a Platone. Megaricorum fuit nobilis disciplina, cuius, ut scriptum uideo, princeps Xenophanes, quem modo nominaui, deinde eum secuti Parmenides et Zeno, itaque ab his Eleatici philosophi nominabantur. Post Euclides, Socrati discipulus, Megareus, a quo idem illi Megarici dicti, qui id bonum solum esse dicebant, quod eset unum et simile et idem semper. Hi quoque multa a Platone. A Menedemo autem, quod is ex Eretria fuit, Eretriaci appellati, quorum omne bonum in mente positum et mentis acie, qua uerum cerneretur. Elii similia, sed, opinor, explicata uberius et ornatius.

{{pn|130}}Hos si contemnimus et iam abiectos putamus, illos certe minus despicere debemus, Aristonem, qui cum Zenonis fuisset auditor, re probauit ea quae ille uerbis, nihil esse bonum nisi uirtutem, nec malum nisi quod uirtuti esset contrarium; in mediis ea momenta, quae Zeno uoluit, nulla esse censuit. Huic summum bonum est in his rebus neutram in partem moueri, quae ἀδιαφορία ab ipso dicitur. Pyrrho autem ea ne sentire quidem sapientem, quae ἀπάθεια nominatur. Has igitur tot sententias ut omittamus, haec nunc uideamus quae diu multumque defensa sunt.

{{pn|131}}Alii uoluptatem finem esse uoluerunt, quorum princeps Aristippus, qui Socraten audierat, unde Cyrenaici. Post Epicurus, cuius est disciplina nunc notior, neque tamen cum Cyrenaicis de ipsa uoluptate consentiens. Voluptatem autem et honestatem finem esse Callipho censuit; uacare omni molestia hieronymus; hoc idem cum honestate Diodorus; ambo hi Peripatetici. Honeste autem uiuere fruentem rebus eis, quas primas homini natura conciliet, et uetus Academia censuit, ut indicant scripta Polemonis, quem Antiochus probat maxime, et Aristoteles eiusque amici huc proxime uidentur accedere. Introducebat etiam Carneades, non quo probaret, sed ut opponeret Stoicis, summum bonum esse frui rebus eis, quas primas natura conciliauisset. Honeste autem uiuere, quod ducatur a conciliatione naturae, Zeno statuit finem esse bonorum, qui inuentor et princeps Stoicorum fuit.

----
=== XLIII. ===

{{pn|132}}Iam illud perspicuom est, omnibus eis finibus bonorum, quos exposui, malorum finis esse contrarios. Ad uos nunc refero quem sequar, modo ne quis illud tam ineruditum absurdumque respondeat, “quemlibet, modo aliquem”. Nihil potest dici inconsideratius. Cupio sequi Stoicos. Licetne — omitto per Aristotelen, meo iudicio in philosophia prope singularem — per ipsum Antiochum? qui appellabatur Academicus, erat quidem si perpauca mutauisset, germanissimus Stoicus. Erit igitur res iam in discrimine; nam aut Stoicus constituatur sapiens aut ueteris Academinae. Vtrumque non potest; est enim inter eos non de terminis, sed de tota possessione contentio. Nam omnis ratio uitae definitione summi boni continetur, de qua qui dissident, de omni uitae ratione dissident. Non potest igitur uterque sapiens esse, quoniam tanto opere dissentiunt, sed alter. Si Polemonius, peccat Stoicus, rei falsae adsentiens — namque idem nihil esse dicitis a sapiente tam alienum — sin uera sunt Zenonis, eadem in ueteres Academicos et Peripateticos dicenda.

{{pn|133}}Hic igitur neutri adsentietur? Sin, inquam, uter est prudentior? Quid? Cum ipse Antiochus dissentit quibusdam in rebus ab his, quos amat, Stoicis, nonne iudicat non posse illa probanda esse sapienti? Placet Stoicis omnia peccata esse paria; at hoc Antiocho uehementissime displicet. Liceat tandem mihi considerare utram sententiam sequar. Praecide, inquit: statue aliquando quidlibet. Quid quod quae dicuntur et acuta mihi uidentur in utramque partem et paria? Nonne caueam ne scelus faciam? Scelus enim dicebas esse, Luculle, dogma prodere. Contineo igitur me, ne incognito adsentiar, quod mihi tecum est dogma commune.

{{pn|134}}Ecce multo maior etiam dissensio. Zeno in una uirtute positam beatam uitam putat. Quid Antiochus? Etiam, inquit, beatam, sed non beatissimam. Deus ille, qui nihil censuit deesse uirtuti, homuncio hic, qui multa putat prater uirtutem homini partim cara esse, partim etiam necessaria. Sed ille uereor ne uirtuti plus tribuat quam natura patiatur, praesertim Theophrasto multa diserte copioseque dicente. Et hic metuo ne uix sibi constet, qui cum dicat esse quaedam et corporis et fortunae mala, tamen eum, qui in his omnibus sit, beatum fore censeat, si sapiens sit. Distrahor: tum hoc mihi probabilius, tum illud uidetur, et tamen, nisi alterutrum sit, uirtutemb iacere plane puto. Verum in his discrepant.

----
=== XLIV. ===

{{pn|135}}Quid? Illa, in quibus consentiunt num pro ueris probare possumsu? Sapientis animum numquam nec cupiditate moueri nec laetitia efferri. Age, haec probabilia sane sint: num etiam illa, numquam timere, numquam dolere? Sapiensne non timeat, ne patria deleatur, non doleat, si deleta sit? Durum, sed Zenoni necessarium, cum praeter honestum nihil est in bonis, tibi uero, Antioche, minime, cui praeter honestatem multa bona, praeter turpitudinem multa mala uidentur, quae et uenientia metuat sapiens necesse est et uenisse doleat. Sed quaero quando ista fuerint ab Academia uetere decreta, ut animum sapientis commoueri et conturbari negarent? Mediocritates illi probabant et in omni permotione naturalem uolebant esse quendam modum. Legimus omnes Crantoris ueteris Academici de luctu; est enim non magnus, uerum aureolus et, ut Tuberoni Panaetius praecipit, ad uerbum ediscendus libellus. Atque illi quidem etiam utiliter a natura dicebant permotiones istas animis nostris datas, metum cauendi causa, misericordiam aegritudinemque clementiae; ipsam iracundiam fortitudinis quasi cotem esse dicebant, recte secusne alias uiderimus.

{{pn|136}}Atrocitas quidem ista tua quo modo in ueterem Academiam irruperit nescio: illa uero ferre non possum, non quo mihi displiceant (sunt enim Socratica pleraque mirabilia Stoicorum, quae @para/doca nominantur) sed ubi Xenocrates, ubi Aristoteles ista tetigit? Hos enim fquasi eosdem esse uoltis. Illi umquam dicerent sapientis solos reges, solos diuites, solos formosos, omnia, quae ubique essent, sapientis esse? Neminem consulem praetorem imperatorem, nescio an ne quinqueuirum quidem quemquam nisi sapientem? Postremo, solum ciuem, solum liberum, insipientis omnis peregrinos exsules seruos furiosos? Denique scripta Lycurgi, Solonis, duodecim tabulas nostras non esse leges, ne urbis quidem aut ciuitatis, nisi quae essent sapientium?

{{pn|137}}Haec tibi, Luculle, si es adsensus Antiocho, familiari tuo, tam sunt defendenda quam moenia, mihi autem bono modo, tantum quantum uidebitur.

----
=== XLV. ===

Legi apud Clitomachum, cum Carneades et Stoicus Diogenes ad senatum in Capitolio starent, A. Albinum, qui tum Pl. Scipione et M. Marcello consulibus praetor esset, eum, qui cum auo tuo, Luculle, consul fuit, doctum sane homine, ut indicat ipsius historia scripta Graece, iocantem dixisse Carneadi: “ego tibi, Carneade, praetor esse non uideor [quia sapiens non sum] nec haec urbs nec in ea ciuitas”. Tum ille:” huic Stoico non uideris”. Aristoteles aut Xenocrates, quos Antiochus sequi uolebat, non dubitauisset quin et praetor ille esset et Roma urbs et eam ciuitas incoleret. Sed ille noster est plane, ut supra dixi, Stoicus, perpauca balbutiens.

{{pn|138}}Vos autem mihi uerenti ne labar ad opinionem et aliquid asciscam et comprobem incognitum, quod minime uoltis, quid consili datis? Testatur saepe Chrysippus tris solas esse sententias, quae defendi possint, de finibus bonorum: circumcidit et amputat multitudinem; aut enim honestatem esse finem aut uoluptatem aut utrumque; nam qui summum bonum dicant id esse, si uacemus omni molestia, eos inuidiosum nomen uoluptatis fugere, sed in uicinitate uersari, quod facere eos etiam, qui illud idem cum honestate coniungerent, nec multo secus eos, qui ad honestatem prima naturae commoda adiungerent: ita tris relinquit sententias, quas putet probabiliter posse defindi.

{{pn|139}}Sit sane ita — quamquam a Polemonis et Peripateticorum et Antiochi finibus non facile diuellor, nec quicquam habeo adhuc probabilius — uerum tamen uideo quam suauiter uoluptas sensibus nostris blandiatur. Labor eo ut adsentiarEpicuro aut Aristippo. Reuocat uirtus uel potius reprehendit manu: pecudum illos motus esse dicit, hominem iungit deo. Possum esse medius, ut, quoniam Aristippus, quasi animum nullum habeamus, corpus solum tuetur, Zeno, quasi corporis simus expertes, animum solum complectitur, ut Calliphontem sequar, cuius quidem sententiam Carneades ita studiose defensitabat, ut eam probare etiam uideretur (quamquam Clitomachus adfirmabat numquam se intellegere potuisse quid Carneadi probaretur) sed, si istum finem uelim sequi, nonne ipsa ueritas et grauis et recta ratio mihi obueresetur? Tune, cum honestas in uoluptate contemnenda consistat, honestatem cum uoluptate tamquam hominem cum belua copulabis?

----
=== XLVI. ===

{{pn|140}}Vnum igitur par quod depugnet relicum est, uoluptas cum honestate. De quo Chrysippo fuit, quantum ego sentio, non magna contentio. Alteram si sequare, multa ruunt et maxime communitas cum hominum genere, caritas amicitia iustitiia, reliquae uirtutes, quarum esse nulla potest, nisi erit gratuita. Nam quae uoluptate quasi mercede aliqua ad officium impellitur, ea non est uirtus, sed fallax imitatio simulatioque uirtutis. Audi contra illos qui nomen honestatis a se ne intellegi quidem dicant, nisi forte, quod gloriosum sit in uolgus, id honestum uelimus dicere: fontem omnium bonorum in corpore esse, hanc normam, hanc regulam, hanc praescriptionem esse naturae, a qua qui aberrauisset, eum numquam quid in uita sequeretur habiturum.

{{pn|141}}Nihil igitur me putatis, haec et alia innumerabilia cum audiam, moueri? Tam moueor quam tu, Luculle, neque me minus hominem quam te putaueris. Tantum interest, quod tu, cum es commotus, adquiescis adsentiris approbas, uerum illud certum comprehensum perceptum ratum firmum fixum uis esse, deque eo nulla ratione neque pelli neque moueri potes: ego nihil eius modi esse arbitror, cui si adsensus sim, non adsentiar saepe falso, quoniam uera a falsis nullo discrimine separantur, praesertim cum iudicia ista dialecticae nulla sint.

{{pn|142}}Venio enim iam ad tertiam partem philosophiae. Aliud iudicium Protagorae est, qui putet id cuique uerum esse, quod cuique uideatur: aliud Cyrenaicorum, qui praeter permotiones intimas nihil putant esse iudici: aliud Epicuri, qui omne iudicium in sensibus et in rerum notitiis et in uoluptate constituit. Plato autem omne iudicium ueritatis ueritatemque ipsam abductam ab opinionibus et a sensibus cogitationis ipsius et mentis esse uoluit. Num quid horum probat noster Antiochus?

{{pn|143}}Ille uero ne maiorum quidem suorum. Vbi enim aut Xenocraten sequitur, cuius libri sunt de ratione loquendi multi et multum probati, aut ipsum Aristotelen, quo profecto nihil est acutius, nihil politius? A Chrysippo pedem nusquam.

----
=== XLVII. ===

Quid ergo Academici appellamur? An abutimur gloria nominis? Aut cur cogimur eos sequi, qui inter se dissident? in hoc ipso, quod in elementis dialectici docent, quo modo iudicare oporteat uerum falsumne sit, si quid ita conexum est, ut hoc, “si dies est, lucet”, quanta contentio est! Aliter Diodoro, aliter Philoni, Chrysippo aliter placet. Quid? Cum Cleanthe doctore suo quam multis rebus Chrysippus dissidet! Quid? Duo uel principes dialecticorum, Antipater et Archidemus, opiniosissimi homines, nonne multis in rebus dissentiunt?

{{pn|144}}Quid me igitur, Luculle, in inuidiam et tamquam in contionem uocas, et quidem, ut seditiosi tribuni solent, occludi tabernas iubes? Quo enim spectat illud, cum artificia tolli quereris a nobis, nisi ut opifices concitentur? Qui si undique omnes conuenerint, facile contra uos incitabuntur. Expromam primum illa inuidiosa, quod eos omnis, qui in contione stabunt, exsules seruos insanos esse dicatis: dein ad illa ueniam, quae iam non ad multitudinem, sed ad uosmet ipsos, qui adestis, pertinent. Negat enim uos Zeno, negat Antiochus scire quicquam. “Quo modo”? inquies, “nos enim defindimus etiam insipientem multa comprehendere”.

{{pn|145}}At scire negatis quemquam rem ullam si sapientem; et hoc quidem Zeno gestu conficiebat. Nam cum extensis digitis aduersam manum ostenderat, “uisum”, inquiebat, “huius modi est”. Deinde, cum paulum digitos contraxerat, “adsensus huius modi”. Tum cum plane compresserat pugnumque fecerat, comprehensionem illam esse dicebat: qua ex similitudine etiam nomen ei rei, quod ante non fuerat, @kata/lhyin imposuit. Cum autem laeuam manum admouerat et illum pugnum arte uehementerque compresserat, scientiam talem esse dicebat, cuius compotem nisi sapientem esse neminem. Sed qui sapiens sit aut fuerit ne ipsi quidem solent dicere. Ita tu nunc, Catule, lucere nescis nec tu, Hortensi, in tua uilla nos esse.

{{pn|146}}Num minus haec inuidiose dicuntur? Nec tamen nimis eleganter: illa subtilius. Sed quo modo tu, si nihil comprehendi posset, artificia concidere dicebas neque mihi dabas id, quod probabile esset, satis magnam uim habere ad artis, sic ego nunc tibi refero artem sine scientia esse non posse. An pateretur hoc Zeuxis aut Phidias aut Polyclitus, nihil se scire, cum in eis esset tanta sollertia? Quod si eos docuisset aliquis quam uim habere diceretur scientia, desinerent irasci: ne nobis quidem suscenserent, cum didicissent id tollere nos, quod nusquam esset, quod autem satis esset ipsis relinquere. Quam rationem maiorum etiam comprobat diligentia, qui primum iurare “ex sui animi sententia” quemque uoluerunt, deinde ita teneri “si sciens falleret”, quod inscientia multa uersaretur in uita, tum, qui testimonium diceret, ut “arbitrari” se diceret etiam quod ipse uidisset, quaeque iurati iudices cognouissent, ea non ut esse facta, sed ut “uideri” pronuntiarentur.

----
=== XLVIII. ===

{{pn|147}}Verum, quoniam non solum nauta significat, sed etiam Favonius ipse insusurrat nauigandi nobis, Luculle, tempus esse et quoniam satis multa dixi, est mihi perorandum. Posthac tamen, cum haec quaeremus, potius de dissensionibus tantis summorum uirorum disseramus, de obscuritate naturae deque errore tot philosophorum, qui de bonis contrariisque rebus tanto opere discrepant, ut, cum plus uno uerum esse non possit, iacere necesse sit tot tam nobilis disciplinas, quam de oculorum sensuumque reliquorum mendaciis et de sorite aut pseudomeno, quas plagas ipsi contra se Stoici texuerunt”.

{{pn|148}}Tum Lucullus “non moleste”, inquit, “fero nos haec contulisse. Saepius enim congredientes nos, et maxime in Tusculanis nostris, si quae uidebuntur, requiremus”. “Optime”, inquam, “sed quid Catulus sentit, quid Hortensius?” Tum Catulus, “Egone?” inquit; “ad patris reuoluor sententiam, quam quidem ille Carneadiam esse dicebat, ut percipi nihil putem posse, adsensurum autem non percepto, id est, opinaturum sapientem existimem, sed ita ut intellegat se opinari sciatque nihil esse quod comprehendi et percipi possit: qua re @e)poxh\n illam omnium rerum comprobans, illi alteri sententiae, nihil esse quod percipi possit, uehementer adsentior”. “Habeo”, inquam, “sententiam tuam nec eam admodum aspernor. Sed tibi quid tandem uidetur, Hortensi”? Tum ille redens “Tollendum”. “Teneo te”, inquam, “nam ista Academiae est propria sententia”. Ita sermone confecto Catulus remansit: nos ad nauiculas nostras descendimus.

{{finis}}
[[fr:Premiers Académiques]]</text>
      <sha1>hgx6u647ff0sp3ws5966ecbccazvyrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Commentarii in somnium Scipionis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1487</id>
    <revision>
      <id>274654</id>
      <parentid>138824</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Saumache movit paginam [[Commentarii in Somnium Scipionis]] ad [[Commentarii in somnium Scipionis]]</comment>
      <origin>138824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162907" sha1="luglgqkmgmhv5e73vm510awkk92ic3g" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Ambrosius Theodosius Macrobius
|OperaeTitulus= Commentarii in Somnium Scipionis
|OperaeWikiPagina= Commentarii in Somnium Scipionis
|Annus= saeculo V
|Genera=Philosophia
|Editio= 
|Fons= 
}}
&lt;div class=text&gt;

==Sectio I==
Inter Platonis et Ciceronis libros, quos de re publica uterque constituit, Eustachi fili, uitae mihi dulcedo pariter et gloria, hoc interesse prima fronte perspeximus quod ille rem publicam ordinauit, hic retulit; alter qualis esse deberet, alter qualis esset a maioribus instituta disseruit. in hoc tamen uel maxime operis similitudinem seruauit imitatio quod, cum Plato in uoluminis conclusione a quodam uitae reddito quam reliquisse uidebatur indicari faciat qui sit exutarum corporibus status animarum, adiecta quadam sphaerarum uel siderum non otiosa descriptione, rerum facies non dissimilia significans a Tulliano Scipione per quietem sibi ingesta narratur. sed quid uel illi commento tali uel huic tali somnio in his potissimum libris opus fuerit, in quibus de rerum publicarum statu loquebantur, quoue attinuerit inter gubernandarum urbium constituta circulos orbes globosque describere, de stellarum motu de caeli conuersione tractare quaesitu dignum et mihi uisum est et aliis fortasse uideatur, ne uiros sapientia praecellentes nihilque in inuestigatione ueri nisi diuinum sentire solitos aliquid castigato operi adiecisse superfluum suspicemur. de hoc ergo prius pauca dicenda sunt ut liquido mens operis de quo loquimur innotescat. Rerum omnium Plato et actuum naturam penitus inspiciens aduertit in omni sermone de rei publicae institutione proposito infundendum animis iustitiae amorem, sine qua non solum res publica sed nec exiguus hominum coetus nec domus quidem parua constabit. Ad hunc porro iustitiae affectum pectoribus inoculandum nihil aeque patrocinaturum uidit quam si fructus eius non uideretur cum uita hominis terminari. Hunc uero superstitem durare post hominem qui poterat ostendi nisi prius de animae immortalitate constaret? fide autem facta perpetuitatis animarum consequens esse animaduertit ut certa illis loca nexu corporis absolutis pro contemplatu probi improbiue meriti deputata sint. sic in Phaedone inexpugnabilium luce rationum anima in ueram dignitatem propriae immortalitatis adserta sequitur distinctio locorum quae hanc uitam relinquentibus ea lege debentur quam sibi quisque uiuendo sanxerit. sic in Gorgia post peractam pro iustitia disputationem de habitu post corpus animarum morali grauitate Socraticae dulcedinis admonemur. idem igitur obseruanter secutus est in illis praecipue uoluminibus quibus statum rei publicae formandum recepit. nam postquam principatum iustitiae dedit docuitque animam post animal non perire, per illam demum fabulam&amp;mdash;sic enim quidam uocant&amp;mdash;quo anima post corpus euadat uel unde ad corpus ueniat in fine operis adseruit ut iustitiae uel cultae praemium uel spretae poenam animis quippe immortalibus subiturisque iudicium seruari doceret. hunc ordinem Tullius non minore iudicio reseruans quam ingenio repertus est: postquam in omni rei publicae otio ac negotio palmam iustitiae disputando dedit, sacras immortalium animarum sedes et caelestium arcana regionum in ipso consummati operis fastigio locauit indicans quo his perueniendum uel potius reuertendum sit qui rem publicam cum prudentia iustitia fortitudine ac moderatione tractauerint. sed ille Platonicus secretorum relator Er quidam nomine fuit, natione Pamphylus, miles officio, qui cum uulneribus in proelio acceptis uitam effudisse uisus duodecimo demum die inter ceteros una peremptos ultimo esset honorandus igne, subito seu recepta anima seu retenta quicquid emensis inter utramque uitam diebus egerat uideratue tamquam publicum professus indicium humano generi enuntiauit. hanc fabulam Cicero licet ab indoctis quasi ipse ueri conscius doleat irrisam, exemplum tamen stolidae reprehensionis uitans excitari narraturum quam reuiuiscere maluit.


==Sectio II==
Ac priusquam somnii uerba consulamus, enodandum nobis est a quo genere hominum Tullius memoret uel irrisam Platonis fabulam uel ne sibi idem eueniat non uereri. nec enim his uerbis uult inperitum uulgus intellegi sed genus hominum ueri ignarum sub peritiae ostentatione quippe quos et legisse talia et ad reprehendendum animatos constaret. dicemus igitur et quos in tantum philosophum referat quandam censurae exercuisse leuitatem, quisue eorum etiam scriptam reliquerit accusationem et postremo quid pro ea dumtaxat parte quae huic operi necessaria est responderi conueniat obiectis. quibus, quod factu facile est, eneruatis iam quicquid uel contra Ciceronis opinionem etiam in Scipionis somnium seu iaculatus est umquam morsus liuoris seu forte iaculabitur dissolutum erit. Epicureorum tota factio aequo semper errore a uero deuia et illa semper aestimans ridenda quae nesciat, sacrum uolumen et augustissima irrisit naturae seria. Colotes uero, inter Epicuri auditores loquacitate notabilior, etiam in librum retulit quae de hoc amarius cauillatus est. sed cetera quae iniuria notauit si quidem ad somnium de quo hic procedit sermo non attinent hoc loco nobis omittenda sunt, illam calumniam persequemur quae nisi supplodetur manebit Ciceroni cum Platone communis. ait a philosopho fabulam non oportuisse confingi quoniam nullum figmenti genus ueri professoribus conueniret. 'cur enim' inquit 'si rerum caelestium notionem, si abitum nos animarum docere uoluisti, non simplici et absoluta hoc insinuatione curatum est sed quaesita persona casusque excogitata nouitas et composita aduocati scaena figmenti ipsam quaerendi ueri  ianuam mendacio polluerunt? haec quoniam, dum de Platonico Ere iactantur, etiam quietem Africani nostri somniantis accusant -- utraque enim sub adposito argumento electa persona est quae accommoda enuntiandis haberetur -- resistamus urgenti et frustra arguens refellatur ut una calumnia dissoluta utriusque factum incolumem, ut fas est, retineat dignitatem. nec omnibus fabulis philosophia repugnat nec omnibus adquiescit et ut facile secerni possit quae ex his a se abdicet ac uelut profana ab ipso uestibulo sacrae disputationis excludat, quae uero etiam saepe ac libenter admittat, diuisionum gradibus explicandum est.

Fabulae, quarum nomen indicat falsi professionem, aut tantum conciliandae auribus uoluptatis aut adhortationis quoque in bonam frugem gratia repertae sunt. auditum mulcent uelut comoediae, quales Menander eiusue imitatores agendas dederunt, uel argumenta fictis casibus amatorum referta, quibus uel multum se Arbiter exercuit uel Apuleium non numquam lusisse miramur. hoc totum fabularum genus quod solas aurium delicias profitetur e sacrario suo in nutricum cunas sapientiae tractatus eliminat. ex his autem quae ad quandam uirtutum speciem intellectum legentis hortantur fit secunda discretio. in quibusdam enim et argumentum ex ficto locatur et per mendacia ipse relationis ordo contexitur ut sunt illae Aesopi fabulae elegantia fictionis illustres, at in aliis argumentum quidem fundatur ueri soliditate sed haec ipsa ueritas per quaedam composita et ficta profertur et hoc iam uocatur narratio fabulosa, non fabula, ut sunt cerimoniarum sacra, ut Hesiodi et Orphei quae de deorum progenie actuue narrantur, ut mystica Pythagoreorum sensa referuntur. ergo ex hac secunda diuisione quam diximus a philosophiae libris prior species, quae concepta de falso per falsum narratur, aliena est. sequens in aliam rursum discretionem scissa diuiditur: nam cum ueritas argumento subest solaque fit narratio fabulosa, non unus repperitur modus per figmentum uera referendi. aut enim contextio narrationis per turpia et indigna numinibus ac monstro similia componitur ut di adulteri, Saturnus pudenda Caeli patris abscindens et ipse rursus a filio regno potito in uincla coniectus, quod genus totum philosophi nescire malunt&amp;mdash;aut sacrarum rerum notio sub pio figmentorum uelamine honestis et tecta rebus et uestita nominibus enuntiatur et hoc est solum figmenti genus quod cautio de diuinis rebus philosophantis admittit. cum igitur  nullam disputationi pariat iniuriam uel Er index uel somnians Africanus sed rerum sacrarum enuntiatio integra sui dignitate his sit tecta nominibus, accusator tandem edoctus a fabulis fabulosa secernere conquiescat. sciendum est tamen non in omnem disputationem philosophos admittere fabulosa uel licita. sed his uti solent cum uel de anima uel de aeriis aetheriisue potestatibus uel de ceteris dis locuntur. ceterum cum ad summum et principem omnium deum, qui apud Graecos &amp;tau;&amp;alpha;&amp;gamma;&amp;alpha;&amp;theta;&amp;omicron;&amp;nu;, qui &amp;pi;&amp;rho;&amp;omicron;&amp;tau;&amp;omicron;&amp;nu; &amp;alpha;&amp;iota;&amp;tau;&amp;iota;&amp;omicron;&amp;nu; nuncupatur, tractatus se audet attollere, uel ad mentem, quem Graeci &amp;nu;&amp;omicron;&amp;upsilon;&amp;nu; appelant, originales rerum species, quae &amp;iota;&amp;delta;&amp;epsilon;&amp;alpha;&amp;iota; dictae sunt, continentem, ex summo natam et profectam deo: cum de his inquam locuntur summo deo et mente, nihil fabulosum penitus attingunt sed siquid de his adsignare conantur quae non sermonem tandum modo sed cogitationem quoque humanam superant, ad similitudines et exempla confuginnt. sic Plato cum de &amp;tau;&amp;alpha;&amp;gamma;&amp;alpha;&amp;theta;&amp;omicron; loqui esset animatus, dicere quid sit non ausus est, hoc solum de eo sciens quod sciri quale sit ab homine non possit, solum uero ei simillimum de uisibilibus solem repperit et per eius similitudinem uiam sermoni suo attollendi se ad non conprehendenda patefecit. ideo et nullum ei simulacrum, cum dis aliis constituerentur, finxit antiquitas, quia summus deus nataque ex eo mens sicut ultra animam ita supra naturam sunt, quo nihil fas est de fabulis peruenire. de dis autem ut dixi ceteris et de anima non frustra se nec ut oblectent ad fabulosa conuertunt sed quia sciunt inimicam esse naturae apertam nudamque expositionem sui, quae sicut uulgaribus hominum sensibus intellectum sui uario rerum tegmine operimentoque subtraxit, ita a prudentibus arcana sua uoluit per fabulosa tractari. sic ipsa mysteria figurarum cuniculis operiuntur ne uel haec adeptis nudam rerum talium se natura praebeat sed summatibus tantum uiris sapientia interprete ueri arcani consciis contenti sint reliqui ad uenerationem figuris defendentibus a uilitate secretum. Numenio denique inter philosophos occultorum curiosiori offensam numinum, quod Eleusinia sacra interpretando uulgauerit, somnia prodiderunt uiso sibi ipsas Eleusinias deas habitu meretricio ante apertum lupanar uidere prostantes, admirantique et causas non conuenientis numinibus turpitudinis consulenti respondisse iratas ab ipso se de adyto pudicitiae suae ui abstractas et passim adeuntibus prostitutas. adeo semper ita se et sciri et coli numina maluerunt qualiter in uulgus antiquitas fabulata est, quae et imagines et simulacra formarum talium porsus alienis et aetates tam incrementi quam diminutionis ignaris et amictus ornatusque uarios corpus non habentibus adsignauit. secundum haec Pythagoras ipse atque Empedocles Parmenides quoque et Heraclitus de dis fabulati sunt nec secus Timaeus qui progenies eorum sicut traditum fuerat exsecutus est.

==Sectio III==
His praelibatis antequam ipsa somnii uerba tractemus, prius quot somniandi modos obseruatio deprehenderit, cum licentiam figurarum, quae passim quiescentibus ingeruntur, sub definitionem ac regulam uetustas mitteret, edisseramus ut cui eorum generi somnium quo de agimus adplicandum sit innotescat. omnium quae uidere sibi dormientes uidentur quinque sunt principales et diuersitates et nomina. aut enim est &amp;omicron;&amp;nu;&amp;epsilon;&amp;iota;&amp;rho;&amp;omicron;&amp;sigmaf; secundum Graecos quod Latini somnium uocant, aut est '&amp;omicron;&amp;rho;&amp;alpha;&amp;mu;&amp;alpha; quod uisio recte appellatur, aut est &amp;chi;&amp;rho;&amp;epsilon;&amp;mu;&amp;alpha;&amp;tau;&amp;iota;&amp;sigma;&amp;mu;&amp;omicron;&amp;sigmaf; quod oraculum nuncupatur, aut est &amp;epsilon;&amp;nu;&amp;pi;&amp;nu;&amp;iota;&amp;omicron;&amp;nu; quod insomnium dicitur, aut est &amp;phi;&amp;alpha;&amp;nu;&amp;tau;&amp;alpha;&amp;sigma;&amp;mu;&amp;alpha; quod Cicero quotiens opus hoc nomine fuit uisum uocauit. ultima ex his duo cum uidentur, cura interpretationis indigna sunt quia nihil diuinationis adportant, &amp;epsilon;&amp;nu;&amp;pi;&amp;nu;&amp;iota;&amp;omicron;&amp;nu; dico et &amp;phi;&amp;alpha;&amp;nu;&amp;tau;&amp;alpha;&amp;sigma;&amp;mu;&amp;alpha;. est enim &amp;epsilon;&amp;nu;&amp;pi;&amp;nu;&amp;iota;&amp;omicron;&amp;nu; quotiens cura oppressi animi corporisue siue fortunae qualis uigilantem fatigauerat talem se ingerit dormienti: animi si amator deliciis suis aut fruentem se uideat aut carentem, si metuens quis imminentem sibi uel insidiis uel potestate personam aut incurrisse hanc ex imagine cogitationum suarum aut effugisse uideatur: corporis si temeto ingurgitatus aut distentus cibo uel abundantia praefocari se aestimet uel grauantibus exonerari, aut contra si esuriens cibum aut potum sitiens desiderare quaerere uel etiam inuenisse uideatur: fortunae cum se quis aestimat uel potentia uel magistratu aut augeri pro desiderio aut exui pro timore. haec et his similia quoniam ex habitu mentis quietem sicut praeuenerant ita et turbauerant dormientis, una cum somno auolant et pariter  euanescunt. hinc et insomnio nomen est non quia per somnum uidetur&amp;mdash;hoc enim est huic generi commune cum ceteris&amp;mdash;sed quia in ipso somnio tantum modo esse creditur dum uidetur, post somnium nullam sui utilitatem uel significationem relinquit. falsa esse insomnia nec Maro tacuit 

&lt;center&gt;''sed falsa ad caelum mittunt insomnia manes,''&lt;/center&gt;

caelum hic uiuorum regionem uocans quia sicut di nobis ita nos defunctis superi habemur. amorem quoque describens, cuius curam semper secuntur insomnia, ait

&lt;center&gt; ''haerent infixi pectore uultus''&lt;br&gt;''uerbaque nec placidam membris dat cura quietem,'' &lt;/center&gt;

et post haec

&lt;center&gt; ''Anna soror quae me suspensam insomnia terrent?''&lt;/center&gt;

&amp;phi;&amp;alpha;&amp;nu;&amp;tau;&amp;alpha;&amp;sigma;&amp;mu;&amp;alpha; uero hoc est uisum cum inter uigiliam et adultam quietem in quadam, ut aiunt, prima somni nebula adhuc se uigilare aestimans, qui dormire uix coepit, aspicere uidetur irruentes in se uel passim uagantes formas a natura seu magnitudine seu specie discrepantes uariasque tempestates rerum uel laetas uel turbulentas. in hoc genere est &amp;epsilon;&amp;pi;&amp;iota;&amp;alpha;&amp;lambda;&amp;tau;&amp;epsilon;&amp;sigmaf; quem publica persuasio quiescentes opinatur inuadere et pondere suo pressos ac sentientes grauare. his duobus modis ad nullam noscendi futuri opem receptis, tribus ceteris in ingenium diuinationis instruimur. et est oraculum quidem cum in somnis parens uel alia sancta grauisue persona seu sacerdos uel etiam deus aperte euenturum quid aut non euenturum, faciendum uitandumue denuntiat. uisio est autem cum id quis uidet quod eodem modo quo apparuerat eueniet. amicum peregre commorantem quem non cogitabat uisus sibi est reuersum uidere et procedenti obuius quem uiderat uenit in amplexus, depositum in quiete suscepit et matutinus ei precator occurrit mandans pecuniae tutelam et fidae custodiae celanda committens. somnium proprie uocatur quod tegit figuris et uelat ambagibus non nisi interpretatione intellegendam significationem rei quae demonstratur, quod quale sit non a nobis exponendum est cum hoc unus quisque ex usu quid sit agnoscat. huius quinque sunt species. aut enim proprium aut alienum aut commune aut publicum aut generale est. proprium est cum se quis facientem patientemue aliquid somniat, alienum cum alium, commune cum se una cum alio, publicum est cum ciuitati foroue uel theatro seu quibuslibet publicis moenibus actibusue triste uel laetum quid aestimat accidisse, generale est cum circa solis orbem lunaremue globum seu alia sidera uel caelum omnesue terras aliquid somniat innouatum. hoc ergo quod Scipio uidisse se retulit et tria illa quae sola probabilia sunt genera principalitatis amplectitur et omnes ipsius somnii species attingit. est enim oraculum quia Paulus et Africanus uterque parens, sancti grauesque ambo nec alieni a sacerdotio, quid illi euenturum esset denuntiauerunt; est uisio quia loca ipsa in quibus post corpus uel qualis futurus esset aspexit; est somnium quia rerum quae illi narratae sunt altitudo tecta profunditate prudentiae non potest nobis nisi scientia interpretationis aperiri. ad ipsius quoque somnii species omnes refertur. est proprium quia ad supera ipse perductus est et de se futura cognouit, est alienum quod quem statum aliorum animae sortitae sint deprehendit, commune quod eadem loca tam sibi quam ceteris eiusdem meriti didicit praeparari, publicum quod uictoriam patriae et Carthaginis interitum et Capitolinum triumphum ac sollicitudinem futurae seditionis agnouit, generale quod caelum caelique circulos conuersionisque concentum uiuo adhuc homini noua et incognita stellarum etiam ac luminum motus terraeque omnis situm suspiciendo uel despiciendo concepit. nec dici potest non aptum fuisse Scipionis personae somnium quod et generale esset et publicum quia necdum illi contigisset amplissimus magistratus, immo cum adhuc ut ipse dicit paene miles haberetur. aiunt enim non habenda pro ueris de statu ciuitatis somnia nisi quae rector eius magistratusue uidisset aut quae de plebe non unus sed multi similia somniassent. ideo apud Homerum cum in concilio Graecorum Agamemnon somnium quod de instruendo proelio uiderat publicaret, Nestor qui non minus ipse prudentia quam omnis iuuenta uiribus iuuit exercitum, concilians fidem relatis de statu inquit publico credendum regio somnio, quod si alter uidisset repudiaremus ut futile. sed non ab re erat ut Scipio etsi necdum adeptus tunc fuerat consulatum nec erat rector exercitus, arthaginis somniaret interitum cuius erat auctor futurus audiretque uictoriam beneficio suo publicam, uideret etiam secreta naturae uir non minus philosophia quam uirtute praecellens. his adsertis quia superius falsitatis insomniorum Vergilium testem citantes eius uersus fecimus mentionem eruti de geminarum somnii descriptione portarum, siquis forte quaerere uelit cur porta ex ebore falsis et e cornu ueris sit deputata, instruetur auctore Porphyrio qui in commentariis suis haec in eundem locum dicit ab Homero sub eadem diuisione descriptum latet inquit omne uerum. hoc tamen anima cum ab officiis corporis somno eius paululum libera est interdum aspicit, non numquam tendit aciem nec tamen peruenit et cum aspicit tamen non libero et directo lumine uidet sed interiecto uelamine quod nexus naturae caligantis obducit. et hoc in natura esse idem Vergilius asserit dicens

&lt;center&gt;''aspice, namque omnem quae nunc obducta tuenti''

''mortales hebetat uisus tibi et humida circum''

''caligat nubem eripiam.''&lt;/center&gt;

hoc uelamen cum in quiete ad uerum usque aciem animae introspicientis admittit, de cornu creditur, cuius ista natura est ut tenuatum uisui peruium sit, cum autem a uero hebetat ac repellit optutum, ebur putatur cuius corpus ita densatum est ut ad quamuis extremitatem tenuitatis erasum nullo uisu ad ulteriora tendente penetretur.

== Sectio IIII==
Tractatis generibus et modis ad quos somnium Scipionis refertur, nunc ipsam eiusdem somnii mentem ipsumque propositum, quem Graeci &amp;sigma;&amp;kappa;&amp;omicron;&amp;pi;&amp;omicron;&amp;nu; uocant, antequam uerba inspiciantur, temptemus aperire et eo pertinere propositum praesentis operis asseramus, sicut iam in principio huius sermonis adstruximus, ut animas bene de re publica meritorum post corpora caelo reddi et illic frui beatitatis perpetuitate nos doceat. nam Scipionem ipsum haec occasio ad narrandum somnium prouocauit, quod longo tempore se testatus est silentio condidisse. cum enim Laelius quereretur nullas Nasicae statuas in publico in interfecti tyranni remunerationem locatas, respondit Scipio post alia in haec uerba sed quamquam sapientibus conscientia ipsa factorum egregiorum amplissimum uirtutis est praemium, tamen illa diuina uirtus non statuas plumbo inhaerentes nec triumphos arescentibus laureis sed stabiliora quaedam et uiridiora praemiorum genera desiderat. quae tamen ista sunt? inquit Laelius. tum Scipio patimini me inquit quoniam tertium diem iam feriati sumus et cetera quibus ad narrationem somnii uenit docens illa esse stabiliora et uiridiora praemiorum genera quae ipse uidisset in caelo bonis rerum publicarum seruata rectoribus sicut his uerbis eius ostenditur sed quo sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam sic habeto: omnibus qui patriam conseruarint adiuuerintauxerint, certum esse in caelo definitum locum ubi beati aeuo sempiterno fruantur et paulo post hunc certum locum qui sit designans ait sed sic Scipio ut auus hic tuus, ut ego qui te genui, iustitiam cole et pietatem quae cum magna in parentibus et propinquis tum in patria maxima est. ea uita uia est in caelum et in hunc coetum eorum qui iam uixere et corpore laxati illum incolunt locum quem uides significans &amp;gamma;&amp;alpha;&amp;lambda;&amp;alpha;&amp;xi;&amp;iota;&amp;alpha;&amp;nu;. sciendum est enim quod locus in quo sibi uidetur esse Scipio per quietem, lacteus circulus est, qui &amp;gamma;&amp;alpha;&amp;lambda;&amp;alpha;&amp;xi;&amp;iota;&amp;alpha;&amp;sigmaf; uocatur, si quidem his uerbis in principio utitur ostendebat autem Carthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco et paulo post apertius dicit erat autem is splendidissimo candore inter flammas circus elucens quem uos ut a Grais accepistis orbem lacteum nuncupatis. ex quo omnia mihi contemplanti praeclara et mirabilia uidebantur. et de hoc quidem &amp;gamma;&amp;alpha;&amp;lambda;&amp;alpha;&amp;xi;&amp;iota;&amp;alpha; cum de circulis loquemur plenius disseremus.

==Sectio V==
Sed iam quoniam inter libros quos de re publica Cicero quosque prius Plato scripserat quae differentia quae similitudo habeatur expressimus et cur operi suo uel Plato Eris indicium uel Cicero somnium Scipionis adsciuerit quidue sit ab Epicureis obiectum Platoni uel quem ad modum debilis calumnia refellatur et quibus tractatibus philosophi admisceant uel a quibus penitus excludant fabulosa retulimus adiecimusque post haec necessario genera omnium imaginum quae falso quaeque uero uidentur in somnis, ipsasque distinximus species somniorum ad quas Africani somnium constaret referri, et si Scipioni conuenerit talia somniare, et de geminis somnii portis quae fuerit a ueteribus expressa sententia, super his omnibus ipsius somnii de quo loquimur mentem propositumque signauimus et partem caeli euidenter expressimus in qua sibi Scipio per quietem haec uel uidisse uisus est uel audisse quae retulit: nunc iam discutienda nobis sunt ipsius somnii uerba, non omnia sed ut quaeque uidebuntur digna quaesitu. ac prima nobis  tractandam se  ingerit pars illa de numeris in qua sic ait nam cum aetas tua septenos octies solis anfractus reditusque conuerterit duoque hi numeri, quorum uterque plenus, alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota conuertet ciuitas: te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus in quo nitatur ciuitatis salus, ac ne multa, dictator rem publicam constituas oportet si impias propinquorum manus effugeris. plenitudinem hic non frustra numeris adsignat, plenitudo enim proprie nisi diuinis rebus supernisque non conuenit. neque enim corpus proprie plenum dixeris quod cum sui sit inpatiens effluendo, aliena est appetens hauriendo. quae si metallicis corporibus non usu ueniunt, non tamen plena illa sed uasta dicenda sunt. haec est igitur communis numerorum omnium plenitudo, quod cogitationi a nobis ad superos meanti occurrit prima perfectio incorporalitatis in numeris, inter ipsos tamen proprie pleni uocantur secundum hos modos, qui praesenti tractatui necessarii sunt, qui aut uim obtinent uinculorum aut corpora rursus efficiuntur aut corpus efficiunt sed corpus quod intellegendo, non sentiendo concipias. totum hoc ut obscuritatis deprecetur offensam, paulo altius repetita rerum luce pandendum est.

Omnia corpora superficie finiuntur et in ipsam eorum pars ultima terminatur. hi autem termini cum sint semper circa corpora quorum termini sunt, incorporei tamen intelleguntur. nam quo usque corpus esse dicetur necdum terminus intellegitur, cogitatio quae conceperit terminum corpus reliquit. ergo primus a corporibus ad incorporea transitus offendit corporum terminos et haec est prima incorporea natura post corpora, sed non pure nec ad integrum carens corpore, nam licet extra corpus natura eius sit, tamen non nisi circa corpus apparet. cum totum denique corpus nominas, etiam superficies hoc uocabulo continetur: de corporibus eam tamen etsi non res sed intellectus sequestrat. haec superficies sicut est corporum terminus ita lineis terminatur, quas suo nomine &amp;gamma;&amp;rho;&amp;alpha;&amp;mu;&amp;mu;&amp;alpha;&amp;sigmaf; Graecia nominauit: punctis lineae finiuntur. et haec sunt corpora quae mathematica uocantur, de quibus sollerti industria geometriae disputatur. ergo haec superficies cum ex aliqua parte corporis cogitatur, pro forma subiecti corporis accipit numerum linearum. nam seu trium ut trigonum, seu quattuor ut quadratum, seu plurium sit angulorum, totidem lineis sese ad extrema tangentibus planities eius includitur. hoc loco admonendi sumus quod omne corpus longitudinis latitudinis et altitudinis dimensionibus constat. ex his tribus in lineae ductu una dimensio est&amp;mdash;longitudo est enim sine latitudine&amp;mdash;planities uero quam Graeci &amp;epsilon;&amp;pi;&amp;iota;&amp;phi;&amp;alpha;&amp;nu;&amp;epsilon;&amp;iota;&amp;alpha;&amp;nu; uocant, longo latoque distenditur, alto caret et haec planities quantis lineis contineatur expressimus, soliditas autem corporum constat cum his duabus additur altitudo; fit enim tribus dimensionibus impletis corpus solidum quod &amp;sigma;&amp;tau;&amp;epsilon;&amp;rho;&amp;epsilon;&amp;omicron;&amp;nu; uocant, qualis est tessera quae &amp;kappa;&amp;upsilon;&amp;beta;&amp;omicron;&amp;sigmaf; uocatur. si uero non unius partis sed totius uelis corporis superficiem cogitare, quod proponamus esse quadratum, ut de uno quod exemplo sufficiet disputemus, iam non quattuor sed octo anguli colliguntur. quod animaduertis si super unum quadratum quale prius diximus alterum tale altius impositum mente conspicias ut altitudo quae illi plano deerat adiciatur fiatque tribus dimensionibus impletis corpus solidum quod &amp;sigma;&amp;tau;&amp;epsilon;&amp;rho;&amp;epsilon;&amp;omicron;&amp;nu; uocant ad imitationem tesserae quae &amp;kappa;&amp;upsilon;&amp;beta;&amp;omicron;&amp;sigmaf; uocatur. ex his apparet octonarium numerum solidum corpus et esse et haberi si quidem unum apud geometras puncti locum obtinet, duo lineae ductum faciunt quae duobus punctis ut supra diximus coercetur, quattuor uero puncta aduersum se in duobus ordinibus bina per ordinem posita exprimunt quadri speciem, a singulis punctis in aduersum punctum eiecta linea. haec quattuor ut diximus duplicata et octo facta duo quadra similia describunt quae sibi superposita additaqne altitudine formam cubi quod est solidum corpus efficiunt. ex his apparet antiquiorem esse numerum superficie et lineis ex quibus illam constare memorauimus formisque omnibus. a lineis enim ascenditur ad numerum tamquam ad priorem ut intellegatur ex diuersis numeris linearum, quae formae geometricae describantur. ipsam uero superficiem cum lineis suis primam post corpora diximus incorpoream esse naturam nec tamen sequestrandam propter perpetuam cum corporibus societatem. ergo quod ab hac rursus recedit, iam pure incorporeum est, numeros autem hac superiores praecedens sermo patefecit, prima est igitur perfectio incorporalitatis in numeris et haec est ut diximus numerorum omnium plenitudo. seorsum illa ut supra admonuimus plenitudo est eorum qui aut corpus efficiant aut uim obtineant uinculorum licet alias quoque causas quibus pleni numeri efficiantur esse non ambigam. qualiter autem octonarius numeris solidum corpus efficiat ante latis probatum est. ergo singulariter quoque plenus iure dicetur propter corporeae soliditatis effectum, sed et ad ipsam caeli harmoniam id est concinentiam hunc numerum magis aptum esse non dubium est cum sphaerae ipsae octo sint quae mouentur, de quibus secuturus sermo procedet. omnes quoque partes, de quibus constat hic numerus, tales sunt ut ex earum compage plenitudo nascatur. est enim aut de his quae neque generantur neque generant de monade et septem, quae qualia sint suo loco plenius explicabitur, aut de duplicato eo qui et generatur et generat id est quattuor&amp;mdash;nam hic numerus quattuor et nascitur de duobus et octo generat&amp;mdash;aut conponitur de tribus et quinque quorum alter primus omnium numerorum impar apparuit, quinarii autem potentiam sequens tractatus attinget. Pythagorici uero hunc numerum Iustitiam uocauerunt quia primus omnium ita soluitur in numeros pariter pares hoc est in bis quaterna ut nihilo minus in numeros aeque pariter pares diuisio quoque ipsa soluatur id est in bis bina. eadem quoque qualitate contexitur id est bis bina bis. cum ergo et contextio ipsius pari aequalitate procedat et resolutio aequaliter redeat usque ad monadem quae diuisionem arithmetica ratione non recipit, merito propter aequalem diuisionem Iustitiae nomen accepit, et quia ex supra dictis omnibus apparet quanta et partium suarum et seorsum sua plenitudine nitatur iure plenus uocatur.

