Wikisource lawikisource https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicifons Disputatio Vicifontis Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Scriptor Disputatio Scriptoris Pagina Disputatio Paginae Liber Disputatio Libri TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk Vicifons:Scriptorium 4 1852 274725 274127 2026-08-03T16:31:22Z MediaWiki message delivery 8496 /* Migration to Parsoid */ nova pars 274725 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ <!--- __NOTOC__ --->[[Categoria:Vicifons|Scriptorium]] {{Intraincepti |w= Vicipaedia:Taberna |q= Vicicitatio:Taberna |commons: <!-- Communia --> |b= Vicilibri:Porta Communis |wikt= Victionarium:Taberna |m= <!-- Meta --> |wikispecies= <!-- Vicispecies --> |n= <!-- Vicinuntii --> }} <div class="toccolours" style="text-align:center; font-size:14pt; background:#eef; color:navy; "> Hac pagina scriptorium Vicifontis est.<br /> <small><small>Nunc iam sunt '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' paginae. Hodie '''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}'''.</small></small> </div> <br /> {{center| '''(DE)''' Neue Nachrichten dürfen auf Latein, Französisch, Englisch oder Italienisch gestellt werden.<br /> '''(EN)''' You can write a new message in Latin, French, English or Italian.<br /> '''(FR)''' Vous pouvez écrire en latin, en français, en italien ou en anglais.<br /> '''(IT)''' Potete scrivere in latino, italiano, francese o inglese.<br /> '''(ALIAE)''' ''Aliis linguis uti potes, sed noli iubere nos facile eas intellegere'' }} <br /> <div style="margin: 0 0em; border: 1px dashed blue; padding: 3px; text-align: center; background: #eef"> '''[http://la.wikisource.org/w/index.php?title=Vicifons:Scriptorium&action=edit&section=new Quaestio nova]''' <br /> ''Ut sententias antiquiores legas vide [[Vicifons:Scriptorium/Vetera]]'' </div> <br /> {| class="WSerieV" id="WBistro" cellpadding="0" cellspacing="0" style="padding: 0.3em; float:right; margin-left: 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background:#fff0ff; text-align:center" |[[Image:Forum-de-César.jpg|right|210px]] |- |style="padding: 0.5em; font-family: sans-serif"| '''Scriptorium Vicifontis'''<br/> ---- |- |style="padding: 0.3em; font-family: sans-serif; background-color: #e4e4c9; border: 1px solid #c0c0c0"|'''Alia scriptoria''' |- |style="padding: 0.3em; line-height: 1.5em"| '''[[w:la:Vicipaedia:Taberna|Vicipaedia:Taberna]]'''<br /> '''[[q:la:Vicicitatio:Taberna|Vicicitatio:Taberna]]'''<br /> '''[[wikt:la:Victionarium:Taberna|Victionarium:Taberna]]'''<br /> |} <!-- Interwiki liks moved to the top of the discussion since button "Quaestio nova" appends new entries to physical end of this page --> <!-- Interwiki links --> [[mul:Wikisource:Scriptorium]] <!-- Interwiki links --> __TOC__ == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # [[User:Barbaking]] (bureaucrat, administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Usor:EPIC|EPIC]] ([[Disputatio Usoris:EPIC|disputatio]]) 22:22, 22 Februarii 2025 (UTC) == Request for updating the text of the Clementine Bible == Two months ago, at [[Disputatio:Vulgata Clementina#The Clementine Vulgate Project dead?]] I noted that the links related to ''The Clementine Vulgate Project'', the main source used for the text of the [[Vulgata Clementina]], were dead. Fortunately, the list of changes made since the import of on Wikisource can be found [https://web.archive.org/web/20240122025223/https://vulsearch.sourceforge.net/clemtext.rss here]. There is also [https://bitbucket.org/clementinetextproject/text/downloads/ a repository] (although I am not sure if it is up to date). I have no experience in programming or making imports. So, could someone please update the text of [[Vulgata Clementina]] of Wikisource to use the latest version of ''The Clementine Vulgate Project''? [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 10:01, 23 Februarii 2025 (UTC) :@[[Usor:Ser be etre shi|Ser be etre shi]] Are you able to help with this? Ping in case so. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:27, 3 Iulii 2025 (UTC) :@[[Usor:Veverve|Veverve]] Just checking these look like quite a small number of changes, is that right? It may be easiest to do these manually. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:38, 24 Octobris 2025 (UTC) ::{{ping|JimKillock}} well, my Latin is almost nonexistent, so I cannot do it myself sadly. [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 18:21, 24 Octobris 2025 (UTC) == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 Martii 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == <span lang="en" dir="ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-03-19|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-03-19|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:15, 14 Martii 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=28307742 --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:05, 4 Aprilis 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Wikidata and Sister Projects: An online community event == ''(Apologies for posting in English)'' Hello everyone, I am excited to share news of an upcoming online event called '''[[d:Event:Wikidata_and_Sister_Projects|Wikidata and Sister Projects]]''' celebrating the different ways Wikidata can be used to support or enhance with another Wikimedia project. The event takes place over 4 days between '''May 29 - June 1st, 2025'''. We would like to invite speakers to present at this community event, to hear success stories, challenges, showcase tools or projects you may be working on, where Wikidata has been involved in Wikipedia, Commons, WikiSource and all other WM projects. If you are interested in attending, please [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register here]]. If you would like to speak at the event, please fill out this Session Proposal template on the [[d:Event_talk:Wikidata_and_Sister_Projects|event talk page]], where you can also ask any questions you may have. I hope to see you at the event, in the audience or as a speaker, - [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 09:19, 11 Aprilis 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Send_List&oldid=28525705 --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 Aprilis 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 Aprilis 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Toggling special characters such as ſ (long s) == On EN wikisource, they have a template <nowiki>{{longs}}</nowiki> to produce ''ſ'' on the transcription page, and by default, ''s'' on the ebook page. users on EN WS can toggle these on and off. In this book, [[:la:Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']], there are a number of unusual characters that could do with toggling: ''ſ (s); ß (ss); ẽ (en / em) ũ (un / um) æ (ae) ę (ae) õ (on / om) ã (an / am) œ (oe)''. ([[:formula:ls]] already exists here for ſ, and some other characters semi-implemented at [[:Categoria:Formulae litterarum]] but the toggling is not switched on.) In order to implement this: (1) What would LA WiCategoria:Formulae litterarumkisource need to enable for user toggling of special characters? (2) Who would I contact (assuming this is an admin task)? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:06, 29 Aprilis 2025 (UTC) :It looks like it would need this installing, as a start: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js|MediaWiki:Gadget-Visibility.js]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:13, 29 Aprilis 2025 (UTC) :{{ping|OrbiliusMagister}} as the only active magister! --[[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:16, 29 Aprilis 2025 (UTC) :{{ping|SZC 03}} in case you have an opinion (you made changes at the De Pricipia transcription project which we could implement better with this toggle feature). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:31, 30 Aprilis 2025 (UTC) ::I would like to point out that not all of the listed characters are of the same kind: ::* ſ is a variant of s; ::* ß, æ and œ are [[:w:en:Ligature (writing)|ligatures]] of ſs, ae and oe respectively ([[:w:en:E caudata|ę]] can represent both ae or oe); ::* ã, ẽ, õ, ũ are used to indicate [[:w:en:Scribal abbreviation|abbreviations]]. ::Personally I think it would be somewhat useful to implement the toggle feature only for æ and œ, since of all the ligatures they are the only ones that carry some meaning (that ae or oe in that word is a diphthong) and the only ones that easily show up in search results and correctly displayed in web-browsers. ::Note that both English and Italian wikisources in their transcription guidelines take in consideration the ability of both modern readers and search engines to correctly interpret the character shown (see [[:en:Wikisource:Style guide/Orthography]] and [[:it:Wikisource:Convenzioni di trascrizione]]). Though it would be useful to write rules specific to the Latin wikisource. ::I hope these considerations were of any help. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 07:58, 3 Maii 2025 (UTC) ::In regards to the [[Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']] it would be appropriate to encode the text in a way that we do not lose your work of accurately transcribing the above characters, while still showing to the end user a normalized form. My edit was trying to achieve this with the templates currently in wikisource. ::From a technical standpoint, it would be useful to have a general template not specific to any character that could be used both in ''ad hoc'' situations, and in creating other templates. ::Also if such a template is created for abbreviations it should behave differently from the long s and ligatures, since 1) the text displayed is context dependent, and 2) it is common use in diplomatic transcriptions to show the abbreviated characters in parentheses (so I were taught in paleography class). ::To give an example of point 2 from the text ([[Pagina:Nicolaus_Machiavellus_De_Principe.pdf/69|page 45]], line 11): ::Original text: Iãq́ꝫ ::Diplomatic transcription: Ia(m)q(ue) ::Standard transcription: Iamque ::I’m sorry for the lengthy comments. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:02, 3 Maii 2025 (UTC) :::I agree something adhoc would be helpful. The template would need to specify :::* the text as-is and :::* the modernised version :::and hopefully there would be a system to pick up which to display. :::In terms of the display: this could be the js system, perhaps adapted, that we have on en.ws, or possibly it could be an adjustment to the page templates set up, to allow two different books, or sets of pages, to be presented. This would have the advantage that exports would facilitate both (IDK but suspect that exports support the default rather than user choice). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 15:48, 3 Maii 2025 (UTC) :::I have set out this information in a [[Usor:JimKillock/Orthography|table]] including information about dictionary lookups and likely search engine issues. In short, from a user perspective, all the characters can be problematic, but æ and œ work within Alpheios for dictionary lookups, so are a bit more tolerable than the others from a default perspective. However I think it is useful tobe able to see and use the originals for some people, eg those practicing reading Renaissance scans etc; or researchers or academics looking to use source texts. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:09, 3 Maii 2025 (UTC) :{{ping|Alex brollo}}, {{ping|VIGNERON}}, {{ping|Candalua}} in case you can help. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:38, 30 Aprilis 2025 (UTC) ::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] Interesting question. I'll take a look to the ensource template to understand how it works (I hope it is not based on javascript). [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 06:18, 1 Maii 2025 (UTC) :::I’m afraid it is based on javascript: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js]] :::To see the button you have to enable the [[:en:Help:Gadget-Visibility|Visibility gadget]]. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:12, 3 Maii 2025 (UTC) :::@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] checking in whether we can implement this, or find another solution. I am holding off further changes until I know how to proceed - but I am sure there should be a way to do this! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:40, 19 Maii 2025 (UTC) :::Noting this question comes up again at [[:Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]] (I have [[Disputatio Libri:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|left a note there]]). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:08, 15 Iunii 2025 (UTC) ::::OK, I have developed templates as this is holding up other people's work. I have based each template on the existing [[:formula:ls]], and avoid duplicating those that already exist using the same method at [[:Categoria:Formulae litterarum]]. Meantime if anyone has further thoughts about using Visibility Gadget or going another way, I would be very grateful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:02, 17 Iunii 2025 (UTC) :::::@[[Usor:SZC 03|SZC 03]] I have made a very basic template for flexible character switching at [[Formula:Scr]]; this returns the first entry on the book page, and the second in main space, eg <nowiki>{{scr|qꝫ|que}}</nowiki> would work the same as <nowiki>{{que}}</nowiki>. :::::However there is advice on ENWS not to use characters but use HTML entities for CSS reasons, so it is probably better for users to use specific templates. For example, I also created <nowiki>{{po}}</nowiki> which allows a user to decide what it might best represent, eg <nowiki>{{po|;}} or {{po|?}}</nowiki>. :::::In general, using set templates like <nowiki>{{que}}, {{em}}, {{um}}, {{etc}}</nowiki> is much easier for proofing, so I think I will continue to add these where it seems useful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:29, 24 Iunii 2025 (UTC) ::::::Hi folks, so that you know, I have made something of a workaround to be able to enable these features, which works well enough for me. I will perhaps add some guidance somewhere. What I have done: ::::::# Installed the font Garamontio, as it has the qꝫ character, and all the possible ligatures ::::::# Created custom css to apply Garamontio to Wikisource as a whole; at [[Usor:JimKillock/common.css]]; and ::::::# Created (vibecoded) custom javascript at [[Usor:JimKillock/common.js]] ::::::The second script looks for the various spans with the css style typographic-long-s, and replaces the characters as appropriate. This seems to work surprisingly well, Garamontio does all of the discretionary ligatures etc, and is a very well designed font (fork of EB Garamond, with some extra touches useful here). The issue is of course that this applies to the whole of Latin Wikisource all of the time. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:35, 25 Iunii 2025 (UTC) :::::::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]], reading this I wanted to tell you that you could apply styles to a index page, but I see you have already figured it out. Kudos on your progress. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 09:56, 9 Iulii 2025 (UTC) ::::::::Thanks @[[Usor:SZC 03|SZC 03]]; my list of scribal transformations has got quite long tho. And I need to check on the possible logic of it, some needs to hide and unhide, rather than search and replace. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:27, 11 Iulii 2025 (UTC) == We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! == ''(Apologies for posting in English)'' Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them. As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]]. After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki. The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org. If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 Maii 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|disputatio]])</bdi> 22:08, 15 Maii 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:27, 22 Maii 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 03:08, 28 Maii 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Administrator backlog? == Hi there, I am noticing a lot of pages that say that the current version is not checked; and versions I have amended are not (apparently) displayed because they need approval. Am I right in assuming this is due to a lack of (active) administrator time? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:53, 30 Maii 2025 (UTC) :Relatedly @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] / @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] / other admins, [[Colloquia familiaria]] has an old index page and other old sub pages which could do with changes being approved. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:58, 12 Iunii 2025 (UTC) ::Ping on this, some of the sub pages are quite broken. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:42, 28 Iunii 2025 (UTC) :I have tried to fix the lack of text in ePub export for [[Noctes Atticae]]. :Unfortunately, it seems that all my submissions require approval (last approval seems to have taken place more than five years ago). :Is there any way to have <code>class="ws-export"</code> to the second <code>&lt;table&gt;</code> from [[Noctes Atticae]]? :Many thanks for your help, [[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 19:09, 15 Augusti 2025 (UTC) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 Iunii 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == Mnemonics Book in Latin == Dear all, Over the past month, with the help of others, I’ve been compiling a list of older and often overlooked books on mnemonic techniques available on [[:en:Portal:Mnemonics|Wikisource English]]. Many of these works—some dating back decades or even centuries—offer fascinating insights into how memory has been understood, trained, and improved across different cultures and time periods. I've recently added a new section to the portal: "Multilingual Works on Mnemonic Techniques." This is in part because several of the English-language texts reference related works in other languages, particularly Latin. Unfortunately, many of these referenced works are written in Classical Latin, and my ability to work with them is quite limited—I’ve done what I can, but they remain largely inaccessible to me. If anyone has expertise in Classical Latin and might be willing to help with these texts, your assistance would be greatly appreciated. * ''[[:la:Foenix|Foenix]] by [[w:en:Peter of Ravenna|Peter of Ravenna]]'' (1491) * ''[[:la:Congestorium Artificiose Memorie|Congestorium Artificiose Memorie]]'' by Johann Horst von Romberch (1533) [[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032259.jpg|150px]][[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032269.jpg|150px]] Here is a discussion form on it https://forum.artofmemory.com/t/johannes-romberchs-congestorium-artificiose-memorie/30174 Warm regards [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 23:15, 13 Iunii 2025 (UTC) :Hi there, I could help proofing texts you have prepared perhaps? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:57, 14 Iunii 2025 (UTC) :: Thanks for offering—I’d really appreciate your help with proofreading. :: We have two books. Which one would you like to start with? ::*[[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]] ::*[[Liber:Congestorium artificiose memorie ... - V.P.F. Joa(n)nis Romberch de Kyrspe. Regularis obseruantie predicatorie- (IA hin-wel-all-00002875-001).pdf]] ::[[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 21:49, 14 Iunii 2025 (UTC) :::I can do the pages you have put into the first, as a start for you. BTW the transcribed text does not always look like it originated from the source. It is very correct, but some has different orthography and missed certain parts. That is fine of course if we are correcting to the original. (PS: you might want to create a user account so that you can be notified of replies, hide your IP address, etc). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:57, 15 Iunii 2025 (UTC) :::I had a go at the first page or two; some of the orthography was removed while other parts were kept. I kept all of it as a first go. See the discussion above about how we treat orthography, hopefully we can address this with templates. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:11, 15 Iunii 2025 (UTC) ::::I'm using Google OCR and some AI tools to pull out text and sometimes translate it into English so I can understand it. If anyone could help me proofread or check it, I’d be super grateful! [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 00:50, 17 Iunii 2025 (UTC) :::::I have added all the templates we need for the special characters / orthography, I will start doing the pages with those. The end result will be that on the main space ebook pages, the chars will toggle on and off, at least once that is properly implemented. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:25, 17 Iunii 2025 (UTC) ::::::Noted, sounds good. I’ll try adding to the other pages next time. [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 22:10, 17 Iunii 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:44, 17 Iunii 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == [[De Principe]] == Si vis, quaeso, me adiuva ut liber novus ''[[De Principe]]'' correctus sit et erroribus liber. Nuper completus, ab aliquo alio corrigendus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:14, 27 Iunii 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 Iunii 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == Latin incunabula and other early books == Expanding a bit on what I mentioned above, re character toggling, and also working on the books [[Foenix]] and [[Congestorium Artificiosae Memoriae]] * the Transkribus Latin Incunabula scan does a great job on the heavy gothic style print * I will see how it does with more Garamond-style texts, in case it works with these * I have developed a fairly full set of templates for scribal characters, see [[:Categoria:Formulae litterarum]] * I am thinking about using a bot to wholesale search and replace long s, and other scribal characters mapped there Between these things, the work to transcribe and correct early printed Latin books should be very much reduced. If anyone feels like helping test this out, do give me shout. Meantime I will run tests on Congestorium Artificiosae Memoriae to check how well the bot system works. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:50, 1 Iulii 2025 (UTC) :The folks at Wikisource helped create a JS solution for this, see [[Usor:JimKillock/incunabula.js]]. The script does a search and replace for what is needed, on the '''first save of a new book page'''; these are the settings for the Incunabula style section of [[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|this scan, p 52 onwards]] for [[Congestorium Artificiose Memorie]]. It seems to work very well and is extremely labour saving! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 22:59, 1 Iulii 2025 (UTC) == Navigation and validation == Hi there, I would like to do some work on navigation, to provide some "portal" pages similar to EN Wikisource. For example, this would help with learner texts a lot 9I often get asked how to find these texts, I point to the category pages, but these are very basic. I would also like to know what we should do about page validation. Some really necessary changes are currently languishing in the backlog. This is an admin only task: should we asking for more administrators, or is this something existing admins here can take on? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:08, 13 Iulii 2025 (UTC) :Hi {{U|JimKillock}} good idea, don't hesitate to start and/or ask for help. That said, I'm not sure to see why this is an admin task (even if, yes, the underlying point is true, we need more admins). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:31, 2 Septembris 2025 (UTC) ::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think the Portal namespace and some modules need setting up which require admin permissions, I will dig a bit further and come back to you. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:01, 2 Septembris 2025 (UTC) == Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes == ''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)'' Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations. The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''. The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below: [[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]] These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages. Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change. Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]]. Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 12:46, 14 Iulii 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|disputatio]]) 15:40, 31 Iulii 2025 (UTC)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&oldid=29066664 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 21:36, 26 Augusti 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae == I was looking for templates/formulae by looking at <nowiki>[[Categoria:Formulae]]</nowiki> All pages in [[Liber:Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679.djvu]] are in <nowiki>[[Categoria:Formulae]]</nowiki> Many (all?) pages in [[Liber:Gallia Christiana, 1715, T1.djvu]] are in <nowiki>[[Categoria:Formulae]]</nowiki>, like article [[Gallia Christiana 1715 01/Epistola2]] These all use [[Formula:Sidenotes begin]]. There is one "[https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&oldid=79709&diff=cur pending change]" on this template. But that change puts the category outside the noinclude. ::<nowiki></noinclude></nowiki> ::<nowiki>[[Categoria:Formulae]]</nowiki> Please either reject the change or move the categoria line. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 04:17, 31 Augusti 2025 (UTC) :Hi @[[Usor:Shenme|Shenme]], I don't think anyone from the admins is monitoring or actioning pending changes currently. (see discussions re admin queues above.) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 05:29, 31 Augusti 2025 (UTC) ::{{ping|Shenme}} {{done}} I excluded the categories. {{ping|JimKillock}} no blame but be careful next time, categories should always be excluded. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:28, 2 Septembris 2025 (UTC) :::{{ping|VIGNERON}} It wasn't @JimKillock who made [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&diff=next&oldid=79709 the problematic change], but someone else [[Usor:Ceciliawolf]]. I noticed the problem, he included the problem a list that got your attention. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 02:46, 3 Septembris 2025 (UTC) ::::{{ping|Shenme}} yes, but [[Special:Diff/236794]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 06:57, 3 Septembris 2025 (UTC) == Request for admin status == Hi all, given that we have quite a lot of admin requests (mostly relating to "pending" changes), I would like to request administrator status so that some of these can be cleared. If anyone else wants to step up to help out, that would also be welcome. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:23, 1 Septembris 2025 (UTC) :Ping to @[[Usor:Shenme|Shenme]], @[[Usor:Ousia|Ousia]] @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]]:, @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]:, @[[Usor:Candalua|Candalua]]: in case you feel able to support my request. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:57, 2 Septembris 2025 (UTC) ::Hi {{U|JimKillock}}, ::I apparently missed it, where do we have « a lot of admin requests » ? ::That said, one more admin is always good, so create the request and I'll support it. ::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:34, 2 Septembris 2025 (UTC) :::Hi @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]], :::Thank you! On the admin requests, on this page, here are these :::* [[#All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae]] :::* [[#It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace]] (which you have replied to) :::* [[#Navigation and validation]] :::* [[#Administrator backlog?]] :::* [[#Toggling special characters such as ſ (long s)]] (altho this has been worked around and may not be needed) :::Most of these relate to the ''Pending changes'' backlog in various ways; two are requests for new features / modules to be ported across. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:01, 2 Septembris 2025 (UTC) ::::{{ping|JimKillock}} thanks, I see. It doesn't look like a lot to me, I'll try to deal with it today. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:27, 2 Septembris 2025 (UTC) :::::Thank you @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] :) You could also take a look at the pending changes on [[Formula:Pagina_prima/Novae_Aetatis]] and [[Moriae encomium]]. The really big job is going through [[Specialis:PendingChanges|pending changes]] altogether - I understand there is a five year backlog. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:36, 2 Septembris 2025 (UTC) ::::::I see... I had a quick look and all changes seem good. Do we even need this extension on Wikisource? Also, if we keep it, I guess we need more reviewers rather than admins (more admins would be useful too, but that's a separate point). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 10:35, 2 Septembris 2025 (UTC) ::Of course, the request needs to be supported; without active administrators it is very inconvenient. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:21, 3 Septembris 2025 (UTC) ::What do you need us to do? BTW, it would be great to know why edits require administrator approvals. Sorry, but I‘m afraid this makes contributing almost pointless. Many thanks for your help, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 14:15, 3 Septembris 2025 (UTC) :::So there are two reasons it would be helpful for me to be an admin; one is if we carry on with the approval system (it looks like we will not) and the other is around updating or adding certain components, modules for example. There may be other tasks I am not aware of that I could help with, but these are the ones I know about. Implementing Portal pages for example needs some work by an admin AIUI. :::@[[Usor:Ousia|Ousia]] your question re edits needing approval is [[#Do_we_need_to_approve_changes_to_pages|addressed below, here]]. :::In terms of what you / others need to do, it seems that if there is a consensus to allow me administrator permissions, then a bueaucrat user would implement it (I mistakenly opening a request at meta, and they referred me back here); so we just need to have your views, yes, no, maybe, etc. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:01, 3 Septembris 2025 (UTC) ::::The page [[Vicifons:Magistratus]], intended for promotion, seems to be protected; I couldn't edit it (''petitio grapheocrat'''ae''''') and add a category ([[:Categoria:Usores]]). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:23, 3 Septembris 2025 (UTC) :::::Thanks, it seems editable now so I [[Vicifons:Magistratus#Petitio_magistratus|added my request there]], if anyone wants to support it. Regarding ''grapheocrates -ae'', how is this declined? Is it otherwise treated as a masculine first declension? Thinking it ought to be added to Wiktionary as it is missing from there. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:00, 4 Septembris 2025 (UTC) ::::::This is [https://archive.org/details/calepinusnovus2002/calepinusnovus2002-french-latin/page/n23/mode/1up?q=grapheocrates from Licoppe and Eichenseer]. Yes, this can be added to Wiktionary, I have no experience editing there. Thanks for the corrections, today the system let me in, but yesterday for some unknown reason it didn’t let me in. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:53, 4 Septembris 2025 (UTC) :::::::Thank you and no problem. I can add to Wiktionary I hope; is the plural therefore ''grapheocratae''; and is the singular ''grapheocrates'' or ''grapheocrata''? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:14, 5 Septembris 2025 (UTC) ::::::::Yes, of course. They took the Modern Greek word γραφειοκράτης. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:41, 5 Septembris 2025 (UTC) :::::::::Great, after a bit of struggle that is at [[:en:wiktionary:grapheocrates]] and [[:la:wiktionary:grapheocrates]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:43, 7 Septembris 2025 (UTC) == It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace == It would require someone with interface admin status to create [[MediaWiki:Proofreadpage index data config.json]] to replace the current index form parameters ([[MediaWiki:Proofreadpage index attributes|very old system]]) with special care to not mass delete information by unadvertedly changing some parameter's name. [https://en.wikisource.org/wiki/MediaWiki:Proofreadpage_index_data_config.json Example from the English Wikisource]. If someone wants to help, please contact me. Regards! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 02:10, 2 Septembris 2025 (UTC) :Hi @[[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]], potentially - if I have admin status :) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:54, 2 Septembris 2025 (UTC) ::{{ping|Ignacio Rodríguez}} I did a test (by copy-pasting the English page), it works, so no need to be interface admin, being admin is enough. ::I only half understand that paramater page, could you give me the actual content expected ? ::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:38, 2 Septembris 2025 (UTC) :::I don't remember all the details but I worked on that page in the Spanish Wikisource almost a decade ago. I'll make a mockup in the talk page, but I can't promise to get all the Latin words right. For ease, parameter names and help tooltips will be in English internally, but they will show in Latin in the form. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:56, 2 Septembris 2025 (UTC) ::::This was added and it now works perfectly. Thanks! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:25, 5 Septembris 2025 (UTC) == Do we need to approve changes to pages == Hi all, Moving the discussion regarding the backlog at [[Specialis:PendingChanges]]: @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] asks whether we need to have this feature. I suspect it was switched on because of spam, vandalism, or some other similar issue. Without it we might need to be keeping an eye on recent changes. I am not sure how the proteccted changes permissions works, or whether permissions to make approvals to changes can be delegated more widely. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:56, 2 Septembris 2025 (UTC) :Changes to pages affecting project *function* must be controlled. But it seems that Pending Changes doesn't actually stop changes to something like a template/formula from having effect? See my report about <nowiki>Formula:Sidenotes begin</nowiki> above. :And checking a couple of the other initial items in [[Specialis:PendingChanges]], it seems that all pending changes are actually immediately applied to active, visible pages. :So Pending Changes <u>does not prevent damage</u> to the project. It is <u>merely a tracking and notification method?</u> :That can be useful, but requires a set of people to be change reviewers. And changes to subject matter would seem to require reviewers knowledgeable about the subject? :And when changes affect *function*, like templates, who can review and approve those? I'd think only admins. :The link to monitoring Recent Changes is undeniable. I monitor Recent Changes often at Spanish Wikisource because I've seen the random damage people can do. That is the only way to react quickly to damage. (?) But then that assumes people are checking lists frequently, at least daily. :Neither Pending Changes or monitoring Recent Changes prevent damage. They can be only part of a solution to damage. I don't know what to think about Pending Changes ''in isolation''. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 03:48, 3 Septembris 2025 (UTC) ::{{ping|JimKillock|Shenme}} I've got mainly two points : ::* vandlism is low to inexistant on la.ws (and it's already low on most Wikisources), making this extension useless and even problematic. Because it doesn't prevent changes but it prevents them to be effective. ::** Apparently the reason to install is [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_VII#protection_of_completed_works_-_Flagged_Revisions_as_an_alternative?]] ::* this extension is actually caleld [[mw:Extension:FlaggedRevs]] and it's deprecated for years (see [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_XI#Futrue_of_FlaggedRevs_(Pending_Changes)_extension]] or the warning on the extension itself « Flagged Revisions is complex, poorly documented, very clunky, and not recommended for production use »). Also, people on Wikisource don't seem to really master or even using it (including the reviewers rights). Maybe it's aan opportunity to list exactly what we need and find a new extension that fit these needs. ::In the end, I see a lot of cons and only a few pros... ::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:35, 3 Septembris 2025 (UTC) :I haven't seen any vandalism here in years. But if you fix the errors, the "Pending Changes" status means that the fixes will only be visible to registered users. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:10, 3 Septembris 2025 (UTC) :{{ping|JimKillock|Shenme}} many thanks for your replies. I must admit that I’m an occasional Wikisource (or even Wikipedia contributor). I essentially (or exclusively) contribute corrections. :Some days ago, I wanted to download an ePub file for the [[Noctes Atticae]] (to do some regexp searches), but the export was wrong. I tried to modify the code (which I have done successfully for the Greek Wikisource many times) and I found out that I needed a ''nihil obstat'' (I’m afraid this would be way to name it). :Of course, I’m the least interested in vandalism (either contributing it myself, or being any collaborative project being infested/polluted by it). But I think there should be a way of distinguishing between vandalism and non-hardcore (or occasional) contributors. :I don’t know any perfect system, but it should be worth considering a mixed approach. Approval could be required for: already flagged users (for vandalism) and recent users (how about a five-year publishing embargo?). :Only to mention a case, my [https://el.wikisource.org/w/index.php?title=Συμπόσιον_(Πλάτων)&diff=prev&oldid=49677 first contribution to the Greek Wiksource] was in 2012. I don’t know for how long I have been registered in Wikimedia (I guess this was before 2010). :This isn’t about myself, the issue here is that Wikisource needs contributions to even exist (not to mention for its growth). If no regular user is allowed to contribute without approval, cooperation is basically non-existing. :Even with approval, the reply times are incredibly slow (because of the system). It is not that attention spans are getting shorter, time is the most scarce resource we all are (and I don’t have weeks or months to see whether I’m allowed to have [[Noctes Atticae]] as ePub). :Sorry, the sentence in parentheses isn’t a complaint. Please, do as you please, but my contribution is: consider that you might be making contributions way harder, project growth way slower and administrators’ roles way more complicated (probably, than they could and should be). :Many thanks for your help and your project, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 17:15, 4 Septembris 2025 (UTC) ::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think there is consensus we can switch this off. Let me know if I can help in any way if you think it's time to switch it off. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:25, 4 Octobris 2025 (UTC) :::{{ping|JimKillock}} thanks for the reminder and agreed for removal, so I created a task on Phabricator here : [[Phab:T406424]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:42, 5 Octobris 2025 (UTC) ::::Thanks for filing this @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] , the Wikimedia tech team seem to have finished their work on this now! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:16, 18 Octobris 2025 (UTC) == Index page error "Error: Invalid interval" == I am getting an error: at [[:Liber:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf]] "Error: Invalid interval" for the paginae listing; even when set to <code><nowiki><pagelist 1=1 /></nowiki></code>. Any clues appreciated! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:48, 5 Septembris 2025 (UTC) :This might be the infamous "0x0 bug" that has plagued Wikisource for two? three? years. Normally it resolves doing a purge in both the file page in Commons and in the local Wikisource. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 19:34, 5 Septembris 2025 (UTC) ::Thanks, that seems to b working now. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:53, 6 Septembris 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-09-24|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-09-24|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 15:42, 18 Septembris 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29170715 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 04:49, 9 Octobris 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == Quaestio de Archibaldi Pitcarnii scriptoris operum recensione == Quaeso ut videatis [[:en:Author talk:Archibald Pitcairne|Author talk:Archibald Pitcairne]] pro indicio operum Archibaldi Pitcarnii auctoris. Haec opera olim sub pagina Anglica erant posita, sed propter Latinam linguam sublata sunt. Possumusne paginam [[Scriptor:Archibaldus Pitcarnius]](?) creare et haec ibi recensere? [[Specialis:Conlationes/&#126;2025-27371-40|&#126;2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:&#126;2025-27371-40|talk]]) 20:45, 19 Octobris 2025 (UTC) :Libenter tibi pagina scriptoris addetur, ut opera transcriptioni adiungantur! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:36, 20 Octobris 2025 (UTC) ::Gratias ago! Nota quaeso quod, ubi pagina creata erit, eam etiam in Vicidata addendam esse, sicut Anglica pagina [[:en:Author:Archibald Pitcairne]]. --[[Specialis:Conlationes/&#126;2025-27371-40|&#126;2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:&#126;2025-27371-40|talk]]) 08:50, 20 Octobris 2025 (UTC) :::Certe, nexus Vicidata ad alias paginas de Archibaldo creandus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:07, 20 Octobris 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 Octobris 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == Missal transcription: ℣ and ℟ , and ✠ == Hi there, @[[Usor:Laura1822|Laura1822]] is transcribing [[Liber:Missale Romanum 1862.djvu]], and needs the characters ℣ and ℟ , and ✠ to display for users, when these are in mainspace. We think it may be necessary to use a special / embedded font to do this, as I think was meant for <nowiki>{{blackletter}}</nowiki> ({{blackletter|exempli gratia}}; see [[Formula:Blackletter/styles.css]], although this does not seem to be calling a font at the moment). Does anyone have any advice about how we would add a webfont to LAWS's CSS, particularly for ℣ and ℟ ; or if there is a way to use an existing webfont with these characters that might be available to us? (Or if there is some other workable solution). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:58, 24 Octobris 2025 (UTC) == Vandalismus == Vidi nuper nonnihil vandalismi, qualis in [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Veni,_Veni_Emmanuel!&curid=12961&diff=244803&oldid=244791 hoc] et [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=The_Old_Testament_(Vulgate)/Hieremias_propheta&action=history illo] apparuit. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:02, 24 Octobris 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 Octobris 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:23, 20 Novembris 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:02, 19 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Ad magistratus == Magistratus venerabiles, potestisne in [[MediaWiki:Edittools|capsam insertionis]] addere haec: <nowiki><poem>+</poem></nowiki> et <nowiki>{{Versus|+}}</nowiki>? — Dear admins, сan you add to the [[MediaWiki:Edittools|quick insert toolbar]] <nowiki><poem>+</poem></nowiki> et <nowiki>{{Versus|+}}</nowiki>? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:09, 3 Februarii 2026 (UTC) :@[[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]]: done, sorry for the delay. If you need anything else, please ping me, as I don't normally follow the Scriptorium. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:09, 17 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 08:51, 17 Aprilis 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:11, 3 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you. * '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] * '''Bot operator''': [[commons:User:Schlurcher]] * '''Bot task''': Automatically convert links from <code>http://</code> to <code>https://</code> (secure protocol migration) * '''Technical details''': Please see [[meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}. * '''Bot flags on other projects''': [[meta:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[w:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[w:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[w:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[w:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[w:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[w:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[sulutil:SchlurcherBot]] * '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 07:53, 7 Aprilis 2026 (UTC) :@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]], @[[Usor:Candalua|Candalua]], @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]], @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]. Please let me know if Bot status can be granted. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 06:48, 17 Aprilis 2026 (UTC) ::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]]: fine for me, if there are no objections I'll grant it. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:03, 17 Aprilis 2026 (UTC) ::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] OK for me too. --[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 11:41, 17 Aprilis 2026 (UTC) ::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] Fine for me too. This checked conversions from http to https are important. [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:06, 17 Aprilis 2026 (UTC) :::{{Done}} Right granted. @[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]], would you tell us something about you second bot called [[Usor:SchlurcherBotT|SchlurcherBotT]], please? - [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:28, 17 Aprilis 2026 (UTC) ::::@[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] Thanks for granting the flag. SchlurcherBotT is my secondary Bot account on Commons to test new functionality within the scope of the tasks approved of SchlurcherBot. It's approved for that on Commons. As I'm editing on Commons with >100 edits per minute on a continuous basis, it's basically impossible for me to track selected edits otherwise. I'm not intending to use that secondary account outside of Commons. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 16:14, 17 Aprilis 2026 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 00:58, 26 Aprilis 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Proofing [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]] == If anyone would like to help to do a second proof of [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]], that would be very welcome! I am helping with this as well. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:01, 12 Maii 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Formula:FI == {{tl|FI}} is currently broken and ignores the {{para|width}} param. All images are set to the default size, which is usually very large, like in [[Lirica (Ariosto)]]. [[Usor:Trooper57|Trooper57]] ([[Disputatio Usoris:Trooper57|disputatio]]) 21:06, 31 Maii 2026 (UTC) :Thank you, I guess we should check how it is behaving in the Italian wiki(s)? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:16, 7 Iunii 2026 (UTC) == Copyright problem? Appropriate for here? == What is going on here? * [[Scriptor:Coronus_Tenebrosius]] * [[Contemplationes_Metaphysicae]] * [[Puteus_Chaosi]] * [[Usor:Coronus Tenebrosius]] No statement of copyright. No proof of authorship. paginae vanitatis ? [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 08:24, 9 Iunii 2026 (UTC) :Cum iure auctoris problemata non habebimus, si auctor ipse opera exponit. Et si delere consilium capiemus, [[Vicifons:Magistratus#Saumache|magistratus non habemus]], qui hoc faciant. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:37, 9 Iunii 2026 (UTC) :<blockquote>'''Salvete.''' '''Nomen meum est Krunoslav Mrkoci, et ''Coronus Tenebrosius'' est interpretatio nominis mei in linguam Latinam, id est identitas mea Latina.''' '''Confirmo me ipsum auctorem esse omnium operum hic editorum. Opera primum Croatice scripta sunt, hic autem in versione Latina proposita.''' '''Praeterea fere omnia opera mea iam antea Croatice edita sunt in forma typographica. Id praesertim ad carmina mea pertinet, quae primum anno 1998 in libello iuvenili edita sunt, deinde in variis commentariis typis impressis, inter quos eminenter numeratur periodicum litterarium, culturalis et scientificum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), quod bis delectum e carminibus meis protulit.''' '''Item magna pars commentationum aliarumque prosarum, quae hic in linguam Latinam conversa sunt, iam antea et typis et forma electronica in Croatia divulgata est.''' Quaeso ut attendatis ad paginam meam in Wikidata, ubi tam sub nomine Croatico ''Krunoslav Mrkoci'' quam sub nomine Latino ''Coronus Tenebrosius'' ut auctor operum meorum inscriptus sum. Gratias ago pro lectione. '''Coronus Tenebrosius'''.</blockquote> [[Usor:Coronus Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]] ([[Disputatio Usoris:Coronus Tenebrosius|disputatio]]) 12:23, 9 Iunii 2026 (UTC) == Copying some templates from the English Wikisource == Hello, Would someone please be able to help me get [[s:en:Template:ppoem|en:Template:ppoem]], [[s:en:blackletter|en:blackletter]], [[s:en:Template:he|en:Template:he]], and [[s:en:Template:grc|en:Template:grc]] available to use on this Wikisource, so I can utilize them here? For the blackletter, I've tried [[Formula:Gothica|Gothica]], but that doesn't seem to be rendering properly. Thanks, [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 00:04, 14 Iunii 2026 (UTC) :@[[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] I made the shortcut for [[Formula:Graeca]]. You should not need any administror rights to do anything you need, I'll take a look into it. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 09:46, 14 Iunii 2026 (UTC) :Blackletter is already here, [[:Formula:Gothica]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:57, 14 Iunii 2026 (UTC) ::Hi! @[[Usor:Saumache|Saumache]], thanks! Just for clarification, do I need to make the template pages in Latin, or is it alright to copy them in English? Also, @[[Usor:JimKillock|JimKillock]], I mentioned this above, but for some reason, the Gothica template isn't working for me. See [[Pagina:Polygamia Triumphatrix.pdf/15]], for example. Any idea why that might be the case? [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 16:16, 14 Iunii 2026 (UTC) :::@[[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] This wiki lacks proper guidelines and recommendations, I would prefer if you translated the template's name, e.g., [[Formula:spatium]] rather than [[Formula:spatio]] but given the international nature of the project (nobody's mother tongue is Latin) best practice should be to add translated names as shortcuts/redirects. Beware adding templates that are already on the wiki under a different name ([[Formula:grc]] was already at [[Formula:Graeca]]). I took a quick look and it seems the fonts used by the blackletter template are not installed on the wiki; the same template does not seem to work on the French Wikisource either. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 17:40, 14 Iunii 2026 (UTC) ::::Maybe we have sufficient powers to add the fonts now? Or we can ask someone with additional permissions to do so. But yes I remember now this has been a long standing problem. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:54, 14 Iunii 2026 (UTC) :::[https://yaytext.com/fraktur/ This converter] 𝔠𝔬𝔫𝔳𝔢𝔯𝔱𝔰 𝔩𝔢𝔱𝔱𝔢𝔯𝔰 𝔱𝔬 𝔉𝔯𝔞𝔨𝔱𝔲𝔯 (because it exists in Unicode as separate characters). <s>However, I'm not sure if such text can be found using a regular search.</s> No, Wikipedia search finds it. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:48, 14 Iunii 2026 (UTC) ::::I looked into using the converter, but I'm running into the issue of lack of compatibility with {{[[Formula:Ls|Ls]]}}. Would it be better to just wait for the font to be added? Do we have any idea when that will happen/who needs to be contacted for that to happen? ::::Thanks, [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 19:34, 15 Iunii 2026 (UTC) :::::These Unicode characters don't feel right on my labtop, they have heigth issues among other things. I went and asked on two different wikis about the fonts, I will come back to you when I get some answers. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 19:41, 15 Iunii 2026 (UTC) :[[Formula:Poema recte formatum]] or [[Formula:Ppoem]] now work, altho there's issues with the documentation page. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:52, 14 Iunii 2026 (UTC) ::Thank you! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 21:20, 14 Iunii 2026 (UTC) :{{tl|blackletter}} was not working for me, even after locally installing UnifrakturMaguntia from Google fonts, until I restarted my web browser, which also followed my rebooting. Also, it can't be just any gothic/blackletter font, but must be one of these Fraktur fonts: UnifrakturMaguntia UnifrakturCook Unifraktur. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 21:19, 15 Iunii 2026 (UTC) :{{ping|Demetrius Talpa|JimKillock|Erblanchard57}} Fonts are downloaded locally, you need to go to Modi/Praeferentiae > Proprietates > Sermonis delectus > Plura > Scripturae and toggle "Download fonts when needed". The option seems not to be that easy to toggle on by default. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 10:56, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Yes, great. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:09, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Thank you very much! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 15:57, 17 Iunii 2026 (UTC) ::English WS seems to pull the font in from a repository. I've copied over the module ULS, css etc, would be good to know if it has made any difference. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 13:26, 18 Iunii 2026 (UTC) :::{{blackletter|fraktur}} etc [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 13:26, 18 Iunii 2026 (UTC) ::::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I just deactivated the "download fonts when needed" option for a second to see if it would work without it, and it still doesn't. [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 04:32, 19 Iunii 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|disputatio]])</bdi> 17:12, 23 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:31, 25 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:25, 24 Iulii 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == De transclusione libri nondum bis perlecti == Salvete omnes, I finished the first proofreading pass of Michael Praetorius's [[Liber:PRAETORIUS,_Michael_-_Syntagma_musicum_1.djvu|''Syntagma musicum'' (volume 1)]]. Every page now has the "Proofread" status, except that a few are also "Validated". I expect it will take quite a while before the whole book gets that second read, if it ever will. My question: is it already acceptable to transclude the text into the main namespace at this stage, even though most pages are only single-proofread rather than validated? Or is there a convention on this Wikisource that a work should be fully validated before merging onto the mainspace? Gratias vobis ago pro consiliis vestris. [[Usor:Sakvaka|Sakvaka]] ([[Disputatio Usoris:Sakvaka|disputatio]]) 09:16, 25 Iulii 2026 (UTC) :Of course, this is acceptable; the texts there are of very different quality. Besides, transclusion slightly increases the chances that someone will find it for re-examination. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:40, 25 Iulii 2026 (UTC) ::Thank you for confirmation! -- [[Usor:Sakvaka|Sakvaka]] ([[Disputatio Usoris:Sakvaka|disputatio]]) 07:02, 26 Iulii 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> [[mw:User:MSantos (WMF)|Content Transform Team]] 16:31, 3 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:MSantos (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&oldid=28221043 --> nh8l5qn8g8o13s4krvbbdff39294g67 Heroides (Vincartius) 0 72247 274731 274045 2026-08-03T21:12:13Z Demetrius Talpa 13304 /* Epistola V. Kostka Deiparae. */ 274731 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor=Ioannes Vincartius |OperaeTitulus= Sacrarum Heroidum epistolae |Annus=1639 |Genera=epistulae, elegi |Fons=[[Liber:IoannisVincartiiSacrarumHeroidumEpistolae.pdf|liber]] |Editio=Moguntiae 1737 }} <poem> <big>''R. P. Joannis Vincartii Gallobelgae Insulani''</big> <big>''e Societate Jesu ''</big> <big>'''Sacrarum Heroidum epistolae'''</big> editio novissima Moguntiae sumptibus Joannis Friderici Krebsii, bibliopol. academici, anno MDCCXXXVII </poem> =Liber I.= ==Epistola I. <br>Maria Christo.== ''Argumentum'' ''Cum Hebraeis lege sancitum esset, ter anno Jerosolymam templum adirent; eoque Joseph, ex more cum MARIA et puero JESU jam duodenni, profectus esset in Paschate, qui dies apud Judaeos praecipuae observantiae, et cultus erat: accidit, ut Jesus clam parentibus, facta ablatione Nazarethum revertentibus, Jerosolymae remanserit. Quod statim MARIA, ad primam scilicet reditus vesperam animadvertit: siquidem puerum antehac viris permistum arbitrata, qui diversam a feminis viam tenebant: subito vi ingentis doloris saucia, filio requirendo animum pedesque convertit. Verum cum Jerosolymae diem jam tertium partim labore itineris, partim luctu atque angore fatigata, frustra impenderet; hanc Epistolam ad eum scribit, mittitque per Angelum. In hac autem quidquid questus et lacrymarum maternus amor exprimit, operose adhibet: tum et rationum momenta precesque aggerit, quibus amissum profugumque inducat, ut quantocyus revertatur, seseque matri afflictissimae restituat'', Luc. 2. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Maria symbolum.jpg|450px]] Turtur hic et ''Virgo'' uti loco proximae, ita et simul gemunt: turturi enim id proprium esse docet ''Plinius'' et ''Virg''. Eclog. 1. ::Nec gemere aeria cessabit turtur ab ulmo. Si causam inquiras, certe ut turturi amissum comparem, ita et ''Mariae'' Filium lugenti, merito adscripseris. </poem> <hr> ''Quia sola.'' <hr> <poem> Mittitur a Solymis, ubi te, mea gaudia, Fili, Perdidimus, luctus nuntia charta mei: Ut te non lateat: tamen haec tibi Mater, Jesu, Tradidit Aligeri verba ferenda manu. {{Versus|5}}Ad questus pia turba meos properavit? amicam Et notus Gabriel obtulit ales opem. Attamen, heu! quantum diversam vidit ab illa, Cum tu visceribus conciperere meis! Qui mihi tunc niveo candebat lumine vultus, {{Versus|10}}Fuscabat madidas nubilus imbre genas. Nec male: venturi solis mihi nuntius ille Obtigit; amissi nuntius alter erat. Quod facit hoc gratum est: I protinus, Angele, dixi: Longa mihi damni vel brevis hora mei. {{Versus|15}}Nectuntur scribendo morae? suffecerit istud Dicere vel sola, voce: MARIA dolet. Scribo tamen; sic cogit Amor: quamtumlibet udis Luminibus calami praepediatur opus, Quascunque aspicies charta squallente lituras, {{Versus|20}}Perlege; materna pondera vocis habent. Tertius affusas sol mundo eliminat umbras, Et madidam sparso lumine siccat humum. Cum mihi, sed frustra pedus suspiria rumpunt, Et Solyma amissus quereris urbe puer. {{Versus|25}}Sive diem numeres, seu tardae tempora noctis; Non caruit lacrimis ille, nec illa meis Saepe locum incusans, qui nos acceperat ambos, Venimus (exclamo) si duo, redde duos. Vel nato matrem, vel natum redde parenti: {{Versus|30}}Quodlibet hospitium, dulce duobus erit. Cur animis juncti tecto non jungimur uno? Heu! ubi pars nostri maxima, ''Christe'', lates. Haec ego dum gemebunda queror, subnixa fenestrae, Pallidaque aspiciens sidera, tristis eram. {{Versus|35}}Nimirum ut tacito pallentia sidera mundo Eniteant, summae fluminis unus abes, Pene (fatebor enim): caelo convicia feci, Ausaque sum verbis astra ferire meis, Astra, quid? inclamo: Reges duxistis Eoos<ref> Eous, matutinus, sive Orientalis; Graecis enim ἥως et ἕως ''aurora'' dicitur.</ref> {{Versus|40}}Ad cunas pueri, qui mihi natus erat: Ducite nunc matrem; nec enim male debita posco? Utque reor, parvum est, quod praeeatis iter Vix ea finieram, caelo indoluisse putabis Sidera, nube luas occuluere faces. {{Versus|45}}Ite, licet, stellae; confundite nubibus ora, Non regitur vestro lumine noster amor. Sidera bina tui, ''Jesu'', quaeruntur ocelli, Sidera maternam ducere docta ratem. Caetera quid memorem? seu primi vesperis umbras, {{Versus|50}}Seu loco tristitiae conscia facta meae? Reddita erant Solymo Paschalia munera templo, Coeperat et nota quisque redire via. Josephus comes inde viris, comes inde redibam Matribus: incertum, cui comes ipse fores. {{Versus|55}}Credula res amor est; male sed conjecimus ambo Inter et isse viros, inter et isse nurus Interea Ramae Gabaeque<ref>Rama et Gabaa sive Gabe, urbes, quae Hierosolyma Nazarethum revertentibus primae occurrunt: et Gabaa quidem Saulis.</ref> relinquimus urbes, Cissaeaque<ref> Filii Cis ortu, ac postea regio domicilio nobilis.</ref>, olim regia tecta, domos, Jamque propinquabam Macmas<ref> Macmus oppdulum quinto abs Jerosolyma lapide: quo vero simile est Mariam ac Josephum prima reditu vespera pervenisse.</ref>, fistique jubebat {{Versus|60}}Ultima pars lucis, primaque noctis iter. Cum mihi nescio qua subito formidine tactae, Incerto moestum vulnere pectus erat. Nec tenui gemitum: stabat quae proxima nobis, Quid subiti casus pectora turbat? ait. {{Versus|65}}Ipsa ego nil aliud quam formidare locuta; Suppressi lacrimis caetera verba meis. Scilicet hinc aberas, frustra quaerendus, JESU, Sive viros inter postmodo, sive nurus Fit clamor: gemitusque: feror circum anxia mater: {{Versus|70}}Acta est in lacrimis nos mihi: quanta fuit! Mane erat; egredimur flentes, Solymamque redimus! Tempestiva meis, heu, nimis illa malis! Quid facis o Solyme? quo te vesania raptat? Quo mihi commisso durior esse potes? {{Versus|75}}Infantem<ref>In purificatione quando ex lege oblatura filium in Jerusalem detulit.</ref> quondam dedimus tibi; furta rependis: Heu! mala perfidiae nuntia prima tuae! Dura sed est Solyme, nec nostris surda querelis Tangitur immiti condita rupe Sion. Affer opem, Jesu, incestamque revise parentem: {{Versus|80}}Pius mora quam lethum, te sine, fellis habet. Confiteor , quondam peregrinas visimus oras, Qua prope limosis Nilus<ref>Nilus Aegypti fluvius, qui et eandem alluvione sua oblimat fecundatque.</ref> oberrat aquis. Dulce tamen sic ire fuit, comes additus ibas; Exulis et nati mater et exul eram. {{Versus|85}}Sarcina pendebas collo, brevibusque lacertis Quam premeres matrem, tam leve pondus eras. At modo qua Solymae profugus statione moreris. Nec mihi, quae subeas limina, scire licet. Hinc Josephus abit; feror huc; clamatur, Jesu, {{Versus|90}}Sed loca, quod reddant, nil nisi nomen habent. Est aliquid (fateor) nobis locus adgemit: ille, Quam differs, matri ferre videtur opem. Interea, quas calco, viae ploratibus hument, Combibit et lacrimas quaelibet herba meas. {{Versus|95}}Ventum erat ad portas: qui stabat miles in armis, Multa mihi de te, multa rogatur anus, Addimus et faciles (si te modo viderit usquam) Quo citius nobis repperiare, notas. Bisseno puer est anno, violacea vestis, {{Versus|100}}De tenui filo; textile matris opus. Caesaries illi crispum flavescit in aurum, Depingit niveas purpura viva genas. Laetitiam vultu spirat; cognoscitur illa: Tolle fugam, nulla parte dolendus erit. {{Versus|105}}Illa libi visum templi circum atria, narrat: Egressum muris, altera narrat anus. Accrescunt curae: nunc huc, nunc dividor illuc: Ardor inexpertum nil sinit esse meus. Et modo per Solymae vicos, templique recessus, {{Versus|110}}Et modo mactandas quaereris inter oves, Excurro, surgunt oleis<ref>Mons olivarum.</ref> qua culmina: vel quae Golgotheus<ref> Golgotheus Calvariae mons ab Hebraeo Golgotha.</ref> siccis ossibus albet apex. Quin Zachariadae<ref>Zachariades Joannes Baptista a Zacharia patre.</ref> quoties latebrosa recursant Tesqua, illuc etiam me novus ardor agit: {{Versus|115}}Quis scit enim, mores num fors pertaesus iniquos, Ponere vis ista bis duo lustra casa? Effice, quidquid erit; partes veniamus in illas? Possumus et nuda ponere corpus humo. Et mihi mella placent, quernis sudantia truncis; {{Versus|120}}Quique litim gelidae proluit humor aquae. Ipsa comes veniam; nec me spelaea movebunt, Antrave crudeles sueta fovere lupus Nimirum sylva, si quis lupus accubat ista, Hospitio accepit mitior esse tuo. {{Versus|125}}Nec nocet hic serpens, nec virus lusibus apta Vipera<ref>Habitabit lupus cum agno, et delectabitur infans ab ubere super foramine aspidis, et in caverna reguli qui ablactatus fuerit, manum suam mittet. Isa., 8. ''Quod quidam ad tempus referunt, impletumque aiunt ad litteram in Joanne Baptista, qui puer in desertis habitans, leonibus ac serpentibus innoxie colludere solitus fertur''.</ref>, quo quemquam laedere possit, habet, Ipsa ego poma legam, summis pendentia ramis Et plenae carpam dulcia fraga manu. Sic agimur votis: quantus, dulcissime, nosti, {{Versus|130}}Sis mihi nunc Solyma perditus Urbe, dolor, Et dolor et timor est: auget timor ipse dolorem, Dum tam falsa animus, quam mala certa timet? Seu quis Pontificis, seu Praesidis atria narret: Haec mihi sunt ipso nomina dura sono. {{Versus|135}}Seu quis Maltacidem<ref>12. Maltacides Archelaus, Herodis Infanticidae ex Maltace conjuge filius.</ref> Solymaea viderit aula: Maltacides nostri causa timoris erat. Interdum timui, ne quod sine matre vagaris, Causa tuae fuerim forsitan ipsa fugae. Parce precor, puerum tractavi viribus impar; {{Versus|140}}Caetera femineae non valuere manus Quod primum gelidae sensisti frigora brumae, Straminea recubans vix bene natus humo: Quid potui genitrix? genitor sic jusserat edi, Idque tuum fuerat jussa sequentis opus, {{Versus|145}}Attamen et madidos siccavi flentis ocellos, Et tepido fovi membra tenella sinu. Lac quoque molle dedi: panem crescentibus annis, Et quidquid potui reddere mater opis. Debueras aliam, puer, ascivisse parentem: {{Versus|150}}Ancillae officio vix bene digna fui. Atque utinam ancillas inter modo! forte petenti Porrigerem prompti candida liba manu. Haecque tibi tradens, puer et pulcherrime, matre Quo sine, subjicerem, quo sine matre fugis? {{Versus|155}}Hic remane paullum, matremque accersero; dicar Hoc, ancillarum quae tibi cunque favet! Interea lacrimis, dum scribo, perpluor oras Vixque capit jussas uda tabella notas: Solatur Joseph (socio nam scribimus illo) {{Versus|160}}Mox erimus plures: nec puto, fallor, ait, Effice nos plures, lacrimis, precibusque petite, Et penitus toto corde recepte mihi. Sic faveant Genii, caeli laetissima turba, Sed proe jam lacrimas maesta videre meas, {{Versus|165}}Sic mihi succrescant majora ad vulnera vires, Golgotheo quando monte sequendus eris. Sic mihi parcat Amor, donec te funere perdam, Deque tuo nostrum, transeat hasta latus. Sic mea supremo claudatur Epistola voto. {{Versus|170}}Quod cupiam vultu matris amante legi. Vel puer ad matrem fugitive revertere: vel me, Quo properas, Domini more venire jube. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola II. <br>Jephtias Jephte.== ''Argumentum'' Jephte ''Galaadites qui Ducis inter Israeliticos nomen famamque obtinuit, cum adversus Ammonitas dubio Marte pugnaret, victoriam voto pactus est. Deo scilicet immolandi, quemcunque primum, a caso stratoque hoste revertens obvium habent. Accidit autem, ut filia ejus unica (quam quidam ''Seilam'' appellant: nobis autem a patre ''Jephtiada'': seu ''Jephtin'' appellare placet) prima in occursum parenti victori gratulabunda processerit. Quod ubi advertit ''Jephte'', gravis eum subito dolor et poenitudo invasit, utique voto, de quo jam memoravi, obnoxiam. ''Quamobrem contravenire non ausus, de nece et victima, quam in sacrificium, atque obtenta victoria pretium erat, filiam admonet: similiter haec religione paterni voti aucta, pareti sese ultro permittit. Nihilominus binos menses postulat, obtinetque, quibus per Sylvas errabunda cum sodalibus, primum juventa sua florem, propero fato occupandum, deploret. Dum haec agitat, sensimque dies elabuntur: sub extremum mensis secundi hanc Epistolam ad patrem scribit: in qua infortunium suum exagitans rationes adfert, quibus paternum animum emolliat et de cruenta sententia retrahat. Caeterum utut fuerit, statuto tempore venturam se pollicetur, jugulumque ferro oblaturam, ut nova victima ad aram procumbat'', Judic. 11. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Jephtias Jephte symbolum.jpg|450px]] Lepus, timidum natura animal, atque adeo in fugam pronum. In hoc ''Jephtiadem'' agnosce, nemora inter et saltus pavidam: sibique mortis effugium per Epistolam quasi captantem, utrique lemma convenit. </poem> <hr> ''&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; — Si forte salutem''<br> ''Cursus meta ferat. '' <hr> <poem> Quae tibi ''Jephtiadis'' signatur Epistola voto, Venit ab umbrosis Galaad<ref>Galaad regio trans Jordanem, ipsiusque terrae promissae limes. Ad orientem, montosus, ac nemorosus: quem Jephte e tribu Manasse oriundus incoluit, unde et Galaadites dictus est.</ref> illa jugis. Causa viae justa est: venit oratura salutem, Quae nunquam insonti jure negata fuit, {{Versus|5}}Forsitan incultam mirabere fronte papyrum? Albaque pulvereas vellera passa notas. Da veniam genitor: fatis agitamur iniquis: Quam trahimus, vitae convenit iste color. Nimirum occursat lethi feralis imago, {{Versus|10}}Pallidaque in vultus transvolat usque meos. Otia seu sylvis, seu fontibus otia captem, Fata mihi sylvae, fata loquuntur aquae. Est locus, unde tibi nunc scribimus, obsitus umbrae: Plurima quae viridem taxus opacat humum. {{Versus|15}}Alta quies illic, circumque silentia lucum Horrificant: nullas esse putabis aves. Sola sibi raucum defuncto compare turtur Adgemit: ut media caetera nocte silent. Illa suo, nostro sed et adgemit illa dolori, {{Versus|20}}Erudit et gemitus ad mea fata suos. Ah! quoties dixi: turtur gemebunda, quid usque Concinis infaustum praefica carmen avis<ref>Praefica apud antiquos mulieres erant conductitia ad lamentabilem cantum ciendum in funeribus.</ref>? Scimus, et ille mihi cantus fatum occinit; ille Sanguinolenta mei vota parentis habet. {{Versus|25}}Interea quamvis lethi niger ingruat horror, Sylvque conspestus terreat atra meos; Saxa tamen miserata meas sine crimine poenas, Molliri nostris edidicere malis. Nam quoties clamo, toties nemus, antrique clamant; {{Versus|30}}Meque silente silent, meque gemente gemunt, Ero etiam durae plangant mea funera cautes? Cautibus ipse pater durior unus erit? ''Jephtias'' infelix! meliori digna parente, Si tam saxosum pectore robur habet! {{Versus|35}}Vincimus? an contra necdum pater exuit iram? Et revocat patrias in sua jura fibras; Vincimus, o genitor: succedunt taedia voti, In tua quae charus pectora versat amor. Forsan et absenti succlamas: filia vive: {{Versus|40}}Vive, nec unius funere perde duos. Cum fatis conjux cessit, tibi, teque relicta Dimidia genitor parte superstes eram. Quo rapimur? culpa est, caedem voluisse: quid ultra Urgemus pavidas ad fera jussa manus? {{Versus|45}}Novimus Abramidem<ref>Abramides Isaac ab Abramo, sive Abrahamo patre ita dictus.</ref>; jugulum mali praebuit ensi; Quod pater incepit, rescidit Ales<ref>Gen. 22.</ref> opus. Quid facis? exclamat: vibratae parce securi: Sta, voluisse sat est, nuntius Ales ait: Fundere quem properas, non haec sitit ara cruorem; {{Versus|50}}Respice, quae petitur victima, dumus habet, Constitit hic aries implexus cornua dumo: Hic jussam effuso sanguine tinget humum, Non ego sum tanti: verum hac sub imagine mortis Erigor, et votis blandior ipsa meis. {{Versus|55}}Namque sub occasum lucis, cum forte vagarer, Qua prope Masphatico<ref>Maspha sive Masphath, regio trans Jordanem, ad radicem montis Hermon Jephte patria, ''Judic. 11.''</ref> sylva recedit agro, Protinus exiliens nemoroso cerva recessu, Me petere adversam; nec hostis erat: ''<small>(vocabulum in hoc versu omissum?)</small>'' Constitit ut propius, juvit spectasse: ditique {{Versus|60}}Detinuit vultus molliter illa meos. Circum colla fuit maculosi velleris; illam Excipias labem, caetera lactis erant. Hanc ego cum primo dubitarem stringere: Jephti, Stringito, de nostris una sodalis, ait. {{Versus|65}}Quis scit, an haec patrium tinctura est sanguine cultrum? Nempe quod olim aries, hoc quoque cerva potest: Stringo feram; sequitur non indignata, ligari; Mollius ut traherem, serica zona fuit, Ex hoc (crede mihi) sacros nutritur in usus, {{Versus|70}}Si quando letho sufficienda meo est, Ah! quoties blandae dum tergora mulceo cervae, Implevi lacrimis talia verba meis! Indoleo, pia cerva, tibi! qua parte minetur, Quaque ruet, nescis, in tua colla mucro! {{Versus|75}}Quod tibi sit cervix collo maculosa, futuri Indicium certe vulneris ille gerit. Grande tamen caedis pretium tibi: crimina tolles: Quaeque insons per se filia vivat, erit. Quidquid id est, timeo: lacrimaeque per ora cadentes {{Versus|80}}Vicini tacitum funeris omen habent, Perditus es, genitor: quid voto crimen obumbras Esse pius, fuso sanguine, nemo potest. Consule, quas leges naturae scripserit ordo: Ille mihi justa plus quoque parte favet {{Versus|85}}Fallimur? an casus populum servaverit hostis; Unaque, quam perdat, Galaaditis ero? Profuerit pater externis; ego filia caedar? Reddita victori cantica, crimen erunt? Ah! utinam tunc, cum tectis exire paternis {{Versus|90}}Mens fuit, haesisset pes mihi fixus humo! Artubus aut lassis violenta febre stetissent Languida virgineo tunc mea membra thoro: Quae male fefliva pulsavi tympana dextra, Debuerant bellis insonuisse tuis. {{Versus|95}}Non erat ille sonus victi praenuntius hostis: Ille sonus vere bella moventis erat. Nec tamen aversor mortem, votumque retracto Sufficit exiguae copia facta morae. Quam gero, non tumulum, connubia postulat aetas: {{Versus|100}}Carpitur ante fuum flosculus iste diem, Si mihi ''Jephtiades'' patria colluderet aula, Fortia qui magni facta referret avi: Depolitis certe majori parte querelis, Inciperet noster mitior esse dolor. {{Versus|105}}Viveret o utinam mater! fera jussa parentis Molliret lacrimis forsitan illa suis. Sed frustra est: perstat dura sententia patri: Sanguine, quo facta est, dissoluenda fides. Nulla mora est, genitor: venio tibi victima: tinget, {{Versus|110}}Quem mihi donasti, jam tua tela cruor. Ante oculos araeque meos, cultrique nefandi; Ante meos oculos in patre tortor adest. Deprecor hoc unum, tibi cum nova victima sistar, Casura ad patrios sanguinolenta pedes. {{Versus|115}}Ultima plectendae libes pater oscula natae, Lenibunt poenas scilicet illa meas. Forsan et adjicies jam formidabilis ense: Quod facio, constans filia, perfer opus? Quem prius ira tulit, pietas nunc sustulit ensem; {{Versus|120}}Ammonibus<ref>Ammon, unde Ammonitae populi erant Israelis adversarii, ex Loth et minore ejus filia oriundi, quos Jephte profligavit.</ref> gravis hic, hic tibi mollis erit: Viderit iste Deus, qui nunc mea pectora versat Atque umbrae placidus fit precor ille tuae. Forsitan ista refers, lacrimis tingentibus ora, Et gemitu medios impediente sonos: {{Versus|125}}Ipsa ego disponor; reditumque ad patria tecta Apparo, tecta oculis mox rapienda meis. Interea Nymphae, charaeque valete sodales, Admisse memores sed tamen este mei. Excurrisse domo, nimium fatale puellis: {{Versus|130}}Altera Jacobias<ref>Jacobias, Dina a Jacob patre ita appellata: qua progressa ad Ludorum spectacula, a Sichemo Hemoris Hevas principis filio oppressa est. ''Gen. 4''.</ref>, altera plector ego, Hoc ades o Thamarilla<ref name="b">Thamarylla et Aegle pro nominibus sociarum filiae Jephte hic sumuntur.</ref>, meis comes addita fatis, Et fida sepeli corpora caesa manu. Tu quoque postremis consors ploratibus Aegle<ref name="b" /> Huc confer lacrimas, ultima dona, tuas. {{Versus|135}}Pluraque vaticinor; venient huc moesta, puellae, Agmina, Galadii flosque decusque soli: Pars calatho violas, pars candida lilia fundet: Pars teneri sparget nostra sepulcra rosa, Quaque per umbrosas valles protenditur Hermon<ref>Hermon mons Galaaditidi regioni adiacens, amoenis hinc inde vallibus.</ref> {{Versus|140}}Ibitur in tristes, annua festa<ref>''Exinde enim'' (ait sacer Textus) ''mos increbuit in Israel, et consuetudo servata est, ut post anni circulum conveniant in unum filiasIsrael, et plangant filiam Jephte Galaaditae diebus quatuor,'' Judic. 11.</ref>, choros Tympana pulsabunt, male quae pulsavimus olim: Conveniunt fatis scilicet illa meis. Populus est illic denso pulcherrima ramo; Illa meum scripto cortice nomen habet. {{Versus|145}}Popule, vive precor mea post quoque funera: quamvis Tristior atrata conspicienda coma. Quaeque udo inscripsi funebria carmina libro, Fac crescant titulis officiosa meis, Atque utinam sylva quoties spatiabitur illa, {{Versus|150}}Scripta Manassaeus<ref>Posteri Jephtae ex tribu Manasse oriundi.</ref> perlegat ista nepos. ''Jephtias infelix, florenti nubilis aevo,'' ''Concidit ad patrios victima caesa pedes.'' ''Fecit et hoc genitor, fecit quoque filia: causam'' ''Haec necis occursu praebuit, ille manum.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola III. <br>Anna Tobiae. == ''Argumentum'' ''Fuit ex tribu Nephtali ''Tobias'' vir fidei ac pietatis, quam fortunae pertinacia clarior: quippe qui subacta Palestina a Salmanasaro Assyriorum Rege, ita in exilium cessit, urbemque Ninivem incoluit: ut contra infortunium validus, nunquam animum ab eo, quod aequum justumque erat, deflexerit. Caeterum caecitate ad summam rei familiaris inopiam adjecta, cum pecuniae meminissit, quam alias apud Gabelum contribulem deposuerat, eo filium Tobiam mittere statuit. Cum autem Gabelus in Rages civitate Medorum domicilium haberet, quaerendusque viae ductor et comes esset; Historia prodit Raphaelem Angelum sese ad id muneris obtulisse, talemque se gessisse, quanquam simulato nomine, habituque. Igitur rebus constitutis dant se in iter: sed cum ambo tardius quam promiserant, reverterentur (siquidem Tobias cum Sara consobrina Raguelis filia matrimonium contraxerat) parentes de ejus salute solliciti varie agitari, tum vero maxime ejus mater ''Anna irremediabilibus lacrimis flere coepit''. Quae quidem hac Epistola angores suos et lacrimas filio exhibet, simul oblectat, ut, si quid penes eum pietatis adhuc supersit, parentes anxios omni metu eximat, et quam primum expeditis negotiis domum revertatur.'' Tob. 10. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Anna Tobiae symbolum.jpg|450px]] Vinea, quam aspicis effractis avulsisque fulcris humi repentem, ''Tobiae'' parentes exhibet, luctu prostratos: emisso videlicet, nec adhuc reduce filio, quem ''senctutis suae baculum'' vocitabant. Quam utrobique verum! </poem> <hr> ''Sine stipite languet. '' <hr> <poem> Te tua, ''Tobiade'', mater lacrimabilis ''Anna'', Ultra pollicitum tempus abesse queror: Limine cum primo stares abiturus, et illic Exciperes verbis ultima jussa meis, {{Versus|5}}O mea lux! dixi; si te pia cura parentis Tangit, fac redeas ad mea vota celer. Tu quoque complexus inter, lacrimasque parentis Exiguo dixti talia verba sono: Nec dubita, mater, reditus me cura lacessit, {{Versus|10}}Et tuus huc etiam sponte reducet amor. Tempora fac numeres: cum plena coiverit orbe Luna, viae finis, quae modo coeptat, erit. Luna, semel, totoque iterum semel orbe coivit; Nullaque de reditu nuntia fama tuo. {{Versus|15}}Ah melius, qui te peregrinas nummus in oras Expulit, intacta delituisset humo. Non tibi quas absens calamo, transmitto, querelae, Coepissent tantas in mea damna moras. Aureus ut multis fuerit, qui protulit aurum; {{Versus|20}}At nobis certe ferreus ille fuit. Cur sileam? gemino currunt mihi lumina fonte, Inque abeunt similes ora soluta modos. Heu! ubi lentus abes? Cur te dimisimus unquam Nate, dolor matris; nate, parentis amor? {{Versus|25}}Non erat, infelix repetenda pecunia tanto Pignore; tu nobis omnia solus eras. Quid faciam? quo sola ferar? caecove parenti Te sine quis posthac suppeditabit opem? Mater anus, seniorque pater, sine viribus ambo; {{Versus|30}}Ille suum fatum sustinet, illa suum. An tibi vis scribam, quis pectora concitet aestus, Udaque quam crebris ora rigentur aquis? Finge tibi, matrem scissa tunicaque comaque Lugentem nati funera? talis ego. {{Versus|35}}Adde quod et genitor, quantumvis lumine cassus, Plus solito affligi se quoque nocte gemit. Scilicet exul abes: quem cum domus una teneret Jucundi nobis luminis instar eras. Ah! quoties pater exclamat: quid fecimus ipsi; {{Versus|40}}Divitiis potior natus habendus erat. Vive, licet, quamvis rapuisti lumen, hirundo: Magna, sed antiqui signa doloris habes. Plus mihi ''Tobiades''<ref>Tobias ab hirundine obcaecatus est, de quo sic habes c. 2. ''Contingit autem, ut quadam die fatigatus a sepultura, veniens in domum jactasset se juxta parietem et obdormisset. Et ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora inciderent super oculos ejus, fieretque caecus.''</ref> absens nocet: ille tenebras Condensat; nostrum surripit ille diem. {{Versus|45}}Haec genitor: justa mater turbatior ira Condemno nimia credulitate senem, Quid facis? inclamo: nunc nunc circumspice mente. Quo per distractas spes tua venit opes, Funera curabas, vivos ut condere posses; {{Versus|50}}Heu miser! illa tui meta laboris erat: Fortior ille tamen redituri tempora nati Praecipit: et questus temperat ille meos: ''Anna'', quid in luctum fereris lacrimabilis? inquit: Cur sic immodicis fletibus ora rigas? {{Versus|55}}Mitte queri, quem sic frustra ploratibus urges, (Singultus Precor o! comprime) vivit, ait. Nec reor hoc falso: ductoris provida certe, Ut credam virtus, sedulitasque facit. Quin et vaticinans, venturaque tempora doctus {{Versus|60}}Longa tibi vita: stamina nenda canit. Nimirum stabili properantibus ordine fatis Ille meos oculos comprimet, ille tuos. Interea tamen usque tui me cura fatigat, Et placidam dubius non sinit esse dolor. {{Versus|65}}Non aliter flatu turbantibus aequora ventis, Fluctuat incerta quassa phaselus aqua, Non aliter validis segetes Aquilonibus horrent, Et laevis in madidi canna palude tremit. Quid quod scire avidus causamque modumque morarum {{Versus|770}}Multa sibi fingit suspiciosus amor? Nam modo Gabelum mordacibus increpo verbis, Nec prohibet reditus forsitan ille tuos. Forsitan at fato Gabelus cessit, et inde Cogeris incertas ire, redire vias. {{Versus|75}}Fallimur? an Sarae<ref>Sara Raguelis filia et consobrtna Tobiae septem viris tradita fuerat. Qui prima nuptiarum nocte ab Asmodaeo daemonio strangulati sunt. ''cap. 6.''</ref> forsan connubia captas: Heu mihi funesta flebiliora tuba! ''Tobiade'', moneo: Sarae connubia vita; Ne sanguineus funera jungat Hymen. Urgeat hoc ductor quam vis, Raguelque: parentem {{Versus|80}}Fas mihi sit, dicas, consuluisse prius. Interdum timui, ne, dum transmittitis amnes, Ore necaturas acciperetis aquas. Nec timui frustra: juvenem prope fluctibus haustum Nuper fama fuit: quique referret, erat. {{Versus|85}}Membra lavaturus juvenis descenderat, inquit, Qua Tigris<ref>Tigris fluvius Assyriam perluens, a velocitate sic dictus: quod cum feram vel sagittam, quam etiam Medi Tigrim appellant, fluctuum rapacitate imitari videatur.</ref> primas porrigit amnis aquas. Cum subito exiliens metuendo corpore piscis, Ore minax, praedae visus hiare tuae. Extimuit juvenis, totoque expalluit ore, {{Versus|90}}Frigidior tacta tunc quoque factus aqua. Et periturus erat, sociam nisi protinus alter, Qui comes astabat, voce tulisset opem. Addidit et fellis<ref>Fel piscis a Tobia sepositum Archangeli jussu, ''fel'' enim ''valet ad ungendos oculos, in quibus fuerit albugo, sanabuntur,'' cap. 6.</ref> tractas de viscere partes, Lenimen castis utile luminibus. {{Versus|95}}Subjeci tacite mecum: opportuna marito Fellea quantumvis, ista medela foret. Erigor interdum, nostrisque offensa querelis Accuso lacrymas fortior ipsa meas. Saepe videns caelum puro spectabile Phoebo, {{Versus|100}}''Tobiades'' dico, si valet, ipse redit. Et cur non valeat? subdit pater: ah! valet, inquit, Et reducem media suspicor esse via. Talibus erigimur dictis primasque subinde Capto tui reditus officiosa notas. {{Versus|105}}Monte minor collis, campis sublimior aequis Stat prope, qui Medium<ref>In Rages civitatem Medorum.