Lorem ipsum

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="la">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>lawikisource</dbname>
    <base>https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialis</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Disputatio</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usor</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Disputatio Usoris</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicifons</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Disputatio Vicifontis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fasciculus</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Disputatio Fasciculi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Disputatio MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Formula</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Disputatio Formulae</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Auxilium</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Disputatio Auxilii</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Disputatio Categoriae</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Scriptor</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Disputatio Scriptoris</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Disputatio Paginae</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Liber</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Disputatio Libri</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulus</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Disputatio Moduli</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Lorem ipsum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1298</id>
    <revision>
      <id>277355</id>
      <parentid>187540</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Removed broken/unnecessary language/category links</comment>
      <origin>277355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3715" sha1="56plpy7jqq1dfmgb07o3nv51bww6zf8" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor=
|OperaeTitulus= Lorem ipsum
|OperaeWikiPagina= Lorem ipsum
|Annus= saeculo XX
|SubTitulus= [[:Categoria:Opera sine nomine scripta|Opera sine nomine scripta]]
}}


Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisici elit, sed eiusmod tempor incidunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquid ex ea commodi consequat. Quis aute iure reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint obcaecat cupiditat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.

--

Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore te feugait nulla facilisi. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore te feugait nulla facilisi.

Nam liber tempor cum soluta nobis eleifend option congue nihil imperdiet doming id quod mazim placerat facer possim assum. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis.

At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  At accusam aliquyam diam diam dolore dolores duo eirmod eos erat, et nonumy sed tempor et et invidunt justo labore Stet clita ea et gubergren, kasd magna no rebum. sanctus sea sed takimata ut vero voluptua. est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat.

Consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet.

{{finis}}</text>
      <sha1>56plpy7jqq1dfmgb07o3nv51bww6zf8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277356</id>
      <parentid>277355</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3755" sha1="959xllt1vdqcqz5kwfvsh19ak0mxoqn" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor=
|OperaeTitulus= Lorem ipsum
|OperaeWikiPagina= Lorem ipsum
|Annus= saeculo XX
|SubTitulus= [[:Categoria:Opera sine nomine scripta|Opera sine nomine scripta]]
}}


Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisici elit, sed eiusmod tempor incidunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquid ex ea commodi consequat. Quis aute iure reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint obcaecat cupiditat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.

--

Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore te feugait nulla facilisi. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore te feugait nulla facilisi.

Nam liber tempor cum soluta nobis eleifend option congue nihil imperdiet doming id quod mazim placerat facer possim assum. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis.

At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  At accusam aliquyam diam diam dolore dolores duo eirmod eos erat, et nonumy sed tempor et et invidunt justo labore Stet clita ea et gubergren, kasd magna no rebum. sanctus sea sed takimata ut vero voluptua. est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat.

Consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr,  sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet.

{{finis}}

[[en:Lorem ipsum]]
[[mul:Lorem ipsum]]</text>
      <sha1>959xllt1vdqcqz5kwfvsh19ak0mxoqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicifons:Scriptorium</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1852</id>
    <revision>
      <id>277454</id>
      <parentid>277245</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T10:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Portal pages II: test for Latin learning content */ Reply</comment>
      <origin>277454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138807" sha1="mcoktg5l85swmg4wallxixetyly78hv" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
&lt;!--- __NOTOC__ ---&gt;[[Categoria:Vicifons|Scriptorium]]
{{Intraincepti
|w= Vicipaedia:Taberna
|q= Vicicitatio:Taberna
|commons: &lt;!-- Communia --&gt;
|b= Vicilibri:Porta Communis
|wikt= Victionarium:Taberna
|m= &lt;!-- Meta --&gt;
|wikispecies= &lt;!-- Vicispecies --&gt;
|n= &lt;!-- Vicinuntii --&gt;
}}
&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:14pt; background:#eef; color:navy; &quot;&gt;
Hac pagina scriptorium Vicifontis est.&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;&lt;small&gt;Nunc iam sunt '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' paginae. Hodie '''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}'''.&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;

{{center|
'''(DE)''' Neue Nachrichten dürfen auf Latein, Französisch, Englisch oder Italienisch gestellt werden.&lt;br /&gt;
'''(EN)''' You can write a new message in Latin, French, English or Italian.&lt;br /&gt;
'''(FR)''' Vous pouvez écrire en latin, en français, en italien ou en anglais.&lt;br /&gt;
'''(IT)''' Potete scrivere in latino, italiano, francese o inglese.&lt;br /&gt;
'''(ALIAE)''' ''Aliis linguis uti potes, sed noli iubere nos facile eas intellegere''
}}
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0 0em; border: 1px dashed blue; padding: 3px; text-align: center; background: #eef&quot;&gt;
'''[http://la.wikisource.org/w/index.php?title=Vicifons:Scriptorium&amp;action=edit&amp;section=new   Quaestio nova]'''
&lt;br /&gt;
''Ut sententias antiquiores legas vide [[Vicifons:Scriptorium/Vetera]]''
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;

{| class=&quot;WSerieV&quot; id=&quot;WBistro&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;padding: 0.3em; float:right; margin-left: 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background:#fff0ff; text-align:center&quot;
|[[Image:Forum-de-César.jpg|right|210px]]
|-
|style=&quot;padding: 0.5em; font-family: sans-serif&quot;| '''Scriptorium Vicifontis'''&lt;br/&gt;
----
|-
|style=&quot;padding: 0.3em; font-family: sans-serif; background-color: #e4e4c9; border: 1px solid #c0c0c0&quot;|'''Alia scriptoria''' 
|-
|style=&quot;padding: 0.3em; line-height: 1.5em&quot;|
'''[[w:la:Vicipaedia:Taberna|Vicipaedia:Taberna]]'''&lt;br /&gt;
'''[[q:la:Vicicitatio:Taberna|Vicicitatio:Taberna]]'''&lt;br /&gt;
'''[[wikt:la:Victionarium:Taberna|Victionarium:Taberna]]'''&lt;br /&gt;
|}

&lt;!-- 
Interwiki liks moved to the top of the discussion since button &quot;Quaestio nova&quot; 
appends new entries to physical end of this page
--&gt;

&lt;!-- Interwiki links --&gt;
[[mul:Wikisource:Scriptorium]]
&lt;!-- Interwiki links --&gt;

__TOC__

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[User:Barbaking]] (bureaucrat, administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Usor:EPIC|EPIC]] ([[Disputatio Usoris:EPIC|disputatio]]) 22:22, 22 Februarii 2025 (UTC)

== Request for updating the text of the Clementine Bible ==

Two months ago, at [[Disputatio:Vulgata Clementina#The Clementine Vulgate Project dead?]] I noted that the links related to ''The Clementine Vulgate Project'', the main source used for the text of the [[Vulgata Clementina]], were dead.

Fortunately, the list of changes made since the import of on Wikisource can be found [https://web.archive.org/web/20240122025223/https://vulsearch.sourceforge.net/clemtext.rss here]. There is also [https://bitbucket.org/clementinetextproject/text/downloads/ a repository] (although I am not sure if it is up to date).

I have no experience in programming or making imports. So, could someone please update the text of [[Vulgata Clementina]] of Wikisource to use the latest version of ''The Clementine Vulgate Project''? [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 10:01, 23 Februarii 2025 (UTC)

:@[[Usor:Ser be etre shi|Ser be etre shi]] Are you able to help with this? Ping in case so. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:27, 3 Iulii 2025 (UTC)
:@[[Usor:Veverve|Veverve]] Just checking these look like quite a small number of changes, is that right? It may be easiest to do these manually. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:38, 24 Octobris 2025 (UTC)
::{{ping|JimKillock}} well, my Latin is almost nonexistent, so I cannot do it myself sadly. [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 18:21, 24 Octobris 2025 (UTC)

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 Martii 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Your wiki will be in read-only soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-03-19|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-03-19|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:15, 14 Martii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=28307742 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:05, 4 Aprilis 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Wikidata and Sister Projects: An online community event ==

''(Apologies for posting in English)''

Hello everyone, I am excited to share news of an upcoming online event called '''[[d:Event:Wikidata_and_Sister_Projects|Wikidata and Sister Projects]]''' celebrating the different ways Wikidata can be used to support or enhance with another Wikimedia project. The event takes place over 4 days between '''May 29 - June 1st, 2025'''.

We would like to invite speakers to present at this community event, to hear success stories, challenges, showcase tools or projects you may be working on, where Wikidata has been involved in Wikipedia, Commons, WikiSource and all other WM projects.

If you are interested in attending, please [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register here]].
If you would like to speak at the event, please fill out this Session Proposal template on the [[d:Event_talk:Wikidata_and_Sister_Projects|event talk page]], where you can also ask any questions you may have. 

I hope to see you at the event, in the audience or as a speaker, - [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 09:19, 11 Aprilis 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Send_List&amp;oldid=28525705 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 Aprilis 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 Aprilis 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Toggling special characters such as ſ (long s) ==

On EN wikisource, they have a template &lt;nowiki&gt;{{longs}}&lt;/nowiki&gt; to produce ''ſ'' on the transcription page, and by default, ''s'' on the ebook page. users on EN WS can toggle these on and off. 

In this book, [[:la:Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']], there are a number of unusual characters that could do with toggling: ''ſ (s); ß (ss); ẽ (en / em) ũ (un / um) æ (ae) ę (ae) õ (on / om) ã (an / am) œ (oe)''. ([[:formula:ls]] already exists here for ſ, and some other characters semi-implemented at [[:Categoria:Formulae litterarum]] but the toggling is not switched on.)

In order to implement this:

(1) What would LA WiCategoria:Formulae litterarumkisource need to enable for user toggling of special characters?

(2) Who would I contact (assuming this is an admin task)? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:06, 29 Aprilis 2025 (UTC)

:It looks like it would need this installing, as a start: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js|MediaWiki:Gadget-Visibility.js]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:13, 29 Aprilis 2025 (UTC)
:{{ping|OrbiliusMagister}} as the only active magister! --[[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:16, 29 Aprilis 2025 (UTC)
:{{ping|SZC 03}} in case you have an opinion (you made changes at the De Pricipia transcription project which we could implement better with this toggle feature). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:31, 30 Aprilis 2025 (UTC)
::I would like to point out that not all of the listed characters are of the same kind: 
::* ſ is a variant of s; 
::* ß, æ and œ are [[:w:en:Ligature (writing)|ligatures]] of ſs, ae and oe respectively ([[:w:en:E caudata|ę]] can represent both ae or oe); 
::* ã, ẽ, õ, ũ are used to indicate [[:w:en:Scribal abbreviation|abbreviations]].
::Personally I think it would be somewhat useful to implement the toggle feature only for æ and œ, since of all the ligatures they are the only ones that carry some meaning (that ae or oe in that word is a diphthong) and the only ones that easily show up in search results and correctly displayed in web-browsers.
::Note that both English and Italian wikisources in their transcription guidelines take in consideration the ability of both modern readers and search engines to correctly interpret the character shown (see [[:en:Wikisource:Style guide/Orthography]] and [[:it:Wikisource:Convenzioni di trascrizione]]). Though it would be useful to write rules specific to the Latin wikisource.
::I hope these considerations were of any help. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 07:58, 3 Maii 2025 (UTC)
::In regards to the [[Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']] it would be appropriate to encode the text in a way that we do not lose your work of accurately transcribing the above characters, while still showing to the end user a normalized form. My edit was trying to achieve this with the templates currently in wikisource.
::From a technical standpoint, it would be useful to have a general template not specific to any character that could be used both in ''ad hoc'' situations, and in creating other templates.
::Also if such a template is created for abbreviations it should behave differently from the long s and ligatures, since 1) the text displayed is context dependent, and 2) it is common use in diplomatic transcriptions to show the abbreviated characters in parentheses (so I were taught in paleography class). 
::To give an example of point 2 from the text ([[Pagina:Nicolaus_Machiavellus_De_Principe.pdf/69|page 45]], line 11):
::Original text: Iãq́ꝫ
::Diplomatic transcription: Ia(m)q(ue)
::Standard transcription: Iamque  
::I’m sorry for the lengthy comments. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:02, 3 Maii 2025 (UTC)
:::I agree something adhoc would be helpful. The template would need to specify 
:::* the text as-is and
:::* the modernised version
:::and hopefully there would be a system to pick up which to display.
:::In terms of the display: this could be the js system, perhaps adapted, that we have on en.ws, or possibly it could be an adjustment to the page templates set up, to allow two different books, or sets of pages, to be presented. This would have the advantage that exports would facilitate both (IDK but suspect that exports support the default rather than user choice). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 15:48, 3 Maii 2025 (UTC)
:::I have set out this information in a [[Usor:JimKillock/Orthography|table]] including information about dictionary lookups and likely search engine issues. In short, from a user perspective, all the characters can be problematic, but æ and œ work within Alpheios for dictionary lookups, so are a bit more tolerable than the others from a default perspective. However I think it is useful tobe able to see and use the originals for some people, eg those practicing reading Renaissance scans etc; or researchers or academics looking to use source texts. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:09, 3 Maii 2025 (UTC)
:{{ping|Alex brollo}}, {{ping|VIGNERON}}, {{ping|Candalua}} in case you can help. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:38, 30 Aprilis 2025 (UTC)
::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] Interesting question. I'll take a look to the ensource template to understand how it works (I hope it is not based on javascript). [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 06:18, 1 Maii 2025 (UTC)
:::I’m afraid it is based on javascript: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js]]
:::To see the button you have to enable the [[:en:Help:Gadget-Visibility|Visibility gadget]]. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:12, 3 Maii 2025 (UTC)
:::@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] checking in whether we can implement this, or find another solution. I am holding off further changes until I know how to proceed - but I am sure there should be a way to do this! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:40, 19 Maii 2025 (UTC)
:::Noting this question comes up again at [[:Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]] (I have [[Disputatio Libri:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|left a note there]]). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:08, 15 Iunii 2025 (UTC)
::::OK, I have developed templates as this is holding up other people's work. I have based each template on the existing [[:formula:ls]], and avoid duplicating those that already exist using the same method at [[:Categoria:Formulae litterarum]]. Meantime if anyone has further thoughts about using Visibility Gadget or going another way, I would be very grateful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:02, 17 Iunii 2025 (UTC)
:::::@[[Usor:SZC 03|SZC 03]] I have made a very basic template for flexible character switching at [[Formula:Scr]]; this returns the first entry on the book page, and the second in main space, eg &lt;nowiki&gt;{{scr|qꝫ|que}}&lt;/nowiki&gt; would work the same as &lt;nowiki&gt;{{que}}&lt;/nowiki&gt;. 
:::::However there is advice on ENWS not to use characters but use HTML entities for CSS reasons, so it is probably better for users to use specific templates. For example, I also created &lt;nowiki&gt;{{po}}&lt;/nowiki&gt; which allows a user to decide what it might best represent, eg &lt;nowiki&gt;{{po|;}} or {{po|?}}&lt;/nowiki&gt;.
:::::In general, using set templates like &lt;nowiki&gt;{{que}}, {{em}}, {{um}}, {{etc}}&lt;/nowiki&gt; is much easier for proofing, so I think I will continue to add these where it seems useful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:29, 24 Iunii 2025 (UTC)
::::::Hi folks, so that you know, I have made something of a workaround to be able to enable these features, which works well enough for me. I will perhaps add some guidance somewhere. What I have done:
::::::# Installed the font Garamontio, as it has the qꝫ character, and all the possible ligatures
::::::# Created custom css to apply Garamontio to Wikisource as a whole;  at [[Usor:JimKillock/common.css]]; and
::::::# Created (vibecoded) custom javascript at [[Usor:JimKillock/common.js]]
::::::The second script looks for the various spans with the css style typographic-long-s, and replaces the characters as appropriate. This seems to work surprisingly well, Garamontio does all of the discretionary ligatures etc, and is a very well designed font (fork of EB Garamond, with some extra touches useful here). The issue is of course that this applies to the whole of Latin Wikisource all of the time. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:35, 25 Iunii 2025 (UTC)
:::::::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]], reading this I wanted to tell you that you could apply styles to a index page, but I see you have already figured it out. Kudos on your progress. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 09:56, 9 Iulii 2025 (UTC)
::::::::Thanks @[[Usor:SZC 03|SZC 03]]; my list of scribal transformations has got quite long tho. And I need to check on the possible logic of it, some needs to hide and unhide, rather than search and replace. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:27, 11 Iulii 2025 (UTC)

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 Maii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|disputatio]])&lt;/bdi&gt; 22:08, 15 Maii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:27, 22 Maii 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 03:08, 28 Maii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Administrator backlog? ==

Hi there,

I am noticing a lot of pages that say that the current version is not checked; and versions I have amended are not (apparently) displayed because they need approval. Am I right in assuming this is due to a lack of (active) administrator time? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:53, 30 Maii 2025 (UTC)

:Relatedly @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] / @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] / other admins, [[Colloquia familiaria]] has an old index page and other old sub pages which could do with changes being approved. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:58, 12 Iunii 2025 (UTC)
::Ping on this, some of the sub pages are quite broken. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:42, 28 Iunii 2025 (UTC)
:I have tried to fix the lack of text in ePub export for [[Noctes Atticae]].
:Unfortunately, it seems that all my submissions require approval (last approval seems to have taken place more than five years ago).
:Is there any way to have &lt;code&gt;class=&quot;ws-export&quot;&lt;/code&gt; to the second &lt;code&gt;&amp;lt;table&amp;gt;&lt;/code&gt; from [[Noctes Atticae]]?
:Many thanks for your help, [[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 19:09, 15 Augusti 2025 (UTC)
::@[[Usor:Ousia|Ousia]] Checking you know this is working now [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:21, 18 Augusti 2026 (UTC)
:::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]], many thanks for the info. [[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 15:17, 23 Augusti 2026 (UTC)

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 Iunii 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== Mnemonics Book in Latin ==

Dear all,

Over the past month, with the help of others, I’ve been compiling a list of older and often overlooked books on mnemonic techniques available on [[:en:Portal:Mnemonics|Wikisource English]]. Many of these works—some dating back decades or even centuries—offer fascinating insights into how memory has been understood, trained, and improved across different cultures and time periods.

I've recently added a new section to the portal: &quot;Multilingual Works on Mnemonic Techniques.&quot; This is in part because several of the English-language texts reference related works in other languages, particularly Latin.

Unfortunately, many of these referenced works are written in Classical Latin, and my ability to work with them is quite limited—I’ve done what I can, but they remain largely inaccessible to me.

If anyone has expertise in Classical Latin and might be willing to help with these texts, your assistance would be greatly appreciated.

* ''[[:la:Foenix|Foenix]] by [[w:en:Peter of Ravenna|Peter of Ravenna]]'' (1491)
* ''[[:la:Congestorium Artificiose Memorie|Congestorium Artificiose Memorie]]'' by Johann Horst von Romberch (1533)

[[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032259.jpg|150px]][[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032269.jpg|150px]]

Here is a discussion form on it 

https://forum.artofmemory.com/t/johannes-romberchs-congestorium-artificiose-memorie/30174

Warm regards [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 23:15, 13 Iunii 2025 (UTC)

:Hi there, I could help proofing texts you have prepared perhaps? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:57, 14 Iunii 2025 (UTC)
:: Thanks for offering—I’d really appreciate your help with proofreading.
:: We have two books. Which one would you like to start with?
::*[[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]]
::*[[Liber:Congestorium artificiose memorie ... - V.P.F. Joa(n)nis Romberch de Kyrspe. Regularis obseruantie predicatorie- (IA hin-wel-all-00002875-001).pdf]]
::[[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 21:49, 14 Iunii 2025 (UTC)
:::I can do the pages you have put into the first, as a start for you. BTW the transcribed text does not always look like it originated from the source. It is very correct, but some has different orthography and missed certain parts. That is fine of course if we are correcting to the original. (PS: you might want to create a user account so that you can be notified of replies, hide your IP address, etc). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:57, 15 Iunii 2025 (UTC)
:::I had a go at the first page or two; some of the orthography was removed while other parts were kept. I kept all of it as a first go. See the discussion above about how we treat orthography, hopefully we can address this with templates. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:11, 15 Iunii 2025 (UTC)
::::I'm using Google OCR and some AI tools to pull out text and sometimes translate it into English so I can understand it. If anyone could help me proofread or check it, I’d be super grateful! [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 00:50, 17 Iunii 2025 (UTC)
:::::I have added all the templates we need for the special characters / orthography, I will start doing the pages with those. The end result will be that on the main space ebook pages, the chars will toggle on and off, at least once that is properly implemented. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:25, 17 Iunii 2025 (UTC)
::::::Noted, sounds good. I’ll try adding to the other pages next time. [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 22:10, 17 Iunii 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:44, 17 Iunii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== [[De Principe]] ==

Si vis, quaeso, me adiuva ut liber novus ''[[De Principe]]'' correctus sit et erroribus liber. Nuper completus, ab aliquo alio corrigendus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:14, 27 Iunii 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 Iunii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== Latin incunabula and other early books ==

Expanding a bit on what I mentioned above, re character toggling, and also working on the books [[Foenix]] and [[Congestorium Artificiosae Memoriae]]
* the Transkribus Latin Incunabula scan does a great job on the heavy gothic style print
* I will see how it does with more Garamond-style texts, in case it works with these
* I have developed a fairly full set of templates for scribal characters, see [[:Categoria:Formulae litterarum]]
* I am thinking about using a bot to wholesale search and replace long s, and other scribal characters mapped there
Between these things, the work to transcribe and correct early printed Latin books should be very much reduced. If anyone feels like helping test this out, do give me shout. Meantime I will run tests on Congestorium Artificiosae Memoriae to check how well the bot system works. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:50, 1 Iulii 2025 (UTC)

:The folks at Wikisource helped create a JS solution for this, see [[Usor:JimKillock/incunabula.js]]. The script does a search and replace for what is needed, on the '''first save of a new book page'''; these are the settings for the Incunabula style section of [[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|this scan, p 52 onwards]]  for [[Congestorium Artificiose Memorie]]. It seems to work very well and is extremely labour saving! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 22:59, 1 Iulii 2025 (UTC)

== Navigation and validation ==

Hi there, 

I would like to do some work on navigation, to provide some &quot;portal&quot; pages similar to EN Wikisource. For example, this would help with learner texts a lot 9I often get asked how to find these texts, I point to the category pages, but these are very basic.

I would also like to know what we should do about page validation. Some really necessary changes are currently languishing in the backlog. This is an admin only task: should we asking for more administrators, or is this something existing admins here can take on? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:08, 13 Iulii 2025 (UTC)
:Hi {{U|JimKillock}} good idea, don't hesitate to start and/or ask for help. That said, I'm not sure to see why this is an admin task (even if, yes, the underlying point is true, we need more admins). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:31, 2 Septembris 2025 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think the Portal namespace and some modules need setting up which require admin permissions, I will dig a bit further and come back to you. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:01, 2 Septembris 2025 (UTC)

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 12:46, 14 Iulii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|disputatio]]) 15:40, 31 Iulii 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&amp;oldid=29066664 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:36, 26 Augusti 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae ==

I was looking for templates/formulae by looking at &lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;

All pages in [[Liber:Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679.djvu]] are in &lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;

Many (all?) pages in [[Liber:Gallia Christiana, 1715, T1.djvu]] are in &lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;, like article [[Gallia Christiana 1715 01/Epistola2]]

These all use [[Formula:Sidenotes begin]]. There is one &quot;[https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&amp;oldid=79709&amp;diff=cur pending change]&quot; on this template. But that change puts the category outside the noinclude.
::&lt;nowiki&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;
::&lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;

Please either reject the change or move the categoria line. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 04:17, 31 Augusti 2025 (UTC)

:Hi @[[Usor:Shenme|Shenme]], I don't think anyone from the admins is monitoring or actioning pending changes currently. (see discussions re admin queues above.) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 05:29, 31 Augusti 2025 (UTC)
::{{ping|Shenme}} {{done}} I excluded the categories. {{ping|JimKillock}} no blame but be careful next time, categories should always be excluded. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:28, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::{{ping|VIGNERON}} It wasn't @JimKillock who made [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&amp;diff=next&amp;oldid=79709 the problematic change], but someone else [[Usor:Ceciliawolf]]. I noticed the problem, he included the problem a list that got your attention. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 02:46, 3 Septembris 2025 (UTC)
::::{{ping|Shenme}} yes, but [[Special:Diff/236794]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 06:57, 3 Septembris 2025 (UTC)

== Request for admin status ==

Hi all, given that we have quite a lot of admin requests (mostly relating to &quot;pending&quot; changes), I would like to request administrator status so that some of these can be cleared. If anyone else wants to step up to help out, that would also be welcome. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:23, 1 Septembris 2025 (UTC)

:Ping to @[[Usor:Shenme|Shenme]], @[[Usor:Ousia|Ousia]] @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]]:, @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]:, @[[Usor:Candalua|Candalua]]:  in case you feel able to support my request. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:57, 2 Septembris 2025 (UTC)
::Hi {{U|JimKillock}},
::I apparently missed it, where do we have « a lot of admin requests » ?
::That said, one more admin is always good, so create the request and I'll support it.
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:34, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::Hi @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]], 
:::Thank you! On the admin requests, on this page, here are these
:::* [[#All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae]]
:::* [[#It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace]] (which you have replied to)
:::* [[#Navigation and validation]]
:::* [[#Administrator backlog?]]
:::* [[#Toggling special characters such as ſ (long s)]] (altho this has been worked around and may not be needed)
:::Most of these relate to the ''Pending changes'' backlog in various ways; two are requests for new features / modules to be ported across. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:01, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::{{ping|JimKillock}} thanks, I see. It doesn't look like a lot to me, I'll try to deal with it today. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:27, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::::Thank you @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] :) You could also take a look at the pending changes on [[Formula:Pagina_prima/Novae_Aetatis]] and [[Moriae encomium]]. The really big job is going through [[Specialis:PendingChanges|pending changes]] altogether - I understand there is a five year backlog. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:36, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::::I see... I had a quick look and all changes seem good. Do we even need this extension on Wikisource? Also, if we keep it, I guess we need more reviewers rather than admins (more admins would be useful too, but that's a separate point). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 10:35, 2 Septembris 2025 (UTC)
::Of course, the request needs to be supported; without active administrators it is very inconvenient. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:21, 3 Septembris 2025 (UTC)
::What do you need us to do? BTW, it would be great to know why edits require administrator approvals. Sorry, but I‘m afraid this makes contributing almost pointless. Many thanks for your help, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 14:15, 3 Septembris 2025 (UTC)
:::So there are two reasons it would be helpful for me to be an admin; one is if we carry on with the approval system (it looks like we will not) and the other is around updating or adding certain components, modules for example. There may be other tasks I am not aware of that I could help with, but these are the ones I know about. Implementing Portal pages for example needs some work by an admin AIUI.
:::@[[Usor:Ousia|Ousia]] your question re edits needing approval is [[#Do_we_need_to_approve_changes_to_pages|addressed below, here]]. 
:::In terms of what you / others need to do, it seems that if there is a consensus to allow me administrator permissions, then a bueaucrat user would implement it (I mistakenly opening a request at meta, and they referred me back here); so we just need to have your views, yes, no, maybe, etc. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:01, 3 Septembris 2025 (UTC)
::::The page [[Vicifons:Magistratus]], intended for promotion, seems to be protected; I couldn't edit it (''petitio grapheocrat'''ae''''') and add a category ([[:Categoria:Usores]]). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:23, 3 Septembris 2025 (UTC)
:::::Thanks, it seems editable now so I [[Vicifons:Magistratus#Petitio_magistratus|added my request there]], if anyone wants to support it. Regarding ''grapheocrates -ae'', how is this declined? Is it otherwise treated as a masculine first declension? Thinking it ought to be added to Wiktionary as it is missing from there. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:00, 4 Septembris 2025 (UTC)
::::::This is [https://archive.org/details/calepinusnovus2002/calepinusnovus2002-french-latin/page/n23/mode/1up?q=grapheocrates from Licoppe and Eichenseer]. Yes, this can be added to Wiktionary, I have no experience editing there. Thanks for the corrections, today the system let me in, but yesterday for some unknown reason it didn’t let me in. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:53, 4 Septembris 2025 (UTC)
:::::::Thank you and no problem. I can add to Wiktionary I hope; is the plural therefore ''grapheocratae''; and is the singular ''grapheocrates'' or ''grapheocrata''? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:14, 5 Septembris 2025 (UTC)
::::::::Yes, of course. They took the Modern Greek word γραφειοκράτης. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:41, 5 Septembris 2025 (UTC)
:::::::::Great, after a bit of struggle that is at [[:en:wiktionary:grapheocrates]] and  [[:la:wiktionary:grapheocrates]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:43, 7 Septembris 2025 (UTC)

== It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace ==

It would require someone with interface admin status to create [[MediaWiki:Proofreadpage index data config.json]] to replace the current index form parameters ([[MediaWiki:Proofreadpage index attributes|very old system]]) with special care to not mass delete information by unadvertedly changing some parameter's name. [https://en.wikisource.org/wiki/MediaWiki:Proofreadpage_index_data_config.json Example from the English Wikisource]. If someone wants to help, please contact me. Regards! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 02:10, 2 Septembris 2025 (UTC)

:Hi @[[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]], potentially - if I have admin status :) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:54, 2 Septembris 2025 (UTC)
::{{ping|Ignacio Rodríguez}} I did a test (by copy-pasting the English page), it works, so no need to be interface admin, being admin is enough.
::I only half understand that paramater page, could you give me the actual content expected ?
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:38, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::I don't remember all the details but I worked on that page in the Spanish Wikisource almost a decade ago. I'll make a mockup in the talk page, but I can't promise to get all the Latin words right. For ease, parameter names and help tooltips will be in English internally, but they will show in Latin in the form. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:56, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::This was added and it now works perfectly. Thanks! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:25, 5 Septembris 2025 (UTC)

== Do we need to approve changes to pages ==

Hi all,

Moving the discussion regarding the backlog at [[Specialis:PendingChanges]]: @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] asks whether we need to have this feature. I suspect it was switched on because of spam, vandalism, or some other similar issue. Without it we might need to be keeping an eye on recent changes. I am not sure how the proteccted changes permissions works, or whether permissions to make approvals to changes can be delegated more widely. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:56, 2 Septembris 2025 (UTC)

:Changes to pages affecting project *function* must be controlled. But it seems that Pending Changes doesn't actually stop changes to something like a template/formula from having effect? See my report about &lt;nowiki&gt;Formula:Sidenotes begin&lt;/nowiki&gt; above.
:And checking a couple of the other initial items in [[Specialis:PendingChanges]], it seems that all pending changes are actually immediately applied to active, visible pages.
:So Pending Changes &lt;u&gt;does not prevent damage&lt;/u&gt; to the project. It is &lt;u&gt;merely a tracking and notification method?&lt;/u&gt;
:That can be useful, but requires a set of people to be change reviewers. And changes to subject matter would seem to require reviewers knowledgeable about the subject? 
:And when changes affect *function*, like templates, who can review and approve those? I'd think only admins.
:The link to monitoring Recent Changes is undeniable. I monitor Recent Changes often at Spanish Wikisource because I've seen the random damage people can do. That is the only way to react quickly to damage. (?) But then that assumes people are checking lists frequently, at least daily. 
:Neither Pending Changes or monitoring Recent Changes prevent damage. They can be only part of a solution to damage. I don't know what to think about Pending Changes ''in isolation''. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 03:48, 3 Septembris 2025 (UTC)
::{{ping|JimKillock|Shenme}} I've got mainly two points :
::* vandlism is low to inexistant on la.ws (and it's already low on most Wikisources), making this extension useless and even problematic. Because it doesn't prevent changes but it prevents them to be effective.
::** Apparently the reason to install is [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_VII#protection_of_completed_works_-_Flagged_Revisions_as_an_alternative?]]
::* this extension is actually caleld [[mw:Extension:FlaggedRevs]] and it's deprecated for years (see [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_XI#Futrue_of_FlaggedRevs_(Pending_Changes)_extension]] or the warning on the extension itself « Flagged Revisions is complex, poorly documented, very clunky, and not recommended for production use »). Also, people on Wikisource don't seem to really master or even using it (including the reviewers rights). Maybe it's aan opportunity to list exactly what we need and find a new extension that fit these needs.
::In the end, I see a lot of cons and only a few pros...
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:35, 3 Septembris 2025 (UTC)
:I haven't seen any vandalism here in years. But if you fix the errors, the &quot;Pending Changes&quot; status means that the fixes will only be visible to registered users. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:10, 3 Septembris 2025 (UTC)
:{{ping|JimKillock|Shenme}} many thanks for your replies. I must admit that I’m an occasional Wikisource (or even Wikipedia contributor). I essentially (or exclusively) contribute corrections.
:Some days ago, I wanted to download an ePub file for the [[Noctes Atticae]] (to do some regexp searches), but the export was wrong. I tried to modify the code (which I have done successfully for the Greek Wikisource many times) and I found out that I needed a ''nihil obstat'' (I’m afraid this would be way to name it).
:Of course, I’m the least interested in vandalism (either contributing it myself, or being any collaborative project being infested/polluted by it). But I think there should be a way of distinguishing between vandalism and non-hardcore (or occasional) contributors.
:I don’t know any perfect system, but it should be worth considering a mixed approach. Approval could be required for: already flagged users (for vandalism) and recent users (how about a five-year publishing embargo?).
:Only to mention a case, my [https://el.wikisource.org/w/index.php?title=Συμπόσιον_(Πλάτων)&amp;diff=prev&amp;oldid=49677 first contribution to the Greek Wiksource] was in 2012. I don’t know for how long I have been registered in Wikimedia (I guess this was before 2010).
:This isn’t about myself, the issue here is that Wikisource needs contributions to even exist (not to mention for its growth). If no regular user is allowed to contribute without approval, cooperation is basically non-existing.
:Even with approval, the reply times are incredibly slow (because of the system). It is not that attention spans are getting shorter, time is the most scarce resource we all are (and I don’t have weeks or months to see whether I’m allowed to have [[Noctes Atticae]] as ePub).
:Sorry, the sentence in parentheses isn’t a complaint. Please, do as you please, but my contribution is: consider that you might be making contributions way harder, project growth way slower and administrators’ roles way more complicated (probably, than they could and should be).
:Many thanks for your help and your project, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 17:15, 4 Septembris 2025 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think there is consensus we can switch this off. Let me know if I can help in any way if you think it's time to switch it off. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:25, 4 Octobris 2025 (UTC)
:::{{ping|JimKillock}} thanks for the reminder and agreed for removal, so I created a task on Phabricator here : [[Phab:T406424]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:42, 5 Octobris 2025 (UTC)
::::Thanks for filing this @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] , the Wikimedia tech team seem to have finished their work on this now! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:16, 18 Octobris 2025 (UTC)

== Index page error &quot;Error: Invalid interval&quot; ==

I am getting an error: at [[:Liber:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf]] &quot;Error: Invalid interval&quot; for the paginae listing; even when set to &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;pagelist 1=1 /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Any clues appreciated! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:48, 5 Septembris 2025 (UTC)

:This might be the infamous &quot;0x0 bug&quot; that has plagued Wikisource for two? three? years. Normally it resolves doing a purge in both the file page in Commons and in the local Wikisource. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 19:34, 5 Septembris 2025 (UTC)
::Thanks, that seems to b working now. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:53, 6 Septembris 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-09-24|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-09-24|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 15:42, 18 Septembris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 04:49, 9 Octobris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== Quaestio de Archibaldi Pitcarnii scriptoris operum recensione ==

Quaeso ut videatis [[:en:Author talk:Archibald Pitcairne|Author talk:Archibald Pitcairne]] pro indicio operum Archibaldi Pitcarnii auctoris. Haec opera olim sub pagina Anglica erant posita, sed propter Latinam linguam sublata sunt. Possumusne paginam [[Scriptor:Archibaldus Pitcarnius]](?) creare et haec ibi recensere? [[Specialis:Conlationes/&amp;#126;2025-27371-40|&amp;#126;2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:&amp;#126;2025-27371-40|talk]]) 20:45, 19 Octobris 2025 (UTC)

:Libenter tibi pagina scriptoris addetur, ut opera transcriptioni adiungantur! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:36, 20 Octobris 2025 (UTC)

::Gratias ago! Nota quaeso quod, ubi pagina creata erit, eam etiam in Vicidata addendam esse, sicut Anglica pagina [[:en:Author:Archibald Pitcairne]]. --[[Specialis:Conlationes/&amp;#126;2025-27371-40|&amp;#126;2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:&amp;#126;2025-27371-40|talk]]) 08:50, 20 Octobris 2025 (UTC)
:::Certe, nexus Vicidata ad alias paginas de Archibaldo creandus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:07, 20 Octobris 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 Octobris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== Missal transcription: ℣ and ℟ , and ✠  ==

Hi there, @[[Usor:Laura1822|Laura1822]] is transcribing [[Liber:Missale Romanum 1862.djvu]], and needs the characters ℣ and ℟ , and ✠ to display for users, when these are in mainspace. We think it may be necessary to use a special / embedded font to do this, as I think was meant for &lt;nowiki&gt;{{blackletter}}&lt;/nowiki&gt; ({{blackletter|exempli gratia}}; see [[Formula:Blackletter/styles.css]], although this does not seem to be calling a font at the moment). Does anyone have any advice about how we would add a webfont to LAWS's CSS, particularly for ℣ and ℟ ; or if there is a way to use an existing webfont with these characters that might be available to us? (Or if there is some other workable solution). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:58, 24 Octobris 2025 (UTC)

== Vandalismus ==

Vidi nuper nonnihil vandalismi, qualis in [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Veni,_Veni_Emmanuel!&amp;curid=12961&amp;diff=244803&amp;oldid=244791 hoc] et [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=The_Old_Testament_(Vulgate)/Hieremias_propheta&amp;action=history illo] apparuit. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:02, 24 Octobris 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 Octobris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:23, 20 Novembris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Ianuarii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 Ianuarii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Ad magistratus ==

Magistratus venerabiles, potestisne in [[MediaWiki:Edittools|capsam insertionis]] addere haec: &lt;nowiki&gt;&lt;poem&gt;+&lt;/poem&gt;&lt;/nowiki&gt; et &lt;nowiki&gt;{{Versus|+}}&lt;/nowiki&gt;? — Dear admins, сan you add to the [[MediaWiki:Edittools|quick insert toolbar]] &lt;nowiki&gt;&lt;poem&gt;+&lt;/poem&gt;&lt;/nowiki&gt; et &lt;nowiki&gt;{{Versus|+}}&lt;/nowiki&gt;? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:09, 3 Februarii 2026 (UTC)

:@[[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]]: done, sorry for the delay. If you need anything else, please ping me, as I don't normally follow the Scriptorium. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:09, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 08:51, 17 Aprilis 2026 (UTC)

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:11, 3 Aprilis 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==

Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you.

* '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]]
* '''Bot operator''': [[commons:User:Schlurcher]]
* '''Bot task''': Automatically convert links from &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt; (secure protocol migration)
* '''Technical details''': Please see [[meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects''': [[meta:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[w:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[w:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[w:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[w:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[w:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[w:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 07:53, 7 Aprilis 2026 (UTC)
:@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]], @[[Usor:Candalua|Candalua]], @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]], @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]. Please let me know if Bot status can be granted. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 06:48, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]]: fine for me, if there are no objections I'll grant it. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:03, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] OK for me too. --[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 11:41, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] Fine for me too. This checked conversions from http to https are important. [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:06, 17 Aprilis 2026 (UTC)
:::{{Done}} Right granted. @[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]], would you tell us something about you second bot called [[Usor:SchlurcherBotT|SchlurcherBotT]], please? - [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:28, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::::@[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] Thanks for granting the flag. SchlurcherBotT is my secondary Bot account on Commons to test new functionality within the scope of the tasks approved of SchlurcherBot. It's approved for that on Commons. As I'm editing on Commons with &gt;100 edits per minute on a continuous basis, it's basically impossible for me to track selected edits otherwise. I'm not intending to use that secondary account outside of Commons. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 16:14, 17 Aprilis 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 00:58, 26 Aprilis 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Proofing [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]] ==

If anyone would like to help to do a second proof of [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]], that would be very welcome! I am helping with this as well. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:01, 12 Maii 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 Maii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Formula:FI ==

{{tl|FI}} is currently broken and ignores the {{para|width}} param. All images are set to the default size, which is usually very large, like in [[Lirica (Ariosto)]]. [[Usor:Trooper57|Trooper57]] ([[Disputatio Usoris:Trooper57|disputatio]]) 21:06, 31 Maii 2026 (UTC)

:Thank you, I guess we should check how it is behaving in the Italian wiki(s)? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:16, 7 Iunii 2026 (UTC)

== Copyright problem? Appropriate for here? ==

What is going on here?
* [[Scriptor:Coronus_Tenebrosius]]
* [[Contemplationes_Metaphysicae]]
* [[Puteus_Chaosi]]
* [[Usor:Coronus Tenebrosius]]

No statement of copyright. No proof of authorship. paginae vanitatis ? [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 08:24, 9 Iunii 2026 (UTC)

:Cum iure auctoris problemata non habebimus, si auctor ipse opera exponit. Et si delere consilium capiemus, [[Vicifons:Magistratus#Saumache|magistratus non habemus]], qui hoc faciant. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:37, 9 Iunii 2026 (UTC)
:&lt;blockquote&gt;'''Salvete.''' '''Nomen meum est Krunoslav Mrkoci, et ''Coronus Tenebrosius'' est interpretatio nominis mei in linguam Latinam, id est identitas mea Latina.''' '''Confirmo me ipsum auctorem esse omnium operum hic editorum. Opera primum Croatice scripta sunt, hic autem in versione Latina proposita.''' '''Praeterea fere omnia opera mea iam antea Croatice edita sunt in forma typographica. Id praesertim ad carmina mea pertinet, quae primum anno 1998 in libello iuvenili edita sunt, deinde in variis commentariis typis impressis, inter quos eminenter numeratur periodicum litterarium, culturalis et scientificum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), quod bis delectum e carminibus meis protulit.''' '''Item magna pars commentationum aliarumque prosarum, quae hic in linguam Latinam conversa sunt, iam antea et typis et forma electronica in Croatia divulgata est.'''  Quaeso ut attendatis ad paginam meam in Wikidata, ubi tam sub nomine Croatico ''Krunoslav Mrkoci'' quam sub nomine Latino ''Coronus Tenebrosius'' ut auctor operum meorum inscriptus sum. Gratias ago pro lectione. '''Coronus Tenebrosius'''.&lt;/blockquote&gt; [[Usor:Coronus Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]] ([[Disputatio Usoris:Coronus Tenebrosius|disputatio]]) 12:23, 9 Iunii 2026 (UTC)

== Copying some templates from the English Wikisource ==

Hello,

Would someone please be able to help me get [[s:en:Template:ppoem|en:Template:ppoem]], [[s:en:blackletter|en:blackletter]], [[s:en:Template:he|en:Template:he]], and [[s:en:Template:grc|en:Template:grc]] available to use on this Wikisource, so I can utilize them here? For the blackletter, I've tried [[Formula:Gothica|Gothica]], but that doesn't seem to be rendering properly.

Thanks, [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 00:04, 14 Iunii 2026 (UTC)

:@[[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] I made the shortcut for [[Formula:Graeca]]. You should not need any administror rights to do anything you need, I'll take a look into it. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 09:46, 14 Iunii 2026 (UTC)
:Blackletter is already here, [[:Formula:Gothica]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:57, 14 Iunii 2026 (UTC)
::Hi! @[[Usor:Saumache|Saumache]], thanks! Just for clarification, do I need to make the template pages in Latin, or is it alright to copy them in English? Also, @[[Usor:JimKillock|JimKillock]], I mentioned this above, but for some reason, the Gothica template isn't working for me. See [[Pagina:Polygamia Triumphatrix.pdf/15]], for example. Any idea why that might be the case? [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 16:16, 14 Iunii 2026 (UTC)
:::@[[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] This wiki lacks proper guidelines and recommendations, I would prefer if you translated the template's name, e.g., [[Formula:spatium]] rather than [[Formula:spatio]] but given the international nature of the project (nobody's mother tongue is Latin) best practice should be to add translated names as shortcuts/redirects. Beware adding templates that are already on the wiki under a different name ([[Formula:grc]] was already at [[Formula:Graeca]]). I took a quick look and it seems the fonts used by the blackletter template are not installed on the wiki; the same template does not seem to work on the French Wikisource either. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 17:40, 14 Iunii 2026 (UTC)
::::Maybe we have sufficient powers to add the fonts now? Or we can ask someone with additional permissions to do so. But yes I remember now this has been a long standing problem. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:54, 14 Iunii 2026 (UTC)
:::[https://yaytext.com/fraktur/ This converter] 𝔠𝔬𝔫𝔳𝔢𝔯𝔱𝔰 𝔩𝔢𝔱𝔱𝔢𝔯𝔰 𝔱𝔬 𝔉𝔯𝔞𝔨𝔱𝔲𝔯 (because it exists in Unicode as separate characters). &lt;s&gt;However, I'm not sure if such text can be found using a regular search.&lt;/s&gt; No, Wikipedia search finds it. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:48, 14 Iunii 2026 (UTC)
::::I looked into using the converter, but I'm running into the issue of lack of compatibility with {{[[Formula:Ls|Ls]]}}. Would it be better to just wait for the font to be added? Do we have any idea when that will happen/who needs to be contacted for that to happen?
::::Thanks, [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 19:34, 15 Iunii 2026 (UTC)
:::::These Unicode characters don't feel right on my labtop, they have heigth issues among other things. I went and asked on two different wikis about the fonts, I will come back to you when I get some answers. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 19:41, 15 Iunii 2026 (UTC)
:[[Formula:Poema recte formatum]] or [[Formula:Ppoem]] now work, altho there's issues with the documentation page. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:52, 14 Iunii 2026 (UTC)
::Thank you! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 21:20, 14 Iunii 2026 (UTC)


:{{tl|blackletter}} was not working for me, even after locally installing UnifrakturMaguntia from Google fonts, until I restarted my web browser, which also followed my rebooting. Also, it can't be just any gothic/blackletter font, but must be one of these Fraktur fonts: UnifrakturMaguntia UnifrakturCook  Unifraktur. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 21:19, 15 Iunii 2026 (UTC)
:{{ping|Demetrius Talpa|JimKillock|Erblanchard57}} Fonts are downloaded locally, you need to go to Modi/Praeferentiae &gt; Proprietates &gt; Sermonis delectus &gt; Plura &gt; Scripturae and toggle &quot;Download fonts when needed&quot;. The option seems not to be that easy to toggle on by default. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 10:56, 17 Iunii 2026 (UTC)
::Yes, great. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:09, 17 Iunii 2026 (UTC)
::Thank you very much! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 15:57, 17 Iunii 2026 (UTC)
::English WS seems to pull the font in from a repository. I've copied over the module ULS, css etc, would be good to know if it has made any difference. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 13:26, 18 Iunii 2026 (UTC)
:::{{blackletter|fraktur}} etc [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 13:26, 18 Iunii 2026 (UTC)
::::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I just deactivated the &quot;download fonts when needed&quot; option for a second to see if it would work without it, and it still doesn't. [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 04:32, 19 Iunii 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|disputatio]])&lt;/bdi&gt; 17:12, 23 Iunii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:31, 25 Iunii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:25, 24 Iulii 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== De transclusione libri nondum bis perlecti ==

Salvete omnes, I finished the first proofreading pass of Michael Praetorius's [[Liber:PRAETORIUS,_Michael_-_Syntagma_musicum_1.djvu|''Syntagma musicum'' (volume 1)]]. Every page now has the &quot;Proofread&quot; status, except that a few are also &quot;Validated&quot;. I expect it will take quite a while before the whole book gets that second read, if it ever will.

My question: is it already acceptable to transclude the text into the main namespace at this stage, even though most pages are only single-proofread rather than validated? Or is there a convention on this Wikisource that a work should be fully validated before merging onto the mainspace?

Gratias vobis ago pro consiliis vestris. [[Usor:Sakvaka|Sakvaka]] ([[Disputatio Usoris:Sakvaka|disputatio]]) 09:16, 25 Iulii 2026 (UTC)

:Of course, this is acceptable; the texts there are of very different quality. Besides, transclusion slightly increases the chances that someone will find it for re-examination. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:40, 25 Iulii 2026 (UTC)
::Thank you for confirmation! -- [[Usor:Sakvaka|Sakvaka]] ([[Disputatio Usoris:Sakvaka|disputatio]]) 07:02, 26 Iulii 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[mw:User:MSantos (WMF)|Content Transform Team]] 16:31, 3 Augusti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MSantos (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=28221043 --&gt;

== Metamorphoses (Apuleius)/Psyche et Cupido ==
[[Usor:Saumache]] paginam “[[Metamorphoses (Apuleius)/Psyche et Cupido]]” [[Specialis:Diff/86153/253177|ad deletionem celerem proposuit]], sed scriptum mihi videtur ex alia editione ortum esse atque ideo non esse delendum. Pittacium idcirco e pagina detraxi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:50, 9 Augusti 2026 (UTC)

:Nam eaedem quidem editiones sunt, quibusdam minusculis in maiusculas versis litteris formaque apostropharum solum differunt. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 21:08, 9 Augusti 2026 (UTC)

== Formula:Littera s longa: on or off by default ==

Hi @[[Usor:Saumache|Saumache]] and others, I noticed that [[:Formula:Littera s longa]] has been changed so that &lt;nowiki&gt;{{s}}&lt;/nowiki&gt; produces ſ rather than s by default. This is in contrast to for example English Wikipedia which allows it as a user option, but assumes it is &quot;s&quot; by default. 

For other formulae, eg {{um}}, {{us}}, {{que}}, etc these are &quot;off&quot; by default. Likewise {{ae}}, {{oe}} I believe are off by default currently.

There various ways that this can work, for example:
* we could provide a user switch for either state per symbol, etc (with JS, as per EN.WS)
* we can provide advice about applying fonts, etc, that can set ſ, ae/oe ligatures, etc, through css preferences
* CSS can specify some of this per book (not all ligatures, eg {{que}} can be applied through CSS, and it depends on installed fonts in some cases)
* we ''might'' be able to apply a default javascript switch behaviour per book rather than sitewide

I don't have a massive preference for s over ſ, or ae / oe over or æ / œ ; but we should I think at least allow users to easily switch, especially re ſ if it is the default.

Just throwing it out there for discussion, to see what the general feeling / preference would be. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:40, 16 Augusti 2026 (UTC)

:I lacked the rights to have it be toggled on and off through a gadget, we should ask interface administrators to do it, that should be the best way about it. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 22:45, 16 Augusti 2026 (UTC)
::@[[Usor:Saumache|Saumache]] Take a look to itwikisource gadget &quot;memoRegex&quot;. It allows to save and share nsIntex-specific, customable sets of regex or plain substitutions, and it has been recently refined by @Candalua (a great job!). [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 10:39, 21 Augusti 2026 (UTC)

== Portal pages ==

Hi all, 

I'd like to suggest we create a few &quot;Portal&quot; pages for some key topics, so we can detail what is good and why rather than just provide category pages. There's a need for a page for introductory Latin, for example, which could explain levels of suitability of texts. See also [[#Navigation and validation]] above

To do this, we need community consensus to add a namespace, and then, it is done through a request at Phabricator. The namespace would define what this group of pages were called eg [[Portus:Index]] and also the name of the &quot;Disputatio&quot; (discussion) pages. 

Please let me know if you agree with this proposal or not, so we can demonstrate consensus for the change to be made. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:50, 19 Augusti 2026 (UTC)

:cc @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]]@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] @[[Usor:SZC 03|SZC 03]] @[[Usor:Saumache|Saumache]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:12, 19 Augusti 2026 (UTC)
::I consent to the proposal, though I am not sure about the translation 'Portus'. I think that 'Aditus' would better suit this usecase, since from portals users will be able to 'adire' the relevant pages. P.S. Out of curiosity I have checked the dictionary of A. Perugini, and he translates 'portale' as 'porta principalis. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:31, 20 Augusti 2026 (UTC)
:Ok, sure (regardless, the Vicifons namespace could be used meanwhile to do some testing for the content). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 12:25, 19 Augusti 2026 (UTC)
::Ok (even if I'm a inactive admin... :-( ) [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 12:55, 19 Augusti 2026 (UTC)
:::I totatlly agree! - [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 13:28, 19 Augusti 2026 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] By the way, it would be nice if you could [[Vicifons:Scriptorium#Formula:Littera s longa: on or off by default|check this out]]! [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:53, 20 Augusti 2026 (UTC)
:Wikiversity was originally intended for educational purposes. But a portal can be created here too. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:00, 20 Augusti 2026 (UTC)
:@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I think it would be best to take inspiration from [[:w:la]], at least for the vocabulary. This would:
:* provide a vocabulary and structure people may be well acquainted with already
:* facilitate our work, not having to find the proper terms for ourselves
:* have some sort of continuity between Latin projects
:I had started doing this for documentation templates, as they where copied as is from [[:en:Wikisource]]. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:50, 20 Augusti 2026 (UTC)
::Sure, what do you mean in practice? Does W:la have a phrase for Portal? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 21:29, 20 Augusti 2026 (UTC)
:::I must say I don't really understand what you precisely intend to put on these pages and why they could not be of the Vicifons namespace. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 00:35, 21 Augusti 2026 (UTC)
::::It's probably done on En:ws so that search works across portals and mainspace pages but not advice pages; or that search in advice pages does not include results from mainspace. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:37, 21 Augusti 2026 (UTC)
:::::Here are some ideas for core pages, following nomenclature used by [[:w:la]] and [[:en:Wikisource]] (names are not definite):
:::::* [[Vicifons:De stilo]] ([[:en:Wikisource:Style guide]]) including: titles and their capitalization, use of Roman/Arabic numerals, use of classifiers before numbers (liber, carmen, etc.); regularization of spelling (in non-facsimile pages), anchors, etc.
:::::* [[Vicifons:Qualitas paginarum]]
:::::* [[Vicifons:De categoriis]]
:::::* [[Vicifons:De fontibus]] ([[:en:Wikisource:Sources]]) about how and where, or how not and where not, to find good sources, the fact that most pages don't have sources or are copied from bad sources, e.g., The Latin Library, how to recify this, etc.
:::::And help pages:
:::::* [[Auxilium:De digitizationem textorum imaginumque ad usum Vicifontis]] ([[:en:Wikisource:Help:Digitising texts and images for Wikisource]])
:::::* etc.
:::::I'd be happy to batch something for [[Vicifons:De stilo]], as I think it is really needed. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 13:01, 21 Augusti 2026 (UTC)
::::::I agree, a style guide is badly needed. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:20, 21 Augusti 2026 (UTC)
:::::::@[[Usor:SZC 03|SZC 03]] @[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I have sketched something up in my [[Usor:Saumache/Pagina cerata|sandbox]], rules are based on common practices of this wiki and personal preferences, please add rules, comments, sections, etc. without removing anything for the moment: we may discuss any of it on a dedicated discussion page. If my process isn't right and you think or know we sould do this some other way, please tell me. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 16:06, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::::Quae hucusque scripsisti, mihi bona videntur. Just a minor thing: the slash at the end of the link should not be included: it should be &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[/Liber I]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; and not &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[/Liber I/]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. The rules 'de titulis paginarum' will be particularly useful for the classical works on Wikisource, since they are a mess in this regard. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:25, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::::This mostly looks good to me, although I would emphasise keeping to the orthography, numbering style, of the original texts. We are a source project after all. Variance across transcriptions is fine, but changing the source style to a project style should be kept to the minimum. All that said, in my view it's also OK to allow variances per transcription project, not least as they can be copied and re-done as people wish. 
::::::::I very much agree about encouraging people to use good sources, and preferably to link them via a transcription process so they can be verified. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:11, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::::::::I meant a stricter/standard orthography only for non-facsimile classical works whose original layout, orthography, etc. we don't know or poorly know, or would anyway not imitate (else we want it like this: ARMA⸱VIRVM⸱QVE⸱CANO). I think it would therefore be better to be more loosely dependent on our source editions and have a more unifying approach regarding these texts, nothwistanding the fact that a lot of these are bad copypastes of already very bad digitization from The Latin Library, and that these texts would take decades to be made into facsimile, accounting for how few we are. See for example [[Aeneis]], where people added macrons, using u's instead of v's makes searches more tedious, having letters be upper case at the start of sentences and verses as a norm would also be nice, appearance of poems, etc.; we should be able to do this if we want to, but according to rules which would be stated somewhere. I'd still understand if you are strictly against this. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 21:23, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::::::That all makes sense, altho I'd add we should encourage that non-linked texts be replaced with linked texts. If that was done, then versions with macrons, or other variations, could be hosted elsewhere, eg Wikibooks. In general, it seems to me that a copypasted text doesn't really meet the criteria for a Wikisource text, as it's not easily corrected, verified or even stable, given people can decide to change it according to their own tastes, whether stylistic or in terms of the editorial choices for works that ultimately depend on interpretation of competing medieval manuscripts. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 21:57, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::::::::::Even if I proofread a book myself, doing it offline is 10 times faster and easier than using Vicifons built-in system. There have been reports of bots that can then organize the proofread text by page, but I've never seen one. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 10:26, 23 Augusti 2026 (UTC)
::::::::::::That would be a good addition, by now AI agents are often better and faster than conventional OCR tools even for Latin, and can add wiki formatting steps as well. I managed to get ChatGPT to extract and produce footnotes for [[A First Latin Reader]] for example.
::::::::::::A way to take their output and match back into a PDF book would really speed things up. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:06, 23 Augusti 2026 (UTC)
:::::::::::To give an example, do you think I took too much liberty at [[Ab urbe condita/Liber II]], the text has been taken from Perseus, I standardized the quotation marks, added years in the margin, the time within which the events of the book took place, an index, standardized letter case, added anchors numbered &quot;1&quot;, all this for book 1 up to 22. I would go even further and add wikilinks for proper names if I had the time, do you think it is taking too much liberty or that it definitely does not have its place on Wikisource? I see other Wikisource projects doing it. This is what I had mind for classical non-facsimilie pages anyway. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 11:03, 23 Augusti 2026 (UTC)
::::::::::::No, that's fine because there is a way to reference the source and verify. There's a similar thing with the [[Vulgata Clementina]], which can be checked against the Github copy. In these cases, if changes are made, there's a target available to judge whether they're valid or not, and the proofing from them is good in any case. If Perseus were to make changes, it would be good to have a way to know about it tho.
::::::::::::It's different where it is Latin Library and elsewhere tho. Here there would be value in connecting the texts back to a source that third parties can use to check. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:01, 23 Augusti 2026 (UTC)
::::::::I suppose the ligatures bit is potentially controversial. I've built a system for my own transcriptions to toggle many scribal conventions on and off, eg &amp; for early modern books; see ''[[De Principe]]'' for example. Some of these would be considered ligatures. My rationale is that it allows for preservation of the original orthography and presentation of a more modern version for everyday use. As for search, tho, doing this for some characters eg q; will cause a cost to some searching. But ae / oe are usually or often not a problem. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:20, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::On Vicipaedia portals are simply combined [[:w:la:Categoria:Portae|into a category]]; it is not necessary to ask the Phabricator. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 08:19, 21 Augusti 2026 (UTC)
::::&lt;small&gt;The link you have sent is actually a category of pages about city gates (lat. ''portae''). Though,&lt;/small&gt; It is true that we can still write portal pages without a dedicated namespace, and just group them with templates and categories. For example on German wikisource there is no author namespace, they just have an [[:de:Kategorie:Autoren|'author' category]]. It is an idea that is worth considering. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:38, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::::We [[:w:la:Categoria:Portae Vicipaedianae|renamed it]] yesterday. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 16:57, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::Optime! [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 07:57, 23 Augusti 2026 (UTC)

== Portal pages II: test for Latin learning content ==

Hi all, as it isn't wholly clear if we ought to use a separate namespace, but we are agreed that portal pages would be useful, I thought I could start by creating a page for Latin learning content. If we follow the Vicipaedia convention, I will make a start on [[Porta:Tirones]]. I'd also like to do one for [[Porta:Colloquia]] and later something for Renaissance content. These can be in Latin, perhaps excepting the Tirones page, which I will do in English. 

Feedback appreciated as this is drafted.

[[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:19, 24 Augusti 2026 (UTC)

:Who will find it and how, where is the link to it? Perhaps we should mention it on the main page. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 10:02, 25 Augusti 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mcoktg5l85swmg4wallxixetyly78hv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277455</id>
      <parentid>277454</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T10:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Portal pages II: test for Latin learning content */</comment>
      <origin>277455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138805" sha1="ckyz20xgsfa44u3lmk3vj9wcdzysgug" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
&lt;!--- __NOTOC__ ---&gt;[[Categoria:Vicifons|Scriptorium]]
{{Intraincepti
|w= Vicipaedia:Taberna
|q= Vicicitatio:Taberna
|commons: &lt;!-- Communia --&gt;
|b= Vicilibri:Porta Communis
|wikt= Victionarium:Taberna
|m= &lt;!-- Meta --&gt;
|wikispecies= &lt;!-- Vicispecies --&gt;
|n= &lt;!-- Vicinuntii --&gt;
}}
&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:14pt; background:#eef; color:navy; &quot;&gt;
Hac pagina scriptorium Vicifontis est.&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;&lt;small&gt;Nunc iam sunt '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' paginae. Hodie '''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}'''.&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;

{{center|
'''(DE)''' Neue Nachrichten dürfen auf Latein, Französisch, Englisch oder Italienisch gestellt werden.&lt;br /&gt;
'''(EN)''' You can write a new message in Latin, French, English or Italian.&lt;br /&gt;
'''(FR)''' Vous pouvez écrire en latin, en français, en italien ou en anglais.&lt;br /&gt;
'''(IT)''' Potete scrivere in latino, italiano, francese o inglese.&lt;br /&gt;
'''(ALIAE)''' ''Aliis linguis uti potes, sed noli iubere nos facile eas intellegere''
}}
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0 0em; border: 1px dashed blue; padding: 3px; text-align: center; background: #eef&quot;&gt;
'''[http://la.wikisource.org/w/index.php?title=Vicifons:Scriptorium&amp;action=edit&amp;section=new   Quaestio nova]'''
&lt;br /&gt;
''Ut sententias antiquiores legas vide [[Vicifons:Scriptorium/Vetera]]''
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;

{| class=&quot;WSerieV&quot; id=&quot;WBistro&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;padding: 0.3em; float:right; margin-left: 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background:#fff0ff; text-align:center&quot;
|[[Image:Forum-de-César.jpg|right|210px]]
|-
|style=&quot;padding: 0.5em; font-family: sans-serif&quot;| '''Scriptorium Vicifontis'''&lt;br/&gt;
----
|-
|style=&quot;padding: 0.3em; font-family: sans-serif; background-color: #e4e4c9; border: 1px solid #c0c0c0&quot;|'''Alia scriptoria''' 
|-
|style=&quot;padding: 0.3em; line-height: 1.5em&quot;|
'''[[w:la:Vicipaedia:Taberna|Vicipaedia:Taberna]]'''&lt;br /&gt;
'''[[q:la:Vicicitatio:Taberna|Vicicitatio:Taberna]]'''&lt;br /&gt;
'''[[wikt:la:Victionarium:Taberna|Victionarium:Taberna]]'''&lt;br /&gt;
|}

&lt;!-- 
Interwiki liks moved to the top of the discussion since button &quot;Quaestio nova&quot; 
appends new entries to physical end of this page
--&gt;

&lt;!-- Interwiki links --&gt;
[[mul:Wikisource:Scriptorium]]
&lt;!-- Interwiki links --&gt;

__TOC__

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[User:Barbaking]] (bureaucrat, administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Usor:EPIC|EPIC]] ([[Disputatio Usoris:EPIC|disputatio]]) 22:22, 22 Februarii 2025 (UTC)

== Request for updating the text of the Clementine Bible ==

Two months ago, at [[Disputatio:Vulgata Clementina#The Clementine Vulgate Project dead?]] I noted that the links related to ''The Clementine Vulgate Project'', the main source used for the text of the [[Vulgata Clementina]], were dead.