==Sectio VI==
Superest ut septenarium quoque numerum plenum iure uocitandum ratio in medio constituta persuadeat. ac primum hoc transire sine admiratione non possumus quod duo numeri qui in se multiplicati uitale spatium uiri fortis includerent ex pari et impari constiterunt. hoc enim uere perfectum est quod ex horum numerorum permixtione generatur. nam impar numerus mas et par femina uocatur, item arithmetici imparem patris et parem matris appellatione uenerantur. hinc et Timaeus Platonis fabricatorem mundanae animae deum partes eius ex pari et impari id est duplari et triplari numero intertexuisse memorauit ita ut a duplari usque ad octo, a triplari usque ad uiginti septem staret alternatio mutuandi. hi enim primi cubi utrimque nascuntur si quidem a paribus bis bina quae sunt quattuor superficiem faciunt, bis bina bis quae sunt octo corpus solidum fingunt, a dispari uero ter terna quae sunt nouem superficiem reddunt et ter terna ter id est ter nouena quae sunt uiginti septem primum aeque cubum alterius partis efficiunt. unde intellegi datur hos duos numeros, octo dico et septem, qui ad multiplicationem annorum perfecti in re publica uiri conuenerunt, solos idoneos ad efficiendam mundi animam iudicatos quia nihil post auctorem potest esse perfectius. hoc quoque notandum est quod superius adserentes communem numerorum omnium dignitatem antiquiores eos superficie et lineis eius omnibusque corporibus ostendimus, procedens autem tractatus inuenit numeros et ante animam mundi fuisse quibus illam contextam augustissima Timaei ratio naturae ipsius conscia testis expressit. hinc est quod pronuntiare non dubitauere sapientes animam esse numerum se mouentem. nunc uideamus cur septenarius numerus suo seorsum merito plenus habeatur. cuius ut expressius plenitudo noscatur primum merita partium de quibus constat, tum demum quid ipse possit inuestigemus. constat septenarius numerus uel ex uno et sex uel ex duobus et quinque uel ex tribus et quattuor. singularum compagum membra tractemus, ex quibus fatebimur nullum alium numerum tam uaria esse maiestate fecundum. ex uno et sex compago prima conponitur. unum autem quod μονας id est unitas dicitur et mas idem et femina est, par idem atque impar, ipse non numerus sed fons et origo numerorum. haec monas initium finisque omnium neque ipsa principii aut finis sciens ad summum refertur deum eiusque intellectum a sequentium numero rerum et potestatum sequestrat, nec in inferiore post deum gradu frustra eam desideraueris. haec illa est mens ex summo enata deo, quae uices temporum nesciens in uno semper quod adest consistit aeuo, cumque utpote una non sit ipsa numerabilis, innumeras tamen generum species et de se creat et intra se continet. inde quoque aciem paululum cogitationis inclinans hanc monadem repperies ad animam referri. anima enim aliena a siluestris contagione materiae tantum se auctori suo ac sibi debens simplicem sortita naturam cum se animandae inmensitati uniuersitatis infundat, nullum init tamen cum sua unitate diuortium. uides ut haec monas orta a prima rerum causa usque ad animam ubique integra et semper indiuidua continuationem potestatis obtineat. haec de monade castigatius quam se copia suggerebat. nec te remordeat quod cum omni numero praeesse uideatur, in coniunctione praecipue septenarii praedicetur: nulli enim aptius iungitur monas incorrupta quam uirgini. huic autem numero id est septenario adeo opinio uirginitatis inoleuit ut Pallas quoque uocitetur. nam uirgo creditur quia nullum ex se parit numerum duplicatus qui intra denarium coartetur, quem primum limitem constat esse numerorum: Pallas ideo quia ex solius monadis fetu et multiplicatione processit sicut Minerua sola ex uno parente nata perhibetur. senarius uero qui cum uno coniunctus septenarium facit, uariae ac multiplicis religionis et potentiae est. primum quod solus ex omnibus numeris qui intra decem sunt de suis partibus constat. habet enim medietatem et tertiam partem et sextam partem et est medietas tria, tertia pars duo, sexta pars unum, quae omnia simul sex faciunt. habet et alia suae uenerationis indicia sed ne longior faciat sermo fastidium, unum ex omnibus eius officium persequemur quod ideo praetulimus quia hoc commemorato non senarii tantum sed et septenarii pariter dignitas adstruetur. humano partui frequentiorem usum nouem mensium certo numerorum modulamine natura constituit sed ratio sub adsciti senarii numeri multiplicatione procedens etiam septem menses conpulit usurpari. quam breviter absoluteque dicemus. duos esse primos omnium numerorum cubos id est a pari octo ab impari uiginti septem et esse imparem marem, parem feminam superius expressimus. horum uterque si per senarium numerum multiplicitur efficiunt dierum numerum qui septem mensibus explicantur. coeant enim numeri, mas ille qui memoratur et femina, octo scilicet et uiginti septem, pariunt ex se quinque et triginta: haec sexies multiplicata creant decem et ducentos, qui numerus dierum mensem septimum claudit. ita est ergo natura fecundus hic numerus ut primam humani partus perfectionem quasi arbiter quidam maturitatis absoluat. discretio uero sexus futuri sicut Hippocrates refert sic in utero dinoscitur. aut enim septuagesimo aut nonagesimo die conceptus mouetur. dies ergo motus quicumque fuerit de duobus ter multiplicatus aut septimum aut nonum explicat mensem. haec de prima septenarii copulatione libata sint. secunda de duobus et quinque est. ex his dyas quia post monada prima est, primus est numerus. haec ab illa omnipotentia solitaria in corporis intellegibilis lineam prima defluxit, ideo et ad uagas stellarum et luminum sphaeras refertur quia hae quoque ab illa quae απλανες dicitur in numerum scissae et in uarii motus contrarietatem retortae sunt. hic ergo numerus cum quinario aptissime iungitur cum hic ad errantes ut diximus, ad caeli zonas ille referatur sed ille ratione scissionis, hic numero. illa uero quinario numero proprietas excepta potentiae ultra ceteras eminentis euenit quod solus omnia quaeque sunt quaeque uidentur esse conplexus est. esse autem dicimus intellegibilia, uideri esse corporalia omnia seu diuinum corpus habeant seu caducum. hic ergo numerus simul omnia et supera et subiecta designat. aut enim deus summus est aut mens ex eo nata in qua rerum species continentur aut mundi anima quae animarum omnium fons est aut caelestia sunt usque ad nos aut terrena natura est, et sic quinarius rerum omnium numerus impletur. de secunda septenarii numeri coniunctione dicta haec pro affectatae breuitatis necessitate sufficiunt, tertia est de tribus et quattuor quae quantum ualeat reuoluamus. geometrici corporis ab impari prima planities in tribus lineis constat, his enim trigonalis forma concluditur, a pari uero prima in quattuor inuenitur. item scimus secundum Platonem id est secundum ipsius ueritatis arcanum illa forti inter se uinculo conligari quibus interiecta medietas praestat uinculi firmitatem. cum uero medietas ipsa geminatur, ea quae extima sunt non tenaciter tantum sed etiam insolubiliter uinciuntur. primo ergo ternario contigit numero ut inter duo summa medium quo uinciretur acciperet, quaternarius uero duas medietates primus omnium nactus est. quas ab hoc numero deus mundanae molis artifex conditorque mutuatus insolubili inter se uinculo elementa deuinxit, sicut in Timaeo Platonis adsertum est non aliter tam controuersa sibi ac repugnantia et naturae communionem abnuentia permisceri terram dico et ignem potuisse et per tam iugabilem conpetentiam foederari nisi duobus mediis aeris et aquae nexibus uincirentur. ita enim elementa inter se diuersissima opifex tamen deus ordinis oportunitate conexuit ut facile iungerentur. nam cum binae essent in singulis qualitates, talem uni cuique de duabus alteram dedit ut in eo cui adhaereret cognatam sibi et similem repperiret. terra est sicca et frigida, aqua uero frigida et humecta est. haec duo elementa licet sibi per siccum humectumque contraria sint, per frigidum tamen commune iunguntur. aer humectus et calidus est et cum aquae frigidae contrarius sit calore, conciliatione tamen socii copulatur humoris. super hunc ignis cum sit calidus et siccus, humorem quidem aeris respuit siccitate sed conectitur per societatem caloris. et ita fit ut singula quaeque elementorum duo sibi hinc inde uicina singulis qualitatibus uelut quibusdam amplectantur ulnis, aqua terram frigore, aerem sibi nectit humore; aer aquae humecto simili et igni calore sociatur; ignis aeri miscetur ut calido, terrae iungitur siccitate; terra ignem sicco patitur, aquam frigore non respuit. haec tamen uarietas uinculorum, si elementa duo forent, nihil inter ipsa firmitatis habuisset; si tria, minus quidem ualido aliquo tamen nexu uincienda nodaret, inter quattuor uero insolubilis conligatio est cum duae summitates duabus interiectionibus uinciuntur, quod erit manifestius si in medio posuerimus ipsam continentiam sensus de Timaeo Platonis excerptam. dinini decoris inquit ratio postulabat talem fieri mundum qui et uisum pateretur et tactum. constabat autem neque uideri aliquid posse sine ignis beneficio neque tangi sine solido et solidum nihil esse sine terra. unde omne mundi corpus de igne et terra instituere fabricator incipiens uidit duo conuenire sine medio colligante non posse et hoc esse optimum uinculum quod et se pariter et a se liganda deuinciat, unam uero interiectionem tunc solum posse sufficere cum superficies sine altitudine uincienda est, at ubi artanda uinculis est alta dimensio, nodum nisi gemina interiectione non conecti. inde aerem et aquam inter ignem terramque contexuit et ita per omnia una et sibi conueniens iugabilis competentia cucurrit elementorum diuersitatem ipsa differentiarum aequalitate consocians. nam quantum interest inter aquam et aerem causa densitatis et ponderis, tantundem inter aerem et ignem est, et rursus quod interest inter aerem et aquam causa leuitatis et raritatis hoc interest inter aquam et terram, item quod interest inter terram et aquam causa densitatis et ponderis hoc interest inter aquam et aerem et quod inter aquam et aerem, hoc inter aerem et ignem, et contra quod interest inter ignem et aerem tenuitatis leuitatisque causa hoc inter aerem et aquam est et quod est inter aerem et aquam hoc inter aquam intellegitur et terram. nec solum sibi uicina et cohaerentia comparantur sed eadem alternis saltibus custoditur aequalitas, nam quod est terra ad aerem, hoc est aqua ad ignem et quotiens uerteris, eandem repperies iugabilem competentiam: ita ex ipso quo inter se sunt aequabiliter diuersa sociantur. haec eo dicta sunt ut aperta ratione constaret neque planitiem sine tribus neque soliditatem sine quattuor posse uinciri. ergo septenarius numerus geminam uim optinet uinciendi quia ambae partes eius uincula prima sortitae sunt, ternarius cum una medietate, quaternarius cum duabus. hinc in alio loco eiusdem somnii Cicero de septenario dicit qui numerus rerum omnium fere nodus est. item omnia corpora aut mathematica sunt alumna geometriae aut talia quae uisum tactumue patiantur. horum priora tribus incrementorum gradibus constant. aut enim linea eicitur ex puncto aut ex linea superficies aut ex planitie soliditas. altera uero corpora quattuor elementorum conlato tenore in robur substantie corpulentae concordi concretione coalescunt. nec non omnium corporum tres sunt dimensiones, longitudo latitudo profunditas. termini adnumerato effectu ultimo quattuor, punctum linea superficies et ipsa soliditas. item cum quattuor sint elementa ex quibus constant corpora: terra aqua aer et ignis, tribus sine dubio interstitiis separantur. quorum unum est a terra usque ad aquam, ab aqua usque ad aerem sequens, tertium ab aere usque ad ignem. et a terra quidem usque ad aquam spatium Necessitas a physicis dicitur quia uincire et solidare creditur quod est in corporibus lutulentum, unde Homericus censor cum Graecis inprecaretur uos omnes inquit in terram et aquam resoluamini in id dicens quod est in natura humana turbidum quo facta est homini prima concretio. illud uero quod est inter aquam et aerem Harmonia dicitur id est apta et consonans conuenientia quia hoc spatium est quod superioribus inferiora conciliat et facit dissona conuenire. inter aerem uero et ignem Oboedientia dicitur quia sicut lutulenta et grauia superioribus necessitate iunguntur ita superiora lutulentis oboedientia copulantur harmonia media coniunctionem utriusque praestante. ex quattuor igitur elementis et tribus eorum interstitiis absolutionem corporum constare manifestum est. ergo hi duo numeri tria dico et quattuor tam multiplici inter se cognationis necessitate sociati efficiendis utrisque corporibus consensu ministri foederis obsecuntur. nec solum explicandis corporibus hi duo numeri conlatiuum praestant fauorem sed quaternarium quidem Pythagorei quem τετρακτυν uocant adeo quasi ad perfectionem animae pertinentem inter arcana uenerantur ut ex eo et iuris iurandi religionem sibi fecerint 

&lt;center&gt; ου μα τον 'αμετερα ψυχα παραδοντα τετρακαυν.&lt;/center&gt;

per qui nostrae animae numerum dedit ipse quaternum.

ternarius uero adsignat animam tribus suis partibus absolutam quarum prima est ratio quam λογιστικον appellant, secunda animositas quam θυμικκον uocant, tertia cupiditas quae επιθυμετικον nuncupatur. item nullus sapientum animam ex symphoniis quoque musicis constitisse dubitauit. inter has non paruae potentiae est quae dicitur δια πασον. haec constat ex duabus id est δια τεσσαρον et δια πεντη, fit autem δια πεντη ex hemiolio et fit δια τεσσαρον ex epitrito et est primus hemiolius tria et primus epitritus quattuor. quod quale sit suo loco planius exsequemur. ergo ex his duobus numeris constat δια τεσσαρον et δια πεντη. ex quibus δια πασον symphonia generatur, unde Vergilius nullius disciplinae expers plene et per omnia beatos exprimere uolens ait

&lt;center&gt;o terque quaterque beati.&lt;/center&gt;

haec de partibus septenarii numeri sectantes compendia diximus. de ipso quoque pauca dicemus. hic numerus 'επτας nunc uocatur antiquato usu primae litterae, apud ueteres enim σεπτας uocitabatur quod Graeco nomine testabatur uenerationem debitam numero. nam primo omnium hoc numero anima mundana generata est sicut Timaeus Platonis edocuit.

[[image:Macrobius-Commentary1.png|right]]

monade enim in uertice locata terni numeri ab eadem ex utraque parte fluxerunt, ab hac pares, ab illa impares id est post monadem a parte altera duo inde quattuor deinde octo, ab altera uero parte tria deinde nouem et inde uiginti septem, et ex his numeris facta contextio generationem animae imperio creatoris effecit. non parua ergo hinc potentia numeri huius ostenditur quia mundanae animae origo septem finibus continetur, septem quoque uagantium sphaerarum ordinem illi stelliferae et omnes continenti subiecit artifex fabricatoris prouidentia, quae et superioris rapidis motibus obuiarent et inferiora omnia gubernarent. lunam quoque quasi ex illis septimam numerus septenarius mouet cursumque eius ipse dispensat. quod cum multis modis probetur ab hoc incipiat ostendi. luna octo et uiginti prope diebus totius zodiaci ambitum conficit. nam etsi per triginta dies ad solem a quo profecta est remeat, solos tamen fere uiginti octo in tota zodiaci circumitione consumit, reliquis solem qui de loco in quo eum reliquit accesserat conprehendit. sol enim unum de duodecim signis integro mense metitur. ponamus ergo sole in prima parte arietis constituto ab ipsius ut ita dicam orbe emersisse lunam, quod eam nasci uocamus: haec post uiginti septem dies et horas fere octo ad primam partem arietis redit sed illic non inuenit solem, interea enim et ipse progressionis suae lege ulterius accessit et ideo ipsa necdum putatur eo unde profecta fuerat reuertisse, quia oculi nostri tunc nou a prima parte arietis sed a sole eam senserant processisse: hunc ergo diebus reliquis id est duobus plus minusue consequitur et tunc orbi eius denuo succedens ac denuo inde procedens rursus dicitur nasci. inde fere numquam in eodem signo bis continuo nascitur nisi in geminis ubi hoc non numquam euenit quia dies in eo sol duos supra triginta altitudine signi morante consumit, rarissimo in aliis si circa primam signi partem a sole procedat. huius ergo uiginti octo dierum numeri septenarius origo est. nam si ab uno usque ad septem quantum singuli numeri exprimunt tantum antecedentibus addendo procedas, inuenies uiginti octo nata de septem. hunc etiam numerum qui in quater septenos aequa sorte digeritur ad totam zodiaci latitudinem emetiendam remetiendamque consumit. nam septem diebus ad extremitate septemtrionalis orae oblique per latum meando ad medietatem latitudinis peruenit qui locus appellatur eclipticus, septem sequentibus a medio ad imum australe delabitur, septem aliis rursus ad medium obliquata conscendit, ultimis septem septentrionali redditur summitati. ita isdem quater septenis diebus omnem zodiaci et longitudinem et latitudinem circum perque discurrit. similibus quoque dispensationibus hebdomadum luminis sui uices sempiterna lege uariando disponit. primis enim septem usque ad medietatem uelut diuisi orbis excrescit et διχοτομος tunc uocatur, secundis orbem totum renascentes ignes colligendo iam complet et plena tunc dicitur, tertiis διχοτομος rursus efficitur cum ad medietatem decrescendo contrahitur, quartis ultima luminis sui diminutione tenuatur. septem quoque permutationibus quas φασεις uocant toto mense distinguitur: cum nascitur, cum fit διχοτομος, et cum fit αμφικυρτος, cum plena, et rursus αμφικυρτος, ac denuo διχοτομος, et cum ad nos luminis uniuersitate priuatur. αμφικυρτος est autem cum supra diametrum dichotomi antequam orbis conclusione cingatur uel de orbe iam minuens inter medietatem ac plenitudinem insuper mediam luminis curuat eminentiam. sol quoque ipse de quo uitam omnia mutuantur septimo signo uices suas uariat. nam a solstitio hiemali ad aestiuum solstitium septimo peruenit signo et a tropico uerno usque ad auctumnale tropicum septimi signi peragratione perducitur. tres quoque conuersiones lucis aetheriae per hunc numerum constat. est autem prima maxima, secunda media, minima est tertia. et maxima est anni secundum solem, media mensis secundum lunam, minima diei secundum ortum et occasum. est uero una quaeque conuersio quadripartita et ita constat septenarius numeris id est ex tribus generibus conuersionum et ex quattuor modis quibus una quaeque conuertitur. hi sunt autem quattuor modi: fit enim prima humida deinde calida inde sicca et ad ultimum frigida. et maxima conuersio id est anni humida est uerno tempore, calida aestiuo, sicca autumno, frigida per hiemem. media autem conuersio mensis per lunam ita fit ut prima sit hebdomas humida quia nascens luna humorem adsolet concitare, secunda calida adolescente in eadem luce de solis aspectu, tertia sicca quasi plus ab ortu remota, quarta frigida deficiente iam lumine. tertia uero conuersio quae est diei secundum ortum et occasum ita disponitur quod humida sit usque ad primam de quattuor partibus partem diei, calida usque ad secundam, sicca usque ad tertiam, quarta iam frigida. oceanus quoque in incremento suo hunc numerum tenet. nam primo nascentis lunae die fit copiosior solito, minuitur paulisper secundo, minoremque eum uidet tertius quam secundus et ita decrescendo ad diem septimum peruenit. rursus octauus dies manet septimo par et nonus fit similis sexto, decimus quinto et undecimus fit quarto par tertioque duodecimus et tertius decimus similis fit secundo, quartus decimus primo. tertia uero hebdomas eadem facit quae prima, quarta eadem quae secunda. hic denique est numerus qui hominem concipi formari edi uiuere ali ac per omnes aetatum gradus tradi senectae atque omnino constare facit. nam ut illud taceamus quod uterum nulla ui seminis occupatum hoc dierum numero natura constituit uelut decreto exonerandae mulieris uectigali mense redeunte purgari, hoc tamen praetereundum non est quia semen quod post iactum sui intra horas septem non fuerit in effusionem relapsum haesisse in uitam pronuntiatur. uerum semine semel intra formandi hominis monetam locato hoc primum artifex natura molitur ut die septimo folliculum genuinum circumdet humori ex membrana tam tenui qualis in ouo ab exteriore testa clauditur et intra se claudit liquorem. hoc cum a physicis deprehensum sit, ''Hippocrates'' quoque ipse qui tam fallere quam falli nescit experimenti certus adseruit, referens in '''libro''' qui ''De natura pueri'' inscribitur tale seminis receptaculum de utero eius eiectum quam septimo post conceptum die intellexerat. mulierem enim semine non effuso ne grauida maneret, orantem imperauerat saltibus concitari aitque septimo die saltum septimum eiciendo cum tali folliculo qualem supra rettulimus suffecisse conceptui. haec Hippocrates. '''Straton''' Peripateticus
et '''Diocles''' Carystius per septenos dies concepti corporis fabricam hac obseruatione dispensant ut hebdomade secunda credant guttas sanguinis in superficie folliculi de quo diximus apparere, tertia demergi eas introrsum ad ipsum conceptionis humorem, quarta humorem ipsum coagulari ut quiddam uelut inter carnem ac sanguinem liquida adhuc soliditate conueniat, quinta uero interdum fingi in ipsa substantia humoris humanam figuram magnitudine quidem apis sed ut in illa breuitate membra omnia et designata totius corporis liniamenta consistant. ideo autem adiecimus interdum quia constat quotiens quinta hebdomade fingitur designatio ista membrorum, mense septimo maturari partum. cum autem nono mense absolutio futura est, si quidem femina fabricatur, sexta hebdomade membra iam diuidi: si masculus septima. post partum uero utrum uicturum sit quod effusum est, an in utero sic praemortuum ut tantum modo spirans nascatur, septima hora discernit. ultra hunc enim horarum numerum quae praemortua nascuntur aeris halitum ferre non possunt: quem quisquis ultra septem horas sustinuerit, intellegitur ad uitam creatus, nisi alter forte, qualis perfectum potest, casus eripiat. item post dies septem iactat reliquias umbilici, et post bis septem incipit ad lumen uisus eius moueri et post septies septem libere iam et pupulas et totam faciem uertit ad motus singulos uidendorum. post septem uero menses dentes incipiunt mandibulis emergere, et post bis septem sedet sine casus timore: post ter septem sonus eius in uerba prorumpit, et post quater septem non solum stat firmiter sed et incedit: post quinquies septem incipit lac nutricis horrescere, nisi forte ad patientiam longioris usus continuata consuetudine protrahatur. post annos septem dentes qui primi emerserant allis aptioribus ad cibum solidum nascentibus cedunt, eodemque anno (id est septimo) plene absoluitur integritas loquendi: unde et septem uocales literae a natura dicuntur inuentae, licet Latinitas easdem modo longas modo breues pronuntiando quinque pro septem tenere maluerit, apud quos tamen, si sonos uocalium non apices numeraueris, similiter septem sunt. post annos autem bis septem ipsa aetatis necessitate pubescit. tunc enim moueri incipit uis generationis in masculis et purgatio feminarum. ideo et tutela puerili quasi uirile iam robur absoluitur: de qua tamen feminae propter uotorum festinationem maturius biennio legibus liberantur. post ter septenos annos genas flore uestit iuuenta, idemque annus finem in longum crescendi facit: et quarta annorum hedomas impleta in latum quoque crescere ultra iam prohibet. quinta omne uirium, quantae inesse uni cuique possunt, conplet augmentum nulloque modo iam potest quisquam se fortior fieri. inter pugiles denique haec consuetudo seruatur, ut quos iam coronauere uictoriae nihil in se amplius in incremento uirium sperent, qui uero expertes huius gloriae usque illo manserunt a professione discedant. sexies uero septeni anni seruant uires ante collectas, nec diminutionem nisi ex accidenti euenire patiuntur. sed a sexta usque ad septimam septimanam fit quidem diminutio sed occulta et quae detrimentum suum aperta defectione non prodat. ideo non nullarum rerum publicarum hic mos est, ut post sextam ad militiam nemo cogatur, in pluribus datur remissio iusta post septimam. notandum uero, quod, cum numerus septem se multiplicat, facit aetatem quae proprie perfecta et habetur et dicitur, adeo ut illius aetatis homo&amp;mdash;utpote qui perfectionem et adtigerit iam et necdum praeterieritet&amp;mdash;consilio aptus sit nec ab exercitio uirium alienus habeatur. cum uero decas qui et ipse perfectissimus numerus est perfecto numero id est 'επταδι iungitur ut aut decies septeni aut septies deni conputentur anni, haec a physicis creditur meta uiuendi, et hoc uitae humanae perfectum spatium terminatur. quod siquis excesserit, ab omni officio uacuus soli exercitio sapientiae uacat, et omnem usum sui in suadendo habet, aliorum munerum uacatione reuerendus: a septima enim usque ad decimam septimanam pro captu uirium quae adhuc singulis perseuerant uariantur officia. idem numerus totius corporis membra disponit. septem sunt enim intra hominem quae a Graecis nigra membra uocitantur, lingua cor pulmo iecur lien, renes duo, et septem alia cum uenis ac meatibus quae adiacent singulis ad cibum et spiritum accipiendum reddendumque sunt deputata, guttur stomachus aluus uesica et intestina principalia tria: quorum unum dissiptum uocatur, quod uentrem et cetera intestina secernit: alterum medium, quod Graeci μεσεντερον dicunt: tertium, quod ueteres hiram uocarunt habeturque praecipuum intestinorum omnium, et cibi retrimenta deducit. de spiritu autem et cibo, quibus accipiendis, ut relatum est, atque reddendis membra quae diximus cum meatibus sibi adiacentibns obsecuntur, hoc obseruatum est, quod sine haustu spiritus ultra horas septem, sine cibo ultra totidem dies uita non durat. septem quoque sunt gradus in corpore qui dimensionem altitudinis ab imo in superficiem conplent medulla os neruus uena arteria caro cutis. haec de interioribus. in aperto quoque septem sunt corporis partes, caput pectus manus pedesque et pudendum. item quae diuiduntur non nisi septem conpagibus iuncta sunt: ut in manibus est humerus brachium cubitus uola et digitorum nodi terni, in pedibus uero femur genu tibia pes ipse, sub quo uola est, et digitorum similiter nodi terni. et quia sensus eorumque ministeria natura in capite uelut in arce constituit, septem foraminibus sensuum celebrantur officia id est oris ac deinde oculorum narium et aurium binis, unde non inmerito hic numerus, totius fabricae dispensator et dominus, aegris quoque corporibus periculum sanitatemue denuntiat. immo ideo et septem motibus omne corpus agitatur: aut enim accessio est aut recessio aut in laeuam dextramue deflexio aut sursum quis seu deorsum mouetur aut in orbem rotatur. tot uirtutibus insignitus septenarius, quas uel de partibus suis mutuatur uel totus exercet, iure plenus et habetur et dicitur. et absoluta, ut arbitror, ratione iam constitit cur diuersis ex causis octo et septem pleni uocentur. sensus autem hic est: cum aetas tua quinquagesimum et sextum annum conpleuerit, quae summa tibi fatalis erit, spes quidem salutis publicae te uidebit, et pro remediis communis bonorum omnium status uirtutibus tuis dictatura debebitur, sed si euaseris insidias propinquorum. nam per septenos octies solis anfractus reditusque quinquaginta et sex significat annos, anfractum solis et reditum annum uocans: anfractum propter zodiaci ambitum, reditum quia eadem signa per annos singulos certa lege metitur.

==Sectio VII==
Hic quidam mirantur quid sibi uelit ista dubitatio, si effugeris, quasi potuerit diuina anima et olim caelo reddita atque hic maxime scientiam futuri professa nescire, possitne nepos suus an non possit euadere: sed non aduertunt hanc habere legem omnia uel signa uel somnia, ut de aduersis oblique aut denuntient aut minentur aut moneant. et ideo quaedam cauendo transimus, alia exorando et litando uitantur: alia sunt ineluctabilia, quae nulla arte, nullo auertuntur ingenio. nam ubi admonitio est, uigilantia cautionis euaditur: quod adportant minae, litatio propitiationis auertit: numquam denuntiata uanescunt. hic subicies: unde igitur ista discernimus ut possit cauendumne an exorandum an uero patiendum sit deprehendi? sed praesentis operis fuerit insinuare qualis soleat in diuinationibus affectata confusio, ut desinas de inserta uelut dubitatione mirari: ceterum in suo quoque opere artificis erit signa quaerere, quibus ista discernat, si hoc uis diuina non inpedit; nam illud:

&lt;center&gt;prohibent nam cetera Parcae/ scire,&lt;/center&gt;

Maronis est ex intima disciplinae profunditate sententia. diuulgatis etiam docemur exemplis, quam paene semper, cum praedicuntur futura, ita dubiis obserantur, ut tamen diligens&amp;mdash;nisi diuinitus, ut diximus, inpeditur&amp;mdash;subesse repperiat apprehendendae uestigia ueritatis, ut ecce Homericum somnium a Ioue, ut dicitur, missum ad conserendam futuro die cum hostibus manum sub aperta promissione uictoriae spem regis animauit: ille, uelut diuinum secutus oraculum commisso praelio amissis suorum plurimis uix aegreque in castra remeauit. num dicendum est deum mandasse mendacium? non ita est, sed quia illum casum Graecis fata decreuerant, latuit in uerbis somnii, quod animaduersum uel ad uere uincendum uel ad cauendum saltem potuisset instruere. habuit enim praeceptio ut uniuersus produceretur exercitus, at ille sola pugnandi hortatione contentus non uidit quid de producenda uniuersitate praeceptum sit, praetermissoque Achille, qui tunc recenti lacessitus iniuria ab armis cum suo milite feriabatur, rex progressus in proelium et casum qui debebatur excepit, et absoluit somnium inuidia mentiendi non omnia de imperatis sequendo. parem obseruantiae diligentiam Homericae per omnia perfectionis imitator Maro in talibus quoque rebus obtinuit. nam apud illum Aeneas ad regionem instruendo regno fataliter eligendam satis abundeque Delio instructus oraculo, in errorem tamen unius uerbi neglegentia relapsus est. non quidem fuerat locorum quae petere deberet nomen insertum, sed cum origo uetus parentum sequenda diceretur, fuit in uerbis, quod inter Cretam et Italiam, quae ipsius gentis auctores utraque produxerant, magis ostenderet et, quod aiunt, digito demonstraret Italiam. nam cum fuissent inde Teucer hinc Dardanus , uox sacra sic adloquendo: Dardanidae duri, aperte consulentibus Italiam, de qua Dardanus profectus esset, obiecit appellando eos parentis illius nomine, cuius erat origo rectius eligenda. et hic certae quidem denuntiationis est quod de Scipionis fine praedicitur sed gratia conciliandae obscuritatis inserta dubitatio dicto tamen quod initio somnii continetur absoluitur. nam cum dicitur circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, uitari hunc finem non posse pronuntiat. quod autem Scipioni reliquos uitae actus sine offensa dubitandi per ordinem rettulit et de sola morte similis uisus est ambigenti, haec ratio est quod, siue dum humano uel maerori parcitur uel timori, seu quia utile est hoc maxime latere, pronius cetera oraculis quam uitae finis exprimitur, aut cum dicitur, non sine aliqua obscuritate profertur.

==Sectio VIII==
His aliqua ex parte tractatis progrediamur ad reliqua sed quo sis Africane alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto. omnibus, qui patriam conseruarint adiuuerint auxerint, certum esse in caelo definitum locum ubi beati aeuo sempiterno fruantur. nihil est enim illi principi deo, qui omnem mundum regit, quod quidem in terris fiat, acceptius quam concilia coetusque hominum iure sociati, quae ciuitates appellantur. earum rectores et seruatores hinc profecti huc reuertuntur. bene et oportune, postquam de morte praedixit, mox praemia bonis post obitum speranda subiecit: quibus adeo a metu praedicti interitus cogitatio uiuentis erepta est ut ad moriendi desiderium ultro animaretur maiestate promissae beatitudinis et caelestis habitaculi. sed de beatitate quae debetur conseruatoribus patriae pauca dicenda sunt, ut postea locum omnem, quem hic tractandum recepimus, resoluamus. solae faciunt uirtutes beatum, nullaque alia quisquam uia hoc nomen adipiscitur. unde qui aestimant nullis nisi philosophantibus inesse uirtutes nullos praeter philosophos beatos esse pronuntiant. agnitionem enim rerum diuinarum sapientiam proprie uocantes eos tantum modo dicunt esse sapientes qui superna et acie mentis requirunt et quaerendi sagaci diligentia conprehendunt et, quantum uiuendi perspicuitas praestat, imitantur: et in hoc sola esse aiunt exercitia uirtutum, quarum sic officia dispensant. prudentiae esse mundum istum et omnia quae in mundo insunt diuinorum contemplatione despicere omnemque animae cogitationem in sola diuina dirigere: temperantiae omnia relinquere, in quantum natura patitur, quae corporis usus requirit: fortitudinis non terreri animam a corpore quodam modo ductu philosophiae recedentem, nec altitudinem perfectae ad superna ascensionis horrere: iustitiae ad unam sibi huius propositi consentire uiam unius cuiusque uirtutis obsequium. atque ita fit ut secundum hoc tam rigidae definitionis abruptum rerum publicarum rectores beati esse non possint. sed '''Plotinus''' inter philosophiae professores cum Platone princeps ''Libro de virtutibus'' gradus earum uera et naturali diuisionis ratione conpositos per ordinem digerit. quattuor sunt inquit quaternarum genera uirtutum. ex his primae politicae uocantur, secundae purgatoriae, tertiae animi iam purgati, quartae exemplares. et sunt politicae hominis, quia sociale animal est. his boni uiri rei publicae consulunt, urbes tuentur: his parentes uenerantur, liberos amant, proximos diligunt: his ciuium salutem gubernant: his socios circumspecta prouidentia protegunt, iusta liberalitate deuinciunt: hisque

&lt;center&gt;sui memores alios fecere merendo.&lt;/center&gt;

et est politici prudentiae ad rationis normam quae cogitat quaeque agit uniuersa dirigere ac nihil praeter rectum uelle uel facere humanisque actibus tamquam diuinis arbitriis prouidere; prudentiae insunt ratio intellectus circumspectio prouidentia docilitas cautio: fortitudinis animum supra periculi metum agere nihilque nisi turpia timere, tolerare fortiter uel aduersa uel prospera: fortitudo praestat magnanimitatem fiduciam securitatem magnificentiam constantiam tolerantiam firmitatem: temperantiae nihil adpetere paenitendum, in nullo legem moderationis excedere, sub iugum rationis cupiditatem domare; temperantiam secuntur modestia uerecundia abstinentia castitas honestas moderatio parcitas sobrietas pudicitia: iustitiae seruare uni cuique quod suum est de iustitia ueniunt innocentia amicitia concordia pietas religio affectus humanitas. his uirtutibus uir bonus primum sui atque inde rei publicae rector efficitur, iuste ac prouide gubernans humana, non deserens. secundae, quas purgatorias uocant, hominis sunt qui diuini capax est, solumque animum eius expediunt qui decreuit se a corporis contagione purgare et quadam humanorum fuga solis se inserere diuinis. hae sunt otiosorum qui a rerum publicarum actibus se sequestrant. harum quid singulae uelint superius expressimus, cum de uirtutibus philosophantium diceremus, quas solas quidem aestimauerunt esse uirtutes. tertiae sunt purgati iam defaecatique animi et ab omni mundi huius aspergine presse pureque detersi. illic prudentiae est diuina non quasi in electione praeferre sed sola nosse, et haec tamquam nihil sit aliud intueri: temperantiae terrenas cupiditates non reprimere sed penitus obliuisci: fortitudinis passiones ignorare, non uincere, ut nesciat irasci, cupiat nihil: iustitiae ita cum supera et diuina mente sociari ut seruet perpetuum cum ea foedus imitando. quartae sunt quae in ipsa diuina mente consistunt, quam diximus νουν uocari, a quarum exemplo reliquae omnes per ordinem defluunt. nam si rerum aliarum, multo magis uirtutum ideas esse in mente credendum est. illic prudentia est mens ipsa diuina, temperantia quod in se perpetua intentione conuersa est, fortitudo quod semper idem est nec aliquando mutatur, iustitia quod perenni lege a sempiterna operis sui continuatione non flectitur. haec sunt quaternarum quattuor genera uirtutum, quae praeter cetera maximam in passionibus habent differentiam sui. passiones autem ut scimus uocantur quod homines

&lt;center&gt; metuunt cupiuntque, dolent gaudentque.&lt;/center&gt;

has primae molliunt, secundae auferunt, tertiae obliuiscuntur, in quartis nefas est nominari. si ergo hoc est officium et effectus uirtutum, beare, constat autem et politicas esse uirtutes: igitur et politicis efficiuntur beati. iure ergo Tullius de rerum publicarum rectoribus dixit: ubi beati aeuo sempiterno fruantur: qui ut ostenderet alios otiosis alios negotiosis uirtutibus fieri beatos, non dixit absolute nihil esse illi principi deo acceptius quam ciuitates, sed adiecit quod quidem in terris fiat, ut eos qui ab ipsis caelestibus incipiunt discerneret a rectoribus ciuitatum, quibus per terrenos actus iter paratur ad caelum. illa autem definitione quid pressius potest esse, quid cautius de nomine ciuitatum? quam concilia inquit coetusque hominum iure sociati, quae ciuitates appellantur. nam et seruilis quondam et gladitoria manus concilia hominum et coetus fuerunt sed non iure sociati. illa autem sola iusta est multitudo, cuius uniuersitas in legum consentit obsequium.

==Sectio VIIII==
Quod uero ait harum rectores et seruatores hinc profecti huc reuertuntur, hoc modo accipiendum est. animarum originem manare de caelo inter recte philosophantes indubitatae constat esse sententiae: et animae, dum corpore utitur, haec est perfecta sapientia ut, unde orta sit, de quo fonte uenerit, recognoscat. hinc illud a quodam inter alia seu festiua seu mordacia serio tamen usurpatum est

&lt;center&gt;de caelo descendit γνοθι σεαυτον.&lt;/center&gt;

nam et Delphici uox haec fertur oraculi. consulenti ad beatitudinem quo itinere peruenerit: si te inquit agnoueris. sed et ipsius fronti templi haec inscripta sententia est. homini autem, ut diximus, una est agnitio sui, si originis natalisque principii exordia prima respexerit, nec se quaesierit extra. sic enim anima uirtutes ipsas conscientia nobilitatis induitur, quibus post corpus euecta eo unde descenderat reportatur, quia nec corporea sordescit uel oneratur eluuie, quae puro ac leui fomite uirtutum rigatur, nec deseruisse umquam caelum uidetur, quod respectu et cogitationibus possidebat. hinc anima, quam in se pronam corporis usus efficit atque in pecudem quodam modo reformauit ex homine, et absolutionem corporis perhorrescit et cum necesse est, non nisi cum gemitu fugit indignata sub umbras. sed nec post mortem facile corpus relinquit, quia non funditus corporeae excedunt pestes, sed aut suum oberrat cadauer aut noui corporis ambit habitaculum, non humani tantum modo, sed ferini quoque electo genere moribus congruo quos in homine libenter exercuit, mauultque omnia perpeti, ut caelum, quod uel ignorando uel dissimulando uel potius prodendo deseruit, euadat. ciuitatum uero rectores ceterique sapientes caelum respectu, uel cum adhuc corpore tenentur, habitantes, facile post corpus caelestem, quam paene non reliquerant, sedem reposcunt. nec enim de nihilo aut de uana adulatione ueniebat quod quosdam urbium conditores aut claros in re publica uiros in numerum deorum consecrauit antiquitas, sed Hesiodus quoque diuinae subolis adsertor priscos reges cum dis aliis enumerat, hisque exemplo ueteris potestatis etiam in caelo regendi res humanas adsignat officium. et necui fastidiosum sit si uersus ipsos ut poeta Graecus protulit inseramus, referemus eos ut ex uerbis suis in Latina uerba conuersi sunt

&lt;center&gt;indigetes diui fato summi Iouis hi sunt:&lt;br&gt;quondam homines, modo cum superis humana tuentes,&lt;br&gt;largi ac munifici, ius regum nunc quoque nacti.&lt;/center&gt;

hoc et Vergilius non ignorat, qui, licet argumento suo seruiens heroas in inferos relegauerit, non tamen eos abducit a caelo sed aethera his deputat largiorem et nosse eos solem suum ac sua sidera profitetur, ut geminae doctrinae obseruationes praestiterit et poeticae figmentum et philosophiae ueritatem. et si secundum illum res quoque leuiores quas uiui exercuerant, etiam post corpus exercent

&lt;center&gt;quae gratia currum&lt;br&gt;armorumque fuit uiuis, quae cura nitentis&lt;br&gt;pascere equos, eadem sequitur tellure repostos,&lt;/center&gt;

multo magis rectores quondam urbium recepti in caelum curam regendorum hominum non relinquunt. hae autem animae in ultimam sphaeram recipi creduntur quae απλανες uocatur, nec frustra hoc usurpatum est si quidem inde profectae sunt. animis enim necdum desiderio corporis inretitis siderea pars mundi praestat habitaculum et inde labuntur in corpora: ideo his illo est reditio, qui merentur. rectissime ergo dictum est, cum in γαλαξια, quem απλανες continet, sermo iste procedat hinc profecti huc reuertuntur.

==Sectio X==
Ad sequentia transeamus hic ego etsi eram perterritus, non tamen mortis metu quam insidiarum a meis, quaesiui tamen uiueretne ipse et Paulus pater et alii quos nos extinctos esse arbitraremur. uel fortuitis et inter fabulas elucent semina infixa uirtutum, quae nunc uideas licet ut e pectore Scipionis uel somniantis emineant. in re enim una politicarum uirtutum omnium pariter exercet officium. quod non labitur animo praedicta morte perterritus, fortitudo est. quod suorum terretur insidiis magisque alienum facinus quam suum horrescit exitium, de pietate et nimio in suos amore procedit: haec autem diximus ad iustitiam referri, quae seruat uni cuique quod suum est. quod ea quae arbitratur non pro compertis habet sed spreta opinione, quae minus cautis animis pro uero inolescit, quaerit discere certiora, indubitata prudentia est. quod cum perfecta beatitas et caelestis habitatio humanae naturae, in qua se nouerat esse, promittitur, audiendi tamen talia desiderium frenat temperat et sequestrat ut de uita aui et patris interroget, quid nisi temperantia est? ut iam tum liqueret Africanum per quietem ad ea loca quae sibi deberentur abductum. in hac autem interrogatione de animae inmortalitate tractatur. ipsius enim consultationis hic sensus est: nos, inquit, arbitramur animam cum fine morientis extingui nec ulterius esse post hominem. ait enim quos extinctos esse arbitraremur: quod autem extinguitur, esse iam desinit. ergo uelim dicas inquit si et pater Paulus tecum et alii supersunt. ad hanc interrogationem, quae et de parentibus ut a pio filio, et de ceteris ut a sapiente ac naturam ipsam discutiente processit, quid ille respondit? immo uero inquit hi uiuunt, qui e corporum uinclis tamquam e carcere, euolauerunt: uestra uero quae dicitur esse uita mors est. si ad inferos meare mors est et uita est esse cum superis, facile discernis quae mors animae, quae uita credenda sit, si constiterit qui locus habendus sit inferorum, ut anima dum ad hunc truditur mori, cum ab hoc procul est, uita frui et uere superesse credatur. et quia totum tractatum, quem ueterum sapientia de inuestigatione huius quaestionis agitauit, in hac latentem uerborum paucitate repperies, ex omnibus aliqua, quibus nos de rei quam quaerimus absolutione sufficiet admoneri amore breuitatis excerpsimus. antequam studium philosophiae circa naturae inquisitionem ad tantum uigoris adolesceret, qui per diuersas gentes auctores constituendis sacris caerimoniarum fuerunt, aliud esse inferos negauerunt quam ipsa corpora, quibus inclusae animae carcerem foedum tenebris horridum sordibus et cruore patiuntur. hoc animae sepulcrum, hoc Ditis concaua, hoc inferos uocauerunt et omnia, quae illic esse credidit fabulosa persuasio, in nobismet ipsis et in ipsis humanis corporibus adsignare conati sunt: obliuionis fluuium aliud non esse adserentes quam errorem animae obliuiscentis maiestatem uitae prioris, qua antequam in corpus truderetur potita est, solamque esse in corpore uitam putantis. pari interpretatione Phlegethontem ardores irarum et cupiditatum putarunt, Acherontem quicquid fecisse dixisseue usque ad tristitiam humanae uarietatis more nos paenitet, Cocytum quicquid homines in luctum lacrimasque conpellit, Stygem quicquid inter se humanos animos in gurgitem mergit odiorum. ipsam quoque poenarum descriptionem de ipso usu conuersationis humanae sumptam crediderunt, uulturem iecur inmortale tondentem nihil aliud intellegi uolentes quam tormenta conscientiae obnoxia flagitio uiscera interiora rimantis, et ipsa uitalia indefessa admissi sceleris admonitione laniantis, semperque curas, si requiescere forte temptauerint, excitantis tamquam fibris renascentibus inhaerendo, nec ulla sibi miseratione parcentis lege hac qua se iudice nemo nocens absoluitur nec de se suam potest uitare sententiam. illos aiunt epulis ante ora positis excruciari fame et inedia tabescere, quos magis magisque adquirendi desiderium cogit praesentem copiam non uidere et in affluentia inopes egestatis mala in ubertate patiuntur nescientes parta respicere, dum egent habendis: illos radiis rotarum pendere districtos qui nihil consilio praeuidentes, nihil ratione moderantes, nihil uirtutibus explicantes, seque et actus omnes suos fortunae permittentes, casibus et fortuitis semper rotantur, saxum ingens uoluere inefficacibus laboriosisque conatibus uitam terentes, atram silicem lapsuram semper et cadenti similem illorum capitibus imminere qui arduas potestates et infaustam ambiunt tyrannidem numquam sine timore uicturi, et cogentes subiectum uulgus odisse dum metuat, semper sibi uidentur exitium quod merentur excipere. nec frustra hoc theologi suspicati sunt. nam et Dionysius aulae Siculae inclementissimus incubator familiari quondam suo solam beatam existimanti uitam tyranni uolens, quam perpetuo metu misera quamque inpendentium semper periculorum plena esset, ostendere, gladium uagina raptum et a capulo de filo tenui pendentem mucrone demisso iussit familiaris illius capiti inter epulas imminere, cumque ille et Siculas et tyrannicas copias praesentis mortis periculo grauaretur, 'talis est' inquit Dionysius 'uita quam beatam putabas: sic semper mortem nobis imminentem uidemus. aestima quando esse felix poterit qui timere non desinit.' secundum haec igitur quae a theologis adseruntur, si uere quisque suos patimur manes et inferos in his corporibus esse credimus, quid aliud intellegendum est quam mori animam cum ad corporis inferna demergitur, uiuere autem cum ad supera post corpus euadit?