</ref> Niniva<ref>Ninive urbs Assyriorum, in qua Tobias exul domicilium habebat.</ref> pandit iter. Hunc ego conscendens molli proclinor in herba. Lataque prospectu metior arva meo. Nec lacrimae prohibent, illis quantumlibet uda {{Versus|110}}Longius assueto lumina nostra vident. Inde ego quas longe venientes conspicor umbras, ''Tobiadem'' credo protinus esse meum. Fallimur ah! quoties! quoties mendacia dixi, Exemploque nocens sum prope facta tuo! {{Versus|115}}Vidimus hesterni sub primam vesperis horam Ire canem, Domini signa sequentis erant. Ut vidi, ut solita coepi compellere voce, Laetaque complosae ligna dedere manus! Constitit attonitus: falsam me denique sensi! {{Versus|120}}Qui tecum exierat<ref>Sic enim cap. 6. ''Profectus est Tobias, et canis secutus est eum'' et cap. 11. ''Tunc praecucurrit canis, qui simul fuerat in via: quasi nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat.''</ref>, non fuit ille canis. Indignor, fallique pudet: jam jamque parabam. Quae solet iratus promere verba dolor. En canis hoc timuit; vel ut hoc timuisse putarem, Obliqua fugit longius ille via, {{Versus|125}}Sic ubi fera dies fusco decedit Olympo, Claraque lassatis sol juga demit equis: Moesta domum repeto: suspiria crebra sequuntur, Quamque premo, lacrimis humet arena meis. Utque domus tetigi primum moestissima limen, {{Versus|130}}Et strepitum inserti clave dedere fores. Obvius accurrit genitor, gressuque labascens: ''Anna'' quid? (exclamat) quid precor ''Anna'' refers? ''Tobiades'' rediit? suspiria reddimus? illa Nempe negaturae pondera vocis habent. {{Versus|135}}Nec mora, congemimus, lacrimaeque per ora cadentes Inque sinum, rigui fluminis instar eunt, Et tu lentus abes; nec te promissa reducunt, Quique tuo forsan pectore friget amor? Huc revoca gressus: precor o miserere tuorum, {{Versus|140}}Per lacrimas oro, per mea jura patrum. Rumpe moras vel dede neci? par poena parenti est, Seu mors, seu longae, quas trahis usque, morae. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola IV. <br>Mariamna Herodi.== ''Argumentum'' Herodes ''Ascalonita domo Idumaeus, cum per Mariamnae nuptias, quae ex Assamonaeis, et Machabaeis genus ducebat, Judaico sceptro inhiaret; idque initio aliquamdiu vafre dissimulasset, tandem gloriae et sanguinis appetens animus, virus, quod fovebat, nec sine crudelitatis facinore profudit. Nam primo Hyrcanum annis gravem, ac Pontificem summum apud Judaeos, nec non ''Mariamnae''avum ex Alexandra filia interfici jubet. Tum Aristobulum ''Mariamnae'' fratrem primam adhuc intra juventam: Hyrcani in Pontificatu successorem per insidias aquis suffocat. Exinde vero ''Mariamnam'' quoque conjugem, quasi veneficii accusatam carceri mancipat, morte postea, uti contigit, mulctandam. Cum igitur ''Mariamna'' id per satellitem intellexisset, ex carcere hanc ad ''Herodem'' Epistolam scribit, in qua ferociam ejus ac barbariem accusando, graviter conqueritur. Filiorum item Alexandri et Aristobuli, quos ex eo tulerat, et juniores relinquebat, infortunium deplorat: lugetque tam barbaro patre natos, a quo ipsimet quoque postea in judicium et capitis poenam accersendi forent. Ut ut sit affirmat, se quidem libenter, quando ita necesse esset (quamquam per summum nefas) mortem oppetere. Denique ''Herodi'' infelicem exitum a diras non tam imprecatur quam veluti vaticinando denunciat: quod utique evenit, turpi atque infelici morte defuncto, ''Josephus Salianus tom. 6. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Mariamna Herodi symbolum.jpg|450px]] Cupido sive Hymenams, qui Nuptiarum Deus apud veteres habitus est, seposita ad latus taeda et arcu, lanium hic agit: simulque ''Herodem'' exhibet, ''Mariamnae'', quam sibi conjugio copulaverat, interfectorem. Quippe etiam interdum in amore dolus est; et ne fallaris. </poem> <hr> ''Stringunt quoque serica fauces.'' <hr> <poem> Perlegis? an feritas prohibet tua? perlege, sunt haec Ultima damnatae verba notata manu. Infelix ''Mariamna'' tibi male nupta marito, Judice te moriens in tua facta queror. {{Versus|5}}Nec queror; humana quod te prece posse moveri Forte putem; pectus tigridis intus habes. Da veniam pietas animi vetus hospita; cogit Si modo succensens aspera verba dolor. Proderis, ''Herodes'': tua te per facta revelas, {{Versus|10}}Semina sanguineae nil nisi mentis alis. Non te terra tulit, qui sylvis horret Idume: Te rupes, saevae te genuere ferae. Pene manus calamum excussit: quid inania, dixi, Et frustra duro scribimus ista viro? {{Versus|15}}Sed cum perdiderim sceptrum, fratremque<ref>Aristobulum.</ref> patremque<ref>Alexandrum, vel si mavis Hyrcanum Pontificem Mariamnae avum.</ref>: Mox etiam vitam; perdere verba leve est. Scribimus, atque utinam venis mucrone reclulis, Exiret jussus in mea scripta cruor! Nimirum quam mitto, meo livere cruore {{Versus|20}}Debuit, et factis charta rubere tuis. Da breve scribendi spatium, scelerate; rubebit Tinctus et a nuptae caede libellus erit. Sed male quo rapior? quo me dolor ultimus urget; Tempestas animo non sedet aequa meo. {{Versus|25}}Illa dies nocuit, qua juncta foedera dextra Contraxi, in thalamos uxor itura tuos Non aliter saevo accipitri sine felle columba. Non aliter rapto jungitur agna lupo, Non ego peccavi: suasit connubia mater, {{Versus|30}}Et male succensas praetulit illa faces. Quid? quod et Hyrcanus mitra gravis auctor, et annis Annuit; arbitrium neptis habebat avus. Tuque fefellisti, blandis sermonibus usus: Quem gereres, vultus non erat ille tuus. {{Versus|35}}Scilicet occulti genialis imagine taedae, Prcensabas avida regia sceptra manu. Quidquid id est (fateor) pudor est placuisse tyranno, Teque feram verbis detinuisse meis. Vos quoque, vos mecum Solymae peccastis amicae. {{Versus|40}}Quae mihi porrecta membra locastis aqua Cum gemmas digitis, cum tortile crinibus aurum, Festaque nubenti vota daretis herae: Saepius illacrimans (memini) suspiria traxi: Nec mihi, nec patriae candidus Hymen erat. {{Versus|45}}Quod petit, ''Herodes'', nil est nisi regia Judae, (Veraque sum vates) sceptra cruorque meus. Nec differre diu placuit, quin sanguine fuso Pollueres foedi non tua sceptra manu Prima secuturas intercadis hostia caedes {{Versus|50}}Hyrcane<ref>Hyrcanum Pontificem per calumniam necat Herodes; quasi scilicet fugam meditantem, et regnum, Malesi Arabis ope ambientem.</ref>, et nudam sanguine tingis humum, Inde, scelus; (justo desunt sua verba dolori!) Occidis et patriae, frater adempte<ref>Aristobulus Mariamnae frater anno aetatis 17. dum juveniltur sese balneo oblectat jussu Herodis, sed quasi per ludum, aquis suffocatur.</ref>, meae. Aestus erat; gelidae formoso gurgite lymphae Apta nataturo stagna locumque dabant, {{Versus|55}}Hunc petis infelix, viridisque in margine ripae Ponis humi vestem: corpora flumen habet Heu! male quo ferris? latet isto proditor amne, Et tenet occultas insidiator aquas. Scilicet occumbis: liquidi sub imagine ludi; {{Versus|60}}Et crevit lacrimis alveus iste meis. Quid referam, quoties thalamos suffoderis astu. Reddiderint viduas et tua jussa nurus<ref>Plurimos Nobilium e medio tollit.</ref>? Ah! quoties dixi: stricto praeluditur ense Si nescis, fatis, o ''Mariamna'', tuis. {{Versus|65}}Cum ferit hinc sepem, circumque arbusta feturis Quod libi nunc timeat proxima myrtus, habet; Forte aderant nati<ref>Alexander et Aristobulus Herodis ex Mariamna filii.</ref>: feci et hi, dolor! hostia vivunt Casura in fraudes sanguinolenta tuas. Quid facimus? moestae charissima pignora matri, {{Versus|70}}Materies lacrimis sola pianda meis. Quid facimus? stabant strictis amplexibus ambo; Cum matri abreptos, longius ire jubes. Perfide, et hac etiam saevis pietate? quid illis Heu! sine matre pater? nil nisi tortor erit, {{Versus|75}}Flent gemini: rapimur, genitrix charissima, clamant: Senserunt duri perfida jussa patris. Nec mora complexu, madidisque recepimus ulnis, Strinximus et tepido corpora bina sinu, Ite boni, et memores matris, jussique paterni {{Versus|80}}Inferias animae justaque ferte meae. Attamen, heu! vereor (Superi removete, quod intus Cor pavet, et dubio succutit ossa metu) Ite boni, et si quid properantius ordine fati Vos etiam turbo patre furente petat. {{Versus|85}}Matris ad exemplum generosae occumbite morti, Et vita et regno clarius istud erit Flecteris, ''Herodes''? an, quo mox omnia vultu Excipis, et siccis perlegis ista genis? Cur dubitem, arescunt oculi tibi, pumicis instar: {{Versus|90}}Et cor, quod silices saxaque vincat, habes, Regius interea vultu moerente satelles Venit, et oppositae lumina fixit humi, Protinus agnovi, quid moesta silentia ferrent; Occultus tunica ferreus ensis erat. {{Versus|95}}His mea muneribus connubia regia donas? Sic tibi sum vilis, sic tibi visa nocens? Qua merui culpa virus sparsisse putari, Felleaque infida pocla dedisse manu? Ipse tibi virus; te praeter, causa nocendi {{Versus|100}}Nulla; venenato cor tibi felle natat. Ah utinam? dolor est, sic saevo occumbere letho. Et turpem titulum mortis habere meae. Nec tamen ita moror: sic Judas<ref>Judas Machabaeus cum fratribus varia ab hostibus per dolum passus est.</ref> praelia movit: Et similis magnis area cessit avis. {{Versus|105}}Aspice: sic Jonathas<ref>''Jonathas'' per speciem amicitiae exceptus, Ptolomaide a Tryphone interficitur.</ref> occulto proditur hoste, Inque Tryphoniacas incidit ille manus. Notus et Abobides<ref>Ptolomaeus filius Abobi Simonis gener, cum Judaeae regnum affectaret, socerum cum filiis convivio exceptos interemit.</ref> socerum fratresque necavit, Sanguine constructas inficiente dapes. Est ego nunc, ne forte parum Assamonia<ref>Utique ex Assamonaeis et Machabaeis oriunda.</ref> credar, {{Versus|110}}In patrias clades ultima gentis eo, Quidquid erit, moriar: sed, ut altae prodiga mentis Pectora, queis victor, quo fremat hostis, habet, Insequar auctorem (sic me volet ire Tonantis Ultio) sanguineis umbra timenda comis. {{Versus|115}}Percurres<ref>Herodes a Mariamnae conjugis morte in furorem actus est.</ref> pavidos lymphata voce penates, Ut solet affuso currere Baccha Deo. Clamabis modo tolle faces, modo vulnera tolle: Sum reus, oppressae conjugis ultor adest, Attamen incassum; nil proficientia fundes {{Versus|120}}Verba, stat immota vindicis ira manu. Jamque minuta parant<ref>Obiit enim foetenti ac pediculari morbo; suis omnibus gravis juxta atque exosus. </ref>; ibi foedam examina mortem: Debetur vitae terminus ille tuae. Forsan et in tumulo pereat ne fama sepulti, Aut hoc, aut simili carmine notus eris. {{Versus|125}}''Hic jacet ''Herodes'': tumulum execrare Viator:'' ''Despue, foetorem nil nisi terra tegit'' ''Neu lethi mirere genus: qui funere multos'' ''Mersit, et a multis jure necandus erat.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola V. <br>Dorothea Theophilo.== ''Argumentum'' ''Saeviente in Christianos Maximiano, ferunt Caesareae, Cappadociae oppido ''Dorotheam'' virginem extitisse prosapia nobili: quae, quid in hominem supra aeatem et sexum virtus posset, egregie ostendit; nam tum ab Apricio Praeside Diis sacrificare juberetur, eo usque processit, ut nec deliciis, nec suppliciis tentata, a fide recesserit. Et vero inter cruciatus dixisse affirmant, eapropter tormenta nihil se habere: quod iis videlicet, aditus sibi in coelestes hortos at vireta patesceret, ubi pomis at rosis deliciaretur. Cum autem id temporis, utique Februario mense, aspero gelu solum rigeret, plures id joculari risu excepere: quos inter ''Theophilus'' juvenis Causidicus dixisse fertur: Transmitteret ad se, quas jactabat hortorum delicias ac fruges, si veras. Adpromisit ''Dorothea''. Quare jam capitis damnata, cum ad supplicii locum raptaretur: Angelus Ephebi in habitu cultuque recentes ei rosas ac poma obtulit. Illum ergo ''Dorothea'' cum hac Epistola ad ''Theophilum'' mittit: adhortans, uti ex munere reddito, fidem ipse quoque capesseret: quod et fecit, adeoque constanter, ut et mortem pro eo (''Dorotheae'' exemplum secutus) eodemque die, quo ipsa capite plexa est, generose ac fortiter obiverit.'' Surius Tom. I. Martyrol. Rom. 6. Febr.'' SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Maria symbolum.jpg|450px]] ''Theophilus'' ad oblatam rosam sine mora in ''Dorotheae'' fidem concedit, ex Fuco mutatus quasi in Apem; quam scripsit Plinius ''lib.'' 21. ''cap.'' 11. rosis maxime allici et delectari. </poem> <hr> ::::'' — — — Tantus utrinque'' ''Urget mellis amor.'' <hr> <poem> Quae nova ''Theiophilo'' transmittit charta salutem, ''Dorotheae'' casti pignus amoris habet, Perlege quodcunque est, et aperto tange canistro Elysias inter mitia poma rosas. {{Versus|5}}Neve reformides hybernae tempora brumae; Neu dicas magicae, quod damus, artis opus. Pone metum; tortis hic nulla venefica rhombis: Saevaque; Thessalico<ref> Thessali Graeciae populi, incantationibus at veneficiis olim famosi.</ref> carmine fallit anus. Esto, aer gelidis Aquilonis inhorreat alis, {{Versus|10}}Duratamque alta sub nive claudat humum. Hoc terrae vitium est: facies nitet altera caelo Nec nive, nec duro laeditur illa gelu. Illic purpurei circum pascuntur Amores, Vernaque pacatis otia rebus agunt. {{Versus|15}}Illic perpetuo vestitur gramine campus, Nec riget excussi spina relicta rosa, Credere si dubitas, quae mittimus inspice poma, Quaeque tibi Angelica dona feruntur ope. Nam quid ego sileam? capitis damnata trahebar, {{Versus|20}}Inque meis oculis lictor et ensis erant. Cum subito cuneos inter, turbamque frementem Aliger aspectus constirit ante meos. Candida vestis erat, picto circumdata lymbo, Arte velut Phrygia<ref>Phryges minoris Asiae populi, pingendi acu olim peritissimi: unde et similium vestium artifices Phrygiones appellati.</ref> sutilis ornat acus. {{Versus|25}}Aurea subductam mordebat fibula pallam, Qualis ad excursus pingitur ales Amor, Lactea frons illi, compti sine lege capilli, Transierat pomi fusus in ora rubor. Et prior ille mihi dubitanti scribere, dixit, {{Versus|30}}Scribe: dabit victas id tua jura manus. Novimus hunc; plus est quam nomine<ref> Theophilus, id est, amans Deum.</ref> notus amator. Mollia pacatae femina mentis alit, Utque iit hoc verum (quantum reminiscor) habebas Jam tunc ora sacro nomine digna tegi. {{Versus|35}}Da veniam, primae si scribimus acta juventae: Forsan et hic aliquid, quod juvat, esse potest. Vix mihi bissenas messes numeraverat annus, Cum prima incipiens corda momordit Amor. Nec malus ille fuit: caelesti scilicet arcu {{Versus|40}}Quae mihi distrinxit tela, salutis erant. Ex hinc foeminei coeperunt taedia cultus: Taedia singultu saepe notata meo. Nil mihi cum speculo, cultu formosa videri, Ista inter multas ultima cura fuit. {{Versus|45}}Clausa domo, laterique latus conjuncta parentis, Davidicam<ref> S. Hieronymus Psalmos Davidicos valde Virginibus commendabat: hinc ad Laetam de institutione filiae, ''Turpia'' inquit, ''verba non intelligat, Cantica mundi ignoret: adhuc tenera lingua Psalmis dulcibus imbuatur.''</ref> didici sollicitare chelym. O quoties medios rupi singultibus hymnos: Verbaque per lacrymas haec sonuere meas! Urimur, o Jesu! carpunt praecordia flammae {{Versus|50}}Inque tuos thalamos me sacer ardor agit. Quando erit, ut niveis Hymen cireumstrepat alis, Meque tibi casto foedere jungat Amor? Audierat mater: feliciter ureris, inquit, Filia; sed monitis cautior esto meis. {{Versus|55}}Tuta late; juvenesque procul vitare, memento: Et cave ''Theiophili'' nomine quisquis erit. Ut formae illicium, speciosaque nomina gestet; Adversum Christo subdolus urget iter: Credis et hoc nobis? optavi supplice voto, {{Versus|60}}Ut tuus ex vero nominis esset honor. Falleris, adjeci; quem nobis rere timendum, Adde morae modicum, mater, amandus erit. Nomina<ref> Theophilus, id est, amans Deum, uti supra annotavi; Dorothea vero, id est, donum Dei.</ref> junguntur, quondam jungemur et ipsi. Sic meus hinc nobis omnia captat Amor. {{Versus|65}}Ludor: an adversis incumbis navita remis? Inque necaturas praecipitaris aquas? Quo ruis infelix? quo te malus abripit aestus! Siste ratem, vento non volat illa suo, Verbosas lites, clamosa negotia tractas, {{Versus|70}}Censerique ista primus in arte cupis. Quid tibi cum caulis, causa si deficis una, Quae rigido sursum discutienda foro est: Mitte malas lites suntne ista negotia tanti, Ut, dum alios servas, ipse perire velis? {{Versus|75}}Inspice: sanguinea pendentis ab arbore Christi Quae nova concipias jura, volumen habet. Nec tibi turpe puta, Christum coluisse: cruento Quantumvis trunco vile pependit onus. Turpe Jovem coluisse fuit: cui turpiter usto {{Versus|80}}Cum Veneris placuit crimen, adulter erat. Scilicet in stuprum simulato arsisse juvenco Dicitur, et nivea factus adulter ave<ref>Poetae fabulantur, Iovem in taurum transformatum Europam Phoenicum Regis filiam, et in cygnum Ledam Laconii Regis uxorem corrupisse.</ref>. Vincimus? an monitis necdum tractabile pectus. Duraque quod filicum robora vincat, habes? {{Versus|85}}Christe, tuo tinctas rupisti sanguine cautes: Unum non poteris perdomuisse virum: ''Theiophite'' ah! quid ages? quae mittimus, inspice poma, Ingrati maculi pectoris illa rubent, Caetera quid referam? jurantia scribere verba {{Versus|90}}Pene animus malo, quo caperere, fuit. Sic quondam inscripto Cydippe<ref> Cydippe Virgo astu Acontii, se illi in uxorem pacifici visa est perlecto carmine, quod pulcherrimo pomo Acontius inscripserat: hi autem duo versus inscripti traduntur: ::''Juro tibi sane per mystica sacra Dianae,'' ::''Me tibi venturam comitem, sponsamque futuram.''</ref> prodita pomo, Venit in Idalias praeda cupita plagas. Haec ego vel cultro, liquido vel desuper auro Scripsissem faustas inter habenda notas. {{Versus|95}}Dorothea, ''hoc juro: vanas Jovis execror aras'' ''Quodque colis Numen, hoc mihi Numen erit. '' Jura licet contra moveas: laudata redirem Te conservato si rea fraudis agat. Scilicet est aliquid, meditatis fraudibus uti; {{Versus|100}}Si, quem tu fallas, perdere nolle fuit. Interea dum scribo,fremit mugitibus aer; Excussa est gremio littera pene meo, Quid facis, o Borea? violentos comprime flatus, Si nescis, una plus mihi parte noces. {{Versus|105}}Justa peto? motam retinet moderantius auram Annuit et votis mitior ille meis. Quin etiam obducto scribentem velat amictus Aliger, et coeptum perfice, dixit opus Nil tibi sic venti, quamvis per nubila currant, {{Versus|110}}Officient, pluvia nec gravis imber aqua, ''Theiophile'', ah! quid agis? nullum sit in omine pondus: Frangor, et articulo dextra tremente labat. Nimirum quoties mihi nomen Apritius exit; Terreor, et tacitus succutit olla pavor. {{Versus|115}}Nempe tibi si fingis aprum, truculentior illo est: Fulmineo quamvis dente timendus aper. Hic gladios, hic tela rotat, tonat igneus ore: Hic, quo te possis, perdere, fulmen habet. At cur haec paveas? cur lethi territus umbra {{Versus|120}}Castra fugis, primo vix bene tacta pede? Femina si potui ferrum superare tyranni, Tu vir ad exiguas commoveare minas? Pone metum: nostris mersus cervicibus ensis, Idem acie posita jam tibi mollis erit, {{Versus|125}}Forsiran et victrix adero cervice cruenta; Ocurramque oculis umbra benigna tuis. ''Theiophile'', ecquid adhuc dubitas succedere? dicam: Purpureis halat semita tota rosis. Quacumque ingredior, rident caelestia Tempe, {{Versus|130}}Laetaque perpetuo gramine floret humus. Da mihi te socium; dextram committe sorori Frater, et aeterni foederis adde fidem Hic ubi constiteris; non sunt mendacia, dices: Ille locus fuerat sanguine dignus emi. {{Versus|135}}Scribere plura cupit, quo nunc tibi scribimus, ardor: Sed brevis, heu! fati praepedit hora mei. Dextra tenet calamum, sed nudo lictor in ense Imperat abrumpi, quod modo tractat opus, Imperat et collo sparsos deducere crines; {{Versus|140}}Ne sistant gladii percutientis iter. Nuda humeros, genibusque minor, nova victima caeli, Libratam expedio mox ferienda manum, Haec est ''Dorotheae'' tibi nunc scribentis imago: Caetera qui scribat, ferreus ensis erit, {{Versus|145}}Atque utinam mortis nostrae spectator adesses, Inque tuis oculis exigeretur opus! Ut pius es, placidamque foves sub pectore mentem, Spectares madidis funera nostra genis. Et (puto) suspirans ipso mucronis in ictu; {{Versus|150}}Quae cadit, (adjiceres) vivere digna fuit. Vivere digna quidem, sed dignior ense recidi, Sicque Deo fusos evoluisse suos. Quod precor, hoc summum est, det ut oblita caede papyrus, Haec tibi sanguineis verba legenda notis. {{Versus|155}}''Lacte<ref> Lacteus orbis sive circulus, quem Graeci γαλαξίαν vocant, a lactis candore, sive stellis albicantibus. De quo Ovid. I. Metam. ::''Est via sublimis coelo manifesta sereno,'' ::''Lactea nomen habet, candore notabilis ipso.''</ref> olim caeli modo limina sanguine rorant;'' ''Quo noster praeiit calle sequendus Amor.'' Dorothea ''hac ivit et hac penetravit eadem'' Theiophilus: ''dux haec funeris, ille comes.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VI. <br>Elapis Iacobo.== ''Argumentum'' ''Habet amor laesus, maxime cum virtutis via ad Deum nititur, etiam in femina suos et gravissimos aculeos. Documentum hac Epistola traditur. Quippe Isdegerde Persarum Dynasta, Idolorum cultum qua blanditiis qua minationibus ac tormentis urgente ferunt: Nobilibus quempiam, cui ''Jacobo'' nomen, eo vecordia processisse, ut fidem, quam Christo et conjugi juraverat, regiae amicitiae posthabuerit. Quod statim atque uxor ejus, ampli animi foemina intellexit: vi doloris et facinoris atrocitate saucia, una cum socru hanc Epistolam scribere aggressa est. Atque in hac primo levitatis ac perfidiae maritum coarguit: divortiumque intenta, nisi facti poenitentia ad saniorem mentem redeat. In eum finem rationes proponit, quas amor conjugalis, praesertim laesus suggerit. Neque profecti incassum. Siquidem haec Epistola ita ''Jacobi'' mentem perculit, ut sine mora Rege adito, facinus retractaverit: etiam martyrium pro fide passus. Nam saeviente tyranno, quod se illusum cerneret, membratim caeditur, unde et ''Intercisus'' dictus est. Historia uxoris nomen subticet: sed quia ambo ex Elape civitate Persidis oriundi erant: hanc ''Elapim'', illum vero ''Elapidem'' versu appellare placuit. ''Niceph. lib. 14. Hist. Surius Tom. 7. Martyrol. Rom. 27. Novembris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Elapis Iacobo symbolum.jpg|450px]] Veteribus fax accensa, conjugii, extincta vero seu inversa, repudii signum erat; per hoc patet ''Elapidis'' animas in maritum, quem Deo sibique pariter perfidum rejicit, sed felici eventu. </poem> <hr> ''Inversa premit, conversa resuscitat ignem.'' <hr> <poem> Scribimus ''Elapidae'' nuper dominoque viroque! Nunc tibi quo scribam nomen utrumque perit. Ne dominum appellem, servum te regia fecit. Admissumque virum, quem fleat, uxor habet. {{Versus|5}}Ah! utinam primum cum coepi scire quis esses, Admisique tuas nupta futura preces! Mors mihi pro thalamo funebria ligna dedisset, Pro cythara, moesta carmina ducta tuba. Quae fuit alba mihi nascenti, debuit hora {{Versus|10}}Ah! potius letho nigra fuisse meo: Ecquid enim tecum senos mihi profuit annos Vivere, si laesus crimine cessat amor? Dum tibi tradebar (memini) nova nupta marito; Fulgeretque sua lampade noster Hymen. {{Versus|15}}Fulgeat: o utinam! dixi; quoque ardet ab igne Non extinguendas nutriat ille faces. Tu quoque dicebas inter jurantia verba Cumque foret dextrae dextra juncta meae, ''Elapis'', hoc voveo, nostrum dum vivet uterque, {{Versus|20}}Ipse tuus semper, tu mea semper eris. Vivimus, ''Elapide''; nec sum tua: nec meus esse Ipse reus sceleris, perfidiaeque potes. Mentior? an falsum, spreta quod Numinis ara Diceris Arsacidis<ref>Arsacidae Persae olim dicti ab Arsace Rege.</ref> thura dedisse Diis? {{Versus|25}}Dicat in hoc utinam mendax, et crimine falsa Et nimium praeceps insimulasse virum! Sed non sum mendax; calami neque criminis nostri, Sed tua sunt lacrimis crimina flenda meis. Venit, Achaemenia<ref>Itemque Achaemenii ab Achaemene primo eorum Rege.</ref> tibi qui comes iverat aula, {{Versus|30}}Murcius, et tactum vix bene limen erat, ''Elapides'', dixi, quid agit meus? ille pudore Constitit, effusis ora rigatus aquis. Indolui pavitans, quamvis incerta quid esset: Sed quod tunc dolui, quodque verebar, erat. {{Versus|35}}Namque ubi detersis oculorum fletibus ora Solvit probrosos rettulit ille sonos. Rettulit, ut plena populis libantibus aula Arsere invitis impia thura focis. Alta nigrescebant nebuloso compita fumo: {{Versus|40}}Non thuris, fumus criminis ille fuit. Singula dum narrat, gemitusque in verba profundit: Eliciunt gemitus singula verba meos. Urgemus tamen effati: lacrimosa quid urges: Subdidit: o forti nubere digna viro! {{Versus|45}}Protinus exilui; et subito (sensisse putares) Annulus a digitis excidit ipse meis. Scilicet exosus fictae perjuria linguae, Proditor exemplo noluit esse tuo. Heu! ubi pacta fides? exclamo: ubi praestita Christo {{Versus|50}}Vota, sub arsuros vota ferenda rogos? Quo ruis, ''Elapide''? lacrimis tingentibus ora. Caetera me dicunt non potuisse loqui. Quin etiam exanguem, tenebrisque repente subortis Succiduo ad terram procubuisse genu. {{Versus|55}}Accurrunt famulae, gelidique aspergimur unda? Semianimem socrus sustinet ipsa nurum. Et mihi vive nurus, nurus o charissima, dixit; Jam (puto) perfidiae corrigit acta suae, Mortua (crede mihi) tamen ista voce revixi, {{Versus|60}}Redditaque est oculis lux, velut ante, meis. Quid tamen hoc prodest, oculis si laedor apertis, Et vel sic telum, quo feriamur, habent? Parvus ''Jacobides'', formosus imagine patris, Haerebat gremio sarcina moesta meo. {{Versus|65}}Inde per amplexus nostras effusus in ulnas; Quae tibi nunc, mater, funera flentur? ait, An pater occubuit? licuisset dicere recte! Proque sacro occubuit Numine; quanta forem! Ast alia in luctum causa deducimur: illa {{Versus|70}}Qua vivis, moesti funeris instar habet. Interea cupido tua facta ediscere nato, Reddidimus tristi talia verba sono. Mollis, ''Jacobide'', pater est tibi: jussa parentis Corrige: sic illi degener esse velis! {{Versus|75}}Quid fles? blande puer, meliori digne parente! Sunt tibi praestantes, quos imiteris, avi. Corpore parvus adhuc, sed sanguine crescis eodem. Errorem patris diluat iste cruor. Audiit, et nivei posito velamine colli, {{Versus|80}}Chara parens non me vox tua terret, ait. Ibimus, o mater: jugulum praebebimus ensi, Qui bene per patris pectus iturus erat. Est mihi, qui fosso currat de pedlore sanguis, Et bene non tinctam qui bene tingit humum, {{Versus|85}}Quid mihi tunc animi fuerit, cognoscere certe, Ni modo defleris tu pater esse, potes. Brachia miscuimus, blandeque per oscula nexi, Confudi lacrimas illius, ille meas: Quin age, chare puer, primis quoque fortior annis, {{Versus|90}}Quae pater extimuit vulnera, disce pati. Atque utinam mater jungat tibi! quoque maritus Non cecidit ferro, nupta puerque cadant. Plura quid hic referam? vellem cognoscere posses Quas modo sit nostrae forma, tenorque domus. {{Versus|95}}Flent famulae, moesta feriunt sibi pectora dextra, Inque domo lacrimas angulus omnis habet. Heu mihi! quam largus scribenti decidit imber? Illo, quem spectas imbre, litura venit. Quid facitis lacrimae? crimen delete mariti: {{Versus|100}}Quid mea non jussis charta madescit aquis: Scribere cessabam: cum nobis proxima socrus Accumulat socia tristia verba nota? Scribere, quid hic cessas, nurus o lacrimabilis? inquit: Scribe, ferat questus haec quoque charta meos. {{Versus|105}}Nate, dolor matris, malefausti praeda timoris, Quo tuus in ventos tam cito fugit amor? Haeccine sunt nostra solatia danda senectae; Haeccine sunt curis praemia danda meis, Parvus eras (memini) cum ficti fulmine belli. {{Versus|110}}Martyrio nobis erudiendus eras. O! quoties nudos tibi cum monstravimus enses, Risisti armatas militis ense manus. Ipsa ego te vidi, quo fortia fata subires, Ante aram curvo vota tulisse genu. {{Versus|115}}Qua bene coepisti, cur nunc male cedis arena? Cur tam dissimiles hic vir, et ille puer? Si fuit errandum, si sic: nobisque futura Non fuerant culpa fata priora tua. Ah! melius tibi prima dies, tibi summa fuisset: {{Versus|120}}Nate, fuit cunis aptior urna tuis. Scilicet innocuis artus, sine crimine membra, Et luctus fontem clauderet illa mei. Sic queritur mater, justoque armata dolore Sollicitat questus in tua facta meos. {{Versus|125}}Mobilis ''Elapide'', quo te tuus abstulit error? Verbaque promissis inferiora tuis? Qui meus hinc, cur non etiam meus inde redisti: Nuptaque sum reducis, sicut euntis eram? Tene feram pariterque reum, pariterque maritum? {{Versus|130}}Dicar ut infidi conjugis uxor ego? Devorer ante, precor, subito telluris hiatu, Ante vel excussi fulminis igne cadam. At melius! dextrum mihi cor salit? altera saepe Quod perdit, revehit altera saepe dies. {{Versus|135}}Quod Petrus admisit crimen, quas Magdala noxas, Ille suis lacrimis lavit, et illa suis. Nec tu primus eris, qui viso expalluit ense, Quem post visceribus condidit ipse suis. Auguror, hoc facies: isto mihi littera voto {{Versus|140}}Promicat in laudes ambitiosa tuas. Neu tibi servato titulos, praetiosaque fingas Nomina. ''Truncato''<ref>Fit allusio ad ''Intercisi'' nomen, quod illi a martyrio, uti supra in argumento memoravi, inditum est.</ref> gloria major erit. Sic nobis geminas crescent praeconia famae: ''Elapis Elapidae'' Martyris uxor ero. {{Versus|145}}At cupiam potius vibrato occurrere ferro, In tua cum saevus pectora lictor aget. Et mihi (si nescis) bullit sub pectore sanguis Et prope jam bellis invidet ille tuis. Ipsa ego, quando tuo stillantia tela cruore {{Versus|150}}Videro, clamabo: non satis illa rubent. Huc in nos veniant, et nuptae tangere donent Corpora ''Truncati'' sanguinolenta viri. Tunc erit, ut dicunt morientia conjugis ora, Verus Hymen nobis ultimus iste dies, {{Versus|155}}Fallor? an ambobus pulchro certamine fundis Augebit caesus funera bina puer? Augeas ah utinam! nobisque haec funera portet Candidus admisso Lucifer ortus equo! Si tamen is patri vivat, matrique superstes; {{Versus|160}}Qui socio tumulo corpora condat, erit. Ille memor causae; pro qua defungimur ambo; Inscribet titulo nostra sepulcra brevi. ''Hoc jacet ''Elapides ''tumulo, jacet ''Elapis'': ambos'' ''Edidit unus amor, condidit unus amor.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VII. <br>Theopista Eustachio.== ''Argumentum'' Eustachius ''(cui et ''Placido'' nomen ante baptismum) vir extitit subTrajano Imperatore, domi militiaeque clarus in paucis. Verum, ut se habent res humanae, cum bonorum omnium jacturam fecisset, statuit cum ''Theopista'' conjuge parvulisque liberis ''Agapito'', et ''Theopisto'' ex Italia in Aegyptum navigare, privatam illic vitam acturus. Sed ecce in via gravior et acerbior illum casus invadit. Si quidem ''Theopista'' primum perfidia naucleri illo surripitiur: tum et duo ejus filii in trajectione fluminiis leoni, ac lupo in praedam cedunt: qui tamen a pastoribus erepti deinceps intra eorum mapalia adolevere. Similiter ''Theopista'' lenoni impuro per caelestis vindictae prodigium surrepta est: quae exinde pro famula apud heram rusticanam, quindecim ipsos annos sese locavit; gessitque. Haec igitur cum de ''Placido'' quidpiam inaudisset, quem Caessar conquiri in Ducem adversus Barbaros jubebat: hanc Epistolam ad eum exarat; in qua quidquid sibi a raptu accederat, recenset. Tum et de filiis nonnulla attexit: quos primo a bestiis laceratos, ac ereptos postea obscura fama intellexerat. Hortatur ergo, ut exercitum moveat contra Barbaros, prius tamen se in laborum, imo et Martyrii (quod vaticinio assequitur) sociam adscisci poslulat. Nec vero fefellit eventus: Quippe procedente tempore ''Eustachius'', et ''Theopista'', itemque, filii qui sub patris vexillis merebant, cum in mutuam notitiam venissent: primo vincula cum et mortem pro fide, tauro aeneo candentique inclusi,fortiter oppetiere. ''Baronius Tom. 2. Martyrolog. Rom. 20. Septembris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Theopista Eustachio symbolum.jpg|450px]] Pes circini, unde digressus, revertitur, et orbiculum fingit; quo veteres Aegyptii Deum significabant. Sic ''Eustachius'' cum conjuge et liberis distracti primo, tum deinde rursus in unum coeunt; Deo utique per igneum taurum sacrandi. Bene illis, </poem> <hr> ''Redit labor actus in Orbem.'' <hr> <poem> Missa venit Phariis<ref>Pharus Aegypti insula.</ref>, male quas tentavimus oris Haec tibi captiva littera scripta manu Vix illa ''Theopista'' tibi noscetur; amictu Fortunae antiquum dissimulante decus. {{Versus|5}}Sed tua sum, quamvis versis ad tristia fatis: Et tua (quod superest temporis) esse volo, Perlege, nec grave sit nostros ediscere casus Scilicet hoc veri pondus, amoris habet. Nox erat in cursu, cum te praeeunte jubebar {{Versus|10}}Cedere possessae fihibus Italiae. Jussa domo cessi, natis comitata duobus, Qui mihi conjugii summa superstes erant. Quos eo non gemitus quae non suspiria fudi, Respiciens patrios, dum licet usque, lares! {{Versus|15}}Vcninius ad portum, navem conscendimus aegre Linquebat Latiam pes mihi tardus humum. Quo ruimus? tacito mecum sub pectore dixi: Quid Libycum infausta puppe paramus iter? Nauta fuit (memini) sed falso nomine nauta: {{Versus|20}}Fleverunt nati; perfidus hostis erat. Jamque ferebamur vento, quo parte Canopi Niliacas pomo devehit unda rates? Nescio qua subitos causa faciente timores, Qui fuit in fluctu, constitit ore color. {{Versus|25}}Scilicet infidus petitur mea forma simulque Panditur in curas area longa tuas. Exieram navi, positis in littore natis; Jamque manum nobis exhibiturus eras. Cum subito incumbens projecto navita conto, {{Versus|30}}Longius a ripa provehit ille ratem; Abstrahor, ''Eustachide'', clamo: sed turbidus aufert Nequidquam fusas ventus et unda preces. Perfide quid tentas? non sum sine vindice; fulmen, Quo superi castam me tueantur, habent. {{Versus|35}}Surdior ille freto nequidquam adversa moventem Pertraxit laceris in sua tecta comis. Ne metue: ex digitis aurum quod forte micabat Abstulit: ulterius nil habet ille mei. Quin scelus hoc rapuisse fuit: subitoque propinquam, {{Versus|40}}Quam pede tangebat, corpore planxit humum. Quid tamen hoc nobis frustra grateris? ab illo, Quod duxi vitae, tempore poena fuit. Nimirum famulas inter, damnata labori Brachia barbaricae pensa locandus herae. {{Versus|45}}Ah! quoties, madida dum torquo stamina dextra, Insoitae fusos comminuere manus! Ah! quoties saturis expressimus ubera vaccis! Et somnum pastas cepimus inter oves! Viderat hoc aliquis perculsusque illice forma, {{Versus|50}}Plus hic quam famulam vultus obumbrat, ait, Nec mora, conjugii sibi spem facit: ast ego contra, Quid tentas? quam vis jungere, junxit. Hymen. ''Eustachidae'' conjux dum prospera fata manebant: ''Eustachidae'' conjux exulis exul ero. {{Versus|55}}Interea dum pensa gravant, excudimus hymnos, Et varia duras fallimus arte moras, Est horti ad clivum vitro perlucidus amnis, Quem cingit densa populus alba coma. Saepe greges illic inter, subque arboris umbra, {{Versus|60}}Lassatae mollem praebuit herba thorum. Hic ego cum placidi starem prope fluminis undam, Heu! prope sum vultu territa facta meo. Et niger est; et habet, quod nux male saucia tingit, Cortice contractas inficiente manus. {{Versus|65}}Si me nunc videas, quae sim fortasse requires; Pauperis aut Mopsi forte putabor anus. Adde, quod et miserae ne fors minus esse liceret, Auxerunt curas pignora bina meas. Scilicet hic aliquis (redeunt ad lumina fletus) {{Versus|70}}Narrabat moesti tristia damna patris. Venerat; heu! genitor sub iniquo fidere natus, Et sua qui longum funera portet! ait. Venerat ad flumen, quod cum transmittere tentat, Atque efferre isto pignora bina vado. {{Versus|75}}Protinus inde lupum, sed et hinc properasse leonem Rettulit: in mediis dum pater erat aquis. Quid faciat? puer iste lupi, puer ille leonis Praeda fit; et frustra clamat uterque patrem. Non tenui lacrimas, castique exterrita, dixi: {{Versus|80}}Diripiunt avidae viscera nostra ferae! Falleris, adjunxit; morti sublatus uterque est, Et pastorali crescit uterque casa. Crescat, et hinc olim bellis majoribus apti, Ille meos luctus sistat, et ille tuos. {{Versus|85}}Hactenus exitium: sed nunc vaga fama susurrat: Caesareum castris te rediisse ducem. Imperat hoc Caesar<ref>Caesar, Traianus Imperator. </ref>, duc te perrumpere castra Sperat, et hostili vellere signa manu. Arma cape, ''Eustachide''; sed me prius ante vocata: {{Versus|90}}Non ego sum bellis surripienda tuis. Ibimus, et nudos tecum curremus in enses, Dignaque magnanimo conjuge nupta ferar. Quid tamen haec moveo? majores molior ausus, Pulsanda est magnis area major equis. {{Versus|95}}Neu me forte putes solo de nomine vatem, Accipe sincera dicta relata fide. Est locus, umbrosae qua se domus ultima valli Permittit, Fagis, Ilicibusque frequens. Haec ego cum nuper pastas de montibus agnas {{Versus|100}}Ad solitos adigo sole cadente lares. Substitimus pro more, crucis qua cortice Fagus Exhibet inscriptas relligiosa notas. Nec mora, nuda premens adductis pectora palmis Herbosamque genu supplicis instar humum {{Versus|105}}Ergone (succlamo) luctus et funera jungam? Virque mihi dempto fine carendus erit? Christe, per hoc uda quod crescit in arbore signum, Fac veniat votis mollior aura meis. Nec precor, ut niveo glomerentur stamina fuso; {{Versus|110}}Aureaque in longos fila trahenda dies! Redde mihi ''Eustachiden'', et si vis funera junge; Ille mihi melius funere junctus erit. Finieram: subitoque arbor mihi visa precantem Audisse, et mota dicta tulisse coma, {{Versus|115}}Quin etiam tacitam sensi lugentis in aurem Demitti blando talia verba sono. Mitte queri, ''Theopista'' prope est, quem voce requiris: Perfer; erit poenae meta modusque tuae; ''Eustachides'' vivit: vivunt duo pignora, nati: {{Versus|120}}Et modo sub patriis legibus arma gerunt. Arma gerunt? quando dabitur concurrere, et una Si fas non fuerit vivere, posse mori? Praecipit hoc animus: taurum<ref>Supplicium quo interiere, taurus fuit aeneus, igne succensus.</ref> succende, satelles: Debetur nostrae torridus ille neci. {{Versus|125}}Prima bovem insiliam, plusquam per cornua sacrum, Cujus terribilis spiritus ignis erit. Inde ego clamabo: laeti succedite: taurus, Igneus hic quamvis, nil tamen igne nocet. Atque aliquis posthac recolens haec funera, dicet: {{Versus|130}}(Sic mihi, nec falso vaticinatur amor.) ''Dispereunt nati, genitrix pater; attamen illic'' Sic periisse semel non periisse fuit.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VIII. <br>Ursula Cordulae.== ''Argumentum'' Ursula ''Dionoci Cornubiae regis apud Britannos filia, cum instructa classe ad Armoricos, Galliae populos,, qua oceano Occidentali alluitur, navigaret: secumque undecim millia Virginum duceret, contractis ibidem nuptiis, populum plusquam virorum facitura; alio derepente, seu maris aestu, seu potius Dei providentia, navigationis cursum et consilia divertit. Quippe naves vi tempestatis ejectae ad littus, qua Germanico mari Rhenus fluvius se affundit: cum in Molgam Pictorum, et Caunum Hunnorum piratas ad duces incidissent; gravis subito dimicatio coorta est: illis impure et hostiliter , his vero fortiter pro pudicitia, et fide certantibus. Quo factum, uti ad ferrum usque (dum utrinque pertinacia bellum geritwur) imo et ad internecionem res processerit. Cum autem has inter Virgines Cordula reliquis meticulosior sese pugnae et martyrio subduxissst; idque ''Ursula'' jam caelo cum Sodalibus recepta comperisset: hac Epistola illam ad constantiam hortatur. Quocirca adductis in medium palmis, quas reportarunt, hortatur, ut quam primum hostibus generose se prodat, neque oblatam arreptamque victoriae laurum, sibi aut eripi, aut in manibus effringi patiatur. Quod, utique die insequenti, ut optaverat ''Ursula'' evenisse scribit'' Baronius Tom. 4. Annal. Martyrol. Rom. 21. Octobris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Ursula Cordulae symbolum.jpg|450px]] Ovem viridi ostenso ramusculo allici trahique solitam scribit D. ''August. Tract.'', 26. ''in Joan. '' CORDULAM inspice, et haec virentibus Sociarum palmis attrahitur, ut impavida se morti offerat. Quam vere utrimque: </poem> <hr> ''Suaviter et fortiter'' <hr> <poem> Ursula mittit ovans de tot modo millibus uni: Caetera felici funere turba jacet, Fallimur, ah! summa caeli micat aurea turri: Cui modo desertae scribimus, illa jacet. {{Versus|5}}Perlege, quid dubitas? caelestes inspice laurus, Quodque auro scriptum nunc tibi venit opus. Nempe niger, castam calamo tingente papyrum Quo premitis, caelo non fluit iste liquor. Omnia luminibus, vel puro scribimus auro, {{Versus|10}}Quae tabo fusus scripserat ante cruor. ''Cordula'', quo raperis? juvat hic edicere casus, Castaque Virginea praelia gesta manu. Soluerat a portu ventis elata secundis Foeminea Armorico classis itura mari, {{Versus|15}}Jamque ferebatur remis, velisque per aequor Perque fatigatas fortior ibat aquas. Aeole, conclamo: fugientes siste carinas: Quem cupiunt naturae, non ego, ventus agit, Ventus agit nautis aptus, non aptus amanti {{Versus|20}}Candida servandae signa pudicitia? Vana peto, precibusque meis obmurmurat Auster. Et nimium placida prosperitate nocet. Fors aderat Divae effigies quod puppe ferebar, Ut facilis dubio duxque comesque mari. {{Versus|25}}Saepius hanc supplex, quo nos averteret aestus, Sum prece, accensis devenerata focis. Odimus ah! thalamos; ''Virgo'', da funera, dixi; Funeribus jungi noster anhelat amor. Irruat in classem Boreas, notusque procellis {{Versus|30}}Africus, et mediis cymba dehiscat aquis. Dulce erit, effracta pelago sub sidere puppe, Obruat impuras quo Cytheraea faces. Audiit, et subito discussam turbine classem Littore ab Armorico ventus et unda tulit. {{Versus|35}}Pro thalamo in gladios et funera mittimur omnes, Qua prope Rhenanas<ref>Rhenus fluvius Coloniam Agrippinam alluens, indeque circa Batavorum fines in tria cornua divisus, totidem ostiis in Germanicum Oceanum influit.</ref> dividit aequor aquas. Hunnorum<ref name="hun">Hunni et Picti piratae, qui Virgines in fide et pudicitia stabiles contrucidarunt: ad hos sit allusio in versu.</ref> hic acies, Pictorumque<ref name="hun" /> emicat ensis, Et plusquam pictos exhibet ille metus. Bella movent; missis resonat clamoribus aether: {{Versus|40}}Praedaque carnivoris cedit ovile lupis. Prima ego, quid frustra saevis, o barbare, dixi: In nos non blandus, ferreus esse potes. Haec ubi: vibratis densantur funera telis Et nova littoream victima plangit humum. {{Versus|45}}Pars ferrum media capulo tenus excipit ulna. Pars minor abscisso vertice caesa cadit. Est, cui districto patuerunt pectora telo: Est, cui virgineum transiit hasta latus. Erubuit Rhenus tumidusque a sanguine nostro {{Versus|50}}Currere purpureis in mare coepit aquis, Forsitan hoc aliquis, dum captat arundine pisces. Vidit et incoeptum dextra relinquit opus. Hoc igitur terris: agitur res altera caelo? Illic, quae meruit praemia, quaeque refert. {{Versus|55}}Palladia<ref name="pall">Nomina quarundam Virginum, quae cum Ursula martyrium subiere.</ref> accepto micat ille pulchrior ostro; Hic Saulae<ref name="pall" /> graditur juncta Britulla <ref name="pall" /> comes; Vidimus et lauros, sacro quas Marte relatas, Verenae<ref>Verena cum Essario juvene consanguineo navigaverat; quem et ipsa in caede pavidum verbo exemploque animavit, impulitque ad mortem fortiter obeundam. ''Lib. 4. Revel. S. Elisabethae Virg. c. 2.''