Fortunately, the list of changes made since the import of on Wikisource can be found [https://web.archive.org/web/20240122025223/https://vulsearch.sourceforge.net/clemtext.rss here]. There is also [https://bitbucket.org/clementinetextproject/text/downloads/ a repository] (although I am not sure if it is up to date).

I have no experience in programming or making imports. So, could someone please update the text of [[Vulgata Clementina]] of Wikisource to use the latest version of ''The Clementine Vulgate Project''? [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 10:01, 23 Februarii 2025 (UTC)

:@[[Usor:Ser be etre shi|Ser be etre shi]] Are you able to help with this? Ping in case so. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:27, 3 Iulii 2025 (UTC)
:@[[Usor:Veverve|Veverve]] Just checking these look like quite a small number of changes, is that right? It may be easiest to do these manually. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:38, 24 Octobris 2025 (UTC)
::{{ping|JimKillock}} well, my Latin is almost nonexistent, so I cannot do it myself sadly. [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 18:21, 24 Octobris 2025 (UTC)

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 Martii 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Your wiki will be in read-only soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-03-19|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-03-19|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:15, 14 Martii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=28307742 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:05, 4 Aprilis 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Wikidata and Sister Projects: An online community event ==

''(Apologies for posting in English)''

Hello everyone, I am excited to share news of an upcoming online event called '''[[d:Event:Wikidata_and_Sister_Projects|Wikidata and Sister Projects]]''' celebrating the different ways Wikidata can be used to support or enhance with another Wikimedia project. The event takes place over 4 days between '''May 29 - June 1st, 2025'''.

We would like to invite speakers to present at this community event, to hear success stories, challenges, showcase tools or projects you may be working on, where Wikidata has been involved in Wikipedia, Commons, WikiSource and all other WM projects.

If you are interested in attending, please [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register here]].
If you would like to speak at the event, please fill out this Session Proposal template on the [[d:Event_talk:Wikidata_and_Sister_Projects|event talk page]], where you can also ask any questions you may have. 

I hope to see you at the event, in the audience or as a speaker, - [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 09:19, 11 Aprilis 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Send_List&amp;oldid=28525705 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 Aprilis 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 Aprilis 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Toggling special characters such as ſ (long s) ==

On EN wikisource, they have a template &lt;nowiki&gt;{{longs}}&lt;/nowiki&gt; to produce ''ſ'' on the transcription page, and by default, ''s'' on the ebook page. users on EN WS can toggle these on and off. 

In this book, [[:la:Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']], there are a number of unusual characters that could do with toggling: ''ſ (s); ß (ss); ẽ (en / em) ũ (un / um) æ (ae) ę (ae) õ (on / om) ã (an / am) œ (oe)''. ([[:formula:ls]] already exists here for ſ, and some other characters semi-implemented at [[:Categoria:Formulae litterarum]] but the toggling is not switched on.)

In order to implement this:

(1) What would LA WiCategoria:Formulae litterarumkisource need to enable for user toggling of special characters?

(2) Who would I contact (assuming this is an admin task)? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:06, 29 Aprilis 2025 (UTC)

:It looks like it would need this installing, as a start: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js|MediaWiki:Gadget-Visibility.js]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:13, 29 Aprilis 2025 (UTC)
:{{ping|OrbiliusMagister}} as the only active magister! --[[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:16, 29 Aprilis 2025 (UTC)
:{{ping|SZC 03}} in case you have an opinion (you made changes at the De Pricipia transcription project which we could implement better with this toggle feature). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:31, 30 Aprilis 2025 (UTC)
::I would like to point out that not all of the listed characters are of the same kind: 
::* ſ is a variant of s; 
::* ß, æ and œ are [[:w:en:Ligature (writing)|ligatures]] of ſs, ae and oe respectively ([[:w:en:E caudata|ę]] can represent both ae or oe); 
::* ã, ẽ, õ, ũ are used to indicate [[:w:en:Scribal abbreviation|abbreviations]].
::Personally I think it would be somewhat useful to implement the toggle feature only for æ and œ, since of all the ligatures they are the only ones that carry some meaning (that ae or oe in that word is a diphthong) and the only ones that easily show up in search results and correctly displayed in web-browsers.
::Note that both English and Italian wikisources in their transcription guidelines take in consideration the ability of both modern readers and search engines to correctly interpret the character shown (see [[:en:Wikisource:Style guide/Orthography]] and [[:it:Wikisource:Convenzioni di trascrizione]]). Though it would be useful to write rules specific to the Latin wikisource.
::I hope these considerations were of any help. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 07:58, 3 Maii 2025 (UTC)
::In regards to the [[Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']] it would be appropriate to encode the text in a way that we do not lose your work of accurately transcribing the above characters, while still showing to the end user a normalized form. My edit was trying to achieve this with the templates currently in wikisource.
::From a technical standpoint, it would be useful to have a general template not specific to any character that could be used both in ''ad hoc'' situations, and in creating other templates.
::Also if such a template is created for abbreviations it should behave differently from the long s and ligatures, since 1) the text displayed is context dependent, and 2) it is common use in diplomatic transcriptions to show the abbreviated characters in parentheses (so I were taught in paleography class). 
::To give an example of point 2 from the text ([[Pagina:Nicolaus_Machiavellus_De_Principe.pdf/69|page 45]], line 11):
::Original text: Iãq́ꝫ
::Diplomatic transcription: Ia(m)q(ue)
::Standard transcription: Iamque  
::I’m sorry for the lengthy comments. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:02, 3 Maii 2025 (UTC)
:::I agree something adhoc would be helpful. The template would need to specify 
:::* the text as-is and
:::* the modernised version
:::and hopefully there would be a system to pick up which to display.
:::In terms of the display: this could be the js system, perhaps adapted, that we have on en.ws, or possibly it could be an adjustment to the page templates set up, to allow two different books, or sets of pages, to be presented. This would have the advantage that exports would facilitate both (IDK but suspect that exports support the default rather than user choice). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 15:48, 3 Maii 2025 (UTC)
:::I have set out this information in a [[Usor:JimKillock/Orthography|table]] including information about dictionary lookups and likely search engine issues. In short, from a user perspective, all the characters can be problematic, but æ and œ work within Alpheios for dictionary lookups, so are a bit more tolerable than the others from a default perspective. However I think it is useful tobe able to see and use the originals for some people, eg those practicing reading Renaissance scans etc; or researchers or academics looking to use source texts. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:09, 3 Maii 2025 (UTC)
:{{ping|Alex brollo}}, {{ping|VIGNERON}}, {{ping|Candalua}} in case you can help. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:38, 30 Aprilis 2025 (UTC)
::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] Interesting question. I'll take a look to the ensource template to understand how it works (I hope it is not based on javascript). [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 06:18, 1 Maii 2025 (UTC)
:::I’m afraid it is based on javascript: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js]]
:::To see the button you have to enable the [[:en:Help:Gadget-Visibility|Visibility gadget]]. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:12, 3 Maii 2025 (UTC)
:::@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] checking in whether we can implement this, or find another solution. I am holding off further changes until I know how to proceed - but I am sure there should be a way to do this! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:40, 19 Maii 2025 (UTC)
:::Noting this question comes up again at [[:Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]] (I have [[Disputatio Libri:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|left a note there]]). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:08, 15 Iunii 2025 (UTC)
::::OK, I have developed templates as this is holding up other people's work. I have based each template on the existing [[:formula:ls]], and avoid duplicating those that already exist using the same method at [[:Categoria:Formulae litterarum]]. Meantime if anyone has further thoughts about using Visibility Gadget or going another way, I would be very grateful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:02, 17 Iunii 2025 (UTC)
:::::@[[Usor:SZC 03|SZC 03]] I have made a very basic template for flexible character switching at [[Formula:Scr]]; this returns the first entry on the book page, and the second in main space, eg &lt;nowiki&gt;{{scr|qꝫ|que}}&lt;/nowiki&gt; would work the same as &lt;nowiki&gt;{{que}}&lt;/nowiki&gt;. 
:::::However there is advice on ENWS not to use characters but use HTML entities for CSS reasons, so it is probably better for users to use specific templates. For example, I also created &lt;nowiki&gt;{{po}}&lt;/nowiki&gt; which allows a user to decide what it might best represent, eg &lt;nowiki&gt;{{po|;}} or {{po|?}}&lt;/nowiki&gt;.
:::::In general, using set templates like &lt;nowiki&gt;{{que}}, {{em}}, {{um}}, {{etc}}&lt;/nowiki&gt; is much easier for proofing, so I think I will continue to add these where it seems useful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:29, 24 Iunii 2025 (UTC)
::::::Hi folks, so that you know, I have made something of a workaround to be able to enable these features, which works well enough for me. I will perhaps add some guidance somewhere. What I have done:
::::::# Installed the font Garamontio, as it has the qꝫ character, and all the possible ligatures
::::::# Created custom css to apply Garamontio to Wikisource as a whole;  at [[Usor:JimKillock/common.css]]; and
::::::# Created (vibecoded) custom javascript at [[Usor:JimKillock/common.js]]
::::::The second script looks for the various spans with the css style typographic-long-s, and replaces the characters as appropriate. This seems to work surprisingly well, Garamontio does all of the discretionary ligatures etc, and is a very well designed font (fork of EB Garamond, with some extra touches useful here). The issue is of course that this applies to the whole of Latin Wikisource all of the time. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:35, 25 Iunii 2025 (UTC)
:::::::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]], reading this I wanted to tell you that you could apply styles to a index page, but I see you have already figured it out. Kudos on your progress. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 09:56, 9 Iulii 2025 (UTC)
::::::::Thanks @[[Usor:SZC 03|SZC 03]]; my list of scribal transformations has got quite long tho. And I need to check on the possible logic of it, some needs to hide and unhide, rather than search and replace. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:27, 11 Iulii 2025 (UTC)

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 Maii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|disputatio]])&lt;/bdi&gt; 22:08, 15 Maii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:27, 22 Maii 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 03:08, 28 Maii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Administrator backlog? ==

Hi there,

I am noticing a lot of pages that say that the current version is not checked; and versions I have amended are not (apparently) displayed because they need approval. Am I right in assuming this is due to a lack of (active) administrator time? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:53, 30 Maii 2025 (UTC)

:Relatedly @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] / @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] / other admins, [[Colloquia familiaria]] has an old index page and other old sub pages which could do with changes being approved. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:58, 12 Iunii 2025 (UTC)
::Ping on this, some of the sub pages are quite broken. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:42, 28 Iunii 2025 (UTC)
:I have tried to fix the lack of text in ePub export for [[Noctes Atticae]].
:Unfortunately, it seems that all my submissions require approval (last approval seems to have taken place more than five years ago).
:Is there any way to have &lt;code&gt;class=&quot;ws-export&quot;&lt;/code&gt; to the second &lt;code&gt;&amp;lt;table&amp;gt;&lt;/code&gt; from [[Noctes Atticae]]?
:Many thanks for your help, [[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 19:09, 15 Augusti 2025 (UTC)
::@[[Usor:Ousia|Ousia]] Checking you know this is working now [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:21, 18 Augusti 2026 (UTC)
:::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]], many thanks for the info. [[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 15:17, 23 Augusti 2026 (UTC)

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 Iunii 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== Mnemonics Book in Latin ==

Dear all,

Over the past month, with the help of others, I’ve been compiling a list of older and often overlooked books on mnemonic techniques available on [[:en:Portal:Mnemonics|Wikisource English]]. Many of these works—some dating back decades or even centuries—offer fascinating insights into how memory has been understood, trained, and improved across different cultures and time periods.

I've recently added a new section to the portal: &quot;Multilingual Works on Mnemonic Techniques.&quot; This is in part because several of the English-language texts reference related works in other languages, particularly Latin.

Unfortunately, many of these referenced works are written in Classical Latin, and my ability to work with them is quite limited—I’ve done what I can, but they remain largely inaccessible to me.

If anyone has expertise in Classical Latin and might be willing to help with these texts, your assistance would be greatly appreciated.

* ''[[:la:Foenix|Foenix]] by [[w:en:Peter of Ravenna|Peter of Ravenna]]'' (1491)
* ''[[:la:Congestorium Artificiose Memorie|Congestorium Artificiose Memorie]]'' by Johann Horst von Romberch (1533)

[[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032259.jpg|150px]][[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032269.jpg|150px]]

Here is a discussion form on it 

https://forum.artofmemory.com/t/johannes-romberchs-congestorium-artificiose-memorie/30174

Warm regards [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 23:15, 13 Iunii 2025 (UTC)

:Hi there, I could help proofing texts you have prepared perhaps? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:57, 14 Iunii 2025 (UTC)
:: Thanks for offering—I’d really appreciate your help with proofreading.
:: We have two books. Which one would you like to start with?
::*[[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]]
::*[[Liber:Congestorium artificiose memorie ... - V.P.F. Joa(n)nis Romberch de Kyrspe. Regularis obseruantie predicatorie- (IA hin-wel-all-00002875-001).pdf]]
::[[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 21:49, 14 Iunii 2025 (UTC)
:::I can do the pages you have put into the first, as a start for you. BTW the transcribed text does not always look like it originated from the source. It is very correct, but some has different orthography and missed certain parts. That is fine of course if we are correcting to the original. (PS: you might want to create a user account so that you can be notified of replies, hide your IP address, etc). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:57, 15 Iunii 2025 (UTC)
:::I had a go at the first page or two; some of the orthography was removed while other parts were kept. I kept all of it as a first go. See the discussion above about how we treat orthography, hopefully we can address this with templates. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:11, 15 Iunii 2025 (UTC)
::::I'm using Google OCR and some AI tools to pull out text and sometimes translate it into English so I can understand it. If anyone could help me proofread or check it, I’d be super grateful! [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 00:50, 17 Iunii 2025 (UTC)
:::::I have added all the templates we need for the special characters / orthography, I will start doing the pages with those. The end result will be that on the main space ebook pages, the chars will toggle on and off, at least once that is properly implemented. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:25, 17 Iunii 2025 (UTC)
::::::Noted, sounds good. I’ll try adding to the other pages next time. [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 22:10, 17 Iunii 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:44, 17 Iunii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== [[De Principe]] ==

Si vis, quaeso, me adiuva ut liber novus ''[[De Principe]]'' correctus sit et erroribus liber. Nuper completus, ab aliquo alio corrigendus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:14, 27 Iunii 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 Iunii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== Latin incunabula and other early books ==

Expanding a bit on what I mentioned above, re character toggling, and also working on the books [[Foenix]] and [[Congestorium Artificiosae Memoriae]]
* the Transkribus Latin Incunabula scan does a great job on the heavy gothic style print
* I will see how it does with more Garamond-style texts, in case it works with these
* I have developed a fairly full set of templates for scribal characters, see [[:Categoria:Formulae litterarum]]
* I am thinking about using a bot to wholesale search and replace long s, and other scribal characters mapped there
Between these things, the work to transcribe and correct early printed Latin books should be very much reduced. If anyone feels like helping test this out, do give me shout. Meantime I will run tests on Congestorium Artificiosae Memoriae to check how well the bot system works. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:50, 1 Iulii 2025 (UTC)

:The folks at Wikisource helped create a JS solution for this, see [[Usor:JimKillock/incunabula.js]]. The script does a search and replace for what is needed, on the '''first save of a new book page'''; these are the settings for the Incunabula style section of [[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|this scan, p 52 onwards]]  for [[Congestorium Artificiose Memorie]]. It seems to work very well and is extremely labour saving! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 22:59, 1 Iulii 2025 (UTC)

== Navigation and validation ==

Hi there, 

I would like to do some work on navigation, to provide some &quot;portal&quot; pages similar to EN Wikisource. For example, this would help with learner texts a lot 9I often get asked how to find these texts, I point to the category pages, but these are very basic.

I would also like to know what we should do about page validation. Some really necessary changes are currently languishing in the backlog. This is an admin only task: should we asking for more administrators, or is this something existing admins here can take on? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:08, 13 Iulii 2025 (UTC)
:Hi {{U|JimKillock}} good idea, don't hesitate to start and/or ask for help. That said, I'm not sure to see why this is an admin task (even if, yes, the underlying point is true, we need more admins). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:31, 2 Septembris 2025 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think the Portal namespace and some modules need setting up which require admin permissions, I will dig a bit further and come back to you. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:01, 2 Septembris 2025 (UTC)

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 12:46, 14 Iulii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|disputatio]]) 15:40, 31 Iulii 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&amp;oldid=29066664 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:36, 26 Augusti 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae ==

I was looking for templates/formulae by looking at &lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;

All pages in [[Liber:Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679.djvu]] are in &lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;

Many (all?) pages in [[Liber:Gallia Christiana, 1715, T1.djvu]] are in &lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;, like article [[Gallia Christiana 1715 01/Epistola2]]

These all use [[Formula:Sidenotes begin]]. There is one &quot;[https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&amp;oldid=79709&amp;diff=cur pending change]&quot; on this template. But that change puts the category outside the noinclude.
::&lt;nowiki&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;
::&lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;

Please either reject the change or move the categoria line. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 04:17, 31 Augusti 2025 (UTC)

:Hi @[[Usor:Shenme|Shenme]], I don't think anyone from the admins is monitoring or actioning pending changes currently. (see discussions re admin queues above.) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 05:29, 31 Augusti 2025 (UTC)
::{{ping|Shenme}} {{done}} I excluded the categories. {{ping|JimKillock}} no blame but be careful next time, categories should always be excluded. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:28, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::{{ping|VIGNERON}} It wasn't @JimKillock who made [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&amp;diff=next&amp;oldid=79709 the problematic change], but someone else [[Usor:Ceciliawolf]]. I noticed the problem, he included the problem a list that got your attention. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 02:46, 3 Septembris 2025 (UTC)
::::{{ping|Shenme}} yes, but [[Special:Diff/236794]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 06:57, 3 Septembris 2025 (UTC)

== Request for admin status ==

Hi all, given that we have quite a lot of admin requests (mostly relating to &quot;pending&quot; changes), I would like to request administrator status so that some of these can be cleared. If anyone else wants to step up to help out, that would also be welcome. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:23, 1 Septembris 2025 (UTC)

:Ping to @[[Usor:Shenme|Shenme]], @[[Usor:Ousia|Ousia]] @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]]:, @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]:, @[[Usor:Candalua|Candalua]]:  in case you feel able to support my request. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:57, 2 Septembris 2025 (UTC)
::Hi {{U|JimKillock}},
::I apparently missed it, where do we have « a lot of admin requests » ?
::That said, one more admin is always good, so create the request and I'll support it.
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:34, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::Hi @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]], 
:::Thank you! On the admin requests, on this page, here are these
:::* [[#All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae]]
:::* [[#It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace]] (which you have replied to)
:::* [[#Navigation and validation]]
:::* [[#Administrator backlog?]]
:::* [[#Toggling special characters such as ſ (long s)]] (altho this has been worked around and may not be needed)
:::Most of these relate to the ''Pending changes'' backlog in various ways; two are requests for new features / modules to be ported across. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:01, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::{{ping|JimKillock}} thanks, I see. It doesn't look like a lot to me, I'll try to deal with it today. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:27, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::::Thank you @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] :) You could also take a look at the pending changes on [[Formula:Pagina_prima/Novae_Aetatis]] and [[Moriae encomium]]. The really big job is going through [[Specialis:PendingChanges|pending changes]] altogether - I understand there is a five year backlog. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:36, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::::I see... I had a quick look and all changes seem good. Do we even need this extension on Wikisource? Also, if we keep it, I guess we need more reviewers rather than admins (more admins would be useful too, but that's a separate point). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 10:35, 2 Septembris 2025 (UTC)
::Of course, the request needs to be supported; without active administrators it is very inconvenient. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:21, 3 Septembris 2025 (UTC)
::What do you need us to do? BTW, it would be great to know why edits require administrator approvals. Sorry, but I‘m afraid this makes contributing almost pointless. Many thanks for your help, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 14:15, 3 Septembris 2025 (UTC)
:::So there are two reasons it would be helpful for me to be an admin; one is if we carry on with the approval system (it looks like we will not) and the other is around updating or adding certain components, modules for example. There may be other tasks I am not aware of that I could help with, but these are the ones I know about. Implementing Portal pages for example needs some work by an admin AIUI.
:::@[[Usor:Ousia|Ousia]] your question re edits needing approval is [[#Do_we_need_to_approve_changes_to_pages|addressed below, here]]. 
:::In terms of what you / others need to do, it seems that if there is a consensus to allow me administrator permissions, then a bueaucrat user would implement it (I mistakenly opening a request at meta, and they referred me back here); so we just need to have your views, yes, no, maybe, etc. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:01, 3 Septembris 2025 (UTC)
::::The page [[Vicifons:Magistratus]], intended for promotion, seems to be protected; I couldn't edit it (''petitio grapheocrat'''ae''''') and add a category ([[:Categoria:Usores]]). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:23, 3 Septembris 2025 (UTC)
:::::Thanks, it seems editable now so I [[Vicifons:Magistratus#Petitio_magistratus|added my request there]], if anyone wants to support it. Regarding ''grapheocrates -ae'', how is this declined? Is it otherwise treated as a masculine first declension? Thinking it ought to be added to Wiktionary as it is missing from there. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:00, 4 Septembris 2025 (UTC)
::::::This is [https://archive.org/details/calepinusnovus2002/calepinusnovus2002-french-latin/page/n23/mode/1up?q=grapheocrates from Licoppe and Eichenseer]. Yes, this can be added to Wiktionary, I have no experience editing there. Thanks for the corrections, today the system let me in, but yesterday for some unknown reason it didn’t let me in. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:53, 4 Septembris 2025 (UTC)
:::::::Thank you and no problem. I can add to Wiktionary I hope; is the plural therefore ''grapheocratae''; and is the singular ''grapheocrates'' or ''grapheocrata''? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:14, 5 Septembris 2025 (UTC)
::::::::Yes, of course. They took the Modern Greek word γραφειοκράτης. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:41, 5 Septembris 2025 (UTC)
:::::::::Great, after a bit of struggle that is at [[:en:wiktionary:grapheocrates]] and  [[:la:wiktionary:grapheocrates]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:43, 7 Septembris 2025 (UTC)

== It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace ==

It would require someone with interface admin status to create [[MediaWiki:Proofreadpage index data config.json]] to replace the current index form parameters ([[MediaWiki:Proofreadpage index attributes|very old system]]) with special care to not mass delete information by unadvertedly changing some parameter's name. [https://en.wikisource.org/wiki/MediaWiki:Proofreadpage_index_data_config.json Example from the English Wikisource]. If someone wants to help, please contact me. Regards! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 02:10, 2 Septembris 2025 (UTC)

:Hi @[[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]], potentially - if I have admin status :) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:54, 2 Septembris 2025 (UTC)
::{{ping|Ignacio Rodríguez}} I did a test (by copy-pasting the English page), it works, so no need to be interface admin, being admin is enough.
::I only half understand that paramater page, could you give me the actual content expected ?
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:38, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::I don't remember all the details but I worked on that page in the Spanish Wikisource almost a decade ago. I'll make a mockup in the talk page, but I can't promise to get all the Latin words right. For ease, parameter names and help tooltips will be in English internally, but they will show in Latin in the form. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:56, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::This was added and it now works perfectly. Thanks! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:25, 5 Septembris 2025 (UTC)

== Do we need to approve changes to pages ==

Hi all,

Moving the discussion regarding the backlog at [[Specialis:PendingChanges]]: @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] asks whether we need to have this feature. I suspect it was switched on because of spam, vandalism, or some other similar issue. Without it we might need to be keeping an eye on recent changes. I am not sure how the proteccted changes permissions works, or whether permissions to make approvals to changes can be delegated more widely. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:56, 2 Septembris 2025 (UTC)

:Changes to pages affecting project *function* must be controlled. But it seems that Pending Changes doesn't actually stop changes to something like a template/formula from having effect? See my report about &lt;nowiki&gt;Formula:Sidenotes begin&lt;/nowiki&gt; above.
:And checking a couple of the other initial items in [[Specialis:PendingChanges]], it seems that all pending changes are actually immediately applied to active, visible pages.
:So Pending Changes &lt;u&gt;does not prevent damage&lt;/u&gt; to the project. It is &lt;u&gt;merely a tracking and notification method?&lt;/u&gt;
:That can be useful, but requires a set of people to be change reviewers. And changes to subject matter would seem to require reviewers knowledgeable about the subject? 
:And when changes affect *function*, like templates, who can review and approve those? I'd think only admins.
:The link to monitoring Recent Changes is undeniable. I monitor Recent Changes often at Spanish Wikisource because I've seen the random damage people can do. That is the only way to react quickly to damage. (?) But then that assumes people are checking lists frequently, at least daily. 
:Neither Pending Changes or monitoring Recent Changes prevent damage. They can be only part of a solution to damage. I don't know what to think about Pending Changes ''in isolation''. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 03:48, 3 Septembris 2025 (UTC)
::{{ping|JimKillock|Shenme}} I've got mainly two points :
::* vandlism is low to inexistant on la.ws (and it's already low on most Wikisources), making this extension useless and even problematic. Because it doesn't prevent changes but it prevents them to be effective.
::** Apparently the reason to install is [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_VII#protection_of_completed_works_-_Flagged_Revisions_as_an_alternative?]]
::* this extension is actually caleld [[mw:Extension:FlaggedRevs]] and it's deprecated for years (see [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_XI#Futrue_of_FlaggedRevs_(Pending_Changes)_extension]] or the warning on the extension itself « Flagged Revisions is complex, poorly documented, very clunky, and not recommended for production use »). Also, people on Wikisource don't seem to really master or even using it (including the reviewers rights). Maybe it's aan opportunity to list exactly what we need and find a new extension that fit these needs.
::In the end, I see a lot of cons and only a few pros...
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:35, 3 Septembris 2025 (UTC)
:I haven't seen any vandalism here in years. But if you fix the errors, the &quot;Pending Changes&quot; status means that the fixes will only be visible to registered users. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:10, 3 Septembris 2025 (UTC)
:{{ping|JimKillock|Shenme}} many thanks for your replies. I must admit that I’m an occasional Wikisource (or even Wikipedia contributor). I essentially (or exclusively) contribute corrections.
:Some days ago, I wanted to download an ePub file for the [[Noctes Atticae]] (to do some regexp searches), but the export was wrong. I tried to modify the code (which I have done successfully for the Greek Wikisource many times) and I found out that I needed a ''nihil obstat'' (I’m afraid this would be way to name it).
:Of course, I’m the least interested in vandalism (either contributing it myself, or being any collaborative project being infested/polluted by it). But I think there should be a way of distinguishing between vandalism and non-hardcore (or occasional) contributors.
:I don’t know any perfect system, but it should be worth considering a mixed approach. Approval could be required for: already flagged users (for vandalism) and recent users (how about a five-year publishing embargo?).
:Only to mention a case, my [https://el.wikisource.org/w/index.php?title=Συμπόσιον_(Πλάτων)&amp;diff=prev&amp;oldid=49677 first contribution to the Greek Wiksource] was in 2012. I don’t know for how long I have been registered in Wikimedia (I guess this was before 2010).
:This isn’t about myself, the issue here is that Wikisource needs contributions to even exist (not to mention for its growth). If no regular user is allowed to contribute without approval, cooperation is basically non-existing.
:Even with approval, the reply times are incredibly slow (because of the system). It is not that attention spans are getting shorter, time is the most scarce resource we all are (and I don’t have weeks or months to see whether I’m allowed to have [[Noctes Atticae]] as ePub).
:Sorry, the sentence in parentheses isn’t a complaint. Please, do as you please, but my contribution is: consider that you might be making contributions way harder, project growth way slower and administrators’ roles way more complicated (probably, than they could and should be).
:Many thanks for your help and your project, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 17:15, 4 Septembris 2025 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think there is consensus we can switch this off. Let me know if I can help in any way if you think it's time to switch it off. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:25, 4 Octobris 2025 (UTC)
:::{{ping|JimKillock}} thanks for the reminder and agreed for removal, so I created a task on Phabricator here : [[Phab:T406424]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:42, 5 Octobris 2025 (UTC)
::::Thanks for filing this @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] , the Wikimedia tech team seem to have finished their work on this now! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:16, 18 Octobris 2025 (UTC)

== Index page error &quot;Error: Invalid interval&quot; ==

I am getting an error: at [[:Liber:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf]] &quot;Error: Invalid interval&quot; for the paginae listing; even when set to &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;pagelist 1=1 /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Any clues appreciated! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:48, 5 Septembris 2025 (UTC)

:This might be the infamous &quot;0x0 bug&quot; that has plagued Wikisource for two? three? years. Normally it resolves doing a purge in both the file page in Commons and in the local Wikisource. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 19:34, 5 Septembris 2025 (UTC)
::Thanks, that seems to b working now. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:53, 6 Septembris 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-09-24|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-09-24|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 15:42, 18 Septembris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 04:49, 9 Octobris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== Quaestio de Archibaldi Pitcarnii scriptoris operum recensione ==

Quaeso ut videatis [[:en:Author talk:Archibald Pitcairne|Author talk:Archibald Pitcairne]] pro indicio operum Archibaldi Pitcarnii auctoris. Haec opera olim sub pagina Anglica erant posita, sed propter Latinam linguam sublata sunt. Possumusne paginam [[Scriptor:Archibaldus Pitcarnius]](?) creare et haec ibi recensere? [[Specialis:Conlationes/&amp;#126;2025-27371-40|&amp;#126;2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:&amp;#126;2025-27371-40|talk]]) 20:45, 19 Octobris 2025 (UTC)

:Libenter tibi pagina scriptoris addetur, ut opera transcriptioni adiungantur! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:36, 20 Octobris 2025 (UTC)

::Gratias ago! Nota quaeso quod, ubi pagina creata erit, eam etiam in Vicidata addendam esse, sicut Anglica pagina [[:en:Author:Archibald Pitcairne]]. --[[Specialis:Conlationes/&amp;#126;2025-27371-40|&amp;#126;2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:&amp;#126;2025-27371-40|talk]]) 08:50, 20 Octobris 2025 (UTC)
:::Certe, nexus Vicidata ad alias paginas de Archibaldo creandus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:07, 20 Octobris 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 Octobris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== Missal transcription: ℣ and ℟ , and ✠  ==

Hi there, @[[Usor:Laura1822|Laura1822]] is transcribing [[Liber:Missale Romanum 1862.djvu]], and needs the characters ℣ and ℟ , and ✠ to display for users, when these are in mainspace. We think it may be necessary to use a special / embedded font to do this, as I think was meant for &lt;nowiki&gt;{{blackletter}}&lt;/nowiki&gt; ({{blackletter|exempli gratia}}; see [[Formula:Blackletter/styles.css]], although this does not seem to be calling a font at the moment). Does anyone have any advice about how we would add a webfont to LAWS's CSS, particularly for ℣ and ℟ ; or if there is a way to use an existing webfont with these characters that might be available to us? (Or if there is some other workable solution). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:58, 24 Octobris 2025 (UTC)

== Vandalismus ==

Vidi nuper nonnihil vandalismi, qualis in [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Veni,_Veni_Emmanuel!&amp;curid=12961&amp;diff=244803&amp;oldid=244791 hoc] et [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=The_Old_Testament_(Vulgate)/Hieremias_propheta&amp;action=history illo] apparuit. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:02, 24 Octobris 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 Octobris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:23, 20 Novembris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Ianuarii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 Ianuarii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Ad magistratus ==

Magistratus venerabiles, potestisne in [[MediaWiki:Edittools|capsam insertionis]] addere haec: &lt;nowiki&gt;&lt;poem&gt;+&lt;/poem&gt;&lt;/nowiki&gt; et &lt;nowiki&gt;{{Versus|+}}&lt;/nowiki&gt;? — Dear admins, сan you add to the [[MediaWiki:Edittools|quick insert toolbar]] &lt;nowiki&gt;&lt;poem&gt;+&lt;/poem&gt;&lt;/nowiki&gt; et &lt;nowiki&gt;{{Versus|+}}&lt;/nowiki&gt;? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:09, 3 Februarii 2026 (UTC)

:@[[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]]: done, sorry for the delay. If you need anything else, please ping me, as I don't normally follow the Scriptorium. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:09, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 08:51, 17 Aprilis 2026 (UTC)

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:11, 3 Aprilis 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==

Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you.

* '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]]
* '''Bot operator''': [[commons:User:Schlurcher]]
* '''Bot task''': Automatically convert links from &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt; (secure protocol migration)
* '''Technical details''': Please see [[meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects''': [[meta:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[w:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[w:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[w:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[w:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[w:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[w:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 07:53, 7 Aprilis 2026 (UTC)
:@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]], @[[Usor:Candalua|Candalua]], @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]], @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]. Please let me know if Bot status can be granted. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 06:48, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]]: fine for me, if there are no objections I'll grant it. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:03, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] OK for me too. --[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 11:41, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] Fine for me too. This checked conversions from http to https are important. [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:06, 17 Aprilis 2026 (UTC)
:::{{Done}} Right granted. @[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]], would you tell us something about you second bot called [[Usor:SchlurcherBotT|SchlurcherBotT]], please? - [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:28, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::::@[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] Thanks for granting the flag. SchlurcherBotT is my secondary Bot account on Commons to test new functionality within the scope of the tasks approved of SchlurcherBot. It's approved for that on Commons. As I'm editing on Commons with &gt;100 edits per minute on a continuous basis, it's basically impossible for me to track selected edits otherwise. I'm not intending to use that secondary account outside of Commons. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 16:14, 17 Aprilis 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 00:58, 26 Aprilis 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Proofing [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]] ==

If anyone would like to help to do a second proof of [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]], that would be very welcome! I am helping with this as well. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:01, 12 Maii 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 Maii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Formula:FI ==

{{tl|FI}} is currently broken and ignores the {{para|width}} param. All images are set to the default size, which is usually very large, like in [[Lirica (Ariosto)]]. [[Usor:Trooper57|Trooper57]] ([[Disputatio Usoris:Trooper57|disputatio]]) 21:06, 31 Maii 2026 (UTC)

:Thank you, I guess we should check how it is behaving in the Italian wiki(s)? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:16, 7 Iunii 2026 (UTC)

== Copyright problem? Appropriate for here? ==

What is going on here?
* [[Scriptor:Coronus_Tenebrosius]]
* [[Contemplationes_Metaphysicae]]
* [[Puteus_Chaosi]]
* [[Usor:Coronus Tenebrosius]]

No statement of copyright. No proof of authorship. paginae vanitatis ? [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 08:24, 9 Iunii 2026 (UTC)

:Cum iure auctoris problemata non habebimus, si auctor ipse opera exponit. Et si delere consilium capiemus, [[Vicifons:Magistratus#Saumache|magistratus non habemus]], qui hoc faciant. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:37, 9 Iunii 2026 (UTC)
:&lt;blockquote&gt;'''Salvete.''' '''Nomen meum est Krunoslav Mrkoci, et ''Coronus Tenebrosius'' est interpretatio nominis mei in linguam Latinam, id est identitas mea Latina.''' '''Confirmo me ipsum auctorem esse omnium operum hic editorum. Opera primum Croatice scripta sunt, hic autem in versione Latina proposita.''' '''Praeterea fere omnia opera mea iam antea Croatice edita sunt in forma typographica. Id praesertim ad carmina mea pertinet, quae primum anno 1998 in libello iuvenili edita sunt, deinde in variis commentariis typis impressis, inter quos eminenter numeratur periodicum litterarium, culturalis et scientificum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), quod bis delectum e carminibus meis protulit.''' '''Item magna pars commentationum aliarumque prosarum, quae hic in linguam Latinam conversa sunt, iam antea et typis et forma electronica in Croatia divulgata est.'''  Quaeso ut attendatis ad paginam meam in Wikidata, ubi tam sub nomine Croatico ''Krunoslav Mrkoci'' quam sub nomine Latino ''Coronus Tenebrosius'' ut auctor operum meorum inscriptus sum. Gratias ago pro lectione. '''Coronus Tenebrosius'''.&lt;/blockquote&gt; [[Usor:Coronus Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]] ([[Disputatio Usoris:Coronus Tenebrosius|disputatio]]) 12:23, 9 Iunii 2026 (UTC)

== Copying some templates from the English Wikisource ==

Hello,

Would someone please be able to help me get [[s:en:Template:ppoem|en:Template:ppoem]], [[s:en:blackletter|en:blackletter]], [[s:en:Template:he|en:Template:he]], and [[s:en:Template:grc|en:Template:grc]] available to use on this Wikisource, so I can utilize them here? For the blackletter, I've tried [[Formula:Gothica|Gothica]], but that doesn't seem to be rendering properly.

Thanks, [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 00:04, 14 Iunii 2026 (UTC)

:@[[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] I made the shortcut for [[Formula:Graeca]]. You should not need any administror rights to do anything you need, I'll take a look into it. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 09:46, 14 Iunii 2026 (UTC)
:Blackletter is already here, [[:Formula:Gothica]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:57, 14 Iunii 2026 (UTC)
::Hi! @[[Usor:Saumache|Saumache]], thanks! Just for clarification, do I need to make the template pages in Latin, or is it alright to copy them in English? Also, @[[Usor:JimKillock|JimKillock]], I mentioned this above, but for some reason, the Gothica template isn't working for me. See [[Pagina:Polygamia Triumphatrix.pdf/15]], for example. Any idea why that might be the case? [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 16:16, 14 Iunii 2026 (UTC)
:::@[[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] This wiki lacks proper guidelines and recommendations, I would prefer if you translated the template's name, e.g., [[Formula:spatium]] rather than [[Formula:spatio]] but given the international nature of the project (nobody's mother tongue is Latin) best practice should be to add translated names as shortcuts/redirects. Beware adding templates that are already on the wiki under a different name ([[Formula:grc]] was already at [[Formula:Graeca]]). I took a quick look and it seems the fonts used by the blackletter template are not installed on the wiki; the same template does not seem to work on the French Wikisource either. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 17:40, 14 Iunii 2026 (UTC)
::::Maybe we have sufficient powers to add the fonts now? Or we can ask someone with additional permissions to do so. But yes I remember now this has been a long standing problem. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:54, 14 Iunii 2026 (UTC)
:::[https://yaytext.com/fraktur/ This converter] 𝔠𝔬𝔫𝔳𝔢𝔯𝔱𝔰 𝔩𝔢𝔱𝔱𝔢𝔯𝔰 𝔱𝔬 𝔉𝔯𝔞𝔨𝔱𝔲𝔯 (because it exists in Unicode as separate characters). &lt;s&gt;However, I'm not sure if such text can be found using a regular search.&lt;/s&gt; No, Wikipedia search finds it. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:48, 14 Iunii 2026 (UTC)
::::I looked into using the converter, but I'm running into the issue of lack of compatibility with {{[[Formula:Ls|Ls]]}}. Would it be better to just wait for the font to be added? Do we have any idea when that will happen/who needs to be contacted for that to happen?
::::Thanks, [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 19:34, 15 Iunii 2026 (UTC)
:::::These Unicode characters don't feel right on my labtop, they have heigth issues among other things. I went and asked on two different wikis about the fonts, I will come back to you when I get some answers. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 19:41, 15 Iunii 2026 (UTC)
:[[Formula:Poema recte formatum]] or [[Formula:Ppoem]] now work, altho there's issues with the documentation page. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:52, 14 Iunii 2026 (UTC)
::Thank you! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 21:20, 14 Iunii 2026 (UTC)


:{{tl|blackletter}} was not working for me, even after locally installing UnifrakturMaguntia from Google fonts, until I restarted my web browser, which also followed my rebooting. Also, it can't be just any gothic/blackletter font, but must be one of these Fraktur fonts: UnifrakturMaguntia UnifrakturCook  Unifraktur. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 21:19, 15 Iunii 2026 (UTC)
:{{ping|Demetrius Talpa|JimKillock|Erblanchard57}} Fonts are downloaded locally, you need to go to Modi/Praeferentiae &gt; Proprietates &gt; Sermonis delectus &gt; Plura &gt; Scripturae and toggle &quot;Download fonts when needed&quot;. The option seems not to be that easy to toggle on by default. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 10:56, 17 Iunii 2026 (UTC)
::Yes, great. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:09, 17 Iunii 2026 (UTC)
::Thank you very much! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 15:57, 17 Iunii 2026 (UTC)
::English WS seems to pull the font in from a repository. I've copied over the module ULS, css etc, would be good to know if it has made any difference. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 13:26, 18 Iunii 2026 (UTC)
:::{{blackletter|fraktur}} etc [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 13:26, 18 Iunii 2026 (UTC)
::::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I just deactivated the &quot;download fonts when needed&quot; option for a second to see if it would work without it, and it still doesn't. [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 04:32, 19 Iunii 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|disputatio]])&lt;/bdi&gt; 17:12, 23 Iunii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:31, 25 Iunii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:25, 24 Iulii 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== De transclusione libri nondum bis perlecti ==

Salvete omnes, I finished the first proofreading pass of Michael Praetorius's [[Liber:PRAETORIUS,_Michael_-_Syntagma_musicum_1.djvu|''Syntagma musicum'' (volume 1)]]. Every page now has the &quot;Proofread&quot; status, except that a few are also &quot;Validated&quot;. I expect it will take quite a while before the whole book gets that second read, if it ever will.

My question: is it already acceptable to transclude the text into the main namespace at this stage, even though most pages are only single-proofread rather than validated? Or is there a convention on this Wikisource that a work should be fully validated before merging onto the mainspace?

Gratias vobis ago pro consiliis vestris. [[Usor:Sakvaka|Sakvaka]] ([[Disputatio Usoris:Sakvaka|disputatio]]) 09:16, 25 Iulii 2026 (UTC)

:Of course, this is acceptable; the texts there are of very different quality. Besides, transclusion slightly increases the chances that someone will find it for re-examination. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:40, 25 Iulii 2026 (UTC)
::Thank you for confirmation! -- [[Usor:Sakvaka|Sakvaka]] ([[Disputatio Usoris:Sakvaka|disputatio]]) 07:02, 26 Iulii 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[mw:User:MSantos (WMF)|Content Transform Team]] 16:31, 3 Augusti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MSantos (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=28221043 --&gt;

== Metamorphoses (Apuleius)/Psyche et Cupido ==
[[Usor:Saumache]] paginam “[[Metamorphoses (Apuleius)/Psyche et Cupido]]” [[Specialis:Diff/86153/253177|ad deletionem celerem proposuit]], sed scriptum mihi videtur ex alia editione ortum esse atque ideo non esse delendum. Pittacium idcirco e pagina detraxi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:50, 9 Augusti 2026 (UTC)

:Nam eaedem quidem editiones sunt, quibusdam minusculis in maiusculas versis litteris formaque apostropharum solum differunt. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 21:08, 9 Augusti 2026 (UTC)

== Formula:Littera s longa: on or off by default ==

Hi @[[Usor:Saumache|Saumache]] and others, I noticed that [[:Formula:Littera s longa]] has been changed so that &lt;nowiki&gt;{{s}}&lt;/nowiki&gt; produces ſ rather than s by default. This is in contrast to for example English Wikipedia which allows it as a user option, but assumes it is &quot;s&quot; by default. 

For other formulae, eg {{um}}, {{us}}, {{que}}, etc these are &quot;off&quot; by default. Likewise {{ae}}, {{oe}} I believe are off by default currently.

There various ways that this can work, for example:
* we could provide a user switch for either state per symbol, etc (with JS, as per EN.WS)
* we can provide advice about applying fonts, etc, that can set ſ, ae/oe ligatures, etc, through css preferences
* CSS can specify some of this per book (not all ligatures, eg {{que}} can be applied through CSS, and it depends on installed fonts in some cases)
* we ''might'' be able to apply a default javascript switch behaviour per book rather than sitewide

I don't have a massive preference for s over ſ, or ae / oe over or æ / œ ; but we should I think at least allow users to easily switch, especially re ſ if it is the default.

Just throwing it out there for discussion, to see what the general feeling / preference would be. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:40, 16 Augusti 2026 (UTC)

:I lacked the rights to have it be toggled on and off through a gadget, we should ask interface administrators to do it, that should be the best way about it. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 22:45, 16 Augusti 2026 (UTC)
::@[[Usor:Saumache|Saumache]] Take a look to itwikisource gadget &quot;memoRegex&quot;. It allows to save and share nsIntex-specific, customable sets of regex or plain substitutions, and it has been recently refined by @Candalua (a great job!). [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 10:39, 21 Augusti 2026 (UTC)

== Portal pages ==

Hi all, 

I'd like to suggest we create a few &quot;Portal&quot; pages for some key topics, so we can detail what is good and why rather than just provide category pages. There's a need for a page for introductory Latin, for example, which could explain levels of suitability of texts. See also [[#Navigation and validation]] above

To do this, we need community consensus to add a namespace, and then, it is done through a request at Phabricator. The namespace would define what this group of pages were called eg [[Portus:Index]] and also the name of the &quot;Disputatio&quot; (discussion) pages. 

Please let me know if you agree with this proposal or not, so we can demonstrate consensus for the change to be made. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:50, 19 Augusti 2026 (UTC)

:cc @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]]@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] @[[Usor:SZC 03|SZC 03]] @[[Usor:Saumache|Saumache]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:12, 19 Augusti 2026 (UTC)
::I consent to the proposal, though I am not sure about the translation 'Portus'. I think that 'Aditus' would better suit this usecase, since from portals users will be able to 'adire' the relevant pages. P.S. Out of curiosity I have checked the dictionary of A. Perugini, and he translates 'portale' as 'porta principalis. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:31, 20 Augusti 2026 (UTC)
:Ok, sure (regardless, the Vicifons namespace could be used meanwhile to do some testing for the content). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 12:25, 19 Augusti 2026 (UTC)
::Ok (even if I'm a inactive admin... :-( ) [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 12:55, 19 Augusti 2026 (UTC)
:::I totatlly agree! - [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 13:28, 19 Augusti 2026 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] By the way, it would be nice if you could [[Vicifons:Scriptorium#Formula:Littera s longa: on or off by default|check this out]]! [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:53, 20 Augusti 2026 (UTC)
:Wikiversity was originally intended for educational purposes. But a portal can be created here too. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:00, 20 Augusti 2026 (UTC)
:@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I think it would be best to take inspiration from [[:w:la]], at least for the vocabulary. This would:
:* provide a vocabulary and structure people may be well acquainted with already
:* facilitate our work, not having to find the proper terms for ourselves
:* have some sort of continuity between Latin projects
:I had started doing this for documentation templates, as they where copied as is from [[:en:Wikisource]]. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:50, 20 Augusti 2026 (UTC)
::Sure, what do you mean in practice? Does W:la have a phrase for Portal? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 21:29, 20 Augusti 2026 (UTC)
:::I must say I don't really understand what you precisely intend to put on these pages and why they could not be of the Vicifons namespace. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 00:35, 21 Augusti 2026 (UTC)
::::It's probably done on En:ws so that search works across portals and mainspace pages but not advice pages; or that search in advice pages does not include results from mainspace. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:37, 21 Augusti 2026 (UTC)
:::::Here are some ideas for core pages, following nomenclature used by [[:w:la]] and [[:en:Wikisource]] (names are not definite):
:::::* [[Vicifons:De stilo]] ([[:en:Wikisource:Style guide]]) including: titles and their capitalization, use of Roman/Arabic numerals, use of classifiers before numbers (liber, carmen, etc.); regularization of spelling (in non-facsimile pages), anchors, etc.
:::::* [[Vicifons:Qualitas paginarum]]
:::::* [[Vicifons:De categoriis]]
:::::* [[Vicifons:De fontibus]] ([[:en:Wikisource:Sources]]) about how and where, or how not and where not, to find good sources, the fact that most pages don't have sources or are copied from bad sources, e.g., The Latin Library, how to recify this, etc.
:::::And help pages:
:::::* [[Auxilium:De digitizationem textorum imaginumque ad usum Vicifontis]] ([[:en:Wikisource:Help:Digitising texts and images for Wikisource]])
:::::* etc.
:::::I'd be happy to batch something for [[Vicifons:De stilo]], as I think it is really needed. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 13:01, 21 Augusti 2026 (UTC)
::::::I agree, a style guide is badly needed. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:20, 21 Augusti 2026 (UTC)
:::::::@[[Usor:SZC 03|SZC 03]] @[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I have sketched something up in my [[Usor:Saumache/Pagina cerata|sandbox]], rules are based on common practices of this wiki and personal preferences, please add rules, comments, sections, etc. without removing anything for the moment: we may discuss any of it on a dedicated discussion page. If my process isn't right and you think or know we sould do this some other way, please tell me. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 16:06, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::::Quae hucusque scripsisti, mihi bona videntur. Just a minor thing: the slash at the end of the link should not be included: it should be &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[/Liber I]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; and not &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[/Liber I/]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. The rules 'de titulis paginarum' will be particularly useful for the classical works on Wikisource, since they are a mess in this regard. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:25, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::::This mostly looks good to me, although I would emphasise keeping to the orthography, numbering style, of the original texts. We are a source project after all. Variance across transcriptions is fine, but changing the source style to a project style should be kept to the minimum. All that said, in my view it's also OK to allow variances per transcription project, not least as they can be copied and re-done as people wish. 
::::::::I very much agree about encouraging people to use good sources, and preferably to link them via a transcription process so they can be verified. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:11, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::::::::I meant a stricter/standard orthography only for non-facsimile classical works whose original layout, orthography, etc. we don't know or poorly know, or would anyway not imitate (else we want it like this: ARMA⸱VIRVM⸱QVE⸱CANO). I think it would therefore be better to be more loosely dependent on our source editions and have a more unifying approach regarding these texts, nothwistanding the fact that a lot of these are bad copypastes of already very bad digitization from The Latin Library, and that these texts would take decades to be made into facsimile, accounting for how few we are. See for example [[Aeneis]], where people added macrons, using u's instead of v's makes searches more tedious, having letters be upper case at the start of sentences and verses as a norm would also be nice, appearance of poems, etc.; we should be able to do this if we want to, but according to rules which would be stated somewhere. I'd still understand if you are strictly against this. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 21:23, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::::::That all makes sense, altho I'd add we should encourage that non-linked texts be replaced with linked texts. If that was done, then versions with macrons, or other variations, could be hosted elsewhere, eg Wikibooks. In general, it seems to me that a copypasted text doesn't really meet the criteria for a Wikisource text, as it's not easily corrected, verified or even stable, given people can decide to change it according to their own tastes, whether stylistic or in terms of the editorial choices for works that ultimately depend on interpretation of competing medieval manuscripts. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 21:57, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::::::::::Even if I proofread a book myself, doing it offline is 10 times faster and easier than using Vicifons built-in system. There have been reports of bots that can then organize the proofread text by page, but I've never seen one. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 10:26, 23 Augusti 2026 (UTC)
::::::::::::That would be a good addition, by now AI agents are often better and faster than conventional OCR tools even for Latin, and can add wiki formatting steps as well. I managed to get ChatGPT to extract and produce footnotes for [[A First Latin Reader]] for example.
::::::::::::A way to take their output and match back into a PDF book would really speed things up. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:06, 23 Augusti 2026 (UTC)
:::::::::::To give an example, do you think I took too much liberty at [[Ab urbe condita/Liber II]], the text has been taken from Perseus, I standardized the quotation marks, added years in the margin, the time within which the events of the book took place, an index, standardized letter case, added anchors numbered &quot;1&quot;, all this for book 1 up to 22. I would go even further and add wikilinks for proper names if I had the time, do you think it is taking too much liberty or that it definitely does not have its place on Wikisource? I see other Wikisource projects doing it. This is what I had mind for classical non-facsimilie pages anyway. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 11:03, 23 Augusti 2026 (UTC)
::::::::::::No, that's fine because there is a way to reference the source and verify. There's a similar thing with the [[Vulgata Clementina]], which can be checked against the Github copy. In these cases, if changes are made, there's a target available to judge whether they're valid or not, and the proofing from them is good in any case. If Perseus were to make changes, it would be good to have a way to know about it tho.
::::::::::::It's different where it is Latin Library and elsewhere tho. Here there would be value in connecting the texts back to a source that third parties can use to check. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:01, 23 Augusti 2026 (UTC)
::::::::I suppose the ligatures bit is potentially controversial. I've built a system for my own transcriptions to toggle many scribal conventions on and off, eg &amp; for early modern books; see ''[[De Principe]]'' for example. Some of these would be considered ligatures. My rationale is that it allows for preservation of the original orthography and presentation of a more modern version for everyday use. As for search, tho, doing this for some characters eg q; will cause a cost to some searching. But ae / oe are usually or often not a problem. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:20, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::On Vicipaedia portals are simply combined [[:w:la:Categoria:Portae|into a category]]; it is not necessary to ask the Phabricator. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 08:19, 21 Augusti 2026 (UTC)
::::&lt;small&gt;The link you have sent is actually a category of pages about city gates (lat. ''portae''). Though,&lt;/small&gt; It is true that we can still write portal pages without a dedicated namespace, and just group them with templates and categories. For example on German wikisource there is no author namespace, they just have an [[:de:Kategorie:Autoren|'author' category]]. It is an idea that is worth considering. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:38, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::::We [[:w:la:Categoria:Portae Vicipaedianae|renamed it]] yesterday. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 16:57, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::Optime! [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 07:57, 23 Augusti 2026 (UTC)

== Portal pages II: test for Latin learning content ==

Hi all, as it isn't wholly clear if we ought to use a separate namespace, but we are agreed that portal pages would be useful, I thought I could start by creating a page for Latin learning content. If we follow the Vicipaedia convention, I will make a start on [[Porta:Tirones]]. I'd also like to do one for [[Porta:Colloquia]] and later something for Renaissance content. These can be in Latin, perhaps excepting the Tirones page, which I will do in English. 

Feedback appreciated as this is drafted.

[[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:19, 24 Augusti 2026 (UTC)

:Who will find it and how, where is the link to it? Perhaps it should be noted on the main page. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 10:02, 25 Augusti 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ckyz20xgsfa44u3lmk3vj9wcdzysgug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Institutiones (Cassiodorus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37560</id>
    <revision>
      <id>277458</id>
      <parentid>170157</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46536-98</username>
        <id>33093</id>
      </contributor>
      <comment>typo; see https://archive.org/details/gtu_A32400006315034B/page/n61/mode/1up</comment>
      <origin>277458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214037" sha1="qmn3xags6tv7ofh7tn5pxnziuain3hv" xml:space="preserve"> 
{{titulus2
|Scriptor=Flavius Magnus Aurelius Cassiodorus Senator
|OperaeTitulus=Institutiones 
|OperaeWikiPagina=Institutiones (Cassiodorus)
|Annus=  saeculo VI
|SubTitulus= 
|Genera=Theologia
}} 


Institutionum liber I	 
----------------------------------------------------------------------
Text edited by R.A.B. Mynors.


			     CASSIODORUS
	   INSTITUTIONES DIVINARUM ET HUMANARUM LITTERARUM


			       LIBER I

			    1.0 PRAEFATIO

[1.00.01] Cum studia saecularium litterarum magno desiderio feruere
cognoscerem, ita ut multa pars hominum per ipsa se mundi prudentiam
crederet adipisci, grauissimo sum, fateor, dolore permotus ut
scripturis diuinis magistri publici deessent, cum mundani auctores
celeberrima procul dubio traditione pollerent. Nisus sum cum
beatissimo Agapito papa urbis Romae ut, sicut apud Alexandriam multo
tempore fuisse traditur institutum, nunc etiam in Nisibi ciuitate
Syrorum Hebraeis sedulo fertur exponi, collatis expensis in urbe
Romana professos doctores scholae potius acciperent Christianae, unde
et anima susciperet aeternam salutem et casto atque purissimo eloquio
fidelium lingua comeretur. Sed cum per bella feruentia et turbulenta
nimis in Italico regno certamina desiderium meum nullatenus ualuisset
impleri, quoniam non habet locum res pacis temporibus inquietis, ad
hoc diuina caritate probor esse compulsus, ut ad uicem magistri
introductorios uobis libros istos domino praestante conficerem;
per quos, sicut aestimo, et scripturarum diuinarum series et
saecularium litterarum compendiosa notitia domini munere panderetur,
minus fortasse disertos, quoniam in eis non affectata eloquentia sed
relatio necessaria reperitur. Utilitas uero inesse magna cognoscitur,
quando per eos discitur unde et salus animae et saecularis eruditio
prouenire monstratur. In quibus non propriam doctrinam sed priscorum
dicta commendo, quae posteris laudare fas est et praedicare gloriosum,
quoniam quicquid de priscis sub laude domini dicitur, odiosa iactantia
non putatur.  Huc accedit quod magistrum grauem pateris, si frequenter
interroges; ad istos autem quotiens redire uolueris, nulla asperitate
morderis.

[1.00.02] Quapropter, dilectissimi fratres, indubitanter ascendamus ad
diuinam scripturam per expositiones probabiles patrum uelut per
quandam scalam uisionis Iacob, ut eorum sensibus prouecti ad
contemplationem domini efficaciter peruenire mereamur. Ista est enim
fortasse scala Iacob, per quam angeli ascendunt atque descendunt, cui
dominus inititur, lassis porrigens manum et fessos ascendentium
gressus sui contemplatione sustentans.  Quocirca, si placet, hunc
debemus lectionis ordinem custodire, ut primum tyrones Christi,
postquam psalmos didicerint, auctoritatem diuinam in codicibus
emendatis iugi exercitatione meditentur, donec illis fiat domino
praestante notissima, ne uitia librariorum impolitis mentibus
inolescant, quia difficile potest erui, quod memoriae sinibus
radicatum constat infigi.  Felix quidem anima, quae tanti muneris
secretum memoriae sinibus domino largiente condiderit, sed multo
felicior qui uias intellegentiae uitali indagatione cognouerit, eoque
fit ut et humanas cogitationes a se nauanter expellat et diuinis
eloquiis salubriter occupetur. Multos enim nos uidisse retinemus,
memoriae firmitate pollentes, de locis obscurissimis inquisitos
exemplis tantum auctoritatis diuinae soluisse propositas quaestiones,
quoniam in alio libro clarius positum est, quod alibi dictum constat
obscurius. Testis est Paulus apostolus, qui ex maxima parte in
epistula quae scribitur ad Hebraeos testamenti ueteris scripturas
nouorum temporum perfectione dilucidat.

[1.0.03] Quapropter, carissimi fratres, postquam se milites Christi
diuina lectione compleuerint, et frequenti meditatione firmati
cognoscere coeperint loca librorum oportune nominata, tunc huius
operis instituta quispiam fortasse non inaniter transit, ubi quae
legenda sunt his duobus libris aptissime suis locis et breuiter
indicantur. Eoque prouenit ut studiosi cognoscant, a quibus latinis
expositoribus singula quaeque declarata sunt. Quod si aliquid in
eisdem neglegenter dictum reperit, tunc quibus lingua nota est a
Graecis explanatoribus quae sunt salubriter tractata perquirant,
quatenus in schola Christi neglegentiae tepore sublato uitalis agnitio
flammatis mentibus inquiratur.

[1.00.04] Ferunt itaque scripturas diuinas ueteris nouique testamenti
ab ipso principio usque ad finem graeco sermone declarasse Clementem
Alexandrinum cognomento Stromateum et Cyrillum eiusdem ciuitatis
episcopum et Iohannem Chrysostomum, Gregorium et Basilium, necnon et
alios studiosissimos uiros quos Graecia facunda concelebrat.  Sed nos
potius latinos scriptores domino iuuante sectamur, ut quoniam Italis
scribimus, Romanos quoque expositores commodissime indicasse
uideamur. Dulcius enim ab unoquoque suscipitur quod patrio sermone
narratur, unde fieri potest ut per magistros agatur antiquos quod
impleri non potuit per nouellos. Quapropter tractatores uobis
doctissimos indicasse sufficiet, quando ad tales misisse competens
plenitudo probatur esse doctrinae. Nam et uobis erit quoque
praestantius praesumpta nouitate non imbui sed priscorum fonte
satiari. Hinc consequitur ut otiose doceam et sine culpabili
praesumptione uos instruam; quod genus doctrinae et nobis arbitror
esse proficuum, sic alios imbuere ut insidias calumniantium
commodissime declinasse uideamur.

[1.00.05] Habetis igitur in primo uolumine antiqui saeculi magistros
praesentes semperque paratissimos, qui non uos doceant tam suis
linguis quam uestris potius oculis. Moderamini ergo, studiosi fratres,
sapienter desideria uestra, per ordinem quae sunt legenda dis centes,
imitantes scilicet eos qui corpoream habere desiderant sospitatem. Nam
qui sanari uolunt, a medicis quaerunt quas escas primum, quas secunda
refectione percipiant, ne tenuissimas uires debilium membrorum oneret
potius quam reficiat confusa uoracitas.

[1.00.06] In secundo uero libro de artibus ac disciplinis liberalium
litterarum pauca libanda sunt; ubi tamen minore periculo delinquitur,
si quid salua fidei stabilitate peccetur. Quicquid autem in scripturis
diuinis de talibus rebus inuentum fuerit, praecedenti notitia melius
probatur intellegi. Constat enim quasi in origine spiritalis
sapientiae rerum istarum indicia fuisse seminata, quae postea doctores
saecularium litterarum ad suas regulas prudentissime transtulerunt;
quod apto loco in expositione Psalterii fortasse probauimus.