==Sectio XI==
Dicendum est quid his postea ueri sollicitior inquisitor philosophiae cultus adiecerit. nam et qui primum Pythagoram et qui postea Platonem secuti sunt, duas esse mortes, unam animae, animalis alteram prodiderunt, mori animal cum anima discedit e corpore, ipsam uero animam mori adserentes cum a simplici et indiuiduo fonte naturae in membra corporea dissipatur. et quia una ex his manifesta et omnibus nota est, altera non nisi a sapientibus deprehensa, ceteris eam uitam esse credentibus: ideo hoc ignoratur a plurimis cur eundem mortis deum modo Ditem modo inmitem uocemus cum per alteram id est animalis mortem absolui animam et ad ueras naturae diuitias atque ad propriam libertatem remitti faustum nomen indicio sit, per alteram uero quae uulgo uita existimatur animam de inmortalitatis suae luce ad quasdam tenebras mortis inpelli uocabuli testemur horrore. nam ut constet animal, necesse est ut in corpore anima uinciatur: ideo corpus δημας hoc est uinculum nuncupatur, et σομα quasi quoddam σεμα id est animae sepulcrum: unde Cicero pariter utrumque significans, corpus esse uinculum, corpus esse sepulcrum, quod carcer est sepultorum ait qui e corporum uinclis tamquam e carcere euolauerunt. inferos autem Platonici non in corporibus esse id est non a corporibus incipere dixerunt, sed certam mundi istius partem Ditis sedem id est inferos uocauerunt: de loci uero ipsius finibus inter se dissona publicarunt et in tres sectasdiuisa sententia est. alii enim mundum in duo diuiserunt, quorum alterum facit alterum patitur: et illud facere dixerunt quod cum sit inmutabile alteri causas et necessitatem permutationis inponit: hoc pati quod per mutationes uariatur. et inmutabilem quidem mundi partem a sphaera, quae απλανες dicitur, usque ad globi lunaris exordium, mutabilem uero a luna ad terras usque dixerunt: et uiuere animas dum in inmutabili parte consistunt, mori autem cum ad partem ceciderint permutationis capacem, atque ideo inter lunam terrasque locum mortis et inferorum uocari: ipsamque lunam uitae esse mortisque confinium, et animas inde in terram fluentes mori, inde ad supera meantes in uitam reuerti nec inmerito aestimatum est. a luna enim deorsum natura incipit caducorum: ab hac animae sub numerum dierum cadere et sub tempus incipiunt. denique illam aetheriam terram physici uocauerunt et habitatores eius lunares populos nuncuparunt, quod ita esse plurimis argumentis, quae nunc longum est enumerare, docuerunt. nec dubium est quin ipsa sit mortalium corporum et auctor et conditrix adeo ut non nulla corpora sub luminis eius accessu patiantur augmenta et hac decrescente minuantur. sed ne de re manifesta fastidium prolixa adsertione generetur, ad ea quae de inferorum loco alii definiunt transeamus. maluerunt enim mundum alii in elementa ter quaterna diuidere, ut in primo numerentur ordine terra aqua aer ignis, qui est pars liquidior aeris uicina lunae: supra haec rursum totidem numero sed naturae purioris elementa ut sit luna pro terra quam aetheriam terram a physicis diximus nominatam, aqua sit sphaera Mercurii, aer Veneris, ignis in sole, tertius uero elementorum ordo ita ad nos conuersus habeatur ut terram ultimam faciat et ceteris in medium redactis in terras desinat tam ima quam summa postremitas: igitur sphaera Martia ignis habeatur, aer Iouis, Saturni aqua, terra uero απλανες, in qua Elysios esse campos puris animis deputatos antiquitas nobis intellegendum reliquit. de his campis anima, cum in corpus emittitur, per tres elementorum ordines trina morte ad corpus usque descendit. haec est inter Platonicos de morte animae, cum in corpus truditur, secunda sententia. alii uero&amp;mdash;nam tres esse inter eos sententiarum diuersitates ante signauimus&amp;mdash;in duas quidem et ipsi partes sicut primi faciunt, sed non isdem terminis diuidunt mundum. hi enim caelum quod απλανες sphaera uocitatur partem unam, septem uero sphaeras quae uagae uocantur et quod inter illas ac terram est terramque ipsam alteram partem esse uoluerunt. secundum hos ergo, quorum sectae amicior est ratio, animae beatae ab omni cuiuscumque contagione corporis liberae caelum possident, quae uero appetentiam corporis et huius quam in terris uitam uocamus ab illa specula altissima et perpetua luce despiciens desiderio latenti cogitauerit, pondere ipso terrenae cogitationis paulatim in inferiora delabitur. nec subito a perfecta incorporalitate luteum corpus induitur sed sensim per tacita detrimenta et longiorem simplicis et absolutissimae puritatis recessum in quaedam siderei corporis incrementa turgescit: in singulis enim sphaeris quae caelo subiectae sunt aetheria obuolutione uestitur ut per eas gradatim societati huius indumenti testei concilietur et ideo totidem mortibus quot sphaeras transit ad hanc peruenit quae in terris uita uocitatur.

==Sectio XII==
Descensus uero ipsius, quo anima de caelo in huius uitae inferna delabitur, sic ordo digeritur. zodiacum ita lacteus circulus obliquae circumflexionis occursu ambiendo conplectitur ut eum qua duo tropica signa Capricornus et Cancer feruntur intersecet. has solis portas physici uocauerunt, quia in utraque obuiante solstitio ulterius solis inhibetur accessio et fit ei regressus ad zonae uiam cuius terminos numquam relinquit. per has portas animae de caelo in terras meare et de terris in caelum remeare creduntur. ideo hominum una, altera deorum uocatur: hominum Cancer quia per hunc in inferiora descensus est, Capricornus deorum quia per illum animae in propriae inmortalitatis sedem et in deorum numerum reuertuntur. et hoc est quod Homeri diuina prudentia in antri Ithacesii descriptione significat. hinc et Pythagoras putat a lacteo circulo deorsum incipere Ditis imperium, quia animae inde lapsae uidentur iam a superis recessisse. ideo primam nascentibus offerri ait lactis alimoniam, quia primus eis motus a lacteo incipit in corpora terrena labentibus. unde et Scipioni de animis beatorum ostenso lacteo dictum est hinc profecti huc reuertuntur. ergo descensurae cum adhuc in Cancro sunt, quoniam illic positae necdum lacteum reliquerunt, adhuc in numero sunt deorum. cum uero ad Leonem labendo peruenerint, illic condicionis futurae auspicantur exordium. et quia in Leone sunt rudimenta nascendi et quaedam humanae naturae tirocinia, Aquarius autem aduersus Leoni est et illo oriente mox occidit, ideo cum sol Aquarium tenet, Manibus parentatur, utpote in signo quod humanae uitae contrarium uel aduersum feratur. illinc ergo id est a confinio quo se zodiacus lacteusque contingunt, anima descendens a tereti, quae sola forma diuina est, in conum defluendo producitur sicut a puncto nascitur linea et in longum ex indiuiduo procedit: ibique a puncto suo, quod est monas, uenit in dyadem, quae est prima protractio. et haec est essentia quam indiuiduam eandemque diuiduam Plato in Timaeo cum de mundanae animae fabrica loqueretur expressit. animae enim sicut mundi ita et hominis unius modo diuisionis repperientur ignarae si diuinae naturae simplicitas cogitetur, modo capaces cum illa per mundi haec per hominis membra diffunditur. anima ergo cum trahitur ad corpus, in hac prima sui productione siluestrem tumultum id est 'υλεν influentem sibi incipit experiri. et hoc est quod Plato notauit in Phaedone animam in corpus trahi noua ebrietate trepidantem, uolens nouum potum materialis alluuionis intellegi quo delibuta et grauata deducitur. arcani huius indicium est et Crater Liberi patris ille sidereus in regione quae inter Cancrum est et Leonem locatus, ebrietatem illic primum descensuris animis euenire silua influente significans, unde et comes ebrietatis obliuio illic animis incipit iam latenter obrepere. nam si animae memoriam rerum diuinarum, quarum in caelo erant consciae, ad corpora usque deferrent, nulla inter homines foret de diuinitate dissensio sed obliuionem quidem omnes descendendo hauriunt, aliae uero magis, minus aliae. et ideo in terris uerum cum non omnibus liqueat, tamen opinantur omnes quia opinionis ortus est memoriae defectus. hi tamen hoc magis inueniunt qui minus obliuionis hauserunt quia facile reminiscuntur quod illic ante cognouerint. hinc est quod quae apud Latinos lectio, apud Graecos uocatur repetita cognitio, quia cum uera discimus ea recognoscimus quae naturaliter noueramus prius quam materialis influxio in corpus uenientes animas ebriaret. haec est autem hyle, quae omne corpus mundi quod ubicumque cernimus ideis inpressa formauit. sed altissima et purissima pars eius, qua uel sustentantur diuina uel constant, nectar uocatur et creditur esse potus deorum, inferior uero atque turbidior potus animarum. et hoc est quod ueteres Lethaeum fluuium uocauerunt. ipsum autem Liberum patrem Orphaici νουν 'υλικον suspicantur intellegi qui ab illo indiuiduo natus in singulos ipse diuiditur. ideo in illorum sacris traditur Titanio furore in membra discerptus et frustis sepultis rursus unus et integer emersisse quia νους, quem diximus mentem uocari, ex indiuiduo praebendo se diuidendum et rursus ex diuiso ad indiuiduum reuertendo et mundi inplet officia et naturae suae arcana non deserit. hoc ergo primo pondere de zodiaco et lacteo ad subiectas usque sphaeras anima delapsa dum et per illas labitur, in singulis non solum, ut iam diximus, luminosi corporis amicitur accessu sed et singulos motus, quos in exercitio est habitura, producit: in Saturni ratiocinationem et intellegentiam, quod λογιστικον et θεορετικον uocant: in Iouis uim agendi, quod πρακτικον dicitur: in Martis animositatis ardorem, quod θυμικον nuncupatur: in solis sentiendi opinandique naturam, quod αισθετικον et φαντασικον appellant: desiderii uero motum, quod επιθυμετικον uocatur, in Veneris: pronuntiandi et interpretandi quae sentiat quod 'ερμενεθτικον dicitur in orbe Mercurii: φυτικον uero id est naturam plantandi et augendi corpora in ingressu globi lunaris exercet. et est haec sicut a diuinis ultima ita in nostris terrenisque omnibus prima: corpus enim hoc sicut faex rerum diuinarum est ita animalis est prima substantia. et haec est differentia inter terrena corpora et supera, caeli dico et siderum aliorumque elementorum quod illa quidem sursum arcessita sunt ad animae sedem et inmortalitatem ex ipsa natura regionis et sublimatis imitatione meruerunt: ad haec uero terrena corpora anima ipsa deducitur et ideo mori creditur cum in caducam regionem et in sedem mortalitatis includitur. nec te moueat quod de anima, quam esse inmortalem dicimus, mortem totiens nominamus. et enim sua morte anima non extinguitur sed ad tempus obruitur, nec temporali demersione beneficium perpetuitatis eximitur cum rursus e corpore, ubi meruerit contagione uitiorum penitus elimata purgari, ad perennis uitae lucem restituta in integrum reuertatur. plene ut arbitror de uita et morte animae definitio liquet quam de adytis philosophiae doctrina et sapientia Ciceronis elicuit.

==Sectio XIII==
Sed Scipio per quietem et caelo, quod in praemium cedit beatis, et promissione inmortalitatis animatus tam gloriosam spem tamque inclitam magis magisque firmauit uiso patre, de quo utrum uiueret cum adhuc uideretur dubitare quaesiuerat. mortem igitur malle coepit, ut uiueret: nec flesse contentus uiso parente quem crediderat extinctum, ubi loqui posse coepit, hoc primum probare uoluit nihil se magis desiderare quam ut cum eo iam moraretur. nec tamen apud se quae desiderabat facienda constituit ante quam consuleret: quorum unum prudentiae, alterum pietatis adsertio est. nunc ipsa uel consulentis uel praecipientis uerba tractemus. quaeso inquam pater sanctissime atque optume, quoniam haec est uita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? quin huc ad uos uenire propero? non est ita, inquit ille. nisi enim cum deus is, cuius hoc templum est omne quod conspicis, istis te corporis custodiis liberauerit, huc tibi aditus patere non potest. homines enim sunt hac lege generati qui tuerentur illum globum, quem in templo hoc medium uides, quae terra dicitur: hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas uocatis, quae globosae et rotundae diuinis animatae mentibus circos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. quare et tibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est uobis datus, ex hominum uita migrandum est, ne munus adsignatum a deo defugisse uideamini. haec secta et praeceptio Platonis est qui in Phaedone definit homini non esse sua sponte moriendum. sed in eodem tamen dialogo idem dicit mortem philosophantibus adpetendam et ipsam philosophiam meditationem esse moriendi. haec sibi ergo contraria uidentur sed non ita est. nam Plato duas mortes hominis nouit. nec hoc nunc repeto, quod superius dictum est duas esse mortes, unam animae, animalis alteram: sed ipsius quoque animalis hoc est hominis duas adserit mortes, quarum unam natura, uirtutes alteram praestant. homo enim moritur cum anima corpus relinquit solutum lege naturae: mori etiam dicitur cum anima adhuc in corpore constituta corporeas inlecebras philosophia docente contemnit et cupiditatum dulces insidias reliquasque omnes exuitur passiones. et hoc est quod  superius ex secundo uirtutum ordine, quae solis philosophantibus aptae sunt, euenire signauimus. hanc ergo mortem dicit Plato sapientibus esse adpetendam, illam uero quam omnibus natura constituit cogi uel inferri uel accersiri uetat docens expectandam esse naturam et has causas huius aperiens sanctionis quas ex usu rerum quae in cotidiana conuersatione sunt mutuatur. ait enim eos qui potestatis imperio truduntur in carcerem non oportere inde diffugere prius quam potestas ipsa quae clausit abire permiserit. non enim uitari poenam furtiua discessione sed crescere. hoc quoque addit nos esse in dominio deorum quorum tutela et prouidentia gubernamur, nihil autem esse inuito domino de his quae possidet ex eo loco in quo suum constituerat auferendum: et sicut qui uitam mancipio extorquet alieno crimine non carebit ita eum qui finem sibi domino necdum iubente quaesiuerit non absolutionem consequi sed reatum. haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. oportet inquit animam post hominem liberam corporeis passionibus inueniri. quam qui de corpore uiolenter extrudit liberam esse non patitur. qui enim sibi sua sponte necem comparat aut pertaesus necessitatis aut metu cuiusquam ad hoc descendit aut odio, quae omnia inter passiones habentur: ergo etsi ante fuit his sordibus pura, hoc ipso tamen quod exit extorta sordescit. deinde mortem debere ait animae a corpore solutionem esse, non uinculum, exitu autem coacto animam circa corpus magis magisque uinciri. et re uera ideo sic extortae animae diu circa corpus eiusue sepulturam uel locum in quo iniecta manus est peruagantur: cum contra illae animae, quae se in hac uita a uinculis corporis philosophiae morte dissoluunt, adhuc extante corpore caelo et sideribus inserantur. et ideo illam solam de uoluntariis mortibus significat esse laudabilem, quae comparatur ut diximus philosophiae ratione, non ferro, prudentia, non ueneno. addit etiam illam solam esse naturalem mortem ubi corpus animam, non anima corpus relinquit. constat enim numerorum certam constitutamque rationem animas sociare corporibus. hi numeri dum supersunt, perseuerat corpus animari: cum uero deficiunt, mox arcana illa uis soluitur qua societas ipsa constabat, et hoc est quod fatum et fatalia uitae tempora uocamus. anima ergo ipsa non deficit quippe quae inmortalis atque perpetua est sed inpletis numeris corpus fatiscit: nec anima lassatur animando sed officium suum deserit corpus cum iam non possit animari. hinc illud est doctissimi uatis

&lt;center&gt;explebo numerum reddarque tenebris.&lt;/center&gt;

haec est igitur naturalis uere mors, cum finem corporis solus numerorum suorum defectus adportat, non cum extorquetur uita corpori adhuc idoneo ad continuationem ferendi. nec leuis est differentia uitam uel natura uel sponte soluendi. anima enim cum a corpore deseritur, potest in se nihil retinere corporeum, si se pure, cum in hac uita esset, instituit: cum uero ipsa de corpore uiolenter extruditur, quia exit rupto uinculo, non soluto fit ei ipsa necessitas occasio passionis, et malis, uinculum dum rumpit inficitur. hanc quoque superioribus adicit rationem non sponte pereundi. cum constet, inquit, remunerationem animis illic esse tribuendam pro modo perfectionis ad quam in hac uita una quaeque peruenit, non est praecipitandus uitae finis cum adhuc proficiendi esse possit accessio. nec frustra hoc dictum est. nam in arcanis de animae reditu disputationibus fertur in hac uita delinquentes similes esse super aequale solum cadentibus, quibus denuo sine difficultate praesto sit surgere; animas uero ex hac uita cum delictorum sordibus recedentes aequandas his qui in abruptum ex alto praecipitique delapsi sint, unde numquam facultas fit resurgendi. ideo ergo utendum concessis uitae spatiis ut sit perfectae purgationis maior facultas. ergo, inquies, qui iam perfecte purgatus est manum sibi debet inferre cum non sit ei causa remanendi quia profectum ulterius non requirit qui ad supera peruenit. sed hoc ipso quo sibi celerem finem spe fruendae beatitatis accersit, inretitur laqueo passionis quia spes sicut timor passio est, sed et cetera quae superior ratio disseruit incurrit. et hoc est quod Paulus filium spe uitae uerioris ad se uenire properantem prohibet ac repellit ne festinatum absolutionis ascensionisque desiderium magis eum hac ipsa passione uinciat ac retardet. nec dicit quod, nisi mors naturalis aduenerit, emori non poteris, sed huc uenire non poteris. nisi enim cum deus inquit istis te corporis custodiis liberauerit, huc tibi aditus patere non potest quia scit iam receptus in caelum nisi perfectae puritati caelestis habitaculi aditum non patere. pari autem constantia mors nec ueniens per naturam timenda est nec contra ordinem cogenda naturae. ex his quae Platonem quaeque Plotinum de uoluntaria morte pronuntiasse rettulimus nihil in uerbis Ciceronis quibus hanc prohibet remanebit obscurum.

==Sectio XIIII==
Sed illa uerba quae praeter hoc sunt inserta repetamus homines enim sunt hac lege generati qui tuerentur illum globum, quem in templo hoc medium uides, quae terra dicitur: hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas uocatis, quae globosae et rotundae diuinis animatae mentibus circos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. de terra cur globus dicatur in medio mundo positus plenius disseremus cum de nouem sphaeris loquemur. bene autem uniuersus mundus dei templum uocatur propter illos qui aestimant nihil esse aliud deum nisi caelum ipsum et caelestia ista quae cernimus. ideo ut summi omnipotentiam dei ostenderet posse uix intellegi, numquam uideri quicquid humano subicitur aspectui templum eius uocauit qui sola mente concipitur ut qui haec ueneratur ut templa cultum tamen maximum debeat conditori sciatque quisquis in usum templi huius inducitur ritu sibi uiuendum sacerdotis. unde et quasi quodam publico praeconio tantam humano generi diuinitatem inesse testatur ut uniuersos siderei animi cognatione nobilitet. notandum est quod hoc loco animum et ut proprie et ut abusiue dicitur posuit. animus enim proprie mens est, quam diuiniorem anima nemo dubitauit sed non numquam sic et animam usurpantes uocamus. cum ergo dicit hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, mentem praestat intellegi quae nobis proprie cum caelo sideribusque communis est; cum uero ait retinendus animus est in custodia corporis, ipsam tunc animam nominat, quae uincitur custodia corporali cui mens diuina non subditur. nunc qualiter nobis animus id est mens cum sideribus communis sit secundum theologos disseramus. deus qui prima causa et est et uocatur, unus omnium quaeque sunt quaeque uidentur esse princeps et origo est. hic superabundanti maiestatis fecunditate de se mentem creauit. haec mens, quae νους uocatur, qua patrem inspicit, plenam similitudinem seruat auctoris, animam uero de se creat posteriora respiciens. rursum anima patrem qua intuetur induitur ac paulatim regrediente respectu in fabricam corporum incorporea ipsa degenerat, habet ergo et purissimam ex mente, de qua est nata, rationem quod λογικον uocatur et ex sua natura accipit praebendi sensus praebendique incrementi seminarium, quorum unum αισθετικον alterum φυτικον nuncupatur. sed ex his primum id est λογικον quod innatum sibi ex mente sumpsit, sicut uere diuinum est ita solis diuinis aptum; reliqua duo αισθετκιον et φυτικον ut a diuinis recedunt ita conuenientia sunt caducis. anima ergo creans sibi condensque corpora&amp;mdashnam ideo ab anima natura incipit quam sapientes de deo et mente νουν nominant ex&amp;mdash;illo mero ac purissimo fonte mentis, quem nascendo de originis suae hauserat copia, corpora illa diuina uel supera, caeli dico et siderum, quae prima condebat, animauit, diuinaeque mentes omnibus corporibus quae in formam teretem id est in sphaerae modum formabantur infusae sunt, et hoc est quod cum de stellis loqueretur ait quae diuinis animatae mentibus. in inferiora uero ac terrena degenerans fragilitatem corporum caducorum deprehendit meram diuinitatem mentis sustinere non posse, immo partem eius uix solis humanis corporibus conuenire quia et sola uidentur erecta tamquam quae ad supera ab imis recedant et sola caelum facile tamquam semper erecta suspiciunt, solisque inest uel in capite sphaerae similitudo, quam formam diximus solam mentis capacem. soli ergo homini rationem id est uim mentis infudit cui sedes in capite est, sed et geminam illam sentiendi crescendique naturam, quia caducum est corpus, inseruit. et hinc est quod homo et rationis compos est et sentit et crescit solaque ratione meruit praestare ceteris animalibus, quae quia semper prona sunt et ex ipsa quoque suspiciendi difficultate a superis recesserunt nec ullam diuinorum corporum similitudinem aliqua sui parte meruerunt, nihil ex mente sortita sunt et ideo ratione caruerunt: duo quoque tantum adepta sunt, sentire uel crescere. nam siquid in illis similitudinem rationis imitatur, non ratio sed memoria est, et memoria non illa ratione mixta sed quae hebetudinem sensuum quinque comitatur: de qua plura nunc dicere, quoniam ad praesens opus non attinet, omittemus. terrenorum corporum tertius ordo in arboribus et herbis est, quae carent tam ratione quam sensu, et quia crescendi tantum modo usus in his uiget, hac sola uiuere parte dicuntur. hunc rerum ordinem et Vergilius expressit. nam et mundo animam dedit et, ut puritati eius adtestaretur, mentem uocauit. caelum enim, ait, et terras et maria et sidera spiritus intus alit id est anima sicut alibi pro spiramento animam dicit quantum ignes animaeque ualent&amp;mdash;et ut illius mundanae animae adsereret dignitatem, mentem esse testatus est mens agitat molem&amp;mdash;nec non ut ostenderet ex ipsa anima constare et animari uniuersa quae uiuunt, addidit inde hominum pecudumque genus et cetera, utque adsereret eundem esse in anima semper uigorem sed usum eius hebescere in animalibus corporis densitate adiecit quantum non noxia corpora tardant et reliqua. secundum haec ergo cum ex summo deo mens, ex mente anima fit, anima uero et condat et uita conpleat omnia quae secuntur, cunctaque hic unus fulgor illuminet et uniuersis appareat, ut in multis speculis per ordinem positis uultus unus, cumque omnia continuis successionibus se sequantur degenerantia per ordinem ad imum meandi: inuenietur pressius intuenti a summo deo usque ad ultimam rerum faecem una mutuis se uinculis religans et nusquam interrupta conexio. et haec est Homeri catena aurea, quam pendere de caelo in terras deum iussisse commemorat. his ergo dictis solum hominem constat ex terrenis omnibus mentis id est animi societatem cum caelo et sideribus habere communem. et hoc est quod ait hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas uocatis. nec tamen ex ipsis caelestibus et sempiternis ignibus nos dicit animatos&amp;mdash;ignis enim licet diuinum tamen corpus est, nec ex corpore quamuis diuino possemus animari&amp;mdash;sed unde ipsa illa corpora quae diuina et sunt et uidentur animata sunt, id est ex ea mundanae animae parte quam diximus de pura mente constare. et ideo postquam dixit hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus quae sidera et stellas uocatis, mox adiecit quae diuinis animatae mentibus ut per sempiternos ignes corpus stellarum, per diuinas uero mentes earum animas manifesta discretione significet et ex illis in nostras uenire animas uim mentis ostendat. non ab re est ut haec de anima disputatio in fine sententias omnium qui de anima uidentur pronuntiasse contineat. Plato dixit animam essentiam se mouentem, Xenocrates numerum se mouentem, Aristoteles εντελεχειαν, Pythagoras et Philolaus harmoniam, Posidonius ideam, Asclepiades quinque sensuum exercitium sibi consonum, Hippocrates spiritum tenuem per corpus omne dispersum, Heraclides Ponticus lucem, Heraclitus physicus scintillam stellaris essentiae, Zenon concretum corpori spiritum, Democritus spiritum insertum atomis hac facilitate motus ut corpus illi omne sit peruium, Critolaus Peripateticus constare eam de quinta essentia, Hipparchus ignem, Anaximenes aera, Empedocles et Critias sanguinem, Parmenides ex terra et igne, Xenophanes ex terra et aqua, Boethos ex aere et igne, Epicurus speciem ex igne et aere et spiritu mixtam. obtinuit tamen non minus de incorporalitate eius quam de inmortalitate sententia. nunc uideamus quae sint haec duo nomina quorum pariter meminit, cum dicit quae sidera et stellas uocatis. neque enim hic res una gemina appellatione monstratur ut ensis et gladius sed sunt stellae quidem singulares, ut erraticae quinque et ceterae quae non admixtae aliis solae feruntur, sidera uero quae in aliquod signum stellarum plurium conpositione formantur, ut Aries Taurus Andromeda Perseus uel Corona et quaecumque uariarum genera formarum in caelum recepta creduntur. sic et apud Graecos αστερ et αστρον diuersa significant et αστερ stella una est, αστρον signum stellis coactum, quod nos sidus uocamus. cum uero stellas globosas et rotundas dicat, non singularium tantum exprimit speciem sed et earum quae in signa formanda conueniunt. omnes enim stellae inter se etsi in magnitudine aliquam, nullam tamen habent in specie differentiam. per haec autem duo nomina solida sphaera describitur, quae nec ex globo, si rotunditas desit, nec ex rotunditate, si globus desit, efficitur, cum alterum forma alterum soliditate corporis deseratur. sphaeras autem hic dicimus ipsarum stellarum corpora, quae omnia hac specie formata sunt. dicuntur praeterea sphaerae et απλανες illa, quae maxima est, et subiectae septem, per quas duo lumina et uagae quinque discurrunt. circi uero et orbes duarum sunt rerum duo nomina, et his nominibus quidem alibi aliter est usus. nam et orbem pro circulo posuit ut orbem lacteum et orbem pro sphaera ut nouem tibi orbibus uel potius globis. sed et circi uocantur qui sphaeram maximam cingunt ut eos sequens tractatus inueniet, quorum unus est lacteus, de quo ait inter flammas circus lucens. sed hic horum nihil neque circi neque orbis nomine uoluit intellegi sed est orbis in hoc loco stellae una integra et peracta conuersio id est ab eodem loco post emensum sphaerae per quam mouetur ambitum in eundem locum regressus, circus est autem hic linea ambiens sphaeram ac ueluti semitam faciens per quam lumen utrumque discurrit et intra quam uagantium stellarum error legitimus coercetur. quas ideo ueteres errare dixerunt quia et cursu suo feruntur et contra sphaerae maximae id est ipsius caeli, impetum contrario motu ad orientem ab occidente uoluuntur, et omnium quidem par celeritas motus similis et idem est modus meandi sed non omnes eodem tempore circos suos orbesque conficiunt. et ideo est celeritas ipsa mirabilis quia cum sit eadem omnium nec ulla ex illis aut concitatior esse possit aut segnior, non eodem tamen temporis spatio omnes ambitum suum peragunt. causam uero sub eadem celeritate disparis spatii aptius nos sequentia docebunt.

==Sectio XV==
His de siderum natura et siderea hominum mente narratis rursus filium pater ut in deos pius, ut in homines iustus esset hortatus praemium rursus adiecit ostendens lacteum circulum uirtutibus debitum et beatorum coetu refertum, cuius meminit his uerbis erat autem is splendidissimo candore inter flammas circus elucens, quem uos ut a Grais accepistis orbem lacteum nuncupatis. orbis hic idem quod circus in lactei appellatione significat. est autem lacteus unus e circis qui ambiunt caelum: et sunt praeter eum numero decem, de quibus quae dicenda sunt proferemus, cum de hoc competens sermo processerit. solus ex omnibus hic subiectus est oculis, ceteris circulis magis cogitatione quam uisu conprehendendis. de hoc lacteo multi inter se diuersa senserunt, causasque eius alii fabulosas, naturales alii protulerunt: sed nos fabulosa reticentes ea tantum quae ad naturam eius uisa sunt pertinere dicemus. Theophrastus lacteum dixit esse compagem qua de duobus hemisphaeriis caeli sphaera solidata est et ideo ubi orae utrimque conuenerant notabilem claritatem uideri, Diodorus ignem esse densetae concretaeque naturae in unam curui limitis semitam discretione mundanae fabricae coaceruante concretum et ideo uisum intuentis admittere reliquo igne caelesti lucem suam nimia subtilitate diffusam non subiciente conspectui, Democritus innumeras stellas breuesque omnes, quae spisso tractu in unum coactae, spatiis quae angustissima interiacent opertis, uicinae sibi undique et ideo passim diffusae lucis aspergine continuum iuncti luminis corpus ostendunt: sed Posidonius, cuius definitioni plurium consensus accessit, ait lacteum caloris esse siderei infusionem quam ideo aduersa zodiaco curuitas obliquauit ut quoniam sol numquam zodiaci excedendo terminos expertem feruoris sui partem caeli reliquam deserebat, hic circus a uia solis in obliquum recedens uniuersitatem flexu calido temperaret. quibus autem partibus zodiacum intersecet, superius iam relatum est. haec de lacteo. decem autem alii ut diximus circi sunt, quorum unus est ipse zodiacus, qui ex his decem solus potuit latitudinem hoc modo quem referemus adipisci. natura caelestium circulorum incorporalis est linea quae ita mente concipitur ut sola longitudine censeatur, latum habere non possit, sed in zodiaco latitudinem signorum capacitas exigebat. quantum igitur spatii lata dimensio porrectis sideribus occupabat, duabus lineis limitatum est: et tertia ducta per medium ecliptica uocatur, quia cum cursum suum in eadem linea pariter sol et luna conficiunt, alterius eorum necesse est euenire defectum: solis si ei tunc luna succedat: lunae si tunc aduersa sit soli. ideo nec sol umquam deficit nisi cum tricesimus lunae dies est et nisi quinto decimo cursus sui die nescit luna defectum. sic enim euenit ut aut lunae contra solem positae ad mutuandum ab eo solitum lumen sub eadem inuentus linea terrae conus obsistat aut soli ipsa succedens obiectu suo ab humano aspectu lumen eius repellat. in defectu ergo sol ipse nil patitur sed noster fraudatur aspectus, luna uero circa proprium defectum laborat non accipiendo solis lumen, cuius beneficio noctem colorat. Quod sciens Vergilius disciplinarum omnium peritissimus ait

&lt;center&gt;defectus solis uarios lunaeque labores.&lt;/center&gt;

quamuis igitur trium linearum ductus zodiacum et claudat et diuidat, unum tamen circum auctor uocabulorum dici uoluit antiquitas. quinque alii circuli paralleli uocantur. horum medius et maximus est aequinoctialis, duo extremitatibus uicini atque ideo breues quorum unus septentrionalis dicitur, alter australis: inter hos et medium duo sunt tropici maiores ultimis, medio minores et ipsi ex utraque parte zonae ustae terminum faciunt. praeter hos alii duo sunt coluri, quibus nomen dedit inperfecta conuersio, ambientes enim septentrionalem uerticem atque inde in diuersa diffusi et se in summo intersecant et quinque parallelos in quaternas partes aequaliter diuidunt, zodiacum ita intesecantes ut unus eorum per Arietem et Libram, alter per Cancrum atque Capricornum meando decurrat, sed ad australem uerticem non peruenire creduntur. duo qui ad numerum praedictum supersunt meridianus et horizon non scribuntur in sphaera, quia certum locum habere non possunt, sed pro diuersitate circumspicientis habitantisue uariantur. meridianus est enim quem sol cum super hominum uerticem uenerit ipsum diem medium efficiendo designat: et quia globositas terrae habitationes omnium aequales sibi esse non patitur, non eadem pars caeli omnium uerticem despicit: et ideo unus omnibus meridianus esse non poterit, sed singulis gentibus super uerticem suum proprius meridianus efficitur. similiter sibi horizontem facit circumspectio singulorum. horizon est enim uelut quodam circo designatus terminus caeli quod super terram uidetur: et quia ad ipsum uere finem non potest humana acies peruenire, quantum quisque oculos circumferendo conspexerit proprium sibi caeli quod super terram est terminum facit. hic horizon, quem sibi unius cuiusque circumscribit aspectus, ultra trecentos et sexaginta stadios longitudinem intra se continere non poterit. centum enim et octoginta stadios non excedit acies contra uidentis: sed uisus cum ad hoc spatium uenerit, accessu deficiens in rotunditatem recurrendo curuatur atque ita fit ut hic numerus ex utraque parte geminatus trecentorum sexaginta stadiorum spatium quod intra horizontem suum continetur efficiat semperque, quantum ex huius spatii parte postera procedendo dimiseris, tantum tibi de anteriore sumetur, et ideo horizon semper quantacumque locorum transgressione mutatur. hunc autem, quem diximus, admittit aspectum aut in terris aeque planities aut pelagi tranquilla libertas, qua nullam oculis obicit offensam. nec te moueat quod saepe in longissimo positum montem uidemus aut quod ipsa caeli superna suspicimus, aliud est enim cum se oculis ingerit altitudo, aliud cum per planum se porrigit et extendit intuitus, in quo solo horizontis circus efficitur. haec de circis omnibus quibus caelum cingitur dicta sufficiant.

==Sectio XVI==
Tractatum ad sequentia transferamus ex quo mihi omnia contemplanti praeclara cetera et mirabilia uidebantur. erant autem hae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus et hae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caelo, citima terris luce lucebat aliena: stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant. dicendo ex quo mihi omnia contemplanti id quod supra rettulimus adfirmat in ipso lacteo Scipionis et parentum per somnium contigisse conuentum. duo sunt autem praecipua quae in stellis se admiratum refert, aliquarum nouitatem et omnium magnitudinem. ac prius de nouitate, post de magnitudine disseremus. plene et docte adiciendo quas numquam ex hoc loco uidimus causam cur a nobis non uideantur ostendit. locus enim nostrae habitationis ita positus est ut quaedam stellae ex ipso numquam possint uideri quia ipsa pars caeli, in qua sunt, numquam potest hic habitantibus apparere. pars enim haec terrae, quae incolitur ab uniuersis hominibus qui nos in uicem scire possumus, ad septentrionalem uerticem surgit, et sphaeralis conuexitas australem nobis uerticem in ima demergit. cum ergo semper circa terram ab ortu in occasum caeli sphaera uoluatur uertex hic qui septentriones habet quoquouersum mundana uolubilitate uertatur quoniam super nos est semper a nobis uidetur ac semper ostendit

&lt;center&gt;arctos Oceani metuentes aequore tingui.&lt;/center&gt;

australis contra quasi semel nobis pro habitationis nostrae positione demersus nec ipse nobis umquam uidetur nec sidera sua, quibus et ipse sine dubio insignitur, ostendit. et hoc est quod poeta naturae ipsius conscius dixit

&lt;center&gt;hic uertex nobis semper sublimis at illum&lt;br&gt;sub pedibus Styx atra uidet Manesque profundi.&lt;/center&gt;

sed cum hanc diuersitatem caelestibus partibus uel semper uel numquam apparendi terrae globositas habitantibus faciat, ab eo qui in caelo est omne sine dubio caelum uidetur non impediente aliqua parte terrae, quae tota puncti locum pro caeli magnitudine uix obtinet. cui ergo australis uerticis stellas numquam de terris uidere contigerat, ubi circumspectu libero sine offensa terreni obicis uisae sunt, iure quasi nouae admirationem dederunt, et quia intellexit causam propter quam eas numquam ante uidisset, ait erant autem hae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus, hunc locum demonstratiue terram dicens in qua erat dum ista narraret. sequitur illa discussio quid sit quod adiecit et hae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus. cur autem magnitudines quas uidit in stellis numquam homines suspicati sint, ipse patefecit addendo stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant. nam quando homo nisi quem doctrina philosophiae supra hominem immo uere hominem fecit, suspicari potest stellam unam omni terra esse maiorem, cum uulgo singulae uix facis unius flammam aequare posse uideantur? ergo tunc earum uere magnitudo adserta credetur, si maiores singulas quam est omnis terra esse constiterit. quod hoc modo licet recognoscas. punctum dixerunt esse geometrae quod ob inconprehensibilem breuitatem sui in partes diuidi non possit, nec ipsum pars aliqua sed tantum modo signum esse dicatur. physici terram ad magnitudinem circi per quem sol uoluitur puncti modum obtinere docuerunt. sol autem quanto minor sit circo proprio, deprehensum est. manifestissimis enim dimensionum rationibus constitit mensuram solis ducentesimam sextam decimam partem habere magnitudinis circi per quem sol ipse discurrit. cum ergo sol ad circum suum pars certa sit, terra uero ad circum solis punctum sit quod pars esse non possit, sine cunctatione iudicii solem constat terra esse maiorem, si maior est pars eo quod partis nomen nimia sui breuitate non capit. uerum solis circo superiorum stellarum circos certum est esse maiores, si eo quod continetur id quod continet maius est, cum hic sit caelestium sphaerarum ordo, ut a superiore una quaeque inferior ambiatur. unde et lunae sphaeram quasi a caelo ultimam et uicinam terrae minimam dixit cum terra ipsa in punctum quasi uere iam postrema deficiat. si ergo stellarum superiorum circi, ut diximus, circo solis sunt grandiores, singulae autem huius sunt magnitudinis ut ad circum una quaeque suum modum partis optineat, sine dubio singulae terra sunt ampliores quam ad solis circum qui superioribus minor est punctum esse praediximus. de luna si uere luce lucet aliena sequentia docebunt.

==Sectio XVII==
Haec cum Scipionis optutus non sine admiratione percurrens ad terras usque fluxisset et illic familiarius haesisset, rursus aui monitu ad superiora reuocatus est ipsum a caeli exordio sphaerarum ordinem in haec uerba monstrantis nouem tibi orbibus uel potius globis conexa sunt omnia, quorum unus est caelestis extimus, qui reliquos omnes conplectitur, summus ipse deus, arcens et continens ceteros, in quo sunt infixi illi qui uoluuntur stellarum cursus sempiterni. huic subiecti sunt septem qui uersantur retro contrario motu atque caelum. e quibus unum globum possidet illa quam in terris Saturniam nominant, deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor qui dicitur Iouis, tum rutilus horribilisque terris quem Martium dicitis, deinde subter mediam fere regionem sol optinet dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine ut cuncta sua luce lustret et conpleat. hunc ut comites consecuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus in infimoque orbe luna radiis solis accensa conuertitur. infra autem eam nihil est nisi mortale et caducum praeter animos munere deorum hominum generi datos: supra lunam sunt aeterna omnia. nam ea quae est media et nona tellus neque mouetur et infima est et in eam feruntur omnia nutu suo pondera. totius mundi a summo in imum diligens in hunc locum collecta descriptio est et integrum quoddam uniuersitatis corpus effingitur, quod quidem το παν id est omne dixerunt, unde et hic dicitconexa sunt omnia. Vergilius uero magnum corpus uocauit

&lt;center&gt;et magno se corpore miscet.&lt;/center&gt;

hoc autem loco Cicero rerum quaerendarum iactis seminibus multa nobis excolenda legauit. de septem subiectis globis ait qui uersantur retro contrario motu atque caelum. quod cum dicit, admonet ut  quaeramus si uersatur caelum et si illi septem et seruantur et contrario motu mouentur aut si hunc esse sphaerarum ordinem quem Cicero refert Platonica consentit auctoritas, et si uere subiectae sint, quo pacto stellae earum omnium zodiacum Instrare dicantur cum zodiacus et unus et in summo caelo sit, quaeue ratio in uno zodiaco aliarum cursus breuiores aliarum faciat longiores&amp;mdash;haec enim omnia in exponendo earum ordine necesse est adserantur&amp;mdash;et postremo qua ratione in terram ferantur sicut ait omnia nutu suo pondera. uersari caelum mundanae animae natura et uis et ratio docet, cuius aeternitas in motu est. quia numquam motus relinquit quod uita non deserit, nec ab eo uita discedit in quo uiget semper agitatus: igitur et caeleste corpus, quod mundi anima futurum sibi inmortalitatis particeps fabricata est, ne umquam uiuendo deficiat, semper in motu est et stare nescit quia nec ipsa stat anima qua inpellitur. nam cum animae quae incorporea est essentia sit in motu, primum autem omnium caeli corpus anima fabricata sit, sine dubio in corpus hoc primum ex incorporeis motus natura migrauit, cuius uis integra et incorrupta non deserit quod primum coepit mouere. ideo uero caeli motus necessario uolubilis est quia cum semper moueri necesse sit, ultra autem locus nullus sit quo se tendat accessio, continuatione perpetuae in se reditionis agitatur: ergo in quo potest uel habet currit et accedere eius reuolui est quia sphaerae spatia et loca conplectentis omnia unus est cursus rotari. sed et sic animam sequi semper uidetur, quae in ipsa uniuersitate discurrit. dicemus ergo quod eam numquam repperiat si semper hanc sequitur? immo semper eam repperit quia ubique tota ubique perfecta est. cur ergo si quam quaerit repperit, non quiescit? quia et illa requietis est inscia. staret enim si umquam stantem animam repperiret, cum uero illa ad cuius appetentiam trahitur, semper in uniuersa se fundat, semper et corpus se in ipsam et per ipsam retorquet. haec de caelestis uolubilitatis arcano pauca de multis Plotino auctore reperta sufficiant. quod autem hunc istum extimum globum, qui ita uoluitur, summum deum uocauit, non ita accipiendum est, ut ipse prima causa et deus ille omnipotentissimus aestimetur: cum globus ipse, quod caelum est, animae sit fabrica, anima ex mente processerit, mens ex deo, qui uere summus est, procreata sit: sed summum quidem dixit ad ceterorum ordinem, qui subiecti sunt unde mox subiecit arcens et continens ceteros, deum uero quod non modo inmortale animal ac diuinum sit et plenum inditae ex illa purissima mente rationis sed quod et uirtutes omnes, quae illam primae omnipotentiam summitatis secuntur aut ipse faciat aut ipse contineat. ipsum denique Iouem ueteres uocauerunt et apud theologos Iuppiter est mundi anima. hinc illud est

&lt;center&gt;ab Ioue principium, Musae, Iouis omnia plena,&lt;/center&gt;

quod de Arato poetae alii mutuati sunt, qui de sideribus locuturus a caelo in quo sunt sidera exordium sumendum esse decernens, ab Ioue incipiendum esse memorauit. hinc et Iuno soror eius et coniunx uocatur. est autem Iuno aer et dicitur soror quia isdem seminibus quibus caelum etiam aer procreatus est, coniunx quia aer subiectus est caelo. his illud adiciendum est quod praeter duo lumina et stellas quinque quae appellantur uagae reliquas omnes alii infixas caelo nec nisi cum caelo moueri, alii quorum adsertio uero proprior est, has quoque dixerunt suo motu praeter quod cum caeli conuersione feruntur accedere sed propter inmensitatem extimi globi excedentia credibilem numerum saecula in una eas cursus sui ambitione consumere et ideo nullum earum motum ab homine sentiri, cum non sufficiat humanae uitae spatium ad breue saltem punctum tam tardae accessionis deprehendendum. hinc Tullius nullius sectae inscius ueteribus approbatae simul attigit utramque sententiam dicendo in quo sunt infixi illi qui uoluuntur stellarum cursus sempiterni, nam et infixos dixit et cursus habere non tacuit.