</ref> divus suppeditabat Amor. Quid reliquas memorem, nivei quas codice libri {{Versus|60}}Spectavi rutilis emicuisse notis? Cum tamen evolvo, spatium sine nomine vidi? Nimirum summae funeris una deest Fert male castus Amor jacturam mortis in una; Et queritur factum sanguinis esse parum. {{Versus|65}}''Cordula'', quid dubitas? metus hic tib saevior hoste est: Heu! ubi, quam dederas in mea jura fides? Flesti discedens: flentemque animasse recordor; Cum mihi coepisti sic prior ore loqui. ''Ursula'', quo rapimur? thalami quid quaerimus ignem? {{Versus|70}}Ignis hic aequorea plus mihi friget aqua. Quam modo pro thalamo vellem succederet ensis! Virgineas caperent casta sepulcra comas. Hoc dixisse fuit: primo tamen agmine cedis: Solaque detractas fortia bella pati. {{Versus|75}}Ima puppe lates, quo te timor egit inertem: I nunc, et cupidae nomen amantis habe. Credor in hoc etiam? dum nos proscindret hostis. Huc illic media nave cucurrit Amor. ''Cordula'', quid latitas? cur sic bellum effugis inquit: {{Versus|80}}Jam Sociae palmam quam modo perdis, habent. Saevierant hostes, defunctaque corpora bello Tingebat fusus semisepulta cruor. Candidus emicuit rubris exercitus alis, Et tenues vitae; caetera nubis erant. {{Versus|85}}Ducimur extemplo magni sub tecta Tonantis. Et ''Virgo'' castas excipit ipsa nurus. Ardua luminibus clarescunt atria, et auro Cuilibet accincto lampades igne micant. Vulgus Hymen Hymenaee canit; pars, Io triumphe: {{Versus|90}}Pars liquidum accenso thure vaporat iter, Quaeque prius rigido tractarunt praelia ferro, Exornat fortes aurea palma manus, Nec deerunt terris sua gaudia: nempe supersunt Mittenda in varias ossa verenda plagas {{Versus|95}}Credis et hoc? maduit nostro quae sanguine tellus, Alterius<ref><small>''(omissa est nota?)''</small> </ref> nunquam funeris hospes erit. Ergo age, rumpe moras, vanumque expelle timorem. Ad sua te revocat praelia castus Amor. Quin et venturi felix certaminis augur. {{Versus|100}}Dimidia pinxit nomina scripta nota. Cor pinxit: reliqui fac nominis ordo sequatur: Fulgeat aurato ''Cordula'' tota libro. Sic erit: impatiens Amor aureus emicat astris, Qua tinxit liquidas barbarus hostis aquas. {{Versus|105}}Quid? quod et ille tibi chartam, laurumque virentem Deferet, ut palmae nuntia certa tuae. Nec mora, consistens tepefactae sanguine ripae Concinet Elysia fortia <small>''(vocabulum deest?)''</small> tuba. Cordula ''Virgineae plusquam millesima turbae'' {{Versus|110}}''Pars decies, domito laeta pavore redit, '' ''Plaudite hic reduci, geminavit ''Cordula'' festum: '' ''Paverat illa minus, fecerat illa minus.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ''Finis Libri primi. '' =Liber II.= ==Epistola I. <br>Aglaë Bonifacio.== ''Argumentum'' Aglaë ''Romanas inter nurus formae elegantia ac divitiis praepollens, cum primam juventam ''Bonifacii'' (quem ut oeconomum domi alebat) amoribus atque illecebris implicuisset: vita in melius mutata, conquirendis diligentissime Martyrum reliquiis operam suam, et opes locare coepit. Igitur ''Bonifacium'', tradita illi ingenti vi pecuniae in Ciliciam misit: regio haec est minoris Asiae, ubi Simplicianus Praefectus quotidiana in Christianos ferocia exasperabat. Verum cum diutius illic, quam abiens promiserat, haereret: hanc ad eum Epistolam scribit, in qua conqueritur de nimia tarditate. Cum autem inter scribendum edocta fuisset ab Angelo, ''Bonifacium'' fidei Christianae accusatum attineri in carcere, eundem ad constantiam et martyrium hortatur. Inter alia vero illud maxime rogat, uti corpus suum Romam deferri curet per suos: quod ipsum quoque comitibus.ac famulis, qui cum eo discesserant, sedulo commendat. Nec spes ea, et votum frustra fuit. Quippe ''Aglae'' et ''Bonifacii'' corpus recepit, et eidem templum ac sepulcrum, prout ante voverat, magnificentissimum condidit: delecta sibi ad ejusdem Martyris corpus sepultura.'' Surius Tom. 3. Martyrologium Rom. 14. Maji. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Aglae Bonifacio symbolum.jpg|450px]] Excifam trunco arborem abs radice nouo virgulto pullulare vides? Et vides Martyrem in funere validum, ipsa videlicet injuria lucro, et gloriae cedente. Quocirca recte illi attribuas, quod arbori Lyricus vates Lib. 4. Ode 4. </poem> <hr> ''&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ab ipso'' ''Ducit opes, animumque ferro.'' <hr> <poem> Gratulor, incolumi Cilicas adiisse carina: Plus aequo reditum sustinuisse, queror. Scilicet hunc primo signarat Cynthia cornu, Et prope jam plenis tota refulsit equis. {{Versus|5}}Quidquid id est, paterer; si, pro quo mitteris isthuc. Quis mea, nescires, pectora torquet amor. Ah! nimium mora longa mihi, quae gaudia differt. Et figenda sacris oscula Martyribus! Accidit dubius nostris moeroribus angor, {{Versus|10}}Quae possit tantae causa subesse morae. Quid statuam ignoro: vetuit fortasse quod opto Miles? an istius nil ibi mercis erat, Non semper leporem capias, venatibus apta Quamquam adigas celeres per juga summa canes, {{Versus|15}}Saepeque nec piscem; quamvis humentia lina, Et tibi piscosis pendeat hamus aquis. Fallimur, o! Tarso<ref>Tarsus urbs Ciliciae caput, ubi Bonifacius a Simpliciano praefecto primum captus, tum deinde martyrio affectus est.</ref> quam primum es redditus urbi, Ille locus tabo sanguinolentus erat. Interdum timeo, quamvis exosus utrique, {{Versus|20}}Ne te foeminea compede nectat amor. Ah! peream potius, quam me haec injuria laedat Dicar et infido foemina lusa viro, Quid? damnata prius rursum te praelia vincant? Et quod jurasti, ventus et aura feret? {{Versus|25}}Tune peregrinae dum fors blandiris amicae, Dissipet illa meas, quae male dantur, opes? Dona ego transmittam; donis peregrina fruetur? Vilior et turpi pellice Martyr erit? Quid facis? heu! castae frustra operare sorori? {{Versus|30}}Cor dolet, atque ira mistus abundat amor! Quid tamen haec moveo? melioribus uteris armis, Et spolium de te nulla Cilissa<ref>Cilissa, mulier e Cilicia ortu.</ref> tulit. Utque si hoc verum, clausa servatur in arca Promissa testis scripta tabella tui. {{Versus|35}}''Hactenus insanisse sat est'' (hoc pagina signat) ''Turpiaque Idalio colla dedisse jugo. '' ''Hoc, ''Aglae'' voveo nullus, qui pectora nobis'' ''Quam Christi posthac ignis adurat, erit. '' Haec ego dum relego, scriptae do basia chartae, {{Versus|40}}Saepe sono tenui, dico; tabella, places. Neu dubitem, subito praeterquam murmure famae Constitit Angelico teste relata fides. Ut vidi, ut sensi pavidum sub sidere pectus! Mobile sic placidis sternitur aequor aquis. {{Versus|45}}Vincimus, exclamo: quem coram cernimus Ales (Nec fallor) palmas praecinit ille tuas, Hic rate te Cilicas tetigisse fideliter oras; Et Tarso exceptum, nuntius Ales ait. Ardua prostabant furnis tabulata theatris, {{Versus|50}}Moestaque sanguineo pegmata structa foro. Circum ences, cultrique; ferus circum undique lictor; Et nova sub gladio Victima Martyr erat. Ausus es amplecti, pulchroque fluentia tabo Pectora, complexu pressa fovere tuo. {{Versus|55}}Quin etiam tepidum labris suxisse cruorem Diceris, et sacris erubuisse notis. O! mihi qualis eras hoc timidus murice: talis Fac redeas; ''Aglae'' congruit iste color. Aliger hic contra; faciet ''Bonifacius'', inquit: {{Versus|60}}Et novus effuso sanguine Martyr erit. Martyr eris? vellem tecum licuisset adire Sic bene casaro victima juncta forem. Quin melius fosso flueret de pectore sanguis. Quam lacrima in culpas rursus itura meas! {{Versus|65}}Et mihi sunt vires, structo concurrere ferro: Plus me, quam quisquam crederet, urget amor. Nil moror aut dentes ferrati pectinis, aut quas Lictor suffossis unguibus urget acus. Nec pice, nec rutilo succensos igne lebetes {{Versus|70}}Cor pavet, aut quidquid Praesidis ira coquit. Interea quoniam te solum haec praelia poscunt, Incipe, sed forti; bella movere manu. Perfer et obdura: metuendae cuspidis hastas. Mollia ceu plumae verba, portat Amor. {{Versus|75}}Quin facito ut dicas quoties mucrone Satelles Saeviet; hoc ''Aglae'' jussit obire modo. At potius ''Christus'' jussit, fusoque cruore Suscitat ignavas ad sua bella manus. Quod si forte tibi reddatur Epistola, quando {{Versus|80}}Lictores inter sanguinolentus eris: Hanc cupiam tepido perfundi sanguine: pactam Adstruet haec melius rubra litura fidem. Ipsa ego cum manibus, labrisque adpressero, dicam: Pro Christo fusus quam bene sanguis olet! {{Versus|85}}Interea famuli comites, quos misimus una, Este, precor, vestne turba fidelis herae. Compolsitum corpus ''Bonifaci'' insternite puppi, Quam Phrygia illusus vestiat arte tapes. Addite purpureis carchesia candida velis. {{Versus|90}}Perque ratem liquidus munere fudet Arabs. Ut venti aspirent, remis quoque pellite navim? Et facite, ut modici denatet illa mora. Ipsa ego procurrens, qua se Tybris<ref>Tyberis seu Tybris celeberrimus Italiae fluvius, qui urbem Romam praeterfluens, exinde duobus ostiis modico spatio diremptis, in mare mediterraneum evolvitur.</ref> ostia pandunt, Spectabo placitae signa notamque ratis. {{Versus|95}}Et quaecunque procul venientia, videro vela? Vela tamen rubea conspicienda nota: Clamabo, meus est navi ''Bonifacius'' ista: Jam vehitur Martyr, qui prius emptor erat. Nec mora, votivis ardebunt cinnama flammis; {{Versus|100}}Ibit et in longas excita Roma vias. Cum prope constitero, sacros affusa per artus Adjiciam modici talia verba prece: Da veniam, frater; caeloque recepte sororem Respice, et aeterna foedera junge fide. {{Versus|105}}Jactabas abiens te Martyra; risimus illud: Corrigitat risus exitus ipse meos. Nec deere votis sublimibus alta columnis Templa, tibi Paria construet arte labor. Ardebunt illic prascindae lampades auro, {{Versus|110}}Inque laboratis thura cremata focis. Tunc tibi subjiciam, ''Bonifaci'', has incole sedes, Sed mea fac tecum molliter ossa cubent, Quin etiam inscripto lucentia marmora versu Ultima defuncti Martyris acta ferent, {{Versus|115}}''Siste, Viator, iter: jacet hac ''Bonifacius'' urna'' ''Occubuit Martyr, qui prius emptor erat.'' Hic Aglae vicina, fuit peccasse quod olim,'' ''Corrigit hoc tumulo frater, et illa soror.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola II. <br>Anthusa Chrysostomo.== ''Argumentum.'' Ioannes ''cui cognomentum'' Chrysostomo'', ob auream in dicendo facundiam inditum fuit, cum sanctioris vitae desiderio teneretur: deserta Antiochia et forensibus negotiis, ubi viduarum causas agitabat, matrem viduam ac sororem juvenculam relinquere statuit. Quod cum fecisset imo et in abditiora quaedam loca penetrasset, asperioris vitae gratia: ejus soror, quam hic ex matris nomine ''Anthusam'' sive ''Anthusen'' vocamus, hanc ad illum Epistolam scribit. In qua primum matris orbitatem et lacrimas suas exponit: tum deinde in nimias ejus corporis afflictationes invehitur: rogans ut sibi temperet, seque cogitet non solitudini, sed publico natum esse; unde et sibi Chrysostomi cognomentum adsciscere aliquando debeat. Quamobrem hortatur, ut relicta solitudine quam primum Antiochiam, ad rerum magnarum captandas occasiones revertatur.'' Metaphr. Niceph. lib 3. c. 2. Martyrol. Rom. 14. Septembris et 17. Januarii: quo die Translationis ejusdem festum praecipuo cultu observatur. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Anthusa Chrysostomo symbolum.jpg|450px]] Ut leonem Chrysostomus cruce in terram depacta domat: ita et ipsum morbus; pertinacior. Nam ex eo secessum? publico mutare cogitur, exinde ''Chrysostomi'' nomen concionando habiturus. Adeo, hic quoque verum quod sane <small>''(?)''</small> quidam dixit: ''plumbeam esse sanitatem, morbum aureum''. Sive quod Poeta cecinit: </poem> <hr> ''Dant vulnera vitam.'' <hr> <poem> Quos questus, germane, dolens fert pagina, mittit Hos tibi eum chara matre relicta soror, Tesqua petis certe viduis invisa, diserto Ante quibus studio mite levamen eras. {{Versus|5}}Profuerint doctae quidnam, modo scimus, Athenae: Ut fugerent, solos erudiere pedes. Qua prodesse parens voluit, male proditur arte, Et patitur telis vulnera facta suis. Quo fugis, ah frater: cur sic modo deseris urbem? {{Versus|10}}Et saxa<small>''(?)''</small> sylvosis rupibus antra petis? Si lacrimas quaeris, latebra male quaeris in ista: Exhibet has animi nuntia charta mei. Collige, sic melius qui nobis depluit imber, Inque tuos vultus, et tua saxa cadat. {{Versus|15}}Interea quae prima sequar, vix anxia novi: Multa dolenda soror, plurima mater habet, Illa mihi nuper lecto subnixa jugali (Forsitan at vobis excidit iste locus) Singultus ducens, oculis quoque tristior udis {{Versus|20}}Materno tales edidit ore sonos. Durus<small>''(?)''</small>, ''Anthuse'', frater tibi: durior idem (Fas sit vera queri<small>''(?)''</small>) filius iste mihi est. Nempe ''Secundiadem''<ref>Secundiades Chrysostomus hic dicitur, a Secundo patre: ad cujus nomen fit allusio.</ref> mentitur nomine: nobis Dum vixit conjux, ille ''Secundus'' erat, {{Versus|25}}Ille ''Secundus'' erat, quo fortunata marito Perstabat patriae forsque decusque domus Laedimur, ''Anthuse'', potuit succurere frater: Sed mihi quam dederat, prodidit ille fidem. Confiteor , volui retinere; at abire volentem {{Versus|30}}Nec potui lacrimis continuisse meis. Addidimus precibus thalamum quoque: nempe sedebam Quo me nunc thalamo, nata sedere vides. Indeque suspirans multoque interlita fletu, Admovi validas in mea jura preces. {{Versus|35}}Ibis? et o cui me miseram, cui nate, relinques. Desertae posthac quis mihi fautor erit. Quas ego tunc lacrimas, quae non suspiria fudi! Quam patuit curis area lata meis! Constitimus tamen: et curarum pondera, pro te {{Versus|40}}Maternus viduam ferre coegit amor. Saepe mihi quando thalami simulacra redibant Tolle tuas, dixi, pronuba turba faces. Qui mihi natus adest, vultuque animoque parentem Sustinet: ille mihi conjugis instar erit. {{Versus|45}}Fallimur, heu nimium! conjux prius orba marito, Nunc etiam nato deseror orba parens. Fleste feros animos; puerum quo fovimus, uber, Non te tam duri pectoris esse sinit. Da breve maternis spatium ploratibus; illos {{Versus|50}}Mox ubi desiero fundere, funus ero. Corpore ab exangui, fugiunt viresque, colorque Vitaque plus justa dimidiata colo est, Surdior ille tamen, faxo quoque durior omni Restitit, et potuit dicere triste vale. {{Versus|55}}Dixerat haec: gemitus successit; flevimus ambae. Si me amas, lacrimas finge videre meas. Sr me amas (nec enim solita meus ire moratur Lege dolor) lacrimis dum capiare meis. Quid? quod et hae nobis plus uno flumine currunt? {{Versus|60}}Has profugus frater, has mea damna movent, Nam quid ego referam crescentia prima juventae Tempora, praeceptis instituenda tuis? Quid Paphias artes memorem, queis saepe doloso Protulit in salebras tractus ab hoste pudor? {{Versus|65}}Nos sumus imbelles, doctas neque, frater, Athenas Vidimus, aut Pauli grande tenemus opus. Tu mihi dicebas: (memini) soror optima, cautum, (Livet iter glacie) ferre memento pedem. Quam sapies! pietas si casta instruxerit annos, {{Versus|70}}In tua virgineas ferre sepulcra comas! Confiteor, verba haec animum movere sororis: Castaque jam nobis tela vibrabat amor. Quid tamen hoc prodest, si te privata magistro, Quid faciam ignorem, quodve sequamur opus, {{Versus|75}}Interea dum lentus abes, servatur imago Tradita, fraternas pignus amicitiae. Lilia stant circum pictis fulgentia limbis: In medio magnae Virginis ora nitent. Hanc specto, teneoque manu, pressisque labellis {{Versus|80}}Solvimus in tales saepius ora sonos: Diva, precor (quam saepe!) tuis qui militat aris, Frater, fac voto militet ille meo. Quid procul excurrit? redeat: monstrabimus hostem, Clarior unde suo Marte triumphus eat. {{Versus|85}}Hic matris dolor est, timor hic meus: hostis uterque: Sed reditu fratris victus uterque cadet. Sunt, quos ille domet tota felicius urbe: Plus et Orontaea<ref>Orontes fluvius Antiochiam alluens.</ref> quos bene tingat aqua. Hunc repetit damnosus ager, qua Cassia<ref>Casius mons idolorum cultu et superstitionibus famosus, quem Chrysostomus concionibus suis expurgavit.</ref> circum {{Versus|90}}Stant juga, barbarico Numine sueta coli. At forsan dum scribo, magisque magisque recedis, Antraque dumetis horridiora tenes. Est rupes praerupta, cui specus accubat, isthaec Diceris invisi saxa subisse laris. {{Versus|95}}Hei mihi! quam vereor, ne sic novus incola saxi, Tam lapis evadas, quam lapis ipsa casa est. Saxa super recubas: pluvio caput imbre madescis: Carpis et aestivum vertice nudus iter. Adde, quod herbarum summas depascere frondes {{Versus|100}}Diceris, et gelidae nil nisi potus aquae. Jam stomachi<ref>Stomachi doloribus, quos in dia et frigida potu contraxerat, per totam vitam afflictatus est.</ref> vis fracta labat, renuitque medelam; Heu! ne commissi poena fit illa tui, Genua labant, macies exsuccos contrahit artus: Si videam, qui sis forsan, et unde, rogem. {{Versus|105}}Interdum timeo: mediis vagus incola sylvis, Ne fias rabidas forsitan esca ferae. Quid tamen haec moveo? quid saevos ungue leones, Fulmineove truces dente veremur apros; Te viso fugiunt, forsan squallore figurae: {{Versus|110}}Forte (putem) quod et his plus feritate noces. Parce tamen: dolor illa movet, germane paternus Non sinit esse ubi tam fera corda vigor. Exierat sylvis<ref>Ferocientem leonem sola cruce in terram depacta domat, et interimit.</ref> nuper leo dente cruentus, Vicinam late depopulatus humum. {{Versus|115}}Incultus squallebat ager; circumque jacebant Ossa cruentato semisepulta solo. Ausus es ire tamen metuendaque bella ciere Stipite, transversa cui trabe robur erat. Crux fuit una tibi, ferroque potentior ensis {{Versus|120}}Hanc panxisse, feram perdomuisse fuit. Et fera praesensit, rugitu fassa dolorem. Strataque signatam corpore planxit humum. At cruce depacta saevum stravisse leonem Quid juvat, in mores si redit ille tuos? {{Versus|125}}Qui tecum male saevii amor, leo dictur ille Maternas fibras diripit, ille meas. Plura quid attexam? calamum lassata premendo Est manus, et vires subtrahit ipse timor Matrem, nate, juva: frater succurre sorori? {{Versus|130}}Instant officio nomina bina tuo, Non agitur de me tantum; majoribus angor: Sollicitat reditus publica cura tuos. ''Aurea''<ref>Fit allusio ad nomtn Chrysostomi.</ref> quid tituli laudumque insignia calcas? Et pergis longi Saxeus esse mora? {{Versus|135}}Morbe, veni<ref>Joannes ob morbum Monasterium repetiit, indeque Antiochiam, ubi Presbyter concionibus habendis vacare coepit, tanta in dicendo eloquentia, ut jure Chrysostomi cognomentum sibi atterserit.</ref>, profugumque reduc ad publica fratrem, Te sine jam proprii funeris auctor erit. Cantabo reduci: ''morbi est haec palma; carendus'' ''Perpetuo frater, ni doluisset, erat.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola III. <br>Polydora Alexio.== ''Argumentum'' ''Euphemianus et Aglaë, par nobile conjugum et patriciae apud Romanos nobilitatis, cum tandem ex matrimonio, post crebra ad Deum vota prolem tulissent, cui et ''Alexio'' nomen indidere: eundem jam adultum ad nuptias urserunt. Verum ''Alexius'' cum castitatis amore, simul ejusdem voto teneretur: neque interea parentum imperio refragari auderet: ''Polydoram'', Virginem, cui formae ac morum elegantia supra natalium splendorem decus ad''<small>fe</small>''сtebat, in conjugem admisit. Sed habet miras et innoxias fallendi artes divinus Amor, cui omnia ex commento licent. Quippe prima nuptiarum nocte, ''Alexius Polydoram'' pio dolo circumventam clam deseruit, satius opinans, ab igne longius recedere, quam apud eundem sedendo quotidie periclitari. Igitur Roma egressus, Edessam primo Syriae oppidum profectus est, ubi annos plures delituit. Cum autem ex ea urbe Tarsum Ciliciae navigaret, adverso vento in Italiam indeque Romam delatus est: obtento intrat paternarum aedium septa tuguriolo stipe victitans, ad obitum usque incognitus, miro sanctitatis et constantiae exemplo perseveravit. Interea vero temporis ''Polydora'' cum se ab eo derelictam lugeret, et frustra missis ad diversa loca nuntiis requireret: hanc Epistolam adjicit, ei per famulam reddendam, ubicumque locorum inveniretur. Porro in hac Epistola primum de ejus fuga conqueritur: tum luctum et angorem, quem de ejus salute caperet, exponit denique variis persuasionibus, id efficere studet, ut quam primum Romam, unde diffugerat, revertatur.'' Surius Tom. 4. Metaphr. Martyrologium Rom. 17 Julii. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Polydora Alexio symbolum.jpg|450px]] Captivus hic Amor trahitur, quem frustra naturae affectio, ceu canis quidam importunior lacessit, allatratque. Quippe hunc ''Alexius'' ad paternos Lares reducit, sed ibidem veluti carcere afflicturus. Usque eo ut de utrovis vere dici possis, </poem> <hr> ''Hospes, et exul. '' <hr> <poem> Quam male nupta tibi mitto ''Polydora'' salutem, Sola mihi tribui te redeunte potest. Luctus adest, et falsus amor pro conjuge vero: Materies Elegis sola relicta meis {{Versus|5}}Hei mihi! cur unquam socialia junximus ambo Foedera, promissa non coitura fide? Cur ego non dixi, cum sponsum mater ''Alexim'' Obtulit: ille mihi (nolo) dolendus erit. Utilis ah! nobis, et vates vera fuissem: {{Versus|10}}Nec biberet lacrimas noxque diesque meas! Sed quaeror incassum: miror magis, omnia furto Seruisse, inque tuos officiosa dolos. Nox erat apta fugae (memini) nam luna latebat Moerorem vultus fassa tegendo suos. {{Versus|15}}Stillabant pluvio pendentia nubila caelo: Dixisses nostris illacrimare malis. Ipsa ego, quis credat? fueram tunc jussa precari, Pro facinus! precibus prodat ut ipsa meis: Proder: namque preces inter mihi lumina somnus {{Versus|20}}Corripit: hic nobis ''<small>(versus para altera invisibilis)</small>'' Nec mora, secedens sopitam linquis amantem, Suspensoque fugis patria tecta pede. Quae tibi nunc patuit fugienti janua, quantos Heu! nobis ludus janua saeva tulit. {{Versus|25}}Debuerat rauco collidi cardine postes, Debuerat clausa porta manere sera. Debuerant latrasse canes, famulosque ciere Nempe reus furti, sic fugitivus, eras. Pro dolor! in nostram jurarunt omnia cladem: {{Versus|30}}Prodita sum multis una puella modis, Excitor interea nostrumque vocamus ''Alexim'': Nullus erat: resonant atria; nullus erat. Protinus adducta sonuerunr pectora palma: Ora nec a lacrimis sicca fuere meis. {{Versus|35}}Quin et sopitae turbare silentia Romae, Perque urbis vicos impetus ire fuit. Sed flentem socrus, flens acrius ipsa repressit: Saeviit occlusa tota procella domo. Dum sic congemimus, famuli penetralia lustrant. {{Versus|40}}Quasque domus latebras, arcaque coeca tegit: Neve putes Latiis id agi tantummodo terris: Longinquo certe quaereris orbe procul. Misimus Aeoliam Thyrrhenaque<ref>Aeoliae insulae, sive Vulcaniae in mari Tyrrheno ad Siciliam.</ref> littora circum Finitimis nulla est fama remissa locis. {{Versus|45}}Misimus et Solymen, et Solyme quoque nescia veri. Quas habitas terras? quo vagus orbe fugis? Quis scit; an Edessae<ref>Edessa Syriae oppidum, ubi aliquandiu latuit.</ref>? servum quoque misimus illuc''<small>(?; male visibile)</small>''! Quamque tibi reddat, tradita charta fuit. O! si quando tuae reddatur Epistola dextrae, {{Versus|50}}Perlege: fert animi nuntia verba mei. Quo fugis infelix? cur sic me linquis, ''Alexi'': Ne tua permaneam, quod mihi crimen obest: Si tibi simplicitas visa est mea (vera fatebor:) Simplicitas justo digna favore fuit. {{Versus|55}}Si tibi virginitas placuit libata Tonanti: Virgineo potui vivere nupta thoro. Caeciliae castos non ignoramus amores, Quaque tibi nupsit, Valeriane, face. Quo fugis infelix? me mille pericula terrent, {{Versus|60}}Et vagus in curas pectora versat amor. Est tabula appictum quae nobis exhibiet orbem Illo saepe tuas quaerimus orbe vias. Prima statim subeunt oculos Tybris ostia: puppi Unde reor sine me tradita vela tuae. {{Versus|65}}Prospicio, tanquam fugientia vela viderem; Et retinet vultus ista tabella meos. Saepius exclamo: nimis, o! velociter exit, Cymbaque Tyrrheno labitur illa mari, Crudeles Venti, male tensis parcite velis: {{Versus|70}}Una deest numero, quam vehat ista ratis. Quo properas fluctus inter periturus, ''Alexi''? Cur sic insanae te male credis aquae Consule, Tarsensi<ref>Prophetas Jonas cum Deo refractarius navigaret in Tarsis, tempestate interceptus est, cujus cum ipse causa esset, in mare praecipitatur. ''Jonae i.''</ref> qui navigat aequore, Jonam; Ille tibi dicet, quo periturus abis? {{Versus|75}}Nempe fidem violasse nocet portumque subire. Perfidiae poenas exigit iste locus. Quae vehit et crimen, quamvis patientior undae, Spe bibit falsas naufraga puppis aqua, Flecte ratem, dum tempus habes, Romamque revise: {{Versus|80}}Hic reducem quae, te sospitet, uxor erit. Talia nequidquam pictae fero verba tabellae; Et madet a lacrimis saepius illa meis. Quidquid id est, picta dum sic male navigo charta; Te dubium pelagus, me mea Roma tenet. {{Versus|85}}Forsan et hic etiam quid agam, rescisse juvabit; Flemus; habes vitae facta, modumque meae. Aut modo cum socru de te, fugitive, susurro: Quaeque tuum, miror, causa suasit iter, Aut modo contrectant male coepti pignus amoris. {{Versus|90}}Corripio verbis haec tua dona meis. Annule, quid fidum (dico) mentiris ''Alexim''; Nil praeter vacuae murmura vocis habet. Saepius hunc volui digito deponere; semper Hoc vetuit, constans qui tibi pugnat amor. {{Versus|95}}Ergo mihi de te nisi tantum injuria restat? Donaque pollicitis inferiora tuis? Fallimur: et gemitus restant, lacrimaque per ora, Deque meis oculis in tua dona cadunt. At tibi quam meliis caderent in pectus ''Alexi''? {{Versus|100}}Mollirentque tuas in mea vota fibras; Quid referam, quoties votiva supplico cera; Humescit lacrimis quaelibet ara meis. Heu! quam dissimiles? dum tu male forsitan erras, Erramus puro per loca sacra pede. {{Versus|105}}Nam modo porticibus spatior, quibus addita moles Vaticana<ref>Templum S. Petri in Vaticano.</ref> suis incubat alta jugis Nunc propiora sequens, sacram properamus in aedem; Sive Sabina<ref name="pr">Templa SS. Sabinae et Priscae.</ref>, tuam; seu bona Prisca<ref name="pr" /> tuam. Trans Tybrim interdum nostras quoque defero flammas, {{Versus|110}}Fons tibi non una Salvius<ref>Templum S. Pauli trans Tyberim ad aquas Salvias: ubi scilicet tres fontes ex triplici subsultu sacri capitis abscissi miraculo scaturiere.</ref> exit aqua. Nunc subiens templum gradibus sublime Mariae Exiguo dixi talia verba sono. Deficimus, Virgo scis causam: fugit ''Alexis'': Meque sine ignotas corripit ille vias. {{Versus|115}}Si face praeluces sulcantibus aequora nautis, Fac teneat portus haec quoque cymba suos. Ipsa ego sum portus: neu fors nunc devia fallat, Lumen in aspectu nocte, diuque gero. Interea patrii dum moestae occludimur aula, {{Versus|120}}Conveniunt matres, Romulidesque nurus. Quid, ''Polidora'', gemis? quin splendes murice, dicunt, Et tunica formae conveniente tuae? Scilicet ipsa tegar saturata murice veste, Vix lacero panno tectus ''Alexis'' erit? {{Versus|125}}Ipsa comas pectam? pluvia caput ipse madescat Sponsaque sim sponso decolor usque meo? Non erit hoc; squallore tuos imitata labores Dicar, et ista fugae tempora tristis agam. Nec male jam coepi: moeret domus obsita luctu; {{Versus|130}}Atque intus speciem funeris esse putes. Credor in hoc etiam? media jam psittacus aula Dedidicit solito tristior ore loqui. Nempe meos gemitus suspiria nostra resumit: Et tanquam adgemeret, clamat: ''Alexi'', redi. {{Versus|135}}O fugitive redi, si te caelestia tangunt: Si qua tibi pietas, o fugitive redi. Si reditum excusas, latites qua parte, moneto? Illuc me cursu praepete ducet Amor. Seu pedibus, carpenda via est, talaria nectet: {{Versus|140}}Seu mare sulcandum, diriget ille, ratem. Foemina sim quamvis natura mollis et annis: Te duce condiscam fortis acerba pati. Attamen hoc potius; Latiam remeabis ad urbem; {{Versus|145}}Neu dubites quonam tramite, facta via est. Forsitan adjicias, quod sis metuentior undae, Expertumque prius nunc vereare fretum. Ne metue, infidis mare formidabile nautis: Si redeas, nullum jam tibi crimen erit. {{Versus|150}}Tunc (reor) implebunt spirantes lintea venti, Tutaque pacata cymba recurret aqua. Ut venti desint, suspiria nostra juvabunt: Aspirant omni scilicet illa die. Ipse movebit Amor remo yeloque, phaselum, {{Versus|155}}Instruet et cursus ad mea vota tuos, Huc ergo fugitive redi, sponsamque revise: Quae modo sic tecum, quilibet esse feret. Sin minus, ah nimiis cedam moeroribus impar: A nobis profugus non potes esse diu, {{Versus|160}}Te levis umbra sequar: forsan terrebere visu, Et mortis, dices, huic ego causa fui: Ipsa tamen parcam: quin tu quoque discis amanti Parcere, et exemplo mitior esse meo? Quod si sacra placent, si sanctior esse laboras; {{Versus|165}}Sic fugiens, certe non sapienter agis. Qui vagus ignotas peregrinus obambulat oras; Sordescit longae saepius ille via. Ergo redi, patriaeque domus penetralia serva: Ille locus templi pondus et instar habet. {{Versus|170}}Hic bene si degas, quamvis sub limine primo, Crede mihi, nusquam sanctior hospes erit. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola IV. <br>Theodora Didymo.== ''Argumentum'' Theodora ''Virgo Alexandrina, stirpe nobili cum ad impurum carcerem damnata raperetur, quo aut pudicitiam,.aut fidem amitteret: novo prorsus atque inusitato facinore injuriam evasit. Siquidem juvenis miles, cui ''Didymo'' nomen erat, illud primus omnium, swd casto pede animoque, quippe Theodoram liberaturus penetravit. Illum cum Virgine ita colloquentem inducit Divus Ambrosius. ''Ne quaeso paveas, soror: Frater huc veni salvare animam, non perdere. Vestimenta mutemus: conveniunt mihi tua, et mea tibi. Sed utraque Christo. Tua vestis me verum militem faciat: mea te virginem. ''Hac inter chlamydem exuit, ''traditque habitum, ''uti argute idem Ambrosius ait; ''qui abscondebat foeminam; accepit qui consecrabat Martyrem. ''Igitur sic mutato, confusoque inter se amictu Theodora carcere elabitur. ''Didymus'' vero qui isthic veste muliebri dissimulatus remanserat: post paulo patefacta fraude ad tribunal raptus est. Quod ubi rescivit ''Theodora'' hanc ad eum Epistolam scribendi occasionem arripuit; quae primum ei gratias agit de conservata pudicitia. Sed cum inter scribendum nuntium accepisset de lata in eum capitis sententia: vehementer dolet, contenditque iterato hic mutandas esse vices. Postremo ad constantiam hortatur, spondetque se mox adfuturam, uti cum eo martyrium subeat: quod et accidit: ''D. Ambros. lib. 2. de Virgin. Surius Tom. 2. Martyrologium Rom. 28. Aprilis. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Theodora Didymo symbolum.jpg|450px]] Cygnus castimoniam hic adumbrat, et ab ipsa albedine spectabilis, plenusque illicii. Porro quod duos expressimus ''Theodorae'' ac ''Didymi'' imaginem dare placuit: in quibus niveos mores inspicias, neque postea vel fuso sanguine inficiendos. Scilicet recte cum Poeta dixeris: </poem> <hr> ''Venus hic rubet una cruore. '' <hr> <poem> Quam legis, a salva Theodora littera venit, Officii gratas exhibitura vices. Nempe quod illaeso fugi mala tecta pudore, Sunt ea militiae, ''Diddyme'', facta tuae. {{Versus|5}}Eloquar an sileam? primas quoque criminis umbras Cor pavet, et coeptum paene relinquit opus. Quae loca pes tetigit, non audet scribere dextra: Quamvis sint lacrimis illa piata meis. Pro me scribat Amor, bene qui servavit amantem. {{Versus|10}}Et castam impuro jussit abire loco. Ille mihi tunc, cum Veneris spelaea subirem, Quid fles? hic casto corpore, dixit, eris. Consule pacatis habitata leonibus antra, Et non laesuros corpora nuda rogos. {{Versus|15}}Pura specum introiit, sed purior, exiit Agnes: Hae mihi, sunt vires, hoc et Amoris opus. Ergo age, neu primi formides militis ora, Ille meo missus nomine, tutor erit: Caesarie quamvis vultuque oculisque decorum {{Versus|20}}Vestiat attonsis prima juventa genis. Veste super fulvum quamvis suspenderit ensem: Pictus et hunc Phrygia balteus ornet arcu. Nil tamen hic, ''Theodora'' tibi, quod tere timendum; ''Diddymus'' est, castris militat ille meis. {{Versus|25}}Dixerat haec; subitoque mihi fiducia crevit: Spurca tamen lacrimas antra bibere meas. Quin etiam, dixi, lacrimas consistite: carcer Ille meo melius sanguine lotus erit. Sunt mihi, quae stricto pateant praecordia ferro, {{Versus|30}}Impuras nunquam ferre sueta faces, Christe, per has lacrimas oro, (quando ire paratus Suffosso nondum pectore sanguis abit.) Vel fer opem, vel dede neci: superabimus illa: Servandae vires virginitatis habet. {{Versus|35}}Haec ego dum meditor, subito succedis in antrum Ausus es et casto sic prior ore loqui, Pone metum, ''Theodora'', tuo pugnamus amori, Virginea tecum stringimus arma manu. Non ego sum, quem reris, amans: succurro sorori {{Versus|40}}Frater, habes animi sensa, notamque mei. Mutemus tunicas, fraus haec juvat; altera fiam Hic THEODORA; foris DIDDYMUS alter eris. Nec mora depositos humeris mihi tradis amictus,0 Aptaque versandis pallia laxa dolis. {{Versus|45}}Involvor tunica: coguntur vertice crines: Virgineumque premunt non mea tela latus. Egredior, pressoque caput velata galero. Irisolita cupidos fallimus arte viros. Qualiter accipitris laxo fugit ungue columba; {{Versus|50}}Aut excisa avidi dentibus agna lupi: Aut sic, <small>''(omissum aliquid?)''</small> etiam fugi magis: ursit amantem Et plantis alas addidit ipse timor. Ah! quoties vultus, pallentiaque ora reflexi, Ne coeptum a tergo curreret hostis iter. {{Versus|55}}Crede mihi, si quod passa est male Lothica.<ref>Uxor Lothi, quae quia oculis retroactis incendium Sodomae et Gomorrhae spectavit, in statuam salis versa est. ''Gen. 19.''</ref> conjux, Pone Gomorrheos linquere jussa rogos. Hoc ego passa forem: multus lapis esset ubique, Et nova per medias stantia signa vias. Mox ubi lapsa fuga, tuta statione resedi, {{Versus|60}}Converti plausus in tua facta meos. Vivat jo (dixi) qui sic certamina miscet ''Diddymus'', et lauro tempora vinctus eat. Spectandus curru venias sublimis eburno. Virginea resonent parta, trophaea tuba. {{Versus|65}}Pone Venus subiens, manibusque Cupido revinctis, Lugeat attritas et sine luce faces. Blanditiae comites captae ducantur, et omnis Quaecunque Idaliae gens famulatur herae. Ipsa regam currus, populo clamante triumphum: {{Versus|70}}Quaeque prius belli, pars quoque laudis ero. Quid tamen haec jacto? scribenti nuntia venit Littera, te tunicae fraude perire meae. Hei mihi: quid feci? cur letho indebita cedas Victima, pro casta Virgine castus amans? {{Versus|75}}Quid moror; iniusto procumbas hostia ferro, Ipsaque supplicii causa superstes ero? Hocce meo lacrimae, fluat isto corpore sanguis? Dumque fluet, lacrimas provocet ille meas? Provocet usque licet: dabimus quoque sanguinis undas, {{Versus|80}}Et decet: huc enses, lictor, et arma para Ante quidem fugi; sed fugi damna pudoris: Quam peto, mors damno est quaelibet ipsa minor. Ibimus, adverso pectus praebebimus ensi, Hic ubi casta prius vulnera fecit Amor. {{Versus|85}}Dum loquor, heu! stricto forsan mucrone satelles Exerit armatas in tua colla manus. Ah! nimium properas: ferrum compesce, satelles: Altera, quae tollas, jam tibi colla dabo. ''Diddyme'', fac dicas etiam, cum videris ensem, {{Versus|90}}Siste precor, miles, jam ''Theodora'' venit. Illa cupit nostri testis certaminis esse: Illa madere suo sanguinis imbre cupit. Utque sit hoc verum, transactae somnia noctis. Sinceram faciunt in mea vota fidem. {{Versus|95}}Namque sub auroram, cum jam morientibus umbris Disparent primo sidera pulsa die. Qua vada Nilus habet fluvialibus oblitus herbis. Flebile nescio quid clangere visus olor. Clanxerat: ecce tibi candore simillimus alter {{Versus|100}}Adnatat, et sociam ferre laborat opem. Fit via per juncos, prior enatat: alter in alga Haeret, et occlusis septus oberrat aquis. Nulla mota est; circum telis metuendus et arcu Flumineae miles fata minatur avi. {{Versus|105}}Protinus evigilo, et castam miserata volucrem Visa mihi clara dicere voce: cave. Si qua fides somnis; ista sub imagine disco, Quae te etiam captum fata, malumque premunt, Scilicet ipse petis, cygno formosior albo, {{Versus|110}}Dum sociam servas candidus ales avem. Quidquid erit; merito sculpentur marmora versu, Ante tamen lacrimis mollia facta meis. Diddymus ''hic recubat: mutata veste sorori, '' ''Quam mortem frater distulit, ipse tulit.'' {{Versus|115}}At male vaticinor: visi sub imagine somni Alter in alterius fata recurrit olor. Funera junguntur: prima cadit ille sagitta: Inque cruentatas mergitur alter aquas. Debetur, nostris haec duplex gloria fatis: {{Versus|120}}Quos agit, hos una funere junget Amor. Quin etiam fundus tumulo componet eodem, Causaque versiculis scripta duobus erit, Diddymus ''hoc tumulo'' Theodorae ''jungitur, illa'' ''Quod fugit Virgo, quod tulit alter opem.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola V. <br>Alena Phosphoriano.== ''Argumentum'' Alena ''Lewoldi et Hildegardis, qui Diebbetani in Brabantia tractus dominio floruere sub Annum 661. filia: eum Gentilitiis erroribus apud parentes irretita, tandem de fide usuque sacrorum apud Christianos quidpiam inaudiisset, nova religionis cupiditas ejus animum incessit. Quamobrem Forestum sive Worstiam (pagus est primo ad Bruxellam lapide, ad Zennam fluvium) cogitat: quo et insciis parentibus noctu cum famula proficisci statuit. Quod ubi succedit, primis statim fidei elementis imbui, tum et salutaribus aquis lustrari, denique eo frequentius itare coepit. Verum cum nocte quadam intercepta fuisset a famulo, et ad patrem delata (quanquam prius cum sedem famulo ampla mercede silentium pacta esset) gravem patres iram incurrit: qui et filiam domi, ceu carcere, adhibitis etiam custodiis diligenter attineri jussit. Igitur ''Alena'' cum nullatenus exire posset: hanc Epistolam ad ''Phosphorianum'' (sic enim Wostiani sacelli praesidem appellare visum est) scribit. In qua illum de iis, quae accidissent, commonefacit; asserens fore, ut posthabitis parentum, minis elusisque custodum eo rursus evolare intendat. Regat ergo uti faculam ex more de turri praetendat: itemque (su quid ei sinistri in via per violentiam acciderit) ut corpus suum in Worstium deferri curet, nonnulla de martyrio suo, et iis, quae post mortem evenire, vaticinando assequitur. '' Ex antiquis Regisris et MS.anno 661. Molanus ex Natalibus, SS. Belgii, 17 Julii. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Alena Phosphoriano symbolum.jpg|450px]] Mola, quam spectas, in alis ventum habet, intus triticum molit. ''Alenam'' hinc disce, et eam quidem ex corporis habitu cultuque Gentilem ut antea, at animo Christianam. Pius dolus est, sicubi alterum ad salutem fallis: de ''Alena'', juxta, ac mola apposite asseras: </poem> <hr> ''Plus intus, quam foris. '' <hr> <poem> Mittit ''Alena'' novam, quam mallet ferre salutem Si sinat ira patris, ''Phosphoriane'', tibi: Si mihi, quo quondam vel nostibusire liceret, Monstrabat dubias, cum mihi luna vias: {{Versus|5}}Moestus, eris, venietque tibi gravis iste libellus, Et dices: cur, cui sacra parantur, abest? Pagina scripta venit; sed scripti non venit auctor: Illa meas pretium sedulitatis erat. Hic fuimus quondam: patrio jam carcere claudor: {{Versus|10}}Meque parens saevo durior hoste premit. Occulit ille domo: neu fors occulta recedam, Non uno clausum milite servat iter. Optavi quoties coecam caligine noctem, Aptaque propositas tempora nigra fugae! {{Versus|15}}Ah quoties dixi! concurrite nubila caelo, Et madidus pluvias concitet Auster aquas Luna caput condat quantumvis faverit olim Lumine; nunc claras occulat illa faces. Utilis ante mihi resplenduit: at modo caeli {{Versus|20}}Utilior vultus nubibus ater erit. Dum tamen haec moneo: nebulosa spissior umbra Nox iit, inque meas officiosa vias. Egressura fui: nisi quod sub limine primo Latratum exciti nocte dedere canes {{Versus|25}}Protinus acclamant vigiles: ego terreor illis, Et subito trepidum moesta reduco pedem. Inde cubile petens: si fors ancilla rogatur Quid faciam? cupido discere, dormit, ait. Interea ex oculis mixtus singultibus imber {{Versus|30}}Labitur, inque meum per mea membra thorum, Interdum cubito, patulaeque innixa fenestrae, Prospecto in tenebris, si quid ab aere micat, Saepeque longinqua vigilantia lumina turre Aut videt, aut acies nostra videre putat. {{Versus|35}}Nec mora succlamo, turri meus ardor in illa est; Quoque vetor ferri corpore, mente feror. Indignor famulo, tacitas qui prodidit artes, Et pia nocturnae furta parata viae; Siccine tu, dico, mea, perfide, gaudia turbas? {{Versus|40}}Quamque prius dederas in mea pacta fidem? Si, quod promisi, minus est; majora dedissem: Libertas magno munere debet emi. Sed frustra est: genitor, dic Aeschyle<ref>Aeschylus famuli nomen, cum quo pacta fuerat Alena, ne ad patrem de clandestina fuga deferretur.</ref>, accipe nummum, Inquit: quid taciti me premis usque mora? {{Versus|45}}Aeschyle, quid tentas? verbo ''Lewoldius''<ref>Lewoldius Alenae ''(invisibilia quaedam in libro)''</ref> uno Ah quantum nescis, ipsa subibit onus? Factum aperit, prodorque patri: dabis, improbe, poenas: Ille tibi posthac sermo luendus erit! Interea dum cuncta negant aditumque fugamque: {{Versus|50}}Mente agito captae tempora prima viae. Sсilicet est aliquid (si quae fuit ante voluptas) Quod nobis tacita mente reducit opus. Nox erat in cursu: foribus cum exire paternis Virgineus castam sollicitabat Amor. {{Versus|55}}Nec mora veste levi, baculoque armata colurno<ref>Ex Corylo, quo Scipione uti solebat, de quo mox.</ref>, In tenebris audax, et nova miles eram. Egredior pede suspenso, pressisque labellis Desero sopitos nocte silente lares. Sola mihi e famulis ibat comes addita Thisbe<ref>Thisbe nomen famulae, cum qua Alena noctu Forestum itabat.</ref>: {{Versus|60}}Haec mihi solamen consiliumque fuit. Villica stramineis qua panditur area tectis Prima patet, palea caespitibusque frequens. Quam saepe extimui, subito ne clangeret anser, Improbus; et coeptam proderet ore fugam! {{Versus|65}}Ipsa ego sic tacite mecum dum forsitan irem, Qua clausus stabulo plurimus anser erat, Anser amice<ref>Anserum olim clangore exciti Romani, Gallos hostes furtive in Capitolium irrumpentes, repulere.</ref>, sile: non Gallicus irruit hostis, Tarpeoque ferox imminet ille jugo. Sola puella lares studet effugisse paternos, {{Versus|70}}Causaque nil belli, nilque timoris habet. Ergo, sile, profugamque juva; sic pabula tellus, Praebeat herbosos sic tibi Zenna<ref>Zenna fluvius, ea locorum praeterfluens et irrigans.