[1.00.07] Quapropter domino supplicantes, a quo uenit omne quod
expedit, legite precor assidue, recurrite diligenter. Mater est enim
intellegentiae frequens et intenta meditatio. Nec me praeterit
eloquentissimum Cassianum in quinto Collationum dixisse uolumine
quendam senem et simplicem de obscurissimo loco scripturae diuinae
fuisse requisitum, eumque oratione creberrima superno lumine
cognouisse, ut quod ante per humanos magistros non didicerat, subito
diuina inspiratione completus quaerentibus res difficillimas
explanasset.  Simile est et illud sancti Augustini dictum, quod in
libris de doctrina christiana commemorat, quendam famulum barbarum
litteris imperitum orationibus crebris ita sibi traditum codicem
subito legisse, quasi in schola fuerit longis meditationibus
eruditus. De qua re sic ipse subsequens dicit: licet haec fuerint
stupenda miracula, et omnia possibilia credentibus approbentur, non
nos tamen debere talia frequenter expetere sed in usu communis
doctrinae satius permanere, ne cum illa quae sunt supra nos audacter
exquirimus, culpam temptationis contra praeceptum domini potius
incurrere uideamur, dicentis in Deuteronomio: Non temptabis dominum
deum tuum, et iterum in euangelio ait: Generatio mala et adultera
signum quaerit, et caetera. Quapropter oremus ut nobis aperiantur illa
quae clausa sunt, et ab studio legendi nullatenus abscidamur. Nam et
Dauid, cum esset in lege domini iugiter occupatus, tamen clamauit ad
dominum, dicens: Da mihi intellectum, ut discam mandata tua. Tale est
enim huius rei suauissimum donum, ut quanto plus accipitur, tanto
amplius expetatur.

[1.00.08] Sed quamuis omnis scriptura diuina superna luce resplendeat,
et in ea spiritus sancti uirtus euidenter irradiet, in Psalterio tamen
et prophetis et Epistulis Apostolorum maximum studium laboris impendi,
quoniam mihi uisi sunt profundiores abyssus commouere, et quasi arcem
totius scripturae diuinae atque altitudinem gloriosissimam
continere. Quos ego cunctos nouem codices auctoritatis diuinae, ut
senex potui, sub collatione priscorum codicum amicis ante me
legentibus sedula lectione transiui; ubi multum me laborasse domino
iuuante profiteor, quatenus nec eloquentiae modificatae deessem nec
libros sacros temeraria praesumptione lacerarem.

[1.00.09] Illud quoque credidimus commonendum, sanctum Hieronymum
simplicium fratrum consideratione pellectum in Prophetarum praefatione
dixisse, propter eos qui distinctiones non didicerant apud magistros
saecularium litterarum colis et commatibus translationem suam, sicut
hodie legitur, distinxisse. Quod nos quoque tanti uiri auctoritate
commoniti sequendum esse iudicauimus, ut caetera distinctionibus
ornentur. Ista uero sufficiant simplicissimae lectioni, quae
supradictus uir, sicut dictum est, ad uicem distincti onum colis et
commatibus ordinauit, ne supra iudicium tanti uiri uituperabili
praesumptione uenisse uideamur. Reliquos uero codices, qui non sunt
tali distinctione signati, notariis diligenti tamen cura sollicitis
relegendos atque emendandos reliqui; qui etsi non potuerint in totum
orthographiae minutias custodire, emendationem tamen codicum
antiquorum, ut opinor, adimplere modis omnibus festinabunt. Habent
enim scientiam notarum suarum, quae ex maxima parte hanc peritiam
tangere atque ammonere noscuntur. Sed ut error inolitus aliquatenus de
medio tolleretur, factum est ut in sequenti libro de orthographiae
regulis perstrictim pro captu ingenii nonnulla poneremus, ne
praecipitanter emendantium impolita praesumptio posteris carpenda
traderetur. Paraui quoque quantos potui priscos orthographos inuerire,
per quos etsi non omnino correcti, tamen ex magna parte meliorati esse
uideantur. Orthographia siquidem apud Graecos plerumque sine
ambiguitate probatur expressa. Inter Latinos uero sub ardua
difficultate relicta monstratur, unde etiam modo studium magnum
lectoris inquirit.

[1.00.10] Instituti operis ordine celebrato, nunc tempus est ut
ueniamus ad religiosae doctrinae saluberrimum decus, deuotarum lumen
animarum, caeleste donum et gaudium sine fine mansurum. Quod, ut ego
arbitror, duobus libris qui sequuntur est breuiter intimatum.

====================================================================

			  CAPITULA

1.00 PRAEFATIO
1.01 DE OCTATEUCHO
1.02 DE REGUM
1.03 DE PROPHETIS
1.04 DE PSALTERIO
1.05 DE SALOMONE
1.06 DE HAGIOGRAPHIS
1.07 DE EVANGELIIS
1.08 DE EPISTULIS APOSTOLORUM
1.09 DE ACTIBUS APOSTOLORUM ET APOCALYPSI
1.10 DE MODIS INTELLEGENTIAE
1.11 DE QUATTUOR SYNODIS RECEPTIS
1.12 DIVISIO SCRIPTURAE SECUNDUM SANCTUM HIERONYMUM
1.13 DIVISIO SCRIPTURAE DIVINAE SECUNDUM SANCTUM AUGUSTINUM
1.14 DIVISIO SCRIPTURAE DIVINAE SECUNDUM SEPTUAGINTA
1.15 SUB QUA CAUTELA RELEGI DEBEAT CAELESTIS AUCTORITAS
1.16 DE VIRTUTE SCRIPTURAE DIVINAE
1.17 DE HISTORICIS CHRISTIANIS
1.18 DE SANCTO HILARIO
1.19 DE SANCTO CYPRIANO
1.20 DE SANCTO AMBROSIO
1.21 DE SANCTO HIERONYMO
1.22 DE SANCTO AUGUSTINO
1.23 DE ABBA EUGIPPIO ET ABBA DIONISIO
1.24 RECAPITULATIO GENERALIS, QUO STUDIO SCRIPTURA SANCTA LEGENDA SI
1.25 COSMOGRAPHOS LEGENDOS A MONACHIS
1.36 DE NOTIS AFFIGENDIS
1.27 DE SCHEMATIBUS AC DISCIPLINIS
1.28 QUID LEGANT QUI SCRIPTURAS LOGICAS INTROIRE NON POSSUNT
1.29 DE POSITIONE MONASTERII VIUARIENSIS SIUE CASTELLENSIS
1.30 DE ANTIQUARIIS ET COMMEMORATIONE ORTHOGRAPHIAE
1.31 DE MEDICIS
1.32 COMMONITIO ABBAE CONGREGATIONISQUE MONACHORUM
1.33 ORATIO

2.00 PRAEFATIO
2.01 DE GRAMMATICA
2.02 DE RHETORICA
2.03 DE DIALECTICA
2.04 DE ARITHMETICA
2.05 DE MUSICA
2.06 DE GEOMETRICA
2.07 DE ASTRONOMIA

====================================================================

			  1.01 DE OCTATEUCHO

[1.01.01] Primus scripturarum diuinarum codex est Octateuchus, qui
initium illuminationis nostrae historica relatione fecit a
Genesi. Huius principia sanctus Basilius Attico sermone lucidauit,
quem Eustathius, uir disertissimus, ita transtulit in latinum ut
ingenium doctissimi uiri facundiae suae uiribus aequiperasse
uideatur. Qui usque ad hominis conditionem nouem libros tetendit, ubi
et caeli et terrae naturam, aeris et aquarum uel creaturarum paene
omnium qualitates aperuit, ut quod in auctoritate breuitatis stu dio
praetermissum est, tractatum latius minutissime atque clarissime
disceretur.

[1.01.02] Nam et pater Augustinus, contra Manicheos duobus libris
disputans, ita textum Genesis diligenter exposuit, ut paene nihil ibi
relinquere probaretur ambiguum; unde contigit ut nolens praestaret
nobis heresis confutata quatenus, cum illa fortiter uincitur,
catholici diligentius instruantur.  Quos libros in codice supradicti
Basilii, ut opinor, forsitan competenter adiunximus, ut textus
praedictae Genesis lucidius legentibus panderetur.

[1.01.03] Deinde sanctus Ambrosius, ut est planus atque suauissimus
doctor, exinde sex libros eloquentiae suae more confecit, quos
appellauit Hexameron.

[1.01.04] De isdem principiis sanctus quoque Augustinus, disertus
atque cautissimus disputator, duodecim uolumina conscripsit, quae
doctrinarum paene omnium decore uestiuit. Haec itaque uocauit de
Genesi ad litteram; qui quamuis de eadem re tractauerit, de qua beat
us Basilius et sanctus Ambrosius celeberrima laude fulserunt, tamen,
quod post disertos uiros difficile contingere solet, opus suum longe
in aliam summitatem domino largiente perduxit. Scripsit etiam contra
Manicheum Faustum triginta tres libros, ubi et eius nequissimam
prauitatem manifesta ratione conuicit, et de libro Genesis iterum
mirabiliter disputauit. Pari quoque modo duos libros uir praedictus
effecit, quibus titulum posuit `Contra inimicum legis et prophetarum',
ubi simili modo multa de legis diuinae quaestionibus enodauit; contra
quos ita feruore pietatis incanduit, ut diligentius atque uiuacius
aduersus eos dixerit quam contra hereses alias disputauit. In libris
quoque Confessionum posterioribus tribus uoluminibus de Genesis
explanatione disseruit, confessus altitudinem rei quam totiens
repetita expositione tractauit. Quaestiones etiam quae in uoluminibus
sacris ardua difficultate poterant operiri, libris septem necessaria
nimis et syllogistica probatione declarat, enisus magister optimus et
uir acer ingenio ut quod ad salutem animarum constat esse concessum
nequaquam indiscussum mortifera neglegentia linqueretur. Scripsit
etiam de modis locutionum septem alios mirabiles libros, ubi et
schemata saecularium litterarum et multas alias locutiones scripturae
diuinae proprias, id est, quas communis usus non haberet, expressit,
considerans ne compositionum nouitate reperta legentis animus
nonnullis offensionibus angeretur, simulque ut et illud ostenderet
magister egregius, generales locutiones, hoc est, schemata
grammaricorum atque rethorum, exinde fuisse progressa, et aliquid
tamen illis peculiariter esse derelictum, quod adhuc nemo doctorum
saecularium praeualuit imitari. Dicitur etiam et de septem diebus
Genesis septem fecisse sermones, quos sedula cura perquirimus et
inuenire desideranter optamus.

[1.01.05] Item sanctus Ambrosius de patriarchis septem libros edidit,
qui multa loca ueteris testamenti factis quaestionibus suauiter
enodauit.

[1.01.06] Sanctus etiam Hieronymus uno uolumine de libro Geneseos
Hebraicas soluit propositas quaestiones, quae per utriusque testamenti
scripturas diuinas tamquam linea uno calamo deducta parili nitore
descendunt. Haec a catholicis necessario perleguntur, quando tantis
quaestionibus resolutis textus planissimus relinquitur et clara luce
uulgatur. Explanationes quoque Hebraeorum nominum et locorum, quae ad
magnam intellegentiae partem in librorum ueterum auctoritate sunt
positae, uno uolumine sua nobis in latinum in terpretatione
lucidauit. De nouo quoque testamento fecit alterum librum, ubi
quaestiones ad eandem legem pertinentes diligentissimus doctor
enodauit.

[1.01.07] Sanctus quoque Prosper sedula cura legendus est, qui tres
libros totius auctoritatis diuinae in centum quinquaginta tribus
titulis comprehendit, ad instar piscium quos euangelica retia de huius
saeculi tempestuosa profunditate traxerunt.

[1.01.08] Item in Octateucho eloquentissimae nimis omeliae sunt
Origenis in codicibus tribus; quem multorum quidem patrum sententia
designat haereticum, sanctus uero Hieronymus eius aliqua opuscula
sermone disertissimo transtulit in latinum. Hunc licet tot patrum
impugn et auctoritas, praesenti tamen tempore et a Vigilio uiro
beatissimo papa denuo constat esse damnatum. Theophilus autem
Alexandrinae ecclesiae pontifex triginta quinque sensus eius haeretica
prauitate distortos catholica ueritate conuicit, necnon et Epiphanius
Cyprius Salaminae ecclesiae multa eum detestatione persequitur, cum
dolore maximo dicta ipsius iniquissima calliditate peruersa pontificis
auctoritate redarguens. Sed quemammodum legi debeat, in epistula quam
scripsit ad Tranquillinum sanctus Hieronym us probabiliter indicauit,
ut nec studiosos ab eius necessaria lectione remoueat, nec iterum
incautos praecipitet ad ruinam. Quem quidam non immerito more anethi
habendum esse dixerunt, qui dum sacrarum condiat pulmentaria
litterarum, ipse tamen decoctus exsucatusque proicitur. De quo
conclusiue dictum est `Ubi bene, nemo melius: ubi male, nemo peius',
et ideo caute sapienterque legendus est, ut sic inde sucos
saluberrimos assumamus, ne pariter eius uenena perfidiae uitae nost
rae contraria sorbeamus. Cui et illud conuenienter aptari potest quod
Vergilius, dum Ennium legeret, a quodam quid faceret inquisitus
respondit, `Aurum in stercore quaero.' Quapropter in operibus eiusdem
Origenis, quantum transiens inuenire praeualui, loca quae contra
regulas patrum dicta sunt achresimi repudiatione signaui, ut decipere
non praeualeat qui tali signo in prauis sensibus cauendus esse
monstratur. Posteriores autem in toto dicunt eum esse fugiendum,
propterea quia subtiliter decipit innocentes; sed si adiu torio domini
adhibeatur cautela, nequeunt eius nocere uenenosa.

[1.01.09] Reliqui etiam uobis praestante domino, si legere uolueritis,
omelias praedicti Origenis, id est, in Genesi xvi, in Exodo xii, in
Leuitico xvi, in Numerorum xxviiii, in Deuteronomio sermones iiii in
quibus est minuta nimis et suptilis expositio, in Hiesu Naue xxvi, in
Iudicum viiii. In Ruth uero priscas explanationes nequaquam potui
reperire, nouellas autem uirum religiosissimum presbyterum Bellatorem
condere persuasi, qui multa de praeconiis huius feminae aliarumque
subsequentium duobus libris copiosa laude celebrauit; quos libros
expositionibus Origenis forsitan competenter adiunxi, ut explanatio
totius codicis Octateuchi consummato termino clauderetur.

[1.01.10] Sed ut textus memorati Octateuchi quodam nobis compendio
panderetur, in principiis librorum de uniuersa serie lectionis titulos
eis credidimus imprimendos, a maioribus nostris ordine currente
descriptos, ut lector utiliter ammonitus salubriter reddatur at
tentus, et facile unamquamque rem dum quaerit inueniat, quam sibi
cognoscit breuiter indicatam.

			    1.02 DE REGUM

[1.02.01] In secundo uero Regum codice, quoniam continui textus
expositionem reperire non potui, quaedam frusta disertissimorum
uirorum uelut in uno quodam uestimento contexui, ut membratim possit
adunata collectione cognosci, quod sub uno corpore nequaquam potuit
inueniri.

[1.02.02] Primi siquidem uoluminis quattuor omelias Origenis inueni.
De quo libro etiam beatus Augustinus, ad Simplicianum episcopum
Mediolanensem scribens, sex soluit propositas quaestiones, quarum
prima est de loco ubi ait, Et insiliuit spiritus domini malus in
Saul. Secunda uero quaestio est eiusdem libri, quomodo dictum sit,
Paenitet me quod ego constituerim regem Saul.  Tertia quoque utrum
spiritus immundus, qui erat in pythonissa, potuisset agere ut Samuhel
a Saule uideretur, ut cum ipso uerba misceret. Quarta est de secundo
libro Regum ubi ait, Intrauit rex Dauid et sedit ante dominum.  Quinta
est de tertio libro Regum, quod ait Helias, O domine, testis huius
uiduae cum qua ego habito apud ipsam, et tu male fecisti ut occideres
filium eius. Sexta est in eodem libro de spiritu mendacii per quem
deceptus est Achab rex.

[1.02.03] Inuenimus etiam in secundo libro eiusdem sancti Augustini
sermonem unum de Abessalon, qui patrem suum Dauid ob regni cupiditatem
decreuit extinguere.

[1.02.04] Repperi etiam de eodem codice beati Augustini tres
opinatissimas quaestiones, quarum ante omnes est de primo libro Regum,
ubi Dauid pugnauit cum Golia; secunda est tertii libri Regum de Helia
et uidua Sareptena; tertia est de quarto libro Regum, ubi Heliseus
fontem mortiferum benedixit.

[1.02.05] Nam et beatus Hieronymus ad Abundantium scribens
obscurissimas tres alias exposuit quaestiones, quarum prima est cur
Dauid, qui ad expugnandum Saul cum Achis Allophylorum rege ultroneus
ueniebat, hominem qui eiusdem Saulis mortem postea nuntiauit
occiderit. Secunda est cur Dauid moriens praecepit filio suo Salomoni
magistrum militiae suae Ioab interficere. Tertia uero quaestio est de
Semei, qui fugienti Dauid intolerabiles maledictionum iniurias missis
etiam lapidibus irrogauit.

[1.02.06] In secundo quoque uolumine codicis eiusdem Origenis unam
repperi nihilominus omeliam.

[1.02.07] In tertio igitur libro antefati codicis sanctus Ambrosius
Mediolanensis episcopus sermonem fecit de iudicio Salomonis; de quo
loco sanctus quoque Hieronymus dulcissima, sicuti solet, explanatione
disseruit; unde etiam et sanctum Augustinum disertissimum comperimus
edidisse sermonem, ut miraculum tale relatum dignis constaret
auctoribus.

[1.02.08] De quo libro etiam memoratus sanctus Hieronymus ad Vitalem
scripsit episcopum quomodo Salomon et Achaz, cum essent in undecenis
annorum curriculis constituti, filios genuisse dicantur, quod natura
minime probatur habere communis.

[1.02.09] Nam et sanctus Augustinus in libro ciuitatis dei septimo
decimo, titulo iiii, dum inter alia de Regum temporibus facundissimus
disputator eloquitur, canticum Annae dilucidauit ex ordine.

[1.02.10] In Paralipomenon autem libro secundo unam tantum omeliam
prolixam Origenis inueni.

[1.02.11] Quae tamen omnia in unius codicis corpore congregaui, ut in
uicem commentorum ad libros ipsos pertinentia domino praestante
relegatis. Cui codici puros etiam quaterniones adiunxi, ut quod de
praefato opere adhuc repertum fuerit praedictis expositionibus
aggregetur.

[1.02.12] In memoratis autem Paralipomenon libris duobus, quorum a
patribus magna praedicatur utilitas, qui rerum gestarum notitiam
breuiter quidem sed plenissime continere noscuntur, quoniam titulos
antiquos non repperi, ad praecedentium similitudinem locis singulis,
ut aestimo, consequenter impressi, ut qualicumque obsequio sermonis
deuotionis nostrae qualitas potuisset agnosci.

			  1.03 DE PROPHETIS

[1.03.01] Ex omni igitur Prophetarum codice quinto sanctus Hieronymus
primum annotationes faciens propter tyrones et paruulos competenter
eos et breuiter explanauit; quas uobis in annotato nuper codice domino
praestante dereliqui. In quo botrionum formulae ex ipsis
annotationibus forsitan competenter appositae sunt, quatenus uinea
domini caelesti ubertate completa suauissimos fructus intulisse
uideatur. Maturis autem et aliqua iam meditatione ualentibus
supradictus uir alias copiosas atque planissimas expositiones Christo
domino largiente profudit; qui prophetarum abstrusos et latebrosos
sermones modo per uarietates translationum, modo resolutis aenigmatum
nodis ita facit intellegi, ut magnum arcanum caelestis regis humanis
sensibus pius doctor aperiat.

[1.03.02] Nam Esaiam, qui aperte referendo Christi ecclesiaeque
mysteria `non tam propheta quam euangelista dicendus est', decem et
octo libris mirabiliter supradictus sanctus Hieronymus explanauit.

[1.03.03] Hieremiam uero, qui `ciuitatis suae ruinas quadruplici
fleuit alfabeto', quadraginta quinque omeliis Attico serrnone Origenes
exposuit; ex quibus xiiii translatas inueni uobisque dereliqui. Quem
etiam sanctus Hieronymus uiginti libris commentatus esse monstratur;
ex quibus sex tantum nos potuimus inuenire, residuos uero adhuc domino
iuuante perquirimus.

[1.03.04] Ezechielem uero, cuius in hebreo sermo `nec omnino disertus
nec ammodum rusticus est', xiiii libris sanctus Hieronymus explanauit;
idemque Danihel qui, licet apud Hebraeos nequaquam prophetico choro
recipitur, sed inter eos annumeratur qui Agiographa conscripserunt,
tribus libris a supra memorato sancto Hieronymo noscitur explanatus.

[1.03.05] Residuos uero xii Prophetas, quos sermo uulgus propter
breuitatem librorum suorum Minores appellat, xx libris supradictus
sanctus Hieronymus commentatus esse dinoscitur, id est: Osee libris
tribus, Abdiam libro uno, Amos libris tribus, Iohel libro uno, Ionam
libro uno, Naum libro uno, Abbacum libris duobus, Sofoniam libro uno,
Aggeum libro uno, Zachariam libris tribus, Micheam libris duobus,
Malachiam libro uno. De quibus ut nihil linqueretur ambiguum, nomina
quoque eorum quemammodum latina lingua intellegi debeant, etymologiis
propriis pulcherrimo decore patefecit. Sic nobis ager dominicus, quasi
quibusdam laboriosis mercennariis exaratus et caelesti rore complutus,
spiritales fructus domino largiente concessit.

[1.03.06] Dicitur etiam et sanctum Ambrosium Prophetarum commenta
eloquii soliti dulcedine confecisse; quae tamen adhuc nullatenus potui
reperire. Quae uobis magno studio quaerenda derelinquo, ut expositio
multiplicata peritorum copiosam uobis doctrinam et animae felicissimam
conferat sospitatem.

			  1.04 DE PSALTERIO

[1.04.01] Sequitur Psalterii codex tertius, qui nobis primus est in
commentorum labore, sed bis binum locum tenet in ordine. Hunc in
quibusdam psalmis et beatus Hilarius et beatus Ambrosius et beatus
Hieronymus, in omnibus tamen beatus Augustinus studiose nimis lat
iusque tractauit; ex quibus iam duas decadas domino praestante
collegi.

[1.04.02] A quo, ut fieri solet, mutuans lumen de lumine, aliqua de
ipso domino largiente conscripsi, ut illud in me dictum Mantuani uatis
ueraciter impleretur

     Et argutos inter strepere anser olores --

ubi nullam causam digressiua relatione miscuimus, sed in uicem
annotationum breuiter de singulis locis diximus, quod textus ipsius
qualitas expetebat.  Quem si aliquis dignatus fuerit post tales uiros
fortasse relegere, cognoscet, sicut et alii patres sent entia
indubitata dixerunt, de scripturis diuinis emanasse quod doctores
saecularium litterarum ad sua studia postea transtulerunt. Quae nos,
ut se locus attulit, domino iuuante quantum ualuimus (ni fallor)
ostendimus.

[1.04.03] Legendus est etiam libellus Athanasii, Alexandrinae
ciuitatis episcopi, quem Marcellino post aegritudinem in locum
refectionis dulcissimae destinauit, qui inscribitur de libro
Psalmorum; ubi diuersa commonens uirtutem operis ipsius munitissima
discussione patefecit, diuersos hominum casus cum suis remediis
suauiter introducens. Psalterium est enim quaedam caelestis sphera
stellis densa micantibus, et, ut ita dixerim, quidam pauo pulcherrimus
qui uelut oculorum orbibus et colorum multiplici et decora uarietate
depingitur; paradisus quin etiam animarum, poma continens innumera
quibus suauiter mens humana saginata pinguescat.

[1.04.05] Quod tamen psalmorum corpus uniuersum et in tribus codicibus
per quinquagenos psalmos iudicauimus conscribendum, ut iubelei anni
quantitas triplicata sanctae trinitatis uotiua nobis remissionis
beneficia nuntiaret, et, quoniam unus codex onerosus quibusdam
fratribus poterat inueniri, tali distributione completa spem pretiosae
salutis acciperent, et multi compendia lectionis praestante domino
salubriter inuenirent. Habeat ergo bibliotheca uestra unum ex eis
codicem, ad quem recurratis si uos mendositas fortassis offenderit;
fratrum uero curiositas partibus se expleat distributis.

			  1.05 DE SALOMONE

[1.05.01] Quartus codex est Salomonis, cuius primum librum qui
appellatur Prouerbia quadrifaria repperi diuisione partitum; de quibus
partibus in prologo eiusdem uoluminis aestimaui aliqua commonenda, ut
eius intentio praedictis complexionibus breuiter innotescat.

[1.05.02] In quo libro Didymum expositorem in graeca lingua
repperimus, qui ab amico nostro uiro disertissimo Epiphanio in latinum
sermonem diligentissime domino iuuante translatus est. Quem Didymum,
quamuis carne caecum, merito beatus Antonius pater monachorum pro
phetali lumine uocauit uidentem, quando perspicuo corde conspexit quod
corporeis aspectibus non ualet intueri. Mirum est enim dicere quantis
disciplinis atque artibus audiendo imbutus fuerit, qui ipsos quoque
apices litterarum priuatus carnali lumine nequibat inspicere. Quod
mihi paene impossibile, fateor, uidebatur esse cum legerem, nisi de
partibus Asiae quendam ad nos uenire Eusebium nomine contigisset, qui
se infantem quinque annorum sic caecatum esse narrabat, ut sinistrum
eius oculum fuisse excauatum orbis profundissimus indicaret; dexter
uero globus uitreo colore confusus sine uidendi gratia infructuosis
nisibus uoluebatur. Hic tantos auctores, tantos libros in memoriae
suae bibliotheca condiderat, ut legentes proba biliter ammoneret in
qua parte codicis quod praedixerat inuenirent. Disciplinas omnes et
animo retinebat et expositione planissima lucidabat. Commonuit etiam
tabernaculum templumque domini ad instar caeli fuisse formatum; quae
depicta subtiliter lineamentis propriis in pandecte latino corporis
grandioris competenter aptaui. De ueste quoque sacerdotali plurima
domini sacramenta texebat, asserens nihil otiose positum quod non
alicuius rei pulcherrimam portaret imaginem; haec etiam Ioseppum,
Origenem et Hier onymum commemorasse in suis opusculis asserebat. Quid
plura? Fecit credi de Didymo, quem suo praesentabat exemplo. Cuius
etiam instructione commonitus multos codices antiquos repperi, qui
apud me habebantur incogniti: quem tamen adhuc Nouatianae prauitati s
errore detentum, misericordia domini suffragante rectae fidei credimus
illuminatione complendum, ut quem scripturas suas animo fecit discere,
iubeat catholicae fidei integritate pollere.

[1.05.03] Secundus uero liber Salomonis, qui appellatur Ecclesiastes,
a beato Hieronymo potenter expositus est; quem latino sermone nuncupat
Contionatorem, quod loquatur ad populum et sermo eius non specialiter
ad unum sed ad uniuersos generaliter dirigatur. Eccles iastes autem
noster est dominus Christus, qui medio pariete destructo inimicitias
carnis euacuans fecit utrumque unum. Hic super omnia sequenda dicit
iussa diuina, cuncta mundi istius uanitatem uanitantium esse
commemorans. De quo libro et Victorinus, ex oratore episcopus,
nonnulla disseruit.

[1.05.04] In Cantico Canticorum duabus omeliis expositionem Origenis
idem sanctus Hieronymus, latinae linguae multiplicator egregius, sua
nobis ut consueuit probabili translatione prospexit. Quos item Rufinus
interpres eloquentissimus adiectis quibusdam locis, usque ad illud
praeceptum quod ait, Capite nobis uulpes pusillas exterminantes
uineas, tribus libris latius explanauit. Post quos Epiphanius antistes
Cyprius totum librum graeco sermone uno uolumine sub breuitate
complexus est. Hunc nos ut alios in latinam linguam per amicum nostrum
uirum disertissimum Epiphanium fecimus domino iuuante transferri.
Quapropter praedicti libri diligentissimos expositores sub uno codice
comprehendi, ut simul omnes legentibus offerantur qui tractatores
unius uoluminis extiterunt. Unde etiam et sanctus Ambrosius in libro
tertio Patriarcharum, ubi de persona Isaac loquitur, multa salubriter
luculenterque disseruit.

[1.05.05] Saepe dictus autem pater Hieronymus asserit Sapientiae
librum non a Salomone, ut usus habet, sed a Philone doctissimo quodam
Iudaeo fuisse conscriptum; quem pseudographum praenotauit, propterea
quod usurpationem nominis portat alterius. Cuius uoluminis ex
positionem presbyter Bellator octo libris se assumpsisse testatus est;
quem cum aliis opusculis eius pariter sustinemus. De quo et pater
Augustinus et sanctus Ambrosius omeliarum nomine nonulla dixerunt:
dictio nimis suauissima et re uera nominis sui dignitate resplendens.

[1.05.06] Ecclesiasticum uero librum supradictus Hieronymus Iesu filii
Sirac esse commemorat, qui Congregator latino potest sermone
uocitari. Sed inter Ecclesiasten et Ecclesiasticum istam patres
posuere distantiam, quod Ecclesiastes ad Christum dominum solummodo
debet referri; Ecclesiasticus uero cuicumque iusto praedicatori potest
absolute congruere, qui ecclesiam domini sanctissimis solet monitis
congregare. Quod librum utique praesentem fecisse manifestum est, quem
propter excellentiam uirtutum suarum panaretum appellat, id est,
uirtutum omnium capacem; cuius tanta claritas tantaque latinitas est,
ut sibi textus ipse commenta sint; atque utinam quam cito mente
capitur, tam facile actuum qualitate reddatur.

[1.05.07] Quibus libris iuuante domino capitula insignire curauimus,
ne in tam necessaria lectione, ut saepe dictum est, confusa tyronis
nouitas linqueretur.

			1.06 DE HAGIOGRAPHIS

[1.06.01] Sequitur Agiographorum codex sextus, habens libros octo, qui
in capite suo continet Iob, praeclarum patientiae gloriosumque
documentum. Quem labore beati Hieronymi latina lingua, sicut et alia
multa, cautissime translatum expositumque promeruit; cuius
explanationibus actum est ut, sicut dominus de ipso testari dignatus
est, inculpabiliter cuncta locutus fuisse doceatur.

[1.06.02] Quanta enim liber ille continet suauia sacramenta uerborum,
sicut beatus Hieronymus dicit in epistula quam dirigit ad Paulinum:
`Prosa incipit, uersu labitur, pedestri sermone finitur, omniaque
legis dialecticae propositione, assumptione, confirmatione,
conclusione determinat.' Quod si ita est, nec aliter esse potest quam
quod tanti uiri celebrat auctoritas, ubi sunt qui dicunt artem
dialecticam ab scripturis sanctissimis non coepisse? `Singula in eo
uerba plena sunt aenigmatibus, propositionibus et quaestionibus
sacris; et, ut de caeteris sileam, resurrectionem carnis sic
prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius aliquid
scripsisse uideatur. Sic enim ait: Scio quod Redemptor meus uiuat, et
in nouissimo de terra surrecturus sim. Et rursus circumdabor pelle
mea, et in carne mea uidebo deum; quem uisurus sum ego ipse, et oculi
mei conspecturi sunt et non alius. Reposita est haec spes mea in sinu
meo.

[1.06.03] Sanctus quoque Augustinus, in eodem libro annotationes
faciens, eum solita curiositate tractauit. Quidam etiam est anonymus,
ex cuius stilo beatum esse suspicamur Hilarium, qui commenta libri
ipsius conscripsit in ordinem; quae si legatis attonite, poteru nt uos
diligenter instruere. Magnus plane liber Iob et in solamen humani
generis utilitatemque conscriptus, quando sanctus uir tanta et talia
pertulisse monstratus est, ut leuia sibi unusquisque peccator faciat,
quaecumque se sustinere cognoscit.

[1.06.04] Tobi autem in libris v, Hester in libris vi, Iudith in
libris vii et Machabaeorum in libris x expositio in latinum sermonem
praedicti Bellatoris presbyteri, ut praeualet, labore collecta est.

[1.06.05] Quorum tamen librorum titulos sub breuitate collegi, quando
instructionis non minimum creditur esse compendium, res fusas
latissime paucis sermonibus indicare; his enim remediis lectoris
animus introductus saluberrimam scripturarum seriem prouocatus
excurrit. Sed eos, licet historici sint et planissima relatione
fundantur, tamen propter uirtutes excellentissimas morum conscriptos
esse cognoscite, ut patientiam, ut spem, ut caritatem, ut etiam in
feminis fortitudinem, ut pro deo contemptam praesentis saeculi uitam,
uel caetera quae illic uirtutum genera domino praestante floruerunt,
nostris animis competenter infunderent.

[1.06.06] In Hesdrae uero libris duobus graeco sermone singulas
omelias expositas Origenis inueni, quae eiusdem religiosi uiri
Bellatoris iabore translatae sunt. Nam et sanctus Ambrosius in libro
Patriarcharum, ubi de persona Ioseph loquitur, secundum librum Machab
aeorum exempli causa commemorat cuius maximam partem ad demonstrandam
tolerantiam eloquentiae suae dulcissimo liquore patefecit. Libri uero
Machabaeorum a supradicto amico nostro Bellatore sedula expositione
domino iuuante confecti sunt, ne tam magna lect io inexplanata
forsitan linqueretur, quae nobis tot uirtutum exempla declarauit.

			  1.07 DE EVANGELIIS

[1.07.01] Septimus igitur codex scripturae diuinae, qui est noui
testamenti primus, nobisque dedit adorabile principium ac uitale
remedium, quattuor euangelistarum superna luce resplendet. Quorum
omnium propria discutiens sanctus Hieronymus diligenti cura disseruit;
quae in uno uolumine comprehendi, ne legentis intentio diuisis
codicibus tardaretur. Mattheum beatus Hieronymus iterum bis binis
libris exposuit, quem etiam sanctus Hilarius uno uolumine declarauit,
de quo et Victorinus, ex oratore episcopus, nonnulla disseruit. Lucam
sanctus Ambrosius mirabiliter explanauit. Iohannem beatus Augustinus
copiosa et insigni expositione lucidauit, qui etiam de concordia
Euangelistarum quattuor libros subtilissima nimis et necessaria
disputatione complexus est.

[1.07.02] Eusebius quoque Caesariensis Canones euangelicos compendiosa
breuitate collegit, ut in quibus locis communia dicunt, in quibus
propria tangunt, uerissima distinctione monstraret; ubi quanta est
plenitudo fidei, tanto floret et diuersorum tractantium doctrina
mirabilis.

		    1.08 DE EPISTULIS APOSTOLORUM

[1.08.01] Octauus codex canonicas epistulas continet Apostolorum. Sed
in epistulis tredecim sancti Pauli annotationes conscriptas in ipso
initio meae lectionis inueni, quae in cunctorum manibus ita celebres
habebantur, ut eas a sancto Gelasio, papa urbis Romae, doc tissimi
uiri studio dicerent fuisse conscriptas: quod solent facere qui res
uitiosas cupiunt gloriosi nominis auctoritate defendere. Sed nobis ex
praecedentibus lectionibus diligenti retractatione patuerunt
subtilissimas quidem esse ac breuissimas dictiones, sed Pelagiani
erroris uenena illic esse seminata; et ut procul a uobis fieret error
hereticus, primam epistulam ad Romanos qua potui curiositate purgaui,
reliquas in chartacio codice conscriptas uobis emendandas reliqui.
Quod facile subiacebit, quando praecedenti exemplo audacior redditur
sequentis imitatio.

[1.08.02] Sed inter has sollicitudines grauiter aestuatus, quendam
anonymum codicem subnotatum diuina repperi prouisione collatum, qui
tredecim epistulas sancti Pauli non ignobili annotatione tractauit.
Hic diligenter excursus secundum uobis ac securum genus commentorum
domino largiente praestabit.

[1.08.03] Ad Hebraeos uero epistulam quam sanctus Iohannes
Constantinopolitanus episcopus triginta quattuor omelias Attico
sermone tractauit, Mutianum uirum disertissimum transferre fecimus in
latinum, ne epistularum ordo continuus indecoro termino subito
rumperetur.

[1.08.04] In epistulis autem canonicis Clemens Alexandrinus presbyter,
qui et Stromatheus uocatur, id est, in epistula sancti Petri prima,
sancti Iohannis prima et secunda, et Iacobi, quaedam Attico sermone
declarauit; ubi multa quidem suptiliter, sed aliqua incaute locutus
est. Quae nos ita transferri fecimus in latinum, ut exclusis quibusdam
offendiculis purificata doctrina eius securior potuisset auriri.

[1.08.05] Sanctus quoque Augustinus epistulam Iacobi apostoli solita
diligentiae suae curiositate tractauit; quam uobis in membranacio
codice scriptam reliqui.

[1.08.06] Sed cum de reliquis canonicis epistulis magna nos cogitatio
fatigaret, subito nobis codex Didymi graeco stilo conscriptus in
expositionem septem canonicarum epistularum domino largiente concessus
est; qui ab Epiphanio, uiro disertissimo, diuinitate iuuante
translatus est.

[1.08.07] In epistula uero prima beati Iohannis sanctus Augustinus
decem sermonibus multa et mirabiliter de caritate disseruit.

[1.08.08] Tertium uero codicem repperi epistularum sancti Pauli, qui a
nonnullis beati Hieronymi annotationes breuissimas dicitur continere;
quem uobis pariter Christo largiente dereliqui.

[1.08.09] Post haec uero tria paria quae diximus commentorum, Petrus
abbas Tripolitanae prouinciae sancti Pauli epistulas exemplis
opusculorum beati Augustini subnotasse narratur, ut per os alienum sui
cordis declararet arcanum; quae ita locis singulis competenter
aptauit, ut hoc magis studio beati Augustini credas esse perfectum.
Mirum est enim sic alterum ex altero dilucidasse, ut nulla uerborum
suorum adiectione permixta desiderium cordis proprii complesse
uideatur. Qui uobis inter alios codices diuina gratia suffragante de
Africana parte mittendus est.

[1.08.10] Sic totus ordo epistularum canonicarum tam sancti Pauli quam
diuersorum apostolorum domini fauore completus est. Dicitur enim et
beatum Ambrosium subnotatum codicem epistularum omnium sancti Pauli
reliquisse suauissima expositione completum; quem tamen ad huc inuenre
non potui, sed diligenti cura perquiro.

[1.08.11] Dictae sunt igitur annotationes epistularum a nonnullis
breuiter comprehensae. Nunc per ordinem dicamus, sicut et in Prophetis
factum est, qui eas latius exponere maluerunt; ut illud datum
inchoantibus, hoc reseruatum uideatur esse perfectis.

[1.08.12] Sancti Pauli prima omnium et ammirabilior destinata
cognoscitur ad Romanos, quam Origenes uiginti libris graeco sermone
declarauit; quos tamen supradictus Rufinus in decem libris redigens
adhuc copiose transtulit in latinum. Sanctus uero Augustinus ipsam
epistulam inchoauerat exponendam; in cuius tantum salutatione unum
librum se profudisse commemorat, et, ut eius uerbis utar, `operis
ipsius magnitudine ac labore deterritus in alia faciliora deflexus'
est. Qui etiam scribens ad Simplicianum, episcopum Mediolanensem,
sublimes et exquisitas de eadem epistula tractauit aliquas
quaestiones; quas nos praedicto codici iudicauimus inserendas ne, dum
expositio diuisa quaeritur, legentis intentio noxie differatur.

[1.08.13] Ad Galatas autem idem sanctus Augustinus latius explanauit,
de qua et sanctus Hieronymus tribus libris expositionem tetendit. Idem
pater Hieronymus aliis tribus libris epistulam ad Ephesios diligenter
aperuit. Ad Titum quoque expositionem uno uolumine com prehendit. Ad
Philemonem etiam uno libro patefecit.

[1.08.14] Residuas uero epistulas sancti Pauli, id est, ad Corinthios
duas, ad Thessalonicenses duas, ad Colosenses unam, ad Timotheum duas,
sanctus Hieronymus dicitur explanasse; unde multa pars scientiae
tribuitur, cum prouenerit ignorantibus nosse quod quaerant. Quas tamen
continuo de diuersis partibus, ubi direximus inquirendas, suscepturos
nos esse domini miseratione confidimus, et ideo studiose sustinere
debemus, quod nobis transmittendum esse cognouimus; eoque fiat ut si
cuicumque uestrum antequam ueniant aliquid eorum fortassis occurrerit,
studeat diligenti cura transscribere et praedictis expositoribus
aggregare, quatenus iuuante domino et labore uestro monasterii
bibliotheca proficiat, quibus tanta noscuntur esse praeparata.  Quod
si forsitan senectus nostra, priusquam haec compleantur, iussione
domini cum remissione peccatorum, sicut uos orare deprecor, uotiuo
fine transiuerit, ad uos, ut credere dignum est, quandoque res sperata
perueniet.

[1.08.15] Commemoratas tamen epistulas a Iohanne Chrysostomo expositas
Attico sermone in suprascripto octauo armario dereliqui, ubi sunt
graeci codices congregati; ut si latina non potuerint latiora commenta
procurari, de istis subinde transferatur quod plenissimam poterit
praestare notitiam, quatenus in omnibus lxx uno libris canonicis,
sicut a sancto patre Augustino noscitur comprehensum, antiquorum
expositiones domino largiente, uelut spiritalia poma paradisi, sumenda
uestris epulis offerantur.

[1.08.16] Quod si in his quae dicta sunt aliqua fortasse loca dubia
sunt relicta, nec explanatione plenissima satisfacere potuerunt,
nequaquam uobis modernos expositores interdico; caute tamen quaerendos
esse catholicos, quoniam accessu temporum multis nouiter gratia
diuinitatis infunditur, quae forsitan priscis doctoribus celata
monstratur.

	      1.09 DE ACTIBUS APOSTOLORUM ET APOCALYPSI

[1.09.01] Nonus igitur codex Actus Apostolorum et Apocalypsin noscitur
continere, quoniam et haec quoque Apocalypsis, id est, Reuelatio,
probatur Iohannis apostoli. Sed in Actibus Apostolorum sancti
Iohannis, episcopi Constantinopolitani, in graeco sermone commenta
repperimus; quae amici nostri in duobus codicibus lv omeliis iuuante
domino transtulerunt.

[1.09.02] Apocalypsis uero, quae studiose legentium animos ad supernam
contemplationem deducit, et facit mente cernere quod angeli uidendo
beati sunt, sancti Hieronymi expositione conspicua est. De quo libro
et Victorinus saepe dictus episcopus difficilia breuiter quaedam loca
tractauit. Vigilius quoque, Afer antistes, de mille annorum
intellegentia quae praedicta Apocalypsi continetur, unde magna
quaestio nonnullis oboritur, plenissima et diligenti naratione
disseruit.

[1.09.03] Ticonius etiam Donatista in eodem uolumine quaedam non
respuenda subiunxit, quaedam uero uenenosi dogmatis sui fecilenta
permiscuit; cui tantum in bonis dictis chresimon, in malis achriston
quantum transiens ualui reperire, ut arbitror, competenter
affixi. Quod et uobis similiter in suspectis expositoribus facere
suademus, ne lectoris animus fortasse turbetur nefandi dogmatis
permixtione confusus.

[1.09.04] De quo uolumine sanctus quoque Augustinus in libris
ciuitatis dei plura praestantius et diligenter aperuit. Nostris quoque
temporibus Apocalypsis praedicta beati episcopi Primasii, antistitis
Africani, studio minute ac diligenter quinque libris exposita est.
Quibus etiam liber unus, Quid faciat haereticum, cautissima
disputatione subiunctus est: quae in templo domini sacrata donaria
sanctis altaribus offerantur.

[1.09.05] Sed quoniam diximus expositores, quantos uel inuenire
priscos potuimus, uel nuper per amicos nostros de graeca lingua
transferri uel noua cudi fecimus, nunc de sex modis intellegentiae
aliquid disseramus, ut saepius illuc redeuntes pestiferos uitemus
errores.

		     1.10 DE MODIS INTELLEGENTIAE

[1.10.01] Primum est post huius operis instituta ut ad introductores
scripturae diuinae, quos postea repperimus, sollicita mente redeamus,
id est, Ticonium Donatistam, sanctum Augustinum de doctrina
christiana, Adrianum, Eucherium et Iunilium; quos sedula curiosita te
collegi, ut quibus erat similis intentio, in uno corpore adunati
codices clauderentur; qui modos elocutionum explanationis causa
formantes per exemplorum diuersas similitudines intellegi faciunt,
quae prius clausa manserunt.

[1.10.02] Quod si ab introductoribus fortasse praetermissa sunt, tunc
librorum expositores sedulo requiramus, et aperiri nobis incipiunt
quae prius clausa manserunt.

[1.10.03] Deinde studiosissime legamus catholicos magistros, qui
propositionibus factis soluunt obscurissimas quaestiones.

[1.10.04] Quinto per libros singulos atque epistulas diuersorum patrum
loca praecipua, quae exempli causa commemorant, diligenti cura notanda
sunt. Ita fit ut diuersorum catholi corum libri commodissime
perlegantur, quando et intentiones suas decenter aperiunt et ex
incidentibus apud illos quaestionibus nobis notitia magna praestatur.

[1.10.05] Postremo collocutio peritissimorum seniorum crebrius
appetatur, quorum confabulatione subito quod non opinabamur
aduertimus, dum nobis studiose referunt quod longis aetatibus suis
discere potuerunt. Utile est enim per istos sex modos intellegentiae
studiosa uoluntate discurrere, potius quam irreligioso stupore
torpere.

		  1.11 DE QUATTUOR SYNODIS RECEPTIS

[1.11.01] Dicamus nunc quemammodum uniuersalia sanctaque concilia
fidei nostrae salutaria sacramenta solidauerint, ut ibi cognoscentes
uerae religionis arcanum pestiferos uitemus errores. Primo loco
Nicaena synodus legitur constituta; deinde Constantinopolitana, tertia
Ephesena prior, quarta Calchedonensis, quas merito sancta probat
ecclesia: quae tanta fidei nostrae lumina praestiterunt, ut in nullum
peruersitatis scopulum, si tamen protegente domino custodimur,
caecatis mentibus incidere debeamus. Nam sanctissimi patres, iniuriam
rectae fidei non ferentes, regulas quoque ecclesiasticas ibidem
statuere maluerunt, et inuentores nouarum heresum pertinaces diuino
gladio perculerunt, decernentes nullum ulterius debere nouas incutere
quaestiones, sed probatorum ueterum auctoritate contentos sine dolo et
perfidia decretis salubribus oboedire. Sunt enim nonnulli qui putant
esse laudabile, si quid contra antiquos sapiant et aliquid noui, unde
periti uideantur, inueniant.

[1.11.02] Calchedonensis autem synodi testis est codex Encyclius, qui
eius reuerentiam tanta laude concelebrat, ut sanctae auctoritati
merito iudicet comparandam.  Quem codicem, id est, totius orbis
epistularum, a uiro disertissimo Epiphanio fecimus in latinum de
graeco sermone conuerti.

[1.11.03] Sed quoniam sacras litteras in nouem codicibus cum
introductoribus et paene cum omnibus latinis expositoribus suis, ut
datum est, domino iuuante collegimus, nunc uideamus quemammodum lex
diuina tribus generibus diuisionum a diuersis patribus fuerit
intimata; quam tamen ueneranter et concorditer suscipit uniuersarum
ecclesia regionum.

     1.12 DIVISIO SCRIPTURAE DIVINAE SECUNDUM SANCTUM HIERONYMUM

[1.12.01] Auctoritas diuina secundum sanctum Hieronymum in testamentis
duobus ita diuiditur, id est:

     In Vetus. In Lege, id est, in Genesim, Exodum, Leuiticum,
     Numerorum, Deuteronomium. In Prophetis: Iesu Naue, Iudicum, Ruth,
     Samuhel, Esaias, Hieremias, Ezechiel, Liber duodecim Prophetarum.
     In Agiographis: Iob, Dauid, Salomon, Prouerbia, Ecclesiasticum,
     Canticum Canticorum, Verba Dierum, id est, Paralipomenon, Ezras,
     Hester.

     In Nouum. In Euangeliis: Mattheus, Marcus, Lucas, Iohannes.
     Epistulis Apostolorum: Pauli xiiii, Petri ii, Iohannis iii,
     Iacobi i, Iudae i. In Actibus Apostolorum. In Apocalypsin liber
     unus.

[1.12.02] Sciendum est plane sanctum Hieronymum ideo diuersorum
translationes legisse atque correxisse, eo quod auctoritati Hebraicae
nequaquam eas perspiceret consonare. Unde factum est ut omnes libros
ueteris testamenti diligenti cura in latinum sermonem de Hebraeo fonte
transfunderet, et ad uiginti duarum litterarum modum qui apud Hebraeos
manet competenter adduceret, per quas omnis sapientia discitur et
memoria dictorum in aeuum scripta seruatur. Huic etiam adiecti sunt
noui testamenti libri uiginti septem; qui colliguntur simul
quadraginta nouem. Cui numero adde omnipotentem et indiuisibilem
trinitatem, per quam haec facta et propter quam ista praedicta sunt,
et quinquagenarius numerus indubitanter efficitur, quia ad instar
iubelei anni magna pietate beneficii d ebita relaxat et pure
paenitentium peccata dissoluit.

[1.12.03] Hunc autem pandectem propter copiam lectionis minutiore manu
in senionibus quinquaginta tribus aestimauimus conscribendum, ut quod
lectio copiosa tetendit scripturae densitas adunata contraheret.

[1.12.04] Meminisse autem debemus memoratum Hieronymum omnem
translationem suam in auctoritate diuina, sicut ipse testatur, propter
simplicitatem fratrum colis et commatibus ordinasse; ut qui
distinctiones saecularium litterarum comprehendere minime potuerunt,
hoc remedio suffulti inculpabiliter pronuntiarent sacratissimas
lectiones.

     1.13 DIVISIO SCRIPTURAE DIVINAE SECUNDUM SANCTUM AUGUSTINUM

[1.13.01] Scriptura diuina secundum beatum Augustinum in testamenta
duo ita diuiditur, id est, in uetus et in nouum.

     In Vetus: In Historia libri xxii, id est, Moysi libri v, Iesu
     Naue liber i, Iudicum liber i, Ruth liber i, Regum libri iiii,
     Paralipomenon libri ii, Iob liber i, Tobi liber i, Hester liber
     i, Iudith liber i, Esdrae libri ii, Machabeorum libri ii.  In
     Prophetis libri xxii: Dauid Psalterium liber i, Salomon libri
     iii, Iesu fili Sirac libri ii, Prophetas maiores iiii, id est,
     Esaias, Hieremias, Danihel, Ezechiel, et minores xii, id est,
     Osee, Iohel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abbacuc,
     Sofonias, Zacharias, Aggeus, Malachim.

     In Nouum: In Euangelia iiii, id est, secundum Mattheum, secundum
     Marcum, secundum Lucam, secundum Iohannem. In Epistulis
     Apostolorum, id est, Pauli Apostoli ad Romanos i, ad Corinthios
     ii, ad Galatas i, ad Ephesios i, ad Philippenses i, ad
     Thessalonicenses ii, ad Colosenses i, ad Timotheum ii, ad Titum
     i, ad Philemonem i, ad Hebraeos i, Petri ii, Iohannis iii, Iudae
     i, Iacobi i. In Actibus Apostolorum liber unus. In Apocalypsin
     liber unus.

[1.13.02] Beatus igitur Augustinus secundum praefatos nouem codices,
quos sancta meditatur ecclesia, secundo libro de doctrina christiana
scripturas diuinas lxxi librorum calculo comprehendit; quibus cum
sanctae trinitatis addideris unitatem, fit totius librae competens et
gloriosa perfectio.

	    1.14 DIVISIO SCRIPTURAE DIVINAE SECUNDUM LXX.

[1.14.01] Scriptura sancta secundum antiquam translationem in
testamenta duo ita diuiditur, id est:

     In Vetus: In Genesim, Exodum, Leuiticum, Numerorum,
     Deuteronomium, Iesu Naue, Iudicum, Ruth, Regum libri iiii,
     Paralipomenon libri ii, Psalterii libri v, Salomonis libri v, id
     est, Prouerbia, Sapientiae, Ecclesiasticum, Ecclesiastes,
     Canticum Canticorum, Prophetas, id est, Esaias, Hieremias,
     Ezechiel, Danihel, Osee, Amos, Micheas, Iohel, Abdias, Ionas,
     Naum, Abbacuc, Sofonias, Aggeus, Zacharias, Malachim, qui et
     Angelus Iob, Tobi, Hester, Iudith, Hesdrae ii, Machabeorum ii.

     In Nouum: Euangelia iiii, id est, Mattheus, Marcus, Lucas,
     Iohannes, Actus Apostolorum, Epistulae Petri ad gentes, Iacobi,
     Iohannis ad Parthos, Epistulae Pauli ad Romanos i, ad Corinthios
     ii, ad Galatas i, ad Philippenses i, ad Colosenses i, ad Ephesios
     i, ad Thessalonicenses ii, ad Timotheum ii, ad Titum ii, ad
     Philemonem i, Apocalypsin Iohannis.

[1.14.02] Tertia uero diuisio est inter alias in codice grandiore
littera clariore conscripto, qui habet quaterniones nonaginta quinque,
in quo septuaginta interpretum translatio ueteris testamenti in libris
quadraginta quattuor continetur; cui subiuncti sunt noui testamenti
libri uiginti sex, fiuntque simul libri septuaginta, in illo palmarum
numero fortasse praesagati, quas in mansione Helim inuenit populus
Hebraeorum.

[1.14.03] Hic textus multorum translatione uariatus, sicut in prologo
Psalterii positum est, patris Hieronymi diligenti cura emendatus
compositusque relictus est, ubi nos omnia tria genera diuisionum
iudicauimus affigenda, ut inspecta diligenter atque tractata non
impugnare sed inuicem se potius exponere uideantur. Unde licet multi
patres, id est, sanctus Hilarius, Pictauiensis urbis antistes, et
Rufinus presbyter Aquileiensis et Epiphanius episcopus Cypri et
synodus Nicaena et Calchedonensis non contraria dixerint sed diuersa,
omnes tamen per diuisiones suas libros diuinos sacramentis
competentibus aptauerunt, sicut et in euangelistarum concordia
probatur effectum, ubi una quidem fides est rerum et ratio diuersa
sermonum.

[1.14.04] Sed quoniam praedictus pater Augustinus in libro secundo
memorati operis, id est, de doctrina christiana, commonet ita dicens,
`Latini codices, id est, ueteris nouique testamenti, si necesse
fuerit, graecorum auctoritate corrigendi sunt, unde ad nos post Heb
reum fontem translatio cuncta peruenit,' ideoque uobis et graecum
pandectem reliqui comprehensum in libris septuaginta quinque, qui
continet quaterniones ***, in armario supradicto octauo, ubi et alios
graecos diuersis opusculis necessario congregaui, ne quid sanctissimae
instructioni uestrae necessarium deesse uideretur. Qui numerus duobus
miraculis consecratur; nam et septuaginta quinque animae de terra
Canaan cum patriarcha Iacob fines Aegyptios intrauerunt, et
septuaginta quinque annorum Abraham fuit, quando promissionem domini
laetus accepit.

[1.14.05] Restat nunc ut dicere festinemus, quemammodum in scripturis
diuinis librariorum uitia corrigere debeamus. Nam quid prodest multas
transcurrere lectiones, et ea quae sunt probabiliter corrigenda
nescire?

       1.15 SUB QUA CAUTELA RELEGI DEBEAT CAELESTIS AUCTORITAS

[1.15.01] Vos igitur, qui diuinarum et saecularium litterarum
cognitione polletis, et scientia uobis est ab usu communi reperire
quod dissonat, tali modo sacras percurrite lectiones; a paucis enim
doctisque faciendum est, quod simplici et minus eruditae congregationi
noscitur esse praeparandum. Quapropter prius introite diligenter, et
sic scriptorum delicta corrigite, ne iuste arguamini si praecipitanter
alios emendare temptetis; istud enim genus emendationis, ut arbitror,
ualde pulcherrimum est et doctissimorum hominum negotium gloriosum.

[1.15.02] In primis igitur idiomata scripturae diuinae nulla
praesumptione temeretis, ne cum ad intellectum communem quae dicta
sunt trahere cupitis (quod absit) caelestium uerborum puritas
dissipetur. Idiomata enim legis diuinae dicuntur propriae locutiones,
quas communis usus non habere cognoscitur, ut est illud:

     Secundum innocentiam manuum mearum, uel
     De uultu tuo iudicium meum prodeat,
     Auribus percipe lacrimas meas, et
     Effundite coram illo corda uestra,
     Adhaesit anima mea post te,
     Multiplicasti locupletare eam,
     Ibi laetabimur in id ipsum, et
     Inclinauit ex hoc in hoc,
     Misit Moysen seruum suum et Aaron quem elegit ipsum,
     Defecerunt oculi mei in eloquium tuum,
     Fiat manus tua ut saluum me faciat.

Haec et his similia, quae nimis probantur esse numerosa, licet
communis usus refugiat, tamen ne dissipari liceat, auctoritas illa
procul dubio sancta commendat. Quod si ea latius nosse desideratis,
legite sancti Augustini septem libros de modis locutionum, quos fecit
de quinque libris Moysi et uno Iesu Naue et altero Iudicum, et tunc de
tali re poteritis abundantissima largitate satiari. In sequenti uero
auctoritate uobis similia reperire copiosissime subiacebit.

[1.15.03] Hebraea uero quaedam nomina hominum uel locorum nulla
declinatione frangatis; seruetur in eis linguae suae decora
sinceritas. Illas tantum litteras commutemus, quae uocabuli ipsius
possunt exprimere qualitatem, quoniam interpretatione nominis sui unum
quod que eorum magno sacramento rei alicuius constat appositum, ut est
Seth, Enoch, Lamech, Noe, Sem Cham et Iafeth, Aaron, Dauid et his
similia. Locorum autem nomina, ut est Sion, Choreb, Geon, Hermon uel
his similia, pari deuotione linquamus.

[1.15.04] Tertio res quae in bono et in malo ponuntur non sunt
ullatenus temerandae, ut mons, leo, cedrus, catulus leonis, clamor,
homo, fructus, calix, uitulus, pastor, thesaurus, uermis, canis et his
similia. Nec illa nomina mutanda sunt, quae pro aliis nominibus
apponuntur, ut:

     Satanas qui a recto calle discedit,
     manus lauare significat non esse participem,
     quod pedes pro actu ponuntur,
     quod frequenter expectationem pro spe ponit,
     semel pro incommutabili sententia denuntiatur,
     iurare deum pro confirmare dicitur.

Ista enim ab expositoribus nobis aperienda desideremus; non aliquid
eorum sacrilega uoluntate truncemus.

[1.15.05] Nec illa uerba tangenda sunt, quae interdum contra artem
quidem humanam posita reperiuntur, sed auctoritate multorum codicum
uindicantur. Corrumpi siquidem nequeunt, quae inspirante domino dicta
noscuntur, ut est:

     Obliti non sumus te, et illud
     Viri sanguinum et dolosi,
     Fabricatus est templum, et
     Radetur caput suum, et
     Inflabitur uentrem pro inflabitur uentre,
     Viri uiri si praeuaricata fuerit uxor eius, et
     Imponent super altare omnia uasa eius in quibus ministrant in ipsis,
     Terra in qua habitant in ea, et
     Protulerunt exploratores pauorem terrae quam explorauerant eam,
     De manu canis unicam meam, et
     Flumina plaudebunt manibus in se,
     Tunc exultabunt omnia ligna siluarum.

[1.15.06] Et quoniam interdum casus generaque nominum uel temporum
humanis regulis nequeunt conuenire, sed tamen eorum usum
ecclesiasticus consensus amplectitur, duorum uel trium priscorum
emendatorumque codicum auctoritas inquiratur. Scriptum est enim, In
ore duorum uel trium stabit omne uerbum, et praesumi non liceat, quod
diuino uindi catur eloquio; ut est in psalmo uigesimo primo, Populo
qui nascetur, quem fecit dominus, et illud Euangelii, Euntes docete
omnes gentes, baptizantes eos in nomine patris et filii et spiritus
sancti, similiter et in centesimo quadragesimo tertio psalmo, Beatus
populus, cuius est dominus deus eorum, et his similia.

[1.15.07] Regulas igitur elocutionum latinorum, id est, quadrigam
Messii, omnimodis non sequaris, ubi tamen priscorum codicum
auctoritate conuinceris; expedit enim interdum praetermittere
humanarum formulas dictionum, et diuini magis eloquii custodire
mensuram. In prosa caput uersus heroici finemque non corrigas; quinque
longas totidemque breues non audeas improbare; trocheum triplicem
laudabilis neglectus abscondat. Meotacismos et hiatus uocalium omnino
derelinque, quoniam hic locum habere non possunt quae doctores
litterarum liberalium regulariter custodire noscuntur. Istud enim
inter humanas dictiones conuenit praecaueri; in diuinis autem eloquiis
tales compositiones nullatenus accusantur. Maneat ubique incorrupta
locutio quae deo placuisse cognoscitur, ita ut fulgore suo niteat,
non humano desiderio carpienda subiaceat. Haec enim et simplices
suauiter instruit, et doctos pro sua reuerentia decenter oblectat.

[1.15.08] Post superiorem igitur diuisionem, ubi diximus idiomata
legis diuinae non esse tangenda, uel caetera quae sequuntur, locus
ammonet more maiorum hanc quoque ponere subdiuisionem, ut ad
particulas partium distinctius uenire debeamus. Unde enim doctissimus
Aristoteles Perihermenias suas ad liquidum perducere potuisset, nisi
diuisionum et subdiuisionum iterumque particularium diuisionum ordine
custodito cuncta tractasset? Quem secuti nunc dicimus in quibus
litteris sunt librariorum uitia corrigenda.