==Sectio XVIII==
Nunc utrum illi septem globi qui subiecti sunt contrario, ut ait, quam caelum uertitur motu ferantur argumentis ad uerum ducentibus requiramus. solem ac lunam et stellas quinque quibus ab errore nomen est, praeter quod secum trahit ab ortu in occasum caeli diurna conuersio, ipsa suo motu in orientem ab occidente procedere non solis literarum profanis sed multis quoque doctrina initiatis abhorrere a fide ac monstro simile iudicatum est, sed apud pressius intuentes ita uerum esse constabit ut non solum mente concipi sed oculis quoque ipsis possit probari. tamen ut nobis de hoc sit cum pertinaciter negante tractatus, age quisquis tibi hoc liquere dissimulas, simul omnia quae uel contentio tibi fingit detractans fidem uel quae ipsa ueritas suggerit in diuisionis membra mittamus. has erraticas cum luminibus duobus aut infixas caelo ut alia sidera nullum sui motum nostris oculis indicare sed ferri mundanae conuersionis impetu aut moueri sua quoque accessione dicemus, rursus si mouentur aut caeli uiam secuntur ab ortu in occasum et communi et suo motu meantes aut contrario recessu in orientem ab occidentis parte uersantur. praeter haec ut opinor nihil potest uel esse uel fingi. nunc uideamus quid ex his poterit uerum probari. si infixae essent, numquam ab eadem statione discederent sed in isdem locis semper ut aliae uiderentur. ecce enim de infixis Vergiliae nec a sui umquam se copulatione dispergunt nec Hyadas, quae uicinae sunt, deserunt aut Orionis proximam regionem relinquunt: Septentrionum compago non soluitur: Anguis, qui inter eos labitur, semel circumfusum non mutat amplexum. hae uero modo in hac modo in illa caeli regione uisuntur et saepe cum in unum locum duae pluresue conuenerint, et a loco tamen in quo simul uisae sunt et a se postea separantur. ex hoc eas non esse caelo infixas oculis quoque approbantibus constat: igitur mouentur nec negare hoc quisquam poterit quod uisus adfirmat. quaerendum est ergo utrum ab ortu ad occasum an in contrarium motu proprio reuoluantur. sed et hoc quaerentibus nobis non solum manifestissima ratio sed uisus quoque ipse monstrabit. consideremus ergo signorum ordinem quibus zodiacum diuisum uel distinctum uidemus et ab uno signo quolibet ordinis eius sumamus exordium. cum Aries exoritur, post ipsum Taurus emergit. hunc Gemini secuntur, hos Cancer et per ordinem reliqua. si istae ergo in occidentem ab oriente procederent, non ab Ariete in Taurum qui retro locatus est nec a Tauro in Geminos signum posterius uoluerentur sed a Geminis in Taurum et a Tauro in Arietem recta et mundanae uolubilitati consona accessione prodirent. cum uero a primo in signum secundum, a secundo in tertium et inde ad reliqua quae posteriora sunt reuoluantur, signa autem infixa caelo ferantur, sine dubio constat has stellas non cum caelo sed contra caelum moueri. hoc ut plene liqueat, astruamus de lunae cursu quae et claritate sui et uelocitate notabilior est. luna postquam a sole discedens nouata est, secundo fere die circa occasum uidetur, et quasi uicina soli quem nuper reliquit, postquam ille demersus est, ipsa caeli marginem tenet antecedenti superoccidens. tertio die tardius occidit quam secundo, et ita cotidie longius ab occasu recedit, ut septimo die circa solis occasum in medio caelo ipsa uideatur. post alios uero septem cum ille mergit haec oritur. adeo media parte mensis dimidium caelum, id est unum hemisphaerium, ab occasu in orientem recedendo metitur. rursus post septem alios circa solis occasum latentis hemisphaerii uerticem tenet, et huius rei indicium est quod medio noctis exoritur. postremo totidem diebus exemptis solem denuo conprehendit, et uicinus uidetur ortus amborum, quam diu soli succedens rursus nouetur et rursus recedens paulatim semper in orientem regrediendo relinquat occasum. sol quoque ipse non aliter quam ab occasu in orientem mouetur et licet tardius recessum suum quam luna conficiat&amp;mdash;quippe qui tanto tempore signum unum emetiatur quanto totum zodiacum luna discurrit&amp;mdash;manifesta tamen et subiecta oculis motus sui praestat indicia. hunc enim in Ariete esse ponamus, quod quia aequinoctiale signum est, pares horas somni et diei facit. in hoc signo cum occidit Libram id est Scorpii chelas mox oriri uidemus et apparet Taurus uicinus occasui, nam Vergilias et Hyadas partes Tauri clariores non multo post solem mergentes uidemus. sequenti mense sol in signum posterius id est in Taurum recedit et ita fit ut neque Vergiliae neque alia pars Tauri illo mense uideatur. signum enim quod cum sole oritur et cum sole occidit semper occulitur adeo ut et uicina astra solis propinquitate celentur. nam et Canis tunc, quia uicinus Tauro est, non uidetur tectus lucis propinquitate et hoc est quod Vergilius ait

&lt;center&gt;candidus auratis aperit cum cornibus annum&lt;br&gt;Taurus et aduerso cedens Canis occidit astro.&lt;/center&gt;
 
non enim uult intellegi Tauro oriente cum sole mox in occasum ferri Canem, qui proximus Tauro est, sed occidere eum dixit Tauro gestante solem, quia tunc incipit non uideri sole uicino. tunc tamen occidente sole Libra adeo superior inuenitur ut totus Scorpius ortus appareat, Gemini uero uicini tunc uidentur occasui. rursus post Tauri mensem Gemini non uidentur, quod in eos solem migrasse significat. post Geminos recedit in Cancrum et tunc cum occidit mox Libra in medio caelo uidetur. adeo constat solem tribus signis peractis id est Ariete et Tauro et Geminis ad medietatem hemisphaerii recessisse. denique post tres menses sequentes tribus signis quae secuntur emensis&amp;mdash;Cancrum dico Leonem et Virginem&amp;mdash;inuenitur in Libra, quae rursus aequat noctem diei, et dum in ipso signo occidit mox oritur Aries, in quo sol ante sex menses occidere solebat. ideo autem occasum magis eius quam ortum elegimus proponendum, quia signa posteriora post occasum uidentur, et dum ad haec quae sole mergente uideri solent solem redire monstramus, sine dubio eum contrario motu recedere quam caelum mouetur, ostendimus. haec autem quae de sole ac luna diximus etiam quinque stellarum recessum adsignare sufficient, pari enim ratione in posteriora signa migrando semper mundanae uolubilitati contraria recessione uersantur.

==Sectio XVIIII==
His adsertis de sphaerarum ordine pauca dicenda sunt, in quo dissentire a Platone Cicero uideri potest, cum hic solis sphaeram quartam de septem id est in medio locatam dicat, Plato a luna sursum secundam hoc est inter septem a summo locum sextum tenere commemoret. Ciceroni Archimedes et Chaldaeorum ratio consentit, Plato Aegyptios omnium philosophiae disciplinarum parentes secutus est, qui ita solem inter lunam et Mercurium locatum uolunt ut rationem tamen et deprehenderint et edixerint cur a non nullis sol supra Mercurium supraque Venerem esse credatur. nam nec illi qui ita aestimant a specie ueri procul aberrant, opinionem uero istius permutationis huius modi ratio persuasit. a Saturni sphaera, quae est prima de septem, usque ad sphaeram Iouis a summo secundam interiecti spatii tanta distantia est ut zodiaci ambitum superior triginta annis, duodecim uero annis subiecta conficiat; rursus tantum a Ioue sphaera Martis recedit ut eundem cursum biennio peragat. Venus autem tanto est regione Martis inferior ut ei annus satis sit ad zodiacum peragrandum. iam uero ita Veneri proxima est stella Mercurii et Mercurio sol propinquus ut hi tres caelum suum pari temporis spatio id est anno plus minusue circumeant. ideo et Cicero hos duos cursus comites solis uocauit, quia in spatio pari longe a se numquam recedunt. luna autem tantum ab his deorsum recessit ut, quod illi anno, uiginti octo diebus ipsa conficiat, ideo neque de trium superiorum ordine, quem manifeste clareque distinguit inmensa distantia, neque de lunae regione, quae ab omnibus multum recessit, inter ueteres aliqua fuit dissensio. horum uero trium sibi proximorum Veneris Mercurii et solis ordinem uicinia confudit sed apud alios, nam Aegyptiorum sollertiam ratio non fugit quae talis est. circulus per quem sol discurrit a Mercurii circulo ut inferior ambitur, illum quoque superior circulus Veneris includit, atque ita fit ut hae duae stellae cum per superiores circulorum suorum uertices currunt, intellegantur supra solem locatae, cum uero per inferiora commeant circulorum, sol eis superior aestimetur. illis ergo qui sphaeras earum sub sole dixerunt, hoc uisum est ex illo stellarum cursu, qui non numquam ut diximus uidetur inferior, qui et uere notabilior est quia tunc liberius apparet. nam cum superiora tenent magis radiis occuluntur, et ideo persuasio ista conualuit et ab omnibus paene hic ordo in usum receptus est. perspicacior tamen obseruatio ueriorem ordinem deprehendit, quem praeter indaginem uisus haec quoque ratio commendat quod lunam quae luce propria caret et de sole mutuatur necesse est fonti luminis sui esse subiectam. haec enim ratio facit lunam non habere lumen proprium, ceteras omnes stellas lucere suo, quod illae supra solem locatae in ipso purissimo aethere sunt, in quo omne quicquid est, lux naturalis et sua est, quae tota cum igne suo ita sphaerae solis incumbit, ut caeli zonae quae procul a sole sunt perpetuo frigore oppressae sint sicut infra ostendetur, luna uero quia sola ima sub sole est et caducorum iam regioni luce sua carenti proxima, lucem nisi de superposito sole cui resplendet habere non potuit, denique quia totius mundi ima pars terra est, aetheris autem ima pars luna est, lunam quoque terram sed aetheriam uocauerunt. inmobilis tamen ut terra esse non potuit, quia in sphaera quae uoluitur nihil manet inmobile praeter centrum, mundanae autem sphaerae terra centrum est, ideo sola inmobilis perseuerat. rursus terra accepto solis lumine clarescit tantum modo, non relucet; luna speculi instar lumen quo illustratur emittit, quia illa aeris et aquae, quae per se concreta et densa sunt, faex habetur et ideo extrema uastitate densata est nec ultra superficiem quauis luce penetratur, haec licet et ipsa finis sit sed liquidissimae lucis et ignis aetherii, ideo quamuis densius corpus sit quam cetera caelestia, multo tamen terreno purius fit acceptae luci penetrabilis adeo ut eam de se  rursus emittat, nullum tamen ad nos perferentem sensum caloris: quia lucis radius cum ad nos de origine sua id est de sole peruenit, naturam secum ignis de quo nascitur deuehit; cum uero in lunae corpus infunditur et inde resplendet, solam refundit claritatem non calorem. nam et speculum cum splendorem de se ui oppositi eminus ignis emittit, solam ignis similitudinem carentem sensu caloris ostendit. quem soli ordinem Plato dederit uel eius auctores, quosue Cicero secutus quartum locum globo eius adsignauerit, uel quae ratio persuasionem huius diuersitatis induxerit et cur dixerit Tullius in infimoque orbe luna radiis solis accensa conuertitur satis dictum est, sed his hoc adiciendum est cur Cicero cum quartum de septem solem uelit, quartus autem inter septem non fere medius sed omni modo medius et sit et habeatur, non abrupte medium solem sed fere medium dixerit his uerbis deinde subter mediam fere regionem sol optinet. sed non uacat adiectio qua haec pronuntiatio temperatur, nam sol quartum locum optinens mediam regionem tenebit numero, spatio non tenebit. si inter ternos enim summos et imos locatur, sine dubio medius est numero, sed totius spatii quod septem sphaerae occupant dimensione perspecta regio solis non inuenitur in medio spatio locata quia magis a summo ipse, quam ab ipso recessit ima postremitas, quod sine ulla disceptationis ambage compendiosa probabit adsertio. Saturni stella quae summa est zodiacum triginta annis peragrat, sol medius anno uno, luna ultima uno mense non integro. tantum ergo interest inter solem et Saturnum quantum inter unum et triginta, tantum inter lunam solemque quantum inter duodecim et unum. ex his apparet totius a summo in imum spatii certam ex media parte diuisionem solis regione non fieri. sed quia hic de numero loquebatur in quo uere qui quartus et medius est, ideo pronuntiauit quidem medium sed propter latentem spatiorum dimensionem uerbum quo hanc definitionem temperaret adiecit. notandum quod esse stellam Saturni et alteram Iouis, Martis aliam non
naturae constitutio sed humana persuasio est quae stellis numeros et nomina fecit. non enim ait illa quae Saturnia est sed quam in terris Saturniam nominant et ille fulgor qui dicitur Iouis, et quem Martium dicitis, adeo expressit in singulis nomina haec non esse inuenta ex natura sed hominum commenta significationi distinctionis accommoda. quod uero fulgorem Iouis humano generi prosperum et salutarem, contra Martis rutilum et terribilem terris uocauit, alterum tractum est ex stellarum colore&amp;mdash;nam fulget Iouis, rutilat Martis&amp;mdash;alterum ex tractatu eorum qui de his stellis ad hominum uitam manare uolunt aduersa uel prospera, nam plerumque de Martis stella terribilia, de Iouis salutaria euenire defininut. causam siquis forte altius quaerat unde diuinis maliuolentia ut stella malefica esse dicatur&amp;mdash;sicut de Martis et Saturni stellis existimatur&amp;mdash;aut cur notabilior benignitas Iouis et Veneris inter genethliacos habeatur cum sit diuinorum una natura, in medium proferam rationem apud unum omnino quod sciam lectam. nam Ptolomaeus in libris tribus quos de harmonia conposuit patefecit causam, quam breuiter explicabo. certi, inquit, sunt numeri per quos inter omnia quae sibi conuenienter iunguntur et aptantur fit iugabilis conpetentia, nec quicquam potest alteri nisi per hos numeros conuenire. sunt autem hi epitritus hemiolius epogdous duplaris triplaris quadruplus. quae hoc loco interim quasi nomina numerorum accipias uolo, in sequentibus uero, cum de harmonia caeli loquemur, quid sint hi numeri quidue possint, oportunius aperiemus: modo hoc nosse sufficiat quia sine his numeris nulla colligatio, nulla potest esse concordia. uitam uero nostram praecipue sol et luna moderantur. nam cum sint caducorum corporum haec duo propria, sentire uel crescere: αισθετικον id est sentiendi natura de sole, φυτικον autem id est crescendi natura de lunari ad nos globositate perueniunt. sic utriusque luminis beneficio haec nobis constat uita qua fruimur. conuersatio tamen nostra et prouentus actuum tam ad ispa duo lumina quam ad quinque uagas stellas refertur, sed harum stellarum alias interuentus numerorum quorum supra fecimus mentionem cum luminibus bene iungit ac sociat, alias nullus applicat numeri nexus ad lumina. ergo Veneria et Iouialis stella per hos numeros lumini utrique sociantur sed Iouialis soli per omnes, lunae uero per plures, et Veneria lunae per omnes, soli per plures numeros aggregatur. hinc licet utraque benefica credatur Iouis tamen stella cum sole accommodatior est et Veneria cum luna, atque ideo uitae nostrae magis commodant, quasi luminibus uitae nostrae auctoribus numerorum ratione concordes. Saturni autem Martisque stellae ita non habent cum luminibus conpetentiam, ut tamen aliqua uel extrema numerorum linea Saturnus ad solem, Mars aspiciat ad lunam. ideo minus commodi uitae humanae existimantur quasi cum uitae auctoribus arta numerorum ratione non iuncti. cur tameu et ipsi non numquam opes uel claritatem hominibus praestare credantur, ad alterum debet pertinere tractatum quia hic sufficit aperuisse rationem cur alia terribilis alia salutaris existimetur. et Plotinus quidem in libro qui inscribitur si faciunt astra, pronuntiat nihil ui uel potestate eorum hominibus euenire, sed ea quae decreti necessitas in singulos sancit, ita per horum septem transitum stationem recessumue monstrari ut aues seu praeteruolando seu stando futura pennis uel uoce significant nescientes. sic quoque tamen iure uocabitur hic salutaris, ille terribilis, cum per hunc prospera, per illum significentur incommoda.

==Sectio XX==
In his autem tot nominibus quae de sole dicuntur non frustra nec ad laudis pompam lasciuit oratio sed res uerae uocabulis exprimuntur. dux et princeps ait et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio. Plato in Timaeo cum de octo sphaeris loqueretur sic ait ut autem per ipsos octo circuitus celeritatis et tarditatis certa mensura et sit et noscatur, deus in ambitu supra terram secundo lumen accendit quod nunc solem uocamus. uides ut haec definitio uult esse omnium sphaerarum lumen in sole, sed Cicero sciens etiam ceteras stellas habere lumen suum, solamque lunam ut saepe iam diximus proprio carere, obscuritatem definitionis huius liquidius absoluens et ostendens in sole maximum lumen esse, non solum, ait dux et princeps et moderator luminum reliquorum. adeo et ceteras stellas scit esse lumina sed hunc ducem et principem quem Heraclitus fontem caelestis lucis appellat. dux ergo est quia omnes luminis maiestate praecedit, princeps quia ita eminet ut propterea, quod talis solus appareat, sol uocetur, moderator reliquorum dicitur quia ipse cursus eorum recursusque certa spatii definitione moderatur. nam certa spatii definitio est ad quam cum una quaeque erratica stella recedens a sole peruenerit, tamquam ultra prohibeatur accedere, agi retro uidetur, et rursus, cum certam partem recedendo contigerit, ad directi cursus consueta reuocatur. ita solis uis et potestas motus reliquorum luminum constituta dimensione moderatur. mens mundi ita appellatur ut physici eum cor caeli uocauerunt, inde nimirum quod omnia quae statuta ratione per caelum fieri uidemus, diem noctemque et migrantes inter utrumque prolixitatis breuitatisque uices et certis temporibus aequam utriusque mensuram, dein ueris clementem teporem, torridum Cancri ac Leonis aestum, mollitiem auctumnalis aurae, uim frigoris inter utramque temperiem, omnia haec solis cursus et ratio dispensat. iure ergo cor caeli dicitur per quem fiunt omnia quae diuina ratione fieri uidemus. est et haec causa propter quam iure cor caeli uocetur quod natura ignis semper in motu perpetuoque agitatu est, solem autem ignis aetherii fontem dictum esse retulimus, hoc est ergo sol in aethere quod in animali cor, cuius ista natura est, ne umquam cesset a motu, aut breuis eius quocumque casu ab agitatione cessatio mox animal interimat. haec de eo quod mundi mentem uocauit. cur uero et temperatio mundi dictus sit ratio in aperto est. ita enim non solum terram sed ipsum quoque caelum, quod uere mundus uocatur, temperari sole certissimum est, ut extremitates eius quae a uia solis longissime recesserunt omni careant beneficio caloris et una frigoris perpetuitate torpescant: quod sequentibus apertius explicabitur. restat ut et de magnitudine eius, quam uerissima praedicatione extulit, pauca et non praetereunda dicamus. physici hoc maxime consequi in omni circa magnitudinem solis inquisitione uoluerunt quanto maior possit esse quam terra, et Eratosthenes in libris dimensionum sic ait 'mensura terrae septies et uicies multiplicata mensuram solis efficiet' Posidonius multo multoque saepius, et uterque lunaris defectus argumentum pro se aduocat. ita cum solem uolunt terra maiorem probare, testimonio lunae deficientis utuntur, cum defectum lunae conantur adserere, probationem de solis magnitudine mutuantur, et sic euenit ut, dum utrumque de altero adstruitur, neutrum probabiliter adstruatur semper in medio uicissim nutante mutuo testimonio. quid enim per rem adhuc probandam probetur? sed Aegyptii nihil ad coniecturam loquentes sequestrato ac libero argumento nec in patrocinium sibi lunae defectum uocantes, quanta mensura sol terra maior sit probare uoluerunt ut tum demum per magnitudinem eius ostenderent cur luna deficiat. hoc autem nequaquam dubitabatur, non posse aliter deprehendi nisi mensura et terrae et solis inuenta, ut fieret ex conlatione discretio. et terrena quidem dimensio oculis rationem iuuantibus de facili constabat, solis uero mensuram aliter nisi per mensuram caeli per quod discurrit inueniri non posse uiderunt: ergo primum metiendum sibi caelum illud id est iter solis constituerunt, ut per id possent modum solis agnoscere. sed quaeso siquis umquam tam otiosus tamque ab omni erit serio feriatus ut haec quoque in manus sumat, ne talem ueterum promissionem quasi insaniae proximam aut horrescat aut rideat. et enim ad rem quae natura inconprehensibilis uidebatur uiam sibi fecit ingenium, et per terram, qui caeli modus sit repperit. ut autem liquere possit ratio commenti, prius regulariter pauca dicenda sunt ut sit rerum sequentium aditus instructior. in omni orbe uel sphaera medietas centron uocatur, nihilque aliud est centron nisi punctum quo sphaerae aut orbis medium certissima obseruatione distinguitur. item ducta linea de quocumque loco circuli qui designat ambitum in quamcumque eiusdem circuli summitatem orbis partem aliquam diuidat necesse est. sed non omni modo medietas est orbis, quam separat ista diuisio, illa enim tantum linea in partes aequales orbem medium diuidit, quae a summo in summum ita ducitur ut necesse sit eam transire per centron, et haec linea quae orbem sic aequaliter diuidit diametros nuncupatur. item omnis diametros cuiscumque que orbis triplicata cum adiectione septimae partis suae mensuram facit circuli quo orbis includitur id est, si uncias septem teneat diametri longitudo, et uelis ex ea nosse quot uncias orbis ipsius circulus teneat, triplicabis septem et faciunt uiginti unum, his adicies septimam partem hoc est unum, et pronuntiabis uiginti et duabus unciis huius circuli esse mensuram cuius diametros septem unciis extenditur. haec omnia geometricis euidentissimisque rationibus probare possemus nisi et neminem de ipsis dubitare arbitraremur et caueremus iusto prolixius uolumen extendere. sciendum et hoc est quod umbra terrae, quam sol post occasum in inferiore hemisphaerio currens sursum cogit emitti ex qua super terram fit obscuritas quae nox uocatur, sexagies in altum multiplicatur ab ea mensura quam terrae diametros habet, et hac longitudine ad ipsum circulum per quem sol currit erecta, exclusione luminis tenebras in terram refundit. prodendum  est igitur quanta diametros terrae sit, ut constet quid possit sexagies multiplicata colligere, unde his praelibatis ad tractatum mensurarum, quas promisit, oratio reuertatur. euidentissimis et indubitabilibus dimensionibus constitit uniuersae terrae ambitum, quae ubicumque uel incolitur a quibuscumque uel inhabitabilis iacet, habere stadiorum milia ducenta quinquaginta duo. cum ergo tantum ambitus teneat, sine dubio octoginta milia stadiorum uel non multo amplius diametros habet secundum triplicationem cum septimae partis adiectione, quam superius de diametro et circulo regulariter diximus. et quia ad efficiendam terrenae umbrae longitudinem non ambitus terrae sed diametri mensura multiplicanda est&amp;mdash;ipsa est enim quam sursum constat excrescere&amp;mdash;sexagies multiplicanda tibi erunt octoginta milia, quae terrae diametros habet, quae faciunt quadragies octies centena milia stadiorum esse a terra usque ad solis cursum, quo umbram terrae diximus peruenire. terra autem in medio caelestis circuli per quem sol currit ut centron locata est, ergo mensura terrenae umbrae medietatem diametri caelestis efficiet, et si ab altera quoque parte terrae par usque ad eundem circulum mensura tendatur, integra circuli per quem sol currit diametros inuenitur. duplicatis igitur illis quadragies octies centenis milibus erit integra diametros caelestis circuli nonagies sexies centenis milibus stadiorum, et inuenta diametros facile mensuram nobis ipsius quoque ambitus prodit. hanc enim summam, quae diametron fecit, debes ter multiplicare adiecta parte septima, ut saepe iam dictum est, et ita inuenies totius circuli per quem sol currit ambitum stadiorum habere trecenties centena milia et insuper centum septuaginta milia. his dictis, quibus mensura quam terrae uel ambitus uel diametros habet, sed et circuli modus per quem sol currit uel diametri eius ostenditur: nunc quam solis esse mensuram uel quem ad modum illi prudentissimi deprehenderint indicemus. nam sicut ex terrena umbra potuit circuli per quem sol meat deprehendi magnitudo, ita per ipsum circulum mensura solis inuenta est, in hunc modum procedente inquisitionis ingenio. aequinoctiali die ante solis ortum aequabiliter locatum est saxeum uas in hemisphaerii speciem cauata ambitione curuatum, infra per lineas designato duodecim diei horarum numero quas stili prominentis umbra cum transitu solis praetereundo distinguit. hoc est autem, ut scimus, huius modi uasis officium, ut tanto tempore a priore eius extremitate ad alteram usque stili umbra percurrat, quanto sol medietatem caeli ab ortu in occasum, unius scilicet hemisphaerii conuersione metitur. nam totius caeli integra conuersio diem noctemque concludit et ideo constat quantum sol in circulo suo, tantum in hoc uase umbram meare. huic igitur aequabiliter collocato circa tempus solis ortui propinquantis inhaesit diligens obseruantis obtutus, et cum ad primum solis radium, quem de se emisit prima summitas orbis emergens, umbra de stili decidens summitate primam curui labri eminentiam contigit, locus ipse, qui umbrae primitias excepit, notae inpressione signatus est, obseruatumque, quam diu super terram ita solis orbis integer appareret, ut ima eius summitas adhuc horizonti uideretur insidere, et mox locus, ad quem umbra tunc in uase migrauerat, adnotatus est habitaque dimensione inter ambas umbrarum notas, quae integrum solis orbem id est diametrum natae de duabus eius summitatibus metiuntur, pars nona reperta est eius spatii, quod a summo uasis labro usque ad horae primae lineam continetur. et ex hoc constitit quod in cursu solis unam temporis aequinoctialis horam faciat repetitus nouies orbis eins accessus, et quia conuersio caelestis hemisphaerii peractis horis duodecim diem condit, nouies autem duodeni efficiunt centumocto, sine dubio solis diametros centesima et octaua pars hemisphaerii aequinoctialis est, ergo totius aequinoctialis circuli ducentesima sexta decima pars est. ipsum autem circulum habere stadiorum trecenties centena milia et insuper centum et septuaginta milia antelatis probatum est, ergo si eius summae ducentesimam sextam decimam consideraueris partem, mensuram diametri solis inuenies. est autem pars illa fere in centum quadraginta milibus, diametros igitur solis centum quadraginta fere milium stadiorum esse dicenda est, unde paene duplex quam terrae diametros inuenitur. constat autem geometricae rationis examine, cum de duobus orbibus altera diametros duplo alteram uincit, illum orbem, cuius diametros dupla est, orbe altero octies esse maiorem, ergo ex his dicendum est solem octies terra esse maiorem. haec de solis magnitudine breuiter de multis excerpta libauimus.

==Sectio XXI==
Sed quoniam septem sphaeras caelo diximus esse subiectas exteriore quaque quas interius continet ambiente longeque et a caelo omnes et a se singulae recesserunt, nunc quaerendum est, cum zodiacus unus sit et is constet caelo sideribus infixis, quem ad modum inferiorum sphaerarum stellae in signis zodiaci meare dicantur. nec longum est inuenire rationem quae in ipso uestibulo excubat quaestionis. uerum est enim neque solem lunamue neque de uagis ullam ita in signis zodiaci ferri ut eorum sideribus misceantur, sed in illo signo esse una quaeque perhibetur, quod habuerit super uerticem in ea quae illi subiecta est circuli sui regione discurrens, quia singularum sphaerarum circulos in duodecim partes aeque ut zodiacum ratio diuisit, et quae in eam partem circuli sui uenerit, quae sub parte zodiaci est Arieti deputata, in ipsum Arietem uenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas partes migrantibus stellis tenetur. et quia facilior ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo descripsit uisus adsignet.

[[Image:Macrobius-Commentary2.png|150 px|right]] esto enim zodiacus circulus, cui adscriptum est A, intra hunc septem alii orbes locentur, et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequentes, in partes duodecim diuidatur: sitque spatium quod inter A et B clauditur Arieti deputatum, quod inter B et C Tauro, quod inter C et D Geminis, Cancro quod sequitur, et reliquis per ordinem cetera. his constitutis iam de singulis zodiaci notis et litteris singulae deorsum lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: procul dubio per omnes singulos duodenas partes diuidet transitus linearum. in quocumque igitur circulo seu sol in illo seu luna uel de uagis quaecumque discurrat, cum ad spatium uenerit, quod inter lineas clauditur ab A et B notis et litteris defluentes, in Ariete esse dicetur quia illic constituta spatium Arietis in zodiaco designatum super uerticem sicut descripsimus habebit. similiter in quamcumque migrauerit partem, in signo sub quo fuerit esse dicetur.

Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa aliae tempore longiore aliae breuiore percurrant. quotiens enim plures orbes inter se locantur, sicut maximus est ille qui primus est et minimus qui locum ultimum tenet, ita de mediis qui summo propior est inferioribus maior, qui uicinior est ultimo breuior superioribus habetur. et inter has igitur septem sphaeras gradum celeritatis suae singulis ordo positionis adscripsit. ideo stellae quae per spatia grandiora discurrunt ambitum suum tempore prolixiore conficiunt, quae per angusta, breuiore. constat enim nullam inter eas celerius ceteris tardiusue procedere: sed cum sit omnibus idem modus meandi, tantam eis diuersitatem temporis sola spatiorum diuersitas facit. nam ut de mediis nunc praetermittamus, ne eadem saepe repetantur, quod eadem signa Saturnus annis triginta, luna diebus uiginti octo ambit et permeat, sola causa in quantitate est circulorum, quorum alter est maximus alter est minimus: ergo et ceterarum singulae pro spatii sui modo tempus meandi aut extendunt aut contrahunt. hoc loco diligens rerum discussor inueniet quod requirat. inspectis enim zodiaci notis, quas monstrat in praesidium fidei aduocata descriptio: quis uero, inquiet, circi caelestis duodecim partes aut inuenit aut fecit maxime cum nulla oculis subiciantur exordia singularum? huic igitur tam necessariae interrogationi historia ipsa respondeat factum referens, quo a ueteribus et temptata est tam difficilis et effecta diuisio. Aegyptiorum enim retro maiores, quos constat primos omnium caelum scrutari et metiri ausos, postquam perpetuae apud se serenitatis obsequio caelum semper suspectu libero intuentes deprehenderunt, uniuersis uel stellis uel sideribus infixis caelo solas cum sole et luna quinque stellas uagari, nec has tamen per omnes caeli partes passim ac sine certa erroris sui lege discurrere, numquam denique ad septentrionalem uerticem deuiare, numquam ad australis poli ima demergi, sed intra unius obliqui circi limitem omnes habere discursus, nec omnes tamen ire pariter ac redire sed alias aliis ad eundem locum peruenire temporibus, rursum ex his alias accedere retro agi alias uiderique stare non numquam: postquam haec, inquam, inter eas agi uiderunt, certas sibi partes decreuerunt in ipso circo constituere et diuisionibus adnotare, ut certa essent locorum nomina, in quibus eas morari uel de quibus exisse ad quaeue rursus esse uenturas et sibi in uicem nuntiarent et ad posteros noscenda transmitterent. duobus igitur uasis aeneis praeparatis, quorum alteri fundus erat in modum clepsydrae foratus, illud quod erat integrum uacuum subiecerunt pleno aquae altero superposito sed meatu ante munito, et quamlibet de infixis unam clarissimam stellam lucideque notabilem orientem obseruauerunt. quae ubi primum coepit emergere, mox munitione subducta permiserunt subiecto uasi aquam superioris influere, fluxitque in noctis ipsius et secuti diei finem, atque in id noctis secundae, quam diu eadem stella ad ortum rursus reuertitur. quae ubi apparere uix coepit, mox aqua quae influebat amota est. cum igitur obseruatae stellae itus ac reditus integram significaret caeli conuersionem, mensuram sibi caeli in aquae de illo fluxu susceptae quantitate posuerunt. hac ergo in partes aequas duodecim sub fida dimensione diuisa, alia duo huius capacitatis procurata sunt uasa ut singula tantum singulas de illis duodecim partibus ferrent, totaque rursus aqua in uas suum pristinum foramine prius clauso refusa est, et de duobus illis capacitatis minoris alterum subiecerunt pleno, alterum iuxta expeditum paratumque posuerunt. his praeparatis nocte alia in illam iam caeli partem, per quam solem lunamque et quinque uagas meare diuturna obseruatione didicerant quamque postea zodiacum uocauerunt, ascensurum obseruauerunt sidus, cui postea nomen Arietis addiderunt. huius incipiente ortu statim subiecto uasi superpositae aquae fluxum dederunt. quod ubi conpletum est, mox eo sublato effusoque alterum simile subiecerunt, certis signis obseruanter ac memoriter adnotatis inter eius loci stellas qui oriebatur cum primum uas esset impletum, intellegentes quod eo tempore quo totius aquae duodecima pars fluxit pars caeli duodecima conscendit. ab illo ergo loco quo oriri incipiente aqua in primum uas coepit influere usque ad locum qui oriebatur cum idem primum uas impleretur duodecimam partem caeli id est unum signum esse dixerunt. item secundo uase impleto ac mox retracto illud simile, quod olim effusum parauerant, iterum subdiderunt notato similiter loco qui emergebat, cum secundum uas esset impletum, et a fine primi signi usque ad locum qui ad secundae aquae finem oriebatur secundum signum notatum est. atque ita uicissim uasa mutando et per singulas influentis aquae partes singulos sibi ascendentium caeli partium limites adnotando ubi consummata iam omni per duodecim partes aqua ad primi signi exordia peruentum est, sine dubio iam diuisas certisque sibi obseruationibus et indiciis adnotatas duodecim caeli partes tantae compotes machinationis habuerunt. quod non nocte una sed duabus effectum est quia omne caelum una nocte non uoluitur sed per diem uertitur pars eius media et medietas reliqua per noctem. nec tamen caelum omne duarum sibi proximarum noctium diuisit inspectio, sed diuersorum temporum nocturna dimensio utrumque hemisphaerium paribus aquae uicibus adnotauit. et has ipsas duodecim partes signa appellari maluerunt, certaque singulis uocabula gratia significationis adiecta sunt, et quia signa Graeco nomine ζοδια nuncupantur, circum ipsum signorum zodiacum, quasi signiferum uocauerunt. hanc autem rationem iidem illi, cur Arietem, cum in sphaera nihil primum nihilque postremum sit, primum tamen dici maluerint prodiderunt. aiunt enim incipiente die illo qui primus omnium luxit id est quo in hunc fulgorem caelum et elementa purgata sunt, qui ideo mundi natalis iure uocitatur, Arietem in medio caelo fuisse, et quia medium caelum quasi mundi uertex est, Arietem propterea primum inter omnes habitum, qui ut mundi caput in exordio lucis apparuit. subnectunt etiam causam cur haec ipsa duodecim signa adsignata sint diuersorum numinum potestati. aiunt enim in hac ipsa genitura mundi Ariete ut diximus medium caeli tenente horam fuisse mundi nascentis, Cancro gestante tunc lunam. post hunc sol cum Leone oriebatur, cum Mercurio Virgo, Libra cum Venere, Mars erat in Scorpio, Sagittarium Iuppiter obtinebat, in Capricorno Saturnus meabat. sic factum est ut singuli eorum signorum domini esse dicantur, in quibus, cum mundus nasceretur, fuisse creduntur. sed duobus quidem luminibus singula tantum signa, in quibus tunc fuerant, adsignauit antiquitas, Cancrum lunae, soli Leonem; quinque uero stellis praeter illa signa, quibus tunc inhaerebant, quinque reliqua sic adiecit uetustas ut in adsignandis a fine prioris ordinis ordo secundus inciperet. superius enim diximus in Capricorno Saturnum post omnes fuisse. ergo secunda adiectio eum primum fecit qui ultimus fuerat, ideo Aquarius qui Capricornum sequitur, Saturno datur, Ioui qui ante Saturnum erat Pisces dicantur: Aries Marti qui praecesserat Iouem, Taurus Veneri quam Mars sequebatur, Gemini Mercurio post quem Venus fuerat deputati sunt. notandum hoc loco quod in genitura mundi uel ipsa rerum prouidentia uel uetustatis ingenium hunc stellis ordinem dedit quem Plato adsignauit sphaeris earum ut esset luna prima, sol secundus, super hunc Mercurius, Venus quarta, hinc Mars, inde Iuppiter, et Saturnus ultimus, sed sine huius tamen rationis patrocinio abunde Platonicum ordinem prior ratio commendat. ex his, quae de uerbis Ciceronis proxime praelatis quaerenda proposuimus, qua licuit breuitate, a summa sphaera, quae 'απλανες dicitur, usque ad lunam, quae ultima diuinorum est, omnia iam ut opinor absoluimus. nam et caelum uolui et cur ita uoluatur ostendimus septemque sphaeras contrario motu ferri ratio indubitata
patefecit, et de ipso sphaerarum ordine quid diuersi senserint uel quid inter eos dissensionem fecerit, quaeue magis sit sequenda sententia, tractatus inuenit. nec hoc tacitum est cur inter omnes stellas sola sine fratris radiis luna non luceat, sed et quae spatiorum ratio solem ab his quoque, qui eum inter septem quartum locarunt, non tamen abrupte medium sed fere medium dici coegerit publicatum est. quid significent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum putetur innotuit, magnitudo quoque eius sed et caelestis per quem discurrit circuli terraeque pariter quanta sit uel quem ad modum deprehensa monstratum est. subiectarum sphaerarum stellae quem ad modum in zodiaco, qui supra omnes est, ferri dicantur, uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit curque Aries primus habeatur et quae signa in quorum numinum dicione sint absolutum est. sed omnia haec, quae de summo ad lunam usque perueniunt, sacra incorrupta diuina sunt, quia in ipsis est aether semper idem nec umquam recipiens inaequalem uarietatis aestum. infra lunam et aer et natura permutationis pariter incipiunt, et sicut aetheris et aeris ita diuinorum et caducorum luna confinium est. quod autem ait nihil infra lunam esse diuinum praeter animos munere deorum hominum generi datos non ita accipiendum est animos hic esse ut hic nasci putentur, sed sicut solem in terris esse dicere solemus, cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est sed lege temporalis hospitalitatis hic exulat. haec ergo regio diuinum nihil habet ipsa sed recipit et quia recipit et remittit, proprium autem habere diceretur si ei semper tenere licuisset. sed quid mirum si animus de hac regione non constat cum nec corpori fabricando sola suffecerit? nam quia terra aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii, qui terrenis membris uitam et animam sustinendi commodaret uigorem, qui uitalem calorem et faceret et ferret. haec et de aere dixisse nos satis sit. restat ut de terra, quae sphaerarum nona et mundi ultima est, dictu necessaria disseramus.

==Sectio XXII==
Nam ea quae est media et nona, tellus inquit neque mouetur et infima est et in eam feruntur omnia nutu suo pondera. illae uere insolubiles causae sunt, quae mutuis in uicem nexibus uinciuntur, et dum altera alteram facit ac uicissim de se nascuntur, numquam a naturalis societatis amplexibus separantur. talia sunt uincula quibus terram natura constrinxit. nam ideo in eam feruntur omnia quia ut media non mouetur, ideo autem non mouetur quia infima est, nec poterat infima non esse in quam omnia feruntur. horum singula, quae inseparabiliter inuoluta rerum in se necessitas iunxit, tractatus expediat. non mouetur ait. est enim centron, in sphaera autem solum centron diximus non moueri quia necesse est ut circa aliquid inmobile sphaera moueatur. adiecit, et infima est. recte hoc quoque. nam quod centron est medium est; in sphaera uero hoc solum constat imum esse quod medium est. et si terra ima est, consequitur ut uere dictum sit in eam ferri omnia. semper enim pondera in imum natura deducit, nam et in ipso mundo ut esset terra, sic factum est. quicquid ex omni materia, de qua facta sunt omnia, purissimum ac liquidissimum fuit, id tenuit summitatem et aether uocatus est; pars illa, cui minor puritas et inerat aliquid leuis ponderis, aer extitit et in secunda delapsus est, post haec quod adhuc quidem liquidum sed iam usque ad tactus offensam corpulentum erat, in aquae fluxum coagulatum est, iam uero quod de omni siluestri tumultu uastum inpenetrabile densetum ex defaecatis abrasum resedit elementis, haesit in imo, quod demersum est stringente perpetuo gelu, quod eliminatum in ultimam mundi partem longinquitas solis coaceruauit; quod ergo ita concretum est, terrae nomen accepit. hanc spissus aer et terreno frigori propior quam solis calori stupore spiraminis densioris undiqueuersum fulcit et continet nec in recessum aut accessum moueri eam patitur uel uis circumuallantis et ex omni parte uigore simili librantis aurae uel ipsa sphaeralis extremitas. quae si paululum a medio deuiauerit, fit cuicumque uertici propior et imum relinquit quod ideo in solo medio est quia ipsa sola pars a quouis sphaerae uertice pari spatio recedit. in hanc igitur, quae et ima est et quasi media et non mouetur quia centron est, omnia pondera ferri necesse est, quia et ipsa in hunc locum quasi pondus relapsa est. argumento sunt cum alia innumera tum praecipue imbres qui in terram ex omni aeris parte labuntur. nec enim in hanc solam quam habitamus superficiem decidunt sed et in latera quibus in terra globositas sphaeralis efficitur et in partem alteram quae ad nos habetur inferior idem imbrium casus est. nam si aer terreni frigoris exhalatione densetus in nubem cogitur et ita abrumpit imbres, aer autem uniuersam terram circumfusus ambit, procul dubio ex omni aeris parte praeter ustam calore perpetuo liquor pluuialis emanat qui undique in terram quae unica est sedes ponderum, defluit. [[image:Macrobius-Commentary3.png|right]] quod qui respuit, superest ut aestimet extra hanc unam superficiem quam incolimus, quicquid niuium imbriumue uel grandinum cadit, hoc totum in caelum de aere defluere. caelum enim ab omni parte terrae aequabiliter distat et ut a nostra habitatione ita et a lateribus et a parte quae ad nos habetur inferior pari altitudinis inmensitate suspicitur. nisi ergo omnia pondera ferrentur in terram, imbres qui extra latera terrae defluunt non in terram sed in caelum caderent, quod uilitatem ioci scurrilis excedit. 

esto enim terrae sphaera cui ascripta sunt A B C D, circa hanc sit aeris orbis cui ascripta sunt E F G L M, et utrumque orbem id est terrae et aeris diuidat linea ducta ab E usque ad L: erit superior ista quonam possidemus et illa sub pedibus. nisi ergo caderet omne pondus iu terram, paruam nimis imbrium partem terra susciperet ab A usque ad C, latera uero aeris, id est ab F usque ad E et a G usque ad L, humorem suum in aerem caelumque deicerent, de inferiore autem caeli hemisphaerio pluuia in exteriora et ideo naturae ignota deflueret sicut ostendit subiecta descriptio. sed hoc uel refellere dedignatur sermo sobrius, quod sic absurdum est ut sine argumentorum patrocinio subruatur. restat ergo ut indubitabili ratione monstratum sit in terram ferri omnia nutu suo pondera. ista autem  quae de hoc dicta sunt opitulabuntur nobis et ad illius loci disputationem quo antipodas esse commemorat. sed hic inhibita continuatione tractatus ad secundi commentarii uolumen disputationem sequentium reseruemus.

&lt;/div&gt;{{finis}}</text>
      <sha1>luglgqkmgmhv5e73vm510awkk92ic3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Commentarii in somnium Scipionis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1757</id>
    <revision>
      <id>274656</id>
      <parentid>113273</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Saumache movit paginam [[Disputatio:Commentarii in Somnium Scipionis]] ad [[Disputatio:Commentarii in somnium Scipionis]]</comment>
      <origin>113265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="522" sha1="15p6xrdfn91lqohqvotdfjbzhsppe7g" xml:space="preserve">All the text has been entered, but the source had transliterated Greek. Greek spelling should be double-checked (epsilon vs. eta, omicron vs. omega).[[User:Notcarlos|Notcarlos]] 16:38, 14 May 2005 (UTC)

== barbara vox ==

== Commentariolum==

barbara vox est commentariorum! Mutanda est.