</ref> lacus! Jamque domo egressae camporum jugura gressu Tangimus; et viridem, pascua bobus, humum. {{Versus|75}}Omnia nocte silent: stant et sine murmure sylvae; Excipe, quod streperis rivulus exit aquis. Erramus dumos inter, virgultaque ripis Consita: nec minimo corda pavore micant. Scilicet aetherio qui me succendlt ab igne, {{Versus|80}}Securam quaevis per loca ducit Amor. Quidquid id est, nuper ferali carmine bubo Stridit, ut infaustae nuntia cladis avis. Extimui primo; sic me simulacra movebant, Quae pueris fallax saepe recantat anus. {{Versus|85}}Attamen ut primum me juxta constitit Ales Ductor, in Aeolios haec abiere Notos. Et prior, ut pavidam vidit, dubiamque timore, Quid frustra vultu concidis? Ales ait, Perge aude pulchris aderit victoria coeptis: {{Versus|90}}Sive, quod ipsa paves, sive superstes eris. Quo magis accedo, propioraque worstia fiunt Culmina, praetensa lucidiora face. Plus libet ire mihi: non me Zennae alveus arcet Quin fiat tracta pes meus udus aqua. {{Versus|95}}Excipis in templum, cupidasque sacraria monstras, Et quidquid purae relligionis habes. Thura damus duraque Deum veneramur acerra. Patrius e ligno Jupiter ignis erat<ref>Idolum Jovis ligneum furtive patria domo ablatum confringitur, et igni datur.</ref>. Ardeat atque utinam reliquus, prunasque ministret: {{Versus|100}}Inque novos veniant thurea dona focos! Haec ubi, formosa quae stabat imagine Virgo: Vade, sed huc redeas, dicere, visa fuit. Quid facimus? clausa Genitor me continet aula: Ille locus saevi carceris instar habet. {{Versus|105}}Sed tamen experiar: me nulla pericula terrent. Quantumvis certas illa datura neces. Obscurus paucis tantum sit noctibus aer, Occlusum nobis experiemur iter. Aut mihi continget felix audacia salvae; {{Versus|110}}Aut mors captivi finis amoris erit. Ante, mihi fracta recidet compage lacertus, Destituam coepta quam prius ire via. Atque reor, fiet: sic mens praesaga futuri<ref>Nam ab insidiis a Patre collocatis ita raptata est, ut ei brachium etiam avulsum sit; quod Angelus facienti ad aram sacerdoti adhuc sanguinolentum attulit.</ref> Aestuat: atque intus, quo sibi plaudat, habet. {{Versus|115}}Sicubi contigerit: dilectae funus ''Alenae'' Instrue, et acceptas in mea vota preces. Fac referas corpus, socioque impone sepulcro, Et laceros artus, et mea membra, precor. Quin retiam baculum coryli de stirpe recisum {{Versus|120}}Depangi terrae, ''Phosphoriane'', velim. Scilicet ex illo corylus rediviva virebit<ref>Alena baculo in terram defixo corylus enata nucibus abundans, quas ad morbos sanandos plerique religiose colligunt.</ref>, Et multis medicas proferet illa nuces. Atque utinam moti quae quondam flamine venti<ref>Fit allusio ad fabulam de Mida Rege, quae ait defossa in terram haec verba: ''Aures Asinarias habet Rex Midas'': inde exortas arundines cum vento agitarentur, eadem haec verba reddidisse. ''Ovid. 11.Metamorph. ''</ref>, Fingitur humanos canna dedisset sonos: {{Versus|125}}Haec quoque nux crescens vel fama murmure dicat, Haec quoque aliis istud concinat arbor opus! ''Quam vivam genitor Christo rapiebat ''Alenam'', ''Occumbens Christo reddidit ipsa patrem<ref> Parentes Alenae post ejus obitum statim ad fidem Christianam conversi sunt.</ref>''. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VI. <br>Lucia Scotiano.== ''Argumentum'' ''Fuit inter ''Lucias'' Virgines, hujusce nominis complures, uti Annales sacri recolunt, Alexandrina quaedam formae praestantia, sed magis animae dotibus praecellens. Quod hoc facinore, a quo Epistolae materies sumpta est, facile enotuit. Quippe haec ''Lucia'' Virgo, ubi se adamari a Principe, idque oculorum illicio ac venustate rescivisset: eruisse sibi oculos fertur, ne aut alium ipsa caperet, aut ab alio caperetur. Hos igitur oculos pyxide inclusos ad amatorem suum transmitit, quem a Graeco σκοτοῖς, id est, tenebris, quibus per amorem captus erat, ''Scotianum'' appellare placuit. Porro ''Lucia'' in hac Epistola primo factum denarrat, atque in oculos invehitur, utpote periculosa semper ad voluptates captandas lenocinia. Exinde culpata ''Scotiani'' cupidine, obsecrat, ut transmissum a se munus, quod utique in votis unice habuerat, aequo vultu excipiat: simul vel ex hoc discat, quam fluxa sint hujus aevi decora, quo amorem a terrenis ad caelestia traducat. Quod et ita evenisse creditur. ''Sophronius in prat. spirit. l. 1. c. 5. P. Heribertus, e Soc. Jesu, in vitis SS. Patrum. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Lucia Scotiano symbolum.jpg|450px]] Heus, Amor, quid stupes? quid vultum formamque in flumine miraris? certe ut aquae, ita formae ingenium mobile, fluxumque est. De quo eleganter ''P. Pennequinus Eleg. lib. 2. Eleg. 3.'' <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Natura, pictura brevis, lususque colorum,'' <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Tormentumque oculi.'' <br>Cui etiam, ut aquae, recte istud adjeceris </poem> <hr> ''Fulgetque, fugitque'' <hr> <poem> ''Lucia'' Niliacis<ref>Niliaca terra pro Aegypto ponitur, quam Nilus fluvius irrigat, ipsamque Alexandriam urbem, ex quo Lucia oriunda erat.</ref> virgo male cognita terris, Postremas scribo caeca futura notas. Serito tibi ''Scotiane'', oculis quem laesimus: illi, Ne dubita, poenas, quas meruere dabunt. {{Versus|5}}Punitur, stricto qui corpora suffodit ense, Vulnera qui menti fecit, inultus erit? Saepe tulit furcam vicinae messor aristae; Nec latro raptas funere solvat opes? Non erit, hoc juro, fixa est sententia menti, {{Versus|10}}Vixque animus lentas continet usque manus, At prius, ut fuerim malefausta prodita pugna. Expedit et casus exposuisse meos, Nempe mihi jussus fodit qui lumina culter, Ut cernas, oculos erudit ille tuos. {{Versus|15}}Circus erat, populo scenam, ludosque daturus: (Saepius is casti damna pudoris habet!), Serica marmoreo pendebant vela theatro, Spirabant liquidos pulpita rubra crocos. Nescio ut huc veni: nisi quod sic foemina scena {{Versus|20}}Captat, ut appositos piscis in amne cibos. Constiterant populi, velisque hinc inde reductis, Spectandus scenae plurimus actor erat. Jam cornu, lituique sonant venatibus apti, Exhibet et varias sylva propinqua feras. {{Versus|25}}Parte alia nivei circum venantur Amores, Vestiti levibus corpora nuda sagis, Retia pars tendit, pars spicula tractat et arcum: Jamque levis fixa cuspide cerva cadit. Fit plausus laetosque tenens spectacula cives, {{Versus|30}}Cum nuribus pueros, cum puerisque nurus. Deme unum, facies una est, hilarisque theatri Cunctaque festivis plausibus ora sonant. Scilicet errabas oculis, ''Scotiane'', meusque, Quod tunc spectabas, nil nisi vultus erat, {{Versus|35}}Sensimus, heu! gremioque pudor dejecit ocellos. Meque ferunt rotis erubuisse genis. Caste pudor, (caetu si quid peccavimus isto) Da veniam: partem criminis error habet. Non ego sic scenam, sic ludos esse putavi, {{Versus|40}}Laedere ut aspectu tam cito pollet Amor. Caste pudor, si quid metui, non abnuo poenam: En ego do junctas in tua jura manus. Adde oculos velo; velum meruere procaces: Adde pedes vinclis, et meruere pedes. {{Versus|45}}Docta mali posthac vitabo cupidinis aulam, Et loca virgineo non adeunda pede. Sic juro testorque; ferat sic oscula charta, haec, Signaqne gentiles jussa referre notas. Haec ego dum memoro: fertur mihi littera supplex: {{Versus|50}}Scilicet a laeso littera missa viro. Confiteor, primum dubitavi tangere; ne quis Glisceret in venas, ossaque caecus amor. Sed tamen excepi: solvit signacula culter: Ne qua darem admotis oscula forte labris. {{Versus|55}}Ut legi, extimui, flamma succendimur, inquis: Inque tuis oculis procubuere mei. Hos ego depereo: dederit si ''Lucia'' quondam Quod tulit, hoc rursum Pelias<ref>Telephus hasta laesus ab Achille, ab eodem sanatus est, emplastro de rubigine confecto.</ref> hasta feret. Parce, precor, laeso: binis mihi vulnus ocellis, {{Versus|60}}Qui mea distrinxit lumina, fecit Amor, Ergone, succlamo, sic bino prodimur hoste. Qui mihi pro speculis unus et alter erant? Pellaces oculi! quem non laesistis amando? A vobis primum fluxit in orbe malum. {{Versus|65}}Publica fluxerunt viso contagia pomo<ref>''Vidit mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile'' Gen. 3.</ref>, Inque necem robur nunc quoque visus habet. Consule Jesseiden<ref>Jesseides David a Jesse Patre sic dictus.</ref> Hethaeidis<ref>Ηethaeis Bersabee, a marito Uria Hethaeo sic vocata. </ref> ardet amore: Idque oculis nudam sustinuisse fuit. Vestra quoque antiquis dicuntur Numina fastis, {{Versus|70}}Saepius aspectu damna tulisse suo. Jupiter Europam<ref name="eur">Vide Epistolam quintam Lib. primi pag. 32.</ref> quamprimum vidit ab alto: Turpis, et excusso fulmine taurus erat. Tyndareae vidit quam primum lumina Ledae<ref name="eur" />: De Iove, flumineo fonte natavit olor. {{Versus|75}}Quo raperis, ''Scotiane'', oculi quid amoribus ardes? Heu! nescis quantum vulneris ille vehit. Quid tamen interea cupidum frustremur amantem? Et trahimus longa dona petita mora? Aude anime? Et seris miranda nepotibus olim {{Versus|80}}Incipe sanguinea bella movere manu. Haec ubi: roratis stillarunt lumina guttis Vicinam cladem pertimuisse putes, Quid tamen, heu! frustra bini ploratis ocelli, Postremoque meas tingitis imbre genas? {{Versus|85}}Scimus, et a vobis qui forsan prodiit ignis Nec malus, aut Paphii militis ille fuit. Quidquid id est; satis est, juveni potuisse placere: Vos eritis culpae victima bina meae. Si pretium amissae petitis mea lumina flammae, {{Versus|90}}Non aliud forsan quam ''Scotianus'' erit. Quid? quod et aurata quae fulget cortice pyxis, Quaeque nitet radiis Indica gemma, tuis. Haec vos arca manet, liquida quam dives amomo, Tinget et Assyrio cespite pinguis Arabs. {{Versus|95}}Ibitis ad dominum, quantumvis flebili munus: Inscius et promptam porriget ille manum. Cessabant lacrimae: properabat currere sanguis: Et prope jam nobis reddita tortor eram. Obstitit alter Amor, qui pro re dimicat: ille {{Versus|100}}Ne propera, coeptum perfice, dixit, opus. Sic bene suffuso plaudetur Epistola tabo; Signatusque tua caede libellus erit. Quid contra moveam? tenebrosa meine, oculive Funera? erit clari nox ea luce prior. {{Versus|105}}Ibimus, et densae conferta per agmina turbae; Spectandas dabimus tunc sine luce genas. Nec cane, nec baculo ducam vestigia; caecae Duxque comesque mihi praevius ibit Amor. O! quoties Phariis mirabitur advena terris, {{Versus|110}}Et nostri quaeret fata modumque mali! Protinus haec referam: quam caecam conspicis hospes, Nativi non sic temporis hora tulit. Sed neque Tobiadae fimo caecavit hirundo: Morbidaque in vultus vis resoluta meos. {{Versus|115}}Fecit Amor; caecos hic semper reddit amantes: Fallimur, et mediis noctibus ille videt. Sic tibi fit missum dum fors mirabere munus, Et, vel si dicas: ''Lucia'', lumen habes. Lumen habes: cassisque, mihi quos mittis, ocellis, {{Versus|120}}Plus mihi, quam dederas luminis ante, jacis. Hei! mihi, quid feci? nimis o petulanter amavi! Ipse ego sum poenae, ''Lucia'' causa tuae? Parce precor: jam nunc video meliora, proboque: Quae nitet limo forma, caduca nitet. {{Versus|125}}Terra vale, niveique mihi quos foemina vultus Exhibet: heu! damnis officiosa meis! Scilicet illa cadunt sensim morientibus annis: Et similis fluvio, sic quoque fallit Amor. Atque utinam geminos cum pyxide videris orbes, {{Versus|130}}Accipiant lacrimas haec mea dona tuas! Assyrio certe liquor hic praestabis amomo; Hoc nostrum tingi munere munus amat. Sic erit: aeternae scripta est victoria buxo: Quodque, legas, ima pyxide carmen habes. {{Versus|135}}''Abstuleram ''Scotiano'' oculos: nunc furta rependo:'' ''Proque oculis oculos possidet ille meos.'' ''Fit sacer hinc Argus<ref>Argus πανόπτης a Graecis cognominatus, quod totus oculis scateret.</ref>: et quae viderat ante,'' ''Jam videt, amborum est illud, et illud opus. '' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VII. <br> Austraberta Frameildi.== ''Argumentum'' Austraberta'' Virgo ''Bateftridi'' Hedinensis Comitis in Morinis, ex ''Frameilde'' filia, cum ad ineundas nuptias importunius a parentibus urgeretur: clam e paternis aedibus cum ancilla et juniore fratre fugam arripuit. Igitur cum ad D. Audomarum Morinorum Antistitem devenisset, ac fugae causam exposuisset; ferunt ab eodem, quanquam multis et summis percibus, sacrum velum seu flammeum, (cujus gestatio pro consecratae pudicitiae tessera erat) obtinuisse; quod quidem hac Epistola ''Frameildi'' matri, quippe qui clandestino filiae discessu solicitae, aperit, simul metum ac moerorem tollit: Contendit autem maxime, ut facinoris fasti veniam impetret: addens id rei, non alio quam divino instinctu ac monitu se aggressum fuisse. Utque hujus rei fidem faciat, prodigia enarrat, quae ad id facinoris viam, simul audaciam illi fecere. Quippe viae decennis, cum super fonticulum puellari more colluderet, verticem sibi velo quasi obnubi conspexit. Dum et de Cantia flumine addit pedibus veluti solida humo tentato, pertransitoque. Quare his permota ''Frameildis'' facultatem filiae dedit Deo, ubivis locorum vellet, famulandi. Igitur ''Austraberta'' ad Portense Monasterium, quod ad Somonam fluvium assidet, divertit: ubi et sanctimonialem primo: tum et antistitem cum laude gessit. Ejus nomen adhuc in Artesia et Bononia, ubi antiqua Morinorum sedes exstitit, percelebre est: extatque sacrum eius corpus Audomaropoli Arthesiae oppido.'' P. Jacobus . Malbrancq. Soc. Jesu, lib. 3. de Morinis, cap. 33. Surius 40. Februarii. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Austraberta symbolum.jpg|450px]] Tradunt poetae Narcissum juvenem formosum, dum sui imaginem in aqua intuetur, misere adamasse, et periisse. Contrarium hic habes: nam ''Austraberta'' ideo non perit, quia in fonte se videt, utique flammeo quasi velatam. Etenim speculum (ut ait ille) saepius innocens est. </poem> <hr> ''Nec aquae semper nos fallit imago.'' <hr> <poem> Quae fugiens liquit patriam ''Batefridiae''<ref>Batefridias, seu Batefridia, Austraberta sic dicitur, a Batefrido patre.</ref> aulam, Si quae culpa fuit sic abiisse, dolet. Et dolet, heu! duro matrem laesisse dolore, Cui modo placandae littera multa venit. {{Versus|5}}Parce parens, veniam nec dedignare petenti ''Austraberta'' etiam (si sinis) usque tuae. Non ego quod feci, didici puerilibus annis: Prima isthaec aetas crimine nostra vacat. Nempe latere domo, vulgique odisse choreas, {{Versus|10}}Magna pudicitiae pars fuit illa meae. Quod tamen et patriis laribus clam cessimus, acta, Et sensus animi nil reticentis habe. Cedere jussit Amor, qui me meliore sagitta Strinxerat, et flammis usserat ante suis. {{Versus|15}}Saepius ille mihi, gaude, ''Batefridia'', dixit: Casta tibi castus foedera spondet Amor. Tn thalamum imperio quamvis cogare paterno. Et sua jam moveat sacra coactus Hymen: Ne metue; ingenio, multa quoque pollet in arte, {{Versus|20}}Quem sequeris; varias condocet ire vias. Sic quondam invito fertur nupsisse marino Romulis<ref>Romulis, Caecilia Virgo Romana Valerinno nupta.</ref>, et Cypris nil timuisse faces. Hac tu perge via: sic et tibi ''Christus'' amator Libata custos virginitatis erit*, {{Versus|25}}Dixerat haec: pharetraque potens, et lucidus igni. Ad sua me pugilem castra movebat Amor. Si tamen expectas, portenta ut vocibus addam: Vera loquar, veri vix habitura fidem. Est locus, aprico quae fons perlucidus horto {{Versus|30}}Multiplici justas fonte ministrat aquas. Non illum pastor, non lapsus ab arbore ramus Sordidave immerso corpore turbat avis, Forte puellares illuc dum confero gressus, Oraque in illimi conspicienda vitro. {{Versus|35}}Protinus alba nigro fuscari tempora velo (Mira fides!) liquidas cernimus inter aquas. Disparent in fonte comae; quique auricus imis Promicat invitus, pendula gemma, lapis. Obstupeo primum: juvat usque ac usque tueri: {{Versus|40}}Aspectus species detinet illa meos. Oscula pene dedi, mersique in flumine vultum: Sic mea spectanti, nec mea forma, placet. Protinus exclamo, quid agis ''Batefridia''? ab illo, Qualis eris quondam, discere fonte potes. {{Versus|45}}''Christe'', precor liquida quam pinguis in aequore lymphae Fac tibi me talem semper adumbret amor. Plura locuturae lacrimae cecidere, simulque Turbato periit vitrea forma lacu Indignor, madidosque oculos in crimina verto: {{Versus|50}}Quod prodest aliis, hoc mihi damna movet. Interea gelidis quamquam crystallinus unda Fons riget: hac visae cor mihi servet aqua Credis et hoc? isto dimanant omnia fonte; Austraberta ignes ille dat, ille rapit. {{Versus|55}}Si superum pia jura moves, succendimur illo: Si thalamum; Paphias obruit ille faces. Saepe locum repeto, tanquam fervetur in unda Forma, iterum vultus exhibitura meos. Ex hinc vota frequens patri ad secreta sacelli {{Versus|60}}Duximus, et longae saepius illa mori. Ah! quoties lacrimae parvae miserata puellae, Cum somno? retulit vota precesque meo! Interea adversis nequidquam navigo ventis: Nil nisi connubium patria testa sonant. {{Versus|65}}Quod nostras murmur quam primum perculit aures: Perculit et subitus pallida membra timor Non aliter fons ipse tremit, cum stringitur aura, Aut levis in madida canna palustris humo. Fors aderat frater septennis parvulus annis, {{Versus|70}}Ille puer vobis insidiator iit. Jamque silens valvas secreta stabat ad aulae, Multus ubi de me sermo maritus erat. Hinc mihi clamat? abi soror optima: ni fugis; inquit, Connubio domus haec jam tibi carcer erit. {{Versus|75}}Obrigui auditu: subito tamen excita surgo: Nam torpere diu non sinit ipse timor. Quid faciam? quo sola ferar? pavidaeque puellae Monstrabit dubium quis mihi sidus iter? Ingenium stimulabat Amor: quin aufugis? inquit {{Versus|80}}Me duce, carpe viam, me duce pelle metus. Egredior tectis, famula comitata fideli, Fratreque, quem social traximus inde manu, Nox erat et caelo fulgebat luna sereno, Ut fida in nostris duxque comesque vias. {{Versus|85}}Hanc ego suspiciens, mea scis suspiria, dixi. Huc profugam; sic tu lucida semper eas! Venimus ad fluvium: quid vana obstacula fingis Ne metue, et voto serviet ille meo. Cancia<ref>Cancia flumen, est in finibus Artesiae, quod Hedinium Monstroliumque alluens, brevi tractu per stapulas oceano Britannico se commiscet.</ref> flumen erat, nivibus cum forte solutis {{Versus|90}}Ponte super tumidas, volveret altus aqua? Non illic aderat ripae; spes ulla tenendae, Quaeque ultra jacto cymba rudente vehat. Quid facerem? ter caelo oculos, palmisque tetendi Ter tacito tales pressimus ore sonos {{Versus|95}}''Christi'', qui heu! patrios juvat effugisse penates, Si profugam objecta Cancia sistit aqua? Quo me duxit Amor? tumida cur separor unda? Frigida cur flammis invidet illa meis? Praecipe, ''Christe'', (potes) depressus, ut alveus undas {{Versus|100}}Colligat; inceptum nec mihi rumpat iter. Aut quia lata tuo subsidunt aequora nutu, Da mihi liquidas currere posse vias, Nec precor hoc frustra: nuper sic Bertilis<ref>Aldegundis Virgo, a Bertilia matre, quae et ipsa nuptias aufugiens, sicco vestigio Sambram fluvium transmisit: et Malbodii delituit, ubi illustre Canonissarum, ut vocant, Collegium condere aggressa est.</ref> ivit. Qua Sambra<ref>Sambra Hannoniae fluvius.</ref> Hannoniis humidus errat agris. {{Versus|105}}Haec ubi: praetentamus aquam; vestigia porta Auguritimque fugae Cancia flumen habet. Si nescis, genitrix, solida stant aequora fluctu, Mollities liquidae quo tibi cedat aquae. Ergo age, quid cessas? tantum dic, filia, perge: {{Versus|110}}Quam bene vovisti, sic bene redde fidem. Quidquid amas, placeat; quoniam placet ante Tonanti: Talis eris mater, si modo mater eris. Hoc probat Audomarus opus, ne forsitan errem: Materiam culpae detrahit ille meae, {{Versus|115}}Si quid ego tamen admisi cum fratre piandum; Verbera ego, frater suavia sola ferat. Vaticinor facies: libet hic applaudere coeptis? Et tibi fausta bono dicere verba die. ''Egregii ''Frameilda'', sinis natam ire; parentis'' {{Versus|120}}''Nobilibus primo nomine nomen habes.'' Addet et hoc aliquis, postquam me viderit illic, Quo pridem castus pergere jussit Amor. ''Altera ab alterius claret virtutibus: ambas, '' ''Palma decet pugiles: hac tulit, illa dedit.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VIII. <br>Barbara Dioscoro.== ''Argumentum'' Dioscorus ''vir fuit ex Nicomedia Bithyniae oppido gentilis ac praedives: cui cum ex matrimonio filia unica obtigisset, quam ''Barbaram'' appellavit, elegantissima forma; eam, ne promiscue hominum aspectibus et desideriis patesceret, praealta turri inclusit. Verum ''Barbara'' cum in eo carcere Idololatriae tenebras divino lumine excussisset, et Christianis dogmatibus ab Angelo imbuta esset, pudicitiam Deo vovit. Quod ubi pater agnovit, qui filiam jam desponderat, vehementer excanduit: tum et nuptias abnuentem cogere, et fugientem insequi coepit: donec apprehensam castello, ubi balneum erat, includeret. ''Barbara'' igitur ex hoc balnei carcere ad patrem scribit de ejus saevitia conquerens: foreque pollicens, quidquid ipsae agitaret, ut nunquam a pudicitia servanda proposito, quam Christo voverat, abduceretur. Additque in eum finem paratam se, vel gladio paterno jugulum praebere, mortemque oppetere: quod utique postea, duplicata Virginitatis et Martyrii laurea, evenisse scribunt'' D. Damascenus, Metaphrastes, Surius Tom. 6. Martyrol. Rom. 4. Decembris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Barbara Dioscoro symbolum.jpg|450px]] Viden’ cervam? viden’ ut eximio candore, floreoque ad collum serto enitet? hinc, si nescis, pro victima est, cultro cessura. Talis est ''Barbara'' ipsius aevi, ac juventae flore amabilis, dum pertinacius nuptias rejicit, quas parens in votis habet, urgetque. Adeo et hic verum istud: </poem> <hr> '' Interdum gratia laedit.'' <hr> <poem> Alloquor iratum patrem: si scribere durum ''Barbara'': duri rem nominis ille tenet. Quae legis, ex illo, genitor,tibi carcere mitto, Hic ubi me clausam saevior hoste premis, {{Versus|5}}Nec tamen indignor: quis enim submurmuret irae Si nocuisse volens utilis ira fuit? Quam modo vera loquor, turris sat conscia novit Utilis hic carcer (crede) duobus erat, Carcer erat nostri custosque obsesque pudoris. {{Versus|10}}Arcebat cupidos janua clausa procos Ah! quoties ista latitans incognita turri: Sic genitor (dixi) quod sibi plaudat, habet; De facie metuit: facies celabitur: illa Testa tibi turris, filia, dixit, erunt. {{Versus|15}}Risit Amor, castis coeunt cui foedera palmis, Humanique expers corporis albus Hymen ''Barbara'' quid dubitas? turrim secura subito, Illa tuae custos virginitatis erit, Non ego claustra moror: summo delabor Οlympo {{Versus|20}}Ut subeam turrim, sola fenestra sat est. Sed tibi tres dabimus magni simulacra Tonantis<ref>Tres fenestrae in turri apertae, ad honorem sanctissimae Trinitatis.</ref> Turris in aspectu semper habebis, ait Nec mora? condit opus, lateresque bitumine jungit Proque una triplex facta fenestra patet {{Versus|25}}Quin etiam faxo<ref>Per latera rupis prodigio diducta viam invenit, quo e paternis manibus elabatur.</ref>, ceu mollis in aequore сerae Impressit fidei publica signa, crucem, Addidit et formam cultus: et imagine coram Procubuit curvo terque quaterque genu. Quid mihi tunc animi, credis votique fuisse: {{Versus|30}}Cum sacra me coram signa notaret Amor? Confestim (quid enim sileam) juravimus illi: Non alius, dixi, quo cremer, ignis erit. I genitor, thalamique faces, Paphiasque sagittas Ingere: meque atra (si potes) abde specu. {{Versus|35}}Libera mens semper caelo spatiabitur alto, Et carpet liquidas ad sua vota vias. Interea sensim currentibus ordine fatis, Uxor in Idalium poscor itura thorum. Abnuimus primo: non sum tam ''Barbara'' dixi, {{Versus|40}}Ut mihi, qui prior est sponsus, inanis eat. Tolle procul decepte faces, Hymenaee, maritas: Quam genitor cogit nubere, Christus habet. Protinus ora tibi pariter cum voce tumescunt: Mistaque flagra tuis pene fuere minis. {{Versus|45}}Nil tamen ista movent; cujus sum, et dicar oportet; Utque feror, semper sponsa Tonantis ero. Haec ubi: capto fugam; sequeris vestigia natae: Jamque pede patrius pes mihi junctus erat. Saxea sublimi prostabat culmine rupes; {{Versus|50}}Coepta meae rupes implicitura fugae At subito (quis credat?) Amor penetravit; et illa Ceu liquidae moles pervia cellit aquae Quid facis, ah genitor? didicit mollescere saxum: Et tibi cor saxo durius esse potest? {{Versus|55}}Nil agimus; captam vincis, vinctamque relegas, Qui prope Mygdoniis<ref>Mygdonia, idem est ac Bithynia, regio ex qua Barbara oriunda erat.</ref> terra madescit aquis. Est illic castrum vario de marmore; circum Fossa duplex: aditum ponte ministrat opus. Intus forma decens, pictoque emblemate muri, {{Versus|60}}Quos tegit et Phrygia pendulus arte tapes. Plurimus hic circum nitidi fons exilit unda, Et stratam vario marmore tingit humum. Quid tamen inde mihi grater? spectabile castri Tolle decus tantum cetera carcer habet. {{Versus|65}}Hac ego clausa domo teneor: thalamusque jugalis Quo solvar, miserae janua sola patet. Hac ego diffugiam? vitiato corpore, Virgo Quae fueram, patrio cogar abire loco? Mors habeat limen; certum est; transibimus illud? {{Versus|70}}Sic peream, possim dummodo casta mori. Neu metuam patris cultros, ensesque, minasque; Me sacer adversus spicula fingit Amor. Interea quid agam, patrio dum carcere claudor, Accipe, sed vera nuntia missa fide. {{Versus|75}}Saepe gemens liquidi prospecto balnea fontis, Castaque Mygdonia membra lavamus aqua: Hac inter lacrimae stillant, augentque liquorem, Atque isto melius forsitan imbre lavor. Interdum durum precibusy lacrimisque parentem {{Versus|80}}Arguo, qui natae damna probanda putat. Saepius exclamo: felici funere, mater, Cessisti, conjux si tibi talis erat! Quin etiam insidia forsan tibi condidit aegrae Quaque fidem, virus tradidit ille manu. {{Versus|85}}Ah! quoties dixti, moriens quoque, ''Barbara'', vive, Et mea fac terrae molliter ossa cubent. Qui superest Genitor: (nullum sit in omine pondus) Forte tibi, timeo, nil nisi tortor erit. Hunc tamen obsequio tenta mollire: ferusque {{Versus|90}}Quam mihi, tam mitis sit precor ille tibi. Hoc ego tentavi; caruit successibus: illo, Quo placui vultu, nunc rea cladis agor. Sed sic sim praestat, quam non placuisse Tonanti: Non piget immunes labis habere manus. {{Versus|95}}Stabat (et hoc referam, ne sim tibi parcior ore, Et calamo lucris invida forte tuis) Stabat in arboreo suffixus stipite CHRISTUS, Effigies multo sanguine picta fuit. Hanc ego suspiciens, manibusque plexa figuram, {{Versus|100}}Effudi tales protinus ore sonos. Christe, quid hic agimus? dudum suspiria ducor Et tibi vel jungi funere poscit Amor. Eia age rumpe moras, thalamo quoque suffice bustum, Haec instar magnae mors mihi dotis erit. {{Versus|105}}Audiit; et mota leviter cervice precanti Annuit: huc enses, lictor, et arma move. Neve morer forsan patrio succumbere ferro: In patrias venio sponte, volensque manus. Attamen hic modicum tempus spatiumque requiram, {{Versus|110}}Quo jungam vobis ultima vota meis. Scilicet orabo,<ref>Obtinuit Barbara ante mortem a Deo id beneficii, ut qui eam invocaverit, ex hac vitam graturus non sit absque peccatorum Sacramentali expiatione.</ref> ne mors super ingruat illi, Cui fuero solita saepe vocata prece. Despuet hoc genitor: dolor heu! tonat igneus aether<ref>Dioscorus Barbarae pater statim a parricidio in filia perpetrato fulmine percussus interiit.</ref> Jamque volant toto fulmina sparsa polo, {{Versus|115}}Ah pater! ah! periture, cave; praedicimus illa: Hic solet eventus facta cruenta sequi. Quidquid erit, tumulo luctus, lacrimasque viator Addet, et haec memori carmina scripta nota. Barbara ''virgo jacet durum sine crimine nomen; {{Versus|120}}Quo plexa est, genitor Barbarus ille fuit''. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> =Liber III.= ==Epistola I. <br>Loiolis Ignatio.== ''Argumentum'' Ignatius de Lojola ''(qui Societatis Jesu Auctor ac parens extitit) absoluto Parisiis studiorum curriculo: cum ex valetudine frequentius afflictaretur, Medicorum consilio ac jussu in Hispaniam rediit ibidem caeli bonitate in quo primum editus erat ad salutem usurus. Quod ubi ''Bertrandus de Lojola Ignatii'' ex Garcia fratre nepos intellexisset, redeunti honoris ergo obviam processit: multisque institit, ut ad paternas aedes et ''Lojoleae'' familiae castellum diverteret. Sed cum frustra id tentasset, digresso ad publicum Xenodochium (uti pro more habebat) ''Ignatio'', et stipem quotidie ostiatim sibi corrogante: minari omnes, et subinique ferre ''Bertrandus'' cum familia. Quocirca ejus uxor, quam ''Loiolim'' sive ''Loiolida'' a gentilitio matri cognomine hic vocamus, hanc ad ''Ignatium'' Epistolam scribit: in qua illum ex Xenodochio in domum paternam elicere nititur: propositis ad id, quas amor, et honoris humani cupiditas suggerebat rationibus. Primo siquidem nonnulla ''Loioleae'' familiae decora commemorando (uti homines solent) inustam veluti generi maculam arguit: tum et insinuat Christianae disciplinae, quae mortalium animis ingerebat, dogmata, potissimum ea domesticis tradenda esse: Postremo valetudinis et virium pericula objicit, quo ab itinere Romano deterreat: quo quidem proficisci, una cum sociis, antequam Lutetia discederent, pacti erant. Sed cum frustra id eniteretur, aut certe ita secum reputaret, ad calcem Epistolae abituro valedicit, et fausta illi totique Ecclesiae apprecatur.'' Ribadeneira lib. 3. vitae cap. 5. Mattaeius lib. 2. cap. 1. Orlandinus Hist. Societatis lib. I. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus: Loiolis symbolum.jpg|450px]] Quod equus generosum animal belloque aptum, hoc animi affectus in homine: siquidem violentior uterque est, nisi fraenum adhibeas. Fecit ''Ignatius'', ad quem equi domiti, et in gyrum coacti lemma merito pertineri affirmes: </poem> <hr> ''Regitur nec aberrat eundo.'' <hr> <poem> ''Loiolis'' externis dudum tibi dissita terris, Nunc etiam, quanquam proxima facta, queror; Nec queror incassum: causis urgemur honestis: Quod mecum doleat jure, maritus habet. {{Versus|5}}Hei mihi! quo fereris pannosa Patrue, veste! Heu! ubi nunc, quondam qui tibi cultus erat? Seu Dux, Hispano cum Pampelonia<ref>Pampelonae arcem, quam Pompeiopolim quidam vocant, regni Navarrae primariam, contra Gallorum insultum egregie defendit Ignatius.</ref> Regi Moenia servares, voce manuque potens. Sive ferocis equi regeres cum colla decorus, {{Versus|10}}Sessor, et in galea sic quoque fortis eques: Sive duces inter gladioque fagoque niteres: Tunc bene vel sola fronte verendus eras. Nunc humilis, pannisque attrito gausape tectus Quisquilias inter stare, trophaea putas? {{Versus|15}}Bella fugis (scimus) quondam violenter amata: Ferque aras Christi te novus ardor agit. Hoc ego nec carpo, damno minus: altera bello; Praemia, deque aris altera captat honos. Si tamen exoso bellum, discedere castris {{Versus|20}}Mens tibi tunc melior, consiliumque fuit: Debueras alto sacrata ad culmina nisu Tendere; et huc magnis nempe vocaris avis, Pro quoties! (memini) suspiria ''Garcia''<ref>Garsias de Loiola Ignatii frater natu maximus, Bertrandi parens: qui Ignatium, ne domo paterna excederet, impedire conatus est.</ref> duxit! Qui mihi jure socer, qui tibi frater erat. {{Versus|25}}Quid rerum moliris, ait, germane? paternos Quid cupis ignotus deseruisse lares? Parce, precor, domui, tibi quae decora ministrat, Et jubet ex merito scire, quid ista velint. ''Loiolidum'' sanguis Regi devotus Ibero<ref>Iberus fluvius Hispaniae apud Cantabros ita dictus, teste Eustachio, a Rege ejusdem nominis.</ref>, {{Versus|30}}Edidicit nunquam sordida castra sequi. Nequidquam excurHs: fallendo ponis amictum, Ignotusque novae signa cohortis agis. Jamque sacer miles Serratae ad Virginis sedem In nova devotas porrigis arma manus. {{Versus|35}}Cannaba vestis erant, praecindii funibus artus: Inque manu peditis fraxina virga fuit. Inque gradu propero Manresae fusus in urbem Diceris: ille tibi quam locus asper erit? Hei mihi! qualis eras? quantam diversus ab illo, {{Versus|40}}Cum premeres Gallos Marte favente duces. Caesaries spisso stabat neglectta capillo: Sordidaque oblongo creverat ungue manus, Terra totus vel stramen erat: scutella, supellex: Fercula, quaesit voce precante cibi. {{Versus|45}}Quin etiam parco fregisse severior esu Diceris, et longa pollida membra siti? Adde flagris laceros artus, taboque fluentes, Membraque vulneribus sanguinolenta suis, Caetera quid memorem? potuit fregisse gigantem {{Versus|50}}Poena: tibi levior, quod male credis, erit? Scilicet hinc stomachi dolor ingruit; inde petuntur Semina morborum, qui tibicunque nocent. Sed bene consuluit ''Loiolae'' mitis Ibero Gallia: non iras semper et arma movet. {{Versus|55}}Mitteris huc, patrii vocat indulgentia caeli: Desine jam varias morbidus ire vias. Hoc socii suadent, suadent oracula Divum; Hoc et iter Divus carpere jussit amor. Jamque propinquabas Bojani<ref>Bajona, quam veteres Aquas Augustas appellabant, Galliae portus, Cantabriae, quae Ignatii patria erat, adjacens.</ref> ad littora portus, {{Versus|60}}Qua jacet opposito Cantabris ora solo, Ivit in occursum conjux comitante caterva: Nil tamen occursu praestitit ille suo. Scilicet obsistis, prece inexorabilis ulla, ''(versus deest?)'' {{Versus|65}}Quid facis? heu! morbi quid, Patrue, semina nutris? Ille locus sanis pestifer esse solet. Huc (rogo) flecte gradum, patriosque revise penates: Et tibi si non vis parcere, parce tuis. Quid (nisi te reddas) tellus jactabitit Ibera? {{Versus|70}}Quid de te poterit patria tota loqui? Hinc ''Loioleae'' nigrescent stemmate cerae, Turpiter admissa deteriora nota. Dicetur: domus Heroes quae praebuit olim: Heu! modo quam viles sustinet illa viros! {{Versus|75}}Quod si vana queror; si certo currere fixum est, Quaque subis rapido subdere calcar equo. Patrue, pone modum: peregrinos excute sensus: Hic certe, quo sis officiosus, habes. Sunt mihi, quos fudi partu felice gemelli {{Versus|80}}''Lojolae'': gemini, qui doceantur, erunt. Quam mihi dulcis erit certaminis hujus imago, Cui stimulum pugnae parva tabella dabit. Ille Dei praecepta decem numerabit: et ille Crimina Septeno jure timenda sono. {{Versus|85}}Si tibi tantus amor,pueris prodesse: docendi Cur ista careat parvulus arte nepos? Quin etiam quando patientis imagine Christi Tangeris, Solymi nuper ab urbe redux. Nos dabimus, quod ames: et moesta picta tabella {{Versus|90}}Septenis flebunt patria septa locis. Te duce visemus positas ex ordine sedes: Combibet et lacrimas qualibet ara meas. Qualis ero, Patrui quando narrantis ab ore Pendebo, et mecum tota paterna domus? {{Versus|95}}Monstrabis Christique vias, collesque propinquos, Et loca postremo pressa, repressa pede. Hic oleis qua surgit apex, orare solebat: Dormiit hic Simon proditor inde ruit. Proximus hinc urbi stat Golgotha collis: in illa {{Versus|100}}Ah meus, o! (dices) colle pependit Amor. Siccine, pro facinus! Christus rapiatur ad aram? Hostia pro culpis concidat ista meis? Parce precor, Jesu: peccavit ''Lojola'' crimen Sed tua vox illo diluit omne loco. {{Versus|105}}Forsitan adjicies, quod Olivi vertice montis Videris impressos dum subit astra, pedes. Quin etiam qua stent dextrae vestigia plantae, Spectet ut occiduas planta sinistra plagas. Quid mihi tunc animi? quae non incendia volves? {{Versus|110}}Si mihi nunc lacrymas haec, quoque scripta movent. Plurima forte premes: nec enim quid feceris isthic, Nec mihi, quae passus dura, referre voles. Sed bene, quod, dubio quantumvis murmure, ferris Exceptus<ref>Dum ad montem Olivarum redit Christi pedum vestigia accuratius inspecturus, a Barbaro duriter inde retrahitur.</ref> dura, sicut ab hoste, manu. {{Versus|115}}Attamen ut levius sentires verbera Christus Anteibat rigidae luxque fomesque viae. Hoc mihi (sic nescis) facit indulgentia Jesu: Cum reditum instrueres, ipse praeibat iter. Adde quod Solymis quae te raris extulit oris, {{Versus|120}}Quae caperet portum de tribus una fuit<ref>In reditu parva et male compacta navi vectus Hispaniae portum attigit, duabus altis, a quibus repulsus fuerat, naufragium passis.</ref>. Altera vesano subsidit naufraga ponto, Altera arenosis cessit adacta vadis, Nil agimus? frustrane mihi sic militet aether? Militet et saeva turbidus Auster aqua? {{Versus|125}}Flecte animum, modicumque indulge, Patrue, nepti: Cur modo vis patrii cedere rursus humo? Italiam denos tecum pepigisse sodales Asseris; haec voti meta terenda tui. Quo ruis? obstat hyems: gravidos nive conspice montes, {{Versus|130}}Et juga securo non adeunda pede. Huc quoties oculos verto, (vertoque frequenter) Frigidior glacie serpit in ossa pavor: Quid? quod, ut et pelagus suadet retinacula solvi: Multa tamen Medius<ref>Mare Medtterraneum, per quod navigans non sine periculo Venetias appulit.</ref> tristia pontus habet, {{Versus|135}}Incubat classis<ref>Aenobarbus Turca ea loca, et littorum flexus piratica infestabat.</ref> metuendo Turcica ponto: Heu! quantum saevi turbinis ilia vehit! Utque tibi nil Turca mali moveatque, feratve. Saepe illic versas concitat Eurus aquas. Palleo, venturi<ref>Tempestate coorta, lacera et quassata fluctibus navi difficulter evadit Ignatius.</ref>, quantumvis ignara pericli: {{Versus|140}}Paeneque cum dextra charta tremente tremit. Quicquid id est, (precor o!) si stat victoria tecum, I, quo te Dius, patrue, ducit Amor. Agnosco, crimenque fuit voluisse morari, Propositum duce quod Numine carpis iter. {{Versus|145}}Da veniam fassae: quamvis et caetera desint, Fas mihi sic saltem dicere Voce, Vale. Interea mecum conjux, prolesque gemella, Sospes ut evadas, ut valeasque, rogant. Atque utinam, patriis quoniam te sedibus effers: {{Versus|150}}Dicaris toto maximus orbe Pater! </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola II. <br>Xaverias Jasso parenti.== ''Argumentum'' ''Cum ''Franciscus Xaverius'' Lutetiae Parisiorum operam studiis daret, scientiarum simul tuenda apud aequales nobilitatis avidus, extra modum sumptu prodiret: factum est, ut ejus parens ''Joannes Jassus'', qui eum ex ''Maria Xaveria'' nobilissima conjuge postremum liberorum tulerat, de eo abs studiis revocando apud se statuerit. Quod ubi primum ''Xaverii'' soror, quam ''Xaveriadem'' hic vocamus (agebat autem ea Gandiae sacrarum Virginum Antistitam, quas ob summam vitae asperitatem Discalceatas appellant) intellexisset: ad patrem ''Jassum'' hanc Epistolam scribit. In qua illum operose monet, obsecratque, uti ''Francisco'' fratri Parisiis ingenium maximis scientiae artibus excolenti, affatim omnia suppeditet.Quippe edoctae divinitus (nam et ob eximiae sanctimoniae meritum prophetico spiritu a Deo donata erat) illum ''Ignatio'' duce, Novi orbis, ultimique Orientis Apostolum destinatum: per occasionem de iis, quae ''Xaverius'' postmodo in India acturus, passurusque erat, praecipua quaedam edisserit. Movere hac simul quam de filiae sanctitate conceperat opinio, parentis animum: impulitque ut nulla in re ''Francisco'' in studiis agenti deesset, uti nec defuit. Extant hae litterae in Xaverio Castello, utique vaticinationis testes quam suo tempore comprobavit eventus. Turselinus lib. i. vitae cap. 2. Orlandinus Hist. Societatis lib. i. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Xaverias symbolum.jpg|450px]] Ut antliae aqua eo largius confluit, quo tunditur: sic et liberalitas ''Jassi'' Parentis in Franciscum filium, olim familiae, atque orbi ingentem fructum datura est: siquidem ab his ''Xaverii'' studiis salus Japonum, Indorumque pendebat, Jure igitur hic apponas, quod antliae: </poem> <hr> '' Semper major erit: quantum se effunderit unda.'' <hr> <poem> Quae tibi nunc Genitor reddetur Epistola claustris Prodiit; et licita prodiit illa via. Ire coegit Amor, fratrisque, hominumque, Deique, Tu natae frater vota sororis habet. {{Versus|5}}Nostin’? an, heu! ''Xaveriados'' mihi nomina quondam Exciderint animo forsitan illa tuo. Perlege, ''Jasse'', parens: amico et perlege vultu, Quod tibi fratris amans filia mittit opus. Fama<ref> Lutetiae Parisiorum urbs celeberrima, ubi studiis vacabat Xaverius.</ref> Lutetiaca nuper properavit ab urbe {{Versus|10}}Fausta quidem, at votis durior illa tuis. ''Xaverius'' Sophiae per amata cacumma tendit: At patrias una largius haurit opes. Nunc petit ex aliis alias: quo volvimur; inquis, Pauperies illa saepius arte subit. {{Versus|15}}Non ego tot Sophiam nummis, opibusque requiro: Nec dubito doctus, dives an esse velim. Stat juvenem revocare: patrisque haec littera sensus Perferat, et modica transvolet ille mora. O! dolor, o! quid agis? cela Pater optime, quantae {{Versus|20}}Pauca per has nescis damna petantur opes! Forsitan hic summos cleri mediteris honores, Quodque vehit secum sacra tiara decus? Falleris: ah! sese frater maioribus aptat: Nuntius ille novi, victor et orbis erit. {{Versus|25}}Neve putes tantum vanae praeconia votis; Accipe, sed tanquam vaticinantis opus. Transierat (memini) ter senis messibus aestas, Et ter sena novo fluxerat uva lacu. Annorum fratri fuit haec mensura: colorque, {{Versus|30}}Ut species mentis, candidus oris erat. Veste nova, sed quae corpusque animumque deceret: Si quis quid Gallis mandat, abimus, ait, Quin etiam claustris tum proximus, ultima frater Adjecit verbis haec quoque verba meis. {{Versus|35}}Chara soror, fratris si quae tibi cura supersit, Si remanet nostri non abiturus amor. In mea fer lacrimas conamina, vota, precesque; His Germana tibi saepe juvandus ero. Dixerat haec abiens: abeuntem prosequor ore: {{Versus|40}}Excipit hinc fusas saepius ara preces. Hic ego cum starem nuper sub solis obortum: Cum pallent primo sidera pulsa die. Altaque conceptis sine corpore gaudia formis Mens sibi fingendo carperet intus iter. {{Versus|45}}Nescio quae visa est dubiae sub imagine lucis Extendi in longas area lata vias. Pro segete in campis circum crescebat oriza<ref> Orizae satio et usus apud Indos pro frumento est.</ref>, Plurimaque ignoti stirpitis arbor erat: Tecta levi cultu: tectisque simillima templa {{Versus|50}}Horrida per fumos haec quoque facta suos, Hic Pagodum<ref name="amida"> Nomina idolorum, quae apud Indos et Japones celebrantur.</ref> sedes, Fotoci<ref name="amida" />, Xace<ref name="amida" />, Amidaeque<ref name="amida" />: Nomina sunt ipso barbariora loco. Plurima gens illic circum fuligine tincta. Ad fuligineos tendere visa lacus {{Versus|55}}Ut vidi, indolui: tacitoque pectore dixi; Turba virum lacrimas exigit illa meas. Exigit illa preces: cur sic ruit acta sub umbras Ut miseros nossem, Japon et Indus erant. Haec ego dum meditor sensum fugere tenebrae {{Versus|60}}Nox quoque suffuso cedere visa die: Lucis id accessu (liceat mihi visa referre) ''Xaverius'' primo limine frater erat. Hinc tranare amnes, latisque excurrere campis Coepit, et in varias concitus ire vias. {{Versus|65}}Illinc et pueros tinnitu cogere nolae<ref> Xaverius per plateas pueros campanula ad Catechismum cogebat.</ref> Coepit et insolitas spargere fontis aquas. Nunc aras raptare solo, Pagodasque cremare, Caeteraque aggestis lignea signa focis. Et (bene si memini) ''Franciscum'' tota sonabat {{Versus|70}}India? cum nuptis, cum senibusque puer. Haec ubi: Germano votis gratamur, et illuc Moturo placidas esse precamur aquas. Quidquid id est, longo concurritur aequore: multa Quaeque feras (dixi) tristia, frater, habes. {{Versus|75}}Nec retuli falso: curvo te corpore vidi: Sarcina<ref> Saepe sibi visus est per quietem morionem Indum suis gestare humeris.</ref> cui dorso decolor Indus erat. Qualis eras, Germane, ista sub mole! ferebas, (Si bene conjicio) teque ferebat onus<ref>Fit allusio ad dictum D. Aug. lib. 3. Confess. c. 9. ''Amor meus pondus meum: eo feror, quocunque feror.''</ref>; Tela, arcum, pharetramque gerit niger iste Cupido: {{Versus|80}}Postmodo sed lotus Candidus, alter erit. Te quoque<ref> Ad Molucas Insulas naufragium patitur.