[1.15.09] In uerbis quae accusatiuis et ablatiuis praepositionibus
seruiunt, situm motumque diligenter obserua, quoniam librarii
grammaticae artis expertes ibi maxime probantur errare. Nam si M
litteram inconuenienter addas aut demas, dictio tota confusa
est. Casus uero nominum, exceptis monoptotis, declinationesque
uerborum quae defectiua non sunt, totasque partes orationis (ubi tamen
sacra non impugnat auctoritas), considera diligenter, suisque locis
aptata custodi, ne locutionis ordine permixto totum (quod absit)
possideat indecora confusio. B pro V, V pro B, O pro V, N pro M contra
orthographiae praecepta uitiose positas non relinquas; aspirationem
uero superfluam deme aut adice competenter. Casus nominum temporaque
uerborum, ubi tamen permitteris, custodi diligenter; reperies enim
frequenter in auctoritate consuetudini diss ona, quae tibi non liceat
immutare. Sed in his emendatorum codicum seruetur exemplum; caetera
uero quae sunt male praesumpta recorrige, quoniam antiquarii exinde
potius probantur offendere, dum elocutioni latinae linguae nesciunt
seruire disposite. A in fine aduerbii non relinquas; A iterum casui
genitiuo non subtrahas. Multa etiam respectu euphoniae propter
subsequentes litteras probabiliter immutamus, ut illuminatio, irrisio,
immutabilis, impius, improbus. R litteram narrationi tolle superfluam;
A gnaro enim, id est, scito seu perito, uenit nominis ista
compositio. Quod, cum pronomen est, per D non per T litteram; cum uero
aduerbium numeri est, per T non per D litteram scribendum est.
Quicquam C magis in prima syllaba ponendum est quam D propter
euphoniam, quam praecipimur sequi. Quid plura? Secundum regulas
artigraphorum quae tamen sunt emendanda percurre, ne articulatae uocis
pulchra modulatio peregrinis litteris maculata absona potius et
indecora reddatur.

[1.15.10] Orthographos priscos frequenter relege, quos ego inferius
titulo trigesimo, ubi de antiquariis legitur, propter notitiam
librariorum utiliter instruendam deflorandos esse iudicaui, et
extrinsecus huic libro de orthographia titulum dedi. Ita contingit ut
et istud studioso prosit legere, ubi cognoscit quae in scripturis
sanctis minime debeat uiolare, et illud necessario latius discitur,
ubi generaliter praesumpta uitia corrigantur.

[1.15.11] Quod si tamen aliqua uerba reperiuntur absurde posita, aut
ex his codicibus quos beatus Hieronymus in editione septuaginta
interpretum emendauit, uel quos ipse ex Hebraeo transtulit, intrepide
corrigenda sunt; aut, sicut beatus Augustinus ait, recurratur ad
graecum pandectem, qui omnem legem diuinam dinoscitur habere
collectam; uel, quibus possibile fuerit, Hebraeam scripturam uel eius
doctores requirere non detrectent. Decet enim ut, unde ad nos uenit
salutaris translatio, inde iterum redeat decora correctio.  Merito
enim patribus nostris de hac re maxima cura fuit, ne tunica domini
saluatoris, quam truculentis militibus scindere non licuit, lectoribus
subiaceat imperitis. Audiat spiritus sanctus sincerissima quae
donauit, recipiat illibata quae contulit; tunc nos fideles sibi esse
cognoscit, si dicta ipsius nulla praesumptione carpamus. Nam
quemammodum saluari uolumus, si (quod dictu nefas est) remedium
salutare pro nostra uoluntate rumpamus?

[1.15.12] Sed ut his omnibus addere uidearis ornatum, posituras, quas
Graeci thesis uocant, id est, puncta breuissima pariter et rotunda
(praeter translationem sancti Hieronymi, quae colis et commatibus
ordinata consistit, unde et in praefatione iam dictum est) singulis
quibusque pone capitibus, quoniam illustrem et planissimam faciunt
orationem quando, sicut inferius exponitur, suis locis aptata
resplendent. Quale est enim inoffenso gradu per sensus ire
sanctissimos, uenasque praeceptorum saluberrimas subtiliter introire;
terminos suos modulatae uoci competenter affigere, totamque dictionem
sic per membra diuidere ut suis partibus considerata pulchrescant! Nam
si corpus nostrum indiget per membra cognosci, cur lectio cum suis
partibus uideatur confusa derelinqui? Istae siquidem positurae seu
puncta quasi quaedam uiae sunt sensuum et lumina dictionum, quae sic
lectores dociles faciunt tamquam si clarissimis expositoribus
imbuantur. Prima est media, secunda subdistinctio, tertia plena; quas
a maioribus nostris ideo constat inuentas, ut spiritus longa dictione
fatigatus uires suas per spatia discreta resumeret. Quas si mauis
cupidus lector agnoscere, Donatum lege, qui te possit de hac re breui
compendio diligenter instruere. Has distinctiones in Psalterio
archetypo nos posuisse retinemus, cuius obscuritates talibus remediis
ex maxima parte domino praestante lucidauimus.

[1.15.13] Ita septenarius numerus ab utraque parte completus est, ut a
quibus rebus abstineamus et quas res emendare in auctoritate,
praesumamus, sicut opinor, euidenter appareat. Quod si tamen hoc
desiderium et alio modo potuerit adiuuari, adiciatur studiis uestris,
ne more humanitatis nos aliquid necessarium praetermisisse uideamur.

[1.15.14] Nunc quemammodum extra auctoritatem reliquas lectiones
debeamus emendare dicendum est. Commenta legis diuinae, epistulas,
sermones librosque priscorum unus quis emendator sic legat, ut
correctiones eorum magistris consociet saecularium litterarum, et
ubicumque paragrammata in disertis hominibus reperta fuerint,
intrepidus uitiosa recorrigat, quoniam uiri suprascripti sic dicta sua
composuisse credendi sunt, ut regulas artis grammaticae quas
didicerant custodisse iudicentur. Epistulae quoque patrum, sermon es
et libri diuersorum necnon et omeliae uel cum haereticis altercationes
fidelium, quoniam diuersa loca scripturae diuinae suauiter ac
diligenter aperiunt, magno studio relegantur, quatenus in ecclesia
domini quasi quibusdam lampadibus competenter accensis totum nitidum,
totum splendidum domino praestante colluceat. Si quid tamen in eis ad
scripturas diuinas exponendas conueniens inuenitur, non dubitetis
sociare uoluminibus diuinis, sicut et nos in libris Regum fecisse
cognoscimur. Multa enim reperiuntur a probatissimis hominibus per
occasionem alterius operis latius de libris dicta diuinis, quae
auctoritati uidelicet sacrae competenter aptantur. Unde supplico ut
quod nos parua legendo minus explicare potuimus, uos copiosissima
lectione saginati tam de istis codicibus quos relinquimus quam quos
potueritis feliciter inuenire perfectius in Christi nomine compleatis.

[1.15.15] Precor etiam uos, qui tamen emendare praesumitis, ut
superadiectas litteras ita pulcherrimas facere debeatis, ut potius ab
antiquariis scriptae fuisse iudicentur. Non enim in illo decore
quicquam turpe conuent inueniri, quod postea studiosorum oculos uide
atur offendere. Considerate igitur qualis uobis causa commissa sit,
utilitas christianorum, thesaurus ecclesiae, lumen animarum. Studete
ergo ne qua remaneat in ueritate mendositas, in puritate falsitas, in
integritate peruersitas litterarum.

[1.15.16] Sed quoniam nouem codices legis diuinae prima fronte
posminus eorumque introductores cum expositoribus suis iuuante domino
quanta ualuimus curiositate memorauimus, ad postremum tres diuisiones
a maioribus datas totius legis diuinae tetigimus, deinde adiec imus
quemammodum emendari caute debeat caelestis auctoritas ne
discerperetur praesumpta licentia aut traderetur sequentium manibus
indecora confusio, nunc de uirtute lectionis diuinae est omnimodis
disserendum, ut sua quaeque loca propria dulcedine farciantur.

		  1.16 DE VIRTUTE SCRIPTURAE DIVINAE

[1.16.01] Intuemini, sodales egregii, quam mirabilis, quam dulcis in
scripturis diuinis decurrit ordo dictorum, desiderium semper
excrescens, satietas sine fine, esuries gloriosa beatorum, ubi
nimietas non arguitur sed magis importunitas crebra laudatur. Merito,
qu ando et notitia rerum salutarium inde discitur, et credentibus
atque eadem operantibus aeterna uita praestatur. Praeterita sine
falsitate describunt, praesentia plus quam quod uidentur ostendunt,
futura quasi iam perfecta narrantur: ubique in eis ueritas regnat,
ubique diuina uirtus irradiat, ubique panduntur humano generi
profutura. Et dum haec ita se habeant in terris, nobis pro captu
ingenii parabolis et propositionbus sumptis caelestis ueritas
intimatur, sicut ipse in septuagesimo septimo psalmo testatur,
Aperiam in parabolis os meum, loquar propositiones ab initio. Tradunt
etiam nobis, ut munera cuncta uincantur, sanctae trinitatis adorabilem
cognitionem, quam per tot saeculorum tractus idolis dedita caeca et
flebilis ignorauit humanitas, patrem scilicet, filium et spiritum
sanctum, unum deum, creaturarum omnium conditorem atque rectorem,
facere quae uult in caelo et in terra. Cuius si pietatem quaeris, audi
breuiter comprehensum, Adiutor in opportunitatibus, in tribulatione:
si potentiam, ausculta, Et quis resistit potestati tuae? Si iustitiam,
lege Qui iudicabit orbem terrae in aequitate. Nam et ubique esse totum
deum manifestissime declaratur, dicente Psalmographo, Quo ibo ab
spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in caelum, tu
illic es.  Si descendero in infernum ades, et caetera quae de illa
maiestate sacris lectionibus continentur.

[1.16.02] Istas siquidem litteras non ratio humana repperit, sed
hominibus sanctis uirtus caelestis infudit; quas tunc bene datur
intellegi, quando eas uera et utilia praedicare mens deuota
crediderit. Quid enim in illis litteris utilitatis et suauitatis non
inueni es, si purissimo lumine mentis intendas?  Lectio cuncta
uirtutum est, uerbum non inaniter cadens, nec tardat effectus quod
promittit affatus, oboedientibus conferens aeternam salutem, superbis
restituens perenne supplicium. Atque ideo eam non solum audire sed
implere sanctis operibus commonemur; modo siquidem caritatem dei et
proximi monet, modo ut saeculi peritura contemnas insinuat, modo ut
illam patriam recorderis in qua es perpetue mansurus infundit,
patientiam monet, spem tribuit, humilitatem proficuam laudat,
superbiam ruinosam semper accusat, pias elemosinas creberrime fieri
persuadet. Tunc quod supra omnes pietates indulgentissimum est,
acceptam sibi paenitentiam iudex ipse testatur, quando etiam uerba
quibus rogetur clementissimus redemptor indulget, terret ut corrigat,
iudicium minatur ut parcat, et sic nos praecipit uiuere ut piis
angelis mereamur esse consortes, fiatque illud in nobis quod nimis
suaue atque perpetuum est, Ut sit deus omnia in omnibus; deinde ut Eum
uideamus sicuti est, et sic de gioriae ipsius copia compleamur, ut
nulla ulterius indigentiae sterilitate fatigemur. Talibus ergo iussis
quis parere non ambiat, nisi qui omnimodo in aeternum perire festinat?
Vltra omnes dementias est redemptoris sui iussa neglegere, et crude
lissimi hostis uota complere.  Quot uerba, tot praemia; quot
sententiae, totidem ultiones!  Nihil uacat ab utili doctrina, nisi cum
silet lingua magnalia. O si nunquam cessaretur a talibus! Peccatis
profecto tolleretur locus, si otiosum tempus non haberet mens inquieta
mortalium.

[1.16.03] His beneficiis larga pietate collatis, addita est nobis
sanctae trinitatis adorabilis et ueneranda cognitio: quod uitae genus
peccatis mortua gentilitas funditus ignorabat. Restat nunc ut memoriam
faciamus illorum qui libris suis aliquid uenerabiliter de sancta
trinitate dixerunt. Ad confirmationem igitur fidei nostrae et
haereticorum praecauendas insidias legendi sunt tredecim libri beati
Hilarii, quos de sancta trinitate profunda et disertissima nimis
oratione conscripsit. Sancti quoque Ambrosii quos de eadem re ad
Gratianum principem multo claros et uenuste compositos designauit,
deinde sancti Augustini quindecim libri, quos idem de trinitate
mirabili profunditate conscripsit, curiosa uobis intentione meditandi
sunt.  Si quis uero de patre et filio et spiritu sancto aliquid
summatim praeoptat attingere, nec se mauult longa lectione fatigare,
legat Nicetae episcopi librum quem de fide conscripsit, et doctrinae
caelestis claritate completus in contemplationem diuinam compendiosa
breuitate perducitur; qui uoluminibus sancti Ambrosii sociatus est,
quos ad Gratianum principem destinauit. O inaestimabilis pietas
uirtusque creatoris! Aperti sunt caeli, sancta trinitas cordibus
fidelium patefacta resplenduit, et paganitas, quae honorem occupauerat
alienum, a uero domino confutata discessit.

[1.16.04] Utiles etiam sunt ad instructionem ecclesiasticae
disciplinae memorati sancti Ambrosii de officiis melliflui libri tres,
necnon et beati Augustini de uera religione liber unus et de doctrina
hristiana libri quattuor; item eiusdem liber unus quem de agone
christiano composuit, maxime uobis necessarius qui calcato saeculo
desudatis in certamine christiano. Similiter etiam liber eiusdem quasi
philosophiae moralis, quem pro moribus instituendis atque corrigendis
ex diuina auctoritate collegit Speculumque nomi nauit, magna
intentione legendus est. Nam et sancti Augustini uiginti duos libros
quos de dei ciuitate confecit, infastidibili sedulitate curramus, ubi
et Babylonia confusa, ciuitas diaboli, et splendida Hierusalem, urbs
domini Christi, in hominum conuers atione competenti diuersitate
monstratae sunt. Scripsit etiam quinque quaestiones de nouo testamento
ad Honoratum presbyterum, et octoginta tres alias mirifica
deliberatione formatas. Si quis autem dicta sua diligenti cupit ex
aminatione purgare nec incauta temeritate delinquere, duos libros
Retractationum sancti Augustini studiosa lectione percurrat, unde et
se comat imitando, et agnoscit quantam sapientiae copiam beatissimo
patri indulgentia diuina contulerit, ut quem nemo poterat fortasse
reprehendere, ipse se uideatur cautissima retractatione
corrigere. Longum est illius uiri singula quaeque memorare, dum de
eius opusculis indicatis codex non paruus existat, qui quamlibet dicta
ipsius breuiter commemoret, tamen in nu merosas progressus est paginas
lectionum.

		    1.17 DE HISTORICIS CHRISTIANIS

[1.17.01] Habent etiam post tractatores diuersos relatores temporum et
studia christiana, qui ecclesiastica grauitate compositi per
uicissitudines rerum mutabilitatesque regnorum lacteo quidem sed
cautissimo nitore decurrunt. Qui cum res ecclesiasticas referant, et
uicissitudines accidentes per tempora diuersa describant, necesse est
ut sensus legentium rebus caelestibus semper erudiant, quando nihil ad
fortuitos casus, nihil ad deorum potestates infirmas, ut gentiles
fecerunt, sed arbitrio creatoris applicare ueraciter uniuersa
contendunt, ut est Ioseppus, paene secundus Liuius, in libris
Antiquitatum Iudaicorum late diffusus, quem pater Hieronymus, scribens
ad Lucinum Betticum, propter magnitudinem prolixi operis a se perhibet
non potuisse transferri. Hunc tamen ab amicis nostris, quoniam est
subtilis nimis et multiplex, magno labore in libris uiginti duobus
conuerti fecimus in latinum. Qui etiam et alios septem libros
Captiuitatis Iudaicae mirabili nitore conscripsit, quam translatio nem
alii Hieronymo, alii Ambrosio, alii deputant Rufino; quae dum talibus
uiris ascribitur, omnino dictionis eximia merita declarantur. Post
haec autem legenda est historia quae ab Eusebio quidem decem
uoluminibus Graeco sermone conscripta, a Rufino autem cum adiectione
temporum quae secuta sunt undecim libris monstratur explicita. Post
historiam uero Eusebii apud Graecos Socrates, Sozomenus et Theodoritus
sequentia conscripserunt; quos a uiro disertissimo Epiphanio in uno
corpore duodecim libris fecimus deo auxiliante transferri, ne insultet
habere se facunda Graecia necessarium, quod uobis iudicet esse
subtractum.  Orosius quoque, christianorum temporum paganorumque
collator, praesto uobis est, si eum legere uolueritis. Marcellinus
etiam, quattuor libros de temporum qualitatibus et positionibus
locorum pulcherrima proprietate conficiens, itineris sui tramitem
laudabiliter percurrit; quem uobis pariter dereliqui.

[1.17.02] Chronica uero, quae sunt imagines historiarum breuissimaeque
commemorationes temporum, scripsit graece Eusebius; quae transtulit
Hieronymus in latinum, et usque ad tempora sua deduxit eximie. Hunc
subsecutus est suprascriptus Marcellinus Illyricianus, qui adhuc
patricii Iustiniani fertur egisse cancellos, sed meliore conditione
deuotus a tempore Theodosii principis usque ad fores imperii
triumphalis Augusti Iustiniani opus suum domino iuuante perduxit, ut
qui ante fuit in obsequio suscepto gratus, postea ipsius imperio
copiose amantissimus appareret. Sanctus quoque Prosper chronica ab
Adam ad Gensirici tempora et urbis deredationem usque perduxit.  Forte
inueniatis et alios subsequentes, quia non desunt scriptores temporum,
cum saecula sibi iugiter peracta succedant. Sed cum te de memoratis
rebus, diligens lector, expleueris, ingeniumque tuum diuina fuerit
luce radiatum, lege librum de uiris illustribus sancti Hieronymi, ubi
diuersos patres atque opuscula eorum breuiter et honorauit et tetigit:
deinde alterum Gennadii Massiliensis, qui idem de scriptoribus legis
diuinae, quos studiose perquisiuerat, certissimus indicauit. Hos in
uno corpore sociatos dereliqui, ne per diuerso s codices cognoscendae
rei tarditas afferatur.

[1.17.03] Sequuntur enim multarum lectionum uenerabilium conditores.
Modo enim doctissimi uiri aut libros diuina inspiratione conficiunt,
aut inuicem se epistularum gratia consolantur, aut populos dulcissimo
sermone deliniunt, aut cum haereticis uiuacissima nimis altercatione
confligunt, ita ut quidam eorum singulari certamine controuersias
subeant, et iudicibus mediis gloriosa disceptatione confligant. Sic,
cum prauus quisque destruitur, praestante domino fidelissimus inde
solidatur. Tunc in illo choro sanctissimo atque facundissimo patrum
tibi eligere poteris, cum quo suauissime colloquaris. Difficile quoque
dictu est, quam frequenti occasione reperta scripturas sanctas locis
aptissimis potenter aperiant, ut subito transiens discas, quod te
neglegenter praeterisse cognoscis. Testes sunt doctissimi uiri diuersa
laude praecipui, quibus uelut stellis micantibus caelum fulget
ecclesiae.

			1.18 DE SANCTO HILARIO

[1.18.01] Inter quos sanctus Hilarius Pictauiensis episcopus nimia
profunditate subtilis et cautissimus disputator incedit altasque
diuinarum scripturarum abyssus in medium reuerenter adducens, facit
praestante deo illuminata mente conspici, quae prius parabolis ue
labantur obscuris.

		       1.19 DE SANCTO CYPRIANO

[1.19.01] Impossibile est omnino complecti, quantum inter alios
scriptores (praeter iterationem baptismatis, quam usus atque ratio
repudiauit ecclesiae) conferat beatissimus Cyprianus, uelut oleum
decurrens in omnem suauitatem, lingua composita declamator insignis
doctorque mirabilis. Quantos enim ille dubitantes non pertulit labi,
lapsos uero firmissima praedicatione solidauit, confessores ad
martyrium usque perduxit! Et ne minor esset praedicationibus suis,
ipse quoque martyrii corona domino praestante decoratus est. Nam inter
alia quae nobis facundiae suae clara monumenta dereliquit, in
expositione orationis dominicae, quae contra subripientia uitia uelut
inuictus clypeus semper opponitur, libellum declamatoria uenustate
conscripsit.

		       1.20 DE SANCTO AMBROSIO

[1.20.01] Sanctus quoque Ambrosius, lactei sermonis emanator, cum
grauitate acutus, inuiolenta persuasione dulcissimus, cui fuit
aequalis doctrina cum uita, quando ei non paruis miraculis gratia
diuinitatis arrisit.

		       1.21 DE SANCTO HIERONYMO

[1.21.01] Beatus etiam Hieronymus, latinae linguae dilatator eximius,
qui nobis in translatione diuinae scripturae tantum praestitit, ut ad
Hebraeum fontem paene non egeamus accedere, quando nos facundiae suae
multa cognoscitur ubertate satiasse, plurimis libris, copiosis
epistulis fecit beatos, quibus scribere domino praestante dignatus
est. Planus, doctus, dulcis parata copia sermonum ad quamcumque partem
conuertit ingenium: modo humilibus suauiter blanditur, modo superborum
colla confringit, modo derogatoribus suis uicem necessaria mordacitate
restituens, modo uirginitatem praedicans, modo matrimonia casta
defendens, modo uirtutum certamina gloriosa collaudans, modo lapsus in
clericis atque monachis prauitatis accusans. Sed tamen, ubicumque se
locus attulit, gent ilium exempla dulcissima uarietate permiscuit,
totum explicans, totum exornans, et per diuersa disputationum genera
disertus semper et aequalis incedens. Nam cum aliquos libros magna
ubertate protendat, tamen pro dulcedine dic torum finis eius semper
ingratus est. Quem in Bethleem habitasse, otiosum fuisse non arbitror,
nisi ut in terra illa miraculorum ad instar solis eius quoque ab
Oriente nobis lamparet eloquium.

[1.20.02] Is epistulam suam ad Paulinum ex senatore presbyterum
mirificam destinauit, docens quemammodum scripturas diuinas adhibita
cautela perlegeret, ubi breuiter uirtutem uniuscuiusque libri ueteris
et noui testamenti mirabiliter indicauit. Quem si ante repperissem,
eloquentiae ipsius cedens contentus fortasse fueram de eadem parte
nihil dicere. Sed quia et ille alia et nos diuersa in opere iam
confecto domino largiente conscripseramus, credo quod lector diligens
et in hoc opusculo non inutiliter occupetur. Ille enim scripsit ad
diuinae legis nouum lectorem, qui tamen erat litteris saecularibus
eruditus, ut etiam librum de Theodosio principe prudenter ornateque
confecerit; nec illa tempestate, ut datur intellegi, tantos scriptores
suae partis habuit, quos eum in ordinem legere commoneret, quoniam
illo tempore milites Christi in gymnasio legis diuinae salutari adhuc
sudore laborabant, inter quos et ipse postea multa conscripsit. Nobis
uero fuit causa diuersa, primum quod ad fratres simplices et impolitos
scripsimus instruendos, ut per multos auctores, qui iam nostra aetate
declarati sunt, caelestium scripturarum plenitudine compleantur, ut
non tam ex nobis, qui huius rei pauperes sumus, quam ex copiosis et
antiquis patribus laudabiliter imbuantur. Sed ne aliquid eis deesse
possit, qui ad studia huius saeculi non fuerunt, tam de artibus q uam
de disciplinis saecularium litterarum in secundo uolumine breuiter
credidimus ammonendos, ut simplicibus uiris famuletur et mundanarum
peritia litterarum, quae praeter additamenta quorundam doctorum ab
scripturis diuinis cognoscitur esse progressa. It a fit ut nec
uituperatio de noua praesumptione nos carpiat, et de paruulo nimis
obsequio gratiae forsitan momenta proueniant.

		       1.22 DE SANCTO AUGUSTINO

[1.22.01] Ipse etiam doctor eximius beatissimus Augustinus, debellator
haereticorum, defensor fidelium et famosorum palma certaminum, in
quibusdam libris nimia difficultate reconditus, in quibusdam sic est
planissimus, ut etiam paruulis probetur acceptus; cuius aperta suauia
sunt, obscura uero magnis utilitatibus farcita pinguescunt. Huius
autem ingenii uiuacitatem si quis nosse desiderat, libros ipsius
Confessionum legat, ubi se refert omnes mathematicas disciplinas sine
magistro comprehendisse, quas aliis sub doctis expositoribus uix datur
artingere. Symbolum quoque nostrum, uadem fidei, testimonium recti
cordis, promissionis insolubile sacramentum, frequenti expositione
patefecit, ut profundius intellegentes illa quae credere nos
profitemur, cautissime promissa seruemus. Legendus est etiam liber
eiusdem, ubi diuersas hereses post Epiphanium pontificem compendiosa
breuitate complexus est, quando nullius sanae mentis acquiescit
ingenium in illas cautes incedere in quas alterum cognouerint
pertulisse naufragium.  Illorum siquidem sensus omnino cauendus est,
quos prouida damnauit ecclesia, et si quid tale modo praesumitur,
cauta nimis obseruatione declinetur.

		1.23 DE ABBA EUGIPPIO ET ABBA DIONISIO

[1.23.01] Conuenit etiam ut presbyteri Eugippii opera necessaria
legere debeatis, quem nos quoque uidimus, uirum quidem non usque adeo
saecularibus litteris eruditum, sed scripturarum diuinarum lectione
plenissimum. Hic ad parentem nostram Probam, uirginem sacram, ex
operibus sancti Augustini ualde altissimas quaestiones ac sententias
diuersasque res deflorans, in uno corp ore necessaria nimis
dispensatione collegit et in trecentis triginta octo capitulis
collocauit. Qui codex, ut arbitror, utiliter legitur, quando in uno
corpore diligentia studiosi uiri potuit recondi, quod in magna
bibliotheca uix praeualet inueniri.

[1.23.02] Generat etiam hodieque catholica ecclesia uiros illustres
probabilium dogmatum decore fulgentes. Fuit enim nostris temporibus et
Dionisius monachus, Scytha natione sed moribus omnino Romanus, in
utraque lingua ualde doctissimus, reddens actionibus suis quam in
libris domini legerat aequitatem. Scripturas diuinas tanta curiositate
discusserat atque intellexerat, ut, undecumque interrogatus fuisset,
paratum haberet competens sine aliqua dilatione responsum. Qui mecum
dialecticam legit, et in exemplo gloriosi magisterii plurimos annos
uitam suam domino praestante transegit.  Pudet me de consorte dicere,
quod in me nequeo reperire. Fuit enim in illo cum sapientia magna
simplicitas, cum doctrina humilitas, cum facundia loquendi parcitas,
ut in nullo se uel extremis famulis anteferret, cum dignus esset regum
sine dubitatione colloquiis. Interueniat pro nobis qui nobiscum orare
consueuerat, ut cuius hic sumus oratione suffulti, eius possimus nunc
meritis adiuuari. Qui petitus ab Stephano, episcopo Salonitano, ex
graecis exemplaribus canones ecclesiasticos moribus suis pares, ut
erat planus atque disertus, magna eloquentiae luce composuit, quos
hodie usu celeberrimo ecclesia Romana complectitur. Hos etiam oportet
uos assidue legere, ne uideamini tam salutares ecclesiasticas regulas
cu lpabiliter ignorare. Alia quoque multa ex graeco transtulit in
latinum, quae utilitati possunt ecclesiasticae conuenire; qui tanta
latinitatis et graecitatis peritia fungebatur, ut quoscumque libros
graecos in manibus acciperet, latine sine offensione transcurreret,
iterumque latinos Attico sermone relegeret, ut crederes hoc esse
conscriptum, quod os eius inoffensa uelocitate fundebat.

[1.23.03] Longum est de illo uiro cuncta retexere. Qui inter reliquas
uirtutes hoc habuisse probatur eximium, ut, cum se totum deo
tradidisset, non aspernaretur saecularium conuersationibus interesse,
castus nimium cum alienas cotidie uideret uxores, mitis cum furentium
uaesano turbine pulsaretur. Fundebat lacrimas motus compunctione cum
audiret garrula uerba laetitiae, ieiunabat sine exprobratione
prandentium, et adeo conuiuiis gratanter intererat ut inter epulas
corporales inquisitus spiritales semper copias exhi beret. Quod si
tamen aliquando comederet, paruo quidem cibo sed tamen escis
communibus utebatur. Unde summum genus aestimo patientiae inter
humanas esse delicias et abstinentiae custodire mensuram. Sed ut bona
mentis eius infucata laude referamus, erat totus catholicus, totus
paternis regulis perseueranter adiunctus, et quicquid possunt legentes
per diuersos quaerere, in illius scientia cognoscebatur posse
fulgere. Cuius nomini glorioso aliqua praui homines calumniose
nituntur ingerere, unde sua uideantur errata aliquatenus excusare. Sed
ille iam saeculi peruersitate derelicta, praestante domino in
ecclesiae pace susceptus, inter dei famulos credendus est habere
consortium.

[1.23.04] Dicerem adhuc fortasse reliqua de sancto uiro, quae nobis
totius probationis ueritate comperta sunt. Sed necesse est ut
propositum nostrum potius exsequamur, ne, cum simus debitores alterius
promissionis, aliud diu referre importuna loquacitate uideamur. Et ut
uobis in regulis fidei nulla possit nocere subreptio, legite quas
habetis in promptu synodum Ephesenam et Calchedonensem necnon et
Encyclia, id est, epistulas confirmationis supradicti concilii; quae
si diligenter excurritis, uersutiae improborum nu lla uobis occasione
praeualebunt.

		    1.24 RECAPITULATIO GENERALIS:
	       QUO STUDIO SCRIPTURA SANCTA LEGENDA SIT

[1.24.01] Demus itaque operam, et post introductorios libros
auctoritatem cum expositoribus suis sedula intentione curramus,
uiasque intellegentiae patrum labore repertas pio studio subsequamur,
non ad quaestiones inanissimas auida superfluitate tendamus. Quod
dictum rationabiliter in tractatoribus probatissimis inuenitur, hoc
procul dubio credamus esse diuinum; si quid dissonum aut discordans
patrum regulis contigerit inueniri, uitandum esse iudicemus. Origo
enim saeuissimi erroris est in suspectis auctoribus amare totum, et
sine iudicio defendere uelle quod inuenis; scriptum est enim: Omnia
probate, quod bonum est tenete.

[1.24.02] Sed ut in summam quae sunt dicenda complectar, cuncta quae
antiqui expositores probabiliter dixerunt, sollicita mente tenenda
sunt; illa uero quae ab eis intractata relicta sunt, ne infructuoso
labore fatigemur, primum rimanda sunt, quas uirtutes habeant aut ad
quae nos instituta perducant, deinde quid nos uelint de se legendo
contrahere. Nam licet textus planissimus esse uideatur et historica
relatione reluceat, modo tamen aut iustitiam persuadet, aut impietatem
redarguit, aut tolerantiam praedicat, aut uitia mobilitatis accusat,
aut superbiam damnat, aut bona humilitatis exaltat, aut impacatos
reprimit, aut caritate plenissimos consolatur, aut aliquid tale
commemorat quo ad probos mores incitet et a nefariis cogitationibus
respectu pietatis abducat. Deu s enim si solis bonis praemia
polliceretur, benignitas ipsius neglecta tepesceret; si uero malis
iugiter minaretur exitium, desperatio salutis praecipitaret ad
uitia. Et ideo pius redemptor pro salute nostra utrumque moderatus
est, ut et peccatores denuntiata poena terreat et bonis digna praemia
compromittat.

[1.24.03] Quapropter ad intentiones librorum generaliter semper animus
erigatur, mentemque nostram in illa contemplatione defigamus, quae non
tantum auribus sonat sed oculis interioribus elucescit. Nam etsi
simplex uideatur esse relatio, nihil uacuum nihil otiosum diuinis
litteris continetur, sed semper ad utilitatem aliquam dicitur, quae
rectissimis sensibus salubriter auriatur. Et ideo quando bona
referuntur, ad imitationem protinus erigamur; quando facinora punienda
narantur, operari talia formidemus. Ita fit ut semper aliquid
utilitatis adquiramus, si quapropter referuntur aduertimus.

		1.25 COSMOGRAPHOS LEGENDOS A MONACHIS

[1.25.01] Cosmographiae quoque notitiam uobis percurrendam esse non
immerito suademus, ut loca singula, quae in libris sanctis legitis, in
qua parte mundi sint posita euidenter cognoscere debeatis. Quod uobis
proueniet absolute, si libellum Iulii oratoris, quem uobis reliqui,
studiose legere festinetis, qui maria, insulas, montes famosos,
prouincias, ciuitates, flumina, gentes ita quadrifaria distinctione
complexus est, ut paene nihil libro ipsi desit, quod ad cosmographiae
notitiam cognoscitur pertinere. Marcellinus quoque, de quo iam dixi,
pari cura legendus est; qui Constantinopolitanam ciuitatem et urbem
Hierosolimorum quattuor libellis minutissima ratione descripsit.

[1.25.02] Deinde Penacem Dionisii discite breuiter comprehensum, ut
quod auribus in supradicto libro percipitis, paene oculis intuentibus
uidere possitis. Tum si uos notitiae nobilis cura flammauerit, habetis
Ptolomei codicem, qui sic omnia loca euidenter expressit, ut eum
cunctarum regionum paene incolam fuisse iudicetis, eoque fiat ut uno
loco positi, sicut monachos decet, animo percurratis quod aliquorum
peregrinatio plurimo labore collegit.

		       1.26 DE NOTIS AFFIGENDIS

[1.26.01] Illud etiam indicandum esse curauimus, ut uos labor noster
instrueret et qualicumque munusculo studium uestrae sanctitatis
ornaret: praestante domino quantum aut senes aut longa peregrinatione
fatigatus relegere praeualui, quibusdam codicibus patrum praesentes
notas minio designatas, quae sunt indices codicum, singulis quibusque
locis, ut arbitror, competenter impressi. Nam expositionibus
Octateuchi hanc dedimus notam oct, alteram Regum reg, tertiam
Psalterii psl, quartam Salomonis sal, quintam Prophetarum prop, sextam
Agiographorum agi, septimam Euangeliorum ev, octauam Epistulis
Apostolorum ap, nonam Actibus Apostolorum et Apocalypsi aaa. Quas in
primordiis codicum, quos tamen sub ipso studio transire praeualui,
semper ascripsi, ut uos illas in textu positas sine ambiguitate
possitis agnoscere, si paginas singulas studiosa mente curratis.

[1.26.02] Tunc si placet, qui tamen plurima lectione praesumitis, per
tractatores probatissimos imitatio uobis facilis subiacebit. Ita fiet
ut aliud inde genus expositionis acutissimum pulcherrimumque nascatur,
et quod forsitan priores nostri in commentis suis mini me
dilucidauerunt, ibi aliquatenus reperiatur esse declaratum. Idiomata
quoque legis diuinae, id est, proprias dictiones, tali pp caractere
signauimus, ut ubicumque reperta fuerint, uerba ipsa nulla
praesumptione uiolentur.

		  1.27 DE SCHEMATIBUS AC DISCIPLINIS

[1.27.01] Illud quoque commonendum esse credidimus: quoniam tam in
litteris sacris quam in expositoribus doctissimis multa per schemata,
multa per definitiones, multa per artem grammaticam, multa per artem
rhetoricam, multa per dialecticam, multa per disciplinam arithmeticam,
multa per musicam, multa per disciplinam geometricam, multa per
astronomicam intellegere possumus, non ab re est instituta saecularium
magistrorum, artes scilicet ac disciplinas cum suis diuisionibus, in
sequenti libro paucis attingere, quatenus et qui talia didicerunt
breuiter ammoneantur, et qui latius legere fortasse minime potuerunt,
aliquid exinde compendiosa breuitate cognoscant.  Est enim rerum
istarum procul dubio, sicut et patribus nostris uisum est, utilis et
non refugienda co gnitio, quando eam in litteris sacris, tamquam in
origine generalis perfectaeque sapientiae, ubique reperis esse
diffusam.  Nam cum ibi reddita fuerint atque monstrata, sensus noster
ad intellegendum modis omnibus adiuuatur.

[1.27.02] Sit ergo antiquorum labor opus nostrum, ut, quae illi latius
plurimis codicibus ediderunt, nos breuissime, sicut iam dictum est,
secundo uolumine collecta pandamus, et quod illi ad exercendas
uersutias diriuauerunt, nos ad ueritatis obsequia laudabili deu otione
reuocemus; quatenus quae inde furtiue sublata sunt, in obsequium
rectae intellegentiae honesta conditione reddantur. Opus quidem, ut
arbitror, necessarium, sed considerata difficultate perarduum, in
duobus libris comprehendere uelle diuinarum et hu manarum fontes
copiosissimos litterarum, ubi Sedulii uersus illi dicendi sunt:

     Grandia posco quidem, sed tu dare grandia nosti,
     quem magis offendit, quisquis sperando tepescit.


     1.28 QUID LEGANT QUI SCRIPTURAS LOGICAS INTROIRE NON POSSUNT

[1.28.01] Quod si quorundam simplicitas fratrum non potuerit quae sunt
in sequenti libro deflorata cognoscere, quia paene breuitas omnis
obscura est, sufficiat eis summatim earum rerum diuisiones, utilitates
uirtutesque perpendere, ut ad agnoscendam legem diuinam feruida mentis
intentione rapiantur. Per diuersos enim sanctissimos patres inuenient,
unde desiderium suum plenissima possint ubertate satiare. Tantum sit
legendi sincerus affectus et intellegendi sobrium uotum; tunc
salutaris assiduitas eruditos efficiat, quos in prima fronte
profunditas lectionis exterruit.

[1.28.02] Sciamus tamen non in solis litteris positam esse prudentiam,
sed perfectam sapientiam dare deum unicuique prout uult. Nam si tantum
in litteris esset scientia rerum bonarum, qui litteras nesciunt utique
rectam sapientiam non haberent. Sed cum multi agrammati ad uerum
intellectum perueniant rectamque fidem percipiant caelitus aspiratam,
dubium non est puris ac deuotis sensibus deum concedere, quod eis
iudicat expedire. Scriptum est enim, Beatus homo quem tu erudieris,
domine, et de lege tua docueris eum.  Quapropter actibus bonis et
orationibus assiduis expetendum est, ut ad ueram fidem operasque
sanctissimas, ubi est uita nostra perpetua, domino comitante
ueniamus. Legitur enim: Nisi dominus aedificauerit domum, in uano
laborant qui aedificant eam.

[1.28.03] Verumtamen nec illud patres sanctissimi decreuerunt, ut
saecularium litterarum studia respuantur, quia non exinde minimum ad
sacras scripturas intellegendas sensus noster instruitur. Si tamen,
diuina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rat
ionabiliter inquiratur, non ut in ipsis habeamus spem prouectus
nostri, sed per ipsa transeuntes desideremus nobis a patre luminum
proficuam salutaremque sapientiam debere concedi. Quanti enim
philosophi haec solummodo lectitantes ad fontem sapientiae non
uenerunt, et uero lumine priuati ignorantiae caecitate demersi sunt!
Quoniam, sicut a quodam dictum est, numquam potest plenissime
inuestigari, quod non per uiam suam quaeritur.

[1.28.04] Multi iterum patres nostri talibus litteris eruditi et in
lege domini permanentes ad ueram sapientiam peruenerunt, sicut beatus
Augustinus in libro de doctrina christiana meminit, dicens: `Nonne
aspicimus quanto auro et argento et ueste suffarcinatus exierit de
Aegypto Cyprianus, et doctor suauissimus et martyr beatissimus? Quanto
Lactantius, quanto Victorinus, Optatus, Hilarius?' Nos addimus
Ambrosium ipsumque Augustinum atque Hieronymum multosque alios
`innumerabiles Graecos'. Hoc etiam `ipse fidelissimus dei famulus
Moyses fecit, de quo scriptum est quod eruditus fuerit omni sapientia
Aegyptiorum'. Quos nos imitantes cautissime quidem sed incunctanter
utrasque doctrinas, si possumus, legere festinemus. Quis enim audeat
habere dubium, ubi uirorum talium multiplex praecedit exemplum?
Scientes plane, sicut saepe iam dictum est, rectam ueramque sapient
iam dominum posse concedere, sicut ait liber Sapientiae, Sapientia a
domino deo est et cum ipso fuit semper et permanet in aeternum.

[1.28.05] Quapropter toto nisu, toto labore, totis desideriis
exquiramus, ut ad tale tantumque munus domino largiente peruenire
mereamur. Hoc enim nobis est salutare, proficuum, gloriosum,
perpetuum, quod nulla mors, nulla mobilitas, nulla separare possit
obliuio, sed in illa suauitate patriae cum domino faciet aeterna
exultatione gaudere. Quod si alicui fratrum, ut meminit Vergilius,

     Frigidus obstiterit circum praecordia sanguis,

ut nec humanis nec diuinis litteris perfecte possit erudiri, aliqua
tamen scientiae mediocritate suffultus eligat certe quod sequitur:

     Rura mihi et rigui placeant in uallibus amnes,

quia nec ipsum est a monachis alienum hortos colere, agros exercere et
pomorum fecunditate gratulari. Legitur enim in psalmo cxxvii:
Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es et bene tibi erit.

[1.28.06] Quod si huius studii requirantur auctores, de hortis
scripsit pulcherrime Gargilius Martialis, qui et nutrimenta holerum et
uirtutes eorum diligenter exposuit, ut ex illius commentarii lectione
praestante domino unusquisque et saturari ualeat et sanari; quem uobis
inter alios codices reliqui. Pari etiam modo in agris colendis, in
apibus, in columbis necnon et piscibus alendis inter caeteros
Columella et Aemilianus auctores probabiles extiterunt.  Sed Columella
sedecim libris per diuersas agriculturae species eloquens ac facundus
illabitur, disertis potius quam imperitis accommodus, ut operis eius
studiosi non solum communi fructu, sed etiam gratissimis epulis
expleantur. Aemilianus autem facundissimus explanator duodecim libris
de hortis uel pecoribus aliisque rebus planissima lucidatione
disseruit, quem uobis inter alios lectitandum domino praestante
dereliqui.

[1.28.07] Haec tamen cum peregrinis atque aegrotantibus praeparantur,
fiunt caelestia, quamuis uideantur esse terrena. Quale est enim
languentes aut dulcibus pomis reficere aut columborum fetibus
enutrire, aut piscibus alere aut mellis suauitate mulcere! Nam cum uel
aquam frigidam in nomine suo dominus pauperi praecipiat offerri,
quanto gratius erit diuersis egentibus escas suauissimas dare, pro
quibus in illo iudicio fructum multiplicata possitis mercede recipere!
Non debet neglegi, undecumque potest homini probabiliter subueniri.

      1.29 DE POSITIONE MONASTERII VIVARIENSIS SIVE CASTELLENSIS

[1.29.01] Inuitat siquidem uos locus Viuariensis monasterii ad multa
peregrinis et egentibus praeparanda, quando habetis hortos irriguos et
piscosi amnis Pellenae fluenta uicina, qui nec magnitudine undarum
suspectus habeatur nec exiguitate temnibilis. Influit uobis arte
moderatus, ubicumque necessarius iudicatur, et hortis uestris
sufficiens et molinis. Adest enim cum desideratur, et cum uota
compleuerit remotus abscedit; sic quodam ministerio deuotus existens,
nec horret importunus nec potest deesse cum quaeritur.  Maria quoque
uobis ita subiacent, ut piscationibus uariis pateant et captus piscis
cum libuerit uiuariis possit includi. Fecimus enim illic iuuante
domino grata receptacula, ubi sub claustro fideli uagetur piscium
multitudo, ita consentaneum montium spe luncis ut nullatenus se
sentiat captum, cui libertas est et escas sumere et per solitas se
cauernas abscondere. Balnea quoque congruenter aegris praeparata
corporibus iussimus aedificari, ubi fontium perspicuitas decenter
illabitur, quae et potui gratissima cognoscitur et lauacris. Ita fit
ut monasterium uestrum potius quaeratur ab aliis, quam uos extranea
loca iuste desiderare possitis. Verum haec, ut scitis, oblectamenta
sunt praesentium rerum, non spes futura fidelium: istud transiturum,
illud est sine fine mansurum. Sed illic positi, ad illa potius
desideria transferamur, quae nos faciant regnare cum Christo.

[1.29.02] Cassianum presbyterum, qui conscripsit de institutione
fidelium monachorum, sedule legite et libenter audite, qui inter ipsa
initia sancti propositi octo principalia uitia dicit esse
fugienda. Hic noxios motus animorum ita competenter insinuat, ut
excessus suos ho minem paene uidere faciat et uitare compellat, quos
antea confusione caliginis ignorabat. Qui tamen de libero arbitrio a
beato Prospero iure culpatus est, unde monemus ut in rebus talibus
excedentem sub cautela legere debeatis. Cuius dicta Victor
Mattaritanus, episcopus Afer, ita domino iuuante purgauit, et quae
minus erant addidit, ut ei rerum istarum palma merito conferatur; quem
inter alios de Africae partibus cito nobis credimus esse dirigendum.
Caetera uero genera monachorum uehementer accusat. Sed uos, carissimi
fratres, deo iuuante eas partes elegite, quas salubriter cognoscitur
ille laudasse.

[1.29.03] Nam si uos in monasterio Viuariensi, sicut credere dignum
est, diuina gratia suffragante coenobiorum consuetudo competenter
erudiat, et aliquid sublimius defecatos animos optare contingat,
habetis montis Castelli secreta suauia, ubi uelut anachoritae prae
stante domino feliciter esse possitis. Sunt enim remota et emitantia
heremi loca, quando muris pristinis ambientibus probantur inclusa.
Quapropter aptum uobis erit elegere exercitatis iam atque
probatissimis illud habitaculum, si prius in corde uestro fuerit
praeparatus ascensus. Legendo enim cognoscitis unum de duobus, quid
aut desiderare aut tolerare possitis. Tantum est ut conuersationis
probitate seruata, qui non ualet sermonibus alios docere, morum
uidelicet instruat sanctitate.

	  1.30 DE ANTIQUARIIS ET COMMEMORATIONE ORTHOGRAPHI

[1.30.01] Ego tamen fateor uotum meum, quod inter uos quaecumque
possunt corporeo labore compleri, antiquariorum mihi studia, si tamen
ueraciter scribant, non immerito forsitan plus placere, quod et mentem
suam relegendo scripturas diuinas salutariter instruunt et domini
praecepta scribendo longe lateque disseminant. Felix intentio,
laudanda sedulitas, manu hominibus praedicare, digitis linguas
aperire, salutem mortalibus tacitum dare, et contra diaboli
subreptiones illicitas calamo atramentoque pugnare. Tot enim uulnera
Satanas accipit, quot antiquarius domini uerba describit. Uno itaque
loco situs, operis sui disseminatione per diuersas prouincias uadit;
in locis sanctis legitur labor ipsius; audiunt populi unde se a praua
uoluntate conuertant, et domino pura men te deseruiaint; operatur
absens de opere suo.  Nequeo dicere uicissitudinem illum de tot bonis
non posse percipere, si tamen non cupiditatis ambitu sed recto studio
talia noscatur efficere. Verba caelestia multiplicat homo, et quadam
significatione contropabili, si fas est dicere, tribus digitis
scribitur quod uirtus sanctae trinitatis effatur. O spectaculum bene
considerantibus gloriosum! Arundine currente uerba caelestia
describuntur ut, unde diabolus caput domini in passione fecit percuti,
inde eius calliditas possit extingui. Accidit etiam laudibus eorum,
quod factum domini aliquo modo uidentur emitari, qui legem suam, licet
figuraliter sit dictum, omnipotentis digiti operatione conscripsit.
Multa sunt quidem quae de tam insigni arte referantur, sed sufficit
eos dici librarios, qui librae domini iustitiaeque deseruiunt.

[1.30.02] Sed ne tanto bono mutatis litteris scriptores uerba uitiosa
permisceant aut ineruditus emendator nesciat errata corrigere,
orthographos antiquos legant, id est, Velium Longum, Curtium
Valerianum, Papirianum, Adamantium Martyrium de V et B, eiusdem de
primis mediis atque ultimis syllabis, eiusdem de B littera trifariam
in nomine posita, et Eutychen de aspiratione, sed et Focam de
differentia generis; quos ego quantos potui studiosa curiositate
collegi.  Et ne quempiam memoratorum codicum obscuritas derelicta
turbaret, quoniam antiquarum declinationum permixtione pro maxima
parte confusi sunt, magno studio laboris incubui, ut in libro
sequestrato atque composito, qui inscribitur de orthographia, ad uos
defloratae regulae peruenirent, et dubietate sublata liberior animus
uiam emendationis incederet. Diomedem quoque et Theoctistum aliqua de
tali arte scripsisse comperimus; qui si inuenti fuerint, uos quoque
eorum deflorata colligite. Forte et alios inuenire possitis, per quos
notitia uestra potius instruatur. Isti tamen qui memorati sunt, si
assiduo studio relegantur, omnem uobis caliginem ignorationis
abscidunt, ut quod hactenus ignoratum est habeatur ex maxima parte
notissimum.

[1.30.03] His etiam addidimus in codicibus cooperiendis doctos
artifices, ut litterarum sacrarum pulchritudinem facies desuper decora
uestiret, exemplum illud dominicae figurationis ex aliqua parte
forsitan imitantes, qui eos quos ad cenam aestimat imitandos in glo
ria caelestis conuiuii stolis nuptialibus operuit. Quibus multiplices
species facturarum in uno codice depictas, ni fallor, decenter
expressimus, ut qualem maluerit studiosus tegumenti formam ipse sibi
possit elegere.

[1.30.04] Parauimus etiam nocturnis uigiliis mechanicas lucernas
conseruatrices illuminantium flammarum, ipsas sibi nutrientes
incendium, quae humano ministerio cessante prolixe custodiant uberrimi
luminis abundantissimam claritatem; ubi olei pinguedo non deficit,
quamuis flammis ardentibus iugiter torreatur.

[1.30.05] Sed nec horarum modulos passi sumus uos ullatenus ignorare,
qui ad magnas utilitates humani generis noscuntur inuenti. Quapropter
horologium uobis unum, quod solis claritas indicet, praeparasse
cognoscor; alterum uero aquatile, quod dic noctuque horarum iugiter
indicat quantitatem, quia frequenter nonnullis diebus solis claritas
abesse cognoscitur, miroque modo in terris aqua peragit, quod solis
flammeus uigor desuper modulatus excurrit. Ita quae natura diuisa
sunt, ars hominum fecit ire concorditer; in quibus fides rerum tanta
ueritate consistit, ut quod ab utrisque geritur per internuntios
aestime s constitutum. Haec ergo procurata sunt, ut milites Christi
certissimis signis ammoniti ad opus exercendum diuinum quasi tubis
clangentibus euocentur.

			   1.31 DE MEDICIS

[1.31.01] Sed et uos alloquor fratres egregios, qui humani corporis
salutem sedula curiositate tractatis, et confugientibus ad loca
sanctorum officia beatae pietatis impenditis, tristes passionibus
alienis, de periclitantibus maesti, susceptorum dolore confixi, et in
alienis calamitatibus merore proprio semper attoniti; ut, sicut artis
uestrae peritia docet, languentibus sincero studio seruiatis, ab illo
mercedem recepturi, a quo possunt pro temporalibus aeterna
retribui. Et ideo discite quidem naturas herbarum com mixtionesque
specierum sollicita mente tractate, sed non ponatis in herbis spem,
non in humanis consiliis sospitatem. Nam quamuis medicina legatur a
domino constituta, ipse tamen sanos efficit, qui uitam sine
dubitatione concedit.  Scriptum est enim Omne quod facitis in uerbo
aut opere, in nomine domini Iesu facite, gratias agentes deo et patri
per ipsum.

[1.31.02] Quod si uobis non fuerit graecarum litterarum nota facundia,
in primis habetis Herbarium Dioscoridis, qui herbas agrorum mirabili
proprietate disseruit atque depinxit. Post haec legite Hippocratem
atque Galienum latina lingua conuersos, id est, Therapeutica Galieni
ad philosophum Glauconem destinata, et anonymum quendam, qui ex
diuersis auctoribus probatur esse collectus. Deinde Caeli Aureli de
medicina et Hippocratis de morbis et curis diuersosque alios medendi
arte compositos, quos uobis in bibliothecae nostrae sinibus reconditos
deo auxiliante dereliqui.

	 1.32 COMMONITIO ABBATIS CONGREGATIONISQUE MONACHORUM

[1.32.01] Quapropter omnes, quos monasterii saepta concludunt, tam
patrum regulas quam praeceptoris proprii iussa seruate, et libenter
quae uobis salubriter imperantur efficite, quia magnae remunerationis
est praemium sine aliquo murmure praeceptis salutaribus oboedire. Vos
autem sanctissimos uiros abbates Calchedonium et Gerontium deprecor ut
sic cuncta disponatis, quatenus gregem uobis creditum praestante
domino ad beatitudinis dona perducere debeatis. Peregrinum igitur ante
omnia suscipite, elemosinam date, nudum uestite, esurienti panem
frangite, quoniam iste uere dicendus est consolatus, qui miseros
consolatur.

[1.32.02] Ipsos autem rusticos, qui ad uestrum monasterium pertinent,
bonis moribus erudite; quos adiectarum pensionum pondere non
grauetis. Scriptum est enim Iugum meum suaue est et onus meum leue
est. Illud uero quod familiare rusticis comprobatur, furta nesciant,
lucos colere prorsus ignorent, uiuant innoxio proposito et
simplicitate felici. Secundus illis ordo conuersationis purissimus
imponatur; frequenter ad monasteria sancta conueniant, ut erubes cant
uestros se dici et non de uestra institutione cognosci. Sciant etiam
deum ubertatem agris eorum dignanter infundere, si eum fideliter
consueuerint inuocare.

[1.32.03] Data est itaque uobis quaedam urbs propria, ciues religiosi,
in qua si concorditer et spiritaliter domino praestante transigitis,
caelestis iam patriae praefiguratione gaudetis. Nolite amare desidiam,
quam domino cognoscitis odiosam. Praesto uobis sunt sanctarum
scripturarum instrumenta dogmatica cum expositoribus suis, qui uere
sunt floriferi campi, caelestis paradisi poma suauia, unde et fideles
animae salubriter imbuantur et linguae uestrae non caduco sed
fructifero nimis instruantur eloquio. Quapropter desideranter
introite mysteria domini ut sequentibus iter indicare possitis, quia
magnae uerecundiae pondus est habere quod legas et ignorare quod
doceas.

[1.32.04] Et ideo futurae beatitudinis memores, uitas patrum,
confessiones fidelium, passiones martyrum legite constanter, quas
inter alia in epistula sancti Hieronymi ad Chromatium et Heliodorum
destinata procul dubio reperitis, quae per totum orbem terrarum floru
ere, ut sancta imitatio uos prouocans ad caelestia regna perducat;
scientes quia non solum in agone sanguinis aut in uirginitate carnis
positae sint coronae, sed et omnes qui iuuante deo uitia sui corporis
uincunt recteque credunt, palmam sanctae remunerationis accipiunt. Sed
quo facilius, sicut dictum est, mortiferas mundi delectationes
noxiaque blandimenta domino praestante uincatis et sitis huius
saeculi, sicut de beatis legitur, transeuntes, ad illud semper primi
psalmi festinate salutare remedium, ut legem domini diebus noctibusque
meditemini.  Tunc non inueniet inimicus proteruus locum, cum totum
Christus occupauerit animum. Nam et pater Hieronymus pulchre complexus
est, dicens:

     Ama scientiam scripturarum, et carnis uitia non amabis.

[1.32.05] Dicite mihi, uiri prudentissimi, quid beatius quam illum
habere propitium, quem iratum non ualemus effugere? Nam si praefectum
uox praeconis enuntiet, si carpentum ipsius strepentibus rotis
transire noscamus, nonne omnes uoluptates cordis abicimus, dum co
nspectus ipsius reuerentiamque metuimus?  Deus intonat per conuexa
caeli, fulgora demonstrat in nubibus, frequenter commouet fundamenta
terrarum, et (proh dolor!) praesentia ipsius non timetur, qui ubique
totus et omnipotens esse cognoscitur. Quapropter ab sentem iudicem non
credamus, et rei ad ipsius tribunalia non uenimus. Qui minus peccat,
gratias agat, quoniam desertus non est a domini misericordia, ut
praeceps laberetur ad uitia; qui plurimum deliquit, incessanter
exoret.  Nemo se ad excusationes perfid as et subdola uota conuertat.
Reos nos fateamur, qui absolute delinquimus. Nihil est stultius quam
illi uelle mentiri, cui nullatenus probatur illudi.  Parata est enim
misericordia, si petatur mente purissima. Nulla est causa deterior
apud pium iudicem, nisi quando subiectus suam neglegit sospitatem.

[1.32.06] Oremus ergo, fratres carissimi, quatenus qui humano generi
tam magna largitus est, ut ouem perditam reportare suis humeris
dignaretur et per incorporationis beneficium rumperet uincula
peccatorum, ut ignaris atque alienatis fidei arcana patefaceret,
baptisma donaret, martyrium concederet, elemosinas fieri suaderet,
sancta quoque nos orationis institutione purgaret, remittere nos
fratribus peccata praeciperet, ut ipse quoque similiter debita nostra
laxaret: ut conuerteremus errantem, quatenus erroris nostri ligamina
soluerentur: ut paenitentiam summo studio quaereremus: ut haberemus
abundantiam caritatis circa deum et proximum nostrum.

[1.32.07] Super haec etiam communicationem corporis et sanguinis sui
clementissimus redemptor indulsit, quatenus pietas creatoris hinc
maxime possit intellegi, cum nos tantis beneficiis, si tamen eum puro
corde quaeramus, fecisset absolui. Addat ipse nunc quoque cumulum
muneribus suis, sensus nostros illuminet, corda nostra purificet, ut
scripturas sanctas mente purissima cognoscere mereamur et mandata
ipsius suffragante nobis eius gratia compleamus.

			     1.33 ORATIO

[1.33.01] Praesta, domine, legentibus prouectum, quaerentibus legem
tuam peccatorum omnium remissionem, ut qui desiderio magno ad lumen
scripturarum tuarum peruenire cupimus, nullis peccatis caligantibus
obscuremur. Attrahe nos ad te uirtute omnipotentiae tuae; non
relinquas sua uoluntate uagari `quos pretioso sanguine redemisti';
imaginem tuam in nobis non sinas obscurari, quae si te praestante
defendatur, semper egregia est. Non diabolo, non nobis liceat tua dona
subuertere, quia totum fragile est, quicquid tibi nititur obuiare.
Audi nos, pie rex, contra peccata nostra, et prius illa a nobis
remoue, antequam nos per ea iuste possis in tua examinatione damnare.

[1.33.02] Quid nobis nostra insidiatur iniquitas? Quid contra nos
delicta confligunt, creaturam tuam euertere cupiunt, quae nulla
substantiae firmitate consistunt? Dicat certe diabolus, cur nos
insaturabili dolore persequitur.  Numquid nos illi consilium dedimus,
ut tibi domino superbus existeret et de beatitudine collata caderet,
cum tantae per te uirtutis insignia possideret?  Sufficiat quod nos in
Adam perculit: quare nos cotidianis deceptionibus impius calumniator
insequitur, et sicut ille a gratia tua per culpam suam cecidit, nos
quoque ut ab eadem separemur exquirit?

[1.33.03] Concede, domine, contra hostem crudelissimum pium tuae
defensionis auxilium, ut sicut ille fragilitatem nostram non desinit
impetere, ita tuis possit uiribus confusus abscedere. Non permittas,
bone rex, in nobis saeuissimum hostem sua uota complere. Qui te
grauiter elegit offendere, quid nos sicut leo rugiens circuit? Quid
deuorare contendit? Semel illi in baptismate sacro renuntiauimus;
semel tibi, domine, credere professi sumus. Tales nos per tuam
defensionem concede seruari, quales nos fieri per aquam
regenerationis, creator altissime, praestitisti. Qui tui esse co
epimus, alium dominum nesciamus. Tua gratia redempti sumus; tua
mandata te donante faciamus. Si nos relinquis, ille nos tergiuersator
inuadit; indefectus atque impudens semper adstitit, lucra sua
computans humanas ruinas. Blanditur ut decipiat; instigat ut
perimat. Maxime per corpus nostrum animas decipit, et ita labilis per
desideria humana diffunditur, ut nulla paene, prouidentia, nullo
prorsus consilio sentiatur. Longum est per cuncta discurrere. Tali
quis possit obsistere, nisi tu, domine, illi decreueris obuiare? Quid
enim de nobis possit facere, qui te in nostro corpore ausus fuit per
subdola machinamenta temptare? Exaudi nos, o custos hominum. Hic nos
ab illo indulgentia tua libera, qui nos trahere nititur ad Gehennam.
Cum illo sortem non habeamus, ut tecum, domine, habere
possimus. Vindica fabricam tuam ab illo qui destruit. Damnari alios
non faciat, qui se ipse damnauit, sed potius ille cum suis pereat, qui
perdere cuncta festinat.

[1.33.04] Heia nunc, carissimi fratres, festinate in scripturis
sanctis proficere, quando me cognoscitis pro doctrinae uestrae copia
adiutorio dominicae gratiae tanta uobis et talia congregasse. Conferte
nunc legentes uicissitudinem rerum, ut pro me iugiter domino
supplicare dignemini, quoniam scriptum est, Orate pro inuicem, ut
saluemini. O inaestimabilis pietas uirtusque creatoris, quando in
commune utile esse promittitur, si pro nobis inuicem pio domino
supplicemus!

-------------------------------------------------------------------------
==2==
			    INSTITUTIONES
			       LIBER II

			    2.0 PRAEFATIO

[2.00.01] Superior liber, domino praestante completus, institutionem
uidelicet diuinarum continet lectionum. Hic triginta tribus titulis
noscitur comprehensus, qui numerus aetati dominicae probatur
accommodus, quando mundo peccatis mortuo aeternam uitam praestitit et
praemia credentibus sine fine concessit. Nunc tempus est ut aliis
septem titulis saecularium lectionum praesentis libri textum
percurrere debeamus; qui tamen calculus, per septimanas sibimet
succedentes in se continue reuolutus, usque ad totius orbis finem
semper extenditur.