==Movenda==
Haec pagina movenda est ab ''commentariorum'' ad ''commentarii''! Non licet genetivum plurale habere in titulo operis!--[[Usor:Xaverius|Xaverius]] ([[Disputatio Usoris:Xaverius|disputatio]]) 10:18, 11 Octobris 2019 (UTC)</text>
      <sha1>15p6xrdfn91lqohqvotdfjbzhsppe7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Ambrosius Theodosius Macrobius</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2874</id>
    <revision>
      <id>274658</id>
      <parentid>136383</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera */</comment>
      <origin>274658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="4cy9c4aw620fft0cg2muu5m9xm0y0le" xml:space="preserve">{{Scriptor
|Munera = philosophus neoplatonicus, philologus, musicus, poëtaque
|IndicisNomen= Macrobius, Ambrosius Theodosius
}}
== Opera ==
* [[Commentarii in somnium Scipionis]]
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k582741.image.r=macrobius.f18.langEN Summa Scipionis ex Ciceronis libro de republica], Venetiis 1492.
* [http://base.kb.dk/manus_pub/cv/manus/ManusIntro.xsql?nnoc=manus_pub&amp;p_ManusId=33&amp;p_Lang=alt Commentarii in Somnium Scipionis], Codices Latini Haunienses NKS 218 4°, Francia est. 1150.
* MACROBII || AVRELII THEODOSII VIRI || CONSVLARIS IN SOMNI||VM SCIPIONIS LI/||BRI DVO: ET || SEPTEM || EIVSDEM LIBRI SATVRNA||LIORVM.|| ... ||. - Köln : Cervicornus, Eucharius, 1521. [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:1-20447 digital]
* Oeuvres de Macrobe, ed. de Rosay, [http://books.google.com/books?id=uFhEAAAAMAAJ t. 1], [http://books.google.com/books?id=k1lEAAAAMAAJ t. 2], Parisii 1827.</text>
      <sha1>4cy9c4aw620fft0cg2muu5m9xm0y0le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Pagina prima/Antiqua</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3418</id>
    <revision>
      <id>274661</id>
      <parentid>273987</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>274661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2355" sha1="c4lx42vka1qc3ewfo8weo3a6w4nj512" xml:space="preserve">{{box2
|titulus=[[:Categoria:Latinitas Romana|Antiqua]]
|link=
|logo=Spqrstone.jpg|px=55|didascalia=Antiqua
|col_caput=DBE0EB|col_body=FFF|col_footer=9AA7C6
|font_size=100
|body=[[Image:M-T-Cicero.jpg|right|140px]]
* [[Scriptor:Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] [[Academica priora]]
** ''eiusdem'' [[De fato (Marcus Tullius Cicero)|De fato]]
** ''eiusdem'' [[Cato maior de senectute|De senectute]]
* [[Scriptor:Gaius Iulius Caesar|Iulii Caesaris]] [[Commentarii de bello Gallico]]
* [[Scriptor:Gaius Valerius Catullus|Catulli]] [[Carmina (Catullus)|carmina]]
* [[Scriptor:Publius Vergilius Maro|Vergilii]] [[Aeneis]]
* [[Scriptor:Publius Ovidius Naso|Ovidii]] [[Metamorphoses]]
* [[Scriptor:Lucius Annaeus Seneca|Senecae minoris]] [[De brevitate vitae]]
** ''eiusdem'' [[De clementia]]
** ''eiusdem'' [[De constantia sapientis]]
** ''eiusdem'' [[De providentia]]
** ''eiusdem'' [[De vita beata]]
* [[Scriptor:Publius Cornelius Tacitus|Taciti]] [[De vita et moribus Iulii Agricolae (Agricola)|De vita et moribus Iulii Agricolae]]
** ''eiusdem'' [[De origine et situ Germanorum (Germania)|De origine et situ Germanorum]]
** ''eiusdem'' [[Dialogus de oratoribus]]
** ''eiusdem'' [[Historiae (Tacitus)|Historiae]]
** ''eiusdem'' [[Ab excessu divi Augusti (Annales)|Ab excessu divi Augusti]]
* [[Scriptor:Jacques Paul Migne|Migne]] (compositoris) [[Patrologia Latina]]
* [[:Categoria:Opera sine nomine scripta|Anonymi]] [[Gloria in Excelsis Deo]]
* [[Scriptor:Porphyrius Tyrius|Porphyrii]] [[Isagoge|Introductio in Aristotelis Categorias]] (a Boethio in Latinum translata)
* [[Scriptor:Ambrosius|Ambrosii]] [[Te Deum]]
* [[Scriptor:Ambrosius Theodosius Macrobius|Macrobii]] [[Commentarii in somnium Scipionis]]
* [[Scriptor:Aurelius Augustinus|Aurelii Augustini]] [[De cathechizandis rudibus]]
** ''eiusdem'' [[De dialectica]]
** ''eiusdem'' [[De fide et symbolo]]
** ''eiusdem'' [[De trinitate]]
* [[Biblia]] (Vulgata) 
** [[Vulgata Clementina]] (Vetus atque Novum Testamentum)
** [[Novum Testamentum (Codex Amiatinus)|Codex Amiatinus]] (Novum Testamentum)
* [[Scriptor:Anicius Manlius Torquatus Severinus Boethius|Boethii]] [[De arithmetica (ed. Friedlein)|De arithmetica]]
** ''eiusdem'' [[De musica (Boethius, ed. Friedlein)|De musica]]
** ''eiusdem'' [[De philosophiae consolatione]]
|footer=
}}&lt;noinclude&gt;[[Categoria:Formulae Paginae primae]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c4lx42vka1qc3ewfo8weo3a6w4nj512</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio Usoris:Demetrius Talpa</title>
    <ns>3</ns>
    <id>28078</id>
    <revision>
      <id>274644</id>
      <parentid>257934</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <origin>274644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5329" sha1="0vvq9rjc3zemo3kyffthra20ddfesfm" xml:space="preserve">== Salve! ==

{{Salve}}[[Usor:Zyephyrus|Zyephyrus]] ([[Disputatio Usoris:Zyephyrus|disputatio]]) 19:45, 30 Ianuarii 2018 (UTC)

== renaming categories ==

Ave Demetrie :) I thank you for correcting the Latin names of those authors and the corresponding cotegories, but next time please, if you can, put in the old, renamed category the template '''&lt;nowiki&gt;{{Delete|renamed category}}&lt;/nowiki&gt;''', so a sysop (i.e. me) can later find and delete these categories; there is no point in keeping them. Have a nice day, ''vale'', --[[Usor:Barbaking|Barbaking]] ([[Disputatio Usoris:Barbaking|disputatio]]) 17:34, 21 Ianuarii 2021 (UTC)
: Yes, thanks, I was thinking what to do with the old category [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:42, 21 Ianuarii 2021 (UTC)

== Could you check this page? ==

Could you check the spelling and grammar of [[Aeternus Ille|this]]? I tried to [[Liber:Sixtus V - Aeternus Ille.djvu|transcribe]] as best as I could, but I could have left some mistakes. [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 08:14, 15 Februarii 2021 (UTC)
:Yes, Ι looked part, I will read more in other day. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:46, 15 Februarii 2021 (UTC)

== Lex Bellomontis ==

Ave Demetrie! You changed the title from the name universally used for this text which is in French (Loi de Beaumont) to a self-developed Latin one. I question whether this makes sense, but if that is the accepted policy of this project, fine. But then it should be changed either to &quot;Lex Belli Montis&quot; (because the text itself in the first paragraph calls the name of the place which in French is called Beaumont as &quot;Bellus mons&quot;) or to a Latin name mentioned in literature which is Lex Bellimontis (Cordes, Handwörterbuch zur Deutschen Rechtsgeschichte, Art. Loi de Beaumont). I also am not clear what the grammatical logic would be of saying &quot;Bello&quot;. I do not think I have the right or skill to change an article name, so if leave it to you if you should be convinced. [[Usor:Phraster|Phraster]] ([[Disputatio Usoris:Phraster|disputatio]]) 18:22, 5 Augusti 2024 (UTC)
:It was over a year ago, I don't remember very well. The form &quot;Bellomontis&quot; is found in Medieval Latin, as GoogleBooks shows. I think it should be changed to &quot;Leх Bellimontis&quot;, if it is accepted Latin name. Of course, you have the right to change the name, but if you really don't have the skill (it is not difficult), I will change it. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:49, 5 Augusti 2024 (UTC)
::Thanks a lot for doing that [[Usor:Phraster|Phraster]] ([[Disputatio Usoris:Phraster|disputatio]]) 18:41, 9 Augusti 2024 (UTC)

== John Selden ==

You recently redirected the page [[Scriptor:Ioannis Seldeni]] to [[Scriptor:Ioannes Seldenus]], and removed all mention of the name Ioannis Seldeni from the page. The name by which John Selden is most commonly known in all of his Latin publications is Ioannis Seldeni. Is there a reason you made Ioannes Seldenus the main title? I've only seen one, maybe two works of his when he was known by the title &quot;Seldenus&quot;. Thanks! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 23:33, 1 Ianuarii 2026 (UTC)

:In Latin books, the author's name is written in the genitive case (as an answer to the question &quot;whose?&quot;). ''Publii Vergilii Maronis &quot;Aeneis&quot;''— author is ''Publius Vergilius Maro''. ''Ioannis Seldeni book'' — author is ''Ioannes Seldenus''. Cf. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/P_1858-0417-265 captions] , [https://www.britishmuseum.org/collection/object/P_1863-0110-2 2]. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 23:40, 1 Ianuarii 2026 (UTC)
::Okay! Thanks for the explanation! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 03:02, 2 Ianuarii 2026 (UTC)

== Found Google book for &quot;Versus in coena Domini ...&quot; ==

I think that I found a book scan for your [[Versus in coena Domini et Parasceve et Sabbato Sancto (Auctor incertus)]]

[https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qad9w01M1gqluCGP36mOYvjH2TyVRFDq_aAb8zFtyMNacL-ygtX3GWzClQpwfxmhlGNxbuW9UUuvBrxb4dQSSuFB7qShSG1-XtVw2buuifB3ELRp44aFU07Qyl9Erf0pZu-u3hPIdTIP8TJWIYs1RmeSSn2qpBXt8vwvNdiYzpGv7MKD28Wc_wQVKWAoZ543O8TlFHpJAg23Iq8FIY-ovHj2UtPxq_rOrjAJNiAQiKYYTj8HT9aFCVTzPDGkXtBk6s-hNUZUkIm2YxDCj8OYV0vOPYP5pA This] seems to be correct editor and has &quot;Patrologia Latina Tomus 138&quot; inside it as &quot;PATROLOGIÆ TOMUS CXXXVIII.&quot; and page 544 has the complete text of your page, though not formatted the same.
:[[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 05:11, 27 Februarii 2026 (UTC)

:The link doesn't work, but OK, thanks, I'll find it in the next few days. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 08:11, 27 Februarii 2026 (UTC)

== ==
Gratias ago tibi, Demetri Talpa, pro pagina Hölderliniana ad Wikidata coniuncta, atque etiam pro labore et studio in ceteris textibus ac paginis positis.
--[[Usor:Coronus Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]] ([[Disputatio Usoris:Coronus Tenebrosius|disputatio]]) 22:05, 30 Iulii 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0vvq9rjc3zemo3kyffthra20ddfesfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Homerus</title>
    <ns>102</ns>
    <id>47038</id>
    <revision>
      <id>274622</id>
      <parentid>256736</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera minora ei adscripta */</comment>
      <origin>274622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1960" sha1="jkhkokkg6zjzfel16c9t695iq6h7lau" xml:space="preserve">{{Scriptor
|Alias=Graece '''Ὅμηρος''' 
|Natio=Graecia
|PostNationem=; auctorem ''Iliadis'' et ''Odysseae'' esse putatur, sed res vitae suae incertissimae sunt
}}
== Opera ==
*[[Ilias]]
** [[Ilias (Marsuppini)|Versio libri primi]] [[Scriptor:Carolus Aretinus|Caroli Aretini]]
** [[Iliadis Homerice libri quatuor|Versio librorum II-V]] [[Scriptor:Angelus Politianus|Angeli Politiani]]
** [[Ilias (Valla)|Versio aliquot librorum]]&lt;ref&gt;III-V, XIII (vv. 1-600), XVIII, XIX (vv. 1-18), XX (vv. 1-503), XXII, XXIII (vv. 1-449), XXIV.&lt;/ref&gt; [[Scriptor:Nicolaus Valla|Nicolai Vallae]]
** [[Ilias (Hessus)|Versio plena]] [[Scriptor:Helius Eobanus Hessus|Helii Eobani Hessi]]&lt;ref&gt;CAMENA: [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/hessus3/hessusilias1_6.html I–VI], [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/hessus3/hessusilias7_12.html VII–XII], [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/hessus3/hessusilias13_18.html XIII–XVIII], [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/hessus3/hessusilias19_24.html XIX–XXIV]).&lt;/ref&gt;
** [[Ilias (Cunichius)|Versio plena]] [[Scriptor:Raymundus Cunichius|Raymundi Cunichii]] ([[Liber:Cunichii Ilias.pdf|liber]])
** [[Ilias (Alegrius)|Versio plena]] [[Scriptor:Franciscus Alegrius|Francisci Xaverii Alegrii]] ([[Liber:Francisci Xaverii Alegre Homeri Ilias Latina.pdf|liber]])
* Odyssea:
**[[Odyssea (Lemnius)|Versio]] [[Scriptor:Simon Lemnius|Simonis Lemnii]] 
**[[Odyssea (Zamagna)|Versio]] [[Scriptor:Bernardus Zamagna|Bernardi Zamagnae]] 
===Opera minora ei adscripta===
* [[Hymni Homerici]]
* [[Batrachomyomachia]]:
**[[Batrachomyomachia (Marsuppini)|Versio]] [[Scriptor:Carolus Aretinus|Caroli Aretini]]
**[[Batrachomyomachia (Lemnius)|Versio]] [[Scriptor:Simon Lemnius|Simonis Lemnii]]
**[[Batrachomyomachia (Alegrius)|Versio]] [[Scriptor:Franciscus Alegrius|Francisci Xaverii Alegrii]]
***Cf. [[Batrachomyomachia (Balde)|imitationem]] [[Scriptor:Iacobus Balde|Iacobi Balde]]
* Epigrammata

===Notae===
&lt;small&gt;&lt;references /&gt;&lt;/small&gt;</text>
      <sha1>jkhkokkg6zjzfel16c9t695iq6h7lau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Mimnermus</title>
    <ns>102</ns>
    <id>70767</id>
    <revision>
      <id>274617</id>
      <parentid>229675</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera */</comment>
      <origin>274617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="msjjf970b2aznp356pi2p6w9mg701w5" xml:space="preserve">{{Scriptor|Munera=poeta|Natio=Graecia}}

==Opera==
*[[Mimnermi Elegia|Elegia]] (frg. 2 West, ἡμεῖς δ', οἷά τε φύλλα..., versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]])</text>
      <sha1>msjjf970b2aznp356pi2p6w9mg701w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Theocritus</title>
    <ns>102</ns>
    <id>79456</id>
    <revision>
      <id>274601</id>
      <parentid>256799</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera */</comment>
      <origin>274601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="633" sha1="gzgp7rf1pq246olkwr55b27dh28z8oh" xml:space="preserve">{{Scriptor
}}

==Opera==
*[[Idyllia]]
**[[Idyllia (Xylander)|Idyllia]] (versio [[Scriptor:Guilielmus Xylander|Xylandri]] oratione soluta)
**[[Idyllia (Hessus)|Idyllia]] (versio plena  [[Scriptor:Helius Eobanus Hessus|Helii Eobani Hessi]])
**[[Idyllia (Wetstenius)|Idyllia]] (idyllia selecta, versio [[Scriptor:Carolus Antonius Wetstenius|Caroli Antonii Wetstenii]])
**[[Idyllia (Cunichius et Zamagna)|Idyllia]] (versio [[Scriptor:Raymundus Cunichius|Raymundi Cunichii]] et [[Scriptor:Bernardus Zamagna|Bernardi Zamagnae]])

**[[Theocriti ad Colum|Idyllium XXVIII]] (versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]])</text>
      <sha1>gzgp7rf1pq246olkwr55b27dh28z8oh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274602</id>
      <parentid>274601</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera */</comment>
      <origin>274602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="633" sha1="hr34bndipryknaxbexd7iv6xhrcod52" xml:space="preserve">{{Scriptor
}}

==Opera==
*[[Idyllia]]
**[[Idyllia (Xylander)|Idyllia]] (versio [[Scriptor:Guilielmus Xylander|Xylandri]] oratione soluta)
**[[Idyllia (Hessus)|Idyllia]] (versio plena  [[Scriptor:Helius Eobanus Hessus|Helii Eobani Hessi]])
**[[Idyllia (Wetstenius)|Idyllia]] (idyllia selecta, versio [[Scriptor:Carolus Antonius Wetstenius|Caroli Antonii Wetstenii]])
**[[Idyllia (Cunichius et Zamagna)|Idyllia]] (versio [[Scriptor:Raymundus Cunichius|Raymundi Cunichii]] et [[Scriptor:Bernardus Zamagna|Bernardi Zamagnae]])

:*[[Theocriti ad Colum|Idyllium XXVIII]] (versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]])</text>
      <sha1>hr34bndipryknaxbexd7iv6xhrcod52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda</title>
    <ns>102</ns>
    <id>79489</id>
    <revision>
      <id>274591</id>
      <parentid>257123</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera */</comment>
      <origin>274591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="6qkysu9dhr44p6jqt4n5iqv7d90tdb0" xml:space="preserve">{{Scriptor
|IndicisNomen=Svoboda,Venceslaus Aloisius
}}
==Opera==
* [[Poeseos Latinae specimina]]
* [[Selecta Frederici Schiller carmina]]</text>
      <sha1>6qkysu9dhr44p6jqt4n5iqv7d90tdb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/317</title>
    <ns>104</ns>
    <id>81881</id>
    <revision>
      <id>274669</id>
      <parentid>272211</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>274669</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2328" sha1="22q5n99p1zc5q7v42mvnm2pooxlku2d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh||LIBER VII 2 — 4|285}}&lt;/noinclude&gt;idem in {{spatium||VIII}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Dives equum, dives pictai vestis et auri}}.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber IX#25|Aeneis 9.26]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q1541|Cicero}}}} in {{spatium||{{wl|Q180671|Arato}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Atque oculos urget pedibus pectusque nepai}},&lt;ref&gt;deest, cf. [[De natura deorum/Liber II#109|De natura deorum 2.109]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;pro ‘nepae’, id est ‘scorpii’. in eodem:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Serius haec obitus terrai visit equi vis}}.&lt;ref&gt;deest&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q47154|Lucretius}}}} in {{spatium||I}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Effice ut interea fera moenera militiai}}.&lt;ref&gt;[[De rerum natura (Titus Lucretius Carus)/Liber I#25|De rerum natura (Lucretius) 1.29]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;idem in eodem:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Aulide quo pacto Triviai virginis aram,
{{gap|4em}}Iphianassai turparunt sanguine foede}}.&lt;ref&gt;[[De rerum natura (Titus Lucretius Carus)/Liber I#80|De rerum natura (Lucretius) 1.84]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;

{{c|{{anchor+|DE ACCVSATIVO SINGVLARI PRIMAE DECLINATIONIS|'''DE ACCVSATIVO SINGVLARI PRIMAE DECLINATIONIS.'''}}}}

&lt;p&gt;{{r|4}}Accusativus ‘ae’ diphthongum genetivi sive dativi mutat in ‘am’, ut ‘poetae hunc poetam’, ‘Musae hanc Musam’. frequentius tamen invenimus in Graecis nominibus ‘as’ et ‘es’ terminantibus accusativum Graecum proferre auctores, ‘hunc Aenean’ et ‘Anchisen’. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Aenean credam quid enim fallacibus austris}}?&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber V#850|Aeneis 5.850]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;et in {{spatium||VI}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Isque ubi tendentem adversum per gramina vidit
{{gap|4em}}Aenean, alacris palmas utrasque tetendit}}.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber VI#680|Aeneis 6.684]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;idem in {{spatium||III}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Anchisen facio certum remque ordine pando}}.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber III#175|Aeneis 3.179]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;Romanae tamen declinationis ratio exigit ‘hunc Aeneam’ et ‘hunc Anchisam’ dicere. {{spatium||{{wl|Q6197|Horatius}}}} in {{spatium||II {{wl|Q1226154|sermonum}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|22em}}{{spatium||et scribere fortem
{{gap|4em}}Scipiadam, ut sapiens Lucilius}},&lt;ref&gt;[[Sermones (Horatius)/Liber II/Sermo I#15|Sermones (Horatius) 2.1.17]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>22q5n99p1zc5q7v42mvnm2pooxlku2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/319</title>
    <ns>104</ns>
    <id>82521</id>
    <revision>
      <id>274668</id>
      <parentid>272213</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>274668</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2067" sha1="9l7c7v6rgdin509r9ms2cqzj2xy3ikk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh||LIBER VII 4—6|287}}&lt;/noinclude&gt;{{pt|vant|servant}} eam productam, sed raro. ergo quando corripiunt eam secundum Romanam consuetudinem, accentu quoque Latino pronuntiatur, ut in his: ‘Itáliă, Phrýgiă, Lýdiă, Sýriă, Tróiă’: haec enim antepaenultimam habent acutam, quia a finalem corripiunt, quamvis apud Graecos sit producta. {{spatium||{{wl|Q6197|Horatius}}}} in {{spatium||I {{wl|Q943884|carminum}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Lydiă, dic, per omnes}}&lt;ref&gt;[[Carmina (Horatius)/Liber I/Carmen VIII#1|Carmina (Horatius) 1.8.1]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;vocativum, qui similis est in hac terminatione nominativo, corripit: est enim choriambus et bacchius, ex quo ostenditur correpta in nominativo quoque ‘Lydiă’ finalis a {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Trojă Criniso conceptum flumine mater
{{gap|4em}}Quem genuit}}.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber V#35|Aeneis 5.38-39]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;apud Statium vero ‘Nemeā’, quia servavit a productam, accentum quoque Graecum servavit, id est paenultiman acutam, in {{spatium||V {{wl|Q2708117|Thebaidos}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Nec facilis Neméā latas evolvere vires}}.&lt;ref&gt;[[Thebais/Liber V#40|Thebais 5.44]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;accusalivum quoque Graecum in femininis invenimus a poetis proferri, sed raro. idem {{spatium||{{wl|Q243203|Statius}}}} in {{spatium||VII}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Namque ferunt raptam patriis Aeginăn ab undis}}.&lt;ref&gt;[[Thebais/Liber VII#315|Thebais 7.319]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;

{{c|{{ancora+|DE VOCATIVO CASV PRIMAE DECLINATIONIS|'''DE VOCATIVO CASV PRIMAE DECLINATIONIS.'''}}}}

&lt;p&gt;{{r|6}}Vocativus casus primae declinationis in a correptam effertur, ut ‘poetă, Musă’, nisi sit Graecum et apud Graecos producens a servet eandem etiam apud nos productam, ut ‘Aeneā’. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||X}}:&lt;poem&gt;{{gap|18em}}{{spatium||vigilasne deum gens,
{{gap|4em}}Aeneā’ vigila}}.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber X#225|Aeneis 10.228-229]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;est tamen quando in ‘es’ productam terminantium Graecorum vocativus in&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9l7c7v6rgdin509r9ms2cqzj2xy3ikk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/322</title>
    <ns>104</ns>
    <id>82524</id>
    <revision>
      <id>274667</id>
      <parentid>272281</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>274667</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2261" sha1="lyt2gdc7j8xqpa96whujr81tdsgap99" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh|290|PRISCIANI INST.}}&lt;/noinclude&gt;{{pt|{{spatium||{{wl|Q3983959|pus}}}}|Theopompus}} {{graeca|''Χάρη''}} pro {{graeca|''Χάρης''}}. Latina vero proportio in a correptam vult vocativum primae declinationis, sicut supra dictum est, terminari etiam in Graecis. unde {{spatium||{{wl|Q6197|Horatius}}}} in {{spatium||II {{wl|Q1226154|sermonum}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Ne quis humasse velit Aiacem, Atrida, vetas cur}}?&lt;ref&gt;[[Sermones (Horatius)/Liber II/Sermo III#185|Sermones (Horatius) 2.3.187]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;feminina quoque Graeca est quando apud poetas Graecum vocativum servant in a vel e productas desmentem secundum proprium nominativum, ut, ‘Taygetē’, ‘Nemeā’. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||VIIII}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Vos, o Calliopē, precor, adspirate canenti}}.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber IX#525|Aeneis 9.525]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q243203|Statius}}}} ‘Nemeā’, ut ostendimus, a producta protulit more Graeco.

{{c|{{ancora+|DE ABLATIVO CASV SINGVLARI PRIMAE DECLINATIONIS|'''DE ABLATIVO CASV SINGVLARI PRIMAE DECLINATIONIS.'''}}}}

&lt;p&gt;{{r|8}}Ablativus huius declinationis in a productam desinit: ‘ab hoc poetā’, ‘ab hac Musā’, ‘ab hoc’ et ‘ab hac advenā’.  est autem quando hunc quoque poetae e producta terminant in Graecis nominibus, quae dativum Graecum in {{graeca|''ῃ''}} finiunt. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||I}}:&lt;poem&gt;{{gap|8em}}{{spatium||uno graditur comitatus Achatē}}&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber I#310|Aeneis 1.312]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;[pro ‘Achatei’]. {{spatium||{{wl|Q7198|Ovidius}}}} in {{spatium||VIII {{wl|Q184742|metamophoseon}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Cumque Pheretiadē et Hyanteo Iolao}}.&lt;ref&gt;[[Metamorphoses (Ovidius)/Liber VIII#310|Metamorphoses (Ovidius) 8.310]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in {{spatium||I}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Penelopē melius, levius torquetis Arachnē}}.&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber I/Satura II#55|Saturae (Iuvenalis) 1.2.56]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;et hoc vel metaplasmus est dicendus, qui fit more poetico mutata a longa in e productam, vel potius dativus Graecus pro ablativo positus, qui quamvis apud Graecos i habeat post {{graeca|''η''}}, tamen apud Latinos secundum eorum&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyt2gdc7j8xqpa96whujr81tdsgap99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/323</title>
    <ns>104</ns>
    <id>82525</id>
    <revision>
      <id>274666</id>
      <parentid>272282</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>274666</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1983" sha1="pay2pv0l95t1ng9iobk9zeca2i66e9c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh||LIBER VII 7—9|291}}&lt;/noinclude&gt;consuetudinem scripturam servavit, apud quos i scribi post vocalem et non pronuntiari solet. hoc et ex aliis possumus conicere, quae quamvis Graece proferantur, scripturae tamen Latinae rationem servant, ut {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||{{wl|Q546203|bucolico}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Orphi Calliopea, Lino formosus Apollo}}.&lt;ref&gt;[[Eclogae vel bucolica/Ecloga IV#55|Eclogae 4.57]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;nam cum sit dativus Graecus pro {{graeca|''ει''}} diphthongo, i longam habuit more scripturae nostrae. illud miror, quod {{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}}&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XIV#275|Saturae (Iuvenalis)5.14.279]]&lt;/ref&gt; ‘Calpe’ ablativum corripuit, cum sit simile hoc nomen ‘Penelope’, ‘Arachne’, ‘Calliope’, quorum ablativus numquam in e correptam terminat. {{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||I}}:&lt;poem&gt;{{gap|16em}}{{spatium||Tethys maioribus undis
{{gap|4em}}Hesperiam Calpēn summumque inplevit Atlanta}}.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber I#550|Pharsalia 1.554]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|8em}}{{spatium||nec Carpathium Gaetulaque tantum
{{gap|4em}}Aequora transiliet, sed longe Calpĕ relicta
{{gap|4em}}Audiet Herculeo stridentem gurgite solem}}.&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XIV#275|Saturae (Iuvenalis) 5.14.278-280]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;

{{c|{{ancora+|DE NOMINATIVO PLVRALI ET VOCATIVO PRIMAE DECLINATIONIS|'''DE NOMINATIVO PLVRALI ET VOCATIVO PRIMAE DECLINATIONIS.'''}}}}

&lt;p&gt;{{r|9|III 9}}Nominativus et vocativus pluralis primae declinationis similis est. genetivo et dativo singulari. nam in ‘ae’ diphthongum profertur, ut ‘hi’ et ‘o poetae'; sed in his non potest divisio fieri, sicut in illis.

{{c|{{ancora+|DE GENETIVO PLVRALI PRIMAE DECLINATIONIS|'''DE GENETIVO PLVRALI PRIMAE DECLINATIONIS'''.}}}}

&lt;p&gt;Genetivus pluralis eiusdem declinationis fit addita, ablativo singulari&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pay2pv0l95t1ng9iobk9zeca2i66e9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/326</title>
    <ns>104</ns>
    <id>82528</id>
    <revision>
      <id>274664</id>
      <parentid>271486</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>274664</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1787" sha1="15rel27vhnq3jujxjgqeqss0o3flyow" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh|294|PRISCIANI INST.}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;{{gap|17em}}{{spatium||Euboea duabus
Et totidem natis Andros fraterna petita est}}.&lt;ref&gt;[[Metamorphoses (Ovidius)/Liber XIII#660|Metamorphoses (Ovidius) 13.660-661]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q1541|Cicero}}}} {{wl|Q3922216|pro {{spatium||Cornelio}}}} {{spatium||I: ut ab Iove optumo maximo ceterisque diis deabusque omnibus opem et auxilium petam}}.&lt;ref&gt;deest&lt;/ref&gt; ‘eabus’ etiam pro ‘eis’ differentiae causa in feminino {{spatium||{{wl|Q948114|Emina}}}} protulit in {{spatium||IIII annalium: scriba pontificius, qui cum eabus stuprum fecerat}}; dicit enim de Vestalibus.

&lt;p&gt;Multa tamen alia quoque contra regulam vitiose et in his et in alis casibus vetustissimi protulisse inveniuntur, in quibus non sunt imitandi. ‘ambae’ etiam et ‘duae’, quamvis nulla simili differentiae causa cogente, similem habent dativum ‘ambabus’, ‘duabus’, quamquam genetivum ‘ambarum’ et ‘duarum’ faciunt. 

{{c|{{ancora+|DE ACCVSATIVO PLVRALI PRIMAE DECLINATIONIS|'''DE ACCVSATIVO PLVRALI PRIMAE DECLINATIONIS.'''}}}}

Accusativus quoque pluralis fit addita s ablativo singulari. producitur enim, ut ‘hos poetās’, ‘has Musās’.

{{c|{{ancora+|DE OBLIQVIS CASIBVS SECVNDAE DECLINATIONIS|'''DE OBLIQVIS CASIBVS SECVNDAE DECLINATIONIS.'''}}}}

{{r|12|IIII 12}}Secunda declinatio terminationes habet nominativi sex: in ‘er’, in ‘ir’, in ‘ur’, in ‘us’, in ‘eus’, in ‘um’.

In ‘er’ masculinorum tam Latinorum quam Graecorum, ut ‘caper capri’, ‘Alexander Alexandri’. ‘Hiber’ etiam ‘Hiberi’, quod per apocopam extremae syllabae prolatum solum in hac declinatione producit ‘er’, et ab eo compositum ‘Celtiber Celtiberi’. dicitur tamen et ‘Hiber Hiberi’ pro {{pt|‘His-}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>15rel27vhnq3jujxjgqeqss0o3flyow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274665</id>
      <parentid>274664</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:22:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>274665</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1799" sha1="g51ww5imnprmoktaq1h2ddohvown2n4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh|294|PRISCIANI INST.}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;{{gap|17em}}{{spatium||Euboea duabus
Et totidem natis Andros fraterna petita est}}.&lt;ref&gt;[[Metamorphoses (Ovidius)/Liber XIII#660|Metamorphoses (Ovidius) 13.660-661]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q1541|Cicero}}}} {{wl|Q3922216|pro {{spatium||Cornelio}}}} {{spatium||I: ut ab Iove optumo maximo ceterisque diis deabusque omnibus opem et auxilium petam}}.&lt;ref&gt;deest&lt;/ref&gt; ‘eabus’ etiam pro ‘eis’ differentiae causa in feminino {{spatium||{{wl|Q948114|Emina}}}} protulit in {{spatium||IIII annalium: scriba pontificius, qui cum eabus stuprum fecerat}}; dicit enim de Vestalibus.

&lt;p&gt;Multa tamen alia quoque contra regulam vitiose et in his et in alis casibus vetustissimi protulisse inveniuntur, in quibus non sunt imitandi. ‘ambae’ etiam et ‘duae’, quamvis nulla simili differentiae causa cogente, similem habent dativum ‘ambabus’, ‘duabus’, quamquam genetivum ‘ambarum’ et ‘duarum’ faciunt. 

{{c|{{ancora+|DE ACCVSATIVO PLVRALI PRIMAE DECLINATIONIS|'''DE ACCVSATIVO PLVRALI PRIMAE DECLINATIONIS.'''}}}}

Accusativus quoque pluralis fit addita s ablativo singulari. producitur enim, ut ‘hos poetās’, ‘has Musās’.

{{c|{{ancora+|DE OBLIQVIS CASIBVS SECVNDAE DECLINATIONIS|{{x-maior|'''DE OBLIQVIS CASIBVS SECVNDAE DECLINATIONIS.'''}}}}}}

{{r|12|IIII 12}}Secunda declinatio terminationes habet nominativi sex: in ‘er’, in ‘ir’, in ‘ur’, in ‘us’, in ‘eus’, in ‘um’.

In ‘er’ masculinorum tam Latinorum quam Graecorum, ut ‘caper capri’, ‘Alexander Alexandri’. ‘Hiber’ etiam ‘Hiberi’, quod per apocopam extremae syllabae prolatum solum in hac declinatione producit ‘er’, et ab eo compositum ‘Celtiber Celtiberi’. dicitur tamen et ‘Hiber Hiberi’ pro {{pt|‘His-}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g51ww5imnprmoktaq1h2ddohvown2n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT 578-660.pdf/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84479</id>
    <revision>
      <id>274652</id>
      <parentid>274477</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T00:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladis13</username>
        <id>10700</id>
      </contributor>
      <origin>274652</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8214" sha1="iuzc7isll6nw01oj06iea94e5t1dtpu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|587|DIE DECIMA TERTIA JULII.|}}
{| class=&quot;table-text&quot;&lt;/noinclude&gt;| {{left sidenote|'''A'''}} {{graeca|παρὰ ⊠ Θεοῦ σωτηρίαν ⊠ καὶ ἴασιν ἀπεδεχόμεθα, οὐδὲν μᾶλλον ἤνυσαν, τὸ νόσημα μανιωδέστερον, ἢ ἐπ τὸ χερον ἀεὶ ⊠ πεπεισμένης, ⊠ θεϊκῆς δηλαδὴ προνοίας ⊠ συνφερομένως βραβευούσης. Ἐκεῖνη τοίνυν ἰδοσα ἡ ἐμὴ θεία ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ βαρυνομένην ⊠ καὶ τρυχομένην, καὶ τὴν νόσον ἀκμάζουσαν, καὶ πρὸς τὸ θανάτου θύρας ἐγγιζοῦσαν, ὡς ᾤετο, μεταπέμπεταί με μετὰ τινὸς τῶν πιστέρων.}}
| {{right sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}} falutem à Deo &amp; valetudinem expectantes, nihil proficere, protracta in longum ægritudine, ac vertente ſemper in deterius; quod divinâ videlicet in rem noſtram providentiâ factum eſt. Amita ergo mea gravari in dies ſe ac deſcere; morbum vero invaleſcere ſentiens, ac prope jam abeſſe, ut putabat, à mortis limine; accerſi me cum aliquo de patribus jubet.
|- 
|134 {{graeca|Ἐγὼ δὲ μαθν, ⊠ παρὰ ⊠ Ἐπισκόπου ⊠ λαβὼν ⊠, κατέλαβον πρὸς αὐτήν. Ἡ δέ με κατιδοῦσα ἔφη· Πίευσέ μοι, τέκνον, ⊠ ⊠, ⊠ ὡς ἔτυχεν, ⊠ σε ἐνταῦθα ⊠· ἀλλὰ διὰ Θεόν, καὶ καλὸν καὶ σωτήριον ἔργον· μὴ ⊠ λοιπόν, ⊠ ⊠ πρὸς μικρὸν ἔκτος λαύρας, καὶ ⊠ ὑπομείνας· ⊠ σκοπὸς πρὸς τὸ σύμφορον ⊠ πράγματος πέρας. Ἀκούω δὲ, τι τῶν ὧδε ⊠ ἐξουσία ⊠ καὶ ⊠ καὶ ἀδίκως ⊠ καὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων ⊠ καὶ ⊠, μάλιστα τῶν ἀσθενῶν καὶ παροίκων καὶ ξένων ⊠, κα παρ' οἷς ἀφορμὴν {{left sidenote|'''B'''}} ἵνα ἕυροι⊠· πρὸ ἡμερν γὰρ ξένος τις προσκλυτ⊠, σπερ ⊠ μοι, ἐν αὐλ τινος τῶν ἐνταῦθα Χριστιανῶν ἐτελεύτησε, πολλὰς ἐγκαταλελίφας⊠ κληρονόμους⊠ τ⊠ ατοῦ περιουσίας, καὶ τούτων ⊠ τινος μὴ παρενθεθέντος⊠, ⊠ ἐυρὼν⊠ ὁ ⊠, περ ἐγκατέλιπε ⊠ χρήματα, ἢ ἐν ταύτ μόνον τῇ κακίᾳ⊠ ἠρκεῖτο⊠, ⊠ ἕως λθε⊠ ⊠ τὼ ἐαυτῷ ⊠ , ἀλλ'  ἄνευ δέους ἢ συστολῆς⊠ ⊠ τν φιλοχρίστων ⊠ χρήματα, περ' οἷς⊠ δῆλον⊠ ὁ τελευτήσας ξένος, ⊠ ⊠· πρὸς⊠ δὲ τούτοις ἔξω αὐτοὺς⊠ ἢ ἐν φυλακῇ⊠;  τοῖς ποσὶν αὐτῶν ἐπιβαλὼν⊠ πέδας. Ἐγὼ τοίνυν ἐνταῦθα τῶν ἐμῶν συγγενῶν⊠ μεμονωμένην⊠ ⊠ ⊠ κληρονόμον⊠, εἴπερ⊠  Θεὸς ἐπινεύσειε⊠ τῇ νόσῳ ταύτῃ⊠ ⊠ πὼ⊠ ⊠ ἢ ἀθλίαν⊠ ψυχήν⊠ μοι. Οὐδενὸς⊠ δὲ ἕνεκεν ὑμᾶς {{left sidenote|'''C'''}} λυπῶμαι⊠, ἀλλ' ὑπὲρ πάντων⊠ τὸ ταπεινῆς⊠ κόρης⊠· φοβοῦμαι⊠ δὲ, μήπως⊠ ἀδίκως ληφθῇ⊠ χάριν ⊠ ἐμῆς ⊠ ⊠ μοι, ἢ⊠ περὶ τούτων⊠ πάλιν τῶν φιλοχρίστων⊠ παρὰ ⊠ ⊠. Διὸ ⊠, τέκνον, ⊠ μοι ⊠ λογίους ἄνδρας, ἢ , ἵνα μαρτυρωμένη αὐτοῖς, ὅτι οὐδὲν ἐνταῦθα τὸ ⊠ κέκτημαι, ἢ ὅτι ἡ κόρη⊠ αὐτὴ ἐλευθέρα⊠  ἀδέσποτος ὑπάρχει, ἢ⊠ παραμένουσιν⊠ ἡμῖν, ἄχρις⊠ ν ἴδῃς⊠ τὸ ἐπι⊠ νοσήματος τούτου, ὁ ⊠ ⊠ κατέχοντος, ⊠ γνωρίσῃς, ὅτι ⊠ ⊠ ἐμ ἀδελφός.}}
| 134 Ego ſtatim ut reſcii, accepta à Magiſtro facultate, ad illam me confero.{{right sidenote|''ad quam se confert:''}} Ut me vidit: Crede mihi, ait, fili, nec levi de cauſa; neque temere hunc ad me veniendi laborem ſuſcipere te volui; ſed Dei, operiſque præclari ac ſalutiferi causâ: ceterum ne te macera, ſi relicta tantiſper Laurâ tuâ, aliquod incommodi ſenſeris; ſed utilem negotii finem ante oculos habe. Audio enim dominantem hîc magiſtratum tyrannicè, perversè, injuſteque adminiſtrare rem ſuam, fortunis homines evertere, ac maximè imbecillos, accolas, hoſpites, tum apud quos occaſionem opportunè quamdam invenerit, ſpoliare facultatibus ſuis.{{right sidenote|'''E'''}} Nam ante dies aliquot, ut relatum eſt mihi, peregrinus quidam in atrio alicujus hîc Chriſtiani mortuus eſt, inſtitutis opum ſuarum hæredibus multis; eorum autem nemine coram hîc per id tempus comparente, occaſione arrepta, tyrannus quidquid reliquerat diripuit, involavit ipſe; neque verò hoc flagitio contentus fuit; neque hîc ſtetit inſatiabilis ejus avaritia; ſed palam, abſque ullo metu aut modo, Chriſtianorum, apud quos defunctus hoſpes perhumaniter habitus egerat, bona diripuit: atque ipſos inſuper ferrea compede adſtrictos conjecit in cuſtodiam. Et ego igitur, cognatis hîc meis deſtituta, hæredem aliquem, ſiquidem Deo viſum fuerit ad ſeſe ex hac infirmitate evocare miſeram atque afflictam hanc animam, nuncupabo. Nihil enim ita me cruciat, uti miſera hæc puella: quippe quam vereor ne ob exhibitum mihi in comitatu obſequium contra jus faſque comprehendant; deinde etiam Chriſtiani, qui me exceperunt hoſpitio. Quamobrem dato te precibus meis, fili, &amp; Arabes mihi viros delectos atque authoritate præditos adducito, ut eos teſtes adhibeam, nihil hîc omnino me poſſidere, virginemque hanc liberam eſſe ac nulli domino ſubjectam;{{right sidenote|'''F'''}} tum apud nos mane; donec morbi hujus, qui me graviter vehementerque exercet, eventum videris; atque ita genuinum te fratris mei filium exhibueris.
|- 
| 135 {{graeca|Ἀκούσας ἐν⊠ τατα παρὰ ⊠ ἐμῆς θείας, συμφέρον εἶναι ⊠ ⊠ αὐτῇ· ⊠ ἡμέρας ἱκανὰς ⊠, ⊠ τὸ ⊠ ἐξελθεῖν ἐπεθύμησα, ⊠ ἐπ τὴν Λαύραν ὑποστρέψαι· ἀλλ' ἐμαυτὸν κατακρίνας ⊠, ⊠ παρέμεινα ⊠, ⊠ χρονίως ⊠ ⊠  ⊠, ⊠ ἀναχωρῆσαι ἠθέλησα διὰ ⊠ ἐμοῦ συνειδότος σκανδάλου πάλιν, ⊠ ⊠ διὰ  ⊠ ἐπὶ τῶν λογισμῶν  ⊠ ⊠. Τελευταίως δὲ ⊠ ⊠ πρὸς τὸν ἐμὸν Ἐπιστάτην ἀπελθεῖν, ⊠ ⊠ αὐτόν, εἰς τί μέλει λήξειν τὸ πρᾶγμα, εἴτε ἐς ὑγείαν, ⊠ εἰς θάνατον. Ἀλλ' εἴθε ⊠ τοῦτο ἐξ ἀρχῆς ποιήσασθαι, ⊠ μὴ ⊠ ἐν μέσῳ κοσμικῶν ἐν ἀμελείᾳ ⊠ βισαι ἐπὶ τοσόν καιρόν.}}
| 135 Poſtquam iſta ex amita intellexeram, conſultius eſſe duxi ab ea non diſcedere;{{right sidenote|''hic diuturnioris apud caros moræ pertæſus,''}} at exactis iſtic diebus non paucis pænitere me facti cœpit, jamque è civitate cogitabam abire &amp; reverti in Lauram: ſed damnato mox conſilio, cohibui memet, &amp; permanſi: ac poſt tempus ſatis longum, otium iterum ſubrepſit ac tædium, placebatque proficiſci: ſed mea me denuo conſcientia inhibuit. Idemque mihi, cogitationibus preſſo impugnatoque, iterum ac tertio accidit. Tandem inquietus animi adire Magiſtrum tatui, atque ex eo quærere, quod res demum eſſet evaſura, ad ſanitatem, an ad mortem. Sed utinam iſtud eciſſem ab initio, neque vitam in medio ſecularium otioſam tam diu ſegnemque duxiſſem!&lt;noinclude&gt;&lt;!-- --&gt;
|}
{{rh|{{indent|''Julii Tomus III.''|4}}|{{spatium|0.2em|Eeee}} 2.|136 Erat}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iuzc7isll6nw01oj06iea94e5t1dtpu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274653</id>
      <parentid>274652</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T00:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladis13</username>
        <id>10700</id>
      </contributor>
      <comment>Abrogans recensionem [[Special:Diff/274652|274652]] ab usore [[Special:Contributions/Vladis13|Vladis13]] ([[User talk:Vladis13|Disputatio]])</comment>
      <origin>274653</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8217" sha1="d0c59tl8ps6gnw7snyyfy66gfnkfdyo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|587|DIE DECIMA TERTIA JULII.|}}
{| class=&quot;table-text&quot;
|-&lt;/noinclude&gt;| {{left sidenote|'''A'''}} {{graeca|παρὰ ⊠ Θεοῦ σωτηρίαν ⊠ καὶ ἴασιν ἀπεδεχόμεθα, οὐδὲν μᾶλλον ἤνυσαν, τὸ νόσημα μανιωδέστερον, ἢ ἐπ τὸ χερον ἀεὶ ⊠ πεπεισμένης, ⊠ θεϊκῆς δηλαδὴ προνοίας ⊠ συνφερομένως βραβευούσης. Ἐκεῖνη τοίνυν ἰδοσα ἡ ἐμὴ θεία ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ βαρυνομένην ⊠ καὶ τρυχομένην, καὶ τὴν νόσον ἀκμάζουσαν, καὶ πρὸς τὸ θανάτου θύρας ἐγγιζοῦσαν, ὡς ᾤετο, μεταπέμπεταί με μετὰ τινὸς τῶν πιστέρων.}}
| {{right sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}} falutem à Deo &amp; valetudinem expectantes, nihil proficere, protracta in longum ægritudine, ac vertente ſemper in deterius; quod divinâ videlicet in rem noſtram providentiâ factum eſt. Amita ergo mea gravari in dies ſe ac deſcere; morbum vero invaleſcere ſentiens, ac prope jam abeſſe, ut putabat, à mortis limine; accerſi me cum aliquo de patribus jubet.
|- 
|134 {{graeca|Ἐγὼ δὲ μαθν, ⊠ παρὰ ⊠ Ἐπισκόπου ⊠ λαβὼν ⊠, κατέλαβον πρὸς αὐτήν. Ἡ δέ με κατιδοῦσα ἔφη· Πίευσέ μοι, τέκνον, ⊠ ⊠, ⊠ ὡς ἔτυχεν, ⊠ σε ἐνταῦθα ⊠· ἀλλὰ διὰ Θεόν, καὶ καλὸν καὶ σωτήριον ἔργον· μὴ ⊠ λοιπόν, ⊠ ⊠ πρὸς μικρὸν ἔκτος λαύρας, καὶ ⊠ ὑπομείνας· ⊠ σκοπὸς πρὸς τὸ σύμφορον ⊠ πράγματος πέρας. Ἀκούω δὲ, τι τῶν ὧδε ⊠ ἐξουσία ⊠ καὶ ⊠ καὶ ἀδίκως ⊠ καὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων ⊠ καὶ ⊠, μάλιστα τῶν ἀσθενῶν καὶ παροίκων καὶ ξένων ⊠, κα παρ' οἷς ἀφορμὴν {{left sidenote|'''B'''}} ἵνα ἕυροι⊠· πρὸ ἡμερν γὰρ ξένος τις προσκλυτ⊠, σπερ ⊠ μοι, ἐν αὐλ τινος τῶν ἐνταῦθα Χριστιανῶν ἐτελεύτησε, πολλὰς ἐγκαταλελίφας⊠ κληρονόμους⊠ τ⊠ ατοῦ περιουσίας, καὶ τούτων ⊠ τινος μὴ παρενθεθέντος⊠, ⊠ ἐυρὼν⊠ ὁ ⊠, περ ἐγκατέλιπε ⊠ χρήματα, ἢ ἐν ταύτ μόνον τῇ κακίᾳ⊠ ἠρκεῖτο⊠, ⊠ ἕως λθε⊠ ⊠ τὼ ἐαυτῷ ⊠ , ἀλλ'  ἄνευ δέους ἢ συστολῆς⊠ ⊠ τν φιλοχρίστων ⊠ χρήματα, περ' οἷς⊠ δῆλον⊠ ὁ τελευτήσας ξένος, ⊠ ⊠· πρὸς⊠ δὲ τούτοις ἔξω αὐτοὺς⊠ ἢ ἐν φυλακῇ⊠;  τοῖς ποσὶν αὐτῶν ἐπιβαλὼν⊠ πέδας. Ἐγὼ τοίνυν ἐνταῦθα τῶν ἐμῶν συγγενῶν⊠ μεμονωμένην⊠ ⊠ ⊠ κληρονόμον⊠, εἴπερ⊠  Θεὸς ἐπινεύσειε⊠ τῇ νόσῳ ταύτῃ⊠ ⊠ πὼ⊠ ⊠ ἢ ἀθλίαν⊠ ψυχήν⊠ μοι. Οὐδενὸς⊠ δὲ ἕνεκεν ὑμᾶς {{left sidenote|'''C'''}} λυπῶμαι⊠, ἀλλ' ὑπὲρ πάντων⊠ τὸ ταπεινῆς⊠ κόρης⊠· φοβοῦμαι⊠ δὲ, μήπως⊠ ἀδίκως ληφθῇ⊠ χάριν ⊠ ἐμῆς ⊠ ⊠ μοι, ἢ⊠ περὶ τούτων⊠ πάλιν τῶν φιλοχρίστων⊠ παρὰ ⊠ ⊠. Διὸ ⊠, τέκνον, ⊠ μοι ⊠ λογίους ἄνδρας, ἢ , ἵνα μαρτυρωμένη αὐτοῖς, ὅτι οὐδὲν ἐνταῦθα τὸ ⊠ κέκτημαι, ἢ ὅτι ἡ κόρη⊠ αὐτὴ ἐλευθέρα⊠  ἀδέσποτος ὑπάρχει, ἢ⊠ παραμένουσιν⊠ ἡμῖν, ἄχρις⊠ ν ἴδῃς⊠ τὸ ἐπι⊠ νοσήματος τούτου, ὁ ⊠ ⊠ κατέχοντος, ⊠ γνωρίσῃς, ὅτι ⊠ ⊠ ἐμ ἀδελφός.}}
| 134 Ego ſtatim ut reſcii, accepta à Magiſtro facultate, ad illam me confero.{{right sidenote|''ad quam se confert:''}} Ut me vidit: Crede mihi, ait, fili, nec levi de cauſa; neque temere hunc ad me veniendi laborem ſuſcipere te volui; ſed Dei, operiſque præclari ac ſalutiferi causâ: ceterum ne te macera, ſi relicta tantiſper Laurâ tuâ, aliquod incommodi ſenſeris; ſed utilem negotii finem ante oculos habe. Audio enim dominantem hîc magiſtratum tyrannicè, perversè, injuſteque adminiſtrare rem ſuam, fortunis homines evertere, ac maximè imbecillos, accolas, hoſpites, tum apud quos occaſionem opportunè quamdam invenerit, ſpoliare facultatibus ſuis.{{right sidenote|'''E'''}} Nam ante dies aliquot, ut relatum eſt mihi, peregrinus quidam in atrio alicujus hîc Chriſtiani mortuus eſt, inſtitutis opum ſuarum hæredibus multis; eorum autem nemine coram hîc per id tempus comparente, occaſione arrepta, tyrannus quidquid reliquerat diripuit, involavit ipſe; neque verò hoc flagitio contentus fuit; neque hîc ſtetit inſatiabilis ejus avaritia; ſed palam, abſque ullo metu aut modo, Chriſtianorum, apud quos defunctus hoſpes perhumaniter habitus egerat, bona diripuit: atque ipſos inſuper ferrea compede adſtrictos conjecit in cuſtodiam. Et ego igitur, cognatis hîc meis deſtituta, hæredem aliquem, ſiquidem Deo viſum fuerit ad ſeſe ex hac infirmitate evocare miſeram atque afflictam hanc animam, nuncupabo. Nihil enim ita me cruciat, uti miſera hæc puella: quippe quam vereor ne ob exhibitum mihi in comitatu obſequium contra jus faſque comprehendant; deinde etiam Chriſtiani, qui me exceperunt hoſpitio. Quamobrem dato te precibus meis, fili, &amp; Arabes mihi viros delectos atque authoritate præditos adducito, ut eos teſtes adhibeam, nihil hîc omnino me poſſidere, virginemque hanc liberam eſſe ac nulli domino ſubjectam;{{right sidenote|'''F'''}} tum apud nos mane; donec morbi hujus, qui me graviter vehementerque exercet, eventum videris; atque ita genuinum te fratris mei filium exhibueris.
|- 
| 135 {{graeca|Ἀκούσας ἐν⊠ τατα παρὰ ⊠ ἐμῆς θείας, συμφέρον εἶναι ⊠ ⊠ αὐτῇ· ⊠ ἡμέρας ἱκανὰς ⊠, ⊠ τὸ ⊠ ἐξελθεῖν ἐπεθύμησα, ⊠ ἐπ τὴν Λαύραν ὑποστρέψαι· ἀλλ' ἐμαυτὸν κατακρίνας ⊠, ⊠ παρέμεινα ⊠, ⊠ χρονίως ⊠ ⊠  ⊠, ⊠ ἀναχωρῆσαι ἠθέλησα διὰ ⊠ ἐμοῦ συνειδότος σκανδάλου πάλιν, ⊠ ⊠ διὰ  ⊠ ἐπὶ τῶν λογισμῶν  ⊠ ⊠. Τελευταίως δὲ ⊠ ⊠ πρὸς τὸν ἐμὸν Ἐπιστάτην ἀπελθεῖν, ⊠ ⊠ αὐτόν, εἰς τί μέλει λήξειν τὸ πρᾶγμα, εἴτε ἐς ὑγείαν, ⊠ εἰς θάνατον. Ἀλλ' εἴθε ⊠ τοῦτο ἐξ ἀρχῆς ποιήσασθαι, ⊠ μὴ ⊠ ἐν μέσῳ κοσμικῶν ἐν ἀμελείᾳ ⊠ βισαι ἐπὶ τοσόν καιρόν.}}
| 135 Poſtquam iſta ex amita intellexeram, conſultius eſſe duxi ab ea non diſcedere;{{right sidenote|''hic diuturnioris apud caros moræ pertæſus,''}} at exactis iſtic diebus non paucis pænitere me facti cœpit, jamque è civitate cogitabam abire &amp; reverti in Lauram: ſed damnato mox conſilio, cohibui memet, &amp; permanſi: ac poſt tempus ſatis longum, otium iterum ſubrepſit ac tædium, placebatque proficiſci: ſed mea me denuo conſcientia inhibuit. Idemque mihi, cogitationibus preſſo impugnatoque, iterum ac tertio accidit. Tandem inquietus animi adire Magiſtrum tatui, atque ex eo quærere, quod res demum eſſet evaſura, ad ſanitatem, an ad mortem. Sed utinam iſtud eciſſem ab initio, neque vitam in medio ſecularium otioſam tam diu ſegnemque duxiſſem!&lt;noinclude&gt;&lt;!-- --&gt;
|}
{{rh|{{indent|''Julii Tomus III.''|4}}|{{spatium|0.2em|Eeee}} 2.|136 Erat}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d0c59tl8ps6gnw7snyyfy66gfnkfdyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Friedrich Hölderlin</title>
    <ns>102</ns>
    <id>84493</id>
    <revision>
      <id>274651</id>
      <parentid>274548</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* Friedrich Hölderlin (1770–1843) */</comment>
      <origin>274651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="742" sha1="009irm4ucgdphumn807ohltugmz7xr5" xml:space="preserve">== Friedrich Hölderlin (1770–1843) == 
[[File:FK Hiemer - Friedrich Hölderlin (Pastell 1792).jpg|thumb|center|Friedrich Hölderlin (1792), Franz Carl Hiemer]]

 
Poeta et scriptor Germanicus, philosophus atque interpres linguae Graecae antiquae, praesertim operum Sophoclis et Pindari.