</ref> conspexi diffracta puppe per undas Jactantem tumido brachia lenta mari. Nec tibi caussa metus gens Maurica<ref>Barbaros atque efferatos Mauricensium animos excolit, spreto veneni ac vitae periculo.</ref> spargere quamvis Dicitur infida dira venena manu. {{Versus|85}}Heu! Pagodas<ref> Multis Pagodarum sagittis appetitus per prodigium illaesus servatur.</ref> timeo: gens est feralis ab arcu: Sed fugies jussum missa sagitta locum. Saepe sub ambusta sudantem vidimus ora; Saepe gelu<ref> Itinere Meacensi in Japonia.</ref> nudos diriguisse pedes. Utque fit hoc verum, Genitor: praedicere casu {{Versus|90}}Attinet, et certa dicta probare nota. Pendula ''Xaverio''<ref> Crucifixi in arce Xaveriana effigies prodigiose sudat, quoties Xaverius in India laboribus solito amplius exercetur.</ref> Christi stat lignea Castro Effigies patriae laus pietasque domus. Saepius hoc coram ''Franciscus'' voce manuque Dicitur et flexo vota tulisse genu. {{Versus|95}}Crede mihi plus est, quam quod videatur imago, Mistaque cum Christo symbola frater habet. Nam quoties mediis frater cruciabitur Indis, Et Christi toties perpluet ora liquor. Tempora fac numeres: quoties fuderit imago, {{Versus|100}}''Xaverii'' toties signa dolentis erunt. Plura quid attexo; geminus quantumlibet orbis, Non tantum, ut tantus condoceatur, habet; Damna quid ergo tuae Genitor, vereare crumenae? Mitte, precor, missae sic bene dantur opes. {{Versus|105}}Nec tibi sola isto venio pra munere supplex: En jacet ante tuos India tota pedes, Consule dilutis<ref> Parvuli, quos baptismo lustratos ad caelum transmisit.</ref> quid turba minutula noxis Mussitet: hic nobis erudiendus, ait Sic faveant Superi! Sic oret Japon et Indus {{Versus|110}}Adjungant votis et sua vota meis. Sic bene ''Franciscus'' totum circum ambiat orbem: Nec (''satis est'')<ref> Satis est Domine, satis est: ita subinde ob caelestium deliciarum abundantiam exclamare solitus Xaverius.</ref> genitor, proferat ille ''Satis''. Interea frater carae memor usque sororis Vive, licet varias usque ferare plagas, {{Versus|115}}Ibis? (et hoc vereor) patrios, Germane, penates Curaque nec matrem<ref> Indiam petens, ne matrem quidem salutare dignatus est, quamvis mn non longe a paternis aedibus iter caperet.</ref> visere forsan erit. Quidquid erit, genitor, magnae praeconia famae Totus et exiguo pendet ab aere Japon. Incipe sic sacras titulis augere tabellas, {{Versus|120}}Inque fidem versus quatuor una ferat. ''Xaverius ''victor'', ''victorem'' Lojola ''fecit'': ''Jassaeus''que parens, ''Xaverias''que soror. '' Lojolides ''pugilem castris adscripsit Jesu'': ''Ille dedit nummos, addidit illa preces''. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola III. <br>Francisca de Jesu Borgiae. == ''Argumentum'' Franciscus Borgia ''ex Marchione Lombasii Dux Gandiae Quartus, inito cum Leonora Castria, illustrissima ex Lusitanorum genere femina, conjugio: multa prole et honoribus apud Carolum Quintum Imperatorem auctus est. Sed cum ad funus Isabellae Imperatricis, cujus Toleto Granatam transvehendi cura commissa erat, divinitus tactus, jamque rerum humanarum, et gloriae fluxae pertaesus, nova Deo serviendi consilia captaret: ferunt a Matertera, quae ad Coenobium S. Clarae Gandiensis commigraverat, ibique Antistitam gerebat, per Epistiolam commonitum, ut constanter ageret. Et vero ne incassum haec movisse plerique existimarent, constat eam divina revelatione atque ostento didicisse, quidquid ''Francisco'' Duce ac Nepote, ad Caesarei cadaveris conspectum gestum fuit. Quod ipsum hac Epistola significat; qua et eum multis rationibus cohortatur ad propositi constantiam: simul praedicens fere, ut Societati Jesu, cujus ''Ignatius'' auctor ac parens erat, nomen adjiceret: inultaque ad praeclara in eo ordine pro Dei gloria, et proximorum salute aggrederetur. Attingit autem et Aviae obitum, quae pariter inter Coenobii Gandiensis claustra ''Mariae Gabrielae'' nomen asctitaverat: cujus affectu monitusque salutaribus ipsemet ''Borgia'' multo maxime profecisse saepe testatus est. Materterae nomen, quod ante Isabellae fuerat, ''Franciscae de Jesu'' concessit: quo et hic utimur. Neque vero eorum, qua supra de ''Francisco'' attigi, eventus fefellit. Quippe in Societatem primo indeque ad summum in ea imperium et Praefecturam assumptus, Praepositi Generalis Tertii titulum praeclaris editis facinoribus implevit. Accessit Santcimoniae non vulgaris fama, qua etiam miraculis inclaruit: quo factum est, ut ab ''Urbano VIII.'' Pont. Max. Beatorum numero solemni ritu adscriptus sit. ''Anno 1624. Ribadeneira lib. i. vitae ejus cap. 7. Orlandinus Hist. Societatis lib. i. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Francisca de Jesu symbolum.jpg|450px]] Formositas oris, quam multi misere depereunt, nihil aliud quam larva est. Hanc in Isabellae Imperatricis funere agnoscit ''Borgia'', ingenti suo bono. Quippe hinc doctus verissimum etiam hic esse, quod ad larvae naturam spectat. </poem> <hr> ''Altera proponit conspectibus, altera celat.'' <hr> <poem> Gandia quae sacras claustris fovet alba columbas, Hoc consanguinei mittit amoris opus. Perlegis? inque tuos successit Epistola vultus? Perlege: quod cupias, quodque sequaris, habes. {{Versus|5}}Scilicet ipsa tuam didici Matertera mentem Cum tibi Caesarei funeris horror erat. Vera loquor, paucisque tibi perscribimus acta: Insolitus quando pectora flexit Amor. Lux<ref>Toleti Ηispaniae urbe in Tarraconensi tractus, ubi per id temporis comitia Regia, non sine plausu ac laetitia ab Imperatore agitabantur.</ref> fera Caesareis surrepserat orta triumphis {{Versus|10}}Formosum tenebris implicitura caput. Morbus adest (dolor, o!) carae insidiator Elisae<ref> Elisa idem ac Isabella, quod nomen erat Impetatricis.</ref>: Ille tibi, Caesar, quam ferus hostis erit! Nec mora, grassatur: torrentur febribus artus; Regiaque extremus corpora languor habet. {{Versus|15}}Ergo ubi succubuit: gemebundo pectore Caesar ''Lambaside''<ref>Lambasides a Lambasio Marchionatu, a quo Borgia primam appellationem sortitus est.</ref>, conjux optima vixit! ait. Tu funus curato celer, patrioque sepulcro Defunctae carum conjugis effer onus. Pergis: et ut primum Granatae<ref>Granata urbs in Hispania ejusdem Regni Metropolis, nec non Regum sepulcro nobilis.</ref> constitit oris {{Versus|20}}Claudendum aggesta triste cadaver humo. Jamque fides<ref>Juramentum sollemne, quo cadaveris Regii fides adstruerur.</ref> petitur, corpusque exangue patescit: Exuvias carae vix bene noscis Herae. Scilicet ora prius nivibus certantia primis, Labraque purpureas vincere nata rosas. {{Versus|25}}Exedit livor, taboque liquentia putrent? Nec remanet formae, qui fuit ante, decor. Quid facias? ''Francisce''? stupes: lacrimisque coortis, Diceris in coepto ter siluisse sono. Postque morae modicum: quid enim jurabimus? inquis: {{Versus|30}}Abstulit haec sensus tristis imago meos. Quicquid id est, Isabella fuit! dolor obstruit ora? Et tua vix lacrimas lumina jussa tenent. Mox ubi fas, actae post Justa sacerrima pompae, Interiora domus, et sine teste, subis. {{Versus|35}}Ipsa ego te (credat quisquam) te subsequor isthuc: Mente tamen, vultus non aditura tuos. Omnia clarescunt, nullus fovet angulus umbras: Et tua (crede mihi!) pectora nuda patent. Mensa fuit, stabatque Dei pendentis imago {{Versus|40}}Tristis et obtusis sanguinolenta genis. Protinus hac coram labiisque oculisque solutis? Diceris in tales prosiluisse sonos. Quid facimus, pie Christe? cui placuisse laboro? Quae modo servitiis meta, modusque meis? {{Versus|45}}Ergo etiam magnis pereunt de Regibus orti? Summa nec Austriacos Justa verentur avos? Heu! Ego te qualem vidi, Regina: decore Quae prius illicium totius orbis eras. Nunc ubi frons,oculi, facies? ubi lactea cervix? {{Versus|50}}Binaque purpureis picta labella rosis? Quo decor omnis iit? spectavi corpus: in illo Qui fuit, ah! vultus non erat ille tuus. Ergo sic morimur? sic Regum purpura livet? Inque redit putrem Caesaris uxor humum? {{Versus|55}}Serviimus quondam; sed et hac peccavimus arte: Caesaribus potior Christus habendus erat. Parce precor, pie Christe arctis quem stringimus ulnis: Pectoreque affusus quod modo stringit Amor, Parce precor, binosque oculis, sine currere fontes: {{Versus|60}}Saepe per has ingens culpa lavatur aquas. Poenitet admissi: tuus o! tuus optime Christe ''Franciscus'' semper, ''Borgia'' semper erit. Talia dicebas: praesens quoque mente precabar, Et tua sum votis vota secuta meis. {{Versus|65}}Eloquar? an sileam? nec scribere cuncta licebit? Inque tua aspectus flectere vota meos? Eloquar: ut tacito demissa Modestia vultu Abnuat; indulgens scribere cogit Amor. Cum sic perfusus lacrimis, gemituque jaceres, {{Versus|70}}Et premeres posito frigida faxa genu. Adstitit in rubea spectandus imagitne Christus, Et tibi porrectam tradidit ille manum. Quin etiam ostentans plures sua castra secutos: ''Borgia'', pone metum, tuque sequeris, ait. {{Versus|75}}Quid te mors cruciat? quid carae funus Elisae? Vivit<ref>Cognovit Francisci Matertera Imperatricis animam expiatoriis ignibus celeriter ereptam, ad caelum evolasse.</ref>, et ultrices transiit illa rogos. Dixerat: atque oculis blanda nictantibus arsit, Et novus a Christo fluxit in ora rubor. Ergo agedum, ''Francisce'', animum majoribus apta, {{Versus|80}}Lojolides facti nobilis auctor erit. Ille reget, flectetque animos, modicoque libello<ref>Libello exerciciorum cujus ipsemet Borgia approbationem a Paulo III. Pontifice impetravit anno 1548.</ref> Erudiet promptas ad nova bella manus Neve reformides Veneris perrumpere castra, Castaque seposito bella movere toro. {{Versus|85}}Concedet Leonora<ref>Leonora Borgia conjux fato eripitur, quo ipse in religione Deo servire possit.</ref> tibi, quam diligis, uxor: Quin etiam fatis officiosa suis. Flebis, et extinctum lacrimis dignabere corpus? Et mortis, dices, huic ego causa fui. Sed volet hoc pietas, et qui tibi militat ardor: {{Versus|90}}Invidiam noxae detrahet ille tuae. Quidnam agimus? bellone pigrum Matertera flectit? An contra admisso tergora pulsat equo? Ut fuerit, faciam: dum Christo proelia cedant, Et sacer egregio Marte triumphet Amor. {{Versus|95}}Care nepos, propiorque mihi jam nomine<ref> Quippe qua Isabellae nomen Franciscae de Jesu commutaverat.</ref> factus, I bone, quo Jesu te pius ignis agit. Mente licet Stygios verseris saepe per ignes, Flamma<ref>B. Borgia frequens erat in meditatione inferni: ajebatque se ad istum rogum, amoris in se divini ignem accendere.</ref> rogi flammas aggeret illa tuas Haec mea sunt, sed et haec aviae<ref>Maria Henriquez, quae exinde Coenobio itidem D. Clarae Gandiensis adscripta, Mariae Gabrielae cognomentum sibi adscivit.</ref> pia vota fuere, {{Versus|100}}Qux tibi praeceptrix, quae tibi mater erat. Ah! quoties monitis annos tibi sedula finxit? Seu puer, aut juvenis, virque, paterque fores. Nec siluit moriens: uda si fusus in herba Fluminis ad ripam concinit albus olor. {{Versus|105}}Ergo age, sume animos: magni patet area belli: Injice non timidos in nova castra pedes. Si nescis, isto crescit quoque laurus in horto. Vinctura emeritas, nec sine luce, comas. Neu mala sim vates: quod dat tibi Gandia nomen, {{Versus|110}}Vincetur, meritis (et sinet illa) tuis. Illa Ducem Quartum te redidit ordine Castris<ref>Fuit enim quartus Gandiae Dux, et tertius Generalis Praepositus Societ. Jesu.</ref> Loiolidum tu Dux Tertius alter eris. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola IV. <br>Honovinga Canisio.== ''Argumentum'' ''Habet Belgium quoque, quod de hoc Societatis primo saeculo glorietur: quippe et istud statim a principio illustravit ''Petrus Canisius'', vir doctrinae juxta ac sanctimoniae laude percelebris. Natus is fuit Noviomagi Provinciae Gueldriae, quam olim Sicambriam dictam volunt, primaria civitate anno salutis humanae 1521. eo scilicet, quo B. Ignatius de Loiola Societatis Jesu parens ad severiorem vitam conversus, militiae sacrae relicta profana sese tradidit: quam et ''Canisius'' tertio Confirmati Ordinis ingressus est. Puer matre orbatus cui ''Aegidiae Honovingae'' nomen erat, in Materterae (quam abs sorore ''Honovingam'' hic appello) curam concessit. Et vero haec multis precibus et consultis saepe eum juvit: quae compendio per Epistolam hic exhibemus, in qua ''Canisio'' nepoti de statu vitae consilium agitanti, nec non inter illecebras Noviomagi apud suos, ubi tunc erat, primam intra juventam, dubio, stimulum addit, jubetque bono esse animo, praedicens fore, ut brevi in novum quendam Sacerdotum Ordinem assumatur. Operae pretium mihi videtur majoris fidei ergo, ea verba hic addere, quibus, illa, etiam ante Societatis iis in partibus auditum nomen, divino Spiritu illustrata cum nepote contendit. ''Tu'', inquit, ''fili, cooptaberis in novum quendam Sacerdotum Ordinem, quem in Ecclesia sua ad reformationem ejus, ac multorum salutem parat Deus. Ego eos per visum vidi, et te ad eos adjungi. Graves erunt viri, docti, modesti, Deo pleni, animarum caritate praediti. Bono igitur fac sis animo et spe hujuscemodi te sustenta. Nam brevi potieris hoc dono''. Quaesitis ergo ad haec rationibus, imo et ejusdem ''Canisii'' primae pueritiae gestis, simul postea gerendis adhortatur, ut iis viris Christo vacaturus se adjungat: quod et fecit captato P. Fabri colloquio, qui Moguntiae tunc agebat.'' Orlandinus Hist. Societatis lib. 4. Sacchinus in ejus vita lib. 1. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Honovinga Canisio symbolum.jpg|450px]] Per canem vigilantiam, ac fidelitatem veteres Aegyptii significabant: interdum quoque impudentiam, juxta Homeri: κυνὸς ὄμματ' ἔχων. Tales et hi luridi ex haeretico grege, quos ''Canisius'' invadit, et fugat. Quam Verum de illo, quo de cane fideli! </poem> <hr> ''Damnum latratibus arcet. '' <hr> <poem> Qua prope te Vahalis<ref>Vahalis fluvius Noviomagum alluens Canisii patriam.</ref>, qua me prope Rhenus<ref>Rhenus fluvius, ad cujus ripam Arnhemium adjacet Gueldriae oppidum, ubi tum Honovinga Canisii Matertera habitabat secundo abs Noviomago lapide.</ref> oberrat, Vicinasque trahunt alter et alter aquas. Scribitur haec reddenda tibi mox littera: quamvis Forsan et a lacrimis humida facta meis. {{Versus|5}}Scilicet audieram dubium tibi pectoris aestum: Aestus et in lacrimas fluxerat ille meas. Attamen apposito chartam siccavimus igni, Quique meo flagrat pectore, juvit Amor. Scribe, ait, ''Honovinga'': tibi qui morte parentis {{Versus|10}}Transiit in curas, et tua jussa puer. Nunc juvenis vario, dubioque ''Canisius'' aestu Nutat, ut incerto puppis itura mari. Fac constet: nuperque tibi quae visa fuere, Deferat haec prompta scripta tabella nota {{Versus|15}}Protinus arripio calamum, mihi proximus adstat, Et face scribentem dirigit ales Amor, Tempus erat, lassos quo primam somnus in artus Serpit: et accensis ignibus astra micant. Adstabam clauso, mecumque relicta, cubili {{Versus|20}}Mox vespertinas compositura preces. Cum subito coram visa est descendere nubes, Candidus et nubi praevius Ales erat. In manibus frondes oleae, risusque per ora, Pacificum scires quod meditatur opus. {{Versus|25}}Hic ubi vibrati nebulam discussit oliva: Obstupui subitos ora tulisse viros. Insolita his facies, attonsi fronte capilli: Velabant imos pallia nigra pedes. Quemque vocent aliae vultum rigidumque trucemque: {{Versus|30}}Judice me, mixta sorte modestus erat. In dextra calami (calamos hastilia tradant) Jamque parant scriptis bella movere suis. Cuique sacrum ''Jesu'' rutilabat pectore nomen Igniti species pectoris illa fuit, {{Versus|35}}O! quantum gens illa factis operabitur aris, Cultoresque novos, officiosa dabit, His foedae fugient sub Tartara nigra phalanges, Virginitasque albis laeta redibit equis, Seu calamo fuerint, agitandave praelia voce: {{Versus|40}}Et calami, et doctae praelia vocis erunt. Quid? quod nostra istis vinces Germania castris, Colla gemens duro succubuisse jugo? Haec ego dum specto: subito se in lumine vidi Ad primos Mystae procubuisse pedes. {{Versus|45}}Primus erat turma (quantum reminiscor) in ista Nomine, Theiologo nec minus arte, Faber<ref>Petrus Faber primus Ignatii socius, qui tum per Germaniam tum per Germaniam animarum saluti vacabat: quem Moguntiae agentem, primum Canisius adiit, ut in argumento dictum est.</ref>, Hunc petis amplexu: pullaque in veste sodalis Pullatos auges ad nova bella viros, Ergo age, perge nepos istis te jungere castris, {{Versus|50}}Devotaque move fortia bella manu. Si heue conjicio magnae praeludia pugnae, Et faciles aditus prima juventa dedit. Scilicet annorum prima, incunabula Christus Surripuit, versus ad pia facta jocis {{Versus|55}}Nil tibi cum nucibus, longae nec arundinis usu: Nec teretes cura est exagitare trochos. Privatas pictis aras decorare tabellis, Saepius et Mystam fingere, lusus erat. Parvula sacra facis, dicisque precantia verba: {{Versus|60}}Accumulant jussas turba pusilla preces Et modo voce puer, pueros modo fonte piabas: Ista rudimenti signa fuere tui. Quid? quod et in teneros saevisti funibus artus Membraque portandas didicere cruces? {{Versus|65}}Caetera cur sileam? nec enim meminisse nocebit, Patrasti parvus qualiacunque puer Saepe, orbi quando jejunia verna redibant, Cum furit Ogygio<ref>Ogygius Bacchus dictus est ab Ovidio, et temulentiae Deus a Poetis habitus. Noviomagum reversus ad nuptias contrahendas sollicitatur: proposita Juris Civilis, in quo parens ejus Iacobus Canisius excelluerat, agitatione.</ref> concita turba Deo: Cum passim turpesque joci, madidaeque popinae, {{Versus|70}}Et resonant foedis compita fracta sonis. Tunc ego te didici solis radicibus usum. Oraque gustato continuisse mero. Increpuit mater: quid agis? quid saevior, inquit, Dura, ''Canisiade'', nec tua bella moves? {{Versus|75}}Haec permitte viris, quibus est robustior aetas? Ossa tibi, puri caetera lactis habes. Protinus illacrimans scelus ah! scelus optima mater, (Si nescis) caecos ducit in arma viros. Arma illis Bacchus positus ferventia mensis: {{Versus|80}}Arma illis Paphiae tela facesque deae. Ipse ego non plorem? dapibus neque parcius utar? Nec mihi sit fuso gratior unda mero? Da veniam, mater; licitae patet area pugnae; Hic puer, et miles, victor et esse potest. {{Versus|85}}Talis eras: quid nunc dubio certamine nutas: Si pridem est puero laurea parta tibi? Scimus: blandus Hymen tacitis tibi siccat ocellis. Propositoque Themis<ref>Themis Justitiae praeses habita; nam teste Festo θέμις idem quod fas.</ref> te trahit alba foro. Crede mihi, latet hic fallacia saepe sub herba, {{Versus|90}}Saepe per et placidas saxa petuntur aquas, Ergo age, quaere viro: illis te junge Sodalem: Materiem, qua sis obsequiosus, habes. Nec male vaticinor: totos saevire per agros, Fama est, et rabidas ire, redire feras. {{Versus|95}}Infremure lupi circum praesepia! Rhenus<ref>Rhenus Germaniae fluvius.</ref> Audiit, et gelidis palluit Ister<ref>Ister sive Danubius amnis celebratissimus Germaniam longo tractu, Austriamque alluens.</ref> aquis. Quid cessas? Stygias urge latratibus umbras: Inque fidem veram Nominis<ref>Canisius juxta nominis Etymon et gesta ''Canis Austriacus'' ab Haereticus dictus. Sacchinus in vita lib. I, n. 10.</ref> adde notam. Usque reor, facies: istud Matertera poscit; {{Versus|100}}Haec in te titulum, juraque matris habet. Illa mihi moriens, soror o! soror optima, dixit, Abstrahor: appliciti foedera junge manu. Quem (rogo) nunc parvum patrique tibique nepotem Linquimus, in curas transeat ille tuas. {{Versus|105}}Scilicet ille tibi, caste, Germana, MARIAE In castas artes erudiendus erit. Annuimus voto, lacrimisque per ora profusis, Nil illi potui dicere, praeter, erit. Ex hinc vota frequens, et verba frequentia fudi, {{Versus|110}}Et tibi quod mater debuit esse, fui. Caetera dent Superi; pullo sic nubis amictu Virginei<ref>Perpetuam atque illibatam virginitatem coluit.</ref> castas corporis abde nives. Scribere plura libet: tibi sed scribenda relinquo. Hinc calamo trames saepe terendus erit. {{Versus|115}}Cumque tibi tarde supremam neverit horam Stamine nec pullo, de tribus una soror. Forsitan hoc aliquis signabit marmora versu, Accola quem Rheni, posteritasque leget: ''Hac jacet exanimis, recubatque'' Canisius ''urna'' {{Versus|120}}''Quem stupuit gelidus Rhenus et ister aquis.'' ''Depositos cineres lugens Germania servat,'' ''Ingenium libri: spiritus astra tenet.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola V. <br>Kostka Deiparae.== ''Argumentum'' ''Stanislaus Kostka illustri apud Polonos genere oriundus, cum adulescens in Societatem Iesu admissus esset, primo ipso tyrocinio tanto animi sensu actuque in divina ferri coepit, ut saepe saepius inter orandum madefacta lintea aestuanti pectori applicanda forent; porro crescente in dies amoris incendio idque impatientius iam ferventi Stanislao evenit, ut sub festum Assumptae in caelum Virginis (quam ut matrem tenerrime amabat) mira animum hinc migrandi ad caelum cupiditas incesserat. Quocirca composita hac epistola Mariam orat, ne desiderium suum ultra differat frustreturve; quominus proximis apud caelites triumphis intersit. Neque profecto incassum vota recidere: quippe post paulo febre correptus est; quae tametsi lenta primum, eo tamen sensim paucosque intra dies invaluit, ut de tantis (?) visceribus adolescentem anno aetatis circiter vigesimo terris ereptum caelo transmiserit ipsa Assumptae in caelum Virginis sacra nocte anno Christi 1569.'' Franciscus Sacchinus in eius vita. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Kostka symbolum.jpg|450px]] </poem> Quid navem sagittamque tenso funi laxatam intueris? Illa in portum, haec in caelum tendit: non aliter Kostka amore igniti impatiens ima detrectat, caelumque animo petit; quo Maria, quam, ut Matrem, unice diligebat, recepta est. Adeo de tribus istis verum quod cecinit Vates: <hr> ''Nequeunt laxata teneri''. <hr> <poem> Da veniam, caeli decus augustale, MARIA, Si tibi nunc a me littera scripta venit. Scribere jussit Amor (caelo licet omnia noris.) Impulit is timidas ad sua jussa manus. {{Versus|5}}Substitimus primo: calamum pudor ipse retentans, Quid tibi nunc tandem, Kostka, paratur, ait. Verte alio mentem, precibus contexe coronam; Gratior est Dominae texta corona tuae, Quid faciam? adversum hinc amor, hinc reverentia pugnant; {{Versus|10}}Haec calami cursum supprimit, ille movet. Ut scribam; vereor praefigere, Kostka Parenti. Sis mihi cara licet, plusque parente parens. Urimur? O bona Diva, et (si licet) o bona Mater, Urimur: o! quanto pectus ab igne calet, {{Versus|15}}Lintea traduntur frigentibus humida lymphis Lintea sed flammas non domitura meas Quod facitis, dixi, gratum est, sed inutile nobis, Non profecturas quid mihi fertis aquas; Exterius gelido corpus perfunditis imbre: {{Versus|20}}Attamen interius, quo cremor, ignis adest. Optavi quoties velut igni lampas edace, Deficere ante aras, o mea Diva, tuas! Optavi quoties, ut, quae tibi sacra micabat Taeda, foret vitae terminus ille meae! {{Versus|25}}Optasse hoc licuit: taedae consumitur ignis: Majus at in nostro pectore robur habet. Eloquar? an nostrae nunc est opus indice flammae? Nec tibi sat noster cognitus extat amor? Proxima lux oritur purae spectabilis aurae: {{Versus|30}}Suscitat ardores proxima pompa meos. Haec tibi, qua fugeres terras, fuit ultima, Virgo: Qua caelum peteres, prima sed illa fuit. Fingo animo plausus, laetoque sonantia caelo Tympana: mille tubas audio, mille fides. {{Versus|35}}Aligeri circum volitant fulgentque ministri. Et fervet tota caelica pompa via. Pars Arabum complet nebuloso compita fumo, Pars liquidum strato lumine vestit iter. Emicat ante alios juvenum lectissima turba: {{Versus|40}} (Sic nobis pompae fingitur umbra tuae) Caesaries, illis purum flavescit in aurum, Oraque formoso candidiora die. Ornat palma manus, humeros bombycina vestis. Pallaque non tactas vincere jussa nives. {{Versus|45}}Pone subis: vivis certat tua palla pyropis, Et superat, quidquid gemmifer orbis habet. Fallimur: hoc oculi vitium est: abscedite gemmae: Plus fatis aurata conspicienda coma es. Illic, castus Amor pulchra statione moratur. {{Versus|50}}Aurea deque tuo spicula crine legit. Quid referam, quali raperis super aethera curru? Qualis hic auriga est, talis an alter erit? Non sic vectus iit, voluit cum splendidus aura Davides<ref>Salomon a Davide Patre, qui sibi ferculum seu rhetam triumphalem magnificentissime extruxit, et hoc, ut habet Scriptura Textus Cant. 3. propter Jerusalem.</ref> Solymas conciliare nurus. {{Versus|55}}Non sic aerio raptus qui turbine<ref> Elias Propheia, qui curru igneo in caelum raptus est, Lib. 4. Reg. cap. 3.</ref> vates Dicitur ignitis isse per alta rotis. Nempe humero Matri Natus subit: ille parentem Sustinet, et famula ducit ad astra manu. Quidquid id est; farine licet? tuus ille lacunam {{Versus|60}} (Si nescis) aliqua parte triumphus habet Scilicet alta patent domitis Capitolia turbis: Captivo sine me, me sine, mater, abis? Ille ego sum: dulces haerent in corde sagittae, Meque tuos stricta compede vincis Amor. {{Versus|65}}Jamque per aethereos ferris Regina penates, Sub pedibusque micant sidera pressa tuis, Empyrei, qui summa patent penetralia, caeli Panditur occursu janua laxa tuo. O! ibi quot plausus! tibi quae praeconia certant? {{Versus|70}}Deficit hoc uno littera nostra loco. Dicite, vos nitidae, caeli gens aurea, Mentes, Dicite: adhuc ima Kostka tenetur humo. Saepe tamen, spectare juvat mea gaudia caelum, Fallor: et hoc uno pectora nostra dolent! {{Versus|75}}Nam quoties specto, toties incendia crescunt, Nequidquam lacrimis imminuenda meis. Scribimus interea: quid enim si temperet ignem, Leniat et quaestus dextera mota meis. At quanto mallem, cum scriberet, illa triumpho {{Versus|80}}Spargeret Elysias officiosa rosas! Aut etiam Angelicae quae promicat agmine turbae, Facundum digitis sollicitaret ebur? Disserimur votis, et adhuc tellure moramur? Munera ferre tamen qualiacunque juvat {{Versus|85}}Est locus extremo qua te formosior horto, Pendulaque aestivam vitis opacat humum, Illic formosa te sistis imagine, Virgo, Et quiddam templi textilis instar habes. Illic Loiolidum<ref> Νovitii Societatis Jesu; utique Loiolides, abs Ignatio de Loiola Fundatore dicti</ref> turba exiguissima laudes {{Versus|90}}Assolet et Dominae reddere vota suae. Vidi ego, qui violas qui candida lilia ferret, Plenaque purpureis rubra canistra rosis. Ivimus, et ternam Divae lustravimus aedem: Aede sub hac etiam plurimus hospes eram, {{Versus|95}}Esto veris honor spatioso floreat horto: At mihi prae reliquis angulus ille placet. Illic succrescunt dulcem maturius uvae, Mercedemque suae proximitatis habent. Quid? quod aves ista dicuntur saepe sub umbra, {{Versus|100}}Dulcius assueto perstrepuisse sono? Hic philomela, sacram starem cum nuper ad aram, Virgineos certans evoluisse globos: Non ego falsa loquor, celeri dum garrula voce Turbinat introrsum, poene canebat, Ave {{Versus|105}}Qulcquid id est, modici geritur res tota tabella? Altera sunt cantus, altera dona rosae Quin majora sequor'? caeloque effundor aperto Aurea, qua rutilum pompa praeivit iter? Mens petit alta quidem, sed corpore deprimor uno: {{Versus|110}}Ut levis aspersa pluma residit aqua. Angela, quisquis amas, et quisquis in aera<ref>Habacuc Propheta, qui e Palestina in Babyloniam per unum crinem capitis ab Angelo delatus est: prandium Danieli, qui in fovea attinebatur, laturus. Dan* 14.</ref> Vatem Diceris aetherea surripuisse via, Me quoque tolle precor, gravis haud ego sarcina: namque Aligerum Kostkam jam prope fecit Amor. {{Versus|115}}Si satis esse nequit, quo tollar in aethera, crinis: Me toto, si vis, corpore ferre potes. Annuit ille quidem: Dominae sed jussa morantur, Inquit: fac votis annuat illa tuis. Ergo ad te redeunt mea vota novissima Mater; {{Versus|120}}Quam nequeunt alii, tu potes, affer opem. Cur ego spectator vestrae non advolo pompae, Unus ut e multis pone pedester eam. Insequerer plausus, et longa per atria caeli Angelicum humani voce sonaret Ave. {{Versus|125}}Quin etiam Dominae, qua fas,vicinior irem, Et premerem sacrum Virginis usque latus. Quod si forte aliquis pompa spectator in illa, Quo propior tendit, diceret, ille puer? Crediderim ut dicas, mea Diva, suaviter illi: {{Versus|130}}Mitte queri, KOSTKA est: est meus iste puer. Parce tamen, voto si fors peccavimus isto: Non patitur fraenos, qui violenter amat. Quid? quod nec voto tantum, peccamus et ira, Quae mihi nescio quo pectus amantis agit. {{Versus|135}}Saepe (fatebor enim ) qui me nunc urit, Amorem, Comendi justas non habuisse faces. Ecquid amor (dixi) quid vitae flamina differs? Caetera concedunt ignibus, ista manent: Quin exile mihi, teneor quo corpore filum {{Versus|140}}Admoto propius lampadis, igne cremas? Saepius indignor repetitis ora madere Fletibus, lacrimas criminor ipse meas, Staminibus modicis astringor, aranea, texit Qualia, vel picti qualia Seres<ref> Seres Syriae Asiaticae populi qui ex arboribus tenuissimis filis detexunt, conficiuntque id genus panni, quod Sericum vocamus.</ref> habent, {{Versus|145}}Totque oculis fundo dudum lacrimantibus imbres Nec pereunt vita fila minuta meae! An quia vita mihi primo pubescit in aevo, Huc parcit saeva Parca<ref>Parcae, per Antiphrasin sic dictae, quod minimi parcant, tres sunt, quae mortalium vitae stamina dispensant, ut Poetae fabulati sunt; quarum nomina et officia hoc dicto circumferuntur: <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; Clotho colum bajulat, Lachesis net et Atropos occat. <br>Easdem Hesiodus canit, mortalibus, sive nascentibus hominibus conferre bonum et malum. <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; θνητοῖς ἀνθρώποισιν ἔχειν ἀγαθόν τε κακόν τε.</ref> tulisse manu Inferat: atque utinam ferali forsice telam. {{Versus|150}}Et resecet media flamina rapta colo. Et prope, ut invideam pubentis floribus horti, Quaque cito tenerae carpitur ungue rosae. Ipse ego permissa quoties hanc colligo dextra: Flos utinam vitae (dico) sit ille meae! {{Versus|155}}Cur sic non legitur primaevi Kostka juventa? Cur numerum lectis non facit ille rosis? Decerpi lucrum est: qui primo mane virebat Flosculus, interdum vespere laesus obit Vel gravis hunc aestas, vel turbidus opprimit imber: {{Versus|160}}Hei mihi! ne simili vulnere Kostka gemam; Cetera cur taceo? nuper, mea Diva, nitebas Flore novo castas impediente comas, Candida virgineo gestabas lilia serto, Quaeque regis domini, caelica sceptra manu. {{Versus|165}}Ut vidi, ingemui! tacitoque in pectore dixi: Certa, precor, fati sint ea signa mei! Dummodo sic, duro succumbat Kostka tyranno Japoniamque premat sanguinolentus humum. Sed facienda loquor: vellem quae facta fuere, {{Versus|170}}In nostras possent illa redire manus. Quid mihi, si natum dederis, velut ante dedisti, Deliciasque tuas, deliciasque meas? Non foret ille tibi pretio reddendus eodem; Nec lata quamvis (crede) rediret ope. {{Versus|175}}Amplexus premerem plusquam languente lacerto, Plusque Viennaea<ref>Adolescens Viennae Austriae dum studiis vacat, in morbum incidit; a quo tamen Virginis patrocinio, quae ei apparuit, et puerulum Jesum in ulnas tradit, brevi convaluit.</ref> vincula blanda mori. Caedere si vellet, contra violentior irem: Verbaque suppetias viribus ista darent. Vel duc me ad matrem; vel te, puer auree, sistam: {{Versus|175}}Non aliae nobis lege solutus eris. Scribere plura libet: sed qui mihi depluit imber, Impedit, et lacrimis humida charta meis. Caetera qui dicat Laurentius<ref>S. Laurentius Martyr, qui ei ex sortione menstrua Patronus obtigerat.</ref> inter ovantes Facundus pro me nuntius alter erit. {{Versus|180}}Scit bene, quid flammae, quid magna incendia possunt; Scit bene, quas vires ignis amoris habet. Ergo age: sique faves Kostkae, pia Mater, amanti, Accipe cum votis ultima verba meis. Nil mihi rescribas, tua sit sed Epistola morbus: {{Versus|185}}Quamque tulisti olim, nunc mihi redde febrem. Scilicet haec melius, quam quaevis littera dicet, Venarum pulsu languidiore, veni. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VI. <br>Aloysius Aquavivae.== ''Argumentum'' ''FERDINANDUS GONZAGA Imperii Princeps et Castillionis Stiverorum in Gallia Cisalpina Marchio, ex Mantua, Ducibus, cum ex MARTHAFANA SANTENIA illustrissima apud Taurinos foemina, ALOYSIUM natu inter liberos maximum tulisset: nihil antiquius habuit, quam ut eundem statim a prima juventa Nobilium exercitiis erudiret, sperans fore, uti prosapiae splendori, iis gradibus ad gloriam niteretur. Sed cυm e diverso Deus juvenem divinarum rerum illiciis captum Societati sensim initiaret, gravis concertatio exorta est: ALOYSIO hinc abeundi facultatem, inde parente Marchione repulsam pertinaciter agitantibus. Cum igitur ALOYSIUS frustra captatas et occlusas precibus paternas aures animadverteret, jamque voti fui impatientior ad CLAUDIUM AQUAVIVAM, qui per id tempus Societatem universam cum supremo Imperio Romae administrabat, hanc Epistolam scribit. In qua animi sui assessum votumque aperit quo Societati sese addixerat; vetare autem parentem obstinacius, quo tamen nequidquam pensi habito, postulas in Societatem admitti. Inflexit hic adolescenis ardor, non modo AQUAVIVAM, sed et parentis animum; adeoque factum, ut Societati <?> paulo adscriberetur; in qua interea sexennium, quod vixit, ita ad virtutem sese exercuit, ut vita functus ac miraculorum fama clarus, ''Beati'' et ''Angelici'' nominibus, Summorum Pontificum auctoritate, insignitus fuerit. Obiit Romae Anno Christi 1591''. P. Virgilius Cepario, in eius vita. SYMBOLUM <poem> [[Fasciculus:Gonzaga symbolum.jpg|450px]] </poem> Cervus hic ad fontem, ut vides, cursu emicans, pro ingenti desiderio est: ita enim et suum prodidit Vates Regius Ps. 41. Neque in Aloysio id desideres, qui per Epistolam ad Aquavivam accedere festinat. Quare bene de utroque: <hr> ''Vivit, si repperit undam.'' <hr> <poem> Mittit Aloysius, quam non habet ipse, salutem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et nisi Romani non habiturus ope. Mittit aquae sitiens violento torridus aestu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quam nec, si cupiat, dissimulare potest. {{Versus|5}}Attamen ut scripto prodam mea vota libello, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et calamo nigra: vix fluit humor aquae. Sed bene, quod nostros ut scribere possit amores? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quoque fluat, lacrimas combibit ille meas. Scribimus, atque utinam quo scribimus ire liceret, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Proque manu, pedibus conficeretur opus: Tunc ego, cerve, velim rapido te vincere cursu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ad gelidas quando curris anhelus aquas, Novimus et fontes, et quae sic currere cogit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Majus nostra sitis, quam tua, calcar habet, {{Versus|15}}Differor interea: solum brevis iste libellus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Romanum pro me carpere gestit iter. Haec ego dum scribo: pernix i littera, dixi: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Pro penna, meus hic, quem geris, ignis erit. I, licet: ad Latios propera, mea pagina, fontes, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Puraque Romani quaere fluenta soli. Sed cave fallaris: neque primi fluminis undas, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sedandis aquas ignibus esse puta. Nil tibi cum Tibri: mediam licet influat urbem, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Spumantique vado turgidus arva riget. {{Versus|25}}Est qui felici<ref name="b">Praecipui urbis Romae fontes, vulgo dicti: ''Aqua Felice, Aqua Virgine''.</ref> fons illic labitur unda, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Est qui Virgineas<ref name="b"></ref> egerit alter aquas. Ah! moneo, ne te speciosa haec nomina fallant: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non facit ad flammas ille, nec ille meas. Sed prope qua primo surgunt Capitolia clivo, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Et Jesus<ref>Templum Domus Professae Societatis Jesu, quod antea Maria de Strada appellabatur.</ref> Matris nomine templa tenet. Illic, quas petimus lymphas, ''Aquaviva'' ministrat, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non alio nostra est fonte levanda sitis. Hei mihi! jam toto currunt ea flumina mundo, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quosque bibat rivos Indus, et Indus habet. {{Versus|35}}Jam novos insolitas Japon miratur aristas, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Germinaque ex istis non sua cernit aquis. Maurica (sic fama est) isto quoque fonte rigata, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Edidicit culto mollior esse solo. Castilio tamen aret adhuc, neque littora circum. {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quod laeto viream cespite, lympha fuit! Jam scio, reddiderint cur pareas jugera messes &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non terrae vitium, fluminis illud erat. Interea dum vana queror, fons irrigat urbem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Illuc sunt animi vota ferenda mei. {{Versus|45}}Vera loqui certum est: nec enim, Pater optime, fallit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Qui calet in nostro pectore verus amor. Ad nova bella vocat, quorum est IGNATIUS auctor, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Duxque ciet fortes ad nova signa viros. Saepius ille (alto seu sol micat igneus orbe, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Seu vaga nocturnis Cynthia fulget equis.) Saepius ille mihi, ''Gonzaga'', susurrat in aurem &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quando novus Jesu nomine miles eris? Quid tibi cum titulis? quid magna palatia prosunt? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quid tibi, quod claras Mantua donat avos? {{Versus|55}}Pars quota laudis erit, varia si Marchio lingua &nbsp; &nbsp; &nbsp; Castilionaei diceris esse soli? Respice ''Lojolam'': titulorum insignia ponit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Major ut abjecta nobilitate foret. Dic age: cur illo nondum duce tendis in hostem {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Adstringisque tuas ad sua bella manus? Haec ubi fatus Amor, lateri se junxit amicum: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Primaque militiae signa fuere novae Neve recusarem, tedis ardentibus urget, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et sacro totas occupat igne fibras, {{Versus|65}}Quid facis? exclamo: ''Gonzagam'' mitius ure: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Porrigimus victas in tua jura manus, Aut ego succumbam prosperati vulnere lethi: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Aut ego ''Lojola'' sub duce miles ero. Si tempus petitur, quo primum exsarsimus, aetas {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Incaluit flammis jam prope quinta meis. Aspice, ''Lojolidum''<ref>Impetrat a parente Marchione, ut Ecclesiastico habitu utatur.</ref> juvat ut praeludere castris: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Praecingunt nostrum pallia nigra latus. Scilicet ex illo, quo nunc quoque carpimur igne? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Purpura (crede) mihi nil nisi visa rubor. {{Versus|75}}Adde, quod et Christo castum<ref>Octennis castitatem Deo et Mariae vovet.</ref> mea corpora munus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tradiderim, Paphia non violanda face. Lilia Virgineis inerant tum forsitan aris; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Illa mei, dixi, signa pudoris erunt. Hinc flos ille placet, istisque coloribus olim {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Inque mei pingi lilia<ref>Cum liliis depingi solitus est.</ref> casta manu. Nec tamen idcirco fulgor mihi displicet ostri, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sertaque purpurei sanguinolenta rosae. Nimirum, quod amo, nomen bene pingitur illa, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanguineo ''Jesu'' convenit iste color. {{Versus|85}}Milite me crescat ''Loiolae'' exercitus uno: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Dignaque sanguinea bella movebo rosa. Sive jubes, visam postremis Japonas oris: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sive jubes, Brasilae barbara tesqua plagae. Audacem me fecit Amor: sit copia tantum, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Clausa petam rigida Sinici regna fera. Riccius<ref> Matthaeus Ricci Italus, primus Sociorum in Sinense regnum penetrat anno 1582.</ref> hos Italo perrupit robore vectes: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ut sequar, hic justa plus mihi parte favet. Nec vereor tepidis stillantia funera cultris: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Est mihi, qui fosso pectore sanguis eat. {{Versus|95}}Si Japon Italo de sanguine crescere debet, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Crescat: at ille mea sanguine crescat ager. Extera quid memoro? me bella domestica cingunt: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non expectato septus ab hoste premor. Nam pater immeriti clausum me detinet ira, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Vixque pedem primo limine ferre sinit, Credideram certe flecti potuisse rogando: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Seu prece, seu lacrimis aggrederemur opus. Ivimus in blandas demisso poplite voces: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Mollior at nostra non fuit ille prece. {{Versus|105}}Addidimus lacrimas: lacrimae volvuntur inanes: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Excipe, quod flammas haec alit unda meas. Sic ego detineor patriis sine crimine septis? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec video faciles inde, nec inde vias. Ah! utinam verum, quod primis mater in annis {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Saepe mihi puero vaticinata fuit? Angele mi, (sic me puerum vocitare solebat) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Angele mi, puris Angele digne rosis. Scilicet ut patrio de carcere liber abirem, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Jam foret optatae penna parata fugae. {{Versus|115}}Defererem patrios, septa invidiosa, penates, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Aeria properans ad mea vota via Et licet effusis stagnet Benacus<ref>Benacus, vulgo ''Lago di garda'': lacus est prope Castilionem.</ref> in undis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tranarem liquidum jam novus ales iter. Non ego formido, ne lapsus ab aethere signem {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nomine ''Aloysius'' naufragus alter aquas. Daedalus Icarias<ref>Daedalus Atheniensis faber egregius fuit, quem Poetae fabulantur, alas cera sibi finxisse ad volandum , ut e Creta, ubi cum filio attinebatur, fugeret. Cum autem Icarus altius volaret, ardore solis liquefacta alarum cera in mare decidit, quod ex eo Icarium mare dictum est. De quo Ovid. lib. III Tristium: Icarus Icarias nomine fecit aquas.</ref> cera male finxerat alas? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non metuunt solvi, quas mihi finxit Amor, Sed fateor, locus hic tales non efficit: at quo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tendimus, ''Angelicos''<ref> Angelici Juvenis titulo a Gregerio XV Pontifice auctus est, anno 1612.</ref> efficit iste locus, {{Versus|125}}Quid referam, quoties volui, cum nascerer infans, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Prima mihi tenuem testa fuisse casam? Quid referam, quoties ''Gonzagae'' nomina gentis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Esse queror votis invidiosa meis? I nunc, quisquis amas; magno de sanguine nasci: {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Poena mihi, magnos quod numeremus avos. Interea toto quid versem tempore, quaeras &nbsp; &nbsp; &nbsp; Forsitan et patria dum vetor ire domo? Saepe fuga meditor: nec enim sic fugero primus: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Fecit et hoc nobis ''Kostka''<ref> Stanislaus Kostka Vienna, ubi operam litteris dabat, occulte in Italiam profectus est, quo Societati se traderet, per iter multis favoribus ab Angelis et B. Maria cumulatus.</ref> Polonus iter, {{Versus|135}}Austriaca fertur juvenis fugisse Vienna, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et Latii ignotas corripuisse yias; Ne tamen incerto captaret devia gressu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Lampade succensa praevius ibat Amor. Nec fratrem impediit frarer, licet usque secutus, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec fuit abrupta praeda retenta fuga Sic fugiturus ego nuper quoque (vera fatebor) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ni fratrem frater praepediisse, eram. Quid, Rudolphe, paras? quid contra niteris? inquam: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Obsistis votis quid puer ipse tuis? {{Versus|145}}Ah! sine me, quo ducit Amor: ditabere facto: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Grande fugae pretium, Marchio, frater eris. Nequidquam fugit ille citus, meditataque prodit. &nbsp; &nbsp; &nbsp; Fortius occlusa praepedienda domo. Interea causis non apparentibus aeger, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nescid quis dudum corpora languor habet. Saepe dapes inter, gemitus sine voce profundo: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Miscentur lacrirms pocula saepe meis. Quosque imbres oculos vino impluit, ora resorbent? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ne desit pluviae vena perennis aquae {{Versus|155}}Prima mihi genitrix, inquit, ''Gonzaga'', laboras? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Prima malam febrem dixit: amoris erat. Accitur Medicus, tentatur pollice νena: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Jussaque dilutae potio fertur aquae. Quid facitis? (dixi, si me tenet ignea febris, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Sedare hos aestus unica lympha potest. Parce Parens, natum medico corrumpere potu: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanus erit; tantum, quo cupit ire, sine. Sic mihi lux agitur, neque noctis amicior hora est, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec minus est lacrimis fertilis illa meis. {{Versus|165}}Ut quid enim toties deludor imagine somni, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Dum subit irrepens lumina fessa sopor. Nam prope nunc videor Latios accedere muros &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nunc ''Lojolaeas'', tecta cupita, fores. Jam videre sacra describere nomen in albo, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Et circum pulli corpore veste tegi, Est etiam, qui me suspiria ducere narret, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Verbaque cum somnis mista ciere meis. Jam fontem, ''Gonzaga'', tenes: (ita dicere narrat) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Plenaque jam ''vivae'' pocula sumis ''Aquae''. {{Versus|175}}Ah! utinam media dicamus talia Roma, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec toties, sensus fallat imago meos! Certe ego cum somno linquor, seu mane rubente, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Seu subito casu, lumina nostra madent. Vel quia sopitos luserunt gaudia sensus: {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Vel quia cum somno rapta fuere meo. Est mihi funerei pendentis ab arbore Christi &nbsp; &nbsp; &nbsp; Effigies rubeis<ref>Solitus fuit Aloysius secreto in cubili coram Crucifixi imagine saepius orare et flagellis acriter se caedere.</ref> conspiciendi notis. Illi saepe meos commendo moestus amores: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Accipit amplexus saepius villa meos. {{Versus|185}}Christi, per has lacrimas, per et haec suspiria dico: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Fac, precor, o! socium me tibi jungat Amor. Nec labor efficere est: similes prope dicimur ambo: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tu cruce, detineor carcere fixus ego. Effundis lacrimas, oculis rorantibus asto? {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanguine membra rubes, et mihi sanguis abit. Ite flagra in fontem, rubicundi currite rivi, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quo mea sanguineis culpa lavetur aquis. Et sitio, exclamas: sitio quoque: scilicet intus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quo cremor; ad ''Vivas'' ignis anhelat ''Aquas''. {{Versus|195}}Ulterius nihil est, nisi tecum ut dicere possim, &nbsp; &nbsp; &nbsp; (Et cupio) Natum deseris ergo Pater? Deserat, o! utinam, quem sic male servat et odit: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ah! precor, admissi poena sit illa mei. Haec ego: sed quoties Christo damus oscula: meque {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Applicitum blandi crux fovet ista mora. Nescio, quae mihi vox taciti demissa per aurem, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quid ''Gonzaga'', times? Tu meus, inquit, eris. Fac tantam ut constes: Romam tua vota ferantur: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Postmodo cum votis ipse ferere tuis. {{Versus|205}}Altera vox vera est: Romam mea vota feruntur: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Altera sed mallem vox modo vera foret. Quis prohibet? jubet ire Deus: mea dextra, siste: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Caetera sunt pedibus conficienda meis. Fallimur? an toties duro placuisse parenti, {{Versus|210}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae meruit pietas praemia, carcer erit? Huc adhibe vultus, poenae solamen, Alexi<ref name="byra"> Ambo enim paternos penates reliquerunt, ut Deo vacarent.</ref>, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tuque fave coeptis, o! Calibyra<ref name="byra"></ref>, meis. Grande rudimentum posui, neque vicimus hostem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanguine quo propior, fortius ille nocet. {{Versus|215}}Ah! melius, redeat prisci bona temporis aetas; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et faveat, vobis qui bene favit Amor. Tu quoque ''Kostka'' fave, cupidumque amplectere fratrem; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Si pater ille mihi, qui tibi frater erat<ref>Claudius Aquaviva, cui quondam Stanislaus Kostka in Tyrocinio Romano convixerat.</ref>. Quid? quod jam caelo MARIAE jungeris? illinc, {{Versus|220}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quod cupio auxilium, tu mihi ferre potes. Dic age, si profugus praeeunti jungar Jesu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Judice vel tanto quod mihi crimen erit? Hunc Solyme vidit sine matre, et crimine: quamvis &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Mariae'' madidas viderit illa genas. {{Versus|225}}Cur sic non fugio? non hoc ego defero matrem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Porrigit haec victas in mea vota manus. Attamen expecto, donec, pater optime, Roma &nbsp; &nbsp; &nbsp; Des mihi captandae signa cupita viae. Inde velim dicas, quam jussa capessere promptus: {{Versus|230}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Et, precor, ut tantae sint ea lucra morae. Ergo fave, longas neque gaudia differ in horas: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sed cito, (namque potes,) me properare jube, Per lacrimas oro (quoniam tibi scribimus illis) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Aspice, in hoc pallent quam mea scripta loco. {{Versus|235}}Per sacros Nati, per castos Matris amores: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Utraque visceribus nomina scripta meis. Per si quid terris usquam post sacra, Deumque, &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Loiolidum'' populo charius esse potest. Da mihi te facilem, nec duro perlege vultu. {{Versus|240}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae postrema meus verba libellus habet. Uror, ut accenso peritura bitumine cera &nbsp; &nbsp; &nbsp; Liquor, ut expressa de nive manat aqua. Adde meas socio lacrimas, ''Aquaviva'', fluente, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et domitor flammae sis, ''Aquaviva'', meae. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VII. <br>Berchmannus B. Virgini Aspricollensi.== <i>Argumentum. </i> <i>Joannes Berchmannus Belga, Diesthemii Brabantiae oppido natus honestis parentibus, cum a prima pueritia virtutem coluisset: tandem B. Virginis patrocinio, quam eximie ac singulariter semper in amoribus et cultu habuit, in Societatem admissus est, Meihliniae Anno Christi 1616, aetatis circiter 18. Cum autem absoluto Tyrocinio inde Romam missus esset ad Philosophica studia; mirum quanto illic animo, litteris juxta et virtuti incubuerit. Quippe crescente in dies erga Deiparam Virginem ejusque immaculatam Conceptionem affectu eo tandem processit, uti venerabili Sacramento, ejusdem Virginis Conceptionem Immaculatam propugnandi, qua voce, qua stylo, votum, etiam scripta syngrapha nuncupavit. Hanc igitur cum Epistola ad B. Virginem Aspricollensem in Belgio, ubi puer ex Diesthemii vicinia frequentior, primosque ad virtutem igniculos conceperat, ab eo transmitti hic fingimus, inter alia ejusdem Sacelli anathemata et donaria, appendendam. Porro in hac Epistola varia commemorat beneficia, qua privatim sibi ipsi, publiceque Societati a B. Virgine collata praedicat: atque eo animum erigit ad ejusdem Virginis Conceptionem Immaculatam, quicumque terrarum mittatur, propugnandi: et scriptis etiam posterorum memoriae afferendi. Sed eo Berchmanni affectu Deus ipse, ac Deipara contenti fuere: siquidem post paulo annos duntaxat 22. natus Romae obiit. Et relicta non exiguae sanctitatis opinione, anno Christi 1621. Idibus Augusti.</i> P. Virgil. Cepario in ejus vita parte 2. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Berchmannus symbolum.jpg|450px]] </poem> Aegyptii ciconia et cane gratitudinem exprimebant: nos eisdem Berchmanni gratum animum, quo Virgini, quidquid boni possidet, acceptum refert. Ne igitur mirere, expressam in Symbolo celeritatem: bene enim in referendis gratiis aut curritur, aut volatur. <hr> ''Ne fors oblivia culpent.'' <hr> <poem> Diva cui ''Montis'' culmen sacratur ''Acuti'' &nbsp; &nbsp; &nbsp; Qua tibi vicinas Demera<ref>Demera fluvius Sichemium alluens, juxta quod Aspricollensis Virgo colitur.</ref> volvit aquas: Da veniam, et parvae cursum permitte tabellae: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Natalem repetit<ref>Diesthemium oppidum, Berchmanni patria, milliario parvi Sichemio distans.</ref> scilicet illa locum. {{Versus|5}}Nec tamen illa venit patrios visura penates, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Missaque ab Ausoniis Belga futura plagis. Te petit, et pictis tua templa micantia votis. &nbsp; &nbsp; &nbsp; Haec illi captat causa fuere vita. Exigui (fateor) constant mea munera charta: {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Charta tamen flammas continet illa meas, Nempe mihi, tacitis dum texo rosaria labris, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et vultu, et palla constitit albus Amor. Casta placent: cultu sic te quoque visimus,inquit: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Primoque Mariae tempora casta placent. {{Versus|15}}Haec ubi: templa petit, manibusque prehensat amicis: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Moxque Deo coram plura loquemur, ait. Vix loca contigeram, qua devenerandus in ara &nbsp; &nbsp; &nbsp; Triticeo Jesus conditus orbe latet. Cum subito, ecquid adhuc dubitas subscribere, dixit: {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Scribe: Deus voti testis et auctor adest. Scribo igitur, movet ille manum; juramus uterque. &nbsp; &nbsp; &nbsp; O, Amor! ah! voti fida tabella mei. Jamque parabat iter, prope qua Sichemia tellus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Porrigit umbroso templa colenda jugo. {{Versus|25}}I felix (dixi) pia pagina: nomina tolle, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec locus hic ''Asper'', nec tibi durus erat: Saepe jugum scandi faxis acclive? nec nunquam &nbsp; &nbsp; &nbsp; Laeserunt teneros aspera saxa pedes. Quin meminisse juvat, facilisque recursat imago, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Cum puer huc socia matre sequebar iter. Mane erat, et vitreas Aurorae semina guttas &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sparserat irriguo Lucifer ortus equo. Protinus egredior portis, circum undique sylvae, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Perque viam molli gutture cantat avis. {{Versus|35}}Crediderim, didicisse meos de Virgine sensus: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et tibi, Diva, sacros instituisse choros. Interdum quoties effingimus ore ''Mariam'', &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et silet, et flexo poplite plaudit avis. Ipse ego de globulis (globulos tua serta tenebam) {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Permistas cupidis passibus addo preces. Mox ubi conspecta est primum domus addita colli, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Auget et haec animos; ut properemque, facit. Ah! quoties (recolo) cura studioque videndi &nbsp; &nbsp; &nbsp; Proruit, et summam pes male fixit humum! {{Versus|45}}Templa tenebamus: tua me rapiebar imago &nbsp; &nbsp; &nbsp; Querna; sed ad flammas cerea facta meas, Hic ego Berchmanni (dicebam) Virgo clientis &nbsp; &nbsp; &nbsp; Si memor es, vultu nec minus aure fave Parvus amans quamvis, magno tamen igne peruri {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Optat, et in cultus fortiter ire tuos, Scis, mea lux, inquam, materna<ref>Sabbato natus est Berchmannus, eodemque Societatem ingressus, ac demum eodem sepultus.</ref> ut fusus ab alvo, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Concessi in titulos, et tua jura puer Sabbata lucebant niveo splendentia cultu: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ille dies vitae candidus augur erat. {{Versus|55}}Non ego diffiteor, sensi tua spicula, sensi &nbsp; &nbsp; &nbsp; Spicula Virginei tunc bene facta manu. Nec eruor hoc fluxit de vulnere, lacrima fluxit: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et pueri molles immaduere genae. His mihi crescebant repetitis corpora votis, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Mensque mihi pariter fortior intus erat Pestifer invidit, sed castis viribus Orcus; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non profecturas induit ille minas. Scilicet a sacris Laribus fortasse redibam, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et vagus implexo calle viator eram. {{Versus|65}}Cum nigra<ref>Revertens ab aede Virginis, et per sylvam errabundus, subito atque horribili tonitru percellitur maleficio sagae, quae specie felis ad pedes ejus evanuit tonitru ipso ac fulgure, intra fragorem ac metum saevientibus.</ref> nox caelo praetexitur, humida nimbis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et tonitru rutilas mox paritura faces, Saga fuit (memini) sic, sic, o perfida, dixi, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Bella cie, stimulos nil nisi felis habes. Vix ea fatus eram: cum lapso fulmine, felis {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Ungue minax nostros, corruit ante pedes, Interea, Virgo, castris adscribor Jesu: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec fuit hoc sine te praesidioque tuo. Prima rudimenti tellus Mechlinia<ref>Mechlinia Brabantiae urbs super alia Concilio Regio nobilis; in qua Domus probationis Provinciae Flandrobelgicae Societatis Jesu.</ref> testis: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Haec mores vidit composuitque meos. {{Versus|75}}Imus in Ausoniam: (sed quid tamen omnia narrem) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et comes ad Latias sis mihi, Diva, plagas. Ah! quoties sensi pluvio data vincula caelo, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ne rueret subitis turbidus imber aquis. Te duce concretas nivibus transcendimus Alpes<ref>Alpes montes altissimi et perpetuis nivibus operti, Italiam a Gallia separantes.</ref>, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Saxaque nocturno lubrica facta gelu Nec tamen obrigui, cecidi minus: arcuit isthaec, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Qui tuus in nostro pectore flagrat amor. Mox ubi Lauretae tandem successimus aedi, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sensi me totis incaluisse fibris. {{Versus|85}}Scilicet intus<ref>Pridie Natalitiorum Christi Lauretum appulit, ubi totam noctem magno aestu animique solatio transegit.</ref> eras, sed erat quoque parvulus intus: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Jactabas geminas tuque puerque faces. Hinc Latiae postquam penetravi moenia Romae, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Templaque polluto non adeunda pede, Nescio qui memet ''Ferrati''<ref>Templum B. Virginis Romae, quod vocant ''Di grotta Ferrata''; prodigiose a S. Nilo, ubi ejusdem etiam corpus asservatur, conditum: ad quem locum magnus est populi concursus eoque itare soletus Berchmannus.</ref> nominis aedes {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nilaeaeque rapit relligionis opus. ''Aspera'' cesserunt, redeunt ''Ferrata'': sed ambo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sub duro blandum nomine pondus habent. ''Aspera'' sic nunquam, sic nunquam ''Ferrea ''Virgo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Este solet, votis semper amica meis; {{Versus|95}}Quid tamen haec memoro? ''Loiolae'' plura ministras, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae post in natos dividit ille suos. Testis eris<ref>P. Martinus Guttierez Hispanus coactam sub toga B. Virginis Societatem universam conspicit.</ref>, Guttiere, cui testata Mariae &nbsp; &nbsp; &nbsp; Foedera Virgineus prodere jussit Amor, Forsitan orabas primo calefactus Eoo {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Inque tuis oculis Virginis ara fuit. Da veniam, Mater, votis traducimus, inquis: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae tibi cura mei, discere gestit Amor. Integra fovisti maternas castra sub ulnas; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nunquid et exiguae cura Cohortis erit: {{Versus|105}}Dixerat haec: subitoque in lumina Diva refulsit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Virgineum laxo pectus operta sinu. Et prior: ecquid adhuc dubitas, Guttiere? vereri &nbsp; &nbsp; &nbsp; Desiste, ''Loiolae'' castra fovemus, ait, Nec mora: laxa togae subter confinia, totus {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Loiolidae'' populus Virginis hospes erat. Hac mihi sub palla quae non fiducia crescit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et rapit obstrictas ad pia bella manus? Vincimus hinc, Mater: nudoque<ref>Berchmannus rosario B. Virginis collo imposito cubare et dormire solitus.</ref> rosaria collo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Erudiunt somnos in mea lucra meos. {{Versus|115}}Si quis (ut in somno) furvus surrepserit hostis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Turbidaque ignavis sensibus arma movet. Protinus appositi pavefactus imagine serti &nbsp; &nbsp; &nbsp; Diffugit obscuri noctis in antra fuga. Quid moror hic, Virgo! tuus o! Berchmannus ad Indos {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Gestit et extremos orbis adire Sinas. Quique nigris Brasilus Phoebea lampade membris, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Horret, et humanam dicitur esse dapem, Proruet huc velox, motique citatior aura: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nil hunc barbaries, nil fera tela movent. {{Versus|125}}Candida Virgineis agitabit praelia signis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Candidus et nivea te duce victor erit. Quin et te ''Puram'' cum toto edixerit orbe, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Impressis figet<ref>Votum emittit, primum librum (si edere contingat) de Immaculata Virginis Conceptione scribendi.</ref> casta trophaea typis. Interea dum crescit adhuc, et fingitur aetas, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Pendeat ad postes ista tabella tuos: Berchmannus ''puros'' Divae ''tutabitur ortus: '' &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Sic amat et scripto testificante vovet. '' ''Tu quoque fac, mea Diva, nigro quam carus amictu, '' &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Tam tibi sit niveo pectore carus amans. '' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VIII. <br>Societas JESU filiis suis anno suo saeculari.== ''Argumentum'' ''Cum hactenus hoc Tertio Epistolarum Libro nonnulla tractaverim, quae ad Societatem pertinebant: placuit hic quasi corollarii in modum, ejusdem Societatis, quam per prosopopoeiam hic inducimus,Epistolam addere. Scribit autem illa ad ''Suos'', qui in acie, et campo (ut ita loquar) caeteris ad caelestes palmas admissis, adhuc decertant. Et vero consentaneum visum est, quando annum Saecularem fundata ab ''Ignatio Societatis'' agimus: praeclara facinora commemorare quae Majores nostri ad Dei gloriam, salutemque animarum patraverunt. Quod ipsum hac Epistola attingere studui; ''Societatem'' ipsam ''Suis'' scribentem inducendo, eisque Majorum exempla ad virtutum veluti imaginem quandam exhibendo, acrius stimuletur, accendaturque ad imitandum. Porro neque inter scribendum rationes alias omisimus, quibus momenti aliquid inesse videri poterat ad suasionem: tametsi ad animatos suapte ''Socios'' sermo sit; neque enim vetitum, quod vulgato proverbio dicimus. ''Currentibus addere calcar. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:SI filiis symbolum.jpg|500px]] Palma arbor et phoenix avis saecula patiuntur: nihilo secius ''Societas'' centum jam annos adulta, et florens. Quippe ut Palma adversorum pondere pressa, at non oppressa: et supra Phoenicis annos senectam ignorat, nedum exuit. Quam ergo jure, faventibus caelo, terraque, ejusdem postibus affixeris! </poem> <hr> ''A Saeculo et usque in Saeculum. '' <hr> <poem> Illa ego transmissis coelo notissima turmis, ''Loiolae'' proles, ''Loiolidumque'' parens Pauca ''Meis'' scribo, quos Magni castra Tonantis, Exercent, et adhuc infimus orbis habet. {{Versus|5}}Scribendi aeque causa levis: centesima messus Exiit, et nivibus cana cucurrit hyems: Ex quo Romani sacras ad Praesulis<ref>Pauli Tertii Pontificis Maximi, anno 1540 DD. Consimae et Damiano sacris feriis, 27. Septembis. <small>''(locus notae certus in editione perditus est.)''</small></ref> arces, ''Loiolidas'' coepi Mater habere viros. Est aliquid, Phoenix toto cum vivida saeclo, {{Versus|10}}Instruit aggestos in sua busta crocos. Est aliquid palmae, centum crevisse per annos Totque hyemes nitidi sustinuisse coma. Talis ego: talem chari spectate Nepotes, ''Loiolidae'' peperit quos mihi fortis Amor. {{Versus|15}}Noscimur? an quoniam mihi littera fulgurat auro, Nescitur praesens unde movetur opus? Illa ego fum, Magni qui Nomine dicor Jesu Semper in hostiles fortis itura globos, Forsan at hic aliquis motus novitate requirat, {{Versus|20}}Cur mea sit rutili scripta tabella nota, Laetitia prodendus amor, victoria luce: Non facit ad palmas littera nigra meas. Sic quoque ''Loiolides''<ref>Solebat Ignatius Sanctorum res gestas vario picturae genere, et quam clarissimis litteris in codicem referre. ''Maffeius lib. 1. c. 3.</ref> rutilo pinxisse colore Fertur, caelitibus quod bene cessit opus. {{Versus|25}}Inspice quae scribo, proles mea, disce parentem: Materies oculos exigit illa tuos. Mons fuit, Empyreo similem prope dixeris: illi Diffusum toto vertice lumen erat Huc ego, centenus vixdum diluxerat annus, {{Versus|30}}Rapta fui, Natos intuitura meos, Scilitet exceptam passa me sustulit ala Peniger, et Jesu nomine pictus Amor. O! ibi quid vidi! fas sit mihi visa referre, Nec pigeat scriptis quaeque norare meis. {{Versus|35}}Montis in ascensu, primique ad limina clivi, Qua structus rutila fronte micabat apex. Aliger occurrit vultuque, habituque decorus, Atque prior: Genitrix Optima, vivis? ait. Bis tibi lustra decem partu fluxere secundo, {{Versus|40}}Nec tamen hinc ulli facta videris anus. Non tibi dens putris, non foedo pupula fluxu? Infecit castas non tibi ruga genas. Junge manum, et quantis caelum depinxeris astris, Quaeque illi dederis sidera, visa dabo. {{Versus|45}}Dixerat haec, junxique manum, rapidoque volatu Constitimus claras protinus ante fores. Aurea gemmati prostabant limina valuis, Ostiaque appicto splendidiora Deo<ref>Nomine ''Jesu'' quod Societatis Symbolum, atque insigne est.</ref>. Protinus agnovi, tacitoque in pectore dixi; {{Versus|50}}''Loiolidae'' populum continet iste locus. Mox mihi diducto patuerunt atria poste, Atria conspectus detinuere meos. Et stupor invasit: nec sic tamen ille nocebat, Quin fierent oculis pervia quaeque meis. {{Versus|55}}Scilicet haec aderant Natorum longa meorum Agmina, perque gradus stantia cuncta suos. Parte loci summi claros ''Loiola'' per ignes, Ut bello, palma sic quoque primus erat. Pone pares cura, quos vidit Roma quaternos<ref>Quatuor Praepofiti Generales, qui S. Ignatium in admintstranda Societate exceperunt, videlicet, Jacobus Lainius et Franciscus Borgia, Everordus Mercurianus, Claudius Aquaviva.</ref> {{Versus|60}}Flectere solliciti publica lora manu. Stabat et hic, sed parva cohors, quos Insula cinxit<ref>Societas enim voto se obstringit non admittendi honores, aut praelaturam Ecclesiasticam, nisi summi Pontificis imperio: quo pacto creati Cardinales Toletus et Bellarminus, et Patriarchae Aethiopiae Andreas Ovideo et Joannes Nugnes Barretus, aliique pauci Episcopi.</ref>, Abstulerantque meo maxima jussa sinu, Caeteraque Imperiis gens didita neve lateret, Tradabant docta jusque, piumque manu. {{Versus|65}}Parte alia domitis stabat ''Xaverius'' Indis, Primaque Japonicae faxque, salusque plagae. Plurimus hunc populus circumque minutula turba<ref>Infantes innumeri, quos sacro baptismate alluit, caeloque transmisit.</ref> Constiterat, sacris lota recenter aquis. Candidulae vestes illis, meliorque parentum {{Versus|70}}Sanguine formoso lacteus ore color. ''Riccius''<ref>Matthaeus Ricci Italus, primus Sociorum in regnum Sinense penetrat.</ref> hic etiam, Sinas qui primus in oras Venit, et a Batavis ''Barzius''<ref>Caspar Barzaeus Hollandus, mira in Indiis operatur.</ref> ortus aquis. Vidimus et claros ''Anchietae''<ref>Joseph Anchieta Brasiliae Apostolus, et sui temporis Thaumaturgus: cui aliquando aves marinae advolarunt eum a solis arboribus obtensis alis defensurae.</ref> ad lumina vultus, Cui quondam aequoreas vela dedistis aves. {{Versus|75}}Quid reliquos memorem, perstringere crimina doctos, Faustaque pacificis bella movere tubis? Hic ''Strada''<ref>Franciscus Strada Hispanus.</ref>, ''Barradas''<ref>Sebasitianus Barradius Lusitanus.</ref>, facundi ''Palmius''<ref>Benedictus Palmius Italus.</ref> oris, ''Augerio''<ref>Edmundus Augerius, et</ref> comes hac parte ''Cotonus''<ref>Petrus Cotonus Galli, eximiique divini Verbi praecones.</ref> erat, Hic etiam, quondam qui Nomine<ref>Itemque Petrus Canisius Belga Noviomagensis Germaniae Apostolus.</ref> notus, et ore {{Versus|80}}Dicitur impuros perdomuisse canes. Inde per et sedes, qua se aurea pulpita tollunt, Vicimus aggestis lucida castra libris. ''Suarius''<ref>Franciscus Suarez Lusitanus.</ref> hic aderat, sed et hic quoque 17 ''Lessius''<ref>Leonardus Lessius Belga, insignes Theologi.</ref>: et tu Ausus es immunda qui sacer ire via<ref>Thomas Sanchez, vitae Sanctitate et Castimonia clarus, qui de Sacramento Matrimonii ingentem librum composuit.</ref>. {{Versus|85}}''Pazius''<ref>Jacobus Alvarez de Paz, Theodidactus a B. Virg. Latinae linguae usum accipit, et libros scribens in ecstasim rapitur.</ref> oratas clarus quoque nomine Divae, Aptabat Latios ad sua scripta modos. Caetera quid referam? longum est memorare quot illic Spectandos dederint aurea castra duces. Interea medio qua se locus explicat ignes {{Versus|90}}In liquidas circum visus abire faces: Prostabant rutili Heroes, queis purpura testis, Cingebatque sacras laurea vitra comas. Ante alios isthic ''Antonius''<ref>Antonius Criminalis, domo Parmensis, ad cujus nomen fit allusio, primus Sociorum Martyrium subit.</ref> emicat: illi Heu! male quam nomen criminis horror erat. {{Versus|95}}Pone enses, fractaeque rotae, palique jacebunt, Lignaque in arsuros non reditura rogos. Vidimus affusam deno quater ordine turmam<ref>Ignatius Azebedius dum in Brasiliam navigat, cum 40. Sociis, ab Haeretico Pirata capiuntur, et in odium fidei occiduntur.</ref>, Quae fuso aequoreas sanguine tinxit aquas, Vidimus ''Henricum''<ref>Ηenricus Garnettus, dum ab Haereticis in Anglia suspendio intermittitur: spica sanguine ejus conspersa, Martyris vultum prodigiose exhibit.</ref> pictoque in sanguine vultus, {{Versus|100}}Quos orbi quondam spica Britanna tulit. Plurimus hic etiam Japon<ref>Plurimi Martyres in Japonia e Societate, uti Carolus Spinola Italus et alii, lento igne adusti. Nonnulli violenta aqua infusion novo tormento excruciati.</ref>, seu clarior igni, Fortior aut pota saepe superstes aqua. Has ego dum coram lucentes conspicor umbras, Visaque ''Mastrilli''<ref>Franciscus Mastrillus Neapoli 3. Jan. 1634. a S. Xaverio prodigiose sanatus, invitatusque ad conversionem Gentilium, Nangasachi in Japonia pro fide occiditur 1637.</ref> Martyris umbra fuit, {{Versus|105}}Scilicet a collo restis pendebat Imago<ref>lmago, ad S. Xaverii, qua apparuerat, speciem depicta, multis terra marique prodigiis inclaruit: Uti hoc anno saeculari Societatis 1640. Atrebati, in Philippo Penantio Adolescente, qui atrocibus morbis agitatus, eadem imagine sanitatem recuperavit. Quod P. Pennoquius lib. 3. Eleg. Anni Saecularis Societatis Jesu, quinque Elegiis eleganter expressit.</ref>, Saepius extremis facta medela malis Quid? quod et his fulgent argentea lilia turmis. Quae properus casto pollice legit Amor, Hic ''Kostka Gonzagae'' comes, flos additus albet, {{Versus|110}}Quique ''Brabantino'' prodiit alter agro<ref>Joannes Berchmannus Belga Romam missus, ubi sanctissime obiit anno aetatis 22 Christi 1621.</ref>. Plurima praetereo: vos facto insistite calli, Si patrum virtus, si pia facta movent. Neu frustra moneam: locus est quoque plurimus illis: Elige, quo demum quisque manere velis. {{Versus|115}}Audior? an contra studiis frigentibus, edat Dissimilis proavo facta pudenda nepos? Fallimur o! certum est, sensu peccavimus isto: ''Loiolides'' nullus degener esse potest. Utque fit hoc verum: tabulae servatur imago, {{Versus|120}}Est ubi promissi littera scripta memor. Scripsisti, certum est: hoc saltem parce negare? Loiolidae ''proles, tu mihi mater eris.'' Quin etiam (memini) dixisti saepe: ''videbit ''(Hoc voveo) ignavum me quoque nulla dies.'' {{Versus|125}}''Per probra detur iter: probris ientabimus ire:'' ''Materies pugnae convenit illa meae.'' ''Cur (rogo) sacratos dum Jesu sector amores,'' ''Illius renuam signa, probrumque sequi?'' Hoc, quisquis Meus es, vovisti: cur modo solvit {{Versus|130}}Te metus, aut repens in tua facta pudor. Eia age, pone metum: duce quo nova proelia captas. Is tecum innumeri militis instar erit. Huc igitur properate mei, gens aemula, Nati: Nec mea mobilibus tradite verba Notis. {{Versus|135}}Paucis multa fero: montes vitate propinquos: Ist locus crebro fulminis igne tonat. Tutius est imas gressu percurrere valles: Aureus hoc vobis calle praeivit Amor. Si tamen et formam fors expediatis? et unde, {{Versus|140}}Quove modo coeptum conficiatis iter ''Loiolides'' vobis, ne quid peccetis eundo, ''Xaverius'' vobis saepe legendus erit. Ite igitur, totoque alacres excurrite mundo: Sic bene vos ''Jesus Divaque'' semper ament. {{Versus|145}}Sic bene conceptis crescant incendia flammis, Perque male affusas non minuantur aquas<ref>B. Franciscus Borgia dicere solitus erat, Societatem tamdiu florentem fore, quamdiu obtrectatorum calumniis impeteretur.</ref>. Interea saeclo primum, labente, secundi Dux etiam vobis ''Mutius''<ref>''(Videtur haec nota in editione perdita esse.)''</ref> alter eat. Ille novos cunctis feliciter inchoet annos, {{Versus|150}}Impicat, et ferus quae canat acta, nepos. Cumque sibi tarde venientibus ordine fatis, Supremum emoriens clanxerit albus olor: Addemus tumulo: ''Rexit feliciter omnes,'' ''Nec me, quamquam auctam prole, reliquit anum.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> F I N I S erpt6chz2p5okzh7qe9pkdi0wdtukgi Aenigmata Tatvini 0 82080 274727 274406 2026-08-03T20:50:38Z Demetrius Talpa 13304 274727 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor=Tatvinus |OperaeTitulus=Aenigmata |OperaeWikiPagina= |Annus= Saeculo VIII |SubTitulus= |Genera=Aenigmata |Editio=[https://books.google.ru/books?id=oqcUAAAAQAAJ The Anglo-Latin Satirical Poets and Epigrammatists of the Twelfth Century, vol. II] |Fons=[https://aenigmata.wordpress.com/compilationes/aenigmata-tatwine/ Aenigmata Latine] }} ==I== <poem> Stamine metrorum exstructor conserta retexit<ref>Hunc versum litterae ultimae lineae primae cuiusque aenigmatis a fine ad initium lectae componunt.</ref> Sub deno quater haec diverse aenigmata torquens<ref>Hunc versum litterae primae cuiusque aenigmatis componunt.</ref>. Septena alarum me circumstantia cingit. Vecta per alma poli quis nunc volitare solesco, Abdita nunc terrae penetrans atque ima profundi. Sum Solomone sagacior et velocior Euro. Clarior et Phoebi radiis, pretiosior auro, Suavior omnigena certe modulaminis arte, Dulcior et favo gustantum in faucibus eso. Nulla manus poterat nec me contingere visus, Cum praesens dubio sine me quaerentibus adsto. Mordentem amplector, parcentem me viduabo. Est felix mea qui poterit cognoscere jura, Quemque meo natum esse meum sub nomine rebor. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> PHILOSOPHIA </div></div> ==II== <poem> Una tres natae sumus olim ex matre sagaci. Est felix eius liceat cui cernere formam Reginae, fausto semper quae numine regnat, Solifero cuius thalamus splendore nitescit, Cernere quae nullus nec pandere septa valebit. Maternis quis nec poterit fore visibus aptus, Nostris ni fuerit complexibus ante subactus ? </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> SPES, FIDES ET CHARITAS </div></div> ==III== <poem> Bis binas statuit sua nos vigiles dominatrix, Thesauri cellario conservare sorori, Diversisque intus fulgent ornata metallis Omnigena, et florum dulcedine serta virescunt, Gaudentes nostris haec mox reseramus amicis, Ingratisque aditum sed iure negamus apertum. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> HISTORIA ET SENSVS, ET MORALIS, ET ALLEGORIA </div></div> ==IV== <poem> Dulcifero nos pia genetrix ditavit honore, Dulcia quod bibulis praestamus pocula buccis, Tosta ministrantes nitidis et fercula mensis. Sed tamen apta damus cunctis responsaque certa. Littera tollatur, non fulget nominis ortus. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> LITTERAE </div></div> ==V== <poem> Efferus exuviis populator me spoliavit, Vitalis pariter flatus spiramina dempsit, In planum me iterum campum sed verterat auctor. Frugiferos cultor sulcos mox irrigat undis, Omnigenam nardi messem mea prata rependunt, Qua sanis victum et laesis praestabo medelam. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> MEMBRANAE </div></div> ==VI== <poem> Nativa penitus ratione heu! fraudor ab hoste; Nam superas quondam pernix auras penetrabam. Vincta tribus nunc in terris persolvo tributum. Planos compellor sulcare per aequora campos. Causa laboris amoris tum fontes lacrimarum Semper compellit me aridis infundere sulcis. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> PENNA </div></div> ==VII== <poem> Olim dictabar proprio sub nomine Caesar, Optabantque meum proceres iam cernere vultum. Nunc aliter versor superis suspensus in auris, Et caesus cogor late persolvere planctum, Cursibus haud tardis cum ad luctum turba recurrit, Mordeo mordentem labris mox, dentibus absque. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> TINTINNVM </div></div> ==VIII== <poem> Quadrupedis pulchri quamvis constat mihi forma, Sponte tamen nullus me usquam lustrare videbit. Bis binis certe per quadrum carnibus armor; Quosque meis dapibus dignor satiare solesco, Indignis potumque cibumque referre negabo. Ex alta clarum merui re nomen habere. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> ARA </div></div> ==IX== <poem> Versicolor cernor nunc, nunc mihi forma nitescit, Lege fui quondam cunctis iam larvula servis; Sed modo me gaudens orbis veneratur et ornat. Quique meum gustat fructum iam sanus habetur. Nam mihi concessum est insanis ferre salutem: Propterea sapiens optat me in fronte tenere. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> CRVX CHRISTI </div></div> ==X== <poem> Angelicas populis epulas dispono frequenter, Grandisonisque aures verbis cava guttura complent. Succedit vos sed mihi nulla aut lingua loquendi, Et bina alarum fulci gestamine cernor; Quis sed abest penitus virtus iam tota volandi, Dum solus subter constat mihi pes sine passu. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> RECITABVLVM </div></div> ==XI== <poem> Torrens me genuit fornax de viscere flammae, Condior invalido et finxit me corpore luscam; Sed constat nullum iam me sine vivere posse. Est mirum dictu, cludem in lumina vultus: Condere non artis penitus molimina possum. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> ACVS </div></div> ==XII== <poem> Exterius cernor pulcher, formaque decorus. Interius minus haud mulcent mea viscera caros. Quotque horae diei sunt, tot mini lumina lucent. Et sena comptus potior sub imagine crurum, Unius sed amoena quidem pedis est mihi forma. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> PATENA </div></div> ==XIII== <poem> Reginae cupiunt animis me cernere, nec non Reges mulcet adesse mei quoque corporis usus. Nam multos vario possum captare decore. Quippe meam gracilis faciem iugulaverat hospes: Nobilior tamen accrescit decor inde genarum. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> ACVS </div></div> ==XIV== <poem> Haud tristis gemino sub nexu vincula gesto. Vincta resolvo ligata, iterumque soluta ligabo. Est mirum dictu ardent quod mea viscera flammis. Nemo tamen sentit fera vinctus damna cremandi; Sed mulcent ea, plus vinctum quam dulcia mella. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> CARITAS </div></div> ==XV== <poem> Aethereus ternas genitor nos iam peperit hoc, Sub miserae fato legis de matre sorores. Invidia namque patris cogit sors frangere fatum. Una tamen spes est tali sub lege recentis. Quod mox regalem matris remeamus in alvum. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> NIX, GRANDO ET GLACIES </div></div> ==XVI== <poem> Emerita gemina sortis sub lege tenemur; Nam tollenti nos stabiles servire necesse est. Causanti contra cursus comitamur eundo, Sicque vicissim bis binae conjungimur ambis. Quippe sorores decreta sat legibua urna. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> PROPOSITIO VTRIVSQVE CASVS </div></div> ==XVII== <poem> Celsicolae nascor foecunda matris in alvo, Quae superas penitus sedes habitare solescit. Sum petulans agilisque fera, insons corporis astu. Ardua ceu pennis convecta cacumina scando, Veloci vitans passu discrimina Martis. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> SCYRRA </div></div> ==XVIII== <poem> Discernens totum iuris Natura locavit Nos pariter geminos una de matre creatos. Divisi haud magno parvi discrimine collis, Ut numquam vidi illum, nec me viderit ipse; Sed cernit sine me nihil, illo nec sine cerno. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> OCVLI </div></div> ==XIX== <poem> Inter mirandum cunctis est caetera quod nunc Narro quidem; nos produxit genetrix uterinos. Sed quod contemplor mox illud cernere spernit, Atque quod ille videt secum mox cernere nolo. Est dispar nobis visus, sed inest amor unus. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> STRABI OCVLI </div></div> ==XX== <poem> Unus sum genitus ducifer fratris sine fructu, Eius sed propriam post ditabor comitatu. Mortem una vitam deinceps sine fine tenemus. In vita natum nullus quem creverat unquam, Hoc qui non credit, verum tunc esse videbit. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> LVSCVS </div></div> ==XXI== <poem> Est mirum ingrato cunctis quod nomine dicor, Cum rarum aut dubium, qui me sine vivere constat; Nec ego privatim constare bono sine possum. Certum namque bonum si dempserit omne, peribo; Iam mihi nulla boni innata est substantia veri. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> MALVS </div></div> ==XXII== <poem> Regem me quondam gnari et dominum vocitabant. Sceptri dum solus tunc regmen in orbe tenebam. Pro dolor! heu, socia virtute redactus inermem Hostilis subito circum me copia cinxit, Ac deinceps miserum servis servire coegit. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> ADAM </div></div> ==XXIII== <poem> Saucio lethiferis omnes cum morsibus intus; Nam rabidi trino capitis sub dente perimo. Sed multi evadunt binorum vulnera dentum. Tertius est nullus quem devitare licebit, Sed binorum alter mordet quaecunque perimit. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> TRINA MORS </div></div> ==XXIV== <poem> Egregius vere nullus sine me est, neque felix; Amplector cunctos quorum me corda requirunt. Qui absque meo graditur comitatu morte peribit; Et qui me gestat sospes sine fine manebit. Inferior terris et altior sed caelis exsto. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> HVMILITAS </div></div> ==XXV== <poem> Eximio quondam sedis sum nata parente, Quem diris vinctum damnis regna spoliavi. Septenas pariter mihi deservire parabam Reginas comitum septas cum prole maligna. Parvus obiens sed me prostraverat armis. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> SVPERBIA </div></div> ==XXVI== <poem> Nos quini vario fratres sub nomine templum Concessum nobis colimus constanter ab ortu. Nam thuris segetem fero, fercula et ille saporis, Hie totum praesens affert tangi, ille videndum, Ast laetam quintus famam tristemque ministrat. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> QVNQVE SENSVS </div></div> ==XXVII== <poem> Iamque meum tibi quod narro mirabile dictu Fatum, nam geminis constat mihi robur in armis. Captandi sub rictibus, et est fiducia grandis, Non praedura, vel aspera, neu fervida terrent, Rictibus intrepidis sed cuncta capessere tempto. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> FORCEPS </div></div> ==XXVIII== <poem> Grande caput collo consertum sumere cernor, Cui penitus nulli constant in vertice crines. Heu! fato miser immobili qui sto pede fixus, Cedere tantundem siniturus verticis arcem, Insons vindictam sed nolo referre nocenti. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> INCVS </div></div> ==XXIX== <poem> Multiferis omnes dapibus saturare solesco. Quadrupedem hinc felix ditem me sanxerit aetas. Esse tamen pulchris fatim dum vestibus orner, Certatim me praedones spoliare solescunt. Raptis nudata exuviis mox membra relinquunt. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> MENSA </div></div> ==XXX== <poem> Armigeri dura cordis compagine fingor. Cuius et hirsuti extat circumstantia pepli. Pangitur et secto cunctum de robore culmen. Pellibus exterius strictim qui tegmina tute Offensam diris defendunt imbribus aulam. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> ENSIS ET VAGINA </div></div> ==XXXI== <poem> Testor quod crevi, rarus mihi credere sed vult; Iam nasci gelido natum de viscere matris, Verae quae nunquam sensit spiramina vitae, Ipse tamen mansi vivens in ventre sepultus. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> SCINTILLA </div></div> ==XXXII== <poem> Armigeros inter Martis me bella subire Obvia fata iuvant, et corpora sternere letho, Insidiasque gregi cautas inferre ferino, Nunc iuvenum laetos inter discurrere caetus. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> SAGITTA </div></div> ==XXXIII== <poem> Testatur simplex triplicem Natura figuram Esse meam, haud mortales qua sine vivere possunt, Multiplici quibus en bona munere grata ministro, Tristitia nonnunquam tamen sum haud exorsus ab illis. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> IGNIS </div></div> ==XXXIV== <poem> Miles enim diris complent mea viscera flammis; Nam me flamma ferox stimulis devastat acerbis, Ut pacis pia mox truculenter foedera frangam. Non tamen oblectat me sponte subire duellum. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> PHARETRA </div></div> ==XXXV== <poem> Rubricolor, flammor, flagrat ceu spargine lumen Scintillans flammae, seu ridet gemma rubore. Nominis intus apex, medium si nonus haberet, Gemma rubens iam non essem, sed grando nivalis. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> PRVINA </div></div> ==XXXVI== <poem> Quae me fata manent iuris testor rogitanti, Nam geminis captus manibus persolvere cogor, Ius sinuamine complexas et spargere sordes, Semina quod vitae pululent in pectore solo. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> VENTILABRVM </div></div> ==XXXVII== <poem> Vera loquor, quamvis fatum dubitabile fingam, Quod bona thesauri quae condere destina perdam. Ut moriantur, quae vero perdenda reservo. Ceu dulcissima sint auri sub mente metalla. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> SEMINANS </div></div> ==XXXVIII== <poem> Exul sum generis factus motante figura. Postquam me perdendo ferox invaserat hostis, Expertem penitus vita formaque relinquens, Officinae servum deinceps me iussit haberi. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> CARBO </div></div> ==XXXIX== <poem> Natum me gelido terrae de viscere dicunt, Inclita Romanis sed et urbs dudum vocitabar. Sordida calcantum pedibus nunc sternor inermis, Ridet acumine qui rodens me lingit abunde. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> COTICVLVM </div></div> ==XL== <poem> Summa poli spatians dum lustro cacumina laetus, Dulcibus at lectis dapibus sub culmine curvo, Intus ludentes sub eodem temporis ortu Cernere me tremulo possunt in culmine caeli. Corporis absens plausu, quid sum pandite, sophi. </poem> <div class="mw-customtoggle-1" style="cursor:pointer; text-align:left; background:white; color:#495388">''explicatio''</div> <div class="mw-collapsible mw-collapsed" id="mw-customcollapsible-1"> RADII SOLIS </div></div> ==Conclusio== <poem> Versibus intextis vatem nunc iure salutat, Litterulas summa capitum hortans iungere primas, Versibus extremas iisdem ex minio coloratas: Conversus gradiens rursum perscandat ab imo. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> 86s1f20ggw0is5g0n46o132aibb48eb Liber:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf 106 84577 274732 274650 2026-08-04T02:03:02Z Vladis13 10700 274732 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Acta Sanctorum, v. 3 |Language=la, grc |Volume=3 |Author=Société des Bollandistes |Translator= |Editor= |Illustrator= |Publisher= |Address= |Year=1723, 07 Julii |Source= |Image=7 |Progress=C |Pages=<pagelist 579="524" 5="ill." 7="titul" 6="-" 3="pre-titul" 4="-" 1to2="-" 10="ill." 11="titul" 12="1" 12to24="roman" 25="-" 26="ill." 27="1" 41to50="index" 51="1" 515="ill." 516="-" 517="465" 565="-" 566="ill." 567="513" 749="ill." 750="-" 751="695" 778="-" 777="ill." 779="721" 780="722" 781="ill." 782="-" 783=723 843="ill." 844="-" 845=- 846="ill." 847=783 849="ill." 850="-" 851=785 932to974="index moralis" /> |Remarks= |Header={{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|}} |Footer=<!-- -->{{rh|||}} }} [[Categoria:Acta Sanctorum]] m7p1km3igsp13xf1w3d0ys49gm6mi5j Pagina:Gesta Abbatum Monsterii Sancti Albani (vol 2 1290, 1349).pdf/48 104 84598 274726 2026-08-03T20:45:46Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290—1301.{{hr}}</center>Before confirmation of the election of Abbot John, the Prior and Convent present Simon de Wendouere to Vicarae of Hoctone.}} ==== De Symone de Wendore, tempore vacationis Monasterii, per Priorem et Conventum ibidem ad Vicariam Hoctonæ præsentato. ==== Cæterum in illa vacatione collata fuit Vicaria ecclesiæ de Hoctone Domino Simoni de Wendouere;... 274726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin|right}} {{rh||{{Capituli|Monasterii Sancti Albani.}}|17}}</noinclude>{{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290—1301.{{hr}}</center>Before confirmation of the election of Abbot John, the Prior and Convent present Simon de Wendouere to Vicarae of Hoctone.}} ==== De Symone de Wendore, tempore vacationis Monasterii, per Priorem et Conventum ibidem ad Vicariam Hoctonæ præsentato. ==== Cæterum in illa vacatione collata fuit Vicaria ecclesiæ de Hoctone Domino Simoni de Wendouere; quem Dominus O[liverus], Episcopus Lincolniensis, admisit, ad præsentationem Prioris et Conventus Sancti Albani, et in eandem instituit, per istas litteras suas patentes:— : "Pateat universis quod nos, Oliverus, permissione divina, Episcopus Lincolniensis, Simonem de Wendore, presbyterum, ad Vicariam ecclesiæ de Hoctone, vacantam, ad quam per Priorem et Conventum Monasterii de Sancto Albano, ipsius monasterii electo in Abbatem in Curia Romana, pro confirmatione electionis ipsius habenda, agente, nobis extitit præsentatus et admissus sexto decimo Kalendas Julii, anno Domini millesimo ducentesimo nonagesimo primo, et vicarium perpetuum, cum onere personaliter ministrandi et continue residendi, canonice instituimus in eadem. In cujus rei testimonium, sigillum nostrum præsentibus est appensum. Datum ''et cætra''." {{Marginalia dextra|He is instituted after the Abbot's return.}} Et patet quod præsentatus fuit, et admissus in vacatione, ad præsentationem Prioris et Conventus, licet fuisset institutus post adventum Domini Abbatis de Curia: de quo Abbate nulla fit mentio in institutione. ==== De mora, gestis, et expensis, prædicti Abbatis, pro confirmatione electionis ejusdem, in Curia Romana; et de regressu, homagio, <ref>''et'' repeated in MS.</ref>et fidelitate Domino Regis factis, et suis temporalibus eidem liberatis. ==== {{Marginalia dextra|On his return home, Abbot John reaches Paris, 30th April 1291.}} Postquam igitur veerabilis pater prædictus, pro confirmatione sua et cæteris necessariis suis, in Curia Romana per sex septimanarum spatium non sine magnis laboribus et expensis, exenniis et donativis multipliciter expositis, mille trecentis marcis stelingorum,<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> paakjz1g3cg11kisafcxnzzfg4qewl9 Pagina:Gesta Abbatum Monsterii Sancti Albani (vol 2 1290, 1349).pdf/49 104 84599 274728 2026-08-03T20:55:00Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia sinistra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>}}ut prætactum est, mutuo receptis, de quibus visitavit Summum Pontificem de quadringentis marcis, et totidem Cardinales, in <ref>''peccunia'' in MS.</ref>pecunia numerata, expletis negotiis, domum redire festinans, per illarum viarum discrimina transuendo, in Vigila Apostolorum Philippi et Jacobi Parisius, Domino ducente, pervenit. Et cum in An... 274728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin}} {{rh|18|{{Capituli|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>{{Marginalia sinistra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>}}ut prætactum est, mutuo receptis, de quibus visitavit Summum Pontificem de quadringentis marcis, et totidem Cardinales, in <ref>''peccunia'' in MS.</ref>pecunia numerata, expletis negotiis, domum redire festinans, per illarum viarum discrimina transuendo, in Vigila Apostolorum Philippi et Jacobi Parisius, Domino ducente, pervenit. Et cum in Angliam devenisset, apud Sanctum Albanum continuo non accessit, {{Marginalia sinistra|He arrives at the Cell of Hertford.}} sed apud Cellam de Hertford declinans; mandans Priorem Sancti Albani ad se venire; ubi decenter se præparavit quæsiturus præsentiam Domini REgis, qui tunc in Marchia, <ref>''i.'' in MS.</ref>id est, apud Norham, degebat. {{Marginalia sinistra|He presents the Pope's letter to the King, at Norham.}} Consequenter vero, cum litteram Domini Papæ, illustri Regi prædicto directam, porrexisset, accepta littera, Abbatem super negotiis suis procrastinavit. Mane igitur facto, Abbas fuerat coram Domino Rege et Consilio suo, et ecce! filum <ref>''canapinum'' in MS.</ref>cannabinum de bulla Papali plumbea evulsum; {{Marginalia sinistra|For want of a proper string attached to the leaden seal, it is declared invalid.}} unde per os Domini Willelmi de Luda, Episcopi Eliensis, in præsentia Domini Regis, ejus consiliarii, prout fuerat tractatum, pronunciatum fuit mandatum Papale, sive bullam, esse irritum et inane. Et quanquam Dominus Abbas se affirmasset quod integram et veram tradidisset, nullus curavit exaudire. {{Marginalia sinistra|Sending to Redburne for a duplicate, the Abbot is admitted by the King.}} Et quia, si Deo placuit, bullam habuit duplicatam illam apud Redburne, in manerio Camerarii, cum omni festinatione fecit inquiri, quam in die octavoDomino Regi exhibuit; per quam Dominus Rex, facti sui pœnitens, ipsum gratanter admisit; cui fidelitatem, prout decuit, mox juravit. Demandatum igitur fuerat Escaetori, ut temporalia sua eidem liberaret. ==== Continuatio processus et materiæ prænotatæ. ==== {{Marginalia sinistra|Abbot John Arrives at}} In Festo igitur Passionis Sancti Albani memoratus Dominus Abbas, domus veniens, quem Conventus,<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> ik177zwc8l1ahrvjk4rwwznzm34e80k Pagina:Gesta Abbatum Monsterii Sancti Albani (vol 2 1290, 1349).pdf/50 104 84600 274729 2026-08-03T21:02:43Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>St. Alban's June 22.<br/>Through the poverty of the Abbey, he is unable to pay the sums borrowed.<br/>He is obliged to compound to the Escheator for even grain sown in the time of his predecessor.}} præsente Domino Abbate de Waltham, cum solemni processione ac maxima veneratione, hilariter suscepit, magnam Missam celebravit. Ad cujus igressum tene... 274729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin|side=right}} {{rh||{{Capituli|Monasterii Sancti Albani.}}|19}}</noinclude>{{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>St. Alban's June 22.<br/>Through the poverty of the Abbey, he is unable to pay the sums borrowed.<br/>He is obliged to compound to the Escheator for even grain sown in the time of his predecessor.}} præsente Domino Abbate de Waltham, cum solemni processione ac maxima veneratione, hilariter suscepit, magnam Missam celebravit. Ad cujus igressum tenendum convivio splendido per Priorem nostrum præparato, multitudo non parva confluebat. Qui cum domum suam miserabiliter depauperatam invenisset, dictum mutuum mille trecentarum marcarum terminis suis mercatoribus nullo modo solvere potuit; unde ultra sortem multam <ref>''peccuniam'' in MS.</ref>pecuniam refudit. Afflictio insuper affligeba tafflictum; cum Dominus Abbas saltem bladum seminatum in terra, vivente prædecessore suo, habere non est permissus: sed contulit Domino Regi, ad octavum, <ref>''IX marcarum'' in MS.</ref>nogentas marcarum, tresdecim marcas, decem solidos, unum denarium, pro blado et instauro residuo eidem venditis per Escaetorem memoratum. ==== Introductio placiti subsequentis. ==== {{Marginalia dextra|Demands, on the King's behalf, of the advowson of the Priory of Tynemouth.}} Cum Rex Angliæ illustris, Edwardus, Dei gratia, filius Henrici Regis, Tertii, anno regni sui vicesimo primo, petivisset versus Dominum Johannem, Abbatem de Sancto Albano, advocationem Prioratus de Tynemutha sibi reddi, ut jus suum, de qua ei injuste deforciavit, ut dixit, emanavit de Cencellaria Regis breve directum Vicecomiti Northumbriæ, directum in hæc verba:— ==== De placito advocationis Cellæ de Tynemutha, inter Dominum Regem et præscriptum Abbatem diutius agitato, eidem Abbati gratiose collatæ. ==== : {{Marginalia dextra|Writ, calling upon the Abbot}} "Edwardus, Dei gratia, ''et cætera'', Vicecomiti <ref>''Northumbri'' in MS.</ref>Northumbriæ salutem. Præcipe Abbati de Sancto Albano quod<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> ebfaryvsfssf8snkodcpaquweq5h8fj Pagina:Gesta Abbatum Monsterii Sancti Albani (vol 2 1290, 1349).pdf/51 104 84601 274730 2026-08-03T21:12:13Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ': {{Marginalia sinistra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–31.{{hr}}</center>to give up the said advowson.}} juste et sine dilatione reddat nobis advocationem Prioratus de Tynemutha, quam nobis injuste deforciat, ut dicitur; et nisi fecerit, summone per bonos summonitores prædictum Abbatem, quod sit coram Justiciariis nostris Itineratibus ad primas Assisas, cum ad partes illas venerint, ostensurus quare hoc non fecerit;... 274730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin}} {{rh|20|{{Capituli|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>: {{Marginalia sinistra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–31.{{hr}}</center>to give up the said advowson.}} juste et sine dilatione reddat nobis advocationem Prioratus de Tynemutha, quam nobis injuste deforciat, ut dicitur; et nisi fecerit, summone per bonos summonitores prædictum Abbatem, quod sit coram Justiciariis nostris Itineratibus ad primas Assisas, cum ad partes illas venerint, ostensurus quare hoc non fecerit; et habeas ibisummonitionem et hoc breve. Teste meipso, apud Rokesburge, tricesimo die Novembris, anno regni nostri vicesimo primo." {{Marginalia sinistra|The Abbot waits upon the King in Scotland, and, as a mark of his favour, receives a concession of the royal claims to the advowson.}} Abbas vero, dictum diem præveniens, ad præsentiam Domini Regis in Scotiam accessit, in magna contritione cordis, sciens se contra regiam potentiam placitum sustinere non posse, præcipue in hiis quæ progenitores sui, reges Angliæ, Ecclesiæ Sancti Albani devote contulerunt. Unde super hoc viam placiti totaliter reliquit, et gratiæ Domini Regis se submisit. Quare Dominus Rex, pietate ductus, et procerum suorum instantia excitatus, concessit pro se et hæredibus suis, quod prædictus Abbas et successores sui habeant et teneant de cætero prædictam advocationem Prioratus de Tynemuta, ut jus ecclesiæ suæ in perpetuum. Et super hoc idem Rex prædicto Abbati chartam confirmationis dedit, in hæc verba:— ==== Breve Regis super concessione advocationis prænotatæ. ==== : {{Marginalia sinistra|Charter of confirmation of the right of the Abbot of St. Alban's to the advowson of the Priory of Tynemouth.}} "Edwardus, Dei gratia, Rex Angliæ, ''et cætera'', omnibus ad quos præsentes litteræ pervenerint, salutem. Sciatis quod cum advocationem Prioratus de Thinemuta, in Comitatu Northumbriæ, nuper in Curia nostra coram dilectis et fidelibus nostris, Domino H[ugone] de Cressingham et sociis suis, Justiciariis nostris Itinerantibus in eodem Comitatu, per breve nostrum de recto versus Abbatem de Sancto Albano petivissemus, ut jus nostrum; nos caritatis intuitu, et ob reverentiam Beati Albani, Protomartyris Angliæ, necnon et pro salute animæ nostræ, ac etiam claræ memoriæ Alienoræ, quondam Reginæ Angliæ, consortis nostræ, et animarum omnium prædecessorum et successorum nostrorum, remisimus, pro nobis et hæredibus nostris, prædicto Abbati de Sancto Albano omnem actionem, quam erga eundem Abbatem<noinclude>{{sidenotes end}}</noinclude> dfpv8orct7vklzx64o6a0of5wwr74gz Pagina:Gesta Abbatum Monsterii Sancti Albani (vol 2 1290, 1349).pdf/52 104 84602 274733 2026-08-04T07:16:55Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ': {{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>}} habuimus in advocatione Prioratus prædicti, seu ejus pertinentiis quibuscunque: volentes et concedentes, pro nobis et hæredibus nostris, quod prædictus Abbas de Sancto Albano, et ejusdem loci Conventus, habeant et teneant advocationem prædictam, cum pertinentiis, ut jus ecclesiæ suæ prædictæ de Sancto Albano, sibi et successoribus suis, sine... 274733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin|right}} {{rh||{{Capituli|Monasterii Sancti Albani}}|21}}</noinclude>: {{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>}} habuimus in advocatione Prioratus prædicti, seu ejus pertinentiis quibuscunque: volentes et concedentes, pro nobis et hæredibus nostris, quod prædictus Abbas de Sancto Albano, et ejusdem loci Conventus, habeant et teneant advocationem prædictam, cum pertinentiis, ut jus ecclesiæ suæ prædictæ de Sancto Albano, sibi et successoribus suis, sine occasione vel impedimento nostri vel hæredum nostrorum, in perpetuum. In cujus rei testimonium, has litteras nostras fieri fecimus patentes. Teste meipso, apud Westmonasterium, septimo die Maii, anno regni nostri vicesimo secundo." ==== De Priore de Yynemutha, et quibusdam monachis ibidem, eidem in sua rebellione contra prædictum Abbatem adhærentibus, ad Sanctum Albanus abductis et ibidem incarceratis. ==== {{Marginalia dextra|The Abbot hears that the Prior of Tynemouth is about to rebel against him.}} Hujus Johannis Abbatis anno quinto, perlatus est rumor ad eum quod Prior de Tinemuta, qui tunc fuerat, "Adam de Tewig" appellatus, nova moliebatur ibidem, et insolita; et, inter cætera, Abbati suo resistere et rebellare parabat. Abbas vero, mox rem relatam quasi pro comperto habens, ut erat facilis ad credendum de se sinistra, <ref>''ilico'' in MS.</ref>illico, quam secrete potuit, versus Northumbriam cepit iter; {{Marginalia dextra|The Abbot arrives at Newcastle, and takes measures with the Mayor.}} et, ad Novum Castrum perveniens, composuit cum Majore dictæ villæ ut eum perduceret ad Thinemutam cum multitudin armatorum, secret tamen, et noctanter; ne forte tumultus dictum Priorem redderet præmunitum. Sed res ista non potuit expediri vel perfici, sine conniventia cujusdam civis de Novo Castro, cui nomen erat "Henricus Scot;" qui fuerat familiaris Priori, et cunctis in castello familiaribus, ratione dilectionis inter Priorem et ipsum, honorabilis et acceptus. Is vero Henricus, accitus ad Abbatis colloquium, confestim ut cognovit Abbatem velle illum uberrime remu<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> hvq8c5ceyu0s095h9nxq040vh52rs28 Pagina:Gesta Abbatum Monsterii Sancti Albani (vol 2 1290, 1349).pdf/53 104 84603 274734 2026-08-04T07:24:39Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'nerare, {{Marginalia sinistra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>By the aid of Henry Scot, who betrays his friend, the Prior, the Abbot obtains an entrance into the Castle of Tynemouth.<br/>The Pror is made prisoner, and sent to St. Alban's.}} si Priorem proderet, amicus suum, consensit in facinus, alter Judas; et, proficiscens cum Abbate, silenter pervenit ad portas Castri de Thinemuta; evocatoque ja... 274734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin}} {{rh|22|{{Capituli|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>nerare, {{Marginalia sinistra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>By the aid of Henry Scot, who betrays his friend, the Prior, the Abbot obtains an entrance into the Castle of Tynemouth.<br/>The Pror is made prisoner, and sent to St. Alban's.}} si Priorem proderet, amicus suum, consensit in facinus, alter Judas; et, proficiscens cum Abbate, silenter pervenit ad portas Castri de Thinemuta; evocatoque janitore, petiit aperiri sibi. Ille vero, nihil mali suspicatus de illo quem credebat amicum sui domini, incunctanter aperuit. Et ece! subito Abbas, cum turba quam Major Novi Castri contraxerat, irruit, et claves arripuit, tradens eas cuidam scutifero qui secum venerat, committens custodiam portæ sibi. Deinde perrexit ad ostium cameræ Prioris locis, subito pulsans ut aperiretur ei. Prior autem venerat de Matutinis, et, deposita tantum cuculla, pausebat in pellicea super lectum. Qui aut audivit pulsantis sonitum, requisivit quis esset foris. Cum <ref>''ilico'' in MS.</ref>illico responsum est quod Abbas suus;—"Absit," ait ille,—"quid enim faciet modo istic Abbas?" Et confestim irruerunt in cameram cum Abbate, et dictum Priorem, jussu Abbatis, in custodia posuerunt; quem post paucos dies Abbas transmisit per mare ad Monasterium, et constituit in eadem Cella novum Priorem. {{Marginalia sinistra|Scot is rewarded with lands belonging to the Cell.}} Dictum autem Henricum Scot pro mercede proditionis remuneravit prodigaliter, dans sibi et hæredibus suis, de se legitime procreatis, multas terras et libertates in villa de Estwik, in detrimentum non modicum dictæ Cellæ. {{Marginalia sinistra|The Prior and John Throklow said to have conspired to transfer the advowson to the King.}} Ferebatur quod iste supradictus Adam, Prior de Thinemuta, et Johannes Throklow, cum nonnullis aliis de Conventu ibidem, procuraverant istam placitam quam Rex movit contra Abbatem de advocatione Prioratus de Thinemuta; ut, Abbate de jure advocationis exclusio, et Rege introducto, liberius querelas suasRegi, qui advocatus extitisset eorum, contra Abbatem suum configendas, et possent promere, et ab eodem Rege, utpote advocato, favorabilius exaudiri. Sed prævenit hanc molitionem et finis placiti, et<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> 7fptj8g9yeorvfletmp5b3xf4pj59s9 Pagina:Gesta Abbatum Monsterii Sancti Albani (vol 2 1290, 1349).pdf/54 104 84604 274735 2026-08-04T07:31:25Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>Throklow and his accomplices are sent in chains to St. Alban's.}} data sententia pro Abbate, et Prioris, ut diximus, captio repentina, et dicti Johannis de <ref>The last letter of his name is indistinct. The name is "''Throklow'' above. There can be little doubt that he is identical with John de Trokelowe, who long afterwards, at St. Alban's, wrot... 274735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin|side=right}} {{rh||{{Capituli|Monasterii Sancti Albani.}}|23}}</noinclude>{{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>Throklow and his accomplices are sent in chains to St. Alban's.}} data sententia pro Abbate, et Prioris, ut diximus, captio repentina, et dicti Johannis de <ref>The last letter of his name is indistinct. The name is "''Throklow'' above. There can be little doubt that he is identical with John de Trokelowe, who long afterwards, at St. Alban's, wrote the history of the reign of Edward the Second, which has been already published in this Series. See p. 127 of that Volume.</ref>Thorlow et suorum complicium amotio de dicta cella, satis despicabilis; qui, compediti et vinculi artis astrici, ad Monasterium sunt transmissi. ==== Qualiter visitatio prædicti Abbatis in Cella sua de Wymundham per advocatum ejusdem fuerat impedita. ==== {{Marginalia dextra|The Abbot intending to visit the Priory of Wymundham, Suir robert de Tateshale, the patron, prevents it.}} Idem Abbas, anno prælationis suæ nono, Prioratum de Wymundham visitare disposuit. Sed Dominus Robertus de Tateshale, dicti loci advocatus, adventum ipsius intelligens, dictum Prioratum intravit, ostia ecclesiæ, et januas, contra Abbatem, ne ullum introitum haberet, claudi jussit; nec Priorem dicti loci Abbati suo obviam exire, vel aliquem honorem sibi exhibere, permisit. Abbas vero, hujusmodi violentiam ad tempus patienter sustinens, hospitium suum alibi procuravit. ==== De excommunicatione violatorum <ref>Omitted in MS.</ref>[et] perturbatorum possessionum, libertatum, et jurium, Monasterii Sancti Albani, per prædictum Abbatem solemniter illata. ==== {{Marginalia dextra|The Abbot pronounces the ennemies of his}} Eo tempore, propter malitiam villanorum de Sancto Albano, et aliorum malefactorum, idem Abbas denunciavit omnes illos excommunicatos, qui malitiose, scienter,<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> iapobfg3mxzr8hm5qftmyhn3bhj8byf Pagina:Gesta Abbatum Monsterii Sancti Albani (vol 2 1290, 1349).pdf/55 104 84605 274736 2026-08-04T07:38:55Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia sinistra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>church to be excommunicated.}} et injuste, perturbant, violant, auferunt, vel infringunt, aut excogitata malitia perturbare, violare, auferre, vel infringere, moliuntur, seu quolibet modo machinantur, jura, libertates, juridictiones, possessiones, seu pensiones, Ecclesiæ Sancti Albani debitas et consuetas. Et quoscunque malivolos conspiratores i... 274736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin}} {{rh|24|{{Capituli|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>{{Marginalia sinistra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>church to be excommunicated.}} et injuste, perturbant, violant, auferunt, vel infringunt, aut excogitata malitia perturbare, violare, auferre, vel infringere, moliuntur, seu quolibet modo machinantur, jura, libertates, juridictiones, possessiones, seu pensiones, Ecclesiæ Sancti Albani debitas et consuetas. Et quoscunque malivolos conspiratores in hac parte, clam vel palam; omnesque qui confratres nostros, conversos, seu familiares, falso et malitiose diffamant; propter quod religionis et ordinis nostri status magis denigratur, et apud bonos et graves, penes quos prius non extiteramus diffamati, vilipenditur, seu quovis alio modo gravatur; una cum fauoribus et complicibus universis, cujuscunque fuerint conditionis, dignitatis, aut status; {{Marginalia sinistra|They are denounced as such, four times in each year.}} in ecclesia nostra conventuali prædicta, necnon et singulis ecclesiis et capellis nostræ totius jurisdictionis, quater in anno, ipso facto in genere excommunicatos esse, pulsatis campanis, accensis candelis, fecimus denunciari. {{Marginalia sinistra|Alleged confederacy, against the interests of the Abbey, among the townsmen of St. Alban's; but effectually quelled.}} Multi homines vilæ Sancti Albani, ut dicebatur, invicem confœderati velut, aliquo tempore præsumpserunt ad confusionem suam; fidem dederunt ut consuetudines approbatas et usitatas villæ Sancti Albani, contra ejusdem ecclesiæ libertatem, in præjudicium dictorum Abbatis et Conventus, attentarent; sed post multas et varias altercationes sedata est discordia super lite conspirationis et sententia excommunicationis; ex quo omnes et singuli parati erant, tactis sacrosanctis, se purgare. ==== De advocatione, seu <ref>''patronagii' in MS., by inadvertance</ref>patronagio, ecclesiæ de Dachet per <ref>''neglegentiam'' in MS.</ref>negligentiam præscripti Abbatis diutius amissa. ==== {{Marginalia sinistra|The church of Dachet being vacant,}} Vacante ecclesia de Dachet per mortem Domini Willelmi de Eytone, in Vivilia Sancti Edmundi Archiepiscopi, anno Domini millesimo ducentesimo nonagesimo<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> mtrhyt0bkh6p2dpp33yipi0yk3m7u5m Pagina:Gesta Abbatum Monsterii Sancti Albani (vol 2 1290, 1349).pdf/56 104 84606 274737 2026-08-04T07:45:35Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>A.D. 1299, Sir Hugh Le Despenser fraudulently deprivesthe Abbot of the next presentation.}} non, idem Abbas, verus patronus, quemdam clericum suum præsentavit ecclesiæ memoratæ; qui nimis tepide et negligenter præsentationem suam prospectus est, ob mortem Domini <ref>Olivier de Sutton. He died 13th November, 1299.</ref>Oliveri, Lincolniensis Episc... 274737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin|side=right}} {{rh||{{Capituli|Monasterii Sancti Albani.}}|25}}</noinclude>{{Marginalia dextra|<center>John III.,<br/>25th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1290–1301.{{hr}}</center>A.D. 1299, Sir Hugh Le Despenser fraudulently deprivesthe Abbot of the next presentation.}} non, idem Abbas, verus patronus, quemdam clericum suum præsentavit ecclesiæ memoratæ; qui nimis tepide et negligenter præsentationem suam prospectus est, ob mortem Domini <ref>Olivier de Sutton. He died 13th November, 1299.</ref>Oliveri, Lincolniensis Episcopi. Dominus Hugo Dispensarius, sinistro consilio exagitatus, sub ficto advocationis colore, asserens jus partonatus dictæ ecclesiæ ad se pertinere, quemdam clericum suum, nomine "Ricardum de Staundone," venerabili patri, Domino R[oberto], Dei gratia, Archiepiscopo Cantuariensi, vacante Sede Lyncolniensi, præsentavit; qui, ad ipsius militis præsentationem, scripsit officiali loci, juxta articulos consuetos, de vacatione ipsius ecclesiæ inquirer; qui, Domino Abbate ignorante, prædictum patrem certificavit, quod prænominatus mies fuit versus patronus, et quod vacabat ecclesia per mortem Domini Willelmi de Eytone, ultimi rectoris ejusdem; et dictus pater illum Ricardum de Standone, clericum, per militem memoratum ad eandem præsentatum, qui subdole prævenit cum dicta inquisitione præsentationem ipsius Abbatis, instituit in rectorem in ecclesia memorata. {{Marginalia dextra|On being questioned by the Abbot, Le Despenser acknowledges the fraud.}} Cumque dictus Abbas, admiratione super tanta præsumptione consternatus, <ref>''scicitabatur'' in MS.</ref>sciscitabatur a prædicto Domino Hugoni, cujus <ref>''spt'' in MS.</ref>spiritus instinctu, aut proprio aut alieno, jus suum et patrocinium vendicare, præsumeret, in præjudicium et ecclesiæ suæ læsionem, idem miles causas induxisset ratione carentes, ac dictus Abbas privilegia et munimenta super hoc confecta ostendisset, conscientia sua instigante, mox ultro confessus est se nullam habere dictæ ecclesiæ advocationem, neque patrocinium. Discat igitur quisque de cætero cautius negotiari.<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> 3eb33ucx384hg72ew2sedqqniesw9v2 Pagina:Sal Terrae, sive Apologia pro Ministerio Evangelico.pdf/43 104 84607 274738 2026-08-04T10:54:01Z JimKillock 19003 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'pative analogicè {{et}} participatione fapien- ti{{ae}}, eminentia, {{et}} poteftatis divin{{ae}}, q.d., eris Aaronis vice Dei, docendo eum vo luntatem meam, {{et}} mandando illi qua lo- qui debeat. Ita ut te quafime confulat {{et}} audiat. v. 28.30. Loquente enim Mofe, laquitur Deus; qui audit eum, audit De um; {{et}} qui fpernit cum, fpernit DEUM, Luc. 20,16. 11. Speculatores. Ifa.62,6. Jer.6,17. Ezech. 3,17.{{et}} 33,7. Hof.9,8. Heb.13,17.... 274738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JimKillock" />{{rvh|23|SAL TERR{{AE}}.}}</noinclude>pative analogicè {{et}} participatione fapien- ti{{ae}}, eminentia, {{et}} poteftatis divin{{ae}}, q.d., eris Aaronis vice Dei, docendo eum vo luntatem meam, {{et}} mandando illi qua lo- qui debeat. Ita ut te quafime confulat {{et}} audiat. v. 28.30. Loquente enim Mofe, laquitur Deus; qui audit eum, audit De um; {{et}} qui fpernit cum, fpernit DEUM, Luc. 20,16. 11. Speculatores. Ifa.62,6. Jer.6,17. Ezech. 3,17.{{et}} 33,7. Hof.9,8. Heb.13,17. hoc titulo infigniuntur, quia pr{{ae}}vident futura,{{et}} populum de illis adinonent; fic- ut Speculator è longinquo videt adeun- tem hoftem, {{et}} dato figno incolas admo- net. Vigilant hi ne peccato percamus, {{et}} erroribus feducamur; vigilant, verbum Dei docendo, pro ecclefia orando, {{et}} im- pios corrigendo. {{et}}c. 12. Paftores. Num.27,17. Ifa. 63, II. Jer.3,15.Ezech.34.2.3.4. Joh.10,2.12. In Paftore verò requiritur.1. induftria, ut o ves pafcat, errantes reducat, infirmos fa- net, fanos confervet.2.fortitudo,ut lupos arceat.3.fidelitas, ut Domino fuo oves re- ftituat, ac fervum fe, non gregis Domi- num agnofcat. 4. Prudentia alendi oves, alias enim voce, alias baculo regit. 5. to lerantia, nam ventis, pluviis {{et}} tempefta tibus expofitus eft, ut conqueritur Jacob. Gen. 31,38.39,40. Hi ecclefiam, DEETrophim. Alijs quie- tè dormien tibus vigilis hi. Vigilam verò labo- riofa {{et}} pe- riculofish. ma oft con ditio.<noinclude></noinclude> 50r3jur1z8tm5e7tbo0wb6khzslc3h3 274739 274738 2026-08-04T11:06:43Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 274739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{rvh|23|SAL TERR{{AE}}.}}</noinclude>pative analogicè {{et}} participatione {{s}}apienti{{ae}}, eminenti{{ae}}, {{et}} pote{{s}}tatis divin{{ae}}, q.d., eris Aaronis vice Dei, docendo eum voluntatem meam, {{et}} mandando illi qu{{ae}} loqui debeat. Ita ut te qua{{s}}ime con{{s}}ulat {{et}} audiat. v. 28.30. Loquente enim Mo{{s}}e, loquitur Deus; qui audit eum, audit Deum; {{et}} qui {{s}}pernit eum, {{s}}pernit DEUM, Luc. 20,16. {{marginalia dextra|T{{s}}ophim. Alijs quietè dormientibus vigil{{an}}s hi. Vigilam verò laborio{{s}}a {{et}} periculo{{s}}is{{s}}ima e{{s}}t conditio.}}{{sc|11}}. Speculatores. I{{s}}a.62,6. Jer.6,17. Ezech. 3,17.{{et}} 33,7. Hof.9,8. Heb.13,17. hoc titulo in{{s}}igniuntur, quia pr{{ae}}vident futura, {{et}} populum de illis admonent; {{s}}icut Speculator è longinquo videt adeuntem ho{{s}}tem, {{et}} dato {{s}}igno incolas admonet. Vigilant hi ne peccato percamus, {{et}} erroribus {{s}}educamur; vigilant, verbum Dei docendo, pro eccle{{s}}ia orando, {{et}} impios corrigendo. {{et}}c. {{sc|12.}} Pa{{s}}tores. Num.27,17. I{{s}}a. 63, II.Jer.3,15. Ezech.34.2.3.4. Joh.10,2.12. In Pa{{s}}tore verò requiritur. {{sc|1}}. indu{{s}}tria, ut oves pa{{s}}cat, errantes reducat, infirmos {{s}}anet, {{s}}anos con{{s}}ervet. {{sc|2}}. fortitudo, ut lupos arceat. {{sc|3}}. fidelitas, ut Domino {{s}}uo oves re{{s}}tituat, ac {{s}}ervum {{s}}e, non gregis Dominum agno{{s}}cat. {{sc|4.}} Prudentia alendi oves, alias enim voce, alias baculo regit. {{sc|5}}. tolerantia, nam ventis, pluviis {{et}} tempe{{s}}tatibus expo{{s}}itus e{{s}}t, ut conqueritur Jacob. Gen.31,38.39,40. Hi eccle{{s}}iam, DEI<noinclude></noinclude> to4lvhsv8wozcgzzmhb0n9ld92awbqn 274740 274739 2026-08-04T11:07:21Z JimKillock 19003 274740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{rvh|23|SAL TERR{{AE}}.}}</noinclude>{{pt|pativè|pativè}} analogicè {{et}} participatione {{s}}apienti{{ae}}, eminenti{{ae}}, {{et}} pote{{s}}tatis divin{{ae}}, q.d., eris Aaronis vice Dei, docendo eum voluntatem meam, {{et}} mandando illi qu{{ae}} loqui debeat. Ita ut te qua{{s}}ime con{{s}}ulat {{et}} audiat. v. 28.30. Loquente enim Mo{{s}}e, loquitur Deus; qui audit eum, audit Deum; {{et}} qui {{s}}pernit eum, {{s}}pernit DEUM, Luc. 20,16. {{marginalia dextra|T{{s}}ophim. Alijs quietè dormientibus vigil{{an}}s hi. Vigilam verò laborio{{s}}a {{et}} periculo{{s}}is{{s}}ima e{{s}}t conditio.}}{{sc|11}}. Speculatores. I{{s}}a.62,6. Jer.6,17. Ezech. 3,17.{{et}} 33,7. Hof.9,8. Heb.13,17. hoc titulo in{{s}}igniuntur, quia pr{{ae}}vident futura, {{et}} populum de illis admonent; {{s}}icut Speculator è longinquo videt adeuntem ho{{s}}tem, {{et}} dato {{s}}igno incolas admonet. Vigilant hi ne peccato percamus, {{et}} erroribus {{s}}educamur; vigilant, verbum Dei docendo, pro eccle{{s}}ia orando, {{et}} impios corrigendo. {{et}}c. {{sc|12.}} Pa{{s}}tores. Num.27,17. I{{s}}a. 63, II.Jer.3,15. Ezech.34.2.3.4. Joh.10,2.12. In Pa{{s}}tore verò requiritur. {{sc|1}}. indu{{s}}tria, ut oves pa{{s}}cat, errantes reducat, infirmos {{s}}anet, {{s}}anos con{{s}}ervet. {{sc|2}}. fortitudo, ut lupos arceat. {{sc|3}}. fidelitas, ut Domino {{s}}uo oves re{{s}}tituat, ac {{s}}ervum {{s}}e, non gregis Dominum agno{{s}}cat. {{sc|4.}} Prudentia alendi oves, alias enim voce, alias baculo regit. {{sc|5}}. tolerantia, nam ventis, pluviis {{et}} tempe{{s}}tatibus expo{{s}}itus e{{s}}t, ut conqueritur Jacob. Gen.31,38.39,40. Hi eccle{{s}}iam, DEI<noinclude></noinclude> kunqosxcaa8awa69cm7tgluwg7kso1p 274741 274740 2026-08-04T11:07:49Z JimKillock 19003 274741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{rvh|23|SAL TERR{{AE}}.}}</noinclude>{{pt|nuncupativè|pativè}} analogicè {{et}} participatione {{s}}apienti{{ae}}, eminenti{{ae}}, {{et}} pote{{s}}tatis divin{{ae}}, q.d., eris Aaronis vice Dei, docendo eum voluntatem meam, {{et}} mandando illi qu{{ae}} loqui debeat. Ita ut te qua{{s}}ime con{{s}}ulat {{et}} audiat. v. 28.30. Loquente enim Mo{{s}}e, loquitur Deus; qui audit eum, audit Deum; {{et}} qui {{s}}pernit eum, {{s}}pernit DEUM, Luc. 20,16. {{marginalia dextra|T{{s}}ophim. Alijs quietè dormientibus vigil{{an}}s hi. Vigilam verò laborio{{s}}a {{et}} periculo{{s}}is{{s}}ima e{{s}}t conditio.}}{{sc|11}}. Speculatores. I{{s}}a.62,6. Jer.6,17. Ezech. 3,17.{{et}} 33,7. Hof.9,8. Heb.13,17. hoc titulo in{{s}}igniuntur, quia pr{{ae}}vident futura, {{et}} populum de illis admonent; {{s}}icut Speculator è longinquo videt adeuntem ho{{s}}tem, {{et}} dato {{s}}igno incolas admonet. Vigilant hi ne peccato percamus, {{et}} erroribus {{s}}educamur; vigilant, verbum Dei docendo, pro eccle{{s}}ia orando, {{et}} impios corrigendo. {{et}}c. {{sc|12.}} Pa{{s}}tores. Num.27,17. I{{s}}a. 63, II.Jer.3,15. Ezech.34.2.3.4. Joh.10,2.12. In Pa{{s}}tore verò requiritur. {{sc|1}}. indu{{s}}tria, ut oves pa{{s}}cat, errantes reducat, infirmos {{s}}anet, {{s}}anos con{{s}}ervet. {{sc|2}}. fortitudo, ut lupos arceat. {{sc|3}}. fidelitas, ut Domino {{s}}uo oves re{{s}}tituat, ac {{s}}ervum {{s}}e, non gregis Dominum agno{{s}}cat. {{sc|4.}} Prudentia alendi oves, alias enim voce, alias baculo regit. {{sc|5}}. tolerantia, nam ventis, pluviis {{et}} tempe{{s}}tatibus expo{{s}}itus e{{s}}t, ut conqueritur Jacob. Gen.31,38.39,40. Hi eccle{{s}}iam, DEI<noinclude></noinclude> j8n71lkl0qis0b9blqdf5410tpj6ssn 274742 274741 2026-08-04T11:08:07Z JimKillock 19003 274742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{rvh|23|SAL TERR{{AE}}.}}</noinclude>{{pt|pativè|nuncupativè}} analogicè {{et}} participatione {{s}}apienti{{ae}}, eminenti{{ae}}, {{et}} pote{{s}}tatis divin{{ae}}, q.d., eris Aaronis vice Dei, docendo eum voluntatem meam, {{et}} mandando illi qu{{ae}} loqui debeat. Ita ut te qua{{s}}ime con{{s}}ulat {{et}} audiat. v. 28.30. Loquente enim Mo{{s}}e, loquitur Deus; qui audit eum, audit Deum; {{et}} qui {{s}}pernit eum, {{s}}pernit DEUM, Luc. 20,16. {{marginalia dextra|T{{s}}ophim. Alijs quietè dormientibus vigil{{an}}s hi. Vigilam verò laborio{{s}}a {{et}} periculo{{s}}is{{s}}ima e{{s}}t conditio.}}{{sc|11}}. Speculatores. I{{s}}a.62,6. Jer.6,17. Ezech. 3,17.{{et}} 33,7. Hof.9,8. Heb.13,17. hoc titulo in{{s}}igniuntur, quia pr{{ae}}vident futura, {{et}} populum de illis admonent; {{s}}icut Speculator è longinquo videt adeuntem ho{{s}}tem, {{et}} dato {{s}}igno incolas admonet. Vigilant hi ne peccato percamus, {{et}} erroribus {{s}}educamur; vigilant, verbum Dei docendo, pro eccle{{s}}ia orando, {{et}} impios corrigendo. {{et}}c. {{sc|12.}} Pa{{s}}tores. Num.27,17. I{{s}}a. 63, II.Jer.3,15. Ezech.34.2.3.4. Joh.10,2.12. In Pa{{s}}tore verò requiritur. {{sc|1}}. indu{{s}}tria, ut oves pa{{s}}cat, errantes reducat, infirmos {{s}}anet, {{s}}anos con{{s}}ervet. {{sc|2}}. fortitudo, ut lupos arceat. {{sc|3}}. fidelitas, ut Domino {{s}}uo oves re{{s}}tituat, ac {{s}}ervum {{s}}e, non gregis Dominum agno{{s}}cat. {{sc|4.}} Prudentia alendi oves, alias enim voce, alias baculo regit. {{sc|5}}. tolerantia, nam ventis, pluviis {{et}} tempe{{s}}tatibus expo{{s}}itus e{{s}}t, ut conqueritur Jacob. Gen.31,38.39,40. Hi eccle{{s}}iam, DEI<noinclude></noinclude> 7bs7v96bst9v82c7hgf3340r8shoah0 Pagina:Sal Terrae, sive Apologia pro Ministerio Evangelico.pdf/44 104 84608 274743 2026-08-04T11:09:54Z JimKillock 19003 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'gregem pabulo c{{ae}}leftis doctrin{{ae}} pafcut, venenatis h{{ae}}reticorum pafcuis eum ab- ducunt, lupos ab ovili abigunt, oves de- niq; fibi commiffas pedo difciplin{{ae}} cor- rigunt. 13. Edificatores {{et}} ecclefi{{ae}} archite- Ai. Ephef.4,11. 1. Cor.3,10. quia horum doctrinâ Ecclefia in fide Chrifti, {{et}} dile- {{et}}tione proximi {{ae}}dificatur {{et}} crefcit. Un- de conftat,{{ae}}dificium effe Ecclefiam, pri- mus architectus eft... 274743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JimKillock" />{{rvh|24|SAL TERR{{AE}}.}}</noinclude>gregem pabulo c{{ae}}leftis doctrin{{ae}} pafcut, venenatis h{{ae}}reticorum pafcuis eum ab- ducunt, lupos ab ovili abigunt, oves de- niq; fibi commiffas pedo difciplin{{ae}} cor- rigunt. 13. Edificatores {{et}} ecclefi{{ae}} archite- Ai. Ephef.4,11. 1. Cor.3,10. quia horum doctrinâ Ecclefia in fide Chrifti, {{et}} dile- {{et}}tione proximi {{ae}}dificatur {{et}} crefcit. Un- de conftat,{{ae}}dificium effe Ecclefiam, pri- mus architectus eft Deus, alter Minifter. nonnulli fundamentum ponunt, alii fu-. per{{ae}}dificant,ut in nobis tanquam in tem plo Deus habitet. HincProphet{{ae}} appel- lantur Lapidarii. Hof.6,5. dolari eos per Prophetas. Ut latomus lapides cadit, do- lat,quadrat: ita per legem dolamur, exa- fciamur {{et}} pr{{ae}}paramur, ut in exftructio- ne fpiritualis ac c{{ae}}leftis domûs, locumi habere poffumus. q.d. ego vos dolavi per Prophetas meos, tanquam ligna nodofa, fragofa,robufta: nec non minis {{et}} moni- tis frequenter iteratis corrigere vos ftu- dui: ficut dolabrâ levigantur ligna no- dofa. 14. Teftes Chrifti.Joh.15,27.Act.1, 8.Apoc.2,13.{{et}}11,3.{{et}} 26,16. nempe ver- bi pr{{ae}}dicatione, {{et}} integritate vita. nam ut teftes oportet effe veraces, inculpatos, ac de rebus cognitis teftificantes: ita Mi- niftri voce {{et}} vitâ, veritatem Dei verè, Non potuit honorifi centing ver bi minifte rium.com™ mendare. quàm dom bune illi tribuit effe- ctum. Calv. V.Pleniùs, D. Trappi In locum. Chatfabri propriè eft excidere la pides è Pe. tra,ut Ifa. 51, 2. Vt compla- nentur no- dofaligna, Boń tenuis cultellus, fed durum (Legis da labrum illis eft neceffa- rium.Zanch<noinclude></noinclude> go0fr4jg7tfwutxofvshits4b90ln5y