[2.00.02] Sciendum est plane quoniam frequenter, quicquid continuum
atque perpetuum scriptura sancta uult intellegi, sub isto numero
comprehendit, sicut dicit Dauid, Septies in die laudem dixi tibi, cum
tamen alibi profiteatur, Benedicam dominum in omni tempore, semper
laus eius in ore meo, et Salomon, Sapientia aedificauit sibi domum,
excidit columnas septem. In Exodo quoque dixit dominus ad Moysen:
Facies lucernas septem, et pones eas ut luceant ex aduerso. Quem
numerum Apocalypsis in diuersis rebus omnino commemorat. Qui tamen
calculus ad illud nos aeternum tempus trahit, quod non potest habere
defectum. Merito ergo ibi semper commemoratur, ubi perpetuum tempus
ostenditur.

[2.00.03] Sic arithmetica disciplina magna laude dotata est, quando et
rerum opifex deus dispositiones suas sub numeri, ponderis et mensurae
quantitate constituit, sicut ait Salomon, Omnia in numero, mensura et
pondere fecisti.  Creatura siquidem dei sic in numero facta
cognoscitur, quando ipse in Euangelio dicit, Vestri autem et capilli
capitis omnes numerati sunt. Item creatura dei constituta est in
mensura, sicut ipse in Euangelio testatur, Quis autem uestrum cogitans
potest adicere ad staturam suam cubitum unum?  Item Esaias propheta
dicit, Qui caelum metitur palmo, et terram tenet clausam manu. Rursus
creatura dei probatur facta sub pondere, sicut ait in Prouerbiis
Salomonis, Et librabat fontes aquarum, et paulo post, Quando
appendebat fundamenta terrae, cum eo eram. Quapropter operae dei
singulares atque magnificae necessaria definitione conclusae sunt, ut,
sicut eum omnia condidisse credimus, ita et quemammodum facta sunt
aliquatenus disceremus.  Unde datur intellegi malas operas diaboli nec
pondere nec mensura nec numero contineri, quoniam quicquid agit
iniquitas, iustitiae semper aduersum est, sicut et tertius decimus
Psalmus meminit, dicens, Contritio et infelicitas in uiis eorum, et
uiam pacis non cognouerunt. Esaias quoque dicit, Dereliquerunt dominum
Sabaoth et ambulauerunt per uias distortas. Re uera mirabilis et summe
sapiens deus, qui omnes creaturas suas singulari moderatione
distinxit, ne aliquid eorum foeda confusio possideret, unde pater
Augustinus in libro quarto de Genesi ad litteram minutissime
disputauit.

[2.00.04] Modo iam secundi uoluminis intremus initia, quae paulo
diligentius audiamus.  Sunt enim etymologiis densa et definitionum
plena tractatibus. In quo libro primum nobis dicendum est de arte
grammatica, quae est uidelicet origo et fundamentum liberalium
litterarum. Liber autem dictus est a libro, id est, arboris cortice
dempto atque liberato, ubi ante inuentionem cartarum antiqui carmina
describebant. Ideoque licentia est nunc et breues libros facere et
prolixiores extendere, quoniam, sicut cortex et uirgulta comp lectitur
et uastas arbores claudit, ita pro rerum qualitate permissum est modum
libris imponere. Scire autem debemus, sicut Varro dicit, utilitatis
alicuius causa omnium artium extitisse principia. Ars uero dicta est,
quod nos suis regulis artet atque con stringat: alii dicunt a Graecis
hoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est, a uirtute, quam
diserti uiri unuscuiusque rei scientiam uocant. Secundo de arte
rethorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in
ciuilibus quaestionibus necessaria nimis et honorabilis
aestimatur. Tertio de logica, quae dialec tica nuncupatur; haec,
quantum magistri saeculares dicunt, disputationibus subtilissimis ac
breuibus uera sequestrat a falsis. Quarto de mathematica, quae
quattuor complectitur disciplinas, id est, arithmeticam, geometricam,
musicam et astronomicam. Mathematic am uero latino sermone doctrinalem
possumus appellare; quo nomine licet omnia doctrinalia dicere possimus
quaecumque docent, haec sibi tamen commune uocabulum propter suam
excellentiam proprie uindicauit, ut poeta dictus intellegitur apud
Graecos Homerus, apud Latinos Vergilius, orator enuntiatus apud
Graecos Demosthenes, apud Latinos Cicero declaratur, quamuis multi et
poetae et oratores in utraque lingua esse doceantur. Mathematica uero
est scientia quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim
quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes uel ab aliis
accidentibus, sola ratiocinatione tractamus.

[2.00.05] Sic totius uoluminis ordo quasi quodam uade promissus
est. Nunc quemammodum pollicita sunt, per diuisiones definitionesque
suas singula domino iuuante reddamus, quia duplex quodammodo discendi
genus est, quando et linealis descriptio imbuit diligenter asp ectum,
et post aurium praeparatus intrat auditus. Nec illud quoque tacebimus,
quibus auctoribus tam graecis quam latinis quae dicimus exposita
claruerunt, ut qui studiose legere uoluerint, quibusdam compendiis
introducti lucidius maiorum dicta percipiant.

			 2.01 DE GRAMMATICA

[2.01.01] Grammatica a litteris nomen accepit, sicut uocabuli ipsius
deriuatus sonus ostendit. Quas primus omnium Cadmus sedecim tantum
legitur inuenisse, eas graecis studiosissimis tradens; reliquas ipsi
uiuacitate animi suppleuerunt.  De quarum positionibus atque
uirtutibus graece Helenus, latine Priscianus subtiliter tractauerunt.
Grammatica uero est peritia pulchre loquendi ex poetis illustribus
auctoribusque collecta; officium eius est sine uitio dictionem
prosalem metricamque componere; finis uero elimatae locutionis uel
scripturae inculpabili placere peritia. Sed quamuis auctores temporum
superiorum de arte grammatica ordine diuerso tractauerint, suisque
saeculis honoris decus habuerint, ut Palemon, Phocas, Probus et
Censorinus, nobis tamen placet in medium Donatum deducere, qui et
pueris specialiter aptus et tyronibus probatur accommodus; cuius
gemina commenta reliquimus, ut, supra quod ipse planus est, fiat
clarior dupliciter explanatus. Sed et sanctum Augustinum propter
simplic itatem fratrum breuiter instruendam aliqua de eodem titulo
scripsisse repperimus, quae uobis lectitanda reliquimus, ne quid
rudibus deesse uideatur, qui ad tantae scientiae culmina praeparantur.

[2.01.02] Donatus igitur in secunda parte ita disceptat: de uoce
articulata, de littera, de syllaba, de pedibus, de accentibus, de
posituris siue distinctionibus, et iterum de partibus orationis viii,
de schematibus, de etymologiis, de ortho graphia. Vox articulata est
aer percussus sensibilis auditu, quantum in ipso est. Littera est pars
minima uocis articulatae.  Syllaba est comprehensio litterarum, uel
unius uocalis enuntiatio, temporum capax. Pes est syllabarum et
temporum certa dinumeratio. Accentus est uitio carens uocis
artificiosa pronuntiatio. Positura siue distinctio est moderatae
pronuntiationis aperta repausatio. Partes autem orationis sunt octo:
nomen, pronomen, uerbum, aduerbium, participium, coniunctio,
praepositio, interiectio. Nomen est pars orationis cum casu, corpus
aut rem proprie communiterue significans: proprie, ut `Roma Tiberis',
communiter ut `urbs flumen'. Pronomen est pars orationis quae pro
nomine posita tantundem paene significat personamque interdum
recipit. Verb um est pars orationis cum tempore et persona sine
casu. Aduerbium est pars orationis quae adiecta uerbo significationem
eius explanat atque implet, ut iam faciam uel non faciam. Participium
est pars orationis dicta quod partem capiat nominis, partem
uerbi. Recipit enim a nomine genera et casus, a uerbo tempora et
significationes, ab utroque numeros et figuras. Coniunctio est pars
orationis adnectens ordinansque sententiam. Praepositio est pars
orationis quae praeposita aliis p artibus orationis significationem
eius aut mutat aut complet aut minuit. Interiectio est pars orationis
significans mentis affectum uoce incondita. Schemata sunt
transformationes sermonum uel sententiarum, ornatus causa polita, quae
ab artigrapho nomine Sacerdote collecta fiunt numero nonaginta et
octo. Ita tamen ut quae a Donato inter uitia posit a sunt, in ipso
numero collecta claudantur. Quod et mihi quoque durum uidetur, uitia
dicere, quae auctorum exemplis et maxime legis diuinae auctoritate
firmantur. Haec grammaticis oratoribusque communia sunt, quae tamen in
utraque parte probabiliter reper iuntur aptata. Addendum est etiam de
etymologiis et orthographia, de quibus nonnullos scripsisse
certissimum est. Etymologia uero est aut uera aut uerisimilis
demonstratio, declarans ex qua origine uerba descendant. Orthographia
est rectitudo scribendi nu llo errore uitiata, quae manum componit et
linguam.

[2.01.03] Haec breuiter de definitionibus tantummodo dicta sufficiant.
Ceterum qui ea uoluerit latius pleniusque cognoscere, cum praefatione
sua codicem legat, quem de grammatica feci arte conscribi, quatenus
diligens lector inuenire possit, quod illi proposito deputatum esse
cognoscit. Nunc ad artis rethoricae diuisiones definitionesque
ueniamus, quae sicut extensa atque copiosa est, ita a multis et
claris scriptoribus tractata dilatatur.

			  2.02. DE RHETORICA

[2.02.01] Rhetorica dicitur *apo tu rhetoreuin*, id est, copia
deductae locutionis, infiuere. Ars autem rhetorica est, sicut magistri
tradunt saecularium litterarum, bene dicendi scientia in ciuilibus
quaestionibus.  Orator igitur est uir bonus dicendi peritus, ut dictum
est, in ciuilibus quaestionbus.  Oratoris autem officium est apposite
dicere ad persuadendum. Finis persuadere dictione, quatenus rerum et
personarum condicio uidetur ammittere, in ciuilibus quaestionbus. Unde
nunc aliqua breuiter assumemus, ut nonnullis partibus indicatis paene
totius a rtis ipsius summam uirtutemque intellegere debeamus. Ciuiles
quaestiones sunt, secundum Fortunatianum, artigraphum nouellum, `quae
in communem animi conceptionem possunt cadere, id est, quas
unusquisque potest intellegere, cum de aequo quaeritur et bono.'

[2.02.02] Partes igitur rhetoricae sunt quinque: inuentio, dispositio,
elocutio, memoria, pronuntiatio. Inuentio est excogitatio rerum
uerarum aut uerisimilium, quae causam probabilem reddunt. Dispositio
est rerum inuentarum in ordinem pulchra distributio. Elocutio est
idoneorum uerborum ad inuentionem accommodata perceptio. Memoria est
rerum et uerborum animi firma perceptio.  Pronuntiatio est ex rerum et
uerborum dignitate uocis et corporis decora moderatio.

[2.02.03] Genera causarum rhetoricae sunt tria principalia:

   demonstratiuum                       deliberatiuum
   /            \                       /           \
in laude  in uituperatione      in suasione     in dissuasione


                         iudiciale
                       /           \
               in accusatione    in praemii acceptione
                et defensione       et negatione

Demonstratiuum genus est cum aliquid demonstramus, in quo est laus et
uituperatio. Deliberatiuum genus est in quo est suasio et dissuasio.
Iudiciale genus est in quo est accusatio et defensio, uel praemii
petitio et negatio.

[2.02.04] Status uero dicitur ea res in qua causa consistit. Fit autem
ex intentione et depulsione. Status causarum aut rationales sunt aut
legales. Rationales secundum generales quaestiones sunt quattuor:

DIAGRAM

Sed, quemammodum ipse se Cicero emendans in libris de oratore dicit,
translatio inter legales accipi debet status, nam et Fortunatianus
ait: Nos `translationem tantummodo legalem accipimus. Cur ita? Quoniam
nulla translatio, id est, per scriptio, potest esse sine lege.'
Legales sunt quinque: scriptum et uoluntas, leges contrariae,
ambiguitas, collectio siue ratiocinatio, definitio legalis.

[2.02.05] Coniecturalis status est cum factum, quod ab alio obicitur,
ab aduersario pernegatur. Definitiuus status est cum id, quod
obicitur, non hoc esse contendimus, sed quid illud sit adhibitis
definitionibus approbamus.  Qualitas est cum qualis res sit quaeritur,
et quia de ui et genere negotii controuersia est, constitutio
generalis uocatur. Cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere
uidetur quem oportet, aut non cum eo quicum oportet, aut non apud
quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat,
translatiua dicitur constitutio, quod actio translationis et
commmutationis indigere uidetur. Iuridicialis est in qua aequi et
recti natura et praemii aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est in
qua quid iuris ex ciuili more et aequitate sit consideratur. Absoluta
est quae ipsa in se continet iuris et iniuriae quaestionem.
Assumptiua est quae ipsa ex se nihil dat firmi ad recusationem, foris
autem aliquid defensionis assumit. Concessio est cum reus non id quod
factum es t defendit, sed ut ignoscatur postulat, quod nos ad
paenitentes probauimus pertinere. Remotio criminis est cum id crimen,
quod infertur, ab se et ab sua culpa, ui et potestate in alium reus
demouere conatur. Relatio criminis est cum ideo iure factum dicitur,
quod aliquis ante iniuria lacessitus sit. Comparatio est cum aliud
aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut
fieret, illud quod arguitur dicitur esse commissum. Purgatio est cum
factum quidem conceditur, sed culpa remouetur. Haec partes habet tres:
imprudentiam, casum, necessitatem.  Deprecatio est cum et peccasse et
consulto peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat,
quod genus perraro potest accidere.

[2.02.06] Scriptum et uoluntas est, quando uerba ipsa uidentur cum
sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando
inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est,
cum id quod scriptum est duas aut plures res significare
uidetur. Collectio est, quae ratiocinatio nuncupatur, quando ex eo
quod scriptum est aliud quoque quod non scriptum est inuenitur.
Definitio legalis est, cum uis uerbi quasi in definitiua constitutione
in qua posita sit quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a
quibusdam certius xviii connumerati sunt. Ceterum secundum rhetoricos
Tullii xviiii reperiuntur, propterea quia translationem inter
rationales principaliter affixit status. Unde se ipse etiam Cicero,
sicut superius dictum est, reprehendens translationem legalibus
statubus applicauit.

[2.02.07] Omnis controuersia, sicut ait Cicero, aut simplex est aut
iuncta, et si iuncta erit, considerandum est utrum ex pluribus
quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua comparatione. Simplex est quae
absolutam continet unam quaestionem, hoc modo: `Corinthiis bellum
indicamus an non?' Iuncta est ex pluribus quaestionibus, in qua plura
quaeruntur, hoc pacto: utrum Carthago diruatur, an Carthaginensibus
reddatur, an eo colonia deducatur. Ex comparatione utrum potius aut
quid potissimum quaeritur, ad hunc modum: utrum exercitus in
Macedoniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an
teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sint.

[2.02.08] Genera causarum sunt quinque: honestum, ammirabile, humile,
anceps, obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione
nostra fauet auditoris animus. Ammirabile, a quo est alienatus animus
eorum qui audituri sunt. Humile est quod negleditur ab auditore, et
non magnopere attendendum uidetur. Anceps est in quo aut iudicatio
dubia est, aut causa et honestatis et turpitudinis particeps, ut
beniuolentiam pariat et offensionem. Obscurum in quo aut tardi
auditores sunt, a ut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa
cernitur implicata.

[2.02.09] Partes orationis rhetoricae sunt sex: exordium, narratio,
partitio, confirmatio, reprehensio, conclusio. Exordium est oratio
animum auditoris idonee comparans ad reliquam dictionem. Naratio est
rerum gestarum aut ut gestarum expositio. Partitio est quae, si recte
habita fuerit, illustrem et perspicuam totam efficit orationem.
Confirmatio est per quam argumentando nostrae causae fidem et
auctoritatem et firmamentum adiungit oratio.  Reprehensio est per quam
argumentando aduersariorum confirmario diluitur aut
eleuatur. Conclusio est exitus et determinatio totius orationis, ubi
interdum et epilogorum allegatio flebilis adhibetur.

[2.02.10] Haec licet Cicero, latinae eloquentiae lumen eximium, per
uaria uolumina copiose nimis et diligenter effuderit, et in arte
rhetorica duobus libris uideatur amplexus, quorum commenta a Mario
Victorino composita in bibliotheca mea uobis reliquisse cognoscor:
Quintilianus tamen, doctor egregius, qui post fluuios Tullianos
singulariter ualuit implere quae docuit, uirum bonum dicendi peritum a
prima aetate suscipiens, per cunctas artes ac disciplinas nobilium
litterarum erudiendum esse monstrauit, quem merito ad defendendum
totius ciuitatis uota requirerent. Libros autem duos Ciceronis de arte
rhetorica et Quintiliani duodecim Institutionum iudicauimus esse
iungendos, ut nec codicis excresceret magnitudo et utrique, dum
necessarii fuerint, parati semper occurrant. Fortunatianum uero,
doctorem nouellum, qui tribus uoluminibus de hac re subtiliter minute
que tractauit, in pugillari codice apte forsitan congruenterque
redegimus, ut et fastidium lectori tollat et quae sunt necessaria
competenter insinuet. Hunc legat qui breuitatis amator est. Nam cum
opus suum in multos libros non tetenderit, plurima tamen acutissima
ratiocinatione disseruit. Quos codices cum praefatione sua in uno
corpore reperieris esse collectos.

[2.02.11] Rhetorica argumentatio ita tractatur:

DIAGRAM

Argumentatio dicta est quasi argutae mentis oratio. Argumentatio est
enim oratio ipsa, qua inuentum probabile exsequimur argumentum.
Inductio est oratio quae rebus non dubiis captat assensionem eius cum
quo instituta est, siue inter philosophos siue inter rhetores siue
inter sermocinantes.  Propositio inductionis est quae similitudines
concedendae rei necessario unius inducit aut plurium. Illatio
inductionis est, quae et assumptio dicitur, quae rem de qua
contenditur, et cuius causa similitudines habitae sunt, introducit.
Conclusio inductionis est quae aut concessionem illationis confirmat,
aut quid ex ea conficiatur ostendit.

[2.02.12] Ratiocinatio est oratio, qua id de quo est quaestio
comprobamus. Enthymema igitur est quod latine interpretatur mentis
conceptio, quam imperfectum syllogismum solent artigraphi
nuncupare. Nam in duabus partibus haec argumenti forma consistit,
quando id qu od ad fidem pertinet faciendam utitur, syllogismorum lege
praeterita, ut est illud: `Si tempestas uitanda est, non est igitur
nauigandum.' Ex sola enim propositione et conclusione constat esse
perfectum, unde magis oratoribus quam dialecticis conu enire iudicatum
est. De dialecticis autem syllogismis suo loco dicemus.

[2.02.13] Conuincibile est quod euidenti ratione conuincit, sicut
fecit Cicero pro Milone, `Eius igitur mortis sedetis ultores, cuius
uitam si putetis per uos restitui posse, nolitis. Ostentabile est quod
certa rei demonstratione constringit, sicut Cicero in Catilinam, `Hic
ta men uiuit. Viuit? Immo etiam in senatum uenit.' Sententiale est
quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium, `Obsequium amicos,
ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli
comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Phil ippicis,
`Te miror, Antoni, quorum exempla imitaris, eorum exitus non
pertimescere.' Collectiuum est cum in unum quae argumentata sunt
colliguntur, sicut ait Cicero pro Milone, `Quem igitur cum gratia
noluit, hunc uoluit cum aliquorum querella, qu em iure, quem loco,
quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo
capitis non dubitauit occidere?'

[2.02.14] Praeterea secundum Victorinum enthymematis est altera
definitio. Ex sola propositione, sicut iam dictum est, ita constat
enthymema ut est illud: `Si tempestas uitanda est, non est nauigatio
requirenda.' Ex sola assumptione, ut est illud, `Sunt autem qui mundum
dicant sine diuina amministratione discurrere', ex sola conclusione,
ut est illud, `Vera est igitur diuina sententia.' Ex propositione et
assumptione, ut est illud, `Si inimicus est, occidit, inimicus autem
est', et quia illi deest conclusio, enthymema uocatur.

[2.02.15] Sequitur epichirema. Epichirema est, quod superius diximus,
descendens de ratiocinatione latior exsecutio rhetorici syllogismi,
latitudine distans et productione sermonis a dialecticis syllogismis,
propter quod rhetoribus datur. Tripertitus epichirematicus
syllogismus est qui constat membris tribus, id est, propositione,
assumptione, conclusione. Quadripertitus est qui constat ex membris
quattuor, propositione, assumptione et una propositionis siue
assumptionis conuncta probatione, et conclusione. Quinque pertitus est
itaque qui constat ex membris quinque, id est, propositione et eius
probatione, assumptione eiusque probatione, et conclusione. Hunc
Cicero ita facit in arte rhetorica: `Si deliberatio et demonstratio
genera sunt causarum, non possunt recte partes alicuius generis
causae putari. Eadem enim res alii genus, alii pars esse potest, eidem
genus et pars non potest' uel caetera, quousque syllogismi huius
membra claudantur. Sed uidero quantum aliis partibus lector suum
exercere possit ingenium.

[2.02.16] Memoratus autem Fortunatianus in tertio libro meminit de
oratoris memoria, de pronuntiatione et uoce, unde tamen monachus cum
aliqua utilitate discedit, quando ad suas partes non improbe uidetur
attrahere, quod illi ad exercendas controuersias utiliter aptauerunt.
Memoriam siquidem lectionis diuinae recognita cautela seruabit, cum in
supradicto libro eius uim qualitatemque cognouerit. Artem uero
pronuntiationis in diuinae legi effatione concipiet. Vocis autem
diligentiam in psalmodiae cantatione custodit. Sic instructus in opere
sancto redditur, quamuis aliquantulum libris saecularibus occupetur.

[2.02.17] Nunc ad logicam, quae et dialectica dicitur, sequenti ordine
ueniamus. Quam quidam disciplinam, quidam artem appellare maluerunt,
dicentes, quando apodicticis, id est, ueris disputationibus aliquid
disserit, disciplina debeat nuncupari. Quando autem quid uerisimile
atque opinabile tractat, nomen artis accipiat. Ita utrumque uocabulum
argumentationis suae qualitate promeretur. Nam et pater Augustinus,
hac credo ratione commonitus, grammaticam atque rhetoricam disciplinae
nomine uocitauit, Varronem secutus.  Felix etiam Capella operi suo de
septem disciplinis titulum dedit.  Disciplina enim dicta est, quia
discitur plena, quae merito tali nomine nuncupatur, quoniam
incommutabilis illis semper regula ueritatis obsequitur.

			 2.03 DE DIALECTICA

[2.03.01] Dialecticam primi philosophi in suis quidem dictionibus
habuerunt, non tamen ad artis redigere peritiam. Post quos
Aristoteles, ut fuit disciplinarum omnium diligens explanator, ad
quasdam regulas doctrinae huius argumenta perduxit, quae prius sub
certis praeceptionibus non fuerunt. Is libros faciens exquisitos
Graecorum scholam multiplici laude decorauit, quem nostri non
perferentes diutius alienum, translatum expositumque Romanae
eloquentiae contulerunt.

[2.03.02] Dialecticam uero et rhetoricam Varro in nouem Disciplinarum
libris tali similitudine definiuit: `Dialectica et rhetorica est quod
in manu hominis pugnus astrictus et palma distensa,' illa breui
oratione arguenta concludens, ista facundiae campos copio so sermone
discurrens, illi uerba contrahens, ista distendens. Dialectica
siquidem ad disserendas res acutior, rhetorica ad illa quae nititur
docenda facundior. Illa ad scholas nonnunquam uenit, ista iugiter
procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos, haec frequenter
et populos.

[2.03.03] Sed priusquam de syllogismis dicamus, ubi totius dialecticae
utilitas et uirtus ostenditur, oportet de eius initiis quasi quibusdam
elementis pauca disserere, ut sicut est a maioribus distinctus ordo,
ita et nostrae dispositionis currat intentio. Consuetudo itaque est
doctoribus philosophiae, antequam ad Isagogem ueniant exponendam,
diuisionem philosophiae paucis attingere, quam nos quoque seruantes
praesenti tempore non immerito credimus intimandam.

[2.03.04] Philosophia diuiditur:

DIAGRAM

[2.03.05] Philosophia est diuinarum humanarumque rerum, in quantum
homini possibile est, probabilis scientia. Aliter, philosophia est ars
artium et disciplina disciplinarum. Rursus, philosophia est meditatio
mortis, quod magis conuenit Christianis qui, saeculi ambi tione
calcata, conuersatione disciplinabili similitudine futurae patriae
uiuunt, sicut dicit Apostolus, In carne enim ambulantes, non secundum
carnem militamus, et alibi, Conuersatio nostra in caelis est.

[2.03.06] Inspectiua dicitur, qua supergressi uisibilia de diuinis
aliquid et caelestibus contemplamur, eaque mente solummodo contuemur,
quoniam corporeum supergrediuntur aspectum. Naturalis dicitur, ubi
unuscuiusque rei natura discutitur, qua nihil generatur inuit a, sed
unumquodque his usibus deputatur, in quibus a creatore definitum est,
nisi forte cum uoluntate dei aliquod miraculum prouenire
monstretur. Doctrinalis dicitur scientia quae abstractam considerat
quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a
materia separantes uel ab aliis accidentibus, ut est par, impar uel
alia huiuscemodi, in sola ratiocinatione tractamus. Diuinalis dicitur,
quando aut ineffabilem naturam dei aut spiritales creaturas ex aliqua
parte profundissima qualitate diss erimus. Arithmetica est disciplina
quantitatis numerabilis secundum se. Musica est disciplina quae de
numeris loquitur, qui ad aliquid sunt his qui inueniuntur in
sonis. Geometrica est disciplina magnitudinis immobilis et form
arum. Astronomia est disciplina cursus caelestium siderum, quae
figuras contemplatur omnes et habitudines stellarum circa se et circa
terram indagabili ratione percurrit.

[2.03.07] Actualis dicitur, quae res praepositas operationibus suis
explicare contendit. Moralis dicitur, per quam mos uiuendi honestus
appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur.
Dispensatiua dicitur domesticarum rerum sapienter ordo dispositus.
Ciuilis dicitur, per quam totius ciuitatis amministratur utilitas.

[2.03.08] Philosophiae diuisionibus definitionibusque tractatis, in
quibus generaliter omnia continentur, nunc ad Porphyrii librum qui
Isagoges scribitur accedamus. Isagoges Porphyrii tractat de partibus
quinque: de genere, de specie, de differentia, de proprio, de
accidenti. Genus est ad species pertinens, quod de differentibus
specie in eo quod quid sit praedicatur, ut animal; per singulas enim
species, id est, hominis, bouis, equi et caeterorum, genus animal
praedicatur atque significatur. Species est, quod de pluribus et
differentibus numero in eo quod quid sit praedicatur; nam de Socrate,
Platone et Cicerone homo praedicatur. Differentia est, quod de
pluribus et differentibus specie in eo qu od quale sit praedicatur,
sicut rationale et mortale in eo homine praedicatur. Proprium est,
quod unaquaeque species uel persona certo additamento insignitur et ab
omni communione separatur, ut risibile de homine, hinnibile de
equo. Accidens est, quod acc edit et recedit praeter subiecti
corruptionem, uel ea quae sic accedunt ut penitus non recedant. Haec
qui plenius nosse desiderat, introductionem legat Porphyrii, qui licet
ad utilitatem alieni operis se dicat scribere, non tamen sine propria
laude uisus est talia dicta formasse.

[2.03.09] Sequuntur Aristotelis categoriae siue praedicamenta, quibus
mirum in modum per uarias significantias omnis conclusus est sermo,
quorum organa siue instrumenta sunt tria. Organa uel instrumenta
categoriarum siue praedicamentorum sunt tria: aequiuoca, uniuoca,
denominatiua.  Aequiuoca dicuntur quorum nomen solum commune est,
secundum nomen uero substantiae ratio diuersa, ut animal homo et quod
pingitur. Uniuoca dicuntur quorum et nomen commune est, et secundum
nomen discrepare eadem substan tiae ratio non probatur, ut animal homo
atque bos. Denominatiua, id est, deriuatiua, dicuntur quaecumque ab
aliquo sola differentia casus secundum nomen habent appellationem, ut
a grammatica grammaticus et a fortitudine fortis.

[2.03.10] Aristotelis categoriae uel praedicamenta sunt decem:
substantia, quantitas, ad aliquid, qualitas, facere, pati, situs,
quando, ubi, habere. Substantia est, quae proprie et principaliter et
maxime dicitur, quae neque de subiecto praedicatur neque in subiecto
est, ut aliqui homo uel aliqui equus. Secundae a utem substantiae
dicuntur in quibus speciebus illae, quae principaliter substantiae
primo dictae sunt, insunt atque clauduntur, ut in homine Cicero.  Quan
titas aut discreta est, et habet partes ab alterutro discretas nec
communicantes secundum aliquem communem terminum, uelut numerus et
sermo qui profertur; aut continua est, et habet partes quae secundum
aliquem communem terminum adinuicem conectuntur, uel ut linea,
superficies, corpus, locus, motus, tempus. Ad aliquid uero sunt,
quaecumque hoc ipsum, quod sunt, aliorum esse dicuntur, uelut maius,
duplum, habitus, dispositio, scientia, sensus, positio. Qualitas est
secundum quam aliqui quales dicimur, ut bonus, malus. Facere est ut
secare uel urere, id est, aliquid operari. Pati est ut secari uel
uri. Situs est ut stat, sedet, iacet. Quando est ut hesterno uel
cras. Ubi est ut in Asia, in Europa, in Lybia. Habere est ut calciatum
uel armatum esse. Hoc opus Aristotelis intente legendum est, quando,
sicut dictum est, quicquid homo loquitur inter decem ista
praedicamenta ineuitabiliter inuenitur. Proficit etiam ad libros
intellegendos, qui siue rhetoribus siue diale cticis applicantur.

[2.03.11] Sequitur liber Perihermenias, suptilissimus nimis et per
uarias formas iterationesque cautissimus, de quo dictum est:
`Aristoteles, quando Perihermenias scriptitabat, calamum in mente
tingebat.' In Perihermenias uero, id est, de interpretatione,
supradictus philosophus de his tractat: de nomine, de uerbo, de
oratione, de enuntiatione, de affirmatione, de negatione, de
contradictione. Nomen est uox significatiua secundum placitum sine
tempore, cuius nulla pars est significatiua separata, ut Socrates.
Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra
significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut
cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid
separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio
est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates
est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo,
ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non
est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut
Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec omnia per librum supra
memoratum minutissime diuisa et subdiuisa tractantur. Quarum rerum
definitiones nos breuiter intimasse sufficiat, quando in ipso
competens explanatio reperitur, maxime cum eum sex libris a Boethio,
uiro magnifico, constat expositum, qui uobis inter alios codices est
relictus.

[2.03.12] Nunc ad syllogisticas species formulasque ueniamus, in
quibus nobilium philosophorum iugiter exercetur ingenium. Formulae
categoricorum, id est, praedicatiuorum, syllogismorum sunt tres: in
prima formula modi nouem, in secunda formula modi quattuor, in tertia
modi sex. Modi formulae primae sunt octo: Primus modus est qui
conducit, id est, qui colligit, ex uniuersalibus dedicatiuis
dedicatiuum uni uersale directim, ut `Omne iustum honestum: omne
honestum bonum: omne igitur iustum bonum.'  Secundus modus est qui
conducit ex uniuersalibus dedicatiua et abdicatiua abdicatiuum
uniuersale directim, ut `Omne iustum honestum: nullum honestum
turpe: nullum igitur iustum turpe.' Tertius modus est qui conducit ex
dedicatiuis particulari et uniuersali dedicatiuum particulare
directim, ut `Quoddam iustum honestum: omne honestum utile: quoddam
igitur iustum utile.'  Quartus modus est qui conducit ex particulari
dedicatiua et uiuersali abdicatiua abdicatiuum particulare directim,
ut `Quoddam iustum honestum: nullum honestum turpe: quoddam igitur
iustum non est turpe.' Quintus modus est qui conducit ex uniuersalibus
dedicatiuis particulare dedicatiuum per reflexionem, ut `Omne iustum
honestum: omne honestum bonum: quoddam igitur bonum iustum.' Sextus
modus est qui conducit ex uniuersali dedicatiua et uniuersali
abdicatiua abdicatiuum uniuersale per reflexionem, ut `Omne iustum
honestum: nullum honestum turpe: nullum igitur turpe iustum.'
Septimus modus est qui conducit ex dedicatiuis particulari et
uniuersali dedicatiuum particulare per reflexionem, ut `Quoddam iustum
honestum: omne honestum utile: quoddam igitur utile iustum.' Octauus
modus est qui conducit ex uniuersalibus abdicatiua et dedicatiua
particulare abdicatiuum per reflexionem, uelut `Nullum turpe honestum:
omne honestum iustum: quoddam igitur iustum non est turpe.' Nonus
modus est qui conducit ex uniuersali abdicatiua et particulari
dedicatiua abdicatiuum particulare per reflexionem, uelut `Nullum
turpe honestum: quoddam honestum iustum: quoddam igitur iustum non est
turpe.' Modi formulae secundae quattuor. Primus modus est qui conducit
ex uniuersalibus dedicatiua et abdicatiua abdicatiuum uniuersale
directim, uelut `Omne iustum honestum: nullum turpe honestum: nullum
igitur turpe iustum.' Secundus modus est qui conducit ex uniuersalibus
abdicatiua et dedic atiua abdicatiuum uniuersale directim, uelut
`Nullum turpe honestum: omne iustum honestum: nullum igitur turpe
iustum.' Tertius modus est qui conducit ex particulari dedicatiua et
uniuersali abdicatiua abdicatiuum particulare directim, uelut `Quoddam
iust um honestum: nullum turpe honestum: quoddam igitur iustum non est
turpe.' Quartus modus est qui conducit ex particulari abdicatiua et
uniuersali dedicatiua abdicatiuum particulare directim, ut `Quoddam
iustum non est turpe: omne malum turpe: quoddam igitur iustum non est
malum.' Modi formulae tertiae sex. Primus modus est qui conducit ex
dedicatiuis uniuersalibus dedicatiuum particulare tam directim quam
reflexim, ut `Omne iustum honestum: omne honestum iustum: omne iustum
bonum: quoddam igitur honestum bonum, uel quoddam bonum honestum.'
Secundus modus est qui conducit ex dedicatiuis particulari et
uniuersali dedicatiuum particulare directim, ut `Quoddam iustum
honestum: omne iustum bonum: quoddam igitur honestum bonum.' Tertius
modus est qui conducit ex dedicatiuis uniue rsali et particulari
dedicatiuum particulare directim, ut `Omne iustum honestum: quoddam
iustum bonum: quoddam igitur honestum bonum.' Quartus modus est qui
conducit ex uniuersalibus dedicatiua et abdicatiua abdicatiuum
particulare directim, ut `O mne iustum honestum: nullum iustum malum:
quoddam igitur honestum non est malum.' Quintus modus est qui conducit
ex dedicatiua particulari et abdicatiua uniuersali abdicatiuum
particulare directim, ut `Quoddam iustum honestum: nullum iustum
malum: quoddam igitur honestum non est malum.' Sextus modus est qui
conducit ex dedicatiua uniuersali et abdicatiua particulari
abdicatiuum particulare directim, ut `Omne iustum honestum. Quoddam
iustum non est malum. Quoddam igitur honestum non est malum.'  Has
formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum
legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt
tractata cognoscit. Nec fastidium nobis uerba repetita congeminent.
Distincta enim atque considerata ad magnas in tellegentiae uias
praestante domino nos utiliter introducunt. Nunc ad hypotheticos
syllogismos ordine currente ueniamus.

[2.03.13] Modi syllogismorum hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua
coniunctione, sunt septem. Primus modus est: `Si dies est, lucet: est
autem dies: lucet igitur.' Secundus modus est: `Si dies est, lucet:
non lucet: non est igitur dies.' Tertius modus est ita: `Non et dies
est et non lucet: atqui dies est: lucet igitur.' Quartus modus est
ita: `Aut dies est aut nox: at qui dies est: nox igitur non est.'
Quintus modus est ita: `Aut dies est aut nox: atqui nox non est: dies
gitur est.' Sextus modus est ita: `Non et dies est et non lucet: dies
autem est: nox igitur non est.' Septimus modus est ita: `Non et dies
est et nox: atqui nox non est: dies igitur est.' Modos autem
hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, legat
librum Marii Victorini qui inscribitur de syllogismis hypotheticis.
Sciendum quoque quoniam Tullius Marcellus Carthaginiensis de
categoricis et hypotheticis syllogismis, quod a diuersis philosophis
latissime dictum est, septem libris cautet suptiliterque tractauit,
ita ut primo libro de regula, ut ipse dicit, collegentiarum artis
dialecticae disputaret, et quod ab Aristotele de categoricis
syllogismis multis libris editum est, ab isto secundo et tertio libro
breuiter expleretur. Quod autem de hypotheticis syllogismis ab Stoicis
innumeris uoluminibus tractatum est, ab isto quarto et quinto libro
colligeretur. In sexto uero de mixtis syllogismis, in septimo autem de
compositis disputauit. Quem codicem uobis legendum reliqui.

[2.03.14] Hinc ad pulcherrimas definitionum species accedamus, quae
tanta digntate praecellunt, ut possint dici orationum apertae
manifestationes et quaedam indicia dictionum. Definitio uero
definitionum est oratio breuis uniuscuiusque rei naturam a communione
diuisam propria significatione concludens. Haec multis modis
praeceptisque conficitur. Diuisio definitionum:  usiodes, id est,
substantialis; ennoëmatice, id est, notio; poeodes, id est,
qualitatiua; hypographice, id est, descriptio; cata antilexin, id est,
aduerbium; cata diaphoran, id est, per differentiam; cata metaphoran,
id est, per translationem; cat' apheresin tu enantiu, id est, per
priuationem contrarii; cata typosin, id est, per quandam
imaginationem; os typos, id est, ueluti; cata ellipes olocleru
omogenus, id est, per indigentiam pleni ex eodem genere; cata epenon,
id est, per laudem; cata analogian, id est, iuxta rationem; cata to 
pros ti , id est, ad aliquid; cata etiologian, id est, rei rationem.
Definitionum prima est usiodes, id est, substantialis, quae proprie et
uere dicitur definitio, ut est: `Homo animal rationale mortale sensus
disciplinaeque capax.' Haec enim defintio per species et differentias
descendens uenit ad proprium, et designat plenissime quid sit
homo. Secunda est species definitionis, quae graece ennoëmatice
dicitur, latine enuntiatio nuncupatur, quam notionem communi non
proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: `Homo
est quod rationi conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis.'
Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in
notitiam deuocato. In ista enim et in reliquis notio rei profertur non
substantialis, ut in illa primaria explicatione declaratur, et quia
illa substantialis est, definitionum omnium optinet
principatum. Tertia species definitionis est, quae gra ece pyoedes
dicitur, latine qualitatiua. Haec dicendo quid quale sit, id quod sit
euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: `Homo est qui ingenio
ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat
eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemni t.' His enim
qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species
definitionis est, quae graece hypographice, latine descriptionalis
nuncupatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem quae
quid sit descriptione declarat, ut si luxuriosum uolumus definire,
dicimus: `Luxuriosus est uictus non necessarii et sumptuosi et onerosi
appetens, in deliciis aff luens, in libidine promptus.' Haec et talia
definiunt luxuriosum, quae species definitionis oratoribus magis apta
est quam dialecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis
rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam graec
e cata antilexin, latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius
re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo
quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut:
`Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut
populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est,
quam Graeci cata diaphoran, nos per differentiam dicimus; id est, cum
quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia
quid uterque sit definitur, id est, `Rex est modestus et temperans,
tyrannus uero impius et immitis.' Septima est species definitionis,
quam Gr aeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut
Cicero in topicis, `Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uarie tractari
potest. Modo enim ut moueat, sicut illud, `Caput est arx corporis,'
modo ut uituperet, ut illud, `Diuitiae sunt breuis uitae longum
uiaticum', modo ut laudet: `Adulescentia est flos aetatis.' Octaua
species definitionis est, quam Graeci cata apheresin tu enantiu,
Latini per priuantiam contrarii eius quod definitur dicunt, ut, `Bonum
est, quod malum non est; iustum est, quod iniustum non est,' et his
similia; quod se ita naturaliter ligat, ut necessariam cognitionem
sibi unius comprehensione conectat. Hoc autem ge nere definitionis uti
debemus cum contrarium notum est, nam certa ex incertis nemo
probat. Sub qua specie sunt hae definitiones: `Substantia est, quod
neque qualitas est neque quantitas neque aliqua accidentia.' Quo
genere definitionis deus definiri potes t. Etenim cum quid sit deus
nullo modo comprehendere ualeamus, sublatio omnium existentium, quae
Graeci onta appellant, cognitionem dei nobis circumcisa et ablata
notarum rerum cognitione supponet, ut si dicamus, `Deus est, quod
neque corpus est neque ullum elementum neque animal neque mens neque
sensus neque intellectus neque aliquid quod ex his capi potest'. H is
enim ac talibus sublatis, quid sit deus poterit definiri. Nona species
definitionis est, quam Graeci cata typosin, Latini per quandam
imaginationem dicunt, ut: `Aeneas est Veneris et Anchisae filius.'
Haec semper in indiuiduis uersatur, quae Graeci atoma appellant. Item
accidit in eo genere dictionis, ubi aliquid pudor aut metus est
nominare, ut Cicero, `Cum me uidelicet sicarii illi describant.'
Decima species definitionis est, quam Graeci os typos, Latini ueluti
diximus appellant, ut si quaeratur quid sit animal, respondeatur
`homo'. Non enim manifeste dicitur animal solum esse hominem, cum sint
alia innumerabilia, sed cum dicitur `homo', ueluti ipsum hominem
animal designat, cum tamen huic nomini multa subiaceant. Rem enim
quaesitam praedictum declarauit exemplum.  Hoc est autem proprium
definitionis quid sit illud quod quaeritur declarare.  Undecima est
species definitionis, quam Graeci cata ellipes olocleru h  o 
mogenus, Latini per indigentiam pleni ex eodem genere uocant, ut si
quaeratur quid sit quadrans respondeatur; `cui dodrans deest, ut sit
assis.'  Duodecima species est definitionis, quam Graeci cata epenon,
Latini per laudem dicunt, ut Tullius pro Cluentio: `Lex est mens et
animus et consilium et sententia ciuitatis', et aliter `Pax est
tranquilla libertas.' Fit et per uituperationem quam Graeci psogon
uocant: `Seruitus est postremum malorum omnium, non modo bello sed
morte quoque repellenda.' Tertia decima species est definitionis,
quam Graeci cata analogian, Latini iuxta rationem dicunt.  Sed hoc
contingit cum maioris rei nomine res definitur inferior, ut est illud,
`Homo minor mundus.' Cicero hac definitione sic usus est, `Edictum
legem annuam dicunt esse.' Quarta decima est species definitionis,
quam Graeci cata ton pros ti, Latini ad aliquid uocant, ut est illud,
`Pater est cui est filius, dominus est cui est seruus' et Cicero in
Rhetoricis: `Genus est quod plures partes amplectitur,' item `Pars est
quod subest generi.'  Quinta decima est species definitionis, quam
Graeci cata etiologian, Latini rei rationem uocant, ut: `Dies est sol
supra terras, nox est sol sub terris.' Scire autem debemus praedictas
species defintionum topicis merito esse sociatas, quoniam inter
quaedam argumenta sunt positae et nonnullis locis commemorantur in
topicis. Nunc ad topica ueniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes
sensuum, et origines dictionum.

[2.03.15] Diuisio topicorum, siue locorum ex quibus argumenta
ducuntur: alia in eo ipso de quo agitur haerent, nonnulla dicuntur
affecta quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur, alia
assumuntur extrinsecus. Argumenta quae de eo ipso de quo agitur
haerent: a toto, a partibus, a nota. Argumentum a toto est, cum
definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero, `Gloria
est laus recte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A
partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat fact um, aut
factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis
argumentum aliquod elicitur, ut Cicero, `Consulem, consulem, inquam,
quaerebam, quem in isto maiali inuenire non poteram.' Effecta
argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur: a
coniugata, a genere, a forma generis, a similitudine, a differentia,
ex contrario, ab adiunctis, ab antecedentibus, a consequentibus, a
repugnantibus, a causis, ab effectibus, a comparatione, quae fit a
maiore ad minus, a minore ad maius, a pari ad parem. A coniugatis
argumentum est, cum declinatur a nomine et fit uerbum, ut Cicero
Verrem dicit `euerrisse' prouinciam, uel nomen a uerbo, cum
latrocinari dicitur latro, nomen a nomine Terentius: `Inceptio est
amentium, haut amantium'. Dummodo dis tet unius appellationis
postremitas in alia uocis declinatione formata. A genere argumentum
est, cum de eodem genere sententia ducitur, ut Vergilius: `Varium et
mutabile semper femina.' Ab specie argumentum est, cum generali
quaestioni fidem species facit: `At non sic Phrygius penetrat
Lacedaemona pastor.' A simili argumentum est, quando rebus aliquibus
similia proferuntur, ut Vergilus: `Suggere tela mihi: non ullum
dextera frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium
Iliacis campis.' A differentia argumentum est, quando per differentiam
aliqua separantur.  Vergilius: `Non Diomedis equos nec currum cernis
Achillis.' A contrariis argumen tum dicitur, quando res discrepantes
sibimet opponuntur. Vergilius: `Mortaline manu factae immortale
carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustret Aeneas?' A
consequentibus arumentum est, quando positam rem aliquid
ineuitabiliter consequitur. Ve rgilius: `Non ea uis animo, nec tanta
superbia uictis.' Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex
his quae prius gesta sunt comprobantur. Cicero pro Milone: `Cum non
dubitauerit aperire quid cogitauerit, uos potestis dubitare quid
fecerit?' A repugnantibus argumentum est quando illud, quod obicitur,
aliqua contrarietate destruitur, ut Cicero: `Is igitur non modo tali
periculo liberatus, sed honore amplissimo ditatus, domi te interficere
uoluisset.' A coniugatis argume ntum est cum contropabiliter
ostenditur, quid sit ex re quaque uenturum: `Nos si pellant, nihil
affore credunt, quin omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant.' A
causis argumentum est, quando consuetudine communi res quaeque
tractatur. Terentius: `Ego nonnihil ueritus sum dudum abs te, Daue, ne
faceres quod uulgus seruorum solet, dolis ut me deluderes.'  Ab
effectis argumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid
approbatur, ut Vergilius: `Degeneres animos timor arguit.' A
comparatione argumentum est, quando per collationem personarum siue
causarum sententiae ratio sub imputatione formatur. Vergilius: `Tu
potes Aenean manibus subducere Graium; nos aliquid contra Rutulos
iuuisse nefandum est?'

[2.03.16] Argumenta ducuntur extrinsecus quae Graeci atechnos, id est,
artis expertes, uocant, ut est testimonium. Testimonium uero constat:
ex persona, ex naturae auctoritate, ex temporis auctoritate quae
constat modis octo: ingenio, opibus, aetate, fortuna, arte, usu,
necessitate, concursio, fortuitorum, ex dictis factisque maiorum, ex
tormentis.  Testimonium omne est, quod ab aliqua extern a re sumitur
ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est, quae testimonii
pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse
laudabilis. Naturae auctoritas est, quae maxima uirtute consistit.
Testimonia multa sunt quae afferant auctorita tem, id est, ingenium,
opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum
fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum
dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo
creditur uelle mentiri. Ea uero quae tractantur in tempore, quia suis
nominibus plana sunt, definitione non indigent.

[2.03.17] Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus,
dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta
praestare, sed quando aliquid specialiter probant, ad rhetores, poetas
iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad
philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis (in
unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in
sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inuenire) conclusit
liberum ac uoluntarium intellectum. Nam quocumque se uerterit,
quascumque cogitationes intrauerit, in aliquid eorum, quae praedicta
sunt, necesse est ut hu manum cadat ingenium.

[2.03.18] Illud autem competens iudicauimus recapitulare breuiter,
quorum labore in latinum eloquium res istae peruenerint, ut nec
auctoribus gloria sua pereat et nobis plenissime rei ueritas
innotescat. Isagogem transtulit Victorinus orator; commentum eius
quinque libris uir magnificus Boethius edidit.  Categorias idem
transtulit Victorinus; cuius commentum octo libris ipse quoque
formauit. Perihermenias supramemoratus Victorinus transtulit in
latinum; cuius commentum sex libris patricius Boethius minutissima
dispu tatione tractauit. Apuleius uero Madaurensis syllogismos
categoricos breuiter enodauit; Victorinus de syllogismis hypotheticis
dixit; quindecim quoque species esse definitionum idem Marius
Victorinus diligenter edocuit.  Topica Aristotelis Cicero transtulit
in latinum; cuius commenta prospector atque amator latinorum
Victorinus quattuor libris exposuit. Auctoritatem uero eorum librorum
in unum codicem non incompetenter fortasse collegi, ut quicquid ad
dialecticam pertinet, in una congestione codicis clauderetur.
Expositiones itaque diuersorum librorum, quoniam erant multiplices,
sequestratim in codicibus fecimus scribi, quos in una uobis
bibliotheca domino praestante dereliqui.

[2.03.19] De liberalibus igitur artibus, quantum rudibus iudicauimus
expedire, fortasse decursa sunt, ut quasi quibusdam ianuis apertis ad
ingressum disciplinarum desideranter accedere debeatis. Nam etsi per
quasdam difficultates intrentur atque discantur, tam diu habent
rudimentorum laborem, donec quae sit earum suauitas indagetur. Cum
uero studiosos fuerit perfectio subsecuta, tunc unusquisque
delectabile habet sudoris sui pertulisse molestias. Tempus est ut
similiter ad earum diuisiones opinatissimas accedamus, unde graecia
latinae linguae non immerito putatur antistare, quas simili breuitate
non tam explicare quam indicare temptabimus. Cur enim quasi nobiliter
latius disseratur, quod distincte atque planissime apud proprios
reperitur auctores?

[2.03.20] Considerandum est autem quod iam, quia locus se attulit, in
rhetorica parte libauimus quid intersit inter artem et disciplinam, ne
se diuersitas nominum permixta confundat. Inter artem et disciplinam
Plato et Aristoteles, opinabiles magistri saecularium litterarum, ha
nc differentiam esse uoluerunt, dicentes artem esse habitudinem
operatricem contingentium, quae se et aliter habere possunt.
Disciplina uero est quae de his agit quae aliter euenire non
possunt. Sed hoc de mundanis dixisse praesumptum est, quando solae li
tterae diuinae nesciunt fallere, quoniam habent immobilem ueritatis
auctorem. Audiuimus etiam Felicem Capellam aliqua de disciplinis
scripsisse deflorata, ne talibus litteris fratrum simplicitas
linqueretur ignara, quae tamen ad manus nostras adhuc minime peruenire
potuerunt. Sed melius est ut nec illa uobis quandoque pereant, et ista
quamuis exigua desiderantibus celeriter offerantur. Nunc ergo ad
mathematicae ueniamus initia.

			    DE MATHEMATICA

[2.03.21] Mathematica, quam latine possumus dicere `doctrinalem',
scientia est quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim
quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes uel ab aliis
accidentibus, ut est par, impar, uel ab alis huiuscemodi, in sola
ratiocinatione tractamus. Haec ita diuiditur. Diuisio mathematicae:
arithmetica, musica, geometria, astronomia. Arithmetica est disciplina
quantitatis numerabilis secundum se.  Musica est disciplina quae de
numeris loquitur, qui ad aliquid sunt his qui inueniuntur in
sonis. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis et
formarum. Astronomia est disciplina cursus caelestium siderum, quae
figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa
terram indagabili ratione percurrit. Quas suo loco paulo latius
indicamus ut commemoratarum rerum uirtus compete nter possit ostendi.

[2.03.22] Modo de disciplinarum nomine disseramus. Disciplinae sunt
quae, sicuti iam dictum est, numquam opinionibus deceptae fallunt et
ideo tali nomine nuncupantur, quia necessariae suas regulas
seruant. Hae nec intentione crescunt, nec subductione minuun tur nec
ullis uarietatibus permutantur, se in ui propria permanentes regulas
suas inconuertibili firmitate custodiunt. Has dum frequenti
meditatione reuoluimus, sensum nostrum acuunt limumque ignorantiae
detergunt, et ad illam inspectiuam contemplationem, si tamen sanitas
mentis arrideat, domino largente perducunt. Scire autem debemus
Ioseppum Hebraeorum doctissimum in primo libro Antiquitatum, titulo
nono, dicere arithmeticam et astronomiam Abraham primum Aegyptiis
tradidisse, und semina suscipientes, ut sunt homines acerrimi ingeni,
excoluisse sibi reliquas latius discplinas. Quas merito sancti patres
nostri legend as studiosissimis persuadent, quoniam ex magna parte per
eas a carnalibus rebus appetitus noster abstrahitur, et faciunt
desiderare quae, praestante domino, solo possumus corde
conspicere. Quocirca tempus est ut de eis singillatim ac breuiter
disserere de beamus.

			 2.04 DE ARITHMETICA

Scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas
primam omnium arithmeticam esse uoluerunt, propterea quoniam musica et
geometria et astronomia, quae sequuntur, indigent arithmeticam ut
uirtutes suas ualeant explicare, uerbi gratia, simplu m ad duplum,
quod habet musica, indiget arithmeticam; geometria uero quod habet
trigonum, quadriangulum, uel his similia, idem indiget arithmeticam;
astronomia etiam quod habet in motu siderum numeros punctorum, indiget
arithmeticam; arithmetica u ero ut sit, neque musica neque geometria
neque astronomia egere cognoscitur. Propterea his fons et mater
arithmetica re peritur, quam disciplinam Pythagoras sic laudasse
monstratur, ut omnia sub numero et mensura a deo creata fuisse
memoraret, dicens alia in motu, alia in statu ita esse formata, ut
tamen nulla eorum praeter ista quae dicta sunt substantiam
percepissent; cr edo, trahens hoc initium, ut multi philosophorum
fecerunt, ab illa sententia prophetali, quae dicit omnia deum mensura,
numero et pondere disposuisse.

Haec itaque consistit ex quantitate discreta, quae parit genera
numerorum nullo sibi communi termino sociata. v enim ad x, vi ad iiii
, vii ad iii per nullum communem terminum alterutra sibi societate
nectuntur. Arithmetica uero dicitur eo quod numeris praeest. Numerus
autem est ex monadibus multitudo composita, ut iii, v, x, xx et
cetera. Intentio arithmeticae est docere nos naturam abstracti numeri
et quae ei accidunt, ut, uerbi gratia, parilitas, imparilitas et
cetera.

Numerus autem diuiditur:

Par numerus est qui in duabus partibus aequalibus diuidi potest ut ii,
iiii, vi, viii, x et reliqui. Impar numerus est qui in duabus partibus
aequalibus diudi nullatenus potest, ut iii, v, vii, viiii, xi et
reliqui.  Pariter par numerus est cuius diuisio in duabus aequalibus
partibus fieri potest usque ad monada, ut uerbi gratia lxiiii
diuiduntur in xxxii, xxxii in xvi, xvi in viii, viii in iiii , iiii in
ii, ii uero in i et i.  Pariter impar numerus est qui similiter
solummodo in duabus partibus diuidi potest aequalibus, ut x in v,
xiiii in vii, xviii in viiii et his similia. Impariter par numerus est
qui plures diuisiones secundum aequalitatem partium recipere potest,
non tamen ut usque ad assem perueniat, ut uerbi gratia xxiiii in bis
xii, xii in bis vi, vi uero in bis iii, et amplius non
procedit. Primus de imparibus et simplex numerus est qui monadicam
mensuram solam recipere potest, ut uerbi gratia iii, v, vii, xi, xiii,
xvii et his similia. Secundus et compositus numerus est qui non solum
monadicam mensuram, sed et arithmeticam recipere potest, ut uerbi
gratia viiii, xv, xxi et his similia. Mediocris numerus est qui
quodammodo simplex et incompositus esse uidetur, alio uero modo
secundus et compositus, ut uerbi gratia viiii ad xv dum comparatus
fuerit, primus est et incompositus, quia non habet communem numerum
nisi solum monadicum; ad xv uero si comparatus fuerit, secundus est et
compositus, quoniam inest illi communis numerus praeter monadicum, id
est, trinarius numerus, qui nouem mensurat ter terni et xv ter quini.

Altera diuisio de paribus et imparibus: Numerus

Superfluus numerus est qui descendit de paribus. Is, dum par sit,
superfluas partes quantitatis suae habere uidetur, ut xii habent
medietatem vi, sexta pars ii, quarta pars iii, tertia pars iiii et
duodecima pars i, qui omnes summatim fiunt xvi. Indigens numerus est
qui et ipse de paribus descendit.  Is quantitatis suae summam partium
inferiorem habet, ut viii, cuius medietas iiii, quarta pars ii,
octaua pars i, quae simul congregatae partes fiunt vii. Perfectus
numerus est qui tamen et ipse de paribus descendit. Is, dum par sit,
omnes partes suas simul assumptas aequales habet, ut vi, cuius
medietas iii, tertia pars ii, sexta pars i, quae assumptae partes
faciunt ipsum senarium numerum.

Tertia diuisio totius numeri. Omnis numerus

Per se numerus est qui sine relatione aliqua dicitur, ut iii, iiii,
v, vi et caeteri similes. Ad aliquid numerus est qui relatiue ad alios
comparatur, ut uerbi gratia iiii ad ii dum comparatus fuerit, duplex
dicitur et multiplex, vi ad iii, viii ad iiii, x ad v, et iterum
iii ad i triplex, vi ad ii, viiii ad iii et caeteri. Aequales numeri
dicuntur qui secundum quantitatem aequales sunt, ut uerbi gratia ii ad
ii, iii ad iii, x ad x, c ad c et caeteri. Inaequales numeri sunt
qui ad inuicem comparati inaequalitatem demonstrant, ut iii ad ii,
iiii ad iii, v ad iiii, x ad vi ; et uniuersaliter maior minori aut
minor maiori huiusmodi dum comparatus fuerit, inaequalis
dicitur. Maior numerus est qui habet in se illum minorem numerum, ad
quem comparatur, et aliquid plus, ut uerbi gratia quinarius numerus
trinario numero fortior e st, eo quod habeat quinarius numerus in se
trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor
numerus est qui... Multiplex numerus est qui habet in se minorem
numerum bis aut ter aut quater aut multipliciter, ut uerbi gratia ii
ad unum dum comparati fuerint, duplex est, iii ad i triplex, iiii
quadruplex et reliqui.  E contra submultiplex numerus est qui intra
multiplicem continetur bis aut ter aut quater aut multipliciter, ut
uerbi gratia unus a duobus bis continetur, a tribus ter, a iiii
quater, a v quinquies, et ab aliis multipliciter. Superparticularis
numerus est, dum fortior continet intra se inferiorem numerum circa
quem comparatur, similiter et unam partem eius, ut uerbi gratia iii ad
ii dum comparati fuerint, continent in se ii et alium i, qui media
pars est duorum, iiii ad iii dum comparati fuerint, continent in se
iii et alium i, qui est tertia pars trium, iterum v ad iiii dum
comparati fuerint, habent in se quaternarium numerum et alium unum,
qui quarta pars esse dicitur quaternarii numeri, et caeteri tales.
Subsuperparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiore
numero cum alia una parte sua aut media aut terti a aut quarta aut
quinta, ut uerbi gratia ii ad iii, iii ad iiii, iiii ad v et
ceteri. Superpartiens numerus est qui in se inferiorem numerum totum
continet, et super hoc alteras partes eius duas aut iii aut iiii aut v
aut alias, ut uerbi gratia v ad iii dum comparati fuerint, habet in se
quinarius numerus trinarium numerum et super haec alias partes eius
duas; vii ad iiii dum comparati fuerint, habent in se iiii et alias
iii partes eius; viiii ad v dum comparati fuerint, habent in se v et
alias iiii partes eius. Subsuperpartiens numerus est qui continetur in
numero superpartienti cum aliquibus partibus suis duabus aut tribus
aut pluribus, ut uerbi gratia iii continentur a v cum aliis duabus
partibus suis;  iiii a vii cum tribus partibus suis; v a viiii cum
quattuor partibus suis. Multiplex superparticularis numerus est qui,
dum comparatus ad inferiorem sibi numerum fuerit, continet in se totum
inferiorem numerum multipliciter cum aliqua parte eius, ut uerbi
gratia v ad ii dum comparati fuerint, continent in se bis bini cum una
parte eius; viiii ad iiii dum comparati fuerint, continent in se bis
quaterni et unam partem eus.  Submultiplex superparticularis numerus
est qui, dum ad fortiorem sibi numerum comparatus fuerit, continetur a
fortiore sibi multipliciter cum alia una parte sua, ut uerbi gratia ii
ad v dum comparati fuerint, continentur ab eo bis cum una parte
sua. Multiplex superpartionalis numerus est qui, dum comparatus ad
inferiorem sibi numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis
partibus eius, ut uerbi gratia viii ad iii dum comparati fuerint,
continent in se bis terni cum aliis duabus partibus eius; xiiii ad vi
dum comparati fuerint, continent intra se bis seni cum aliis duabus
partibus eius; xvi ad vii dum comparati fuerint, continent eum bis cum
aliis duabus partibus eius; xviiii ad viii dum comparati fuerint,
continent intra se bis viii cum aliis tribus partibus
eius. Submultiplex superpartionalis numerus est qui, dum ad fortiorem
sibi comparatus fuerit, continetur ab eo multipliciter cum aliquibus
partibus suis, ut uerbi gratia iii ad viii continentur bis cum duabus
partibus suis; iiii ad xv continentur tertio cum tribus partibus
suis.