= Opera =
* [[Ad Parcas]]
* [[Olim et nunc]]
* [[Curriculum vitae]]
* [[Brevitas]]
* [[Dimidium vitae]]
* [[Aetas vitae]]
* [[Maturi sunt, igne immersi, decocti]]


[[Categoria:Poetae]]
[[Categoria:Scriptores]]
[[Categoria:Scriptores Germaniae]]
{{DEFAULTSORT:Holderlin, Friedrich}}
[[Categoria:Scriptor-H]]
[[Categoria:Saeculi duodevicesimi scriptores]]
[[Categoria:Saeculi undevicesimi scriptores]]
[[Categoria:Philosophi]]
[[Categoria:Interpretes]]</text>
      <sha1>009irm4ucgdphumn807ohltugmz7xr5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fasciculus:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT 578-660.pdf</title>
    <ns>6</ns>
    <id>84547</id>
    <revision>
      <id>274590</id>
      <timestamp>2026-07-30T12:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{| class=&quot;wikitable&quot; |- ! Pagina !! Caput !! Notae marginales |- | 524 || DE S. STEPHANO SABAITATHAU... / COMMENTARIUS PREVIUS || Brevis Laure notitia; Sancti cultus; S. Saba, Laura Sabaitarum conditore. |- | 525 || § II. S. Stephanus consanguineus... || Joannes Damascenus; S. Stephanus nepos ejus; Legem Laurarum. |- | 526 || § II (cont.) / Epocha Alexandrina || Era Alexandrina; Martyrium Sabaitarum. |- | 527 || § II (cont.) / Martyrium || Martyrium viginti...'</comment>
      <origin>274590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7300" sha1="6djtpvo055rbc7cwyactcnwmdbz37we" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Pagina !! Caput !! Notae marginales
|-
| 524 || DE S. STEPHANO SABAITATHAU... / COMMENTARIUS PREVIUS || Brevis Laure notitia; Sancti cultus; S. Saba, Laura Sabaitarum conditore.
|-
| 525 || § II. S. Stephanus consanguineus... || Joannes Damascenus; S. Stephanus nepos ejus; Legem Laurarum.
|-
| 526 || § II (cont.) / Epocha Alexandrina || Era Alexandrina; Martyrium Sabaitarum.
|-
| 527 || § II (cont.) / Martyrium || Martyrium viginti monachorum; Anno DCCXCVI.
|-
| 528 || § III. Vitae chronotaxis || Acta a Papebrochio descripta; Vita icephala; Leontius Biographus.
|-
| 529 || § III (cont.) / Biographus || Leontius presbyter; Metaphrastes; Monasterium S. Saba Romanae Urbis.
|-
| 530 || § III (cont.) / Annotata || Vita S. Gregorii Agrigentini; Leontius presbyter &amp; Hegumenus.
|-
| 531 || VITA ACEPHALA / CAPUT I || Moritur Abbas Martyrius; S. Stephani sanctitas miraculis declaratur.
|-
| 532 || CAPUT I (cont.) || Hesychasterium; Sanctitas Christophori monachi.
|-
| 533 || CAPUT I (cont.) || S. Stephanus Missam celebrans; Oratio S. Stephani.
|-
| 534 || ANNOTATA D.P. || Hesychasterium; Spelunca ad Boream; Metaphrastes.
|-
| 535 || CAPUT II || S. Stephanus benedictione sola ostium recludit; Helias Patriarcha.
|-
| 536 || CAPUT II (cont.) || Ostium clausum aperiri jubet; Funes absconditos detegit.
|-
| 537 || CAPUT II (cont.) || Latrones duo; Ad Heliam Patriarcham abductum in Persidem.
|-
| 538 || CAPUT II (cont.) || Christophoro mortem in Perside praedicit.
|-
| 539 || CAPUT II (cont.) / CAPUT III || Oedipus mortis; In Perside sepultus.
|-
| 540 || CAPUT III || Energumenam sanat; In eremo cognoscit quid agatur in Laura.
|-
| 541 || CAPUT III (cont.) || Mulierem redeuntem ab eremo Calamonis; Sepulcra barbarorum.
|-
| 542 || CAPUT III (cont.) || Conspicit sub auroram in capreas pascere; Praedicit mortem Syrorum.
|-
| 543 || CAPUT III (cont.) || Turbas in Laura exsuscitas; Daemonibus ideo exsultantibus.
|-
| 544 || CAPUT IV || Succurrit periclitantibus discipulis; Cum invisibili Anachoreta colloquitur.
|-
| 545 || CAPUT IV (cont.) || Joannes Episcopus; A Saracenis ad fontem deductus.
|-
| 546 || CAPUT IV (cont.) || Vocem S. Stephani audit; Ab eo gratia recreatur.
|-
| 547 || CAPUT IV (cont.) || Esuriens pisce salato recreatur; Discipuli famelici; Anachoreta invisibilis.
|-
| 548 || ANNOTATA D.P. || Epirriptarium; Palma agrestis.
|-
| 549 || CAPUT V || Theodoro &amp; Basilio episcopatum ambientibus.
|-
| 550 || CAPUT V (cont.) || Theodorus ambitiosus; Eventum ejus praedicit.
|-
| 551 || CAPUT V (cont.) || Privatur Theodorus; Helia restituito.
|-
| 552 || CAPUT V (cont.) || Visionem exponit; Basilius monitum de episcopatu.
|-
| 553 || CAPUT V (cont.) || Basilius ad episcopatum invitatur; Visionem narrat.
|-
| 554 || CAPUT VI || Absens videt; Petronae fratris mortem praedicit.
|-
| 555 || CAPUT VI (cont.) || Petronae miraculum; Prope Jordanem pernoctans.
|-
| 556 || CAPUT VI (cont.) || S. Stephanus in Jordanem descendit; Obediens Cosmae discipulus.
|-
| 557 || CAPUT VI (cont.) || Fasciculi onus sentit; Angelus apparet.
|-
| 558 || CAPUT VI (cont.) || Servos a barbaris liberat; Praedictio impletur.
|-
| 559 || CAPUT VI (cont.) || Saecularis vitae pericula; Monachus saeculari vitae praeferens solitudinem.
|-
| 560 || CAPUT VI (cont.) || Quid simile alius experiri volens; Peccata quis ex eo pendet.
|-
| 561 || ANNOTATA D.P. / CAPUT VII || Varia S. Stephani miracula; Cum duobus anachoretis super aquas maris Mortui ambulat.
|-
| 562 || CAPUT VII (cont.) || Gazenus a sacro morbo laborans; Oleo sancto inunguitur.
|-
| 563 || CAPUT VII (cont.) || Sanatur; Syro discipulo matris mortem praedicit.
|-
| 564 || CAPUT VII (cont.) || Monachus desperans fugam; Miraculo ad poenitentiam revocatur.
|-
| 565 || CAPUT VII (cont.) || Tabula in praeceps statuitur; Claustrum ignotis clavis aperitur.
|-
| 566 || CAPUT VII (cont.) || Paramonarius; ANNOTATA D.P.
|-
| 567 || CAPUT VIII || Monachum fornicarium corrigit; Sanctimoniali periclitanti succurrit.
|-
| 568 || CAPUT VIII (cont.) || Peccatum occultum cognoscit; Ad poenitentiam hortatur.
|-
| 569 || CAPUT VIII (cont.) || Matrem monachi extremam aegritudinem praedicit; Virgo a Saracenis oppressa.
|-
| 570 || CAPUT VIII (cont.) || Virgo a Saraceno violari conata; Stephano opem ferente evadit.
|-
| 571 || CAPUT VIII (cont.) || Saracenus a virgine percussus; Arabes a monialibus laesi.
|-
| 572 || CAPUT VIII (cont.) || Cerva a venatoribus ad Senem confugit.
|-
| 573 || CAPUT IX || Aegyptius incurabili morbo laborans; Magarites ad fidem convertitur.
|-
| 574 || CAPUT IX (cont.) || Magarites inter Saracenos inviolatus servatur; Laborantibus in deserto fontem elicit.
|-
| 575 || CAPUT IX (cont.) || Georgius archipresbyter; Absconditas pecunias indicat; Promissam eleemosynam non dederat.
|-
| 576 || CAPUT IX (cont.) || Apocrisiarius apud S. Stephanum; Peccatum absens intelligit.
|-
| 577 || CAPUT IX (cont.) || De peccato in ecstasi revelatur; Ad poenitentiam hortatur.
|-
| 578 || CAPUT IX (cont.) / CAPUT X || Leontius ab eo liberatur, fit discipulus S. Stephani.
|-
| 579 || CAPUT X (cont.) || Graviter tentatur a daemone blasphemiae; Ad desperationem adducitur.
|-
| 580 || CAPUT X (cont.) || Tandem S. Stephano se committit; Ab eo sanatur.
|-
| 581 || CAPUT X (cont.) || Iterum tentatur; Liberatur; Febrim recipiens sanatur.
|-
| 582 || CAPUT X (cont.) || Idem obsequium corripitur; Alias febreculas recipiens sanatur.
|-
| 583 || CAPUT X (cont.) || ANNOTATA D.P.
|-
| 584 || CAPUT XI || Absens, occulta, futura exponit; Cum secreto anachoreta colloquitur.
|-
| 585 || CAPUT XI (cont.) || Aquae divinitus concessae odor fragrantiam cognoscit; Amita Leontii Hierosolymis accersitur.
|-
| 586 || CAPUT XI (cont.) || Amitae mortem imminenter praedicit; Consulto Thomae Patriarchae recurrit in Lauram.
|-
| 587 || CAPUT XI (cont.) || Amitae sanitatem praedicit; Per Missae Sacrificium confirmatur in fide.
|-
| 588 || CAPUT XI (cont.) || Anachoretam latentem ascendit in montem; Magistro rogante respondet.
|-
| 589 || CAPUT XI (cont.) || Anachoretae formam &amp; vitam describit.
|-
| 590 || ANNOTATA D.P. / CAPUT XII || Absens apparet; Discipulorum tentationes occultas &amp; errata recenset &amp; corripit.
|-
| 591 || CAPUT XII (cont.) || Leontio dormienti apparet; Somno castigat negligentiam.
|-
| 592 || CAPUT XII (cont.) || Discipulis arcanis in visione nocturna; Manifeste se revelat.
|-
| 593 || CAPUT XII (cont.) || Discipulos publice redarguit; Gravis alterius tentatio.
|-
| 594 || CAPUT XII (cont.) || Monachum vitae monasticae male simulantem corripit.
|-
| 595 || CAPUT XII (cont.) || Neganti singulatim peccata enumerat.
|-
| 596 || CAPUT XII (cont.) || ANNOTATA D.P.
|-
| 597 || CAPUT XIII || Spiritu sancto afflatus discipulos hortatur ad compunctionem.
|-
| 598 || CAPUT XIII (cont.) || Adhortatur ad virtutem, vigilantiamque in oratione &amp; psalmodia.
|-
| 599 || CAPUT XIII (cont.) || Ad passionum mortificationem &amp; sanctorum imitationem.
|-
| 600 || CAPUT XIII (cont.) || Senex praescius mortis suae tranquillisime obit.
|-
| 601 || CAPUT XIII (cont.) || Qualia etiam nunc in mundo supersunt.
|-
| 602 || CAPUT XIV || Officia in proximum; Commiseratio maxima erga bruta animantia.
|-
| 603 || CAPUT XIV (cont.) || De virtutibus &amp; vitiis definientis; ANNOTATA D.P.
|}</text>
      <sha1>6djtpvo055rbc7cwyactcnwmdbz37we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Poeseos Latinae specimina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84548</id>
    <revision>
      <id>274592</id>
      <timestamp>2026-07-30T15:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4070" sha1="5r9zylkut616znsp36xuvrhxfmbivkh" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Venceslaus Aloisius Svoboda
|OperaeTitulus=Poëseos Latinae specimina
|OperaeWikiPagina=
|Annus= 1832
|SubTitulus=
|Genera=Carmina
|Editio=Pragae 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJGoogleBooks]
}} 

===Propria===
*[[Ode dedicatoria]]
*[[Praefatio]]
*[[Mundi creatio]]
*[[Hymnus Israëlitaru]]
*[[Ad Christum recens natum]]
*[[In Sudetis]]
*[[De D. J. C. Resurrectione]]
*[[In Pacem]]
*[[Ad Caesarem, ut redux veniat]]
*[[Ad Caesarem aegrotum]]
*[[Augustis Austriae Pragam visentibus]]
*[[Ad Caesaris effigiem,]]
*[[Ad navem Columbi]]
*[[Genius Americae ad Columbum]]
*[[Ad D. Episcopum Ruzicka]]
*[[Carmen saeculare]]
*[[Ad D. Fr. Poellner]]
*[[Nicolao Plahl]]
*[[Valedictio]]
*[[Grates magistro]]
*[[Monologus Horatiae]]
*[[Epigrammata (Svoboda)|Epigrammata]]
*[[Lupus et gruis fabula]]
*[[Duo milites]]
*[[Gladiatores (Svoboda)|Gladiatores]]
===B. Germanica versû latino reddita===
*[[Lupus et opilio]] (fabula [[Gotthold Ephraim Lessing|Lessing]])
*[[Sus et quercus]] (item)
*[[Ad tumulum patris]] ([[Scriptor: Matthias Claudius|Claudius]])
*[[Prisci vates]] (''Sänger der Vorwelt'', [[Scriptor:Fridericus Schillerus|Schiller]]) 
*[[Elegia Michaelis Denis|Elegia]] (''Sineds Klage'', [[Scriptor:Michael Denis|Michael Denis]])
*[[Psalmus vernalis]] (''Frühlingsfeier'', [[Scriptor:Fridericus Amadeus Klopstock|Klopstock]])
*[[Ad Deum]] (''Gott im Ungewitter'', [[Scriptor:Ioannes Petrus Uz|Uz]])
*[[Hymnus (Kleist)|Hymnus]] ([[Scriptor:Christianus Ewaldus de Kleist|Christianus Ew. Kleist]])
*[[Jovis Aquila]] ([[Scriptor:Iosephus Meinert|Joseph Meinert]])
*[[Superbia]] (''Der Einzige'', [[Scriptor:Ioannes Henricus de Collin|I. H. v. Collin]])
*[[Psalmus]] (''Das Vaterunser'', [[Scriptor:Fridericus Amadeus Klopstock|Klopstock]])
*[[Hostium adventus]] ([[Scriptor:Ioannes Iacobus Dusch|Dusch]])
===C. Graeca latino versû reddita===
* [[Gnomicorum sententiae]]
* [[Epigrammata ex Anthologia (Svoboda)|Epigrammata ex Anthologia]]
* [[Callini Elegia]]
* [[Tyrtaei Elegia prima]]
* [[Tyrtaei Elegia secunda|— — secunda]]
* [[Tyrtaei Elegia tertia|— — tertia]]
* [[Mimnermi Elegia]]
* [[Solonis aureum carmen]]
* [[Anacreontis Ad Lyram]]
* [[Anacreontis Ad Columbam|— — Ad Columbam]]
* [[Anacreontis Ad se ipsum|— — Ad se ipsum]]
* [[Anacreontis De vita curis vacua|— — De vitâ curis vacua]]
* [[Anacreontis Ad Vulcanum|— — Ad Vulcanum]]
* [[Anacreontis Bibendi necessitas|— — Bibendi necessitas]]
* [[Anacreontis Ad Bathyllum|— — Ad Bathyllum]]
* [[Anacreontis Ad se ipsum|— — Ad se ipsum]]
* [[Anacreontis Ad Ver|— — Ad Ver]]
* [[Anacreontis Ad Cicadam|— — Ad Cicadam]]
* [[Anacreontis Ad se ipsum|— — Ad se ipsum]]
* [[Anacreontis Ad Dianam|— — Ad Dianam]]
*[[Theocriti ad Colum]]
*[[Erinnae ad Romam]]
*Hymni Homerici:
:* [[Hymnus ad Bacchum (Svoboda)|Ad Bacchum]]
:* [[Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)|Ad Vulcanum]]
:* [[Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)|Ad Bacchum]]
:* [[Hymnus ad Dianam (Svoboda)|Ad Dianam]]
:* [[Hymnus ad Minervam (Svoboda)|Ad Minervam]]
:* [[Hymnus ad Terram (Svoboda)|Ad Terram]]
:* [[Hymnus ad Solem (Svoboda)|Ad Solem]]
:* [[Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)|Ad Castorem et Pollucem]]
:* [[Hymnus ad Martem (Svoboda)|Ad Martem]]
*Ex ''Iliade'' fragmenta:
:* [[Ulyssis oratio]]
:* [[Agmina in pugnam procedunt]]
:* [[Proelii initium]]
:* [[Hectoris discessus]]
:* [[Jupiter vetat opem ferre Deos]]
:* [[Hectoris de Ajace victoria]]
:* [[Neptunus excitat Graecos]]
:* [[Graecorum victoria]]
:* [[Apollo Hectorem erigit]]
:* [[Achillis scutum]]
:* [[Achilles puguam adparat]]
:* [[Trojani Hectorem lugent]]
:* [[Priamus ad Achillem]]
:* [[Hectoris exsequiae]]
*[[Ulysses ad Polyphemum ex Odyssea|Ulysses ad Polyphemum ex ''Odyssea'']]
*[[Canis carnem ferens]] (''fabula Aesopica'')
*[[Vulpes et uva (Svoboda)|Vulpes et uva]]
===D. Carmina rhythmica===
*[[Psalmus (Svoboda)|Psalmus]]
*[[Hymnus ante sacram orationem]]
*[[Ad Beatissimam]]
*[[Ad Eandem]]
*[[Virtutes Cardinales]]
*[[Hymnus Austriacus.]]
*[[Hymnus saecularis de Divo Joanne N.]]</text>
      <sha1>5r9zylkut616znsp36xuvrhxfmbivkh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274593</id>
      <parentid>274592</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4071" sha1="3jfmzmnctkikkwyx0d6pcxuma3q89we" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Venceslaus Aloisius Svoboda
|OperaeTitulus=Poëseos Latinae specimina
|OperaeWikiPagina=
|Annus= 1832
|SubTitulus=
|Genera=Carmina
|Editio=Pragae 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}} 

===Propria===
*[[Ode dedicatoria]]
*[[Praefatio]]
*[[Mundi creatio]]
*[[Hymnus Israëlitaru]]
*[[Ad Christum recens natum]]
*[[In Sudetis]]
*[[De D. J. C. Resurrectione]]
*[[In Pacem]]
*[[Ad Caesarem, ut redux veniat]]
*[[Ad Caesarem aegrotum]]
*[[Augustis Austriae Pragam visentibus]]
*[[Ad Caesaris effigiem,]]
*[[Ad navem Columbi]]
*[[Genius Americae ad Columbum]]
*[[Ad D. Episcopum Ruzicka]]
*[[Carmen saeculare]]
*[[Ad D. Fr. Poellner]]
*[[Nicolao Plahl]]
*[[Valedictio]]
*[[Grates magistro]]
*[[Monologus Horatiae]]
*[[Epigrammata (Svoboda)|Epigrammata]]
*[[Lupus et gruis fabula]]
*[[Duo milites]]
*[[Gladiatores (Svoboda)|Gladiatores]]
===B. Germanica versû latino reddita===
*[[Lupus et opilio]] (fabula [[Gotthold Ephraim Lessing|Lessing]])
*[[Sus et quercus]] (item)
*[[Ad tumulum patris]] ([[Scriptor: Matthias Claudius|Claudius]])
*[[Prisci vates]] (''Sänger der Vorwelt'', [[Scriptor:Fridericus Schillerus|Schiller]]) 
*[[Elegia Michaelis Denis|Elegia]] (''Sineds Klage'', [[Scriptor:Michael Denis|Michael Denis]])
*[[Psalmus vernalis]] (''Frühlingsfeier'', [[Scriptor:Fridericus Amadeus Klopstock|Klopstock]])
*[[Ad Deum]] (''Gott im Ungewitter'', [[Scriptor:Ioannes Petrus Uz|Uz]])
*[[Hymnus (Kleist)|Hymnus]] ([[Scriptor:Christianus Ewaldus de Kleist|Christianus Ew. Kleist]])
*[[Jovis Aquila]] ([[Scriptor:Iosephus Meinert|Joseph Meinert]])
*[[Superbia]] (''Der Einzige'', [[Scriptor:Ioannes Henricus de Collin|I. H. v. Collin]])
*[[Psalmus]] (''Das Vaterunser'', [[Scriptor:Fridericus Amadeus Klopstock|Klopstock]])
*[[Hostium adventus]] ([[Scriptor:Ioannes Iacobus Dusch|Dusch]])
===C. Graeca latino versû reddita===
* [[Gnomicorum sententiae]]
* [[Epigrammata ex Anthologia (Svoboda)|Epigrammata ex Anthologia]]
* [[Callini Elegia]]
* [[Tyrtaei Elegia prima]]
* [[Tyrtaei Elegia secunda|— — secunda]]
* [[Tyrtaei Elegia tertia|— — tertia]]
* [[Mimnermi Elegia]]
* [[Solonis aureum carmen]]
* [[Anacreontis Ad Lyram]]
* [[Anacreontis Ad Columbam|— — Ad Columbam]]
* [[Anacreontis Ad se ipsum|— — Ad se ipsum]]
* [[Anacreontis De vita curis vacua|— — De vitâ curis vacua]]
* [[Anacreontis Ad Vulcanum|— — Ad Vulcanum]]
* [[Anacreontis Bibendi necessitas|— — Bibendi necessitas]]
* [[Anacreontis Ad Bathyllum|— — Ad Bathyllum]]
* [[Anacreontis Ad se ipsum|— — Ad se ipsum]]
* [[Anacreontis Ad Ver|— — Ad Ver]]
* [[Anacreontis Ad Cicadam|— — Ad Cicadam]]
* [[Anacreontis Ad se ipsum|— — Ad se ipsum]]
* [[Anacreontis Ad Dianam|— — Ad Dianam]]
*[[Theocriti ad Colum]]
*[[Erinnae ad Romam]]
*Hymni Homerici:
:* [[Hymnus ad Bacchum (Svoboda)|Ad Bacchum]]
:* [[Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)|Ad Vulcanum]]
:* [[Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)|Ad Bacchum]]
:* [[Hymnus ad Dianam (Svoboda)|Ad Dianam]]
:* [[Hymnus ad Minervam (Svoboda)|Ad Minervam]]
:* [[Hymnus ad Terram (Svoboda)|Ad Terram]]
:* [[Hymnus ad Solem (Svoboda)|Ad Solem]]
:* [[Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)|Ad Castorem et Pollucem]]
:* [[Hymnus ad Martem (Svoboda)|Ad Martem]]
*Ex ''Iliade'' fragmenta:
:* [[Ulyssis oratio]]
:* [[Agmina in pugnam procedunt]]
:* [[Proelii initium]]
:* [[Hectoris discessus]]
:* [[Jupiter vetat opem ferre Deos]]
:* [[Hectoris de Ajace victoria]]
:* [[Neptunus excitat Graecos]]
:* [[Graecorum victoria]]
:* [[Apollo Hectorem erigit]]
:* [[Achillis scutum]]
:* [[Achilles puguam adparat]]
:* [[Trojani Hectorem lugent]]
:* [[Priamus ad Achillem]]
:* [[Hectoris exsequiae]]
*[[Ulysses ad Polyphemum ex Odyssea|Ulysses ad Polyphemum ex ''Odyssea'']]
*[[Canis carnem ferens]] (''fabula Aesopica'')
*[[Vulpes et uva (Svoboda)|Vulpes et uva]]
===D. Carmina rhythmica===
*[[Psalmus (Svoboda)|Psalmus]]
*[[Hymnus ante sacram orationem]]
*[[Ad Beatissimam]]
*[[Ad Eandem]]
*[[Virtutes Cardinales]]
*[[Hymnus Austriacus.]]
*[[Hymnus saecularis de Divo Joanne N.]]</text>
      <sha1>3jfmzmnctkikkwyx0d6pcxuma3q89we</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274638</id>
      <parentid>274593</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T20:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* B. Germanica versû latino reddita */</comment>
      <origin>274638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="spw99hfqhpmvt9t0rqd6i465y2wclxi" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Venceslaus Aloisius Svoboda
|OperaeTitulus=Poëseos Latinae specimina
|OperaeWikiPagina=
|Annus= 1832
|SubTitulus=
|Genera=Carmina
|Editio=Pragae 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}} 

===Propria===
*[[Ode dedicatoria]]
*[[Praefatio]]
*[[Mundi creatio]]
*[[Hymnus Israëlitaru]]
*[[Ad Christum recens natum]]
*[[In Sudetis]]
*[[De D. J. C. Resurrectione]]
*[[In Pacem]]
*[[Ad Caesarem, ut redux veniat]]
*[[Ad Caesarem aegrotum]]
*[[Augustis Austriae Pragam visentibus]]
*[[Ad Caesaris effigiem,]]
*[[Ad navem Columbi]]
*[[Genius Americae ad Columbum]]
*[[Ad D. Episcopum Ruzicka]]
*[[Carmen saeculare]]
*[[Ad D. Fr. Poellner]]
*[[Nicolao Plahl]]
*[[Valedictio]]
*[[Grates magistro]]
*[[Monologus Horatiae]]
*[[Epigrammata (Svoboda)|Epigrammata]]
*[[Lupus et gruis fabula]]
*[[Duo milites]]
*[[Gladiatores (Svoboda)|Gladiatores]]
===B. Germanica versû latino reddita===
*[[Lupus et opilio]] (fabula [[Gotthold Ephraim Lessing|Lessing]])
*[[Sus et quercus]] (item)
*[[Ad tumulum patris]] ([[Scriptor: Matthias Claudius|Claudius]])
*[[Prisci vates]] (''Sänger der Vorwelt'', [[Scriptor:Fridericus Schillerus|Schiller]]) 
*[[Elegia Michaelis Denis|Elegia]] (''Sineds Klage'', [[Scriptor:Michael Denis|Michael Denis]])
*[[Psalmus vernalis]] (''Frühlingsfeier'', [[Scriptor:Fridericus Amadeus Klopstock|Klopstock]])
*[[Ad Deum]] (''Gott im Ungewitter'', [[Scriptor:Ioannes Petrus Uz|Uz]])
*[[Hymnus (Kleist)|Hymnus]] ([[Scriptor:Christianus Ewaldus de Kleist|Christianus Ew. Kleist]])
*[[Jovis Aquila]] ([[Scriptor:Iosephus Meinert|Joseph Meinert]])
*[[Superbia]] (''Der Einzige'', [[Scriptor:Ioannes Henricus de Collin|I. H. v. Collin]])
*[[Psalmus (Klopstock)|Psalmus]] (''Das Vaterunser'', [[Scriptor:Fridericus Amadeus Klopstock|Klopstock]])
*[[Hostium adventus]] ([[Scriptor:Ioannes Iacobus Dusch|Dusch]])

===C. Graeca latino versû reddita===
* [[Gnomicorum sententiae]]
* [[Epigrammata ex Anthologia (Svoboda)|Epigrammata ex Anthologia]]
* [[Callini Elegia]]
* [[Tyrtaei Elegia prima]]
* [[Tyrtaei Elegia secunda|— — secunda]]
* [[Tyrtaei Elegia tertia|— — tertia]]
* [[Mimnermi Elegia]]
* [[Solonis aureum carmen]]
* [[Anacreontis Ad Lyram]]
* [[Anacreontis Ad Columbam|— — Ad Columbam]]
* [[Anacreontis Ad se ipsum|— — Ad se ipsum]]
* [[Anacreontis De vita curis vacua|— — De vitâ curis vacua]]
* [[Anacreontis Ad Vulcanum|— — Ad Vulcanum]]
* [[Anacreontis Bibendi necessitas|— — Bibendi necessitas]]
* [[Anacreontis Ad Bathyllum|— — Ad Bathyllum]]
* [[Anacreontis Ad se ipsum|— — Ad se ipsum]]
* [[Anacreontis Ad Ver|— — Ad Ver]]
* [[Anacreontis Ad Cicadam|— — Ad Cicadam]]
* [[Anacreontis Ad se ipsum|— — Ad se ipsum]]
* [[Anacreontis Ad Dianam|— — Ad Dianam]]
*[[Theocriti ad Colum]]
*[[Erinnae ad Romam]]
*Hymni Homerici:
:* [[Hymnus ad Bacchum (Svoboda)|Ad Bacchum]]
:* [[Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)|Ad Vulcanum]]
:* [[Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)|Ad Bacchum]]
:* [[Hymnus ad Dianam (Svoboda)|Ad Dianam]]
:* [[Hymnus ad Minervam (Svoboda)|Ad Minervam]]
:* [[Hymnus ad Terram (Svoboda)|Ad Terram]]
:* [[Hymnus ad Solem (Svoboda)|Ad Solem]]
:* [[Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)|Ad Castorem et Pollucem]]
:* [[Hymnus ad Martem (Svoboda)|Ad Martem]]
*Ex ''Iliade'' fragmenta:
:* [[Ulyssis oratio]]
:* [[Agmina in pugnam procedunt]]
:* [[Proelii initium]]
:* [[Hectoris discessus]]
:* [[Jupiter vetat opem ferre Deos]]
:* [[Hectoris de Ajace victoria]]
:* [[Neptunus excitat Graecos]]
:* [[Graecorum victoria]]
:* [[Apollo Hectorem erigit]]
:* [[Achillis scutum]]
:* [[Achilles puguam adparat]]
:* [[Trojani Hectorem lugent]]
:* [[Priamus ad Achillem]]
:* [[Hectoris exsequiae]]
*[[Ulysses ad Polyphemum ex Odyssea|Ulysses ad Polyphemum ex ''Odyssea'']]
*[[Canis carnem ferens]] (''fabula Aesopica'')
*[[Vulpes et uva (Svoboda)|Vulpes et uva]]
===D. Carmina rhythmica===
*[[Psalmus (Svoboda)|Psalmus]]
*[[Hymnus ante sacram orationem]]
*[[Ad Beatissimam]]
*[[Ad Eandem]]
*[[Virtutes Cardinales]]
*[[Hymnus Austriacus.]]
*[[Hymnus saecularis de Divo Joanne N.]]</text>
      <sha1>spw99hfqhpmvt9t0rqd6i465y2wclxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Solonis aureum carmen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84549</id>
    <revision>
      <id>274594</id>
      <timestamp>2026-07-30T16:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4153" sha1="ngh591ypm2xblil4dhcc2s81ggjuvg2" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Solo
|OperaeTitulus=Aureum carmen
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 13 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;Μνημοσύνης καὶ Ζηνὸς Ὀλυμπίου...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Mimnermi Elegia
|AnteNomen=Mimnermi Elegia
|Post=Anacreontis Ad Lyram
|PostNomen=Anacreontis Ad Lyram
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Mnemosynes magnique Jovis ter candida proles,
      Musae Pierides, vota fovete mea!
Vos a Dîs superis res impetrate secundas,
      Famâque in populis utar ut usque bonâ,
Ut dulcis habear sociis, at acerbus iniquis,
      Adversis timear, diligar usque bonis.
Divitias equidem cupio; non rite paratas
      Horreo; poena etenim denique certa venit.
Solae equidem, quas Dî dederint mortalibus aequi,
      Omnem per vitam nos comitantur opes.
Quas homines violenter avent, non sponte sequuntur
      Dextram avidam, — partae scilicet arte malâ, —
Invitaeque manent. Damnum mox ingruit atrum:
      Ut scintilla ignes parva repente ciet,
Exilis primum, dirâ vi denique surgens.
      Injuste haud longo tempore parta manent.
Cunctorum finem Pater exspicit. Utque repente
      Vere novo ventus nubila foeda fugat,
Qui, postquam ponto vastos exciverat imo
      Fluctûs, frugiferae jam sata laeta fero
Impete depopulat terrae, lucemque reducit
      Coelos adtingens, splendida tecta Deûm,
Unde jubar solis lato splendescit in orbe
      Terrarum, hinc illinc nubila coeca fugans:
Talis et est vindicta Jovis. Non quaelibet ejus
      Iram, ut mortali, culpa repente movet.
Nil unquam latuit prorsus : mens conscia noxae
      Vidit, utut latitans, emicuisse nefas.
Poenas jam celerat, jam differt. Sique scelestus 
      Fugerit, ut lento Poena sequuta gradû,
Certa tamen venit. Mox, etsi innoxia, poenas
      Pravorum soboles posteritasque dabit. 
Mens mortalibus haec pariter, pravisque probisque
      Magnanimum sese quilibet esse putat,
Dum sortem ignorat duram; mox ejulat idem.
      Ante spei vanae credula corda damus.
Si quem vis validi cruciarit noxia morbi;
      Jam cupidâ sese mente valere videt.
Ignavus forti sese virtute decorum,
      Deformis fingit ora venusta sibi.
Pauper, egestatis qui suffert forte labores;
      Jam sibi magnificas illico spondet opes.
Hinc illinc agimus quaestum. Secat ille phaselo
      Cetiferum, cupiens lucra referre domum,
Oceanum, rapide ventis agitatus iniquis,
      Audax, atque animae prodigus ipse suae.
Frugifera arva secans alius desudat in annum,
      Estque illi curae praeter aratra nihil.
Victum alius, doctus Vulcani et Palladis artes,
      Adsiduâ solers quaerit ubique manû.
Alter, Olympiadum Musarum munera nactus,
      Jucundos placidâ temperat arte modos.
Vatem alium finxit teli jaculator Apollo; et
      Praescius ille procul fata venire videt,
Quae Superi statuunt. At ineluctabile fatum
      Vertere nulla ales, victima nulla potest,
Nec medici, quamvis magni medicamina Phoebi
      Docti, vis ullam prospera praestat opem.
Saepe levi e plagâ morbus lethalis oritur,
      Solvere quem tandem nulla medela queat.
Dira lues illum morbi dum vexat iniqui;
      Tangit eum medici dextra, statimque valet.
Fert Fortuna malas sortes, eademque secundas;
      Sed frustra fugias, quae statuere Dii.
Consiliis obsunt infesta pericula cunctis,
      Quo vergat coeptum, non videt auctor, opus.
Qui sibi conatû magnos spondebat honores,
      Incidit imprudens in mala dura modo.
Dî proba quaeque juvant, quae quis molitur; honeste
      Audaces fati Diva benigna juvat.
Nulla tamen nummis signatur meta legendis.
      Nam si quis nostrum plurima possideat;
Plura tamen cupiet. Jam quis satiaverit omnes?
      Mortali norunt pendere lucra Dii;
Inde malum saepe exoritur, quod Jupiter ultor
     Mittit, et hunc isthinc, illum aliunde ferit.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Mimnermi Elegia
|AnteNomen=Mimnermi Elegia
|Post=Anacreontis Ad Lyram
|PostNomen=Anacreontis Ad Lyram
}}</text>
      <sha1>ngh591ypm2xblil4dhcc2s81ggjuvg2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274600</id>
      <parentid>274594</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4165" sha1="fc9ksrgvi2v5w7ruerk3vhizgz9owed" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Solo
|OperaeTitulus=Aureum carmen
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 13 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;Μνημοσύνης καὶ Ζηνὸς Ὀλυμπίου...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Anacreontis Ad Dianam
|AnteNomen=Anacreontis Ad Dianam
|Post=Anacreontis Ad Lyram
|PostNomen=Anacreontis Ad Lyram
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Mnemosynes magnique Jovis ter candida proles,
      Musae Pierides, vota fovete mea!
Vos a Dîs superis res impetrate secundas,
      Famâque in populis utar ut usque bonâ,
Ut dulcis habear sociis, at acerbus iniquis,
      Adversis timear, diligar usque bonis.
Divitias equidem cupio; non rite paratas
      Horreo; poena etenim denique certa venit.
Solae equidem, quas Dî dederint mortalibus aequi,
      Omnem per vitam nos comitantur opes.
Quas homines violenter avent, non sponte sequuntur
      Dextram avidam, — partae scilicet arte malâ, —
Invitaeque manent. Damnum mox ingruit atrum:
      Ut scintilla ignes parva repente ciet,
Exilis primum, dirâ vi denique surgens.
      Injuste haud longo tempore parta manent.
Cunctorum finem Pater exspicit. Utque repente
      Vere novo ventus nubila foeda fugat,
Qui, postquam ponto vastos exciverat imo
      Fluctûs, frugiferae jam sata laeta fero
Impete depopulat terrae, lucemque reducit
      Coelos adtingens, splendida tecta Deûm,
Unde jubar solis lato splendescit in orbe
      Terrarum, hinc illinc nubila coeca fugans:
Talis et est vindicta Jovis. Non quaelibet ejus
      Iram, ut mortali, culpa repente movet.
Nil unquam latuit prorsus : mens conscia noxae
      Vidit, utut latitans, emicuisse nefas.
Poenas jam celerat, jam differt. Sique scelestus 
      Fugerit, ut lento Poena sequuta gradû,
Certa tamen venit. Mox, etsi innoxia, poenas
      Pravorum soboles posteritasque dabit. 
Mens mortalibus haec pariter, pravisque probisque
      Magnanimum sese quilibet esse putat,
Dum sortem ignorat duram; mox ejulat idem.
      Ante spei vanae credula corda damus.
Si quem vis validi cruciarit noxia morbi;
      Jam cupidâ sese mente valere videt.
Ignavus forti sese virtute decorum,
      Deformis fingit ora venusta sibi.
Pauper, egestatis qui suffert forte labores;
      Jam sibi magnificas illico spondet opes.
Hinc illinc agimus quaestum. Secat ille phaselo
      Cetiferum, cupiens lucra referre domum,
Oceanum, rapide ventis agitatus iniquis,
      Audax, atque animae prodigus ipse suae.
Frugifera arva secans alius desudat in annum,
      Estque illi curae praeter aratra nihil.
Victum alius, doctus Vulcani et Palladis artes,
      Adsiduâ solers quaerit ubique manû.
Alter, Olympiadum Musarum munera nactus,
      Jucundos placidâ temperat arte modos.
Vatem alium finxit teli jaculator Apollo; et
      Praescius ille procul fata venire videt,
Quae Superi statuunt. At ineluctabile fatum
      Vertere nulla ales, victima nulla potest,
Nec medici, quamvis magni medicamina Phoebi
      Docti, vis ullam prospera praestat opem.
Saepe levi e plagâ morbus lethalis oritur,
      Solvere quem tandem nulla medela queat.
Dira lues illum morbi dum vexat iniqui;
      Tangit eum medici dextra, statimque valet.
Fert Fortuna malas sortes, eademque secundas;
      Sed frustra fugias, quae statuere Dii.
Consiliis obsunt infesta pericula cunctis,
      Quo vergat coeptum, non videt auctor, opus.
Qui sibi conatû magnos spondebat honores,
      Incidit imprudens in mala dura modo.
Dî proba quaeque juvant, quae quis molitur; honeste
      Audaces fati Diva benigna juvat.
Nulla tamen nummis signatur meta legendis.
      Nam si quis nostrum plurima possideat;
Plura tamen cupiet. Jam quis satiaverit omnes?
      Mortali norunt pendere lucra Dii;
Inde malum saepe exoritur, quod Jupiter ultor
     Mittit, et hunc isthinc, illum aliunde ferit.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Mimnermi Elegia
|AnteNomen=Mimnermi Elegia
|Post=Anacreontis Ad Lyram
|PostNomen=Anacreontis Ad Lyram
}}</text>
      <sha1>fc9ksrgvi2v5w7ruerk3vhizgz9owed</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274615</id>
      <parentid>274600</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4153" sha1="ngh591ypm2xblil4dhcc2s81ggjuvg2" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Solo
|OperaeTitulus=Aureum carmen
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 13 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;Μνημοσύνης καὶ Ζηνὸς Ὀλυμπίου...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Mimnermi Elegia
|AnteNomen=Mimnermi Elegia
|Post=Anacreontis Ad Lyram
|PostNomen=Anacreontis Ad Lyram
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Mnemosynes magnique Jovis ter candida proles,
      Musae Pierides, vota fovete mea!
Vos a Dîs superis res impetrate secundas,
      Famâque in populis utar ut usque bonâ,
Ut dulcis habear sociis, at acerbus iniquis,
      Adversis timear, diligar usque bonis.
Divitias equidem cupio; non rite paratas
      Horreo; poena etenim denique certa venit.
Solae equidem, quas Dî dederint mortalibus aequi,
      Omnem per vitam nos comitantur opes.
Quas homines violenter avent, non sponte sequuntur
      Dextram avidam, — partae scilicet arte malâ, —
Invitaeque manent. Damnum mox ingruit atrum:
      Ut scintilla ignes parva repente ciet,
Exilis primum, dirâ vi denique surgens.
      Injuste haud longo tempore parta manent.
Cunctorum finem Pater exspicit. Utque repente
      Vere novo ventus nubila foeda fugat,
Qui, postquam ponto vastos exciverat imo
      Fluctûs, frugiferae jam sata laeta fero
Impete depopulat terrae, lucemque reducit
      Coelos adtingens, splendida tecta Deûm,
Unde jubar solis lato splendescit in orbe
      Terrarum, hinc illinc nubila coeca fugans:
Talis et est vindicta Jovis. Non quaelibet ejus
      Iram, ut mortali, culpa repente movet.
Nil unquam latuit prorsus : mens conscia noxae
      Vidit, utut latitans, emicuisse nefas.
Poenas jam celerat, jam differt. Sique scelestus 
      Fugerit, ut lento Poena sequuta gradû,
Certa tamen venit. Mox, etsi innoxia, poenas
      Pravorum soboles posteritasque dabit. 
Mens mortalibus haec pariter, pravisque probisque
      Magnanimum sese quilibet esse putat,
Dum sortem ignorat duram; mox ejulat idem.
      Ante spei vanae credula corda damus.
Si quem vis validi cruciarit noxia morbi;
      Jam cupidâ sese mente valere videt.
Ignavus forti sese virtute decorum,
      Deformis fingit ora venusta sibi.
Pauper, egestatis qui suffert forte labores;
      Jam sibi magnificas illico spondet opes.
Hinc illinc agimus quaestum. Secat ille phaselo
      Cetiferum, cupiens lucra referre domum,
Oceanum, rapide ventis agitatus iniquis,
      Audax, atque animae prodigus ipse suae.
Frugifera arva secans alius desudat in annum,
      Estque illi curae praeter aratra nihil.
Victum alius, doctus Vulcani et Palladis artes,
      Adsiduâ solers quaerit ubique manû.
Alter, Olympiadum Musarum munera nactus,
      Jucundos placidâ temperat arte modos.
Vatem alium finxit teli jaculator Apollo; et
      Praescius ille procul fata venire videt,
Quae Superi statuunt. At ineluctabile fatum
      Vertere nulla ales, victima nulla potest,
Nec medici, quamvis magni medicamina Phoebi
      Docti, vis ullam prospera praestat opem.
Saepe levi e plagâ morbus lethalis oritur,
      Solvere quem tandem nulla medela queat.
Dira lues illum morbi dum vexat iniqui;
      Tangit eum medici dextra, statimque valet.
Fert Fortuna malas sortes, eademque secundas;
      Sed frustra fugias, quae statuere Dii.
Consiliis obsunt infesta pericula cunctis,
      Quo vergat coeptum, non videt auctor, opus.
Qui sibi conatû magnos spondebat honores,
      Incidit imprudens in mala dura modo.
Dî proba quaeque juvant, quae quis molitur; honeste
      Audaces fati Diva benigna juvat.
Nulla tamen nummis signatur meta legendis.
      Nam si quis nostrum plurima possideat;
Plura tamen cupiet. Jam quis satiaverit omnes?
      Mortali norunt pendere lucra Dii;
Inde malum saepe exoritur, quod Jupiter ultor
     Mittit, et hunc isthinc, illum aliunde ferit.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Mimnermi Elegia
|AnteNomen=Mimnermi Elegia
|Post=Anacreontis Ad Lyram
|PostNomen=Anacreontis Ad Lyram
}}</text>
      <sha1>ngh591ypm2xblil4dhcc2s81ggjuvg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Solo</title>
    <ns>102</ns>
    <id>84550</id>
    <revision>
      <id>274595</id>
      <timestamp>2026-07-30T16:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="2g887bk209x0zu03dp1rfu7b5i5rlz0" xml:space="preserve">{{Scriptor
}}
==Opera==
*[[Solonis aureum carmen|''Aureum carmen'']] (frg. 13 West, Μνημοσύνης καὶ Ζηνὸς Ὀλυμπίου..., versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]</text>
      <sha1>2g887bk209x0zu03dp1rfu7b5i5rlz0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274597</id>
      <parentid>274595</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:26:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera */</comment>
      <origin>274597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="pa8rt9evuzy53493u9bendu61zqqunu" xml:space="preserve">{{Scriptor
}}
==Opera==
*[[Solonis aureum carmen|''Aureum carmen'']] (frg. 13 West, Μνημοσύνης καὶ Ζηνὸς Ὀλυμπίου..., versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]])</text>
      <sha1>pa8rt9evuzy53493u9bendu61zqqunu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274612</id>
      <parentid>274597</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="229" sha1="0my6psiqi9u1kwcfafjxaf973g6am6a" xml:space="preserve">{{Scriptor
|Natio=Graecus
}}
==Opera==
*[[Solonis aureum carmen|''Aureum carmen'']] (frg. 13 West, Μνημοσύνης καὶ Ζηνὸς Ὀλυμπίου..., versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]])</text>
      <sha1>0my6psiqi9u1kwcfafjxaf973g6am6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Solo scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>84551</id>
    <revision>
      <id>274596</id>
      <timestamp>2026-07-30T16:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="7zbvi3kxuf2jtlromw7u7g1robrhehk" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Solo}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Solo]]</text>
      <sha1>7zbvi3kxuf2jtlromw7u7g1robrhehk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Theocriti ad Colum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84552</id>
    <revision>
      <id>274598</id>
      <timestamp>2026-07-30T16:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1845" sha1="maj2pailgw7ind9f8cdh52bylpeq4jx" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Solo
|OperaeTitulus=Ode ad Colum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(idyllium XXVIII)
|Annus = saeculo III a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Mimnermi Elegia
|AnteNomen=Mimnermi Elegia
|Post=Erinnae ad Romam
|PostNomen=Erinnae ad Romam
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Donum, gnava operum, pulcra colus, Palladis inclytae,
O insigne decus adsiduis curaque matribus!
Clarum me comitare euge lubens Nilei in oppidum,
Quâ fanum Veneris e viridi surgit arundine!
Huc ventum facilem navigio deprecor ab Jove,
Viso ut sancta beent me fidei foedera mutuae
Nicia, Charisin vate sacro et carmine nobili.
Et te, pulcra colus, te nitidam dente elephantino,
Castae Nicieae dona feram conjugis in manûs.
Heic solers operas perficies, pepla virilia,
Texes, membra quibus casta tegant, carbasa virgines.
In pratis etenim bis tenerae candida singulis
Annis sponte dabunt Theugenidi vellera oves suae. —
Intenta est adeo nempe operis 'providaque omnium. —
In segnes etenim desidiâ mittere te domos
Nollem, cara colus, quum patriae sis soboles meae.
Urbs nam te genuit, quam populis condidit Archias
Claris ex Ephyra, Trinacriâ principem in insula.
Artes ingenuas docti habitans tecta viri modo
Febres gnari hominum lethiferas pellere pharmacis,
Miletum ergo coles magnificam mollis Ioniae,
Ornabisque colus Theugenidem prae popularibus,
In mentem revocans illi avidum carminis hospitem.
Dicat tunc aliquis : „Quam tenui in munere gratia
„Magna! At cara quidem, fidus amor munera quae tulit!&quot;
 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Mimnermi Elegia
|AnteNomen=Mimnermi Elegia
|Post=Erinnae ad Romam
|PostNomen=Erinnae ad Romam
}}</text>
      <sha1>maj2pailgw7ind9f8cdh52bylpeq4jx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274599</id>
      <parentid>274598</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1851" sha1="s1yr8qtcphppnplr5sez80nhg0aimb6" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Theocritus
|OperaeTitulus=Ode ad Colum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(idyllium XXVIII)
|Annus = saeculo III a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Mimnermi Elegia
|AnteNomen=Mimnermi Elegia
|Post=Erinnae ad Romam
|PostNomen=Erinnae ad Romam
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Donum, gnava operum, pulcra colus, Palladis inclytae,
O insigne decus adsiduis curaque matribus!
Clarum me comitare euge lubens Nilei in oppidum,
Quâ fanum Veneris e viridi surgit arundine!
Huc ventum facilem navigio deprecor ab Jove,
Viso ut sancta beent me fidei foedera mutuae
Nicia, Charisin vate sacro et carmine nobili.
Et te, pulcra colus, te nitidam dente elephantino,
Castae Nicieae dona feram conjugis in manûs.
Heic solers operas perficies, pepla virilia,
Texes, membra quibus casta tegant, carbasa virgines.
In pratis etenim bis tenerae candida singulis
Annis sponte dabunt Theugenidi vellera oves suae. —
Intenta est adeo nempe operis 'providaque omnium. —
In segnes etenim desidiâ mittere te domos
Nollem, cara colus, quum patriae sis soboles meae.
Urbs nam te genuit, quam populis condidit Archias
Claris ex Ephyra, Trinacriâ principem in insula.
Artes ingenuas docti habitans tecta viri modo
Febres gnari hominum lethiferas pellere pharmacis,
Miletum ergo coles magnificam mollis Ioniae,
Ornabisque colus Theugenidem prae popularibus,
In mentem revocans illi avidum carminis hospitem.
Dicat tunc aliquis : „Quam tenui in munere gratia
„Magna! At cara quidem, fidus amor munera quae tulit!&quot;
 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Mimnermi Elegia
|AnteNomen=Mimnermi Elegia
|Post=Erinnae ad Romam
|PostNomen=Erinnae ad Romam
}}</text>
      <sha1>s1yr8qtcphppnplr5sez80nhg0aimb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274621</id>
      <parentid>274599</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1875" sha1="pb5dyq40lxsey2lx4lyhadfyotf8b61" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Theocritus
|OperaeTitulus=Ode ad Colum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(idyllium XXVIII)
|Annus = saeculo III a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Anacreontis Ad Dianam
|AnteNomen=Anacreontis Ad Dianam
|Post=Erinnae ad Romam
|PostNomen=Erinnae ad Romam
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Donum, gnava operum, pulcra colus, Palladis inclytae,
O insigne decus adsiduis curaque matribus!
Clarum me comitare euge lubens Nilei in oppidum,
Quâ fanum Veneris e viridi surgit arundine!
Huc ventum facilem navigio deprecor ab Jove,
Viso ut sancta beent me fidei foedera mutuae
Nicia, Charisin vate sacro et carmine nobili.
Et te, pulcra colus, te nitidam dente elephantino,
Castae Nicieae dona feram conjugis in manûs.
Heic solers operas perficies, pepla virilia,
Texes, membra quibus casta tegant, carbasa virgines.
In pratis etenim bis tenerae candida singulis
Annis sponte dabunt Theugenidi vellera oves suae. —
Intenta est adeo nempe operis 'providaque omnium. —
In segnes etenim desidiâ mittere te domos
Nollem, cara colus, quum patriae sis soboles meae.
Urbs nam te genuit, quam populis condidit Archias
Claris ex Ephyra, Trinacriâ principem in insula.
Artes ingenuas docti habitans tecta viri modo
Febres gnari hominum lethiferas pellere pharmacis,
Miletum ergo coles magnificam mollis Ioniae,
Ornabisque colus Theugenidem prae popularibus,
In mentem revocans illi avidum carminis hospitem.
Dicat tunc aliquis : „Quam tenui in munere gratia
„Magna! At cara quidem, fidus amor munera quae tulit!&quot;
 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Anacreontis Ad Dianam
|AnteNomen=Anacreontis Ad Dianam
|Post=Erinnae ad Romam
|PostNomen=Erinnae ad Romam
}}</text>
      <sha1>pb5dyq40lxsey2lx4lyhadfyotf8b61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274670</id>
      <parentid>274621</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1877" sha1="8vqf1job55nj509ww4m3yi9ihhsftiq" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Theocritus
|OperaeTitulus=Ode ad Colum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=eclogae
|SubTitulus=(idyllium XXVIII)
|Annus = saeculo III a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Anacreontis Ad Dianam
|AnteNomen=Anacreontis Ad Dianam
|Post=Erinnae ad Romam
|PostNomen=Erinnae ad Romam
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Donum, gnava operum, pulcra colus, Palladis inclytae,
O insigne decus adsiduis curaque matribus!
Clarum me comitare euge lubens Nilei in oppidum,
Quâ fanum Veneris e viridi surgit arundine!
Huc ventum facilem navigio deprecor ab Jove,
Viso ut sancta beent me fidei foedera mutuae
Nicia, Charisin vate sacro et carmine nobili.
Et te, pulcra colus, te nitidam dente elephantino,
Castae Nicieae dona feram conjugis in manûs.
Heic solers operas perficies, pepla virilia,
Texes, membra quibus casta tegant, carbasa virgines.
In pratis etenim bis tenerae candida singulis
Annis sponte dabunt Theugenidi vellera oves suae. —
Intenta est adeo nempe operis 'providaque omnium. —
In segnes etenim desidiâ mittere te domos
Nollem, cara colus, quum patriae sis soboles meae.
Urbs nam te genuit, quam populis condidit Archias
Claris ex Ephyra, Trinacriâ principem in insula.
Artes ingenuas docti habitans tecta viri modo
Febres gnari hominum lethiferas pellere pharmacis,
Miletum ergo coles magnificam mollis Ioniae,
Ornabisque colus Theugenidem prae popularibus,
In mentem revocans illi avidum carminis hospitem.
Dicat tunc aliquis : „Quam tenui in munere gratia
„Magna! At cara quidem, fidus amor munera quae tulit!&quot;
 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Anacreontis Ad Dianam
|AnteNomen=Anacreontis Ad Dianam
|Post=Erinnae ad Romam
|PostNomen=Erinnae ad Romam
}}</text>
      <sha1>8vqf1job55nj509ww4m3yi9ihhsftiq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tyrtaei Elegia prima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84553</id>
    <revision>
      <id>274603</id>
      <timestamp>2026-07-30T16:45:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2079" sha1="rzr7kw2tdl3xz0e2b4b5u8iryrrggt3" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Tyrateus
|OperaeTitulus=Elegia prima
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 10 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;τεθνάμεναι γὰρ καλόν...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Callini Elegia
|AnteNomen=Callini Elegia
|Post=Tyrtaei Elegia secunda
|PostNomen=Tyrtaei Elegia secunda
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Euge mori pulcrum est, occumbere in agmine primo,
      Audet pro patriâ dum fera bella, virum!
Qui vero exsul, inops, patriis turbatur ab arvis,
      Omnibus is sane fert graviora malis.
Tristis enim cum matre almâ, cum patre vagatur,
      Cum teneris natis, conjuge cumque piâ.
Cui fuerit supplex, invisus habebitur illi,
      Pauperie durâ squalidus ora miser.
Polluit ille genus, formam foedatque venustam;
      Persequiturque illum dedecus atque malum.
Nullus honor profugo continget, cura nec ulla,
      Nec posthac ullum colliget ille decus.
Fortes pro patriâ pugnemus, proque tenellis
      Gnatis nolimus jam dubitare mori
Macti estote viri, densisque incurrite turmis,
      Turpi neve metû turpen agitate fugam!
Concipite intrepidum generoso pectore robur,
      Parcereque ignaras conseritote manûs!
Atque senes, annis quorum jam genva tremiscunt,
      Ne caros turpi deseritote fuga!
Turpe foret, senior si caesus in agmine primo
      Decumbatjuvenes fortior ante viros,
Cui coma, cui mentum fesso canesceret aevo,
      Heus si fortem animam fundat humi senior
Pectore nudato! Juveni sunt cuncta decora,
      Dum gracilis laeto flore juventa viget.
Nam spectare viros vivum juvat atque puellas;
      In pugnâ caeso summus habetur honos .
Quisque, age, progreditor, passûs pede figito certo,
     Nitens firmus humi, dente labella premens.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Callini Elegia
|AnteNomen=Callini Elegia
|Post=Tyrtaei Elegia secunda
|PostNomen=Tyrtaei Elegia secunda
}}</text>
      <sha1>rzr7kw2tdl3xz0e2b4b5u8iryrrggt3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274604</id>
      <parentid>274603</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2079" sha1="m0nask6txc0lvnnw7ms8hml9vjtt40l" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Tyrtaeus
|OperaeTitulus=Elegia prima
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 10 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;τεθνάμεναι γὰρ καλόν...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Callini Elegia
|AnteNomen=Callini Elegia
|Post=Tyrtaei Elegia secunda
|PostNomen=Tyrtaei Elegia secunda
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Euge mori pulcrum est, occumbere in agmine primo,
      Audet pro patriâ dum fera bella, virum!
Qui vero exsul, inops, patriis turbatur ab arvis,
      Omnibus is sane fert graviora malis.
Tristis enim cum matre almâ, cum patre vagatur,
      Cum teneris natis, conjuge cumque piâ.
Cui fuerit supplex, invisus habebitur illi,
      Pauperie durâ squalidus ora miser.
Polluit ille genus, formam foedatque venustam;
      Persequiturque illum dedecus atque malum.
Nullus honor profugo continget, cura nec ulla,
      Nec posthac ullum colliget ille decus.
Fortes pro patriâ pugnemus, proque tenellis
      Gnatis nolimus jam dubitare mori
Macti estote viri, densisque incurrite turmis,
      Turpi neve metû turpen agitate fugam!
Concipite intrepidum generoso pectore robur,
      Parcereque ignaras conseritote manûs!
Atque senes, annis quorum jam genva tremiscunt,
      Ne caros turpi deseritote fuga!
Turpe foret, senior si caesus in agmine primo
      Decumbatjuvenes fortior ante viros,
Cui coma, cui mentum fesso canesceret aevo,
      Heus si fortem animam fundat humi senior
Pectore nudato! Juveni sunt cuncta decora,
      Dum gracilis laeto flore juventa viget.
Nam spectare viros vivum juvat atque puellas;
      In pugnâ caeso summus habetur honos .
Quisque, age, progreditor, passûs pede figito certo,
     Nitens firmus humi, dente labella premens.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Callini Elegia
|AnteNomen=Callini Elegia
|Post=Tyrtaei Elegia secunda
|PostNomen=Tyrtaei Elegia secunda
}}</text>
      <sha1>m0nask6txc0lvnnw7ms8hml9vjtt40l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274606</id>
      <parentid>274604</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2080" sha1="czng8mkiw366vysx2pwdhzjm16su4g2" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Tyrtaeus
|OperaeTitulus=Elegia prima
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 10 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;τεθνάμεναι γὰρ καλόν...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VII a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Callini Elegia
|AnteNomen=Callini Elegia
|Post=Tyrtaei Elegia secunda
|PostNomen=Tyrtaei Elegia secunda
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Euge mori pulcrum est, occumbere in agmine primo,
      Audet pro patriâ dum fera bella, virum!
Qui vero exsul, inops, patriis turbatur ab arvis,
      Omnibus is sane fert graviora malis.
Tristis enim cum matre almâ, cum patre vagatur,
      Cum teneris natis, conjuge cumque piâ.
Cui fuerit supplex, invisus habebitur illi,
      Pauperie durâ squalidus ora miser.
Polluit ille genus, formam foedatque venustam;
      Persequiturque illum dedecus atque malum.
Nullus honor profugo continget, cura nec ulla,
      Nec posthac ullum colliget ille decus.
Fortes pro patriâ pugnemus, proque tenellis
      Gnatis nolimus jam dubitare mori
Macti estote viri, densisque incurrite turmis,
      Turpi neve metû turpen agitate fugam!
Concipite intrepidum generoso pectore robur,
      Parcereque ignaras conseritote manûs!
Atque senes, annis quorum jam genva tremiscunt,
      Ne caros turpi deseritote fuga!
Turpe foret, senior si caesus in agmine primo
      Decumbatjuvenes fortior ante viros,
Cui coma, cui mentum fesso canesceret aevo,
      Heus si fortem animam fundat humi senior
Pectore nudato! Juveni sunt cuncta decora,
      Dum gracilis laeto flore juventa viget.
Nam spectare viros vivum juvat atque puellas;
      In pugnâ caeso summus habetur honos .
Quisque, age, progreditor, passûs pede figito certo,
     Nitens firmus humi, dente labella premens.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Callini Elegia
|AnteNomen=Callini Elegia
|Post=Tyrtaei Elegia secunda
|PostNomen=Tyrtaei Elegia secunda
}}</text>
      <sha1>czng8mkiw366vysx2pwdhzjm16su4g2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Tyrtaeus</title>
    <ns>102</ns>
    <id>84554</id>
    <revision>
      <id>274605</id>
      <timestamp>2026-07-30T16:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="448" sha1="eg0jmikdafl32taqd40wpwioq9h9tmb" xml:space="preserve">{{Scriptor
}}