Sequitur quarta diuisio totius numeri. Numeri

Discretus numerus est qui a discretis monadibus continetur, ut uerbi
gratia iii a iiii, v a vi et reliqui. Continens numerus est qui a
coniunctis monadibus continetur, ut uerbi gratia trinarius numerus, si
in magnitudine intellegatur, id est, in linea aut spatium aut solidum,
dicitur continens, similiter quaternarius et quinarius
numeri. Linealis numerus est qui inchoans a monade linealiter
scribitur usque ad infinitum, unde alpha ponitur pro designatione
linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos:
aaa. Superficialis numerus est qui non solum longitudine sed et
latitudine continetur, ut trigonus numerus, quadratus numerus,
quinquiangulus numerus, circulatus numerus, et caeteri qui semper in
superficie continentur. Trigonus numerus est ita: Quadratus numerus
est ita:

Quinquiangulus ita:

Circularis numerus est qui, dum similiter multiplicatus fuerit, a se
inchoans ad se conuertitur, ut uerbi gratia quinquies quini xxv est
ita:

[Ita et in senario contingit ut sexies seni xxxvi et sexies xxxvi
ccxvi.]  Solidus numerus est qui longitudine et latitudine uel
altitudine continetur, ut sunt pyramides, qui in modum a flammae
consurgunt, ita:

Cybi, ut sunt tesserae, ita:

Spherae, quibus est aequalis undique rotunditas, ita:

Sphaericus autem numerus est qui a circulato numero multiplicatus a se
inchoans ad se conuertitur, ut uerbi gratia quinquies quini xxv ; hic
circulus dum in se ipsum multiplicatus fuerit, facit spheram, id est,
quinquies xxv cxxv.

His igitur rebus sollicita mente tractatis, memento quod haec
discplina ideo caeteris antefertur, quonam ipsa, sicut superius dictum
est, ut sit, nullius alterius indulget disciplinae. Reliquae uero quae
sequuntur, sicut eius iam qualitas uirtutis ostendit, ut sint atque
subsistant, indigent arithmetica disciplina. Quam apud Graecos
Nicomachus diligenter exposuit. Hunc prius Madaurensis Apuleius,
deinde magnificus uir Boethius latino sermone translatum Romanis
contulit lectitandum, quibus, ut aiunt, si qui s saepius utitur,
quantum hominibus fas est, lucidissima procul dubio ratione
perfunditur. Datum est etiam nobis ex magna parte sub ipsa uiuere
disciplina; quando horas per eam discimus, quando mensuum curricula
supputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus, per numerum
siquidem ne confundamur instruimur. Tolle saeculo compo tum, et omnia
ignorantia caeca complectitur, nec differre potest a caeteris
animalibus, qui calculi non intellegit quantitatem. Et ideo tantum
gloriosa res est, quantum uitae nostrae necessaria comprobatur. Nam
per ipsam et substantia nostra certissime dis citur, et expensarum
modus libratis supputationibus erogatur.  Numerus est qui cuncta
disponit; per ipsum discimus quid primo, quid secundo facere debeamus.

Et si causam tantae re suptili praescrutatione discutias, nec miracula
domini a uirtute numeri redduntur aliena. Primus ad unum pertinet
deum, sicut in Pentateucho legitur, Audi, Israel, dominus deus tuus
dominus unus est. Secundus ad duo pertinet testamenta, quod ait in
Regum, Et fecit in Dabir duo cherubin decem cubitorum
magnitudine. Postremo totius spei nostrae suauissimus fructus in
sancta trinitate repositus est, non quod ipsa sub numero sit, sed illa
numeri utilitatem potentia suae maiestatis ostendit. In essentia
siquidem diuinitatis monas intellegitur, in personis uero trinitas
comprobatur. Legitur enim in epistula Iohannis, Tria sunt quae
testimonium perhibent, aqua, sanguis et spiritus. De quattuor
euangeliis etiam in Ezechiel legitur, Et ex medio eorum similitudo
quattuor animalium. Quintus numerus ad quinque libros Moysi noscitur
pertinere, sicut in Apostolo legitur, In ecclesia uolo quinque uerba
sensus eloqui. Sexto uero die dominus hominem fecit ad imaginem et
similitudinem suam. Nam et ipsum spiritum sanctum dicimus et credimus
septiformem, et ut res summae atque omnipotentissimae intellegantur,
numerus nobis necessarius inuenitur. Nunc ueniamus ad musicam, quae
ipso nomine et propria uirtute suauis est.

v. de mvsica.

Gaudentius quidam, de musica scribens, Pythagoram dicit huius rei
inuenisse primordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione
percussa. Quem uir disertissimus Mutianus transtulit in latinum, ut
ingenium eius assumpti operis qualitas indicaret. Clemens uero
Alexandrinus presbyter, in libro quem contra paganos edidit, musicam
ex musis dicit sumpsisse principium, musasque ipsas qua de causa
inuentae fuerint, diligenter exponit. Nam musae ipsae appellatae sunt
apo tu maso, id est, a quaerendo, quod per ipsas, sicut antiqui
uoluerunt, uis carminum et uocis modulatio quaereretur.  Inuenimus
etiam Censorinum, qui ad Quintum Cerellium scripsit de natalis eius
die, ubi de musica disciplina uel de alia parte mathesis non
neglegenda disseruit; quoniam utiliter legitur, ut res ipsae
penetralibus animae frequenti meditatione condantur.

Musica ergo disciplina per omnes actus uitae nostrae hac ratione
diffunditur; primum, si creatoris mandata faciamus et puris mentibus
statutis ab eo regulis seruiamus. Quicquid enim loquimur uel
intrinsecus uenarum pulsibus commouemur, per musicos rithmos armoniae
uirtutibus probatur esse sociatum. Musica quippe est scientia bene
modulandi; quod si nos bona conuersatione tractemus, tali disciplinae
probamur semper esse sociati. Quando uero iniquitates gerimus, musicam
non habemus. Caelum quoque et terra, uel omnia quae in eis
dispensatione superna peraguntur, non sunt sine musica disciplina. Nam
Pythagoras hunc mundum per musicam conditum et gubernari posse
testatur.

In ipsa quoque religione ualde permixta est, ut sunt Decalogi
decacordus, tinnitus cytharae, tympana, organi melodia, cymbalorum
sonus. Ipsum quoque Psalterium ad instar instrumenti musici nominatum
esse non dubium est, eo quod in ipso contineatur caelest ium uirtutum
suauis nimis et grata modulatio.

Nunc de musicae partibus, sicut est a maioribus traditum, prosequamur.
Musica scientia est disciplina quae de numeris loquitur, qui ad
aliquid sunt his qui inueniuntur in sonis, ut duplum, triplum,
quadruplum et his similia quae dicuntur ad aliquid.

Musicae partes sunt tres: armonica, rithmica, metrica. Armonica est
scientia musica quae decernit in sonis acutum et grauem. Rithmica est
quae requirit incursionem uerborum, utrum bene sonus an male
cohaereat. Metrica est quae mensuram diuersorum metrorum probabili
ratione cogno scit, ut uerbi gratia heroicon, iambicon, heleicon et
cetera.

Instrumentorum musicorum genera sunt tria: percussionalia,
tensibilia, inflatilia. Percussionalia sunt acitabula aenea et
argentea, uel alia quae metallico rigore percussa reddunt cum
suauitate tinnitum. Tensibilia sunt cordarum fila sub arte religata,
quae ammoto plectro percussa mulcient auriu m delectabiliter sensum,
in quibus sunt species cythararum diuersarum.  Inflatilia sunt quae
spiritu reflante completa in sonum uocis animantur, ut sunt tubae,
calami, organa, pandoria et caetera huiuscemodi.

Restat nunc ut de symphoniis dicere debeamus. Symphonia est
temperamentum sonitus grauis ad acutum uel acuti ad grauem, modulamen
efficiens siue in uoce, siue in flatu, siue in percussione. Symphoniae
autem sunt sex: prima diatessaron, secunda diapente, tertia diapason,
quarta diapason simul et diatessaron, quinta diapason simul et
diapente, sexta disdiapason.

i. Diatessaron symphonia est quae constat ex ratione epitrita et fit
ex sonis quattuor, unde et nomen accepit.

ii. Diapente symphonia est quae constat ex ratione emiolia et fit
sonitibus quinque.

iii. Diapason symphonia est quae etiam diocto dicitur. Constat ex
ratione diplasia, hoc est, dupla. Fit autem per sonitus octo, unde et
nomen accepit siue diocto siue diapason, quia apud ueteres cytharae ex
octo cordis constabant. Diapason ergo dicta est qua si ex omnibus
sonis constans.

iiii. Diapason simul et diatessaron symphonia est quae constat ex
ratione quam habet xxiiii numerus ad octonarium numerum. Fit autem per
sonitus xi.

v. Diapason simul et diapente symphonia est quae constat ex ratione
triplasia. Fit autem per sonitus xii.

vi. Disdiapason, id est, dupla diapason, symphonia est quae constat
ex ratione tetraplasia. Fit autem per sonos xv.

Tonus est totius constitutionis armonicae differentia et quantitas,
quae in uocis accentu siue tenore consistit. Toni uero sunt quindecim:
hypodorius, hypoiastius, hypophrygius, hypoaeolius, hypolydius,
dorius, iastius, phrygius, aeolius, lydius, hyperdorius, hyperiastius,
hyperphrygius, hyperaeolius, hyperlydius.

i. Hypodorius tonus est omnium grauissime sonans, propter quod et
inferior nuncupatur.

ii. Hypoiastius autem hypodorium hemitonio praecedens.

iii. Hypophrygius est hypoiastium hemitonio, hypodorium tono
praecedens.

iiii. Hypoaeolius est hypophrygium hemitonio, hypoiastium tono,
hypodorium tono semis praecedens.

v. Hypolydius est hypoaeolium hemitonio, hypophrygium tono,
hypoiastium tono sernis, hypodorium ditono praecedens.

vi. Dorius est hypolydium hemitonio, hypoaeolium tono, hypophrygium
tono semis, hypoiastium ditono, hypodorium duobus semis tonis, hoc
est, diatessaron symphonia, praecedens.

vii. Iastius est dorium hemitonio, hypolydium tono, hypoaeolium tono
semis, hypophrygium ditono, hypoiastium duobus semis tonis, hoc est,
diatessaron symphonia, hypodorium tribus tonis praecedens.

viii. Phrygius est iastium hemitonio, dorium tono, hypolydium tono
semis, hypoaeolium ditono, hypophrygium duobus semis tonis, hoc est,
diatessaron symphonia, hypoiastium tribus tonis, hypodorium tribus
semis tonis, hoc est, diapente symphonia, praecedens.

viiii. Aeolius phrygium hemitonio, iastium tono, dorium tono semis,
hypolydium duobus tonis, hypoaeolium duobus semis tonis, hoc est,
diatessaron symphonia, hypophrygium tribus tonis, hypoiastium tribus
semis tonis, hoc est, diapente symphonia, hypodorium quat tuor tonis
praecedens.

x. Lydius est aeolium hemitonio, phrygium tono, iastium tono semis,
dorium duobus tonis, hypolydium duobus semis tonis, hoc est,
diatessaron symphonia, hypoaeolium tribus tonis, hypophrygium tribus
semis tonis, hoc est, diapente symphonia, hypoiastium quattuor tonis,
hypodoriu m quattuor semis tonis praecedens.

xi. Hyperdorius est lydium hemitonio, aeolium tono, phrygium tono
semis, iastium duobus tonis, dorium duobus semis tonis, hoc est,
diatessaron symphonia, hypolydium tribus tonis, hypoaeolium tribus
semis tonis, hoc est, diapente symphonia, hypophrygium quat tuor
tonis, hypoiastium quattuor semis, hypodorium quinque tonis
praecedens.

xii. Hyperiastius est hyperdorium hemitonio, lydium tono, aeolium
tono semis, phrygium duobus tonis, iastium duobus semis tonis, hoc
est, diatessaron symphonia, dorium tribus tonis, hypolydium tribus
semis tonis, hoc est, diapente symphonia, hypoaeolium quat tuor tonis,
hypophrygium quattuor semis, hypoiastium quinque tonis, hypodorium
quinque semis praecedens.

xiii. Hyperphrygius est hyperiastium hemitono, hyperdorium tono,
lydium tono semis, aeolium duobus, phrygium duobus semis, hoc est,
diatessaron symphonia, iastium tribus tonis, dorium tribus semis, hoc
est, diapente symphona, hypolydium quattuor tonis, hypoae olium
quattuor semis, hypophrygium quinque, hypoiastium quinque semis,
hypodorium sex, hoc est, diapason symphonia, praecedens.

xiiii. Hyperaeolius est hyperphrygium hemitonio, hyperiastium tono,
hyperdorium tono semis, lydium duobus tonis, aeolium duobus semis, hoc
est, diatessaron symphonia, phrygium tribus tonis, iastium tribus
semis tonis, hoc est, diapente symphonia, dorium quattuor tonis,
hypolydium quattuor semis, hypoaeolium quinque tonis, hypophrygium
quinque semis, hypoiastium sex tonis, hoc est, diapason symphonia,
hypodorium sex semis tonis praecedens.

xv. Hyperlydius est nouissimus et acutissimus omnium, hyperaeolium
hemitonio, hyperphrygium tono, hyperiastium tono semis, hyperdorium
duobus tonis, lydium duobus semis, hoc est, diatessaron symphonia,
aeolium tribus, phrygium tribus semis tonis, hoc est, diapente
symphonia, iastium quattuor tonis, dorium quattuor semis, hypolydium
quinque, hypoaeolium quinque semis, hypophrygium sex tonis, hoc est,
diapason symphonia, hypoiastium sex semis tonis, hypodorium septem
tonis praecedens. Unde claret quon iam hyperlydius tonus omnium
acutissimus septem tonis praecedit hypodorium omnium grauissimum. In
quibus, ut Varro meminit, tantae utilitatis uirtus ostensa est ut
excitatos animos sedarent, ipsas quoque bestias, necnon et serpentes,
uolucres atque delfinas ad auditum suae modulationis attraherent.

Nam ut Orphei lyram, Syrenarum cantus tamquam fabulosa taceamus, quid
de Dauid dicimus, qui ab spiritibus immundis Saulem disciplina
saluberrimae modulationis eripuit, nouoque modo per auditum sanitatem
contulit regi, quam medici non poterant herbarum pot estatibus
operari? Asclepiades quoque, medicus maiorum attestatione doctissimus,
freneticum quendam per symphoniam pristinae sanitati reddidisse
memoratur. Multa sunt autem, quae in aegris hominibus per hanc
disciplinam leguntur facta miracula. Caelum ipsum, sicut supra mem
orauimus, dicitur sub armoniae dulcedine reuolui, et ut breuiter
cuncta complectar, quicquid in supernis siue terrenis rebus
conuenienter secundum auctoris sui dispositionem geritur, ab hac
disciplina non refertur exceptum.

Gratissima ergo nimis utilisque cogntio, quae et sensum nostrum ad
superna erigit et aures suaui modulatione permulcet. Quam apud Graecos
Alypius, Euclides, Ptolomeus et caeteri probabili institutione
docuerunt. Apud Latinos autem uir magnificus Albinus li brum de hac re
compendiosa breuitate conscripsit, quem in bibliotheca Romae nos
habuisse atque studiose legisse retinemus. Qui si forte gentili
incursione sublatus est, habetis Gaudentium, quem si sollicita
intentione relegatis, huius scientiae uobis atri a patefaciet. Fertur
etiam latino sermone et Apuleium Madaurensem instituta huius operis
effecisse. Scripsit etiam et pater Augustinus de musica sex libros, in
quibus humanam uocem rithmicos sonos et armoniam modulabilem in longis
syllabis atque breuibus naturaliter habere posse monstrauit.
Censorinus quoque de accentibus qui uoci nostrae ualde necessarii
sunt, suptiliter disputauit, quos pertinere dicit ad musicam
disciplinam, quem uobis inter caeteros transscriptum reliqui.

Nunc ad geometriam ueniamus, quae est descriptio contemplatiua
formarum, documentum etiam uisibile philosophorum, quod ut praeconiis
efferant, Iouem suum in operibus propriis geometrizare testantur. Quod
nescio utrum laudibus an uituperationibus applicetu r, quando quod
illi pingunt in puluere colorato, Iouem facere mentiuntur in
caelo. Quod si uero creatori et omnipotenti domino salubriter
applicetur, potest haec sententia forsitan conuenire
ueritati. Geometrizat enim, si fas est dicere, sancta trinitas, quando
creaturis suis, quas hodieque fecit existere, diuersas species
formulasque concedit, quando cursus stellarum potentia ueneranda
distribuit, et statutis lineis facit currere quae mouentur certaque
sede quae sunt fixa constituit. Quicquid enim bene d isponitur atque
completur, potest disciplinae huius qualitatibus applicari.

vi. de geometria.

Geometria latine dicitur terrae dimensio, quoniam per diuersas formas
ipsius disciplinae, ut nonnulli dicunt, primum Aegyptus dominis
propriis fertur esse partitus, cuius disciplinae magistri mensores
ante dicebantur. Sed Varro, peritissimus Latinorum, huius nominis
causam sic extitisse commemorat, dicens prius quidem dimensiones
terrarum terminis positis uagantibus ac discordantibus populis pacis
utilia praestitisse, deinde totius anni circulum menstruali numero
fuisse partitum, unde et ipsi menses, quod annum metiantur, edicti
sunt. Verum postquam ista reperta sunt, prouocati studiosi ad illa
inuisibilia cognoscenda c oeperunt quaerere quanto spatio a terra
luna, a luna sol ipse distaret, et usque ad uerticem caeli quanta se
mensura distenderet, quod peritissimos geometras assecutos esse
commemorat. Tunc et dimensionem uniuersae terrae probabili refert
ratione collecta m. Ideoque factum est ut disciplina ipsa geometria
nomen acciperet, quod per saecula longa custodit. Unde Censorinus in
libro quem scripsit ad Quintum Cerellium, spatia ipsa caeli terraeque
ambitum per numerum stadiorum distin cta curiositate descripsit,
quem si quis recensere uoluerit, multa philosophorum mysteria breui
lectione cognoscit.

Geometria uero est disciplina magnitudinis immobilis et
formarum. Geometria diuiditur: in planum, in magnitudinem
numerabilem, in magnitudinem rationalem et irrationalem, in figuras
solidas. Planae figurae sunt quae longitudine et latitudine
continentur. Numerabilis magnitudo est quae numeris arithmeticae
diuidi potest. Magnitudines rationales et irrationales
sunt. Rationales quorum mensuram scire possumus, irrationales uero
quorum mensurae quantitas cognita non habetur. Figurae solidae sunt
quae longitudine, latitudine et altitudine continentur.

His partibus atque diuisionibus totius geometriae disciplina
tractatur, et numerositas illa formarum, quae siue in terrestribus
siue in caelestibus est, tali expositione concluditur. Cuius
disciplinae apud Graecos Euclides, Apollonius, Archimedes necnon e t
alii scriptores probabiles extiterunt, ex quibus Euclidem translatum
Romanae linguae idem uir magnificus Boethius edidit. Qui si diligenti
cura relegatur, hoc quod praedictis diuisionibus apertum est
manifestae intellegentiae claritate cognoscitur.

Astronomia superest; quam si casta ac moderata mente perquirimus,
sensus quoque nostros, ut ueteres dicunt, magna claritate
dilucidat. Quale est enim ad caelos animo subire, totamque illam
machinam supernam indagabili ratione discutere, et inspectiua ment is
sublimitate ex aliqua parte colligere quod tantae magnitudinis arcana
uelauerunt! Nam mundus ipse, ut quidam dicunt, sphaerica fertur
rotunditate collectus, ut diuersas rerum formas ambitus sui
circuitione concluderet. Unde librum Seneca consentanea philosophis
disputatione formauit, cui titulus est de forma mundi, quem uobis idem
reliquimu s perlegendum.

vii. de astronomia.

Astronomia itaque dicitur, unde nobis sermo est, astrorum lex, quia
nesciunt ullo modo quam a suo creatore disposita sunt uel consistere
uel moueri, nisi forte quando aliquo miraculo facto diuinitatis
arbitrio commutantur, sicut Hiesus Naue ut sol in Gaba on staret
legitur impetrasse, et ostensam magis stellam, quae mundo salutarem
aduentum mihi nuntiauit, in passione quoque domini Christi tribus
horis sol tenebrosus effectus est, et his similia.  Ideo enim et
miracula dicuntur, quoniam contra rerum consuet udinem ammiranda
contingunt. Feruntur enim, sicut dicunt astronomi, quae caelo fixa
sunt. Mouentur uero planetae, id est, erraticae, quae cursus suos
certa tamen definitione conficiunt.

Astronomia est itaque, sicut iam dictum est, disciplina quae cursus
caelestium siderum et figuras contemplatur omnes, et habitudines
stellarum circa se et circa terram indagabili ratione
percurrit. Diuisio astronomiae: sphaerica positio, sphaericus motus,
orientalis locus, occidentalis locus, septentrionalis locus, australis
locus, hemispherion quod est super terram, hemispherion quod dicitur
esse sub terris, numerus circularis, praecedentia uel antegradatio
stellarum, remotio uel retrogradatio stellarum, status stellarum,
augmentum computi, ablatio computi, in magnitudine solis, lunae et
terrae, eclipsis et caetera schemata quae in his continentur.
Sphaerica positio est per quam cognoscitur situs spherae qualiter
sit. Sphaericus motus est per quem sphera sphaerice mouetur.
Orientalis locus est unde aliquae stellae oriuntur. Occidentalis locus
est ubi nobis occidunt aliquae stellae. Septentrionalis locus est ubi
sol peruenit in fortioribus diebus. Australis locus est ubi sol
peruenit in fortioribus noctibus. Hemispherion est, quod est super
terram, ea pars caeli quae tota a nobis uidetur. Hemispherion sub
terra est, ut aiunt, quod uideri non potest, quamdiu sub terra
fuerit. Numerus circularis stellarum est per quem cognosci dicitur,
per quantum tempus unaquaeque stella circulum suum implere potest,
siue per longitudinem siue per latitudinem. Praecedentia uel
antegradatio stellarum est quam Graeci propodismon uocant, dum stella
motum suum consuetum agere uidetur, et aliquid praeter consuetudinem
praecedit.  Remotio uel retrogradatio stellarum est quam Graeci
ypopodismon aut anapodismon uocant, in quo stella, dum motum suum
agat, simul et retrorsum moueri uidetur. Status stellarum est quod
Graeci stirigmon uocant, quia dum stella semper moueatur, tamen in
aliquibus locis stare uidetur. Nam et Varro, in libro quem de
astrologia conscripsit, stellam commemorat ab stando dictam. Augmentum
computi est quotiens astronomi secundum astronomicas regulas computum
c omputo addere uidentur. Ablatio computi est in qua astronomi
secundum astronomicas regulas computantes computum a computo iudicant
auferendum. Magnitudo solis, lunae et terrae est quando ostendunt quia
sol fortior est terrae, terra fortior lunae, per aliquam quantitatem.
Eclipsis solis est quotiens in luna tricesima ipsa luna nobis apparet,
et per ipsam nobis sol obscuratur. Eclipsis lunae est quotiens in
umbram terrae luna incurrit.

De astronomia uero disciplina in utraque lingua diuersorum quidem sunt
scripta uolumina, inter quos tamen Ptolo meus apud Graecos praecipuus
habetur, qui de hac re duos codices edidit, quorum unum minorem,
alterum maiorem uocauit Astronomum. Is etiam canones, quibus cursus
astrorum inueniantur, instituit, ex quibus, ut mihi uidetur, climata
forsitan nosse, horarum spatia comprehendere, lunae cursum pro
inquisitione paschali, solis eclipsin, ne simplices aliqua confusione
turbentur, qua ratione fiant aduertere non uidetur absurdum. Sunt
enim, ut dictum est, climata quasi septem lineae ab oriente in
occidentem direct ae, in quibus et mores hominum dispares et quaedam
animalia specialiter diuersa nascuntur, quae uocitata sunt a locis
quibusdam famosis, quorum primum est Merohis, secundum Sohinis,
tertium Catochoras, id est, Africa, quartum Rodus, quintum
Hellespontus, sextum Mesopontum, septimum Borysthenus. Horologia
quoque, quae tamen solis claritate monstrantur, distinctis quibusdam
regulis per singulos tractus climatum ueraciter aptata consistunt,
quod utiliter priorum et maxime Ptolome i constat diligentia
perquisitum.

Est alia quoque de talibus non despicienda commoditas, si
oportunitatem nauigationis, si tempus arantium, si aestatis caniculam,
si autumni suspectos imbres inde discamus. Dedit enim dominus
unicuique creaturae suae aliquam uirtutem, quam tamen innoxie de
propria qualitate noscamus. Cetera uero quae se ad cognitionem siderum
coniungunt, id est, ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine
dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent, ut nec scripta esse
uideantur. Unde doctissimus quoque pater Basilius, in libro sexto
eorum quos appellauit Exemeron, cautissime diligenterque tractauit, ab
animis ho minum huiusmodi curas sanctissima disceptatione detruncans,
quem prima fronte in Octateucho diximus legi. Hinc et pater
Augustinus in secundo libro de doctrina christiana meminit, dicens
`quia familiaris est perniciosissimo errori fatue fata canta ntium',
unde `commodius honestiusque contemnitur', si talis persuasio
nesciatur. Mundi quoque figuram curiosissimus Varro sublongae
rotunditati in Geometriae uolumine comparauit, formam ipsius ad oui
similitudinem trahens, quod in latitudine quidem rotund um sed in
longitudine probatur oblongum. Nobis autem sufficit, quantum in
scripturis sacris legitur, tantum de hac parte sentire, quia nimis
absurdum est hinc humanam sequi sententiam, unde, quantum nobis
expedit, diuinam noscimur habere doctrinam. His igitur breuiter de
doctrinis saecularibus comprehensis, ostenditur quia non paruam
utilitatem ad intellegentiam diuinae legis afferre noscuntur, sicut
etiam a quibusdam sanctis patribus indicatur.

conclvsio

Promissionibus ergo nostris, ut opinor, pro modulo ingenii domino
praestante completis, consideremus ordo iste disciplinarum cur fuerit
usque ad astra perductus, scilicet ut animos uel saeculari sapientiae
deditos disciplinarum exercitatione defecatos a t errenis rebus
abduceret, et in superna fabrica laudabiliter collocaret.

Sed nonnulli siderum pulchritudine et splendoris claritate pellecti,
perditionis suae causas studiosissime perquirentes, in lapsus
stellarum caecatis mentibus corruerunt, ita ut per supputationes
noxias, quae mathesis dicitur, euentus rerum se praescire posse
confiderent. Quos, ut de nostris taceam, Plato, Aristoteles atque alii
uiri meliores ingenio, rerum ipsarum ueritate commoti, concordi
sententia damnauerunt, dicentes confusionem rerum potius de tali
persuasione generari. Nam si genus humanum ad uarios actus nascendi
necessitate premeretur, cur aut boni mores mererentur laudem, aut mali
legum incurrerent ultionem? Et quamuis ipsi non fuerint caelesti
sapientiae dediti, ueritatis tamen testimonio errores eorum mer ito
perculerunt, de quibus dicit Apostolus, Dies obseruatis et menses;
timeo ne sine causa laborauerim in uobis. Unde et in Deuteronomio
dominus plenius iubet, Non inueniatur in te qui lustrat filium uel
filiam suam, per ignem diuinans diuinationem et auspicans et augurans
ueneficus et incantans incantationem uentriloquus et prodigiorum
inspector et interrogans mortuos; est autem abominatio domino deo tuo
omnis faciens haec.

Sed nos, qui mentis intentione ueraciter subire desideramus ad caelos,
omnia deum credamus pro sua uoluntate disponere, et uanitates saeculi
respuentes atque damnantes scripturarum diuinarum libros, sicut in
primo uolumine dictum est, seruato ordine sedul o perscrutemur,
quatenus quod illi propter humanas laudes inaniter appetere uisi sunt,
nos ad creatoris gloriam cuncta referentes utiliter ad superna
mysteria perducamus. Et ideo, sicut beatus Augustinus ait et alii
doctissimi patres, scripturae saeculare s non debent respui. Legem
uero diuinam conuenit, sicut scriptum est, die noctuque meditari, quia
illinc interdum aliquarum rerum honesta notitia comparatur, hoc autem
aeterna uita percipitur.

Si quis uero, caelesti amore flammatus et terrenis desideriis exutus,
supernas uirtutes desiderat intueri, sancti Iohannis Apocalypsin
legat, et in illa contemplatione defixus cognoscit dominum Christum,
qui tanta tamque mirifica opera prouidentia excogit auit, ratione
disposuit, uirtute perfecit, nunc spiritu diuino sustentare, potestate
terrere, pietate moderari: inexcogitabilis, ineffabilis et nulli alii
plenissime notus quam ipse sibi. Cognoscet etiam in throno maiestatis
suae residentem per angelos sa nctos ecclesias commonere, ultiones
malis minari, bonis praemia polliceri, et a cunctis senioribus,
archangelis ac totius militiae caelestis exercitu cum tremore maximo
suppliciter adorari, et hoc illis esse praecipuum ac singulare
negotium, gloriam sanct ae trinitatis infatigabili semper deuotione
concinere. Intellegit quoque mundum istum eius imperio gubernari, et
in fine saeculi quando uoluerit in melius immutandum. Tunc angelis
tuba canentibus mortui resurgent, et in nouitate uitae reparabitur
genus humanum, quod longa uetustate fuerat consepultum. Ipse quoque
terribilis ac metuendus, tonitruis fulminibusque praemissis, destructo
iniquitatis filio mundum iudicaturus adueniet, patefactis uirtutibus
suis, quas in primo aduentu prouida dispensatione passim non decreuit
ostendere.  Post intelleget quantis laboribus et calamitati bus
absoluta in aeternum cum domino laetetur ecclesia, qua iustitia cum
diabolo pereant qui eius iussionibus obsecundant, et tunc re uera
magna exultatione saginatur, quando rerum ipsarum fuerit inspectione
completus. Erit etiam post haec, sicut scriptum est, caelum nouum et
terra noua, quod si modo fixe atque inuiolabiliter credimus, ad illam
gloriam contuendam Christi munere peruenimus.

Sed si adhuc uolumus maiore illuminatione compleri, ut etiam hic nobis
constitutis futura possit uita dulcescere, cum timore maximo et
ammiratione, in quantum tamen sobrie mens humana pertingit,
consideremus quemammodum sancta trinitas personis distincta, natura
uero inseparabiliter conexa atque consubstantialis, creaturas suas
commeans atque replens, ubique sit tota.  Deinde quemammodum malis
absens reddatur, cum tamen praesens esse non desinat. Tertio cum
substantia ipsius supra omne lumen sit et claritas singularis, a
nulla tamen creaturarum modo sicut est possit plenissime contueri,
sicut dicit Apostolus, Videbimus eum sicuti est. Quarto qualis sit in
Christo rege pietas, ut dominus angelorum humanam condicionem non
fuerit dedignatus assumere, et uita omnium crucis elegerit sustinere
patibulum. Nam ut mors ab humano genere uinceretur, in assumpta carne
pertulit, qui non potest mori, et caetera quae de hac re diuersi
patres, repleti diuino spiritu, ueraciter ediderunt.

In istis quidem ac talibus omnis ammiratio deficit, perscrutatio
humana succumbit. Verumtamen haec sunt deliciae Christianorum, haec
consolatio magna lugentium, quoniam dum talia reuerenter et fixa mente
reuoluimus, praestante Christo a nobis diabolum cum suis operibus
effugamus. Tamen ista sic ammiranda sunt, ut constanter indubieque
credantur. Sic supra nos confitenda, ut omnimodo fixa nostris mentibus
perseuerent. Licet enim talibus considerationibus sensus nostros
cedere. Fidem uero nostram non licet hesitatione aliqua titubare. Sed
tamen quod hic consequi non possumus, cum eum ipsius indulgentia
uiderimus, in quantum donauerit pro modulo nostro sine dubitatione
cognoscimus, sicut dicit Apostolus, Nunc uidemus per speculum in
enigmate, tunc autem facie ad faciem.

Sed quid est, hoc, quod beatis facies dei promittitur, cum ille
membrorum nulla distinctione formetur? Sine dubio facies dei uirtutis
eius adoranda cognitio est, diuini luminis sancta declaratio,
omnipotentiae ipsius praecipua magnitudo, iustitiae tanta p uritas ut
omnis illi aequitas comparata sordescat, ueritatis incommutabilis
fortitudo, patientiae librata moderatio, pietatis indeficiens
plenitudo, consilii stupenda dispositio, gloria mirabilis, clementia
singularis. O felicitas magna fidelium, quibus promittitur sicuti est
dominum uidere, cui deuotissime credentes iam beatitudinis spe magna
repleti sunt! Quid, rogo, praestabit aspectus, quando talia iam
largitus est creditus? Inaestimabile quippe donum est conspicere
creatorem, unde uiuunt quaecumque uitalia sunt, unde sapiunt
quaecumque subsistunt, unde amministrantur quaecumque creata sunt,
unde reparantur quaecumque in melius instaurata consurgunt, unde
ueniunt quaecumque salutariter appetuntur, unde uirtutes manant per
quas ipse uincitur mundus.  Sed licet omnia sustent et, omnia
inenarrabiliter pius arbiter amministret, illa tamen nimis suauissima
dona sunt, quando nostro conspectui clementissimus redemptor apparere
dignabitur. Haec et his similia quae possunt de illa maiestate
cogitari, ut arbitror, faciem dei uocat Apostolus.

Praesta, quaesumus, domine, uisionis huius gloriosissimam sanctitatem,
ut eos, quibus tam magnum desiderium concitasti, non patiaris de illa
bonitate fraudari. Videamus te in aeternum uiuentem, qui pro nobis
mori dignatus es.  Videamus gloriam maiestatis tuae, qui in carne
nostra uoluisti humilis apparere. Nam ut seruos tuos benigne
respicias, habet et istud saeculum, ut ipsi uero tuam faciem
plenissime atque euidenter inspiciant, iste non recipit
mundus. Praesta, domine, ut illa credentibus tibi conferas, in quibus
praemia cuncta concludas.

Hinc itaque, dilectissimi fratres, pater Augustinus, ut fidelibus
solet esse proficuus, in libro quem ad Paulinam scripsit de uidendo
deo copiose nimis et mirabiliter disputauit, in cuius fine quomodo
deus uideatur distincte breuiterque complexus est. Quapropter non de
nostris meritis sed de gratia domini prae sumentes, illum conspectum
concedi nobis iugiter postulemus, quando ipse trina promissione
munificus pauperes suos commonens dicit, Petite et accipietis,
quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis.  Unde, carissimi
fratres, hinc potius euenit ut largiente domino ueraciter ad caelum
subire mereamur, quam illinc unde se gentiles ad supernam fabricam
fallaciter extollere putauerunt. Modum fortasse librorum excessisse
uideamur, sed si Genesis atque Exodi aliorumque librorum consideres
quantitatem, incipiunt esse breues quos prius aestimauimus longiores.

			EXPLICUERUNT FELICITER</text>
      <sha1>qmn3xags6tv7ofh7tn5pxnziuain3hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liber:Grammatica Fennica.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>38294</id>
    <revision>
      <id>277371</id>
      <parentid>241266</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277371</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="0htzdx6lx24loh8909rgl7ptuw1z9mi" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Grammatica Fennica
|Language=la
|Volume=
|Author=[[Scriptor:Bartholdus Vhaël|Bartholdus Vhaël]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=Johan Kiämpe, Aboae
|Address=
|Year=1733
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist 1to12=– 6to11=fi 13=1 122to128=– /&gt;
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}
[[Categoria:Grammatica]]
[[Categoria:Linguistica]]</text>
      <sha1>0htzdx6lx24loh8909rgl7ptuw1z9mi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/680</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48909</id>
    <revision>
      <id>277457</id>
      <parentid>234475</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>277457</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4334" sha1="pdee60m6dnqb1iyrv94d1wz3qnn3txq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;COLLOQVIA MONACENSIA
{|&lt;/noinclude&gt;|-
| width=50% valign=top | 1. Ἀγαθῆι τύχη [καὶ εὐτυχῶς], ἐπειδὴ ὁρῶ πολλοὺς ἐπιθυμοῦντας Ῥωμαϊστὶ διαλέγεσθαι καὶ Ἑλληνιστὶ μήτε εὐχερῶς δύνασθαι διὰ τὴν δυσχέρειαν καὶ πολυπλήθειαν ῥημάτων, τῆι ἐμῆι κακοπαθείαι καὶ φιλοπονίαι οὐκ ἐφεισάμην τοῦ μὴ ποιῆσαι, ὅπως ἐν τρισὶν βιβλίοις ἐρμηνευματικοῖς πάντα τὰ ῥήματα συγγράψαι. πολλοὺς γὰρ ὁρῶ ἐπικεχειρηκότας οὐ κατὰ τὴν ἀξίαν καθὼς αὐτὸ τὸ &lt;πρᾶγμα&gt; αἰτεῖ, ἀλλὰ τῆς ἰδίας ἐπιθυμίας καὶ γυμνασίας ἕνεκα. οὕτως κενὴν καύχησιν ἀπὸ τοῦ πρώτου ἀπήνεγκαν μέχρι τοῦ ἐσχάτου, δι᾿ ἣν αἰτίαν οὐ τολμῶ πλείονας λόγους ποιῆσαι, ἀλλὰ βούλομαι ἅπασιν φανερὸν ποιῆσαι, μηδένα βέλτιον μήτε &lt;μᾶλλον&gt; ἐξεζητημένον ἐρμηνεῦσαι πλὴν ἐμοῦ ἐν τρισὶν βιβλίοις, ἃ συνέγραψα· ὧν &lt;τοῦτο&gt; πρῶτον ἔσται τῆς ἡμετέρας ἐρμηνείας. ἐν τούτωι τῶι βιβλίωι πάντα τὰ ῥήματα συνέγραψα κατὰ τάξιν στοιχείων ἀπὸ τοῦ πρώτου γράμματος μέχρι τοῦ τελευταίου γράμματος, νῦν οὖν ἄρχομαι γράφειν, ἐπειδὴ νηπίοις παισὶν ἀρχομένοις παιδεύεσθαι ἀναγκαῖον ἑώρων ἀκρόασιν ἑρμηνευμάτων ὁμιλίας καθημερινῆς, δι᾿ ἧς εὐχερέστερον Ῥωμαϊστὶ καὶ Ἑλληνιστὶ λαλεῖν προβιβασθῶσιν. τούτου ἕνεκεν διὰ βραχέων περὶ ὁμιλίας καθημερινῆς συνέγραψα, ἃ ὐποτεταγμένα εἰσίν.
| width=50% valign=top | 1. Bona fortuna [et feliciter]. quoniam video multos cupientes Latine disputare et Graece neque facile posse propter difficultatem et multitudinem verborum, meo labore et industria non peperci, ut non facerem, ut in tribus libris interpretamentorum omnia verba conscriberem. multos enim video conatos esse non pro dignitate sicut ipsa res postulat, sed suae cupiditatis et exercitationis causa. sic inanem gloriam a primo abstulerunt usque ad extremum, propter quam causam non audeo plura verba facere, sed volo omnibus palam facere, neminem melius neque exquisitius interpretasse quam me in tribus libris, quos conscripsi; quorum hic primus erit nostrae interpretationis. in hoc libro omnia verba conscripsi per ordinem litterarum a prima littera usque ad novissimam litteram. nunc ergo incipiam scribere, quoniam parvulis pueris incipientibus erudiri necessarium videbam auditionem interpretamentorum sermonis cottidiani, per quem facilius Latine et Graece loqui instruantur. idcirco paucis de sermone cottidiano conscripsi, quae subiecta sunt. [Huc usque prologus. Incipit ordo locutionum.]
|-
| width=50% valign=top | 2. Ὄρθρου ἐγρηγόρησα ἐξ ὕπνου· ἀνέστην ἐκ τῆς κλίνης, ἐκάθισα, ἔλαβον ὑποδεσμίδας, καλίγια· ὑπεδησάμην· ἤιτησα ὕδωρ εἰς ὄψιν· νίπτομαι πρῶτον τὰς χεῖρας, εἶτα τὴν ὄψιν ἐνιψάμην· ἀπέμαξα· ἀπέθηκα τὴν ἐγκοίμητραν· ἔλαβον χιτῶνα πρὸς τὸ σῶμα· περιεζωσάμην, ἤλειψα τὴν κεφαλήν μου καὶ ἐκτένισα· ἐποίησα 
| width=50% valign=top | 2. Ante lucem vigilavi de somno; surrexi de lecto, sedi, accepi pedules, caligas; calciavi me; poposci aquam ad faciem; lavo primo manus, deinde faciem lavi; extersi; deposui dormitoriam; accepi tunicam ad corpus; praecinxi me; unxi caput meum et pectinavi; feci circa collum pallam; indui me superariam albam;&lt;noinclude&gt;
|}
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pdee60m6dnqb1iyrv94d1wz3qnn3txq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277461</id>
      <parentid>277457</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277461</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3385" sha1="6y1qekdb31wort0aylkk11r4wcrajyy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;COLLOQVIA MONACENSIA
{|&lt;/noinclude&gt;|-
| width=50% valign=top | 1. Ἀγαθῆι τύχη [καὶ εὐτυχῶς], ἐπειδὴ ὁρῶ πολλοὺς ἐπιθυμοῦντας Ῥωμαϊστὶ διαλέγεσθαι καὶ Ἑλληνιστὶ μήτε εὐχερῶς δύνασθαι διὰ τὴν δυσχέρειαν καὶ πολυπλήθειαν ῥημάτων, τῆι ἐμῆι κακοπαθείαι καὶ φιλοπονίαι οὐκ ἐφεισάμην τοῦ μὴ ποιῆσαι, ὅπως ἐν τρισὶν βιβλίοις ἐρμηνευματικοῖς πάντα τὰ ῥήματα συγγράψαι. πολλοὺς γὰρ ὁρῶ ἐπικεχειρηκότας οὐ κατὰ τὴν ἀξίαν καθὼς αὐτὸ τὸ &lt;πρᾶγμα&gt; αἰτεῖ, ἀλλὰ τῆς ἰδίας ἐπιθυμίας καὶ γυμνασίας ἕνεκα. οὕτως κενὴν καύχησιν ἀπὸ τοῦ πρώτου ἀπήνεγκαν μέχρι τοῦ ἐσχάτου, δι᾿ ἣν αἰτίαν οὐ τολμῶ πλείονας λόγους ποιῆσαι, ἀλλὰ βούλομαι ἅπασιν φανερὸν ποιῆσαι, μηδένα βέλτιον μήτε &lt;μᾶλλον&gt; ἐξεζητημένον ἐρμηνεῦσαι πλὴν ἐμοῦ ἐν τρισὶν βιβλίοις, ἃ συνέγραψα· ὧν &lt;τοῦτο&gt; πρῶτον ἔσται τῆς ἡμετέρας ἐρμηνείας. ἐν τούτωι τῶι βιβλίωι πάντα τὰ ῥήματα συνέγραψα κατὰ τάξιν στοιχείων ἀπὸ τοῦ πρώτου γράμματος μέχρι τοῦ τελευταίου γράμματος, νῦν οὖν ἄρχομαι γράφειν, ἐπειδὴ νηπίοις παισὶν ἀρχομένοις παιδεύεσθαι ἀναγκαῖον ἑώρων ἀκρόασιν ἑρμηνευμάτων ὁμιλίας καθημερινῆς, δι᾿ ἧς εὐχερέστερον Ῥωμαϊστὶ καὶ Ἑλληνιστὶ λαλεῖν προβιβασθῶσιν. τούτου ἕνεκεν διὰ βραχέων περὶ ὁμιλίας καθημερινῆς συνέγραψα, ἃ ὐποτεταγμένα εἰσίν.
| width=50% valign=top | 1. Bona fortuna [et feliciter]. quoniam video multos cupientes Latine disputare et Graece neque facile posse propter difficultatem et multitudinem verborum, meo labore et industria non peperci, ut non facerem, ut in tribus libris interpretamentorum omnia verba conscriberem. multos enim video conatos esse non pro dignitate sicut ipsa res postulat, sed suae cupiditatis et exercitationis causa. sic inanem gloriam a primo abstulerunt usque ad extremum, propter quam causam non audeo plura verba facere, sed volo omnibus palam facere, neminem melius neque exquisitius interpretasse quam me in tribus libris, quos conscripsi; quorum hic primus erit nostrae interpretationis. in hoc libro omnia verba conscripsi per ordinem litterarum a prima littera usque ad novissimam litteram. nunc ergo incipiam scribere, quoniam parvulis pueris incipientibus erudiri necessarium videbam auditionem interpretamentorum sermonis cottidiani, per quem facilius Latine et Graece loqui instruantur. idcirco paucis de sermone cottidiano conscripsi, quae subiecta sunt. [Huc usque prologus. Incipit ordo locutionum.]&lt;noinclude&gt;
|}
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6y1qekdb31wort0aylkk11r4wcrajyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/681</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48910</id>
    <revision>
      <id>277459</id>
      <parentid>159171</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277459</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="0qbyhumf0f953izk6nnwhhlodnrzt9w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Δότε ὧδε θρόνους, δίφρους, βάθρον, δίεδρον, προσκεφάλαιον. καθέζου. Κάθημαι. Τί στήκεις· πλῦνον ποτῆριν &lt;ὕδατι θερμῶι.&gt; συγκέρασον· πάνυ γὰρ διψῶ. κέρασον πᾶσιν. τίς τί θέλει; ἢ ἀρτυτὸν &lt;ἢ&gt; κάροινον; αὐτὸ ἐκείνωι κέρασον. σὺ τί θέλεις; πλῦνον ποτήριον, κέρασόν μοι θερμόν, μὴ ζεστὸν μήτε χλιαρόν, ἀλλὰ συγκεραστὸν καὶ ἔκχεε ἐκεῖθεν ὀλίγον. βάλε νερόν. πρόσθες ἄκρατον. τί στήκετε; καθέζεσθε. ἐὰν θέλητε, ἀναπέσωμεν. Ποῦ κελεύεις; Ἐν πρώτωι τόπωι ἀνάπεσε. δόθ᾿ ἡμῖν ὑδρόγαρον. δὸς ἡμῖν γεύσασθαι μολόχας ζεστάς. ἐπίδος μοι χειρεκμάγιον. κομίσατε. βάλε ἐλαιόγαρον εἰς τὸ ὀξυβάφιον. μέρισον τὰ ὀνύχια. κατάκοψον κοιλίδιον, πλεκτὴν ἐξ ὕδατος. ἰδέ, εἰ ἔχεις πεπεράτον. ἐπίβαπτε. Χρῶμαι. Χρῶ. δὸς συκωτὸν τρυφερόν, κίχλας, καλλίκρεας, θρίδακας. εἷς ἐξ ὑμῶν ἄρτον κλάσει καὶ ᾿ς κανίσκιον εἰσοίσει. κατὰ τάξιν παράδος. κλάσον ψωμούς. δειπνήσατε· πάντως ἐκεῖνος ἄξιός ἔστιν παρ᾿ ἡμῖν δειπνῆσαι. δὸς ταρίχιον, τριχίας, λόβια, ὄρμενον μετὰ γάρου καὶ ἔλαιον Σπανόν, γογγυλωτόν, ὄρνιν ὀπτήν, ψιλήπλευρα διὰ ζωμοῦ, τεμάχια, δέλφακα ὀπτόν. θὲς τὸν δίσκον μετὰ τρωξίμων, ῥαφάνους, ἡδύοσμον, ἐλαίας λεύκας καὶ τυρὸν νεαρόπαστον, οἶδνα, μύκας. τοῖς ὑπηρετήσασιν δότε δειπνῆσαι καὶ τῶι μαγείρωι καὶ τραγήματα, ὅτι καλῶς ὑπηρέτησαν. δότε ὕδωρ εἰς χεῖρας. κατάμαξον τὴν τράπεζαν. &lt;δὸς&gt; πρόσφατον. δὸς ἁπλοπότην, δὸς ἄκρατον, πίωμεν νερὸν ἐκ τοῦ βαυκιδίου. κέρασον θερμόν. Εἰς τὸ μεῖζον; Εἰς τὸ μικρὸν ἡδέως. ἐλπίζω γὰρ καὶ ἄλλην πεῖν. Ἐάν ἐπιτρέπηις, προπίνω σου· καλῶς λαμβάνεις; Ἀπὸ σοῦ ἡδέως. Διὰ τί οὐ πίνεις; πίε κύριε. Ἤιτησα καὶ οὐδείς μοι δέδωκεν. Δόθ᾿ ἡμῖν γλυκέα πλακούντια. Ἀρκεῖ ἡμῖν. ἄγωμεν λοιπόν. ἅψον κανδῆλαν. λαβέ. καλῶς ἡμᾶς ἔλαβες.


supra induo paenulam; processi de cubiculo cum paedagogo et cum nutrice salutare patrem et matrem; ambos salutavi et osculatus sum; et sic descendi de domo. eo in scholam. introivi, dixi: Ave magister, et ipse me osculatus est &lt;et&gt; resalutavit. porrexit mihi puer meus scriniarius tabulas, thecam graphiariam, praeductorium. loco meo sedeos deleo. praeduco ad praescriptum; ut scripsi, ostendo magistro; emendavit, induxit; iubet me legere. iussus alio dedi. edisco interpretamenta, reddidi. sed statim dictavit mihi condiscipulus. Et tu, inquit, dicta mihi. dixi ei: Redde primo. et dixit mihi: Non vidisti, cum redderem prior te? et dixi: Mentiris, non reddidisti. Non mentior. Si verum dicis, dicto. inter haec iussu magistri surgunt pusilli ad subductum et syllabas praebuit eis unus de maioribus, alii ad subdoctorem ordine reddunt, nomina scribunt, versus scripserunt, et ego in prima classe dictatum excepi. deinde ut sedimus, pertranseo commentaria, linguas, artem. clamatus ad lectionem audio expositiones, sensus, personas. interrogatus artificia respondi. Ad quem, dixit. Quae pars orationis? declinavi genera nominum, partivi versum. ut haec egimus, dimisit ad prandium. dimissus venio domi. muto, accipio panem candidum, olivas, caseum, caricas, nuces. bibo aquam frigidam. pransus revertor iterum in scholam. invenio magistrum perlegentem, et dixit: Incipite ab initio.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0qbyhumf0f953izk6nnwhhlodnrzt9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277460</id>
      <parentid>277459</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277460</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5086" sha1="f4afitscjpvcec7grqn90n0h223uq86" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt; Ὄρθρου ἐγρηγόρησα ἐξ ὕπνου· ἀνέστην ἐκ τῆς κλίνης, ἐκάθισα, ἔλαβον ὑποδεσμίδας, καλίγια· ὑπεδησάμην· ἤιτησα ὕδωρ εἰς ὄψιν· νίπτομαι πρῶτον τὰς χεῖρας, εἶτα τὴν ὄψιν ἐνιψάμην· ἀπέμαξα· ἀπέθηκα τὴν ἐγκοίμητραν· ἔλαβον χιτῶνα πρὸς τὸ σῶμα· περιεζωσάμην, ἤλειψα τὴν κεφαλήν μου καὶ ἐκτένισα· ἐποίησα περί τὸν τράχηλον ἀναβόλαιον. ἐνεδυσάμην ἐπενδυτών λευκόν· ἐπάνω ἐνδύομαι φελόνην· προῆλθον ἐκ τοῦ κοιτῶνος σὺν τῶι παιδαγωγῶι καὶ σὺν τῆι τροφῶι ἀσπάσασθαι τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα. ἀμφότερους ἠσπασάμην καὶ κατεφίλησα· καὶ οὕτως καταβαίνω ἐξ οἴκου. ἀπέρχομαι εἶς τὴν σχολήν. εἰσῆλθον· εἶπον· χαῖρε καθηγητά, καὶ αὐτός με κατεφίλησεν &lt;καὶ&gt; ἀντησπάσατο. ἐπιδίδωσίν μοι ὁ παῖς ὁ ἐμὸς καμπτροφόρος πινακίδας, θήκην γραφείων, παραγραφίδα. τῶι ἐμῶι τόπωι καθήμενος λειαίνω. παραγράφω πρὸς τὸν ὑπογραμμόν· γράψας δὲ δεικνύω τῶι διδασκάλωι· ἐδιώρθωσεν, ἐχάραξεν· κελεύει με ἀναγινώσκειν. κελευσθεὶς ἄλλωι δέδωκα. ἐκμανθάνω ἑρμηνεύματα, ἀπέδωκα. ἀλλ᾿ εὐθέως ὑπαγόρευσέν μοι συμμαθητής. Καὶ σύ, φησιν, ὑπαγόρευσέν μοι. εἶπον αὐτῶι· Ἀπόδος πρῶτον. καὶ εἶπέν μοι· Οὐκ εἶδες, ὅτε ἀπεδίδων πρότερόν σου; καὶ εἶπον· Ψεύδηι, οὐκ ἀπέδωκας. Οὐ ψεύδομαι. Εἰ ἀληθῆ λέγεις, ἀναδίδωμι. ἐν τούτοις κελεύσαντος καθηγητοῦ ἐγείρονται οἱ μικροὶ πρὸς τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς συλλαβὰς κατέλεξεν τούτοις εἰς τῶν μειζόνων, ἄλλοι πρὸς τὸν ὑποδιδακτὴν τάξει ἀποδιδοῦσιν, ὀνόματα γράφουσιν, στίχους ἔγραψαν, καὶ ἐγὼ ἐν τῆι πρώτηι τάξει ἅμιλλαν ἐξέλαβον. ἔπειτα ὡς ἐκαθίσαμεν, διέρχομαι ὑπομνήματα, γλώσσας, τέχνην. φωνηθεὶς πρὸς ἀνάγνωσιν ἀκούω ἐξηγήσεις, διανοίας, πρόσωπα. ἐπερωτηθεὶς τέχνην ἀπεκρίθην. Πρὸς τίνα, λέγει. Τί μέρος λόγου; ἔκλινα γένη ὀνομάτων, ἐμέρισα στίχον. ὡς δὲ ταὐτ᾿ ἐπράξαμεν, ἀπέλυσεν εἰς ἄριοτον. ἀπολυθεὶς ἐπανέρχομαι ἐν τῶι οἴκωι. ἀλλάσσω, λαμβάνω ἄρτον καθαρόν, ἐλαίας, τυρόν, σχάδια, κάρυα. πίνω ὕδωρ ψυχρόν. ἠριστηκὼς ἐπανέρχομαι πάλιν εἰς τὴν σχολήν. εὑρίσκω καθηγητὴν ἐπαναγινώσκοντα, καὶ εἶπεν· Ἄρξασθε ἀπ᾿ ἀρχῆς.


supra induo paenulam; processi de cubiculo cum paedagogo et cum nutrice salutare patrem et matrem; ambos salutavi et osculatus sum; et sic descendi de domo. eo in scholam. introivi, dixi: Ave magister, et ipse me osculatus est &lt;et&gt; resalutavit. porrexit mihi puer meus scriniarius tabulas, thecam graphiariam, praeductorium. loco meo sedeos deleo. praeduco ad praescriptum; ut scripsi, ostendo magistro; emendavit, induxit; iubet me legere. iussus alio dedi. edisco interpretamenta, reddidi. sed statim dictavit mihi condiscipulus. Et tu, inquit, dicta mihi. dixi ei: Redde primo. et dixit mihi: Non vidisti, cum redderem prior te? et dixi: Mentiris, non reddidisti. Non mentior. Si verum dicis, dicto. inter haec iussu magistri surgunt pusilli ad subductum et syllabas praebuit eis unus de maioribus, alii ad subdoctorem ordine reddunt, nomina scribunt, versus scripserunt, et ego in prima classe dictatum excepi. deinde ut sedimus, pertranseo commentaria, linguas, artem. clamatus ad lectionem audio expositiones, sensus, personas. interrogatus artificia respondi. Ad quem, dixit. Quae pars orationis? declinavi genera nominum, partivi versum. ut haec egimus, dimisit ad prandium. dimissus venio domi. muto, accipio panem candidum, olivas, caseum, caricas, nuces. bibo aquam frigidam. pransus revertor iterum in scholam. invenio magistrum perlegentem, et dixit: Incipite ab initio.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f4afitscjpvcec7grqn90n0h223uq86</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277462</id>
      <parentid>277460</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:40:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>277462</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6035" sha1="p3n8c6kntr37l8z0tx2zud3maw8zs04" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;|-
| width=50% valign=top | 2. Ὄρθρου ἐγρηγόρησα ἐξ ὕπνου· ἀνέστην ἐκ τῆς κλίνης, ἐκάθισα, ἔλαβον ὑποδεσμίδας, καλίγια· ὑπεδησάμην· ἤιτησα ὕδωρ εἰς ὄψιν· νίπτομαι πρῶτον τὰς χεῖρας, εἶτα τὴν ὄψιν ἐνιψάμην· ἀπέμαξα· ἀπέθηκα τὴν ἐγκοίμητραν· ἔλαβον χιτῶνα πρὸς τὸ σῶμα· περιεζωσάμην, ἤλειψα τὴν κεφαλήν μου καὶ ἐκτένισα· ἐποίησα  Ὄρθρου ἐγρηγόρησα ἐξ ὕπνου· ἀνέστην ἐκ τῆς κλίνης, ἐκάθισα, ἔλαβον ὑποδεσμίδας, καλίγια· ὑπεδησάμην· ἤιτησα ὕδωρ εἰς ὄψιν· νίπτομαι πρῶτον τὰς χεῖρας, εἶτα τὴν ὄψιν ἐνιψάμην· ἀπέμαξα· ἀπέθηκα τὴν ἐγκοίμητραν· ἔλαβον χιτῶνα πρὸς τὸ σῶμα· περιεζωσάμην, ἤλειψα τὴν κεφαλήν μου καὶ ἐκτένισα· ἐποίησα περί τὸν τράχηλον ἀναβόλαιον. ἐνεδυσάμην ἐπενδυτών λευκόν· ἐπάνω ἐνδύομαι φελόνην· προῆλθον ἐκ τοῦ κοιτῶνος σὺν τῶι παιδαγωγῶι καὶ σὺν τῆι τροφῶι ἀσπάσασθαι τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα. ἀμφότερους ἠσπασάμην καὶ κατεφίλησα· καὶ οὕτως καταβαίνω ἐξ οἴκου. ἀπέρχομαι εἶς τὴν σχολήν. εἰσῆλθον· εἶπον· χαῖρε καθηγητά, καὶ αὐτός με κατεφίλησεν &lt;καὶ&gt; ἀντησπάσατο. ἐπιδίδωσίν μοι ὁ παῖς ὁ ἐμὸς καμπτροφόρος πινακίδας, θήκην γραφείων, παραγραφίδα. τῶι ἐμῶι τόπωι καθήμενος λειαίνω. παραγράφω πρὸς τὸν ὑπογραμμόν· γράψας δὲ δεικνύω τῶι διδασκάλωι· ἐδιώρθωσεν, ἐχάραξεν· κελεύει με ἀναγινώσκειν. κελευσθεὶς ἄλλωι δέδωκα. ἐκμανθάνω ἑρμηνεύματα, ἀπέδωκα. ἀλλ᾿ εὐθέως ὑπαγόρευσέν μοι συμμαθητής. Καὶ σύ, φησιν, ὑπαγόρευσέν μοι. εἶπον αὐτῶι· Ἀπόδος πρῶτον. καὶ εἶπέν μοι· Οὐκ εἶδες, ὅτε ἀπεδίδων πρότερόν σου; καὶ εἶπον· Ψεύδηι, οὐκ ἀπέδωκας. Οὐ ψεύδομαι. Εἰ ἀληθῆ λέγεις, ἀναδίδωμι. ἐν τούτοις κελεύσαντος καθηγητοῦ ἐγείρονται οἱ μικροὶ πρὸς τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς συλλαβὰς κατέλεξεν τούτοις εἰς τῶν μειζόνων, ἄλλοι πρὸς τὸν ὑποδιδακτὴν τάξει ἀποδιδοῦσιν, ὀνόματα γράφουσιν, στίχους ἔγραψαν, καὶ ἐγὼ ἐν τῆι πρώτηι τάξει ἅμιλλαν ἐξέλαβον. ἔπειτα ὡς ἐκαθίσαμεν, διέρχομαι ὑπομνήματα, γλώσσας, τέχνην. φωνηθεὶς πρὸς ἀνάγνωσιν ἀκούω ἐξηγήσεις, διανοίας, πρόσωπα. ἐπερωτηθεὶς τέχνην ἀπεκρίθην. Πρὸς τίνα, λέγει. Τί μέρος λόγου; ἔκλινα γένη ὀνομάτων, ἐμέρισα στίχον. ὡς δὲ ταὐτ᾿ ἐπράξαμεν, ἀπέλυσεν εἰς ἄριοτον. ἀπολυθεὶς ἐπανέρχομαι ἐν τῶι οἴκωι. ἀλλάσσω, λαμβάνω ἄρτον καθαρόν, ἐλαίας, τυρόν, σχάδια, κάρυα. πίνω ὕδωρ ψυχρόν. ἠριστηκὼς ἐπανέρχομαι πάλιν εἰς τὴν σχολήν. εὑρίσκω καθηγητὴν ἐπαναγινώσκοντα, καὶ εἶπεν· Ἄρξασθε ἀπ᾿ ἀρχῆς.
| width=50% valign=top | 2. Ante lucem vigilavi de somno; surrexi de lecto, sedi, accepi pedules, caligas; calciavi me; poposci aquam ad faciem; lavo primo manus, deinde faciem lavi; extersi; deposui dormitoriam; accepi tunicam ad corpus; praecinxi me; unxi caput meum et pectinavi; feci circa collum pallam; indui me superariam albam; supra induo paenulam; processi de cubiculo cum paedagogo et cum nutrice salutare patrem et matrem; ambos salutavi et osculatus sum; et sic descendi de domo. eo in scholam. introivi, dixi: Ave magister, et ipse me osculatus est &lt;et&gt; resalutavit. porrexit mihi puer meus scriniarius tabulas, thecam graphiariam, praeductorium. loco meo sedeos deleo. praeduco ad praescriptum; ut scripsi, ostendo magistro; emendavit, induxit; iubet me legere. iussus alio dedi. edisco interpretamenta, reddidi. sed statim dictavit mihi condiscipulus. Et tu, inquit, dicta mihi. dixi ei: Redde primo. et dixit mihi: Non vidisti, cum redderem prior te? et dixi: Mentiris, non reddidisti. Non mentior. Si verum dicis, dicto. inter haec iussu magistri surgunt pusilli ad subductum et syllabas praebuit eis unus de maioribus, alii ad subdoctorem ordine reddunt, nomina scribunt, versus scripserunt, et ego in prima classe dictatum excepi. deinde ut sedimus, pertranseo commentaria, linguas, artem. clamatus ad lectionem audio expositiones, sensus, personas. interrogatus artificia respondi. Ad quem, dixit. Quae pars orationis? declinavi genera nominum, partivi versum. ut haec egimus, dimisit ad prandium. dimissus venio domi. muto, accipio panem candidum, olivas, caseum, caricas, nuces. bibo aquam frigidam. pransus revertor iterum in scholam. invenio magistrum perlegentem, et dixit: Incipite ab initio.
|-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p3n8c6kntr37l8z0tx2zud3maw8zs04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277463</id>
      <parentid>277462</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277463</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6039" sha1="6388r1z22efdi8w7jjbrs0e0y6h1i2o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{|&lt;/noinclude&gt;|-
| width=50% valign=top | 2. Ὄρθρου ἐγρηγόρησα ἐξ ὕπνου· ἀνέστην ἐκ τῆς κλίνης, ἐκάθισα, ἔλαβον ὑποδεσμίδας, καλίγια· ὑπεδησάμην· ἤιτησα ὕδωρ εἰς ὄψιν· νίπτομαι πρῶτον τὰς χεῖρας, εἶτα τὴν ὄψιν ἐνιψάμην· ἀπέμαξα· ἀπέθηκα τὴν ἐγκοίμητραν· ἔλαβον χιτῶνα πρὸς τὸ σῶμα· περιεζωσάμην, ἤλειψα τὴν κεφαλήν μου καὶ ἐκτένισα· ἐποίησα  Ὄρθρου ἐγρηγόρησα ἐξ ὕπνου· ἀνέστην ἐκ τῆς κλίνης, ἐκάθισα, ἔλαβον ὑποδεσμίδας, καλίγια· ὑπεδησάμην· ἤιτησα ὕδωρ εἰς ὄψιν· νίπτομαι πρῶτον τὰς χεῖρας, εἶτα τὴν ὄψιν ἐνιψάμην· ἀπέμαξα· ἀπέθηκα τὴν ἐγκοίμητραν· ἔλαβον χιτῶνα πρὸς τὸ σῶμα· περιεζωσάμην, ἤλειψα τὴν κεφαλήν μου καὶ ἐκτένισα· ἐποίησα περί τὸν τράχηλον ἀναβόλαιον. ἐνεδυσάμην ἐπενδυτών λευκόν· ἐπάνω ἐνδύομαι φελόνην· προῆλθον ἐκ τοῦ κοιτῶνος σὺν τῶι παιδαγωγῶι καὶ σὺν τῆι τροφῶι ἀσπάσασθαι τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα. ἀμφότερους ἠσπασάμην καὶ κατεφίλησα· καὶ οὕτως καταβαίνω ἐξ οἴκου. ἀπέρχομαι εἶς τὴν σχολήν. εἰσῆλθον· εἶπον· χαῖρε καθηγητά, καὶ αὐτός με κατεφίλησεν &lt;καὶ&gt; ἀντησπάσατο. ἐπιδίδωσίν μοι ὁ παῖς ὁ ἐμὸς καμπτροφόρος πινακίδας, θήκην γραφείων, παραγραφίδα. τῶι ἐμῶι τόπωι καθήμενος λειαίνω. παραγράφω πρὸς τὸν ὑπογραμμόν· γράψας δὲ δεικνύω τῶι διδασκάλωι· ἐδιώρθωσεν, ἐχάραξεν· κελεύει με ἀναγινώσκειν. κελευσθεὶς ἄλλωι δέδωκα. ἐκμανθάνω ἑρμηνεύματα, ἀπέδωκα. ἀλλ᾿ εὐθέως ὑπαγόρευσέν μοι συμμαθητής. Καὶ σύ, φησιν, ὑπαγόρευσέν μοι. εἶπον αὐτῶι· Ἀπόδος πρῶτον. καὶ εἶπέν μοι· Οὐκ εἶδες, ὅτε ἀπεδίδων πρότερόν σου; καὶ εἶπον· Ψεύδηι, οὐκ ἀπέδωκας. Οὐ ψεύδομαι. Εἰ ἀληθῆ λέγεις, ἀναδίδωμι. ἐν τούτοις κελεύσαντος καθηγητοῦ ἐγείρονται οἱ μικροὶ πρὸς τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς συλλαβὰς κατέλεξεν τούτοις εἰς τῶν μειζόνων, ἄλλοι πρὸς τὸν ὑποδιδακτὴν τάξει ἀποδιδοῦσιν, ὀνόματα γράφουσιν, στίχους ἔγραψαν, καὶ ἐγὼ ἐν τῆι πρώτηι τάξει ἅμιλλαν ἐξέλαβον. ἔπειτα ὡς ἐκαθίσαμεν, διέρχομαι ὑπομνήματα, γλώσσας, τέχνην. φωνηθεὶς πρὸς ἀνάγνωσιν ἀκούω ἐξηγήσεις, διανοίας, πρόσωπα. ἐπερωτηθεὶς τέχνην ἀπεκρίθην. Πρὸς τίνα, λέγει. Τί μέρος λόγου; ἔκλινα γένη ὀνομάτων, ἐμέρισα στίχον. ὡς δὲ ταὐτ᾿ ἐπράξαμεν, ἀπέλυσεν εἰς ἄριοτον. ἀπολυθεὶς ἐπανέρχομαι ἐν τῶι οἴκωι. ἀλλάσσω, λαμβάνω ἄρτον καθαρόν, ἐλαίας, τυρόν, σχάδια, κάρυα. πίνω ὕδωρ ψυχρόν. ἠριστηκὼς ἐπανέρχομαι πάλιν εἰς τὴν σχολήν. εὑρίσκω καθηγητὴν ἐπαναγινώσκοντα, καὶ εἶπεν· Ἄρξασθε ἀπ᾿ ἀρχῆς.
| width=50% valign=top | 2. Ante lucem vigilavi de somno; surrexi de lecto, sedi, accepi pedules, caligas; calciavi me; poposci aquam ad faciem; lavo primo manus, deinde faciem lavi; extersi; deposui dormitoriam; accepi tunicam ad corpus; praecinxi me; unxi caput meum et pectinavi; feci circa collum pallam; indui me superariam albam; supra induo paenulam; processi de cubiculo cum paedagogo et cum nutrice salutare patrem et matrem; ambos salutavi et osculatus sum; et sic descendi de domo. eo in scholam. introivi, dixi: Ave magister, et ipse me osculatus est &lt;et&gt; resalutavit. porrexit mihi puer meus scriniarius tabulas, thecam graphiariam, praeductorium. loco meo sedeos deleo. praeduco ad praescriptum; ut scripsi, ostendo magistro; emendavit, induxit; iubet me legere. iussus alio dedi. edisco interpretamenta, reddidi. sed statim dictavit mihi condiscipulus. Et tu, inquit, dicta mihi. dixi ei: Redde primo. et dixit mihi: Non vidisti, cum redderem prior te? et dixi: Mentiris, non reddidisti. Non mentior. Si verum dicis, dicto. inter haec iussu magistri surgunt pusilli ad subductum et syllabas praebuit eis unus de maioribus, alii ad subdoctorem ordine reddunt, nomina scribunt, versus scripserunt, et ego in prima classe dictatum excepi. deinde ut sedimus, pertranseo commentaria, linguas, artem. clamatus ad lectionem audio expositiones, sensus, personas. interrogatus artificia respondi. Ad quem, dixit. Quae pars orationis? declinavi genera nominum, partivi versum. ut haec egimus, dimisit ad prandium. dimissus venio domi. muto, accipio panem candidum, olivas, caseum, caricas, nuces. bibo aquam frigidam. pransus revertor iterum in scholam. invenio magistrum perlegentem, et dixit: Incipite ab initio.
|-&lt;noinclude&gt;|}&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6388r1z22efdi8w7jjbrs0e0y6h1i2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/682</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48911</id>
    <revision>
      <id>277464</id>
      <parentid>234476</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277464</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1659" sha1="onfzud2wxhw9ulwcg8taxwdbx82atlp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;COLLOQVIA MONACENSIA
{|&lt;/noinclude&gt;|-
| valign=top |  Περὶ ὁμιλίας καθημερινῆς.

3. Ὁμιλία, ἀναστροφή, τριβὴ καθημερινὴ ὀφείλει δοθῆναι πᾶσιν τοῖς παισίν, τοῖς μικροῖς καὶ τοῖς μείζοσιν, ἐπειδὴ ἀναγκαῖά εἰσιν.
     Ὄρθρου ἐγρηγόρησα ἐξ ὕπνου, ἀνέστην ἐκ τῆς κλίνης, ἐκάθισα. ἔλαβον ὑποδεσμίδας, ὑποδήματα, ὑπεδησάμην. ἤιτησα ὕδωρ εἰς τὴν ὄψιν. νίπτομαι πρῶτον τὰς χεῖρας, εἶτα τὴν ὄψιν ἐνιψάμην ἀπέμαξα· ἀπέθηκα λευκὴν φαινόλην προῆλθον ἐκ τοῦ κοιτῶνος σὺν τῶι παιδαγωγῶι ἀσπάσασθαι τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα. ἀμφότερους ἠσπασάμην καὶ κατεφίλησα καὶ οὕτως κατῆλθον ἐκ τοῦ οἴκου. ἀπέρχομαι ἀσπάσασθαι πάντας τοὺς φίλους.
| valign=top | De fabulis cottidianis.

3. Sermo[ne], conversatio[ne], usus cottidianus debet dari omnibus pueris, minoribus et maioribus, quoniam necessaria sunt.
     Ante lucem vigilavi de somno, surrexi de lecto, sedi. accepi pedales, calciamenta, calciavi me. poposci aquam ad faciem. lavo primo manus, deinde faciem lavi; extersi; deposui albam paenulam; prodii de cubiculo cum paedagogo salutare patrem et matrem. ambos salutavi et osculatus sum. et sic descendi de domo. eo salutare omnes amicos.&lt;noinclude&gt;|}&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>onfzud2wxhw9ulwcg8taxwdbx82atlp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277465</id>
      <parentid>277464</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277465</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1651" sha1="0fe7ng8c6sbgvcmsev5fw0vx20t5n05" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;COLLOQVIA MONACENSIA
{|&lt;/noinclude&gt;|-
| valign=top |  Περὶ ὁμιλίας καθημερινῆς.

3. Ὁμιλία, ἀναστροφή, τριβὴ καθημερινὴ ὀφείλει δοθῆναι πᾶσιν τοῖς παισίν, τοῖς μικροῖς καὶ τοῖς μείζοσιν, ἐπειδὴ ἀναγκαῖά εἰσιν.

Ὄρθρου ἐγρηγόρησα ἐξ ὕπνου, ἀνέστην ἐκ τῆς κλίνης, ἐκάθισα. ἔλαβον ὑποδεσμίδας, ὑποδήματα, ὑπεδησάμην. ἤιτησα ὕδωρ εἰς τὴν ὄψιν. νίπτομαι πρῶτον τὰς χεῖρας, εἶτα τὴν ὄψιν ἐνιψάμην ἀπέμαξα· ἀπέθηκα λευκὴν φαινόλην προῆλθον ἐκ τοῦ κοιτῶνος σὺν τῶι παιδαγωγῶι ἀσπάσασθαι τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα. ἀμφότερους ἠσπασάμην καὶ κατεφίλησα καὶ οὕτως κατῆλθον ἐκ τοῦ οἴκου. ἀπέρχομαι ἀσπάσασθαι πάντας τοὺς φίλους.
| valign=top | De fabulis cottidianis.

3. Sermo[ne], conversatio[ne], usus cottidianus debet dari omnibus pueris, minoribus et maioribus, quoniam necessaria sunt.

Ante lucem vigilavi de somno, surrexi de lecto, sedi. accepi pedales, calciamenta, calciavi me. poposci aquam ad faciem. lavo primo manus, deinde faciem lavi; extersi; deposui albam paenulam; prodii de cubiculo cum paedagogo salutare patrem et matrem. ambos salutavi et osculatus sum. et sic descendi de domo. eo salutare omnes amicos.&lt;noinclude&gt;|}&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0fe7ng8c6sbgvcmsev5fw0vx20t5n05</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277466</id>
      <parentid>277465</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277466</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1652" sha1="dlr646wbe1wiazpp6hxixy39s7afkby" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;COLLOQVIA MONACENSIA
{|&lt;/noinclude&gt;|-
| valign=top |  Περὶ ὁμιλίας καθημερινῆς.

3. Ὁμιλία, ἀναστροφή, τριβὴ καθημερινὴ ὀφείλει δοθῆναι πᾶσιν τοῖς παισίν, τοῖς μικροῖς καὶ τοῖς μείζοσιν, ἐπειδὴ ἀναγκαῖά εἰσιν.

Ὄρθρου ἐγρηγόρησα ἐξ ὕπνου, ἀνέστην ἐκ τῆς κλίνης, ἐκάθισα. ἔλαβον ὑποδεσμίδας, ὑποδήματα, ὑπεδησάμην. ἤιτησα ὕδωρ εἰς τὴν ὄψιν. νίπτομαι πρῶτον τὰς χεῖρας, εἶτα τὴν ὄψιν ἐνιψάμην ἀπέμαξα· ἀπέθηκα λευκὴν φαινόλην προῆλθον ἐκ τοῦ κοιτῶνος σὺν τῶι παιδαγωγῶι ἀσπάσασθαι τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα. ἀμφότερους ἠσπασάμην καὶ κατεφίλησα καὶ οὕτως κατῆλθον ἐκ τοῦ οἴκου. ἀπέρχομαι ἀσπάσασθαι πάντας τοὺς φίλους.
| valign=top | De fabulis cottidianis.

3. Sermo[ne], conversatio[ne], usus cottidianus debet dari omnibus pueris, minoribus et maioribus, quoniam necessaria sunt.

Ante lucem vigilavi de somno, surrexi de lecto, sedi. accepi pedales, calciamenta, calciavi me. poposci aquam ad faciem. lavo primo manus, deinde faciem lavi; extersi; deposui albam paenulam; prodii de cubiculo cum paedagogo salutare patrem et matrem. ambos salutavi et osculatus sum. et sic descendi de domo. eo salutare omnes amicos.&lt;noinclude&gt;|}
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dlr646wbe1wiazpp6hxixy39s7afkby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/683</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48912</id>
    <revision>
      <id>277467</id>
      <parentid>159167</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277467</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4060" sha1="ryj9hathgu5e70jcj2y68j06e01g2v9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
4. Καὶ οἰκοδεσπότης προερχόμενος ἀπήντησεν τοῦ φίλου αὐτοῦ καὶ εἶπεν· Χαῖρε Γάϊε, καὶ κατεφίλησεν αὐτόν· καὶ ἀντησπάσατο λέγων· Καλῶς ζήσαις, Λούκιε· ἔστιν σε ἰδεῖν; τί πράττεις; Πάντα ὀρθῶς. πῶς ἔχεις; Συγχαίρομαί σοι οὕτως ὡς ἐμοί. * * * κριτήριον. Πρὸς τίνα; πρὸς τὸν ταμίαν; Οὐκ ἐκεῖ. Ἀλλὰ ποῦ; πρὸς τὸν ἀνθύπατον; Οὐδ᾿ ἐκεῖ, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἐξ ὑπογραφῆς τοῦ διέποντος τὴν ἐπαρχίαν. Ποταπὸν δ᾿ ἐστὶν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Οὐ πάνυ μέγα· ἔστιν γὰρ χρηματικόν, ἵνα ὅλον ἴδηις. εἰ σχολάζεις [σύ], παρέδρευσον ἡμῖν· οἱ κριταὶ γὰρ ἡμέραν ἡμῖν ὥρισαν τὴν σήμερον ἀπόφασιν ἐρούμενοι. διὸ βούλομαί σου παρόντος περὶ τῆς δίκης σὺν τοῖς συνηγόροις σκέψασθαι. Παρέλαβες; Παρέλαβον. Τίνας; Τοὺς σοὺς φίλους. Καλῶς ἐποίησας. Συνετάξω; περὶ ποίαν ὥραν; ἐν ποίωι τόπωι; ᾿Σ τὸ φόρον, ἐν τῆι στοᾶι, ἐγγὺς τῆς στοᾶς τῆς Νίκης. Μετ᾿ ὀλίγον ἐκεῖ ἔρχομαι. Ἀλλὰ παρακαλῶ, ἐν νῶι ἔχοις. Ἀμέριμνος ἦις· ἐμοὶ μελήσει. Ἄγωμεν ἡμεῖς πρὸς τὸν τραπεζίτην· λάβωμεν παρ᾿ αὐτοῦ δηνάρια ἑκατόν· δῶμεν δικολόγωι τιμητικὸν καὶ τοῖς συνηγόροις καὶ τοῖς νομικοῖς, ἵνα σπουδαιότερον ἐκδικήσωσιν ἡμᾶς. Οὗτός ἐστιν. Λαβὲ παρ᾿ αὐτοῦ κέρμα καὶ ἀκολούθει. Καθὼς συνεταξάμεθα, πάρεστιν Γάϊος. συγκαλέσωμεν αὐτὸν εἰς τὴν συμβουλήν. ἐνθάδε ἔχομεν τὰ ἀσφαλίσματα, Παρήγγειλας αὐτῶι; Παρήγγειλα. Ἐμαρτυροποίησας; Ἐμαρτυροποίησα. Ἕτοιμος ἦις. Ἕτοιμός εἰμι. Καὶ ὁ ἀντίδικος ἐντυχεῖν θέλει. Σιώπησον. Σιωπῶ. Σιωπὴν ἔχετε, ἀκούσωμεν τὴν ἀπόφασιν. ἤκουσας, ὅτι ἐνικήσαμεν, Γάϊε;

4. Et pater procedens occurrit amico suo. et dixit: Ave, Gaie. et osculatus est eum; et resalutavit dicens: Bene valeas, Lucie; est te videre? quid agis? Omnia recte. quomodo habes? Gratulor tibi sic quomodo mihi. * * * iudicium. Ad quem? ad quaestorem? Non ibi. Sed ubi? ad proconsulem? Nec ibi, sed ad magistratus ex subscriptione praesidis provinciae. Qualis autem est ipsa res? Non valde magna; est enim pecuniaria, ut omne videas. si vacat tibi, adesto nobis; iudices enim diem nobis dederunt hodiernam sententiam dicturi. quare volo te praesente de causa cum advocatis tractare. Adhibuisti? Adhibui. Quos? Tuos amicos. Bene fecisti. Constituisti ? circa quam horam? in quo loco? In foro, in porticu, iuxta stoam Victoriae. Post modicum ibi venio. Sed rogo, in mente habeas. Securus esto; mihi pertinet. Eamus nos ad nummularium; accipiamus ab eo denarios centum; demus causidico honorarium et advocatis et iuris peritis, ut incessanter defendant nos. Iste est. Accipe ab eo nummos et sequere. sicut constituimus, adest Gaius. convocemus eum in consilium. hic habemus instrumenta. Denuntiasti illi? Denuntiavi. Testatus es? Testatus sum. Paratus esto. Paratus sum. Et adversarius interpellare &lt;vult&gt;. Tace. Taceo. Silentium habete, audiamus sententiam. audisti, quia vicimus, Gaie?&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ryj9hathgu5e70jcj2y68j06e01g2v9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/684</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48913</id>
    <revision>
      <id>277468</id>
      <parentid>159165</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277468</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3921" sha1="55dtf5gn4esryaywpwsg3yk7dq0jck0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;5. Κύριε, τί ἐπιτάσσεις; Μήτι ἔχεις χρήματα εὐκαιροῦντα; Τί χρείαν ἔχεις δανείσασθαι; Εἰ ἔχεις, χρῆσόν μοι πέντε δηνάρια. Καὶ μὴ ἐσχηκὼς ὁθενδήποτε ἐξέπλησα ἄν. Ἐνέχυρον θέλεις; Μὴ γένοιτο, οὐ χρείαν ἔχω. χειρογράφησόν μοί σε εἰληφέναι. Ποίοις τόκοις; Οἷς θέλεις. Ἐχειρογράφησα. χάριτάς σοι ὁμολογῶ. Σφράγισον. Ἐσφράγισα. Ἀριθμῶι ἀρίθμησον. Ἀρίθμησα. Δοκίμασον. Ἐδοκίμασα. Καθὼς ἔλαβες, δοκίμως ἀπόδος. Ὥς σοι ἀποδώσω, καὶ τὸ ἱκανὸν ποιήσω.

5. Domine, qui imperasti? Numquid habes pecuniam vacuam? Quid opus habes mutuari? Si habes, commoda mihi quinque sestertios. Etsi non habuissem, undecumque explicassem. Pignus vis? Absit, &lt;non opus habeo.&gt; cave mihi te accepisse. Quibus usuris? Quibus vis. Cavi. gratias tibi ago. Signa. Signavi. Numero numera. Numeravi. Proba. Probavi. Sicut accepisti, probum reddas. Cum tibi reddidero, et satisfaciam.

6. Καλήμερον. ἦλθες; Ἦλθον. Ἔλαβες; ἔδωκας αὐτῶι; &lt;Ἔδωκα.&gt; Ἀπηλλάγης. Μή τινος χρείαν ἔχεις; Σὲ ὑγιαίνειν. Ἐὰν θέληις, ἐλθὲ μεθ᾿ ἡμῶν. Ποῦ; Πρὸς φίλον ἡμέτερον Λύκιον. ἐπισκεψώμεθα αὐτόν. Τί γὰρ ἔχει; Ἀρρωστεῖ. Ἀπὸ πότε; Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐνέπεσεν. Ποῦ μένει; Οὐ μακράν. Εἰ θέλεις, περιπάτει. Αὕτη ἐστί, νομίζω, ἡ οἰκία αὐτοῦ. αὕτη ἐστίν. Ἰδοὺ ὁ θυρωρός. Ἐρώτησον αὐτόν, εἴ δυνάμεθα εἰσελθεῖν καὶ ἰδεῖν τὸν κύριον αὐτοῦ. καὶ ἐκεῖνος εἶπεν· Τίνα ζητεῖτε; Τὸν δεσπότην σου. περὶ τῆς ὑγιείας αὐτοῦ ἐληλύθαμεν. Ἀνάβατε. Πόσας κλίμακας; Δύο. ᾿ς τὰ δεξιὰ κρούσατε, εἰ μέντοι γε ἦλθεν· προεληλύθει γάρ. Κρούσωμεν. Βλέπε, τίς ἐστιν. Χαίρετε πάντες. Τὸν κύριόν σου θέλομεν ἐπισκέψασθαι. &lt;εἰ&gt; γρηγορεῖ, μήνυσόν με. κἀκεῖνος εἶπεν· Οὐκ ἔστιν ὧδε. Τί λαλεῖς; ἀλλὰ ποῦ ἐστιν; Ἐκεῖ κατέβη ᾿ς τὸν δαφνῶνα διακινῆσαι. Συγχαιρόμεθα αὐτῶι. ὅταν ἔλθηι, εἴποις αὐτῶι ἡμᾶς πρὸς αὐτὸν χαιρομένους ἐληλυθέναι περὶ τῆς σωτηρίας αὐτοῦ, ὅτι πάντα ὀρθῶς ἔχει. Οὕτω ποιῶ.

6. Bono die. venisti? Veni. Accepisti? dedisti illi? Dedi. Caruisti. Numquid aliquid opus habes? Te valere. Si vis, veni mecum. Ubi? Ad amicum nostrum Lucium. visitemus &lt;eum&gt;. Quid enim habet? Aegrotat. A quando? Intra paucos dies incurrit. Ubi manet? Non longe. Sis ambula. Haec est, puto, domus eius. haec est. Ecce ostiarius. Interroga illum, si possumus intrare et videre dominum eius. et ille dixit: Quem quaeritis? Dominum tuum. de salute eius venimus. Ascendite. Quot scalas? Duas. ad dexteram pulsate, si tamen venit; processerat enim. Pulsemus. Vide, quis est. Avete omnes. Dominum tuum volumus visitare. si vigilat, nuntia me. et ille dixit: Non est hic. Quid narras? sed ubi est? Illuc descendit ad laurentum deambulare. Gratulamur illi. cum venerit, dices illi nos ad ipsum gratulantes venisse ad salutem eius, quia omnia recte habent. Sic faciam.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>55dtf5gn4esryaywpwsg3yk7dq0jck0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/685</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48914</id>
    <revision>
      <id>277469</id>
      <parentid>159163</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277469</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5028" sha1="e0lijrfod1txmj2ry05ze42znc4ncm3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
7. Σὺ ποῦ ὑπάγεις; ᾿Σ τὴν οἰκίαν σπεύδω. διὰ τί ἐπεζήτησας; Ἄν σοι ἡδύ ἐστιν, σήμερον παρ᾿ ἐμοὶ ἀρίστησον χρησίμως. οἴνωι καλῶι οἰκιακῶι χρώμεθα. Οὕτως γενέσθω. Ἐν ὥραι οὖν ἐλθὲ πρὸς ἡμᾶς. Ὅτε θέλεις, πέμψον πρὸς ἡμᾶς. ᾿ς τὴν οἰκίαν εἰμί. Οὕτως γενέσθω ἡμῖν.
 
7. Tu ubi vadis? Ad domum festino. quare inquisisti? Si tibi suave est, hodie apud me prande frugaliter. vino bono domestico utimur. Sic fiat. Temperius ergo veni ad nos. Quando vis, mitte ad nos; domi sum. Sic fiat nobis.

8. Σύ, παιδάριον, ἀκολούθησόν μοι ᾿ς τὸ κρεοπωλεῖον· τίποτε ἀγοράσωμεν εἰς ἄριστον. ἐπερώτησον, πόσου ὁ ἰχθύς. Δηνάρια δέκα. Σύ, παιδάριον, ὕπαγε εἰς τὴν οἰκίαν, ἵνα δυνηθῶμεν ἀπελθεῖν εἰς τὸ λαχανοπωλεῖον καὶ ἀγοράσαι λάχανα, ἅπερ ἀναγκαῖά εἰσιν, καὶ ὀπώραν, συκάμινα, σῦκα, δωράκινα, ἀπίους, τρικόκκια. ἰδοὺ ἔχεις πάντα, ἃ ἠγοράσαμεν. ὕπαγε εἰς τὴν οἰκίαν.
 
8. Tu, puer, sequere me ad macellum; aliquid emamus ad prandium. interroga, quantum piscis. Denarios decem. Tu, puer, refer ad domum, ut possimus ire ad olerarium et emere olera, quae necessaria sunt, et poma, mora, ficus, persos, piras, tuberes. ecce habes omnia, quae emimus. refer ad domum.

9. Καλεσάτω &lt;τις&gt; τὸν μάγειρον. ποῦ ἐστιν; Ἄνω ἀνῆλθεν. Καὶ τί θέλει; καταβάτω ὧδε. ἆρον, ἕψησον ἐπιμελῶς τὰ προσφάγια. ἄρτυσις καλὴ γενέσθω. ἔνεγκε τὴν κλεῖδα, ἄνοιξον τὸ γλωσσοκόμον καὶ ἐξάγαγε κλεῖδα τοῦ ταμιείου. &lt;προένεγκε, ἃ ἀναγκαῖά εἰσιν&gt; ἅλας, ἔλαιον Σπανόν` καὶ ἐπιτήδειον εἰς τοὺς λύχνους, γάρον πρῶτον καὶ δευτέριον, ὄξος δριμύ, οἶνον λευκόν` καὶ μελανόν, γλεῦκος παλαιόν, ξύλα ξηρά, ἄνθρακας, ἀνθρακιάν, ἀξίνην, σκεύη, λοπάδας, χύτραν, λέβητα, σχάραν, πῶμα, θύειαν, ἀλετρίβανον, μαχαίριον. Τί ἄλλο θέλεις; Ταῦτα μόνα, παιδάριον. ὕπαγε πρὸς Γάϊον καὶ εἰπὲ αὐτῶι· Ἐλθέ· ἐκεῖθεν λουσώμεθα. Ὕπαγε, τρέχε, ταχέως ποίησον· μηδὲν βράδιον, &lt;ἀλλ᾿&gt; εὐθύς. Ἐγένου πρός αὐτόν; Ἐγενόμην. Ὅπου ἦν; Εἰς τὴν οἰκίαν ἐκάθητο. Καὶ τί ἐποίει; Ἐφιλολόγει. Καὶ τί εἶπεν; Τοὺς ἐμοὺς ἐκδέχομαι. ἔρχονται καὶ ἀκολουθῶ. Ὕπαγε πάλιν καὶ εἰπὲ αὐτῶι· Πάντες ὧδέ εἰσιν. σὺν αὐτῶι ἐλθέ. ὑμεῖς τέως σύνθετε ἐπιμελῶς τὰ ὑάλινα καὶ τὰ χαλκώματα. στρώσατε τὸ τρίκλινον καὶ ῥίψατε. ἔξω ὕδωρ. θέλω ἰδεῖν ὡς νεανίσκοι. Ἤδη ἐστρώσαμεν. πάντα ἔτοιμά εἰσιν. Οὐδέπω ἦλθεν; ἄπελθε, εἰπὲ αὐτῶι· Ὀψὲ ἡμᾶς ποιεῖς ἀριστῆσαι. Ἰδοὺ ἦλθεν. συνάντησον αὐτῶι. ὧδε ἤρχετο. παρακάλεσον αὐτόν. Τί ἔξω στήκεις;
 
9. Clamet aliquis cocum. ubi est? Sursum ascendit. Et quid vult? descendat hic. tolle, coque diligenter pulmentaria. conditura bona fiat. affer clavem. aperi loculum et eice clavem cellarii; profer, quae necessaria sunt, sale, oleum Spanum et apparatum ad lucernas, liquamen primum et secundum, acetum acrum, vinum album et nigrum, mustum vetus, ligna sicca, carbones, prunam, securim, vasa, catina, caccabum, ollam, craticulam, coopertorium, mortarium, pistillum, cultellum. Quid aliud vis? Haec tantum, puer. vade ad Gaium et dic illi: Veni, inde lavemus. Vade, curre, cito fac; nihil tardius, sed velocius. Fuisti ad ipsum? Fui. Ubi erat? Ad domum sedebat. Et quid faciebat? Studebat. Et quid dixit? Meos expecto; veniunt et sequor. Vade iterum et dic illi: Omnes hic sunt. cum illo veni. vos interim componite diligenter vitreamina et aeramenta. sternite cenationem et proicite foras aquam. volo videre quasi iuvenes. Iam stravimus. omnia parata sunt. Nondum venit? vade, dic illi: Sero nos facis prandere. Ecce venit. occurre ei. hic veniebat. roga illum. Quid foras stas?&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0lijrfod1txmj2ry05ze42znc4ncm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/686</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48915</id>
    <revision>
      <id>277470</id>
      <parentid>159161</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277470</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4261" sha1="8qql0sog1vglo0usjdn6mco313yez10" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;10. Κατάγετε σάβανα εἰς τὸ βαλανεῖον, ξύστρον, προσοψίδιον, ποδεκμάγιον, λήκυθον, ἀφρόνιτρον. προάγετε, λάβετε τὸν τόπον. Ποῦ κελεύεις; ᾿ς τὸ δημόσιον ἢ ἐν τῶι ἰδιωτικῶι; Ὅπου κελεύετε. Προάγετε μόνον· ὑμῖν λέγω, οἳ ἐνθάδε ἐστέ. θερμὸν γενέσθω ἡμῖν. Ὅσον ὑπάγομεν, διηγήσομαί σοι. Ἐγείρου, ἄγωμεν. Ἔνθεν θέλεις διὰ τῆς στοᾶς διὰ τὸν +πετον; Μήτι θέλεις ἐλθεῖν ᾿ς τὸν ἀφεδρώνα; Καλῶς με ὑπέμνησας, ἡ κοιλία με ἐπείγει. ἄγωμεν λοιπόν. Ἔκδυσόν με, ὑπόλυσόν με, σύνθες τὰ ἱμάτια, περίβαλε, τήρει καλῶς, μὴ νύσταζε διὰ τοὺς κλέπτας. ἅρπαξον ἡμῖν σφαῖραν· παίξωμεν ἐν τῶι σφαιριστηρίωι. γυμνασθῆναι θέλω ἐν τῶι κηρώματι. δεῦρο παλαίσωμεν διὰ χρόνου μιᾶι ῥοπῆι. Οὐκ οἶδα, εἰ δύναμαι· τὸ πάλαι γὰρ πέπαυμαι τοῦ παλαίειν. ὅμως πειράζω, εἰ δύναμαι. Ἐλαφρῶς κεκόπωμαι. Εἰσέλθωμεν εἰς τὸν πρῶτον οἶκον προπνιγέα. δὸς τῶι βαλανεῖ κέρμα· ἀπόλαβε τὸ ὐπόλοιπον. ἄλειψε. Ἄλειψα. Ἀλείφομαι. Τρῖψον. Ἔρχου ᾿ς τὸ ἱδρωτήριον. Ἱδροῖς; Ἱδρῶ· ἐκλέλυμαι. ἐσέλθωμεν εἰς τὴν ἐμβάτην. κατάβα. χρώμεθα τῆι ξηροπυρίαι καὶ οὕτω καταβῶμεν εἰς τὴν ἐμβάτην. κατάβα, κατάντλησόν με. ἔξελθε λοιπόν. βάλε σεαυτὸν εἰς τὴν κολυμβήθραν ὑπαίθριον. κολύμβησον. Ἐκολύμβησα. Πρόσελθε εἰς τὸν λουτὴρα. περίχεε ἑαυτόν. Περιέχεα. ἀνέλαβον, ἐπίδος ξύστραν. περικατάμαξόν με. περίζωσε σάβανα. κατάμαξόν μου &lt;τὴν&gt; κεφαλὴν καὶ τοὺς πόδας. δὸς σανδάλια, ὑπόδησόν με. ἐπίδος ἐπικάρσιον, ἀναβόλαιον, δαλματικήν. συνάξετε τὰ ἱμάτια καὶ πάντα τὰ ἡμῶν. ἀκολουθεῖτε εἰς τὸν οἶκον καὶ ἀγοράσετε ἡμῖν ἀπὸ τοῦ βαλανείου λεπτόσπερμα καὶ θέρμους &lt;καὶ&gt; ὀξυκυάμια. Καλῶς ἐλούσω, καλῶς σοι ἔσται.
 
10. Deferte sabana ad balneum, strigilem, faciale, pedale, ampullam, aphronitrum. antecedite, occupate locum. Ubi iubes? ad thermas aut in privato? Ubi iubetis. Antecedite tantum; vobis dico, qui hic estis. Calida fiat nobis. Quando imus, narrabo tibi. Surge, eamus. Hinc vis per porticum, propter lumen? Numquid vis venire ad secessum? Bene me admonuisti, venter me cogit. eamus iam. Expolia me, discalcia me, compone vestimenta, cooperi, serva bene, ne addormias propter fures. rape nobis pilam; ludamus in sphaeristerio. exerceri volo in ceromate. vevi luctemus post tempus uno momento. Non scio, si possum; olim enim cessavi luctare. tamen tempto si possum. Leviter fatigatus sum. Introeamus in cellam primam tepidariam. da balnitori nummos; accipe reliquum. unge. Unxi. Ungo me. Frica. Veni ad sudatorium. Sudas? Sudo; lassus sum. introeamus ad solium. descende. Utamur assa et sic descendamus ad solium. descende, fomenta me. exi iam. mitte te ipsum ad piscinam subdivalem. nata. Natavi. Ad lutum accede. perfunde te. perfudi. resumpsi. porrige strigilem. deterge me. cinge sabana. terge mihi caput et pedes. &lt;da&gt; caligulas, calcia me. porrige amiclum, pallam, dalmaticam. colligite vestimenta et omnia nostra. sequimini ad domum et emite nobis a balneo minutalia et lupinos &lt;et&gt; fabas acetatas. Bene lavasti, bene tibi sit.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qql0sog1vglo0usjdn6mco313yez10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/687</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48916</id>
    <revision>
      <id>277473</id>
      <parentid>159159</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vacua */</comment>
      <origin>277473</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="fe6qx2z67x88oa11zyjlsltuvzgvk73" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fe6qx2z67x88oa11zyjlsltuvzgvk73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/688</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48917</id>
    <revision>
      <id>277472</id>
      <parentid>159157</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277472</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4657" sha1="5j6qdkif91rsk2yegm8yfw1ibekox6w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;11. Δότε ὧδε θρόνους, δίφρους, βάθρον, δίεδρον, προσκεφάλαιον. καθέζου. Κάθημαι. Τί στήκεις· πλῦνον ποτῆριν &lt;ὕδατι θερμῶι.&gt; συγκέρασον· πάνυ γὰρ διψῶ. κέρασον πᾶσιν. τίς τί θέλει; ἢ ἀρτυτὸν &lt;ἢ&gt; κάροινον; αὐτὸ ἐκείνωι κέρασον. σὺ τί θέλεις; πλῦνον ποτήριον, κέρασόν μοι θερμόν, μὴ ζεστὸν μήτε χλιαρόν, ἀλλὰ συγκεραστὸν καὶ ἔκχεε ἐκεῖθεν ὀλίγον. βάλε νερόν. πρόσθες ἄκρατον. τί στήκετε; καθέζεσθε. ἐὰν θέλητε, ἀναπέσωμεν. Ποῦ κελεύεις; Ἐν πρώτωι τόπωι ἀνάπεσε. δόθ᾿ ἡμῖν ὑδρόγαρον. δὸς ἡμῖν γεύσασθαι μολόχας ζεστάς. ἐπίδος μοι χειρεκμάγιον. κομίσατε. βάλε ἐλαιόγαρον εἰς τὸ ὀξυβάφιον. μέρισον τὰ ὀνύχια. κατάκοψον κοιλίδιον, πλεκτὴν ἐξ ὕδατος. ἰδέ, εἰ ἔχεις πεπεράτον. ἐπίβαπτε. Χρῶμαι. Χρῶ. δὸς συκωτὸν τρυφερόν, κίχλας, καλλίκρεας, θρίδακας. εἷς ἐξ ὑμῶν ἄρτον κλάσει καὶ ᾿ς κανίσκιον εἰσοίσει. κατὰ τάξιν παράδος. κλάσον ψωμούς. δειπνήσατε· πάντως ἐκεῖνος ἄξιός ἔστιν παρ᾿ ἡμῖν δειπνῆσαι. δὸς ταρίχιον, τριχίας, λόβια, ὄρμενον μετὰ γάρου καὶ ἔλαιον Σπανόν, γογγυλωτόν, ὄρνιν ὀπτήν, ψιλήπλευρα διὰ ζωμοῦ, τεμάχια, δέλφακα ὀπτόν. θὲς τὸν δίσκον μετὰ τρωξίμων, ῥαφάνους, ἡδύοσμον, ἐλαίας λεύκας καὶ τυρὸν νεαρόπαστον, οἶδνα, μύκας. τοῖς ὑπηρετήσασιν δότε δειπνῆσαι καὶ τῶι μαγείρωι καὶ τραγήματα, ὅτι καλῶς ὑπηρέτησαν. δότε ὕδωρ εἰς χεῖρας. κατάμαξον τὴν τράπεζαν. &lt;δὸς&gt; πρόσφατον. δὸς ἁπλοπότην, δὸς ἄκρατον, πίωμεν νερὸν ἐκ τοῦ βαυκιδίου. κέρασον θερμόν. Εἰς τὸ μεῖζον; Εἰς τὸ μικρὸν ἡδέως. ἐλπίζω γὰρ καὶ ἄλλην πεῖν. Ἐάν ἐπιτρέπηις, προπίνω σου· καλῶς λαμβάνεις; Ἀπὸ σοῦ ἡδέως. Διὰ τί οὐ πίνεις; πίε κύριε. Ἤιτησα καὶ οὐδείς μοι δέδωκεν. Δόθ᾿ ἡμῖν γλυκέα πλακούντια. Ἀρκεῖ ἡμῖν. ἄγωμεν λοιπόν. ἅψον κανδῆλαν. λαβέ. καλῶς ἡμᾶς ἔλαβες.
 
	  	11. Date hic cathedras, sellas, scamnum, bisellium, cervicale. sede. Sedeo. Quid stas? lava calicem aqua calida. tempera; valde enim sitio. misce omnibus. quis quid vult? aut conditum aut caroenum? ipsum illi misce. tu quid vis? lava calicem. misce mihi calidum, noli ferventem neque tepidum, sed temperatum &lt;et&gt; effunde deinde modicum. mitte recentem. adice merum. quid statis? sedete. si vultis, discumbamus. Ubi iubes? In primo loco discumbe. date nobis hydrogaron. da nobis gustare malvas ferventes. porrige mihi mappam. afferte. mitte impensam ad acetabulum. divide ungellas. concide aqualiculum, cordam ex aqua. vide, si habes piperatum. intinge. Utor. Utere. da ficatum tenerum, turdos, glandulas, lactucas. unus de vobis panem frangat et in canistellum inferat. ad ordinem trade. frange quadras. cenate; utique ille dignus est apud nos cenare. da salsum, sardinas, siliquas, cyma cum liquamine et oleum Spanum, rapatum, gallinam assam, ofellas iuscellatas, copadia, porcellum assum. pone discum cum scarias, radices, mentam, olivas albas et caseum praesalsum, tubera, fungos. ministrantibus date cenare et coco et bellaria, quia bene servierunt. date aquam manibus. terge mensam. &lt;da&gt; temetum. da phialulam. da merum. bibamus recentem de gillone. misce caldum. In maiore? In minore libenter. spero enim et aliam bibere. Si permittis, propino tibi; bene accipis? A te libenter. Quare non bibis? bibe, domine. Postulavi et nemo mihi dedit. Date nobis dulcia placenta. Sufficit nobis. eamus iam. accende lampadam. accipe. bene nos accepisti.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5j6qdkif91rsk2yegm8yfw1ibekox6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/689</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48918</id>
    <revision>
      <id>277471</id>
      <parentid>159155</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277471</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="r44zve7vnsem20oe8fyucx2ey6xcysr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;12. Παιδίον, ἐλθέ, σύλλεξον ταῦτα, πάντα τοῖς ἰδίοις τόποις ἀπόθου. ἐπιμελῶς στρώσον τὴν κλίνην. Στρώσαμεν. Καὶ διὰ τοῦτο σκληρόν ἐστιν; Ἐξετινάξαμεν καὶ προσκεφάλαισν ἐμαλάξαμεν. Ἐπειδὴ γὰρ ὀκνηρῶς &lt;ἐποιήσατε&gt; ἃ ἀναγκαῖά εἰσιν, μηδεὶς ἔξω διανυκτερεύσηι ἢ ἐκτρέψηι. ἐάν τινος φωνὴν ἀκούσω, οὐ τούτου συγχωρήσω. ἀναλάβεσθε ὑμᾶς κοιμᾶσθε καὶ ἀλεκτρυοφωνίωι ἐξυπνίσατέ &lt;με&gt;, ἵνα ἐκδράμω.
 
12. Puer, veni, collige haec, omnia suis locis repone. diligenter sterne lectum. Stravimus. Et ideo durum est? Excussimus et pulvinum commollivimus. Quoniam autem pigriter &lt;fecistis&gt; quae necessaria sunt, nemo foris pernoctet aut ineptiat. si alicuius vocem audio, non ei parco. recipite vos, dormite et in galli cantu excitate me, ut excurram.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r44zve7vnsem20oe8fyucx2ey6xcysr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277474</id>
      <parentid>277471</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277474</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1133" sha1="peuxnp1e1dkicx650w7296ah3xm9rpz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;12. Παιδίον, ἐλθέ, σύλλεξον ταῦτα, πάντα τοῖς ἰδίοις τόποις ἀπόθου. ἐπιμελῶς στρώσον τὴν κλίνην. Στρώσαμεν. Καὶ διὰ τοῦτο σκληρόν ἐστιν; Ἐξετινάξαμεν καὶ προσκεφάλαισν ἐμαλάξαμεν. Ἐπειδὴ γὰρ ὀκνηρῶς &lt;ἐποιήσατε&gt; ἃ ἀναγκαῖά εἰσιν, μηδεὶς ἔξω διανυκτερεύσηι ἢ ἐκτρέψηι. ἐάν τινος φωνὴν ἀκούσω, οὐ τούτου συγχωρήσω. ἀναλάβεσθε ὑμᾶς κοιμᾶσθε καὶ ἀλεκτρυοφωνίωι ἐξυπνίσατέ &lt;με&gt;, ἵνα ἐκδράμω.
 
12. Puer, veni, collige haec, omnia suis locis repone. diligenter sterne lectum. Stravimus. Et ideo durum est? Excussimus et pulvinum commollivimus. Quoniam autem pigriter &lt;fecistis&gt; quae necessaria sunt, nemo foris pernoctet aut ineptiat. si alicuius vocem audio, non ei parco. recipite vos, dormite et in galli cantu excitate me, ut excurram.


IV. Colloquium Montepessulanum&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>peuxnp1e1dkicx650w7296ah3xm9rpz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277475</id>
      <parentid>277474</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277475</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2033" sha1="9sn61950bt6rg0jsh6v480gdmofhrl7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;12. Παιδίον, ἐλθέ, σύλλεξον ταῦτα, πάντα τοῖς ἰδίοις τόποις ἀπόθου. ἐπιμελῶς στρώσον τὴν κλίνην. Στρώσαμεν. Καὶ διὰ τοῦτο σκληρόν ἐστιν; Ἐξετινάξαμεν καὶ προσκεφάλαισν ἐμαλάξαμεν. Ἐπειδὴ γὰρ ὀκνηρῶς &lt;ἐποιήσατε&gt; ἃ ἀναγκαῖά εἰσιν, μηδεὶς ἔξω διανυκτερεύσηι ἢ ἐκτρέψηι. ἐάν τινος φωνὴν ἀκούσω, οὐ τούτου συγχωρήσω. ἀναλάβεσθε ὑμᾶς κοιμᾶσθε καὶ ἀλεκτρυοφωνίωι ἐξυπνίσατέ &lt;με&gt;, ἵνα ἐκδράμω.
 
12. Puer, veni, collige haec, omnia suis locis repone. diligenter sterne lectum. Stravimus. Et ideo durum est? Excussimus et pulvinum commollivimus. Quoniam autem pigriter &lt;fecistis&gt; quae necessaria sunt, nemo foris pernoctet aut ineptiat. si alicuius vocem audio, non ei parco. recipite vos, dormite et in galli cantu excitate me, ut excurram.


IV. Colloquium Montepessulanum

Ἑρμηνεύματα.

Interpretamenta.

1. Ἐπειδὴ ὁρῶ πολλοὺς ἐπιθυμούντας Ἑλληνιστὶ διαλέγεσθαι καὶ Ῥωμαϊστὶ μήτε εὐχερῶς δύνασθαι διὰ τὴν δυσχέρειαν καὶ πολυπλήθειαν τῶν ῥημάτων, οὐκ ἐφεισάμην τοῦτο ποιῆσαι ἵνα ἐν τρισὶν βιβλίοις ἑρμηνευματικοῖς πάντα τὰ ῥήματα συγγράψωμαι. ἄρχομαι γράφειν ἀπὸ ἄλφα ἕως ω. ἀγαθῆι τύχηι. θεοὶ ἵλεοι.
 
1. Quoniam video multos cupientes Graece disputare et Latine neque facile posse propter difficultatem et multitudinem verborum, non peperci hoc facere ut in tribus libris interpretatoriis omnia verba conscribam. incipio scribere ab alfa usque o. bona fortuna. dii propitii.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9sn61950bt6rg0jsh6v480gdmofhrl7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/690</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48919</id>
    <revision>
      <id>277476</id>
      <parentid>159153</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277476</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3827" sha1="orpqb7m8xjodfi6sruqohrteq7fd6pq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;2. Καθηγητά, χαῖρε, ἐπειδὴ θέλω καὶ λίαν ἐπιθυμῶ λαλεῖν Ἑλληνιστὶ καὶ Ῥωμαϊστί, ἐρωτῶ σε, ἐπιστάτα, δίδαξόν με. Ἐγὼ ποιήσω, ἐάν μοι πρόσσχηις. Προσέχω σοι ἐπιμελῶς. Ἐπειδὴ οὖν ὁρῶ σε τούτου τοῦ πράγματος, τουτέστιν ταύτης τῆς διαλέκτου τῆς λεγομένης Ῥωμαϊκῆς, ἐπιθυμοῦντα, ἐπιδείξω σοι, τέκνον, ὅτι οὐκ ἔστι τοῦ τυχόντος ἀνθρώπου καταλαβεῖν, ἀλλὰ πεπαιδευμένου καὶ εὐφυεστάτου εἶναι μάθησιν. διὰ τοῦτο τοίνυν σοι μᾶλλον τῶι μὴ εἰδότι μηδὲν διηγήσασθαι ἐκθήσομαι. χρεία οὖν σοί ἐστιν ἃ παραγγέλλω· ἀκοή, μνήμη, διάνοια, τριβὴ καθημερινὴ τεχνίτην ποιεῖ. τοῦτο σεαυτῶι ἐὰν παράσχηις, μισθοὺς δύνασαι μαθεῖν. δύο οὖν εἰσιν πρόσωπα τὰ διαλεγόμενα, ἐγὼ καὶ σύ. σὺ εἶ ὁ ἐπερωτῶν, ἐγὼ ἀποκριθήσομαι. πρὸ παντὸς οὖν ἀναγίνωσκε τρανῶς (σαφῶς).
 
2. Praeceptor, have. quoniam volo et valde cupio loqui Graece et Latine, rogo te, magister, doce me. Ego faciam, si me adtendas. Adtendo &lt;te&gt; diligenter. Quoniam ergo video te huius rei, hoc est eius interpretationis quae dicitur Latinae cupientem, demonstrabo tibi, fili, quoniam non est cuiuslibet hominis deprehendere, sed docti et ingeniosi esse doctrinam. propter hoc etiam tibi magis qui nescis nihil disputare exponam. opus ergo tibi est quae praecipio: auditus, memoria, sensus, usus cotidianus artificem facit. hoc tibi si praestiteris, mercedes potes discere. duae ergo sunt personae quae disputant, ego et tu. tu es qui interrogas, ego respondebo. ante omnia ergo lege clare (diserte).
3. Ἡδέως σε εἶδον. Καὶ ἐγὼ σέ.
 
3. Libenter te vidi. Et ego te.
 
4. Τίς κρούει τὴν θύραν; Παρὰ &lt; Γαΐου πρὸς Λούκιον. εἰ ἐνθάδε ἐστίν, ἄγγειλον. Πάρεστιν παρὰ Γαΐου. Ἐρώτησον αὐτόν. - τί ἔστιν, παιδάριον; πάντα καλῶς; Ναί, κύριε. ἔπεμψέν σοι ἐπιστολὴν ἐσφραγισμένην. Δός, ἀναγνῶ. ἔγραψέν μοι περὶ τοῦ πράγματος, πορεύου, παιδάριον, καὶ ἄγγειλον ὅτι ἔρχομαι. δότε μοι ὑποδήματα. φέρε ὕδωρ εἰς ὄψιν. δὸς ζωστόν· ζῶσόν με. δὸς τήβεννον· περίβαλέ με. δὸς φελόνην καὶ δακτυλίους. τί στήκεις, ἑταῖρε; ἆρον τὰ χρεία ὄντα καὶ ἐλθὲ μετ᾿ ἐμοῦ. σπεύδω πρὸς φίλον ἀρχαῖον, συγκλητικὸν δήμου Ῥωμαίων, ὅστις ἀπὸ Ῥωμύλου κατάγει τὸ γένος, ἀπὸ Τρώων τῶν Αἰνειαδῶν.
 
4. Quis pulsat ostium? A Gaio ad Lucium. si hic est, nuntia. Venit a Gaio. Roga illum. - quid est, puer? omnia recte? Etiam, domine. misit tibi epistulam signatam. Da legam. scripsit mihi de negotio. vade, puer, et nuntia quoniam venio. date mihi calciamenta. adfer aquam ad manus. da subarmale: cinge me. da togam: operi me. da paenulam et anulos. quid stas, sodalis? tolle quae opus sunt et veni mecum. festino ad amicum antiquum, senatorem populi Romani, qui a Romulo deducit genus, a Troianis Aeneadarum.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>orpqb7m8xjodfi6sruqohrteq7fd6pq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/691</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48920</id>
    <revision>
      <id>277477</id>
      <parentid>159151</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:52:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277477</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3201" sha1="ogyokwy38ynov05ucaflnd7law9hav6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;6. Ἐγκώμιον ἔγραψα. Τίνος; Ζηνὸς Καπιτωλίνου. Ἀνάγνωθι. - μεγάλως εἶπας. ἆρον τὸν στέφανον οὐδείς σοι ἀντιλέγει.

 
6. Laudem scripsi. Cuius? Iovis Capitolini. Lege. - magne dixisti. tolle coronam. nemo tibi contradicit.
 
7. Οἶδας ποῦ μένει ὁ φίλος μου, ἀρχαιότατος &lt;ἀπ᾿&gt; ἀρχαιογονίας, ἀνήρ γενναῖος. πρόλαβέ με καὶ γνῶθι εἰ ἔνδον ἐστὶ καὶ ἀπάντησον ἐμοί.
 
7. Scis ubi manet amicus meus, vetustissimus ab origine, vir fortis. antecede me et scito si intus est et obvia mihi.
 
8. Ζεῦξον τὰς ὁλκάδας, ἡμιοναγέ. καὶ σύ, στρατιῶτα, ἐλθὲ μετ᾿ ἐμοῦ εἰς Τιβουρτῖνον. ἄγωμεν ἡμεῖς πρὸς τοὺς ἄλλους φίλους.
 
8. Iunge mulas, mulio. et tu, miles, veni mecum in Tiburtinum. eamus nos ad alios amicos.
 
9. Χαῖρε, κύριε. χαῖρε, κυρία. βασιλεῦ, χαῖρε. βασίλισσα, χαῖρε. Πόθων &lt;μῆτερ&gt;, θύγατερ πελάγους Ἀφροδίτη. πῶς τὰ παιδία; Ζῶσιν καὶ καλῶς ἔχουσιν.
 
9. Have, domine. have, domina. rex, have. regina, have, Amorum &lt;mater&gt;, filia pelagi Venus. quomodo infantes? Vivunt et bene habent.
 
10. Ὁ κριτὴς ἦλθεν. ἐπράχθη τὸ πρᾶγμα καὶ νενικήκαμεν. ἐπειδὴ οὖν καλῶι ποδὶ συνῆλθας εἰς τὸ πρᾶγμά μου, δυνάμεθα σήμερον ἅμα ἀριστῆσαι. ἐρωτῶ, ἐλθέ.
 
10. Iudex venit. acta res est et vicimus. quoniam ergo bono pede convenisti in rem meam, possumus hodie una prandere. rogo, veni.
 
11. Ἐπειδὴ φίλους ἐκάλεσα, ἐλθὲ πρὸς ἐμέ καὶ ἐτοίμασον ἡμῖν πάντα τὰ χρεία ὄντα εἰς δεῖπνον καὶ τῶι μαγείρωι εἰπὲ ἵνα τὰ προσφάγια καλῶς ἀρτύσηι.
 
11. Quoniam amicos invitavi, veni ad me et para nobis omnia quae opus sunt in cenam et coco dic ut pulmentaria bene condiat.
 
12. Ἔλθατε ὧδε, ἐκτινάξατε τὴν τύλην, θέτε τὸ προσκεφάλαιον, περιβάλετε στρώματα καὶ περιβόλαια, ἐλκύσατε σάρον, ῥάνατε ὕδωρ, στρώσατε τὸ τρικλίνιον, φέρετε τὰ ποτήρια καὶ τὰ ἀργυρώματα. σύ, παιδάριον, ἆρον τὴν λάγυνον καὶ γόμωσον ὕδωρ, σχίσον ξύλα, κατάμαξον τὴν τράπεζαν καὶ θὲς εἰς τὸ μέσον. ἐγὼ οἶνον προφέρω. πλύνατε τὰ ποτήρια.
 
12. Venite huc, excutite culcitam, ponite pulvinum, operite stragula et opertoria, ducite scopam, spargite aquam, sternite triclinium, adferte calices et argentum. tu, puer, tolle lagunam et imple aquam, scinde ligna, exterge mensam et pone in medium. ego vinum proferam. lavate calices.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ogyokwy38ynov05ucaflnd7law9hav6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/692</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48921</id>
    <revision>
      <id>277478</id>
      <parentid>159149</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>e bibliotecha augustana: https://www.hs-augsburg.de/~harsch/graeca/Chronologia/S_post03/Dositheus/dos_col4.html</comment>
      <origin>277478</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3377" sha1="7zb2ms6n7ggji3qv1qmpmbdi025qdxc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;13. Τὰ ὀψώνια ἠνέχθησαν. Ἐψέσθωσαν. ἐγὼ πορεύομαι πρὸς ἱματιοπώλην. Πόσου ἡ ζυγή; Ἑκατὸν δηναρίων. Πόσου ἡ φελόνη; Διακοσίων δηναρίων. Πολὺ λέγεις. λάβε ρʹ δηνάρια. Οὐ δύναται τοσούτου. τοσούτου καθέστηκεν παρὰ τῶν προαγοραστῶν (παρὰ τῶν παραδρόμων καὶ τῶν φασκιῶν). Τί δώσω; Ὃ ἂν κελεύηις. Δὸς αὐτῶι &lt;ρ&gt;κεʹ δηνάρια. ἄγωμεν καὶ πρὸς ὀθονιοπώλην. συμβαλοῦ κἀκείνωι. Δὸς ἡμῖν ἐπικάρσια καὶ τέσσαρα λέντια. πόσου πάντα; Τριακοσίων δηναρίων. Πόσαι εἰσὶν ὧραι; Ἤδη ὀκτώ.
 
13. Obsonia adlata sunt. Coquantur. ego duco me ad vestiarium. Quanti pareclum? Centum denariis. Quanti paenula? Ducentis denariis. Multum dicis. accipe centum denarios. Non potest tanti. tanti constat de infertoribus (de paradromis et fasciis). Quid dabo? Quod iusseris. Da illi &lt;C&gt;XXV denarios. eamus et ad lintearium. confer et illi. Da nobis amicula et quattuor lintea. quanti omnia? Trecentis denariis. Quot sunt horae? Iam octo.
 
14. Ἀπελθάτω τις καὶ ἀγγειλάτω ἐπειδὴ ἔρχομαι εἰς βαλανεῖον Τιγιλλῖνον. ἀκολούθει ἡμῖν. σοὶ λέγω, περικάθαρμα. τήρει ἐπιμελῶς. ἐγὼ δὲ ἕως ἂν τόπον εὑρίσκητε τὸν μυροπώλην ἀσπάσομαι.
 
14. Eat aliquis et nuntiet quoniam venio in balineum Tigillinum. sequere nos. tibi dico, purgamentum. serva diligenter. ego autem usquedum locum invenitis unguentarium salutabo.
 
15. Ἰούλιε, χαῖρε· ἀσπάζομαί σε. δός μοι λίβανον καὶ μύρον τὸ ἀρκοῦν σήμερον πρὸς ἀνθρώπους κʹ, ἀλλ᾿ ἐκ τοῦ καλοῦ.
 
15. Iuli, have: saluto te. da inihi tus et unguentum quod sufficit hodie ad homines viginti, sed de bono.
 
16. Ὑπόλυσόν με, παιδάριον. δέξαι τὰ ἱμάτια. δός μοι ἔλαιον. ἄλειψόν με. ἀπέλθωμεν ἔνδον. Ἤδη ἵδρωσας; Ἵδρωσα. δός μοι ἀφρόνιτρον. τρῖψον με. καλῶς ἐγκέκραται ἡ ἐμβάτη. ἐξέλθωμεν ἔξω καὶ εἰς τὴν δεξαμενήν. νηρὰν εἴχομεν καλήν. δός μοι ξύστρον. περίξυσόν με. δὸς σάβανα. κατάμαξόν με. ὑποδησάτω μέ τις. τὰ λωρία δός. ἐνδύσωμαι. ἔνδυσον τοὺς ἐπενδύτας. δός μοι ὀθόνιον πρὸς τὴν ὄψιν. Καλῶς ἐλούσω, κύριε. Οἱ φίλοι πάρεισιν.
 
16. Excalcia me, puer. accipe vestimenta. da mihi oleum. unge me. eamus intro. Iam sudasti? Sudavi. da mihi afronitrum. frica me. bene temperatum est solium. exeamus foras et in piscinam. frigidam habuimus bonam. da mihi strigilem. destringe me. da sabana. exterge me. calciet me aliquis. gallicas da. vestiam me. indue superarias. da mihi linteum ad faciem. Salvum lotum, domine. Amici venerunt.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7zb2ms6n7ggji3qv1qmpmbdi025qdxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/693</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48922</id>
    <revision>
      <id>277479</id>
      <parentid>159147</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>e bibliotecha augustana: https://www.hs-augsburg.de/~harsch/graeca/Chronologia/S_post03/Dositheus/dos_col4.html</comment>
      <origin>277479</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3342" sha1="ecw3la2txlxnzpxpsp7lhhq7f46admr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;17. Κέρασον ἡμῖν. ἀγκωνίσωμεν. δὸς ἡμῖν πρῶτον τεῦτλα ἢ κολοκύνθας. βάλε γάρον. δὸς ῥαφάνους καὶ μαχαίριον. θὲς ὀξόγαρον καὶ θρίδακας καὶ σικύους. φέρε ὀνύχιον καὶ κοιλίδιον καὶ τὴν μήτραν. δότε ἄρτους σιλιγνίτας. βάλε ἔλαιον εἰς τὸν τάριχον. τὰς θρίσσας λέπισον καὶ θὲς ἐπὶ τὴν τράπεζαν. δότε σίνηπι καὶ τὴν τραχηλίδα καὶ τὸν κωλεόν.
 
17. Misce nobis. accumbamus. da nobis primum betas aut cucurbitas. mitte liquamen. da radices et cultellum. pone oxogarum et lactucas et cucumeres. adfer ungellam et ventriculum et vulvam. date panes siligineos. mitte oleum in salsum. sardinas exquama et pone super mensam. date sinape et collarem et coloefium.
 
18. Ὁ ἰχθὺς ὤπτηται. Τέμε τὴν ἔλαφον καὶ τὸν σύαγρον καὶ τὴν ὄρνιν καὶ τὸν λαγόν. τοὺς καυλοὺς ποίησον. τέμε κρέας ἐξ ὕδατος τακερόν. δὸς κρέας ὀπτόν. δὸς ἡμῖν πεῖν. Πάντες ἐπίομεν. Φέρε τὰς τρυγόνας καὶ τὸν φασιανόν. φέρε τοὖθαρ καὶ ἄλληκα. περίχεε. φάγωμεν. Ὁραίως ἐγένετο. Δὸς γαλαθηνὸν ὀπτόν. πάνυ ζέει. τέμε αὐτόν. φέρε μέλι εἰς τὸ ὀξόβαφον. φέρε καὶ χῆνα σιτευτὸν καὶ σαλλάκωνα (καὶ ἁλιστόν). δὸς ὕδωρ εἰς χεῖρας. φέρετε εἴ τι ἔχετε, πρωτόγαλα μετὰ μέλιτος καὶ κοπτήν. μέρισον αὐτήν. ἄρωμεν τὰ μέρη.
 