==Opera==
*Elegiarum versiones a [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslao Aloisio Svoboda]] factae:
** [[Tyrtaei Elegia prima|''Elegia prima'']] (frg. 10 West, τεθνάμεναι γὰρ καλόν...)
** [[Tyrtaei Elegia secunda|''Elegia secunda'']] (frg. 11 West, ἀλλ' Ἡρακλῆος γὰρ ἀνικήτου...)
** [[Tyrtaei Elegia tertia|''Elegia tertia'']] (frg. 12 West, οὔτ' ἂν μνησαίμην...)</text>
      <sha1>eg0jmikdafl32taqd40wpwioq9h9tmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274611</id>
      <parentid>274605</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="463" sha1="l6b6vzqjcf8jgblo01f3tb7czi5gowi" xml:space="preserve">{{Scriptor
|Natio=Graecus
}}

==Opera==
*Elegiarum versiones a [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslao Aloisio Svoboda]] factae:
** [[Tyrtaei Elegia prima|''Elegia prima'']] (frg. 10 West, τεθνάμεναι γὰρ καλόν...)
** [[Tyrtaei Elegia secunda|''Elegia secunda'']] (frg. 11 West, ἀλλ' Ἡρακλῆος γὰρ ἀνικήτου...)
** [[Tyrtaei Elegia tertia|''Elegia tertia'']] (frg. 12 West, οὔτ' ἂν μνησαίμην...)</text>
      <sha1>l6b6vzqjcf8jgblo01f3tb7czi5gowi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Tyrtaeus scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>84555</id>
    <revision>
      <id>274607</id>
      <timestamp>2026-07-30T16:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="hxrcbsf0f11zf36by5ae4fem6l8n14b" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Tyrtaeus}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Tyrtaeus]]</text>
      <sha1>hxrcbsf0f11zf36by5ae4fem6l8n14b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tyrtaei Elegia secunda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84556</id>
    <revision>
      <id>274608</id>
      <timestamp>2026-07-30T17:02:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2499" sha1="6vv8g052y4hoa6d3n34sx83896rq1uj" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Tyrtaeus
|OperaeTitulus=Elegia secunda
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 11 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;ἀλλ' Ἡρακλῆος γὰρ ἀνικήτου...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VII a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia prima
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia prima
|Post=Tyrtaei Elegia tertia
|PostNomen=Tyrtaei Elegia tertia
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


At vos invicti validum genus Herculis estis.
      Macti estote! Viris Jupiter usque favet.
Neve timete virûm vim. neu horrete catervas.
      Firmum illis quivis objiciat clypeum.
Parvi animam pendens propriam mortisque coeptans
      Sortem atram. solis sit quasi dulce jubar!
Luctifici bene nostis enim decora alta Gradivi,
      Est belli vobis ira probata satis.
Hostes, an fugiant, instentve, invadite, utroque,
      O juvenes. iras exsatiate truces!
Audaces etenim qui perstant agmine denso,
      Inque acie primâ cominus arma vibrant,
Nonnulli intereunt; verum agmina pone tuentur;
      Dum robur trepidis eripit omne pavor.
Quis. quaeso. enumeret digne mala singula fando,
      Quaecunque ignavos undique tetra manent?
Pone etenim miserum est in pugnâ terga ferire.
      Dum trepidâ mutant bella cruenta fuga.
Ast immane jacens probrum est in pulvere miles.
      Si tergum ignavo perculit hasta viro.
Quisque, age, progreditor. passsûs pede figito certo,
      Nitens firmus humi, dente labella premens,
Crura, latus, teretesque humeros, et pectora firma
      Immenso clypei muniat orbe simul,
Inque manû dextrâ telum torqueto coruscum.
      De rutilâ nutet casside crista ferox.
Fortia molitor. pugnaeque adsuescat atroci,
      Neu scuto tectus stet procul a jaculis.
Quisquis progreditor, longâ vel comminus hasta.
      Aut hostem sternens ense minace ferum.
Jamque pedes pedibus. jam scutis scuta prementes
      Et cristas cristis. et galeas galeis.
Pectora pectoribus, densâ pugnate phalange;
      Hastas vel gladios macti agitate viri!
Veles at, hinc illinc sese sub scuta clependo,
      Saxis infestis agmina sternat humi,
Pilum e longinquo torqueto missile in hostes;
      Sic loricatos velitis arma juvent.
 
 
&lt;/poem&gt;


{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia prima
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia prima
|Post=Tyrtaei Elegia tertia
|PostNomen=Tyrtaei Elegia tertia
}}</text>
      <sha1>6vv8g052y4hoa6d3n34sx83896rq1uj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tyrtaei Elegia tertia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84557</id>
    <revision>
      <id>274609</id>
      <timestamp>2026-07-30T17:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2713" sha1="bee8hm5rqp3j44rurddb07cwfe0bhyo" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Tyrtaeus
|OperaeTitulus=Elegia tertia
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 12 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;ἀοὔτ' ἂν μνησαίμην...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VII a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia secunda
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia secunda
|Post=Mimnermi Elegia
|PostNomen=Mimnermi Elegia
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

 
Haud malim memorare virum, celebrareque dictis.
      Sit pugil et victor, sit pedibusque celer,
Corpore sit alter, siet alter robore Cyclops,
      Cursû etsi vincat Threïcium Boream,
Ipso Tithono si forte venustior esset,
      Ipso etsi Cinyrâ ditior atque Midâ,
Tantalidam Pelopem regno superaverit amplo,
      Melve Adrastaeo dulcius ore gerat:
Omne decus nihil est. si vis cui strenua desit.
      In bello ille suis utilis esse nequit,
Si non stat, caedem dum spectat ubique cruentam,
      Hostemque instantem non petit ense ferox.
Virtus terricolis pulcerrima praemia sistit,
      Quae juveni summum sit retulisse decus.
Urbi est praesidium magnum populoque paventi,
      Quisquis prima tenens fortiter arma gerit
Invictus, qui probra fugae ne cogitat unquam.
      Constanter patriae vitam animosque vovens.
Qui monet adstantes praeclaram occumbere mortem;
      Is tandem in bellis utilis emicuit.
Hostiles subito cogit dare terga catervas,
      Ausù aestum belli continet ille suo,
Ille animos acie primâ dum strenuus efflat;
      Illustrat populum, patria tecta. patrem.
Cui in loricâ, clypeo simul umbilicato,
      Pectoreque adverso plurima tela rigent.
Illum deplorant pariter juvenesque senesque,
      Patria luget eum cuncta dolore gravi.
Sanctus erit tumulus, nati et popularibus ejus,
      Natorum et nati, seraque progenies.
Nomen enim et famae titulos nulla auferet aetas.
      Vivetque aeternus, dum tegit ossa solum,
Quisquis, constanter pugnans victricibus armis
      Pro patriâ et gnatis Marte furente perit.
At mortis sin eripuit se forte sopori, 
      Sin hastam victor, praemia clara, refert:
Tum pariter venerantur eum juvenesque senesque,
      Ditemque, expertus plurima grata, subit.
Canescens coliturque suis, nec laedere quisquam
      Ausit honorati, aut vellere jura senis,
Aequales cedent venerando sedibus ultro.
      Cedent majores atque juventa simul.
Quisquis virtutis tantae in fastigia tendis,
     Pugnâ non cedens fortiter arma tene.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia secunda
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia secunda
|Post=Mimnermi Elegia
|PostNomen=Mimnermi Elegia
}}</text>
      <sha1>bee8hm5rqp3j44rurddb07cwfe0bhyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274610</id>
      <parentid>274609</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2710" sha1="lqjebjxdc8vx52tt7n8g9l0u8e5da3z" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Tyrtaeus
|OperaeTitulus=Elegia tertia
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 12 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;οὔτ' ἂν μνησαίμην...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VII a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia secunda
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia secunda
|Post=Mimnermi Elegia
|PostNomen=Mimnermi Elegia
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

 
Haud malim memorare virum, celebrareque dictis.
      Sit pugil et victor, sit pedibusque celer,
Corpore sit alter, siet alter robore Cyclops,
      Cursû etsi vincat Threïcium Boream,
Ipso Tithono si forte venustior esset,
      Ipso etsi Cinyrâ ditior atque Midâ,
Tantalidam Pelopem regno superaverit amplo,
      Melve Adrastaeo dulcius ore gerat:
Omne decus nihil est. si vis cui strenua desit.
      In bello ille suis utilis esse nequit,
Si non stat, caedem dum spectat ubique cruentam,
      Hostemque instantem non petit ense ferox.
Virtus terricolis pulcerrima praemia sistit,
      Quae juveni summum sit retulisse decus.
Urbi est praesidium magnum populoque paventi,
      Quisquis prima tenens fortiter arma gerit
Invictus, qui probra fugae ne cogitat unquam.
      Constanter patriae vitam animosque vovens.
Qui monet adstantes praeclaram occumbere mortem;
      Is tandem in bellis utilis emicuit.
Hostiles subito cogit dare terga catervas,
      Ausù aestum belli continet ille suo,
Ille animos acie primâ dum strenuus efflat;
      Illustrat populum, patria tecta. patrem.
Cui in loricâ, clypeo simul umbilicato,
      Pectoreque adverso plurima tela rigent.
Illum deplorant pariter juvenesque senesque,
      Patria luget eum cuncta dolore gravi.
Sanctus erit tumulus, nati et popularibus ejus,
      Natorum et nati, seraque progenies.
Nomen enim et famae titulos nulla auferet aetas.
      Vivetque aeternus, dum tegit ossa solum,
Quisquis, constanter pugnans victricibus armis
      Pro patriâ et gnatis Marte furente perit.
At mortis sin eripuit se forte sopori, 
      Sin hastam victor, praemia clara, refert:
Tum pariter venerantur eum juvenesque senesque,
      Ditemque, expertus plurima grata, subit.
Canescens coliturque suis, nec laedere quisquam
      Ausit honorati, aut vellere jura senis,
Aequales cedent venerando sedibus ultro.
      Cedent majores atque juventa simul.
Quisquis virtutis tantae in fastigia tendis,
     Pugnâ non cedens fortiter arma tene.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia secunda
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia secunda
|Post=Mimnermi Elegia
|PostNomen=Mimnermi Elegia
}}</text>
      <sha1>lqjebjxdc8vx52tt7n8g9l0u8e5da3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Callini Elegia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84558</id>
    <revision>
      <id>274613</id>
      <timestamp>2026-07-30T17:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1765" sha1="rt7fd6v0y6h5kpnbactclxwgzk73ez9" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Callinus
|OperaeTitulus=Elegia
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 1 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;μέχρις τέο κατάκεισθε...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VII a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Epigrammata ex Anthologia
|AnteNomen=Epigrammata ex Anthologia (Svoboda)
|Post=Tyrtaei Elegia prima
|PostNomen=Tyrtaei Elegia prima
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

An dormitis adhuc? Animos ecquando viriles
      Sumitis? Heu lassos nonne jacere pudet
Finitimis coram? Velut altâ in pace sedetis,
      Dum patriae ob fines undique bella fremunt.
Scutum quisque tenens invadat fortiter hostem,
      Extremam in mortem fortiter arma vibret.
Gloria summa viro est, dextrâ petiisse feroce
      Pro patriâ, et gnatis, conjuge proque piâ
Hostes . Certa manet mors quemvis, fila severae
      Ut ducunt Parcae. Quisquis in arma ruat
Protendens hastam, protectus fortia scuto
      Pectora, dum Mavors proelia saeva ciet.
Fata vetant, mortem quemquam effugisse viroi
      Ducat uta summis nobile stemma Diis.
Si tamen evasit bellum, hastarumque fragorem,
      Corripit ignavum Parca repente domi,
Atque is non memori populo lugebitur unquam,
      Dives at ut pauper fortem obiisse dolent.
Magnanimo moriente viro gens tota dolebit,
      Quem vivum cultû Dîs habuere parem.
Illum pro turri validâ gens omnis habebat,
     Qui, quod multorum est, sustinet unus opus.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Epigrammata ex Anthologia
|AnteNomen=Epigrammata ex Anthologia (Svoboda)
|Post=Tyrtaei Elegia prima
|PostNomen=Tyrtaei Elegia prima
}}</text>
      <sha1>rt7fd6v0y6h5kpnbactclxwgzk73ez9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Callinus</title>
    <ns>102</ns>
    <id>84559</id>
    <revision>
      <id>274614</id>
      <timestamp>2026-07-30T17:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="dkr1wo01t4dcyid8jbepj0yzufwgy9q" xml:space="preserve">{{Scriptor
|Natio=Graecus
}}

==Opera==

*[[Callini Elegia|Elegia]] (frg. 1 West, μέχρις τέο κατάκεισθε, versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]])</text>
      <sha1>dkr1wo01t4dcyid8jbepj0yzufwgy9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mimnermi Elegia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84560</id>
    <revision>
      <id>274616</id>
      <timestamp>2026-07-30T17:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1348" sha1="orhctpi98ov4tn5ddv34o5sqxetpimm" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Mimnermus
|OperaeTitulus=Elegia
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 2 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;ἡμεῖς δ', οἷά τε φύλλα...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VII a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia tertia
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia tertia
|Post=Solonis aureum carmen
|PostNomen=Solonis aureum carmen
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

 
Floriferi veluti quas gignunt tempora veris
      Frondes, dum crescunt sole calente dies:
Perbreve sic tempus laetamur flore juventae
      Mortales, a Dîs neu bona neve mala
Nobis spondentes. Utrinque at Parca severa
      Adstat, et haec senii tristia fila legit,
Haec lethi sortes. Paulatim flore cadente
      Succedit fructus sole calente magis.
Iste ast aetatis dum venit finis iniquae,
      Jam vitâ satius ducimus esse mori.
Subrepunt dolor et marcentis cura peculî,
      Unâ et pauperies imminet atra seni;
Illos absumunt morbi, neu invenis usquam
      Numine quem-Superûm non mala multa premant.
 
&lt;/poem&gt;
 
{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia tertia
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia tertia
|Post=Solonis aureum carmen
|PostNomen=Solonis aureum carmen
}}</text>
      <sha1>orhctpi98ov4tn5ddv34o5sqxetpimm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274619</id>
      <parentid>274616</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1348" sha1="a0hslu9g24x87masjdekhhutwmfvo9x" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Mimnermus
|OperaeTitulus=Elegia
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(frg. 2 West, &lt;br&gt;&lt;small&gt;ἡμεῖς δ', οἷά τε φύλλα...&lt;/small&gt;)
|Annus = saeculo VII a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia tertia
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia tertia
|Post=Solonis aureum carmen
|PostNomen=Solonis aureum carmen
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

 
Floriferi veluti quas gignunt tempora veris
      Frondes, dum crescunt sole calente dies:
Perbreve sic tempus laetamur flore juventae
      Mortales, a Dîs neu bona neve mala
Nobis spondentes. Utrinque at Parca severa
      Adstat, et haec senii tristia fila legit,
Haec lethi sortes. Paulatim flore cadente
      Succedit fructus sole calente magis.
Iste ast aetatis dum venit finis iniquae,
      Jam vitâ satius ducimus esse mori.
Subrepunt dolor et marcentis cura peculî,
      Unâ et pauperies imminet atra seni;
Illos absumunt morbi, neu invenis usquam
      Numine quem Superûm non mala multa premant.
 
&lt;/poem&gt;
 
{{Liber
|Ante=Tyrtaei Elegia tertia
|AnteNomen=Tyrtaei Elegia tertia
|Post=Solonis aureum carmen
|PostNomen=Solonis aureum carmen
}}</text>
      <sha1>a0hslu9g24x87masjdekhhutwmfvo9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Mimnermus scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>84561</id>
    <revision>
      <id>274618</id>
      <timestamp>2026-07-30T17:44:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="lky5n4e5k2zvkvl3jmlp8zuhlv6be1d" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Mimnermus}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Mimnermus]]</text>
      <sha1>lky5n4e5k2zvkvl3jmlp8zuhlv6be1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Callinus scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>84562</id>
    <revision>
      <id>274620</id>
      <timestamp>2026-07-30T17:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="88kdvj5be5bzwzakxeqkq0xbjlbde0p" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Callinus}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Callinus]]</text>
      <sha1>88kdvj5be5bzwzakxeqkq0xbjlbde0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymni Homerici</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84563</id>
    <revision>
      <id>274623</id>
      <timestamp>2026-07-30T18:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="6dgk7rnbgge80a90h2fk60nv4fq2qh2" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymni Homerici
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=(Homerus?)
|Annus = 
}}

*I. In Bacchum 
*II. In Cererem 
*III. In Apollinem 
*IV. In Mercurium 
*V. In Venerem 
*VI. In Venerem
*VII. In Bacchum
*VIII. In Martem 
*IX. In Dianam 
*X. In Venerem
*XI. In Minervam
*XII. In Iunonem
*XIII. In Cererem
*XIV. In Rheam
*XV. In Herculem
*XVI. In Aesculapium 
*XVII. In Castorem et Pollucem 
*XVIII. In Mercurium
*XIX. In Pana
*XX. In Vulcanum
*XXI. In Apollinem
*XXII. In Neptunum
*XXIII. In filium Croni supremum
*XXIV. In Vestam
*XXV. In Camenas et Apollinem
*XXVI. In Bacchum
*XXVII. In Dianam
*XXVIII. In Minervam
*XXIX. In Vestam
*XXX. In Tellurem
*XXXI. In Solem
*XXXII. In Lunam
*XXXIII. In Dioscuros</text>
      <sha1>6dgk7rnbgge80a90h2fk60nv4fq2qh2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274625</id>
      <parentid>274623</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T19:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="873" sha1="gwuqk3b7qpx37kuc4a4au5k9sysyif5" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymni Homerici
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=(Homerus?)
|Annus = 
}}

*I. In Bacchum 
*II. In Cererem 
*III. In Apollinem 
*IV. In Mercurium 
*V. In Venerem 
*VI. In Venerem
*VII. In Bacchum — [[Hymnus ad Bacchum (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
*VIII. In Martem 
*IX. In Dianam 
*X. In Venerem
*XI. In Minervam
*XII. In Iunonem
*XIII. In Cererem
*XIV. In Rheam
*XV. In Herculem
*XVI. In Aesculapium 
*XVII. In Castorem et Pollucem 
*XVIII. In Mercurium
*XIX. In Pana
*XX. In Vulcanum
*XXI. In Apollinem
*XXII. In Neptunum
*XXIII. In filium Croni supremum
*XXIV. In Vestam
*XXV. In Camenas et Apollinem
*XXVI. In Bacchum
*XXVII. In Dianam
*XXVIII. In Minervam
*XXIX. In Vestam
*XXX. In Tellurem
*XXXI. In Solem
*XXXII. In Lunam
*XXXIII. In Dioscuros</text>
      <sha1>gwuqk3b7qpx37kuc4a4au5k9sysyif5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274637</id>
      <parentid>274625</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T19:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1786" sha1="hi30b6ca43ec1xqfhjjqw87wbadyvy0" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymni Homerici
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=([[Scriptor:Homerus|Homerus]]?)
|Annus = 
}}

*I. In Bacchum 
*II. In Cererem 
*III. In Apollinem 
*IV. In Mercurium 
*V. In Venerem 
*VI. In Venerem
*VII. In Bacchum — [[Hymnus ad Bacchum (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
*VIII. In Martem — [[Hymnus ad Martem (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
*IX. In Dianam 
*X. In Venerem
*XI. In Minervam
*XII. In Iunonem
*XIII. In Cererem
*XIV. In Rheam
*XV. In Herculem
*XVI. In Aesculapium 
*XVII. In Castorem et Pollucem 
*XVIII. In Mercurium
*XIX. In Pana
*XX. In Vulcanum — [[Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
*XXI. In Apollinem
*XXII. In Neptunum
*XXIII. In filium Croni supremum
*XXIV. In Vestam
*XXV. In Camenas et Apollinem
*XXVI. In Bacchum — [[Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
*XXVII. In Dianam — [[Hymnus ad Dianam (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
*XXVIII. In Minervam — [[Hymnus ad Minervam (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
*XXIX. In Vestam
*XXX. In Tellurem — [[Hymnus ad Terram (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
*XXXI. In Solem — [[Hymnus ad Solem (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
*XXXII. In Lunam
*XXXIII. In Dioscuros — [[Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)|versio Latina]] [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]</text>
      <sha1>hi30b6ca43ec1xqfhjjqw87wbadyvy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymnus ad Bacchum (Svoboda)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84564</id>
    <revision>
      <id>274624</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3420" sha1="o7ys0e03noh0nhzo7z1ewfd9hxryciw" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Bacchum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] VII
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Erinnae ad Romam
|AnteNomen=Erinnae ad Romam
|Post=Hymnus ad Vulcanum
|PostNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Te modo Bacche canam, Semeles o inclyta proles,
Ut conspectus eras ponti ad spumantis arenas
Litore projecto, simulans lanugine primâ
Signatum juvenem. Circumdant tempora crines
Cyanei, validosque humeros velavit amictus
Purpureus. Cito tum praedones nave scelesti
Remigiis aptâ adparent ex aequore glauco
Tyrrheni. — Sors egit eos mala. — Nutibus illum
Jam signant, jam prosiliunt, juvenemque capessunt,
Jamque ratem repetunt ex imo pectore ovantes.
Istum nam juvenem generosis regibus ortum
Esse putant vinclisque parant restringere duris.
Nulla hunc vincla tenent: manibus pedibusque repente
Vimina torta cadunt, subridensque ille sedebat
Coeruleis oculis. Prudens de puppe magister
Protenus adclamans socios voce invocat altâ:
«Heus quemnam audetis divom constringere vinclis
Insani? Vix ferre valet scapha firma potentem
Arcitenens etenim Phoebus, ni Jupiter ipse est
Is, vel Neptunus. Nec enim mortalibus ille
Sed Dîs est similis coelos habitantibus altos.
Quin agite in terramque istum dimittite nigram
Illico, neve inferte manus, ne percitus irâ
Excitet et ventos rapidos diramque procellam».
Dixerat. Austerâ dominus voce increpat illum:
«Ventum cerne, miser, da ventis illico vela,
Tu remos urge. Curae hunc committe virorum.
Is Cyprum, spero, veniet vel ad ostia Nili,
Aut ad Hyperboreos vel utroque, et denique amicos
Indicet nobis, et quae sit copia nummi, et
Germanos. Nobis quippe illum fata dedere».
Sic fatus navis malumque et carbasa traxit.
Velum inflant medium venti; rapiuntque rudentes
Nautae. Mox illos terrent feralia monstra.
Per navem leni decurrit murmure vinum
Fragrans, nectareum, passim sparguntur odores
Ambrosii. Incutiunt nautis haec visa stuporem.
Erigitur subito suprema in suppara navis
Vitis, et hinc pendent atque illinc desuper uvae
Multiplices, hedera ingentem malum implicat errans,
Flore vigens multo; et dulcis tumet undique bacca,
Cunctaque transtra virent sertis. — Quae monstra videntes
Medeiden subito terris adpellere navem
Magnâ voce jubent. — Saevum induit ille leonem, et
In prorâ fremit horribilis, mediâque carinâ
Ursam villosam fingit, portenta repandens.
Hac stetit ursa fremens, leo vultû transtra minace
Occupat horribilis. Puppem terrore coacta
Turba petit, stipatque ducem tremefacta carinae,
Sanâ mente virum. Subito Deus impete facto
Corripuit dominum. Quo viso, fata severa ut
Effugerent, mare saltû omnes petiere citato,
Delphines facti. Ducis at miserescitur ultro;
Quem cohibetque, beatque Deus, post talia fatur:
«Macte animis esto et tutus carissime rector.
Sum Lenaeus ego validus, Cadmeïa mater
Quem peperit Semele, Patri dilecta Tonanti».
Formosae proles Semeles salveto; nefas est
Alme, tui immemorem placidum componere carmen.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Erinnae ad Romam
|AnteNomen=Erinnae ad Romam
|Post=Hymnus ad Vulcanum
|PostNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>o7ys0e03noh0nhzo7z1ewfd9hxryciw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274673</id>
      <parentid>274624</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3422" sha1="1i82g376mgnoes7xhvdgrjuit1gugi3" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Bacchum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] VII
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Erinnae ad Romam
|AnteNomen=Erinnae ad Romam
|Post=Hymnus ad Vulcanum
|PostNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Te modo Bacche canam, Semeles o inclyta proles,
Ut conspectus eras ponti ad spumantis arenas
Litore projecto, simulans lanugine primâ
Signatum juvenem. Circumdant tempora crines
Cyanei, validosque humeros velavit amictus
Purpureus. Cito tum praedones nave scelesti
Remigiis aptâ adparent ex aequore glauco
Tyrrheni. — Sors egit eos mala. — Nutibus illum
Jam signant, jam prosiliunt, juvenemque capessunt,
Jamque ratem repetunt ex imo pectore ovantes.
Istum nam juvenem generosis regibus ortum
Esse putant vinclisque parant restringere duris.
Nulla hunc vincla tenent: manibus pedibusque repente
Vimina torta cadunt, subridensque ille sedebat
Coeruleis oculis. Prudens de puppe magister
Protenus adclamans socios voce invocat altâ:
«Heus quemnam audetis divom constringere vinclis
Insani? Vix ferre valet scapha firma potentem
Arcitenens etenim Phoebus, ni Jupiter ipse est
Is, vel Neptunus. Nec enim mortalibus ille
Sed Dîs est similis coelos habitantibus altos.
Quin agite in terramque istum dimittite nigram
Illico, neve inferte manus, ne percitus irâ
Excitet et ventos rapidos diramque procellam».
Dixerat. Austerâ dominus voce increpat illum:
«Ventum cerne, miser, da ventis illico vela,
Tu remos urge. Curae hunc committe virorum.
Is Cyprum, spero, veniet vel ad ostia Nili,
Aut ad Hyperboreos vel utroque, et denique amicos
Indicet nobis, et quae sit copia nummi, et
Germanos. Nobis quippe illum fata dedere».
Sic fatus navis malumque et carbasa traxit.
Velum inflant medium venti; rapiuntque rudentes
Nautae. Mox illos terrent feralia monstra.
Per navem leni decurrit murmure vinum
Fragrans, nectareum, passim sparguntur odores
Ambrosii. Incutiunt nautis haec visa stuporem.
Erigitur subito suprema in suppara navis
Vitis, et hinc pendent atque illinc desuper uvae
Multiplices, hedera ingentem malum implicat errans,
Flore vigens multo; et dulcis tumet undique bacca,
Cunctaque transtra virent sertis. — Quae monstra videntes
Medeiden subito terris adpellere navem
Magnâ voce jubent. — Saevum induit ille leonem, et
In prorâ fremit horribilis, mediâque carinâ
Ursam villosam fingit, portenta repandens.
Hac stetit ursa fremens, leo vultû transtra minace
Occupat horribilis. Puppem terrore coacta
Turba petit, stipatque ducem tremefacta carinae,
Sanâ mente virum. Subito Deus impete facto
Corripuit dominum. Quo viso, fata severa ut
Effugerent, mare saltû omnes petiere citato,
Delphines facti. Ducis at miserescitur ultro;
Quem cohibetque, beatque Deus, post talia fatur:
«Macte animis esto et tutus carissime rector.
Sum Lenaeus ego validus, Cadmeïa mater
Quem peperit Semele, Patri dilecta Tonanti».
Formosae proles Semeles salveto; nefas est
Alme, tui immemorem placidum componere carmen.
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Erinnae ad Romam
|AnteNomen=Erinnae ad Romam
|Post=Hymnus ad Vulcanum
|PostNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>1i82g376mgnoes7xhvdgrjuit1gugi3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84565</id>
    <revision>
      <id>274626</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1080" sha1="s3xwpxe6richp4w5xlbnqu7k3aud5lf" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Vulcanum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XX
|Annus = saeculo V a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Bacchum
|PostNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Artis Vulcanum dic Musa canora potentem,
Terrigenas castae qui junctus multa Minervae
Splendidaque edocuit populos. Mortale ferarum
Instar enim ante genus montûm spelaea colebat;
Nunc duce Vulcano docti solertia quaeque
Commodius vivunt vitae et felicius annos,
Atque domos habitant placidâ laeti usque quiete.
Propitius robur praesta et Vulcane salutem.

 
&lt;/poem&gt;
 
{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Bacchum
|PostNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>s3xwpxe6richp4w5xlbnqu7k3aud5lf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274674</id>
      <parentid>274626</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1082" sha1="0v5gof7rhvx7yzs28ou01j90vxvb6jf" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Vulcanum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XX
|Annus = saeculo V a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Bacchum
|PostNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Artis Vulcanum dic Musa canora potentem,
Terrigenas castae qui junctus multa Minervae
Splendidaque edocuit populos. Mortale ferarum
Instar enim ante genus montûm spelaea colebat;
Nunc duce Vulcano docti solertia quaeque
Commodius vivunt vitae et felicius annos,
Atque domos habitant placidâ laeti usque quiete.
Propitius robur praesta et Vulcane salutem.

 
&lt;/poem&gt;
 
{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Bacchum
|PostNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>0v5gof7rhvx7yzs28ou01j90vxvb6jf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84566</id>
    <revision>
      <id>274627</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1312" sha1="r2j2x4z93lzpt5nb9bhkiqypt18xk4b" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Bacchum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XX
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Vulcanum
|AnteNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Dianam
|PostNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Bacchum hedera cinctum, altisonum mihi sumo canendum,
Formosae natum Semelae Jovis atque tonantis,
Pulcricomae Nymphae quem jussů Patris alebant,
Lactabantque sinû curâ solerte foventes
Nyses in latebris. Antro crescebat odoro
Ad mentem patriam puer, alti civis Olympi.
Nympharum posthac hymnorum dives alumnus
Valles umbrosas, nemora et simul alta pererrat,
Lauro nederâque caput cinctus, Nymphaeque sequuntur
Sponte ducem Divum, et fremitus nemus oссupat omne
Sic tu, vitisator, mollis salveto Lyaee,
Gaudia nosque Pater da ducere Liber in horas,
Da nos magne Pater multos laetarier annos.
 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Vulcanum
|AnteNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Dianam
|PostNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>r2j2x4z93lzpt5nb9bhkiqypt18xk4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274628</id>
      <parentid>274627</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T19:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="nspcfk8ogj3tpmm0zvp0sdiy5s14sqq" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Bacchum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXVI
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Vulcanum
|AnteNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Dianam
|PostNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Bacchum hedera cinctum, altisonum mihi sumo canendum,
Formosae natum Semelae Jovis atque tonantis,
Pulcricomae Nymphae quem jussů Patris alebant,
Lactabantque sinû curâ solerte foventes
Nyses in latebris. Antro crescebat odoro
Ad mentem patriam puer, alti civis Olympi.
Nympharum posthac hymnorum dives alumnus
Valles umbrosas, nemora et simul alta pererrat,
Lauro nederâque caput cinctus, Nymphaeque sequuntur
Sponte ducem Divum, et fremitus nemus oссupat omne
Sic tu, vitisator, mollis salveto Lyaee,
Gaudia nosque Pater da ducere Liber in horas,
Da nos magne Pater multos laetarier annos.
 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Vulcanum
|AnteNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Dianam
|PostNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>nspcfk8ogj3tpmm0zvp0sdiy5s14sqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274675</id>
      <parentid>274628</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1316" sha1="mdfyaoia4ipayrw59ublcgefa9f05hv" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Bacchum
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXVI
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Vulcanum
|AnteNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Dianam
|PostNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Bacchum hedera cinctum, altisonum mihi sumo canendum,
Formosae natum Semelae Jovis atque tonantis,
Pulcricomae Nymphae quem jussů Patris alebant,
Lactabantque sinû curâ solerte foventes
Nyses in latebris. Antro crescebat odoro
Ad mentem patriam puer, alti civis Olympi.
Nympharum posthac hymnorum dives alumnus
Valles umbrosas, nemora et simul alta pererrat,
Lauro nederâque caput cinctus, Nymphaeque sequuntur
Sponte ducem Divum, et fremitus nemus oссupat omne
Sic tu, vitisator, mollis salveto Lyaee,
Gaudia nosque Pater da ducere Liber in horas,
Da nos magne Pater multos laetarier annos.
 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Vulcanum
|AnteNomen=Hymnus ad Vulcanum (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Dianam
|PostNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>mdfyaoia4ipayrw59ublcgefa9f05hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymnus ad Dianam (Svoboda)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84567</id>
    <revision>
      <id>274629</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1724" sha1="pxj7odhlw2lmtf3muqy4jwduq2uibro" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Dianam
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXVII
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Minaervam
|PostNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Te Diana cano, jaculi strepitûsque potentem,
Infestam cervis, sancti te virgo pudoris,
Phoebi germanam rutilo latus ense recincti,
Quae vaga per montes tremefactaque culmina ventis
Venaris, quaeque arcûs aurea cornua tendis
Stridula, tela vibrans. Montûm capita alta tremiscunt,
Quando venis, densâ nervis clangentibus umbrâ
Perstrident sylvae, tellus horrore stupescit
Et mare cetiferum. Verum Dea pectore forti
Agmina palatur late populata ferarum.
Mox Dea Venatrix, quando est expleta libido,
Satque datum genio; tandem arcûs cornua laxans
Fratris germani templum ad venerabile pergit
Foecundam Delon, sacras ad Apollinis arces,
Musarum ductura choros Charitumque decoros.
Arcû ibi suspenso jam lethiferisque sagittis
Artûs festivo peplo velata venustos
Orditur choreas. Coelesti voce catervaé
Latonam recinunt pulcram, quâ nata propago est
Consilio in superis praestans et robore cunctis.
Latonae soboles summi et salvete Tonantis;
Vosque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.
 

&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Minaervam
|PostNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>pxj7odhlw2lmtf3muqy4jwduq2uibro</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274630</id>
      <parentid>274629</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T19:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1722" sha1="29dsjkv4l5lhlu5fepv56n33e91bidp" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Dianam
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXVII
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Minervam
|PostNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Te Diana cano, jaculi strepitûsque potentem,
Infestam cervis, sancti te virgo pudoris,
Phoebi germanam rutilo latus ense recincti,
Quae vaga per montes tremefactaque culmina ventis
Venaris, quaeque arcûs aurea cornua tendis
Stridula, tela vibrans. Montûm capita alta tremiscunt,
Quando venis, densâ nervis clangentibus umbrâ
Perstrident sylvae, tellus horrore stupescit
Et mare cetiferum. Verum Dea pectore forti
Agmina palatur late populata ferarum.
Mox Dea Venatrix, quando est expleta libido,
Satque datum genio; tandem arcûs cornua laxans
Fratris germani templum ad venerabile pergit
Foecundam Delon, sacras ad Apollinis arces,
Musarum ductura choros Charitumque decoros.
Arcû ibi suspenso jam lethiferisque sagittis
Artûs festivo peplo velata venustos
Orditur choreas. Coelesti voce catervaé
Latonam recinunt pulcram, quâ nata propago est
Consilio in superis praestans et robore cunctis.
Latonae soboles summi et salvete Tonantis;
Vosque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.
 

&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Minervam
|PostNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>29dsjkv4l5lhlu5fepv56n33e91bidp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274631</id>
      <parentid>274630</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T19:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>274631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1721" sha1="c0oeb6yidhll1xd8ppmtl4dzax8454i" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Dianam
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXVII
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Minervam
|PostNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Te Diana cano, jaculi strepitûsque potentem,
Infestam cervis, sancti te virgo pudoris,
Phoebi germanam rutilo latus ense recincti,
Quae vaga per montes tremefactaque culmina ventis
Venaris, quaeque arcûs aurea cornua tendis
Stridula, tela vibrans. Montûm capita alta tremiscunt,
Quando venis, densâ nervis clangentibus umbrâ
Perstrident sylvae, tellus horrore stupescit
Et mare cetiferum. Verum Dea pectore forti
Agmina palatur late populata ferarum.
Mox Dea Venatrix, quando est expleta libido,
Satque datum genio; tandem arcûs cornua laxans
Fratris germani templum ad venerabile pergit
Foecundam Delon, sacras ad Apollinis arces,
Musarum ductura choros Charitumque decoros.
Arcû ibi suspenso jam lethiferisque sagittis
Artûs festivo peplo velata venustos
Orditur choreas. Coelesti voce catervae
Latonam recinunt pulcram, quâ nata propago est
Consilio in superis praestans et robore cunctis.
Latonae soboles summi et salvete Tonantis;
Vosque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.
 

&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Minervam
|PostNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>c0oeb6yidhll1xd8ppmtl4dzax8454i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274676</id>
      <parentid>274631</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:49:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1723" sha1="fityrcwxjm2euzus798vhrbwpekpfk8" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Dianam
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXVII
|Annus = saeculo VI a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Minervam
|PostNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Te Diana cano, jaculi strepitûsque potentem,
Infestam cervis, sancti te virgo pudoris,
Phoebi germanam rutilo latus ense recincti,
Quae vaga per montes tremefactaque culmina ventis
Venaris, quaeque arcûs aurea cornua tendis
Stridula, tela vibrans. Montûm capita alta tremiscunt,
Quando venis, densâ nervis clangentibus umbrâ
Perstrident sylvae, tellus horrore stupescit
Et mare cetiferum. Verum Dea pectore forti
Agmina palatur late populata ferarum.
Mox Dea Venatrix, quando est expleta libido,
Satque datum genio; tandem arcûs cornua laxans
Fratris germani templum ad venerabile pergit
Foecundam Delon, sacras ad Apollinis arces,
Musarum ductura choros Charitumque decoros.
Arcû ibi suspenso jam lethiferisque sagittis
Artûs festivo peplo velata venustos
Orditur choreas. Coelesti voce catervae
Latonam recinunt pulcram, quâ nata propago est
Consilio in superis praestans et robore cunctis.
Latonae soboles summi et salvete Tonantis;
Vosque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.
 

&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Bacchum
|AnteNomen=Hymnus ad Bacchum II (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Minervam
|PostNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>fityrcwxjm2euzus798vhrbwpekpfk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymnus ad Minervam (Svoboda)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84568</id>
    <revision>
      <id>274632</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1524" sha1="6ijhutnxvyzdluzgcbkn1i8yqk792hz" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Minervam
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXVIII
|Annus = saeculo V a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Dianam
|AnteNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Terram
|PostNomen=Hymnus ad Terram (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Te Dea magna canam, te caesia Pallas Athena,
Indocilem flecti, multipliceque arte potentem,
Innuba te virgo, magnas quae protegis urbes,
Tritogenia. Pater genuit te Jupiter ipse
E capite augusto, mavortia tela gerentem,
Splendida multo auro. Superi portenta videntes
Obstupuere omnes. Coram Jovis illa tonantis
De capite augusto praeceps hastamque coruscans
Emicuit subito. Immensus stridebat Olympus,
Robore concussus Tritonidis, undique tellus
Laudibus insonuit, vastum simul aestuat aequor
Purpureis undis tumidum, subitoque residit
Oceanus. Stetit et soboles Hyperionis alma,
Cornipedes cohibens rapidos, dum virgo verenda
Demeret arma humeris rutilantia Pallas Athena;
Laetus eam celsi spectabat rector Olympi.
Salve igitur, salve soboles Jovis alma tonantis,
Teque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.
 

&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Hymnus ad Dianam
|AnteNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Terram
|PostNomen=Hymnus ad Terram (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>6ijhutnxvyzdluzgcbkn1i8yqk792hz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274677</id>
      <parentid>274632</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1526" sha1="28w71kqsszw4nnfdgtcnwbvr9yodn1v" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Minervam
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXVIII
|Annus = saeculo V a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Dianam
|AnteNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Terram
|PostNomen=Hymnus ad Terram (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Te Dea magna canam, te caesia Pallas Athena,
Indocilem flecti, multipliceque arte potentem,
Innuba te virgo, magnas quae protegis urbes,
Tritogenia. Pater genuit te Jupiter ipse
E capite augusto, mavortia tela gerentem,
Splendida multo auro. Superi portenta videntes
Obstupuere omnes. Coram Jovis illa tonantis
De capite augusto praeceps hastamque coruscans
Emicuit subito. Immensus stridebat Olympus,
Robore concussus Tritonidis, undique tellus
Laudibus insonuit, vastum simul aestuat aequor
Purpureis undis tumidum, subitoque residit
Oceanus. Stetit et soboles Hyperionis alma,
Cornipedes cohibens rapidos, dum virgo verenda
Demeret arma humeris rutilantia Pallas Athena;
Laetus eam celsi spectabat rector Olympi.
Salve igitur, salve soboles Jovis alma tonantis,
Teque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.
 

&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Hymnus ad Dianam
|AnteNomen=Hymnus ad Dianam (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Terram
|PostNomen=Hymnus ad Terram (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>28w71kqsszw4nnfdgtcnwbvr9yodn1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymnus ad Terram (Svoboda)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84569</id>
    <revision>
      <id>274633</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="p7xckdmpi6c66b1ah163lhgwa54dxcm" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Terram
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXX
|Annus = saeculo IV a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Minervam
|AnteNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Solem
|PostNomen=Hymnus ad Solem (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Te, rerum matrem, Tellus, celebrabo potentem
Quae nutris, quaecunque colunt animantia terram,
Sive solum calcent, sen aequora vasta pererrent,
Aëra sive secent: tn praebes pabula cunctis.
Tu proles faustas, segetes tu gignis opimas
Alma, parens! Tu das eadem, et mortalibus auras
Vitales adimis. Felix est, alma genitrix!
Quem tua cura fovet; nam largo is munere abundat;
Frugibus arva vigent olli, pecudesque petulcae
Pascua late implent, opibus domus ampla renidet.
Mascula progenies juvenalia gaudia jactat,
Laetaque turba choros sertis praecincta puellae
Exercent; hilares florente in cespite saltant,
Quos tu Diva foves, placido quos numine curas.
Divom mater ave, Coeli tu stelliferi uxor,
Suppedita laetam clemens pro carmine vitam.
Teque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.

 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Minervam
|AnteNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Solem
|PostNomen=Hymnus ad Solem (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>p7xckdmpi6c66b1ah163lhgwa54dxcm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274678</id>
      <parentid>274633</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1503" sha1="myqb76o0ix60du6zffkxk0uy6opzkwq" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Terram
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXX
|Annus = saeculo IV a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Minervam
|AnteNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Solem
|PostNomen=Hymnus ad Solem (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''


Te, rerum matrem, Tellus, celebrabo potentem
Quae nutris, quaecunque colunt animantia terram,
Sive solum calcent, sen aequora vasta pererrent,
Aëra sive secent: tn praebes pabula cunctis.
Tu proles faustas, segetes tu gignis opimas
Alma, parens! Tu das eadem, et mortalibus auras
Vitales adimis. Felix est, alma genitrix!
Quem tua cura fovet; nam largo is munere abundat;
Frugibus arva vigent olli, pecudesque petulcae
Pascua late implent, opibus domus ampla renidet.
Mascula progenies juvenalia gaudia jactat,
Laetaque turba choros sertis praecincta puellae
Exercent; hilares florente in cespite saltant,
Quos tu Diva foves, placido quos numine curas.
Divom mater ave, Coeli tu stelliferi uxor,
Suppedita laetam clemens pro carmine vitam.
Teque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.

 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Minervam
|AnteNomen=Hymnus ad Minervam (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Solem
|PostNomen=Hymnus ad Solem (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>myqb76o0ix60du6zffkxk0uy6opzkwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymnus ad Solem (Svoboda)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84570</id>
    <revision>
      <id>274634</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1630" sha1="jcvirm1wyn4fo9w5tvygz2k2sb20sqk" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Solem
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXXI
|Annus = saeculo V a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Terram
|AnteNomen=Hymnus ad Terram (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|PostNomen=Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Musa, Jovis soboles, Solem tibi sume canendum
Calliope rutilum, quem stelliferi Euryphaëssa
Coeli et Telluris nato partû edidit olim.
Germanam in thalamos Hyperion Euryphaëssam
Adlegit, sibi quae prolem est enixa venustam,
Auroram roseam, atque comâ te, Luna, decentem,
Solemque impigram, Dis immortalibus aequum,
Terricolis qui fert lucem Superisque serenam
Vectus equis. Horrorem ingentem lumine spargit
Casside sub rutila, jubar at de fronte coruscum
Disspergit radios, circumdant tempora utrinque et
Ora comae nitidae Veneres spirantia, fulgorque
Hinc procul irradiat. Quovis spiramine mota
Membra ambit vestis rutilans frendentque feroces
Subter equi, aurijugum currumdum sistit, equosque
Occiduum lassos coelo dum mittit in aequor.
Rex salve, vitamque mihi concede beatam,
Exorsusque a te recinam mortalibus ortos
Semideos, quorum Dî signant fortia facta.

 
&lt;/poem&gt;


{{Liber
|Ante=Hymnus ad Terram
|AnteNomen=Hymnus ad Terram (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|PostNomen=Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>jcvirm1wyn4fo9w5tvygz2k2sb20sqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274679</id>
      <parentid>274634</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1632" sha1="5akn1lnxy9isqwkphsq3g6xt75e3f47" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Solem
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXXI
|Annus = saeculo V a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Terram
|AnteNomen=Hymnus ad Terram (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|PostNomen=Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Musa, Jovis soboles, Solem tibi sume canendum
Calliope rutilum, quem stelliferi Euryphaëssa
Coeli et Telluris nato partû edidit olim.
Germanam in thalamos Hyperion Euryphaëssam
Adlegit, sibi quae prolem est enixa venustam,
Auroram roseam, atque comâ te, Luna, decentem,
Solemque impigram, Dis immortalibus aequum,
Terricolis qui fert lucem Superisque serenam
Vectus equis. Horrorem ingentem lumine spargit
Casside sub rutila, jubar at de fronte coruscum
Disspergit radios, circumdant tempora utrinque et
Ora comae nitidae Veneres spirantia, fulgorque
Hinc procul irradiat. Quovis spiramine mota
Membra ambit vestis rutilans frendentque feroces
Subter equi, aurijugum currumdum sistit, equosque
Occiduum lassos coelo dum mittit in aequor.
Rex salve, vitamque mihi concede beatam,
Exorsusque a te recinam mortalibus ortos
Semideos, quorum Dî signant fortia facta.

 
&lt;/poem&gt;


{{Liber
|Ante=Hymnus ad Terram
|AnteNomen=Hymnus ad Terram (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|PostNomen=Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>5akn1lnxy9isqwkphsq3g6xt75e3f47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84571</id>
    <revision>
      <id>274635</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1584" sha1="jrzv9jpujdqvhs6tpbhdv6e6fche6lb" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXXIII
|Annus = saeculo VII a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Solem
|AnteNomen=Hymnus ad Solem (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Martem
|PostNomen=Hymnus ad Martem (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Ergo Jovis natos blandae mihi dicite Musae
Tyndaridas, Lede quos est enixa Tonanti,
Pollucem illustrem, domitorem et Castora equorum.
Illos Taygeti celsi sub vertice montis
Mater pulcra Patri peperit dilecta Tonanti,
Praesidium et populis praesentia numina terrae
Velivolaeque rati. Rapido dum turbine dira
Saevit hyems ponti truculenta per aequora; nautae
Vota Jovis natis fundunt, pavidique bidentes
Sacrificant niveas, adstantes agmine denso
In puppi. Hanc rabidique parant venti atque minaces
Mergere vi fluctûs. Subito trepidantibus illi
Adparent, rutilis findentes aethera pennis;
Et validi extemplo sistunt spiramina venti,
Et tumidos sedant infesta per aequora fluctûs,
Signa secunda, quibus conspectis gaudia nautae
Concipiunt, laeti durum cessare laborem.
Salvete ignipedum domitores incluti equorum;
Vosque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.
 
 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Solem
|AnteNomen=Hymnus ad Solem (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Martem
|PostNomen=Hymnus ad Martem (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>jrzv9jpujdqvhs6tpbhdv6e6fche6lb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274680</id>
      <parentid>274635</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1586" sha1="s5gk89h4dpqrijutz7xh5e78id50pfu" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] XXXIII
|Annus = saeculo VII a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Solem
|AnteNomen=Hymnus ad Solem (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Martem
|PostNomen=Hymnus ad Martem (Svoboda)
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Ergo Jovis natos blandae mihi dicite Musae
Tyndaridas, Lede quos est enixa Tonanti,
Pollucem illustrem, domitorem et Castora equorum.
Illos Taygeti celsi sub vertice montis
Mater pulcra Patri peperit dilecta Tonanti,
Praesidium et populis praesentia numina terrae
Velivolaeque rati. Rapido dum turbine dira
Saevit hyems ponti truculenta per aequora; nautae
Vota Jovis natis fundunt, pavidique bidentes
Sacrificant niveas, adstantes agmine denso
In puppi. Hanc rabidique parant venti atque minaces
Mergere vi fluctûs. Subito trepidantibus illi
Adparent, rutilis findentes aethera pennis;
Et validi extemplo sistunt spiramina venti,
Et tumidos sedant infesta per aequora fluctûs,
Signa secunda, quibus conspectis gaudia nautae
Concipiunt, laeti durum cessare laborem.
Salvete ignipedum domitores incluti equorum;
Vosque memor reliquosque Deos ego carmine dicam.
 
 
&lt;/poem&gt;

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Solem
|AnteNomen=Hymnus ad Solem (Svoboda)
|Post=Hymnus ad Martem
|PostNomen=Hymnus ad Martem (Svoboda)
}}</text>
      <sha1>s5gk89h4dpqrijutz7xh5e78id50pfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hymnus ad Martem (Svoboda)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84572</id>
    <revision>
      <id>274636</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1516" sha1="a0njs7rjtdkxauz6wd6omu6sm1plavy" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Martem
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] VIII
|Annus = saeculo IV a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|AnteNomen=Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)
|Post=Ulyssis oratio
|PostNomen=Ulyssis oratio
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Mars currû metuende gravi galeâque coruscâ,
Vique ferox valida, atque urbes defendere solers,
Dextrâ hastâque potens celsi munimen Olympi,
Juris praesidium, clari Pater alme triumphi,
Pravorum domitor, dux at servantibus aequum,
Virtutis princeps, qui flectis in aethere summo
Ignitos axes septemplice in orbitâ anhelis
Vectus equis, via.cui signata est tertia coelo.
Da custos hominum juvenilem, quaeso, vigorem,
Desuper imperti laudum tu lumina vitae,
Incute vim belli, capiti quae forte minantur,
Ut mala quaeque prober nobis depellere fortis.
Fallaces animi regere et da subprimere ausûs,
Atque aciem cohibere doce, nos impete caedes
Quae rapit in saevas. Animos vero adde feroces,
Daque, Deus, nos pace frui, da legibus aequis
Hostili a fastů tutos fatoque cruento.

 
&lt;/poem&gt;


{{Liber
|Ante=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|AnteNomen=Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)
|Post=Ulyssis oratio
|PostNomen=Ulyssis oratio
}}</text>
      <sha1>a0njs7rjtdkxauz6wd6omu6sm1plavy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274681</id>
      <parentid>274636</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1518" sha1="8n0atoeityl8agq32qzwipgkwz2kukt" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Auctor incertus
|OperaeTitulus=Hymnus ad Martem
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=[[Hymni Homerici|Hymnus Homericus]] VIII
|Annus = saeculo IV a.C.n.
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://books.google.ru/books?id=9yFfAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|AnteNomen=Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)
|Post=Ulyssis oratio
|PostNomen=Ulyssis oratio
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Mars currû metuende gravi galeâque coruscâ,
Vique ferox valida, atque urbes defendere solers,
Dextrâ hastâque potens celsi munimen Olympi,
Juris praesidium, clari Pater alme triumphi,
Pravorum domitor, dux at servantibus aequum,
Virtutis princeps, qui flectis in aethere summo
Ignitos axes septemplice in orbitâ anhelis
Vectus equis, via.cui signata est tertia coelo.
Da custos hominum juvenilem, quaeso, vigorem,
Desuper imperti laudum tu lumina vitae,
Incute vim belli, capiti quae forte minantur,
Ut mala quaeque prober nobis depellere fortis.
Fallaces animi regere et da subprimere ausûs,
Atque aciem cohibere doce, nos impete caedes
Quae rapit in saevas. Animos vero adde feroces,
Daque, Deus, nos pace frui, da legibus aequis
Hostili a fastů tutos fatoque cruento.

 
&lt;/poem&gt;


{{Liber
|Ante=Hymnus ad Castorem et Pollucem
|AnteNomen=Hymnus ad Castorem et Pollucem (Svoboda)
|Post=Ulyssis oratio
|PostNomen=Ulyssis oratio
}}</text>
      <sha1>8n0atoeityl8agq32qzwipgkwz2kukt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Psalmus vernalis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84573</id>
    <revision>
      <id>274639</id>
      <timestamp>2026-07-30T20:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4422" sha1="hjp2a1t7rzkq1b1202bag24mzdfdihr" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Fridericus Amadeus Klopstock
|OperaeTitulus=Psalmus vernalis &lt;br&gt;''celeberrimi Klopstock''
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(''Die Frühlingsfeier'')
|Annus =1759
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://www.google.ru/books/edition/Poeseos_latinae_Specimina_edit_Wenceslaw/KCVSAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Elegia Michaelis Denis
|AnteNomen=Elegia Michaelis Denis
|Post=Ad Deum (Uz)
|PostNomen=Ad Deum
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Immensa rerum nec procul aequora
Lustrare mens fert, sidereas neque
   Sedes, beatae quâ catervae
      Concelebrant Dominum potentem;
 
Fas sit vel unam visere guttulam,
Summi profectam quippe manû Dei,
   Lustrare fas sit terram, et unâ
      Concelebrare Deum potentem!
 
Terram Jehovae constituit manus,
Stellae nitentes quando agere orbitas,
   Majora dum praebere coelo
      Astra jubar nitidum profundo,
 
Terram Jehovae constituit manus,
Dum laeta soles spargere lumina
   Coepere, dum stellante pulcras
      Ederet axe faces Orion.
 
Haec ergo quot jam millia millies,
Labentibus quot millia civium
   Saeclis habebat dudum, habetque
      Gutta? Mihi unde genus profectum?
 
Io! coruscos et radiis suis
Praecello soles, lumine et haud suo
   Stellas nitentes, meque jacto
      Stirpe satum generosiore.
 
Lampyri, veris tu nitidum genus,
Fulgore pinnas quae viridi moves
   Belle micantes, tune vivis?
      Vivis, at — heu! — peritura in hor
 
Laudesne fas est vertere fletibus?-
Quem nulla solvent, Maxume, saecula,
   Ignosce moestum imbrem repente
      Esse genis morituri obortum!
 
Arcana pandes, nubila distrahes,
Rerum docebis me genus et modum,
   In luce sanctâ post tenebras
      Me tumuli statues, Benigne!
 
Lampyri, veris tu nitidum genus,
Sin pulvere orta es, denuo pulveri
   Reddere, vel quidcunque Numen
      Te fieri statuet supremum.
 
Rorate festas lumina lacrymas,
Laudes Jehovae sacra sonet chelys,
   Sonent fides palmis recinctae;
      Magnum etenim recino Jehovam.
 
Mundi ecce moles omnipotentiam
Testatur ejus, millia praedicant
   Portenta, cujus nulla digne
      Ora valent celebrare nomen.
 
Et leniori quae modo flamine
Mulcet tepentes aura mihi genas,
   Summi illa coelorum Magistri 
      Nuntiat aura benignitatem.
 
Aurae obticescunt, jam neque lenius
Spirare tentant, fervidius jubar
   Jam solis urit, nube in illâ —
      En- Deus ipse venit tremendus!
 
Venti minaces mox fremitûs cient;
Nutare sylvae, flumina surgere;
   Mortalis illum ut ferre vultus.
      Sustinet, en — Deus adpropinquat!
 
Sylvae ecce nutant, deficiunt aquae.
Quid cesso vultûs mittere supplices?
   Proh parce nobis, parce praesens,
      Me miserare Deus trementem!
 
Caligone irae haec prodigium tuae?
Heus alta velat nox faciem tuam!
   Nox ista terris fert salutem:
      Ira Deo est aliena Patri.
 
Quin atra nubes haec segetes alet,
Et, qui voraces mente fugat metûs,
   Liquore dulci implebit uvam:
      Ira Deo est aliena Patri.
 
Praesente summo cuncta silent Deo,
Servat cicindela alta silentia.
   Coelestis an mentis propago
      Illi etiam viget intus aura?
 
Queis concupisco, fas utinam siet
Efferre Patrem laudibus! Altius
   Surgunt tenebrae, densiusque
      Imbre salutifero gravescunt.
 
Viden' Jehovae fulgura nuntios?
Audin' Jehovae rauca tonitrua?
   Audisne de coelo tonantem
      Terrifico Dominum fragore?
 
Te, cujus usque est, Omnipotens Pater,
Juvare justos, parcere sontibus,
   Rerum potentem te satorem
      Supplice concelebramus ore!
 
Venti ecce nimbos flammigeros agunt,
Illisque stridet sylva volantibus;
   Nunc obticescunt, ecce nubes
      Tardius inglomeratur atra!
 
Viden' Jehovae fulgura nuntios?
Audin' Jehovae rauca tonitrua?
   Fragore diro immugit aether,
      En trifido nemus ardet igne!
 
At tuta perstat terricolae domus.
Ultrice terras dum quateret face,
   Poenae ministrum tecta nostra
      Igne Pater vetuit ferire.
 
Levatur undis aura salubribus,
Rigatur undis terra salubribus,
   Aestûque campi longo anheli
      Imbre salutifero madescunt,
 
Jehova non jam fulminibus venit
Cinctus trisulcis; en placido Pater
   Adest susurrû, et subter arcus
      Gentibus enitet expiatis.
 

&lt;/poem&gt;


{{Liber
|Ante=Elegia Michaelis Denis
|AnteNomen=Elegia Michaelis Denis
|Post=Ad Deum (Uz)
|PostNomen=Ad Deum
}}</text>
      <sha1>hjp2a1t7rzkq1b1202bag24mzdfdihr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274672</id>
      <parentid>274639</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4424" sha1="smexv9l8ann3nulu4t39cgt42gm9xrl" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Fridericus Amadeus Klopstock
|OperaeTitulus=Psalmus vernalis &lt;br&gt;''celeberrimi Klopstock''
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=(''Die Frühlingsfeier'')
|Annus =1759
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://www.google.ru/books/edition/Poeseos_latinae_Specimina_edit_Wenceslaw/KCVSAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Elegia Michaelis Denis
|AnteNomen=Elegia Michaelis Denis
|Post=Ad Deum (Uz)
|PostNomen=Ad Deum
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Immensa rerum nec procul aequora
Lustrare mens fert, sidereas neque
   Sedes, beatae quâ catervae
      Concelebrant Dominum potentem;
 
Fas sit vel unam visere guttulam,
Summi profectam quippe manû Dei,
   Lustrare fas sit terram, et unâ
      Concelebrare Deum potentem!
 
Terram Jehovae constituit manus,
Stellae nitentes quando agere orbitas,
   Majora dum praebere coelo
      Astra jubar nitidum profundo,
 
Terram Jehovae constituit manus,
Dum laeta soles spargere lumina
   Coepere, dum stellante pulcras
      Ederet axe faces Orion.
 
Haec ergo quot jam millia millies,
Labentibus quot millia civium
   Saeclis habebat dudum, habetque
      Gutta? Mihi unde genus profectum?
 
Io! coruscos et radiis suis
Praecello soles, lumine et haud suo
   Stellas nitentes, meque jacto
      Stirpe satum generosiore.
 
Lampyri, veris tu nitidum genus,
Fulgore pinnas quae viridi moves
   Belle micantes, tune vivis?
      Vivis, at — heu! — peritura in hor
 
Laudesne fas est vertere fletibus?-
Quem nulla solvent, Maxume, saecula,
   Ignosce moestum imbrem repente
      Esse genis morituri obortum!
 
Arcana pandes, nubila distrahes,
Rerum docebis me genus et modum,
   In luce sanctâ post tenebras
      Me tumuli statues, Benigne!
 
Lampyri, veris tu nitidum genus,
Sin pulvere orta es, denuo pulveri
   Reddere, vel quidcunque Numen
      Te fieri statuet supremum.
 
Rorate festas lumina lacrymas,
Laudes Jehovae sacra sonet chelys,
   Sonent fides palmis recinctae;
      Magnum etenim recino Jehovam.
 
Mundi ecce moles omnipotentiam
Testatur ejus, millia praedicant
   Portenta, cujus nulla digne
      Ora valent celebrare nomen.
 
Et leniori quae modo flamine
Mulcet tepentes aura mihi genas,
   Summi illa coelorum Magistri 
      Nuntiat aura benignitatem.
 
Aurae obticescunt, jam neque lenius
Spirare tentant, fervidius jubar
   Jam solis urit, nube in illâ —
      En- Deus ipse venit tremendus!
 
Venti minaces mox fremitûs cient;
Nutare sylvae, flumina surgere;
   Mortalis illum ut ferre vultus.
      Sustinet, en — Deus adpropinquat!
 
Sylvae ecce nutant, deficiunt aquae.
Quid cesso vultûs mittere supplices?
   Proh parce nobis, parce praesens,
      Me miserare Deus trementem!
 
Caligone irae haec prodigium tuae?
Heus alta velat nox faciem tuam!
   Nox ista terris fert salutem:
      Ira Deo est aliena Patri.
 
Quin atra nubes haec segetes alet,
Et, qui voraces mente fugat metûs,
   Liquore dulci implebit uvam:
      Ira Deo est aliena Patri.
 
Praesente summo cuncta silent Deo,
Servat cicindela alta silentia.
   Coelestis an mentis propago
      Illi etiam viget intus aura?
 
Queis concupisco, fas utinam siet
Efferre Patrem laudibus! Altius
   Surgunt tenebrae, densiusque
      Imbre salutifero gravescunt.
 
Viden' Jehovae fulgura nuntios?
Audin' Jehovae rauca tonitrua?
   Audisne de coelo tonantem
      Terrifico Dominum fragore?
 
Te, cujus usque est, Omnipotens Pater,
Juvare justos, parcere sontibus,
   Rerum potentem te satorem
      Supplice concelebramus ore!
 
Venti ecce nimbos flammigeros agunt,
Illisque stridet sylva volantibus;
   Nunc obticescunt, ecce nubes
      Tardius inglomeratur atra!
 
Viden' Jehovae fulgura nuntios?
Audin' Jehovae rauca tonitrua?
   Fragore diro immugit aether,
      En trifido nemus ardet igne!
 
At tuta perstat terricolae domus.
Ultrice terras dum quateret face,
   Poenae ministrum tecta nostra
      Igne Pater vetuit ferire.
 
Levatur undis aura salubribus,
Rigatur undis terra salubribus,
   Aestûque campi longo anheli
      Imbre salutifero madescunt,
 
Jehova non jam fulminibus venit
Cinctus trisulcis; en placido Pater
   Adest susurrû, et subter arcus
      Gentibus enitet expiatis.
 

&lt;/poem&gt;


{{Liber
|Ante=Elegia Michaelis Denis
|AnteNomen=Elegia Michaelis Denis
|Post=Ad Deum (Uz)
|PostNomen=Ad Deum
}}</text>
      <sha1>smexv9l8ann3nulu4t39cgt42gm9xrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Fridericus Amadeus Klopstock</title>
    <ns>102</ns>
    <id>84574</id>
    <revision>
      <id>274640</id>
      <timestamp>2026-07-30T20:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="345" sha1="093th412t4mwyizuxegg3wphkn1a9kj" xml:space="preserve">{{Scriptor
|IndicisNomen=Klopstock, Fridericus Amadeus
}}

==Opera==

* ''Die Frühlingsfeier'' — [[Psalmus vernalis]], versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
* ''Das Gebet des Herrn'' — [[Psalmus (Klopstock)|Psalmus precem Domini interpretans]], versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]</text>
      <sha1>093th412t4mwyizuxegg3wphkn1a9kj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274643</id>
      <parentid>274640</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T20:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera */</comment>
      <origin>274643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="345" sha1="7oatei571glmnesugl67ghunygkdm6r" xml:space="preserve">{{Scriptor
|IndicisNomen=Klopstock, Fridericus Amadeus
}}

==Opera==

* ''Das Gebet des Herrn'' — [[Psalmus (Klopstock)|Psalmus precem Domini interpretans]], versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]
* ''Die Frühlingsfeier'' — [[Psalmus vernalis]], versio [[Scriptor:Venceslaus Aloisius Svoboda|Venceslai Svobodae]]</text>
      <sha1>7oatei571glmnesugl67ghunygkdm6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Fridericus Amadeus Klopstock scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>84575</id>
    <revision>
      <id>274641</id>
      <timestamp>2026-07-30T20:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="hisv51362xq77f6tfyde83z43yumbsd" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Fridericus Amadeus Klopstock}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Klopstock, Fridericus Amadeus]]</text>
      <sha1>hisv51362xq77f6tfyde83z43yumbsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Psalmus (Klopstock)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84576</id>
    <revision>
      <id>274642</id>
      <timestamp>2026-07-30T20:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>274642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3387" sha1="6qjuz6r65rjr1qjswbm3l8r1dn7pn4u" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Fridericus Amadeus Klopstock
|OperaeTitulus=Psalmus precem Domini interpretans &lt;br&gt;''celeberimi Klopstock''&lt;br&gt;&lt;small&gt;(metro anapaestico)&lt;/small&gt;
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=Elegi
|SubTitulus=(''Das Gebet des Herrn'')
|Annus =1787
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://www.google.ru/books/edition/Poeseos_latinae_Specimina_edit_Wenceslaw/KCVSAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Superbia (Collin)
|AnteNomen=Superbia
|Post=Hostium adventus (Dusch)
|PostNomen=Hostium adventus
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Lunae terras ecce sequaces,
Obeunt rutilos terrae soles,
Obeunt soles innumerosi
Unum solem:
''Te magne Sator generis nostri,''
''Qui coelorum celsâ arce sedens''
''Nutû patrio cuncta gubernas!''
 
En sidereos illos orbes, —
Et qui proprio lumine lucent,
Et qui splendent non luce suâ, —
Hos plurima habent agmina mundos,
Queis diversae corpora formae,
Queis diversum est animi robur.
Quisquis at illos incolit orbes
Animo grato summi recolit
Numina Patris:
''Sanctum ergo Dei populis vasti''
''Omnibus orbis nomen habetor.''
 
Quem complecti mens nulla valet,
Qui se totum perspicit unus,
Pater omnipotens
Innumerosos populos terrae,
Innumerosos populos solum
Statuit cunctos esse beatos:
''Jam nos omnes, Pater omnipotens,''
''Omnes uno collige regno!''
 
Idemque suas arbiter aequus —
Quam bene! — cunctis statuit sortes,
Quodque necessum praebet in horas,
Et disponit vitae clemens
Fata futurae.
Jo! nostras dirigit idem
Quam bene sortes!
''Ultro coeli tua jussa, Pater''
''Ultro et terrae jussa facessant!''
 
Idem educit calamos campis,
Idem in aristas sata producit,
Poma arboribus, vitibus uvas
Pendere jubet, praebet in udis
Collibus agnis, praebet celeri
Nemore umbroso pabula cervo.
Fulmine at idem trifido quassat,
Grandineque idem ferit horrisono
Segetes laetas, mitia poma, et.
Dulces uvas, tenerosque agnos,
Concutit idem pavidas cervas:
''Tu terricolis aeterne Pater''
''Panem praesta quotidianum!''
 
Anne in coelis, qua rauca sonat
Fragor aethereus, num quoque celso
Habitat coelo mortale genus,
Quod mors rapiat dirumque scelus?
An coelicolae foedus amicum
Dirimi lugent morte rapaci?
Odiisne vident ardere feris!
Pectora, nuper prorsus amicâ
Sociata fide? —
''Ne sancte Pater, sceleris nostri''
''Exige poenas!''
''Animo ut facili ferimus noxas,''
''Veriti saevas poscere poenas!''
 
Diverso itur tramite ad astra,
Quâ felices resident manes,
Quâ summa salus nunquam exhausto
Fonte scaturit.
Nam modo duris cautibus itur;
Verum et rigidis liquidae manant
Cautibus undae, lactantque sitim.
''Ne, sancte Deus, nos illabi''
''Patere in laqueos deliciarum;''
''Sed mala clemens depelle procul.''
 
Laus summa tibi, Pater omnipotens,
Innumeris qui solibus aethram,
Terris soles, lunis terras
Oculi solo nutû cingis,
Qui coeligenae flamine mentis
Innumerosas animas gentes,
Ut potiantur sorte beatâ;
Tibi, qui segetes uvasque foves,
Letho miseros placido solvis,
Laetam ad metam nos perducis,
Fessosque viâ reficis clemens,
''Laus summa tibi, Pater omnipotens,''
''Nutû immensum qui regis orbem,''
''Qui coelorum celsâ arce sedens''
''Mente paternâ cuncta gubernas!''
 

&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Superbia (Collin)
|AnteNomen=Superbia
|Post=Hostium adventus (Dusch)
|PostNomen=Hostium adventus
}}</text>
      <sha1>6qjuz6r65rjr1qjswbm3l8r1dn7pn4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274671</id>
      <parentid>274642</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42378-43</username>
        <id>32957</id>
      </contributor>
      <origin>274671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3389" sha1="id366szk2yvf5h3qxppydsrhllmlbju" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Fridericus Amadeus Klopstock
|OperaeTitulus=Psalmus precem Domini interpretans &lt;br&gt;''celeberimi Klopstock''&lt;br&gt;&lt;small&gt;(metro anapaestico)&lt;/small&gt;
|OperaeWikiPagina= 
|Genera=carmina
|SubTitulus=(''Das Gebet des Herrn'')
|Annus =1787
|Interpres=Venceslaus Aloisius Svoboda
|AnnusInterpretationis = 1832
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= 1832
|Fons=[https://www.google.ru/books/edition/Poeseos_latinae_Specimina_edit_Wenceslaw/KCVSAAAAcAAJ GoogleBooks]
}}

{{Liber
|Ante=Superbia (Collin)
|AnteNomen=Superbia
|Post=Hostium adventus (Dusch)
|PostNomen=Hostium adventus
}}
&lt;poem&gt;
''(e [[Poeseos Latinae specimina|Poeseos Latinae speciminibus]])''

Lunae terras ecce sequaces,
Obeunt rutilos terrae soles,
Obeunt soles innumerosi
Unum solem:
''Te magne Sator generis nostri,''
''Qui coelorum celsâ arce sedens''
''Nutû patrio cuncta gubernas!''
 
En sidereos illos orbes, —
Et qui proprio lumine lucent,
Et qui splendent non luce suâ, —
Hos plurima habent agmina mundos,
Queis diversae corpora formae,
Queis diversum est animi robur.
Quisquis at illos incolit orbes
Animo grato summi recolit
Numina Patris:
''Sanctum ergo Dei populis vasti''
''Omnibus orbis nomen habetor.''
 
Quem complecti mens nulla valet,
Qui se totum perspicit unus,
Pater omnipotens
Innumerosos populos terrae,
Innumerosos populos solum
Statuit cunctos esse beatos:
''Jam nos omnes, Pater omnipotens,''
''Omnes uno collige regno!''
 
Idemque suas arbiter aequus —
Quam bene! — cunctis statuit sortes,
Quodque necessum praebet in horas,
Et disponit vitae clemens
Fata futurae.
Jo! nostras dirigit idem
Quam bene sortes!
''Ultro coeli tua jussa, Pater''
''Ultro et terrae jussa facessant!''
 
Idem educit calamos campis,
Idem in aristas sata producit,
Poma arboribus, vitibus uvas
Pendere jubet, praebet in udis
Collibus agnis, praebet celeri
Nemore umbroso pabula cervo.
Fulmine at idem trifido quassat,
Grandineque idem ferit horrisono
Segetes laetas, mitia poma, et.
Dulces uvas, tenerosque agnos,
Concutit idem pavidas cervas:
''Tu terricolis aeterne Pater''
''Panem praesta quotidianum!''
 
Anne in coelis, qua rauca sonat
Fragor aethereus, num quoque celso
Habitat coelo mortale genus,
Quod mors rapiat dirumque scelus?
An coelicolae foedus amicum
Dirimi lugent morte rapaci?
Odiisne vident ardere feris!
Pectora, nuper prorsus amicâ
Sociata fide? —
''Ne sancte Pater, sceleris nostri''
''Exige poenas!''
''Animo ut facili ferimus noxas,''
''Veriti saevas poscere poenas!''
 
Diverso itur tramite ad astra,
Quâ felices resident manes,
Quâ summa salus nunquam exhausto
Fonte scaturit.
Nam modo duris cautibus itur;
Verum et rigidis liquidae manant
Cautibus undae, lactantque sitim.
''Ne, sancte Deus, nos illabi''
''Patere in laqueos deliciarum;''
''Sed mala clemens depelle procul.''
 
Laus summa tibi, Pater omnipotens,
Innumeris qui solibus aethram,
Terris soles, lunis terras
Oculi solo nutû cingis,
Qui coeligenae flamine mentis
Innumerosas animas gentes,
Ut potiantur sorte beatâ;
Tibi, qui segetes uvasque foves,
Letho miseros placido solvis,
Laetam ad metam nos perducis,
Fessosque viâ reficis clemens,
''Laus summa tibi, Pater omnipotens,''
''Nutû immensum qui regis orbem,''
''Qui coelorum celsâ arce sedens''
''Mente paternâ cuncta gubernas!''
 

&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Superbia (Collin)
|AnteNomen=Superbia
|Post=Hostium adventus (Dusch)
|PostNomen=Hostium adventus
}}</text>
      <sha1>id366szk2yvf5h3qxppydsrhllmlbju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liber:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>84577</id>
    <revision>
      <id>274645</id>
      <timestamp>2026-07-30T22:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladis13</username>
        <id>10700</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens ''</comment>
      <origin>274645</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="oc9e9g17vqhagefm6hg3c3c6dpkb7ex" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Acta Sanctorum, v. 3
|Language=la, grc
|Volume=3
|Author=Société des Bollandistes
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1723, 07 Julii
|Source=
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist 1=524/&gt;
|Remarks=
|Header={{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|}}
|Footer={{rh|{{indent|''Julii Tomus III.''|4}}|{{spatium|0.2em|Eeee}} 2.|136 Erat}}
}}</text>
      <sha1>oc9e9g17vqhagefm6hg3c3c6dpkb7ex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274646</id>
      <parentid>274645</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladis13</username>
        <id>10700</id>
      </contributor>
      <origin>274646</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="203" sha1="dzr37s0jnmc7863j0yweqzoxsrwi1b8" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Acta Sanctorum, v. 3
|Language=la, grc
|Volume=3
|Author=Société des Bollandistes
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1723, 07 Julii
|Source=
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist 1=524/&gt;
|Remarks=
|Header={{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|}}
|Footer=&lt;!-- --&gt;{{rh|{{indent|''Julii Tomus III.''|4}}|{{spatium|0.2em|Eeee}} 2.|136 Erat}}
}}</text>
      <sha1>dzr37s0jnmc7863j0yweqzoxsrwi1b8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274647</id>
      <parentid>274646</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladis13</username>
        <id>10700</id>
      </contributor>
      <origin>274647</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205" sha1="1iytq86qoc2lrav2yfvap6x3wjl5lst" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Acta Sanctorum, v. 3
|Language=la, grc
|Volume=3
|Author=Société des Bollandistes
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1723, 07 Julii
|Source=
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist 579=524/&gt;
|Remarks=
|Header={{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|}}
|Footer=&lt;!-- --&gt;{{rh|{{indent|''Julii Tomus III.''|4}}|{{spatium|0.2em|Eeee}} 2.|136 Erat}}
}}</text>
      <sha1>1iytq86qoc2lrav2yfvap6x3wjl5lst</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274648</id>
      <parentid>274647</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladis13</username>
        <id>10700</id>
      </contributor>
      <origin>274648</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="gwqyh3wt4oivqhqkymg9k33795tzgrm" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Acta Sanctorum, v. 3
|Language=la, grc
|Volume=3
|Author=Société des Bollandistes
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1723, 07 Julii
|Source=
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=
|Header={{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|}}
|Footer=&lt;!-- --&gt;{{rh|{{indent|''Julii Tomus III.''|4}}|{{spatium|0.2em|Eeee}} 2.|136 Erat}}
}}</text>
      <sha1>gwqyh3wt4oivqhqkymg9k33795tzgrm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274649</id>
      <parentid>274648</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladis13</username>
        <id>10700</id>
      </contributor>
      <origin>274649</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="rxyxpjsb4qzy9z48s6bpgnpq37zwnls" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Acta Sanctorum, v. 3
|Language=la, grc
|Volume=3
|Author=Société des Bollandistes
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1723, 07 Julii
|Source=
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist 579=&quot;524&quot; /&gt;
|Remarks=
|Header={{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|}}
|Footer=&lt;!-- --&gt;{{rh|||}}
}}</text>
      <sha1>rxyxpjsb4qzy9z48s6bpgnpq37zwnls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>274650</id>
      <parentid>274649</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladis13</username>
        <id>10700</id>
      </contributor>
      <origin>274650</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="hhttd5zpul6hxe112xbj1gy9v7uf6n9" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Acta Sanctorum, v. 3
|Language=la, grc
|Volume=3
|Author=Société des Bollandistes
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1723, 07 Julii
|Source=
|Image=1
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist 579=&quot;524&quot; /&gt;
|Remarks=
|Header={{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|}}
|Footer=&lt;!-- --&gt;{{rh|||}}
}}
[[Categoria:Acta Sanctorum]]</text>
      <sha1>hhttd5zpul6hxe112xbj1gy9v7uf6n9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Commentarii in Somnium Scipionis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84578</id>
    <redirect title="Commentarii in somnium Scipionis" />
    <revision>
      <id>274655</id>
      <timestamp>2026-07-31T08:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>Saumache movit paginam [[Commentarii in Somnium Scipionis]] ad [[Commentarii in somnium Scipionis]]</comment>
      <origin>274655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="d0fy9bl81avxo8ltxp48cio8e49xb37" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Commentarii in somnium Scipionis]]</text>
      <sha1>d0fy9bl81avxo8ltxp48cio8e49xb37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Commentarii in Somnium Scipionis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>84579</id>
    <redirect title="Disputatio:Commentarii in somnium Scipionis" />
    <revision>
      <id>274657</id>
      <timestamp>2026-07-31T08:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>Saumache movit paginam [[Disputatio:Commentarii in Somnium Scipionis]] ad [[Disputatio:Commentarii in somnium Scipionis]]</comment>
      <origin>274657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="486b6oe2cgyvz5sogovrlemp451c8nc" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Disputatio:Commentarii in somnium Scipionis]]</text>
      <sha1>486b6oe2cgyvz5sogovrlemp451c8nc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Academica Priora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84580</id>
    <redirect title="Academica priora" />
    <revision>
      <id>274660</id>
      <timestamp>2026-07-31T08:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>Saumache movit paginam [[Academica Priora]] ad [[Academica priora]]</comment>
      <origin>274660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="s6d4g9a2cslz6y7q0vkk4qlnf4y66wb" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Academica priora]]</text>
      <sha1>s6d4g9a2cslz6y7q0vkk4qlnf4y66wb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De fato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84581</id>
    <redirect title="De fato (Albertus Magnus)" />
    <revision>
      <id>274663</id>
      <timestamp>2026-07-31T09:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>Saumache movit paginam [[De fato]] ad [[De fato (Albertus Magnus)]]</comment>
      <origin>274663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="ckc8weg68tml5535odz3c9r3l9yi3bh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[De fato (Albertus Magnus)]]</text>
      <sha1>ckc8weg68tml5535odz3c9r3l9yi3bh</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>