18. Piscis assatus est. Praecide cervum et aprum et gallinam et leporem. coliculos fac. praecide carnem ex aqua madidam. da carnem assam. da nobis bibere. Omnes bibimus. Adfer turtures et fasianum. adfer sumen et allecem. perfunde. manducemus. Optime factum est. Da porcellum assum. valde calet. praecide illum. adfer mel in acetabulo. adfer et anserem saginatum et sale conditum (et sale conditum). da aquam ad manus. adferte si quid habetis, colostram cum melle et Gelonianum. parti eum. tollamus partes.
 
19. Καλῶς ἐλήμφθημεν. Δὸς τοῖς διακόνοις (δὸς τοῖς ὑπηρέταις) πεῖν καὶ δειπνήσαι καὶ τῶι μαγείρωι, ἐπειδὴ καλῶς ὑπηρέτησεν. ἄγωμεν, περιπατήσωμεν. Ουδὲν εὐκαιρότερον. Καὶ εἰς τὴν ἀγοράν σε σήμερον ἐπεζήτησα· σοὶ λέγω, οἰκοδέσποτα. οὐδέπω δύναμαι τὸ ἐμὸν ἀπολαβεῖν ὅ μοι ὀφείλεις; Αὔριόν σοι δώσω. Ἐμπαίζεις με. Οὔ φημι.
 
19. Bene accepti sumus. Da ministrantibus (da ministrantibus) bibere et cenare et coco, quoniam bene ministravit. eamus, deambulemus. Nihil oportunius. Et in foro te hodie inquisivi: tibi dico, pater familias. nondum possum meum recipere quod mihi debes? Cras tibi dabo. Inludis me. Non inquam.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ecw3la2txlxnzpxpsp7lhhq7f46admr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/694</title>
    <ns>104</ns>
    <id>48923</id>
    <revision>
      <id>277480</id>
      <parentid>159146</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277480</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1422" sha1="mvai1k8sq4zvcitp6w8evba4gicyd17" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;20. Ἤδη ὀψέ ἐστιν· ἄγωμεν εἰς οἶκον. ἡ κυρία ποῦ ἐστιν; Ἐνθάδε εἰμί. Ἔχομέν τι δειπνῆσαι; Ἔχομεν πάντα. Θέτε τὴν τράπεζαν. δότε ἄρτον. τέμε τυρόν. δὸς ὀπώραν. μή τι θέλετε καλὰς ἐλαίας; δὸς κοπάδια καὶ πατέλλαν τυροῦ. τέμε τοὖθαρ. φέρε πλακοῦντα. δὸς ἄκρατον. δὸς χειρομάγιον καὶ στεφάνους. Πόοαι ὧραί εἰσιν τῆς νυκτός; Ἤδη τρεῖς. Θὲς λεκάνην καὶ στάμνιον (καὶ στάμνιον). παιδάριόν μοι κάλεσον πρὸς τοὺς πόδας ἢ μᾶλλον ἐκ τῶν γυναικῶν μίαν φώνησον. ἆρον τὸν λύχνον. κοιμᾶσθαι θέλω, ἵνα πρωῒ γρηγορήσω.
 
20. Iam sero est; eamus in domum. domina ubi est? Hic sum. Habemus quid cenare? Habemus omnia. Inponite mensam. date panem. praecide caseum. da poma. nequid vultis bonas olivas? da copadia et patellam casei. praecide sumen. adfer placentum. da merum. da mappam ad manus et coronas. Quot horae sunt noctis? Iam tres. Pone pelvem et matellam (et urceum). puerum mihi clama ad pedes aut magis de mulieribus unam clama. tolle lucernam. dormire volo, ut mane vigilem.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mvai1k8sq4zvcitp6w8evba4gicyd17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liber:Corpus glossariorum latinorum-Vol III-Hermeneumata Pseudodositheana.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>49239</id>
    <revision>
      <id>277411</id>
      <parentid>159077</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277411</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="tbexf1gtd9wso0m0ql8isczvm40e73z" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Corpus Glossariorum Latinorum Vol III Hermeneumata Pseudodositheana
|Language=la
|Volume=
|Author=Georgius Goetz
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Source=
|Image=1
|Progress=X
|Pages=vide [[Liber:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf]]
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}
[[Categoria:Textus ad discendam linguam latinam]]</text>
      <sha1>tbexf1gtd9wso0m0ql8isczvm40e73z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277412</id>
      <parentid>277411</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277412</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="kmsnjz72is9nuehv509qxti5fmjzeul" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Corpus Glossariorum Latinorum Vol III Hermeneumata Pseudodositheana
|Language=la
|Volume=
|Author=Georgius Goetz
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Source=
|Image=1
|Progress=X
|Pages=vide [[Liber:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf]]
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>kmsnjz72is9nuehv509qxti5fmjzeul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Corpus glossariorum latinorum-Vol III-Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/688</title>
    <ns>104</ns>
    <id>49242</id>
    <redirect title="Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/672" />
    <revision>
      <id>277410</id>
      <parentid>159080</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:27:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Without text */</comment>
      <origin>277410</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="4hh0qou14hgmb5m9eihkddl2zkfmgrq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;#Redirect [[Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/672]]&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4hh0qou14hgmb5m9eihkddl2zkfmgrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Corpus glossariorum latinorum-Vol III-Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/689</title>
    <ns>104</ns>
    <id>49243</id>
    <redirect title="Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/673" />
    <revision>
      <id>277408</id>
      <parentid>159081</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Without text */</comment>
      <origin>277408</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="4hh0qou14hgmb5m9eihkddl2zkfmgrq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;#Redirect [[Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/672]]&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4hh0qou14hgmb5m9eihkddl2zkfmgrq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277409</id>
      <parentid>277408</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Changed redirect target from [[Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/672]] to [[Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/673]]</comment>
      <origin>277409</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="c7ap7m1rgon82z5fujlhoq73327qs6u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;#Redirect [[Pagina:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf/673]]&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c7ap7m1rgon82z5fujlhoq73327qs6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quaestiones super Genesim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53679</id>
    <revision>
      <id>277441</id>
      <parentid>174532</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gregor Karl</username>
        <id>31625</id>
      </contributor>
      <comment>I think this should be PL93 not 92.</comment>
      <origin>277441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472565" sha1="anboeletujahwul5fp4ig9ia36p4y25" xml:space="preserve">

{{titulus2
|Scriptor= Beda Venerabilis
|OperaeTitulus= Quaestiones super Genesim
|OperaeWikiPagina=
|Annus=  saeculo VIII
|SubTitulus= Auctor incertus
|Genera=
|Editio=Migne 
|Fons=[http://www.mlat.uzh.ch/index.php?app=browser Corpus Corporum]
}} 
'''[[Patrologia Latina/93|Migne ''Patrologia Latina'' Tomus 93]]'''


Quaestiones super Genesim (Auctor incertus (Beda?)), J. P. Migne

(0233D)DISCIPULUS.

Primo omnium, praeceptor mi, inquiri mihi necesse (0234D)est quis hujus libri qui Genesis apud nos dicitur scriptor habeatur?

(0235A)MAGISTER.

Sicut a majoribus nostris insinuatum atque traditum est, Moysen hujus operis scriptorem fuisse asserunt, id est, quinque librorum, qui juxta Graecos Pentateuchum nominantur; cum non dicat hoc titulus, sed quasi de alio ipse refert: Dixit Dominus ad Moysen. Cujus exemplum in novo Testamento Joannes sequens apostolus, ubicunque de se aliquid referre voluit, nomen suum studiose siluit, aiendo: Conversus Petrus vidit illum discipulum quem diligebat Jesus sequentem, etc. (Joan. XXI.)

DISCIPULUS.

Genesis, unde hoc nomen accepit?

MAGISTER.

Septuaginta etenim interpretes, Symmachus et Theodotion, in principio transtulerunt, et in Hebraeo scriptum est, Bresith: quod Aquila interpretatur in capitulo. Et ideo secundum sensum magis quam secundum (0235B)verbi translationem de Christo accipi potest, qui tam in fronte ipsa Geneseos, quae caput librorum omnium est, quam in principio Joannis evangelistae, coeli et terrae conditor approbatur. Unde et in Psalterio de se ipse ait: In capitulo libri scriptum est de me (Psal. XXXIX), id est, in principio Geneseos. Et in Evangelio: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Joan. I). Ideo sciendum quod liber hic apud Hebraeos Bresith vocetur, hanc habentes consuetudinem, ut voluminibus ex principiis eorum nomina imponant.

DISCIPULUS.

In libro Prooemiorum Genesis, juxta fidem historiae, quae describitur?

MAGISTER.

Fabricam describit mundi, et hominis conditionem, cataclysmum, et divisionem terrae, confusionem quoque linguarum, gestaque omnium patriarcharum, (0235C)usque ad ingressionem Israel in Aegyptum.

DISCIPULUS.

Haec Scriptura quae de praesenti saeculo loquens significet, nosse cupio.

MAGISTER.

Quinque: aut generationem ejus, id est creationem, aut gubernationem, aut accidentia naturis, aut evenientia voluntatibus, aut subsequentia voluntatis eventus.

DISCIPULUS.

Quibus modis generationem saeculi haec Scriptura signavit?

MAGISTER.

Tribus. Aut enim sola Dei voluntate factum aliquid scribitur, ut est: In principio creavit Deus coelum et terram (Gen. I). Aut voluntate simul et voce, sive praeceptiva, ut est: Fiat lux, et, Fiat firmamentum (0235D)(Ibid.). Sive deliberativa, ut est: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram (Ibid.). Aut voluntate, voce ac definitione, ut est: Crescite et multiplicamini, et replete terram (Ibid.). Et iterum: Germinet terra herbam virentem, ferentem semen juxta semen suum, et lignum fructiferum faciens fructus, cujus semen in se ipso sit, et caetera (Ibid.). Quae post septimum diem usque in finem saeculi per partes operatur. Ex illa enim definitione proveniunt.

DISCIPULUS.

Est in his tribus aliqua differentia?

MAGISTER.

Est quia ea quae sola voluntate, vel etiam voce sunt facta, noviter facta sunt; quae vero definitione illis jam similia quae facta noviter diximus. Et rursus illa quidem in sex primis diebus, haec vero donec saeculum stabit.

(0236A)DISCIPULUS.

Da ordinem per sex dies factarum rerum?

MAGISTER.

In ipso quidem principio conditionis facta sunt coelum, terra, angeli, aer, et aqua.

DISCIPULUS.

Proba angelos, et aquas, et aerem factum?

MAGISTER.

Facta quidem ex aliis Scripturae locis ostenduntur, ut est: Qui facit angelos suos spiritus (Hebr. I). Et: Laudate eum, omnes angeli ejus (Psal. CXLVIII). Et: Aquae quae super coelos sunt, laudent nomen Domini, quoniam ipse dixit, et facta sunt (Ibid.). Et: Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud (Psal. XCIV). Et aer in Scripturis sanctis coeli nomine solet ostendi, ut est: Volucres coeli (Luc. VIII), cum certum sit aves in aerem devolare, coelum autem ostendimus (0236B)factum. Quod vero praecesserint ista caeteras creaturas in angelis, ut Scriptura demonstrat, dum in laudibus et benedictionibus creaturis caeteris praeponuntur, est ratio: oportuit enim ut terrenas coelestis creatura praecesserit. De aquis vero ipsa Scriptura dicit, quod Spiritus Dei ferebatur super aquas.

DISCIPULUS.

Sequere ordinem generationis?

MAGISTER.

In principio diei primae lux facta est; secunda vero factum firmamentum; tertia mare, et terrae nascentia; quarta, luminaria coeli; quinta, natantia et volatilia; sexta, reliqua animalia, et homo.

DISCIPULUS.

Quae est in ipsarum creaturarum operatione distantia?

MAGISTER.

(0236C)Quod quaedam ex nihilo facta sunt, ut coelum, terra, et caetera quae usque ad completum primum diem, ut diximus, facta; quaedam vero ex jam factis primo die.

DISCIPULUS.

Da horum probationes?

MAGISTER.

Quoties Scriptura ex aliquo factas res cupit ostendere, aut palam significat, ut est: Producat terra, et, Producant aquae (Gen. I), et similia; aut certe ex subtili significatione verborum, ut cum dicit: Fiat firmamentum (Ibid.), utique significat fuisse aliquid fluidum ac liquidum, id est, aquas, quae ut solidatae ostenderentur, firmamentum vocatum est, quod fiebat, et rursus luminaria derivate appellavit, quae quarta die facta fuerunt, ut ex lumine primo die operato facta monstraret. In his autem quae primo die facta sunt, neque aperte neque subtili verbo factum (0236D)aliquid declaratur ex altero.

DISCIPULUS.

Nihil enim post primum diem ostenditur, ex non existentibus factum.

MAGISTER.

Sola hominis anima, in quo et hoc attendendum, quia cum aliqua aut ex nihilo aut ex jam factis facta sunt, solus homo ex utroque componitur

DISCIPULUS.

Quas alias creaturis ascribimus differentias?

MAGISTER.

Quod ea quae primis sex diebus facta sunt, non naturaliter, nec ex similitudine provenerunt; reliqua vero quae fiunt naturaliter, ex divina definitione nascuntur, exceptis scilicet miraculis.

(0237A)DISCIPULUS.

Da tertiam differentiam.

MAGISTER.

Quod creaturarum aliquae, id est, rationales propter se ipsas factae sunt, ut angeli et homines; reliquae vero non propter se, sed propter praedictos angelos aut homines factae noscuntur. Homo vero principaliter secundum animam propter se intelligendus est factus, non secundum corpus consequenter.

DISCIPULUS.

Quid enim praeter angelos et homines aliae creaturae se ipsis invicem non egebant?

MAGISTER.

Egebant quidem non ad utilitatem, sed ad ornatum; utilia enim non sibi, sed angelis et hominibus sunt, pro quibus etiam facta esse noscuntur. Ornatum (0237B)vero etiam invicem praestant, quippe et coelum inornatum sine coelestibus luminaribus fuit, et luminaria ipsa ne superfluae factae essent, videntium oculis indigebant; et mare inornatum, donec aut locum suum receperit, aut animalibus impleretur, et terra incomposita praeter habitantium vel nascentium usum, et irrationalia animalia sine hominis regimine, ineptae herbae absente animalium usu superfluae. Ita omnia eguerunt invicem, vel his quae quotidie fiunt. Sed, ut jam diximus, aliud est esse incompositum, aliud utile: incompositum enim aliquid per se utile alteri declaratur.

DISCIPULUS.

In ornamento ipso aliqua est differentia?

MAGISTER.

Est enim aliqua in sex diebus, quae ornata sunt, ut coelum luminaribus, et terra herbis, et piscibus mare. Quaedam donec mundus vivit, ornantur, ut (0237C)mare navigiis, et terra aedificiis, et caeteris quae humano construuntur ingenio, et homo ipse scientia. Quaedam vero decorem suum in futuro recipient, ut corpus incorruptionem, et mortalia immortalitatem, et coeleste regnum habitationem sanctorum. Notandum autem in ornamentis quod eorum quae vel ingenio vel artibus fiunt in hominibus causa est, reliquorum autem in Deo

DISCIPULUS.

Da quartam differentiam.

MAGISTER.

Quod quaedam simul et velut subito creata emerserunt, ut herbae, luminaria, natantia, et volatilia, necnon terrena animalia et quadrupedia; quaedam vero non simul, sed velut cum quadam mora, ut mare, terra, homo, et ipse enim paulatim factus scribitur sicut et caetera.

DISCIPULUS.

(0237D)Da quintam creaturarum differentiam.

MAGISTER.

Quod quaedam eorum ratione caeteris praesunt, ut rationalia; quaedam vero usui habentur, ut coelestia luminaria. Quaedam naturae necessitate obsequuntur, ut aves et quadrupedes, et his similia.

DISCIPULUS.

Da sextam differentiam.

MAGISTER.

Quod ea quae caeteris praesunt, id est, rationalia, voluntate ac ratione moventur; quae vero usu aut necessitate obsequuntur, natura moventur.

DISCIPULUS.

Ea quae ex aliquo facta sunt, quot materias habuerunt?

(0238A)MAGISTER.

Sex: terram, aquas, aerem, ignem, lumen, costam.

DISCIPULUS.

Da singulis origines suas.

MAGISTER.

Ex terra virentia, plantaria et animalia. Ex aquis firmamentum, mare, natantia et volatilia. Simul autem ex terra, aquis, igne et aere omnia quae per successiones temporum renovantur. Ex lumine luminaria; ex costa, Eva.

DISCIPULUS.

Ignis quomodo probatur factus, aut unde, vel quando?

MAGISTER.

Factum quidem ex generali Scriptura possumus approbare, cum dicitur de Deo: Qui fecit coelum et (0238B)terram, mare, et omnia quae in eis sunt (Psal. CXLV). Quia utique ignis etiam in eis est, et ex speciali prophetia innuitur, ubi dicitur: Laudate Dominum dracones, et omnes abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus procellarum (Psal. CXLVIII); de quibus ante dixerat: Quoniam ipse dixit et facta sunt (Psal. XXXII); et rursus: Benedicite omnia opera Domini Domino (Psal. CII); et subjunxit: Benedicite ignis et aestus Domino (Dan. III). Utrum vero ex nihilo sicut et alia factus sit, an ex aliquo, dubitatur. Plures enim volunt coelestium luminarium esse particulam. Quippe etiam nunc frequenter vidimus homines certo modo ignem ex solis radiis mutari, quod si ita est, primo die factus est. Sed sapientius hoc Scriptura lumen quam ignem vocavit, ut ex meliore usu nomen acciperet.

DISCIPULUS.

Da septimam creaturarum differentiam.

(0238C)MAGISTER.

Quod omnia quae ex aliquo facta sunt, corpora sunt; incorporea autem neque ipsa ex aliquo, neque ex ipsis facta sunt aliqua. Haec vero incorporea accipienda sunt, non sicut Deus incorporeus dicitur: ejus enim comparatione nihil corporeum est, sicut nec immortale, nec invisibile. Alius enim modus est, quo haec verba soli Divinitati conveniunt: alius quo de creaturis loquimur, sicut de animalibus vel angelis.

DISCIPULUS.

Quomodo Deus mundum fecerit, possumus quaerere?

MAGISTER.

Hoc temerarie magis quam caute exquiritur. Nullius enim divinae creaturae modum homini licet agnoscere. Nam si sciret quis quomodo factae sunt aliquae ex nihilo, Creatori utique scientia ac potentia (0238D)par fuisset.

DISCIPULUS.

Augustinus. --Si omnia in numero, et mensura, et pondere, Deus disposuit, ipsum numerum et mensuram et pondus ubi disposuit?

MAGISTER.

Numerus, et mensura, et pondus, ipse est Deus. Ipse est enim numerus sine numero, a quo est omnis numerus; ipse est mensura sine mensura, a quo est omnis mensura; ipse est pondus sine pondere, a quo est omne pondus. Non enim creaturarum extra se, ut alicubi videt, ut sicut hominis memoria retineat atque faceret. Omnis igitur cuncta creatura voluntas est Creatoris. Voluntas itaque Creatoris non est extra naturam Creatoris: hoc est, ubi voluntas, quo natura. Sic tamen aeterna est natura, sicut aeterna voluntas. Non enim accedit Deo aliqua nova cogitatio ad formandam creaturam, proinde omnia (0239A)in se Trinitas Deus disposuit, quia in se cuncta habuit quae fecit. Intelligitur et aliter, Omnia in numero et mensura disposuit. Id est, omnia quae fecit, numerum, et mensuram, et pondus haberent.

Augustinus in libro contra Manichaeos ita exorsus est. --More Manichaeorum multi imperiti et rustici, et, ut ita dicam, praesumptuosi, percunctari solent, et objiciunt: Si in principio aliquo temporis fecit Deus coelum et terram, quid agebat antequam faceret coelum et terram? vel ubi erat, et quid ei placuit subito facere quod nunquam ante fecerat per tempora aeterna? His respondemus:

Deus in principio creavit coelum et terram, non in principio temporis, sed in Christo, cum Verbum esset apud Patrem, per quod facta et in quo facta sunt omnia. Sed si in principio temporis Deum fecisse coelum et terram credamus, debemus utique intelligere quod ante principium temporis non erat tempus. Deus enim fecit et tempora, et ideo antequam (0239B)faceret tempora, non erant tempora. Non ergo possumus dicere, fuisse aliquod tempus, quando Deus aliquid nondum fecerat. Quomodo enim erat tempus, quod Deus non fecerat, cum omnium temporum ipse sit fabricator? Et si tempus cum coelo et terra esse coepit, non potest inveniri tempus, quod Deus nondum fecerat coelum et terram. Cum autem dicitur, Quid ei subito placuit? sic dicitur quasi aliqua tempora transierint quibus Deus nihil operatus est. Non enim transire poterat tempus quod nondum fecerat Deus, quia non potest esse operator temporam, nisi qui est ante tempora. Certe et ipsi Manichaei legunt apostolum Paulum, et laudant et honorant, et ejus Epistolas male interpretando, multos decipiunt. Dicant ergo nobis quid dixerit apostolus Paulus agnitionem veritatis, quae est secundum pietatem Dei, in spem vitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna. Aeterna enim tempora quid ante se habere potuerint? Hoc ergo cogantur exponere, ut intelligant se non intelligere, cum temere volunt (0239C)reprehendere quod diligenter quaerere debuerunt. Si autem non dicunt, Quid placuit Deo subito facere coelum et terram, sed tollunt, unde subito, et hoc tantum dicunt, Quid placuit Deo facere coelum et terram? Non enim coaevum Deo mundum istum dicimus, quia non ejus aeternitatis est hic mundus cujus aeternitatis est Deus. Mundum quippe Deus fecit, etsi cum ipsa creatura, quam fecit Deus, tempora esse coeperunt. Et ideo dicuntur aeterna tempora, non tamen sic sunt aeterna quomodo aeternus est Deus, quia Deus est ante tempora, qui fabricator est temporum: sicut omnia quae fecit Deus bona sunt valde, sed non sic bona sunt quomodo bonus est Deus qui illa fecit. Haec autem facta sunt, non ea genuit de se ipso, ut hoc essent quod ipse est. Sed ea fecit de nihilo, ut essent aequalia, nec ei a quo facta sunt, nec Filio ejus per quem facta sunt. Justus est enim. Si enim isti dixerint, Quid placuit Deo facere coelum et terram? respondendum est eis, ut prius vim discant (0239D)voluntatis humanae, qui voluntatem Dei nosse desiderant. Causas enim voluntatis Dei scire quaerunt, cum voluntas Dei omnium quae sunt ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas Dei, est aliquid quod antecedat voluntatem Dei? Quod nefas est credere. Qui ergo dicit, Quare fecit Deus coelum et terram? respondendum est illi, Quia voluit: voluntas enim Dei causa est coeli et terrae; et ideo major est voluntas Dei quam coelum et terra. Qui autem dicit: Quare voluit facere coelum et terram? aut, Ubi erat, antequam fierent? majus aliquid quaerit quam est voluntas Dei. Nihil enim majus inveniri potest. Compescat ergo se humana temeritas, et id quod non est non quaerat, ne id quod est non inveniat. Et si voluntatem Dei nosse quisque desiderat, fiat amicus Deo. Certe si voluntatem hominis quis nosse vellet cujus amicus non est, omnes ejus impudentiam aut stultitiam deriderent. Non enim quisque efficitur amicus Dei, nisi purgatissimis moribus, et illo fine praecepti, (0240A)de quo dicit Apostolus: Finis autem praecepti est charitas, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta (I Tim. I, 5); quod isti si haberent, non essent haeretici.

Recapitulatio. --Quod autem sequitur in libro Geneseos: Terra autem erat invisibilis, et incomposita, sic reprehendunt Manichaei, ut dicant: Quomodo in principio fecit Deus coelum et terram, si jam terra erat invisibilis et incomposita? Itaque cum volunt Scripturas divinas prius vituperare quam nosse, etiam res apertissimas non intelligunt. Quid enim manifestius dici potuit quam hoc dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram, terra autem erat invisibilis et incomposita, id est: In principio fecit Deus coelum et terram; terra autem ipsa, quam fecit Deus, invisibilis erat et incomposita, antequam Deus omnium rerum formas locis et sedibus suis ordinata distinctione disponeret, antequam diceret: Fiat lux, et fiat firmamentum, et congregentur aquae, et (0240B)appareat arida, et caetera quae in eodem libro per ordinem sic exponuntur, quemadmodum ea parvuli possint capere: quae omnia continent tam magna mysteria, ut quisquis ea didicerit, omnium haereticorum vanitatem vel doleat, quia homines sunt, vel rideat, quia superbi sunt. Sequitur in illo libro:

Et tenebrae erant super abyssum. Quod Manichaei vel sectatores eorum reprehendunt, dicentes: In tenebris ergo erat Deus, antequam faceret lucem? Vere ipsi sunt in tenebris ignorantiae, et ideo non intelligunt lucem in qua Deus erat antequam faceret istam lucem. Non enim noverunt isti lucem, nisi quam carneis oculis vident; et ideo istum solem, quem pariter non solum cum bestiis majoribus, verum etiam cum muscis et vermiculis cernimus, illi sic colunt, ut particulam dicant esse lucis illius in qua habitat Deus. Sed nos intelligamus aliam esse lucem in qua habitat Deus. Unde est illud lumen, de quo in Evangelio legitur: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Nam solis istius (0240C)lumen illuminat hominem, sed corpus hominis et mortales oculos, quibus nos vincunt aquilarum oculi, qui solem istum multo melius quam nos dicuntur aspicere. Illud autem lumen non irrationabilium avium oculos pascit, sed pura corda eorum qui Deo credunt, et ab amore visibilium rerum et temporalium se ad ejus praecepta complenda convertunt, quod omnes homines possunt, si velint: quia illud lumen omnem illuminat hominem venientem in hunc mundum. Ergo tenebrae erant super abyssum, antequam lux ista fieret. De qua consequenter hoc loco dicitur: Et dixit Deus, Fiat lux. Quia ubi lux non est, tenebrae sunt; non quia aliquid sint tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur. Sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas dicitur; et inanitas non est aliquid, sed locus ubi corpus non est, inanis dicitur. Sic tenebrae, ut jam diximus, non (0240D)aliquid sunt, sed ubi lux non est, tenebrae dicuntur. Haec ideo diximus, quia solent dicere: Unde erant ipsae tenebrae super abyssum, antequam Deus faceret lucem, quis illas fecerat vel genuerat? aut si nemo fecerat vel genuerat eas, aeternae erant tenebrae, quasi aliquid sint tenebrae, sed, ut dictum est, lucis absentia hoc nomen accepit. Sed quia ipsi fabulis suis decepti crediderunt gentem esse tenebrarum, in qua et corpora, et formas et animas in illis corporibus fuisse arbitrantur, ideo putant quod tenebrae aliquid sint, et non intelligunt non sentiri tenebras, nisi quando non videmus: sicut non sentitur silentium, nisi quando non audimus. Sicut autem silentium nihil est, sic et tenebrae nihil sunt. Sicut autem isti dicunt gentem tenebrarum contra Dei lucem pugnasse, sicut potest et alius similiter vanus dicere gentem silentiorum contra Dei vocem pugnasse. Sed illas vanitates modo nos suscipimus refellere atque convincere. Nunc enim ea quae reprehendunt in Veteri (0241A)Testamento, statuimus defendere quantum vires Dominus praestare dignatur, et in eis ostendere contra veritatem Dei nihil valere hominum caecitatem. Sequitur:

Quod autem scriptum est: Et spiritus Dei ferebatur super aquas, sic solent Manichaei reprehendere, ut dicant: Aqua ergo erat habitaculum Spiritus Dei, et ipsa continebat Spiritum Dei. Totum conantur perversa mente pervertere, et excaecantur malitia sua. Cum enim dicimus, Sol superfertur super terram, nunquid hoc intelligi volumus quod in terra habitet, et terra solem contineat? et tamen non sic Spiritus Dei superferebatur super aquam, sicut superfertur sol super terram, sed alio modo, quem pauci intelligunt. Non enim per spatia locorum superferebatur aquae ille Spiritus, sicut terrae sol superfertur, sed per potentiam invisibilis sublimitatis suae. Dicant autem nobis isti quomodo his rebus quae fabricandae sunt, superferatur voluntas fabri Quod si haec humana et (0241B)quotidiana non comprehendunt, timeant Deum, et simplici corde quae non intelligunt, credant: ne cum volunt verbis sacrilegis concidere veritatem, quam videre non possunt, redeat illis securis in crura. Nam illa concidi non potest quae incommutabilis manet, sed quaecunque plagae in illam emissae fuerint, repercutiuntur, et majori ictu redeunt in eos qui caedere audent quod credere deberent, ut intelligere mererentur. Deinde quaerunt, et insultando interrogant, unde erat ipsa aqua super quam ferebatur Spiritus Dei. Nunquid enim superius scriptum est quod Deus aquam fecerit? Hoc si pie quaererent, invenirent quemadmodum intelligendum esset. Non enim aqua sic appellata est hoc loco, ut haec a nobis intelligatur quam videre jam et tangere possumus: quomodo nec terra, quae invisibilis et incomposita dicta est, talis erat qualis ista quae jam videri et tractari potest; sed illud quod dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram. Coeli et terrae nomine universa creatura significata est, quam fecit et condidit (0241C)Deus. Ideo autem nominibus visibilium rerum haec appellata sunt propter parvulorum infirmitatem, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere. Primo ergo materia facta est confusa et informis, unde omnia fierent, quae distincta atque formata sunt, quod credo a Graecis chaos appellari. Sic enim et alio loco legimus dictum in laudibus Dei: Qui fecisti mundum de materia informi, etc. Quod aliqui codices habent de materia invisa, et ideo Deus rectissime creditur omnia de nihilo fecisse, quia etsi omnia formata de ista materia facta sunt, haec ipsa tamen materia omnino de nihilo facta est. Non enim debemus esse similes istis qui omnipotentem Deum non credunt aliquid de nihilo facere potuisse, cum considerant fabros et quoslibet opifices non posse aliquid fabricare, nisi habuerint unde fabricent: ligna enim et adjuvant fabrum, et argentum adjuvat argentarium, et aurum aurificem, et terra figulum adjuvat, ut possit perficere opera sua. Si enim non (0241D)adjuventur ea materia, unde aliquid faciunt: nihil possent facere, cum materiam ipsam non ipsi faciunt. Non enim faber facit lignum, sed de ligno aliquid facit: sic et caeteri omnes opifices. Omnipotens autem Deus nulla re adjuvandus erat, quam ipse non fecerat, ut quod volebat efficeret. Si enim ad eas res quas facere volebat, adjuvabat eum aliqua res quam ipse non fecerat, non erat omnipotens, quod sacrilegum est credere. Informis ergo illa materia, quam de nihilo Deus fecit, appellata est primo coelum et terra, non quia hoc jam erat, sed quia hoc esse poterat. Nam et coelum postea scribitur factum, quemadmodum si semen arboris considerantes dicamus ibi esse radices et robur, ramos, fructus et folia: non quia jam sunt, sed quia inde futura sunt. Sic dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram, quasi semen coeli et terrae, cum confusa adhuc esset coeli et terrae materia. Sed quia certum erat inde futurum esse coelum et terram, jam et ipsa materia (0242A)coelum et terra appellata est isto genere locutionis, quo Dominus loquitur, cum dicit: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus. Vos autem dixi amicos, quia omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis (Joan. XV, 15): non quia factum erat, sed quia certissime futurum erat. Nam post paululum dicit: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Ut quid ergo dixerat: Omnia quae audivi a Patre meo, nota vobis feci, nisi quia se sciebat hoc esse facturum. Sic etiam coelum et terra potuit dici materia, unde nondum erat factum coelum et terra, sed tamen non aliunde faciendum erat. Innumerabiles tales locutiones in Scripturis divinis inveniuntur, sicut in consuetudine sermonis nostri, cum id quod certissime futurum speramus, dicimus: Jam factum puta. Hanc autem adhuc informem materiam, et jam terram invisibilem et incompositam voluit appellari, quia inter omnia elementa mundi, terra minus videtur speciosa quam caetera. (0242B)Invisibilem autem dixit, propter obscuritatem; et incompositam, propter informitatem eamdem ipsam materiam etiam aquam appellavit, super quam ferebatur Spiritus Dei, sicut superfertur fabricandi voluntas artificis. Quod etsi paucorum intelligentia potest attingere, humanis tamen verbis nescio utrum vel a paucis hominibus possit exponi. Propterea enim non absurde etiam aqua dicta est ista materia, quia omnia quae in terra nascuntur, sive animalia, sive herbae, vel arbores, et his similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. Haec ergo nomina omnia, sive coelum et terra, sive terra invisibilis et incomposita, et abyssus cum tenebris, sive aqua, super terram Spiritus ferebatur, nomina sunt informis materiae, ut res ignorata notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno vocabulo, sed multis: ne si unum esset, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Dicta est coelum et terra, quia inde futurum erat coelum et terra. Dicta est terra invisibilis et incomposita, et (0242C)tenebrae super abyssum, quia informis erat, et nulla specie cerni aut tractari poterat, etiamsi esset homo qui videret atque tractaret. Dicta est aqua, quia facilis et ductilis subjacebat operanti, ut de illa omnia formarentur. Sed sub his omnibus nominibus materia erat invisa et informis, de qua Deus condidit mundum.

In principio creavit Deus coelum et terram. Istud capitulum librorum omnium caput est. Omnis namque Scriptura divina bipartita est, Vetus Testamentum et Novum. Alia quippe sunt, ubi aeterna intimantur, ut est: In principio erat Verbum. Alia facta narrantur, ut est: In principio creavit Deus coelum et terram. Alia futura pronuntiantur, ut est: Cum venerit Filius hominis in majestate sua (Luc. IX, 26). Alia vero sunt quae agenda praecipiuntur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut teipsum (Matth. XIX, 19), et reliqua. Bipartita vero est, quia sunt alia quae secundum figuram dicta sunt, ut est Cantica canticorum, et ut est, (0242D)Audivit Adam vocem Domini Dei deambulantis in paradiso. Et alia sunt secundum rerum gestarum fidem, ut est quod populus exiens de Aegypto, et quod mare pedibus ambulavit. Alia vero sunt quae utroque modo dicta sunt, ut est transitus maris Rubri, et miracula illa quae Dominus in Evangelio fecit.

DISCIPULUS.

In principio creavit Deus coelum et terram. Inquirendum summopere est in quo principio, utrum in principio temporis, an in principio, ut hoc esset initium creaturae ejus, ex quo alia esse coeperunt. Non enim coaeterna Deo semper fuerunt.

MAGISTER.

Dicamus quia in principio sibi coaeterno fecit Deus coelum et terram, in unigenito Filio, qui est sapientia Patris, de quo dicit Apostolus, Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam (I Cor. I, 24), et in psalmo (0243A)dicit, Omnia in sapientia fecisti (Psalm. CIII, 24), et iterum dicit Apostolus: Quia in ipso condita sunt omnia, quae in coelo sunt, et quae in terra, visibilia et invisibilia (Coloss. I, 16).

DISCIPULUS.

Genesis principium est. In principio creavit Deus coelum et terram: angeli postmodum facti sunt. Si angeli ante facti sunt, non primo omnium creavit Deus coelum et terram.

MAGISTER.

Quando facta sunt simul sidera, ait Scriptura: Laudaverunt me angeli mei voce magna. Quarta die facta sunt sidera, etiam erant angeli, neque enim die tertio neque secundo facti sunt. In his enim apparet quae facta sunt. Tertia die scilicet terra ab aquis discreta est: secunda factum est firmamentum, ubi sol et luna discurrunt, et sidera. Porro primus dies ipse est angelica natura, quae primo (0243B)coeli nomine nuncupata est. Unde evidenter ostenditur, primum diem spiritalem factum, id est, angelicam naturam, et hoc coelum quod oculis cernimus. Nam quod ait, In principio creavit Deus coelum et terram, non primo omnium sicut ais, sed, In principio, id est, in Filio, imo per Filium fecit Deus omnem spiritalem corporalemque creaturam, quae coeli et terrae nomine appellata est. Nam quod ipse sit principium, de se interrogantibus Judaeis quis esset, respondit, Principium qui et loquor vobis. Primo igitur voluit coelum et terram, velut quamdam spiritalem corporalemque materiam dicere, et sic quemadmodum singillatim facta sunt, ordinem texere. Quod enim dixit, coelum, hoc mihi dixisse videtur aquarum abyssum, tenebrosam Adae quodammodo fluitantem vitam, nisi convertatur ad Creatorem, et fiat lux, et contempletur Trinitatem Deum esse in Deum. Neque enim ita dicimus, ut ista materies praecedat formam suam, sicut praecedit (0243C)lignum arcas, et sicut praecedit vox verbum: neque enim tempore, sed origine. Igitur prima creatura lux, non ista quae quarta die facta est, sed spiritalis, id est, angelica natura. Hoc tamen intelligendum quod simul creavit coelum, et terram et lucem. Quia nihil interest, nisi origo tantum. Sicut homo duas parabolas cognitas simul non potest enarrare, ita et Dominus fecit, quia hoc prius enarravit quod originem habuit, et postea quod exinde factum fuit, quamvis utrumque simul fecisset; ut quod sola origine prior est in faciendo, prior sit ex tempore enarrando. Ergo dum oportebat ut Scriptura sancta utrumque enarrasset, tam res gestas quam res enarratas, quod exinde factum est. Ratio erat ut prius enarrasset unde aliquid factum erat quam illud quod exinde factum est, propter tardiores intellectu, ut capere potuissent. Quia res corporeae ex aliquo fiebant: quia nihil interest inter creationem coeli, et terrae, et lucis, nisi hoc tantum quod est inter verbum et vocem.

(0243D)DISCIPULUS.

Cur non dixit, In principio fecit Deus coelum et terram, sed creavit?

MAGISTER.

Propter informitatem materiae.

DISCIPULUS.

Da sensum spiritalem.

MAGISTER.

Principium Christus est, sicut ipse in Evangelio ait: Principium qui et loquor vobis. In hoc igitur principio fecit Deus coelum, id est, qui coelestia meditantur et quaerunt. In ipso fecit et carnales, qui terrenum hominem necdum deposuerunt.

DISCIPULUS.

Terra autem erat inanis et vacua. Cur inanis et vacua?

(0244A)MAGISTER.

Id est, quia non erat a mari distincta, vacua, inquit, quia littoribus non erat circumdata, vel vicibus suis ornata, id est arboribus et animalibus.

Item spiritualiter. --Terra scilicet carnis nostrae inanis et vacua erat, priusquam doctrinae acceperit formam.

DISCIPULUS.

Quare tenebrae dicuntur super faciem fuisse abyssi?

MAGISTER.

Quia non erat lux quae superfunderetur; quod si esset, utique superesset. Item quia erat spissus aer, carens luce diuturna. Aliter. Tenebrae erant super faciem abyssi, quia delictorum caecitas, et ignorantiae profunda obscuritas, corda nostra tegebat.

DISCIPULUS.

Hieronymus. --Quomodo Spiritus Dei ferebatur (0244B)super aquas, edissere.

MAGISTER.

Pro eo quod in nostris codicibus scriptum est, ferebatur, in Hebraeo habet, Merahefeth, quod nos appellare possumus, incubabat, sive confovebat, in similitudinem volucris ova calore incubantis. Ex quo intelligimus non de spiritu mundi dici, ut nonnulli arbitrantur; sed de Spiritu sancto, qui et ipse vivificator omnium a principio dicitur. Si autem vivificator, quasi conditor et Deus: Emittes, ait, Spiritum tuum et creabuntur.

DISCIPULUS.

Augustinus.--Spiritus Dei ferebatur super aquas: localiter ferebatur, sicut sol et sidera, an aliter?

MAGISTER.

Spiritus sanctus Deus est, qua in re non loco continetur et distenditur, nec temporum mutationibus subjacet, sed est ubique praesens totus. Quomodo (0244C)sane nominavit creaturam, cui superferre diceretur Spiritus sanctus, non localiter, sed potentialiter Dominus, non ex indigentia fecit opera sua, sed ex beneficentia: neque horum indiget quae fecit. Indigus quippe atque egenus amor subjicitur rebus quas diligit: ideo dictus est superferri creaturam Spiritus sanctus, quia non ex indigentia operatus est ipsam creaturam.

DISCIPULUS.

Ambrosius. --Quomodo Spiritus Dei ferebatur super aquas?

MAGISTER.

Sicut ait Apostolus: Supereminentem, inquit, scientiam charitas Christi (Ephes. III, 19), et alibi ait: Superexaltat autem omnem intellectum (II Cor. X, 5), ergo inchoatum aliquid ostendit, super quod Spiritus Dei ferre diceretur, non loco, sed omnia superante atque praecellente potentia. Duo quippe sunt propter (0244D)quae amat Deus creaturam suam: ut sit, et ut maneat; ut sit formata, et maneat in praecepto sui conditoris. Ut esset ergo Spiritus Dei, superferebatur super aquam: ut autem maneret, vidit Deus quia bonum est, quamobrem prius res informatas, et postea Spiritum sanctum nominavit, quia omnis exiguus amor rebus quas diligit subterponitur.

DISCIPULUS.

Item in Hexameron Augustinus. --De informitate materiae, ut plenius et uberius exponas, posco.

MAGISTER.

Verum et manifestum est, omne mutabile ex aliqua informitate formari, simulque et manifestissima ratio docet, nullarum naturarum materiam esse potuisse, nisi ex Deo, licet dicat Scriptura: Qui fecisti mundum ex materia informi. Non tamen informis materia formatis rebus tempore prior est, cum sit (0245A)utrumque simul concreatum, et quod factum est et unde factum est. Sicut vox materia verborum est, verba vero formatam vocem indicant, ita creator Deus non prior tempore fecit informem materiam, et eam postea per ordinem quarumcunque naturarum quasi secunda consideratione formavit, et non potuit non dividere Scriptura loquendi temporibus quod Deus faciendi temporibus non divisit: et nos cum dicimus materiam et formam, utrumque simul intelligimus, nec utrumque simul possumus enuntiare. Quod si spiritalis lux facta est, cum dixit Deus, Fiat lux, non illa vera Patri coaeterna intelligenda est per quam facta sunt omnia, sed illa de qua dici potuit, Prior omnium creata est sapientia, quia per sapientiam non creatam facta est lux. Quo autem modo simul fieri potuerit, et quod illuminaretur, et ipsa illuminatio ac diverso tempore narranda fuerunt, paulo ante diximus, cum de materia tractaremus.

(0245B)DISCIPULUS.

Augustinus. --Dixit quoque Deus, Fiat lux. In die dixit, an ante omnem diem: si in die dixit, temporaliter dixit: si temporaliter dixit, per aliquam creaturam dixit. Igitur non est prima creatura lux.

MAGISTER.

Nec in die dixit, nec temporaliter dixit; sed ante omnem profecto creaturam Verbum suum genuit. Dictio itaque Dei verbum est. Sed divina Scriptura parvulis congruens et quodammodo eos lactans, ut proficiant et cibum spiritalem capiant, voluit semper per omnem creaturam [creaturarum] formationem, dictionem nuncupare: ut si, verbi causa, requiramus quomodo facta est lux, audies: In verbo Dei erat, ut fieret. Quomodo et caetera per ordinem si requiras, quomodo facta sunt: In verbo Dei erant ut fierent: hinc est enim: Dixit Deus, Fiat lux. Neque enim corporalibus modis loquitur divina natura, nec quoties (0245C)dicitur, Dixit, toties verbum formavit. Unum enim Verbum genuit coaeternum et consubstantivum sibi, in quo omnia ineffabiliter dixit.

DISCIPULUS.

Item. --Dixit quoque Deus, Fiat lux. Lux autem haec est visibilis, an invisibilis?

MAGISTER.

Invisibilis enim dicitur, quia creatio angelica est, quam oculi nostri non valent prospicere. Ratio enim erat ut die quarto sidera in coelo fabricasset, quae oculi nostri potuissent prospicere.

DISCIPULUS.

Ista creatio angelica est temporalis an intemporalis?

MAGISTER.

Temporalis erat in angelis, intemporalis autem in Deo. Temporalis erat, quod dictum intelligimus ab (0245D)aeterno Deo expressum per Verbum coaeternum in creatura spiritali, quam jam tunc fecerat cum dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram. Sed ista locutio non tantum sine aliquo sono, sed etiam sine ullo corporali motu creaturae spiritalis, ejus mente atque ratione quodam modo infixa, per Verbum Patris coaeternum. Sed multum atque difficillimum est capere, quomodo dicitur Deo non temporaliter jubenti, neque id temporaliter audiente creatura, qui contemplatione veritatis omnia excedit tempora: sed intellectualiter sibimet impressas cum Patri coaeterna substantia, tanquam intelligibilis locutionis, ad ea quae infra sunt transmittentis, ut fieret temporalis motus in rebus temporalibus, sive formandis, sive administrandis. Item: Facta est, inquit, lux: id est, creatio angelica, quia tunc coeperunt agnoscere vel intelligere creatorem suum.

DISCIPULUS.

Quare iterum non repetit. Et fecit Deus lucem, (0246A)sicut creaturas caeteras repetit quas creavit, ut in firmamento dicit: Fiat firmamentum, et iterum: Et fecit Deus firmamentum?

MAGISTER.

Necesse namque erat ut dixisset, Fecit Deus lucem: quia intellectualis creatura erat, id est, angelica. Quando autem dicit, Fiat firmamentum, vel caetera in aliis creaturis, hoc in cognitione angelica dixit, quia nec mirum est, si Deus sanctis angelis suis in prima lucis conditione ad se conversis, prius voluit ostendere quid erat deinceps facturus. Quando vero dicit, Et fecit Deus, id est, in propria rerum natura, jam non erat hoc opus de angelis iterum repetere, quia illi tunc, sicut diximus, conversi fuerant ad cognoscendum creatorem suum. Cum enim aeterna illa et immutabilis, quae non est facta, sed genita sapientia in spiritalem atque rationalem creaturam se transfert, sicut in animas sanctas, ut illuminati lucere possint: fit in eis quaedam luculenta (0246B)rationis affectio, quae potest accipi facta lux, cum dixerit Deus, Fiat lux. Jam enim erat spiritalis creatio, quod coeli nomine significata est, cum scriptum sit: In principio creavit Deus coelum et terram. Non coeli corporei, sed incorporei coeli, in qua natura intelliguntur omnes sancti angeli.

Gregorius. --Tales namque creati sunt angeli, ut si velint, in beatitudinis luce persisterent; si autem nollent, etiam labi potuissent. Unde et Satan cum sequacibus legionibus cecidit, sed post ejus lapsum ita confirmati sunt angeli, qui perstiterunt, ut cadere omnino non possint. Quod bene in ipso exordio Geneseos praesentis libri historica descriptione signatum est: quia creavit Deus coelum, quod postmodum vocavit firmamentum. Coeli ergo fuerunt, ut diximus, hi qui prius bene sunt conditi, sed postmodum firmamentum appellati sunt: quia ne omnino jam caderent, virtutem incommutabilitatis acceperunt.

Item Gregorius.--Dixit Deus, Fiat lux et facta est (0246C)lux, et paulo post: Factum est vespere. Nequaquam vero in hac vita per exercitationem justitiae peccatum deseritur, ut in eadem justitia inconcussa maneatur: quia et suam cordis habitaculo culpae rectitudo eliminat, ipsa tamen culpa, quae repellitur, cogitationis nostrae foribus assidens, ut sibi aperiatur, pulsat. Quod Moyses spiritaliter innuit, cum facta corporaliter temporum momenta narravit: Facta est lux, atque paulo post subjiciens: Factum est vespere. Creator quippe omnium humanae culpae praescius, tunc expressit in tempore quod nunc versatur in mente. Lux quippe ad vesperum ducitur, quia nimirum lumen rectitudinis umbra sequitur tentationis. Sed quia electorum lux tentatione non exstinguitur, nequaquam nox, sed vespere facta perhibetur: quia nimirum saepe tentatio in corde rectorum lumen justitiae abscondit, sed non interimit, quia si ad pallorem trepidationis pertrahit, sed funditus non exstinguit.

(0246D)Ambrosius.--Dixit quoque Deus, Fiat lux. Id est illuminatio credulitatis appareat. Prima enim die lucem fidei dedit, quia prima est in conversione fides. Unde et ipsum primum praecepti mandatum est: Dominus Deus tuus, Deus unus est. Propter quam fidem ipse Dominus visibiliter in mundo apparere voluit. Jam tunc Deus juxta praescientiae suae gratiam, divisit justos, id est filios Dei et lucis, peccatoribus tanquam a tenebris: istos vocans diem, illos noctem. Nam quia in lucis nomine justi appellantur, audi Apostolum: Fuistis, inquit, aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8).

DISCIPULUS.

Augustinus.--Et vidit Deus lucem quod esset bona. Si subito vidit Deus lucem quod esset bona, an antea nescivit, et visio ei contulit scientiam?

MAGISTER.

Omne enim opus praecedit voluntas: nam dum (0247A)cogitamus quid operari debeamus, neque enim ignorans aliquid facit, dum cogitat qualiter fiant quae facienda cogitando disposuit, et cum hoc in hominem cadere non possit, ut aliquid ignorans faciat: quanto magis in Deum, qui omnia aeterno et stabili consilio suo, quomodo voluit, fecit. Nec aliter etenim facta, et aliter facienda vidit: eo itaque modo vidit facta quo viderat facienda.

DISCIPULUS.

Et vidit Deus lucem quod esset bona. Quare lucem tantum laudavit, et non noctem?

MAGISTER.

Id est, quia nox adhuc nec dies factae erant, sed tantum lux angelica, quia indignum erat Deo rem informem laudare, quae adhuc formata non erat; sed rem illam quae formata erat, laudavit, id est lucem angelicam.

DISCIPULUS.

(0247B)Augustinus.--Et divisit lucem a tenebris. Divisit, inquit Scriptura, lucem a tenebris: omne enim quod dividitur, et esse potest. Sicut ergo est essentia lucis, ita essentia tenebrarum, et cur non dicit Scriptura, Vidit Deus tenebras quod essent bonae, sicut de luce dictum est?

MAGISTER.

Deus bona et incommutabili voluntate creavit omnes angelos bonos, sed quia ex his quosdam per superbiam praesciebat casuros, per incommutabilitatem praescientiae suae divisit inter bonos et malos. Malos igitur appellans tenebras, bonos appellans lucem: in his dicens quia boni sunt, in illis nullatenus dicens, ne peccata quae erant tenebrae approbare videretur.

DISCIPULUS.

Item Alibi.--Divisit lucem a tenebris. Quid est (0247C)lucem a tenebris dividere?

MAGISTER.

Id est, distinctio rei formatae ab informi.

DISCIPULUS.

Appellavit lucem diem, et tenebras noctem (Gen. I). Cur appellavit lucem diem, et tenebras noctem, quae adhuc formata non erant?

MAGISTER.

Propterea enim appellavit lucem diem, quia dies circa speciem factae rei appellatus est; et tenebras noctem, quia nox ista, quae nobis notissima est, facit eam esse absentiam solis super terram, quia decidente sole vocamus vesperam, inchoante mane, vocamus diem. Nox autem hic privatio operis est, aut nox ipsa possibilitas appellata est, quae inest rebus factis, unde fieri potest, etiamsi non mutentur.

(0247D)DISCIPULUS.

Factumque est vespere et mane dies unus (Ibid.). Quomodo hoc intelligendum est?

MAGISTER.

Quid per vesperam, nisi perfectio singulorum operum, et mane est inchoatio sequentium?

DISCIPULUS.

Augustinus. --Primum enim diem spiritalem astrues esse creaturam, et quomodo habuit vespere et mane?

MAGISTER.

Omnis namque creatura, antequam tempore suo fieret, in ipso verbo Dei erat prius ab angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa creaturae cognitio in semetipsis vespera erat, in Deo autem mane, quia plus videtur ipsa creatura in Domino, quam in seipsa videtur creatura, plus scilicet (0248A)videtur in arte quae facta sunt, quam in seipsa quae facta est. Propterea ait evangelista Joannes: Quod factum est, in ipso vita erat (Joan. I). Omnia ergo quae facta sunt, et vitam non habent, in ipso Verbo Dei vita sunt, in seipsa non sunt vita. Coelum, terra, lapis, vitam non habent, et tamen in Domino vita sunt; vivunt igitur in Deo sine initio, atque commutabiliter omnes rationes creaturarum. Ac per hoc plus videntur ab angelis sanctis in Verbo Dei, ubi sunt vita, quam in seipsa, quia scientia angelorum in comparatione Dei quodammodo vesperascit. Ergo primus in cognitione firmamenti; secundus in cognitione discretionis terrae ac maris; tertius in cognitione solis et lunae vel stellarum; quartus in cognitione reptilium et animalium; quintus in cognitione jumentorum et ferarum, vel ipsius hominis: neque enim sextus diei unius quem intelligimus spiritalem creaturam, id est, angelicam sexies facta cognitio. Sexies fecit propter senarii numeri (0248B)perfectionem. Sed de numero et de senarii numeri perfectione, aliquid tibi ex Scripturis sanctis colligam. Libens adesto, et te totum ad audiendum praepara, unus in numeris dividi non potest. Ab ipso enim surgit omnis numerus. Ergo dividi possunt, si pars ejus unus est. Igitur divisio duorum in unum, divisio trium in unum, quid aliud hic numerus ostendit, nisi Trinitatem quae Deus est, quia quamvis tres sint personae, in una creduntur unitate natura. Quaternarius duas partes habet. Nam quarta ejus unum est, media ejus duo. Unum videlicet et duo, tria sunt. Ecce partes suas, nec ultra excrescit, nec complet, et ideo imperfectus est numerus. Quinarius non habet nisi unum, quod est quinta. Senarius igitur numerus perfectus est; quia partibus suis completur. Habet enim unum, quod est sexta; duo, quod est tertia; tria, quod est media; unum ergo, duo et tria, sex faciunt. Ideo propter hujus numeri perfectionem sex diebus operatus est omnem creaturam. Tres hae partes senarii numeri, demonstrant (0248C)nobis, Trinitatem Deum in trinitate numeri, et mensurae et ponderis fecisse omnem creaturam. Plurimum valere senarii numeri perfectionem in Scripturis sanctis frequenter reperimus, praesertim in morte Domini simplam, et in resurrectione ejus simplam. Mors itaque Domini nostri Jesu Christi, non fuit in anima, sed in carne sola; mors vero nostra non solum in carne, sed etiam in anima. In anima, propter peccatum; in carne vero propter poenam peccati. Ille vero, quia peccatum non habuit, in anima non est mortuus, nisi tantum in carne. Et hoc propter similitudinem carnis peccati, quod de Adam traxerat. Igitur simpla ejus mors fuit duplex, et simplex resurrectio. Resurrectio profuit, duplex est mors carnis ejus, et resurrectio ejus: mors animae nostrae, et resurrectio ejus. Duas mortes nostras, et duas resurrectiones nostras. Duae et duae, quatuor sunt: una morte Domini, et una resurrectione ejus; adde et quatuor nostras, sex faciunt. (0248D)Igitur simplum Domini et duplum nostrum tres sunt, et tres partes habent. Secundum quod supra diximus senarius numerus. Nam et triginta sex horae, quibus Dominus fuit in inferno, huic simplo et duplo congruunt, duodecim igitur fuerunt diurnae, et viginti quatuor nocturnae; igitur viginti quatuor ad duplam mortem nostram conjiciunt, et illae duodecim horae ad mortem Domini simplam. Revera enim et nativitas ejus senarium numerum habet: quadraginta sex annis aedificatum est templum.

DISCIPULUS.

Astruunt Judaei in Evangelio, quod intelligitur de corpore Domini: quadraginta sex anni pro diebus positi sunt. Quadraginta sex diebus dicunt infantem formari in utero, et subinde usque in diem parturitionis augmentari. Quadragies quippe seni fiunt CCLXXVI, qui faciunt menses novem, et dies decem. Computa ergo ab octavo Kal. April. quando passus (0249A)est Dominus, tunc etiam creditur fuisse conceptus, usque in diem octavum Kalend. Jan., et reperies dies CCLXXVI, qui constant per senarium numerum. Quid de illa muliere in Evangelio, quam octodecim annis cruciaverat Satanas, quam sanavit Dominus: dicimus, quia et ipsi anni senarium numerum habent, ter igitur seni octodecim. Illa igitur mulier intelligitur genus humanum, quam in sexta aetate saeculi, a diaboli captivitate liberavit. Prima aetas ab Adam usque ad Noe; secunda a Noe usque ad Abraham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Babylonis; quinta a transmigratione Babylonis usque ad Joannem Baptistam, et adventum Domini Salvatoris; sexta, quae nunc agitur, donec excelsus veniat ad judicium. Sexto igitur saeculo reformatur genus humanum ad imaginem Dei. Profecto enim anni octodecim non solum sex aetates, sed etiam tria tempora evidenter demonstrant: unum scilicet ante legem, alterum sub (0249B)lege, tertium sub gratia. Igitur et ipse annus senario numero continetur; habet enim dies trecentos sexaginta quinque et quadrans. Sexies quippe sexageni, trecenti. Remanent profecto dies quinque et quadrans. Quinque dies sexti mensis, et tamen si illud quadram pro die ponas, aperte totum sex faciunt. Ecce quantum me Dominus adjuvare dignatus est, de senarii numeri perfectione etsi non quantum volui, tamen quantum potui reddidi rationem.

Incipit de die secunda disputatio.
Dixit quoque Deus: Fiat firmamentum in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis (Gen. I).

Augustinus. --Ordo elementorum et pondus non sinit ut sit aquarum substantia super coelos; aqua enim cedit terrae, et aer cedit aquae, et ignis cedit aeri. Nullo modo enim potest esse, ut secundum elementum, quod est aqua, sit super quartum, quod est ignis, et quomodo dictum est: Fiat firmamentum (0249C)in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis (Ibid.).

MAGISTER.

Quomodo aut quales libri sint, aquae illae, quas Scriptura dicit super coelos esse, esse eas ibidem minime dubitemus. Sicut enim istae nubes quae utique sunt feruntur super aerem, ita fieri posse arbitror ut aquae tenues atque subtiles ferantur super coelum. Nam ex hoc pondere elementorum multi philosophorum, resurrectionem carnis illudentes, non posse fieri inquiunt ut homo qui utique ex terra factus est sit in coelo. Sed hos Veritas convincit, quae facit multa animalia terrena volitare in aerem, et ignem, quod est utique quartum elementum, esse in terra. Ergo Dei potentia, quae haec facere approbatur, facit ut homo et aqua sint super coelum. Sed talibus adversariorum disputationibus quidam cedens laudabiliter conatus est demonstrare aquas super coelos, ut ex ipsis visibilibus conspicuisque naturis assereret Scripturae fidem: et prius quidem quod (0249D)facillimum fuit, ostendit, et hunc aerem coelum appellari, propter quod dicimus serenum vel nubilum coelum, vel quod vocantur volatilia coeli. Cum ergo probasset hunc aerem coelum dici, nulla alia causa etiam firmamentum appellatum voluit existimari, nisi quia intervallum ejus dividet inter vapores aquarum, et istas aquas, quae corpulentius in terris fluitant. Ergo ex aere qui est inter vapores humidos, unde superiora nubila conglobantur, et maria subterfusa, ostendere ille voluit esse coelum inter aquam et aquam, quanquam possit videri non impedire propria pondera elementorum, quomodo etiam super illud sublime coelum possint esse aquae per illas minutias, per aquas etiam super hoc spatium aeris esse potuerunt. Ipsi quippe subtilissima ratione persuadent nullum esse quodlibet exiguum corpusculum, in quo divisio finiatur; ac per hoc si potest aqua, sicut videmus, ad tantas guttarum minutias pervenire, ut super istum aerem vaporaliter ferantur, cur (0250A)non possit et super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus imminere vaporibus. Quidam etiam nostri illos de ipsorum siderum qualitatibus et meatibus convincere moliuntur, idem namque asserunt stellam, quam Saturni appellant, esse frigidissimam, eamque per annos triginta signiferum peragere circulum. Quaeritur igitur ab eis unde ista stella sit frigida, quae tanto ardentior esse deberet, quanto sublimior e coelo rapitur. Nam procul dubio cum rotunda moles circulari motu agitur, interiora ejus tardius eunt, exteriora celerius; quae autem celerius, utique ferventius. Proinde memorata stella magis debuit calida esse quam frigida. Nimirum ergo eam frigidam facit aquarum super coelum constitutarum illi vicinitas. Quaeri etiam solet quae forma et figura coeli esse credenda sit, utrum coelum, sicut sphaera undique concludat terram in media mundi mole libratam, an eam eximia parte desuper velut discus cooperiat. Sed ait aliquis: Quomodo non est (0250B)contrarium his qui figuram sphaerae coelo tribuunt, quod scriptum est in litteris nostris: Qui extendit coelum sicut pellem (Psal. CIII). Cui responderi potest, quod pellis non solum in planum, verum etiam in rotundum sinum extenditur: nam et uter et vesica pellis est.

Ambrosius. --De motu etiam coeli nonnulli fratres quaestionem movent, utrum stet, an moveatur. Quia si movetur, inquiunt, quomodo firmamentum hinc noverint nomen firmamenti non cogere, ut stare coelum putetur. Firmamentum enim non propter stationem, sed propter firmitatem, aut propter intransgressibilem terminum superiorum atque inferiorum aquarum vocatum intelligere licet. Hoc tamen intelligendum, quod sidera circumeunt, coelum autem firmum stat, ut poeta:
Nam coeli in aevum suum incontaminata materies. Naturam tamen aquarum illic jam non vaporali tenuitate, sed glaciali soliditate pendere aestimamus, (0250C)propter siderum naturas mitigandas, ne creaturas Dei subterpositas nimio ardore concrement. Dicimus ergo de ipsis aquis quod conglobatae minimae guttae in unum, et faciunt collectionem unam, et propter gravitatem ponderis non eas suffert aer sustinere, sed ejus ponderis ad imum diffundendo dat locum, haec est pluvia. Ergo aer, qui est inter vapores humidos, unde desuper nubila globantur, et maria subterfusa volunt intelligere, coelum esse inter aquam et aquam; secundum vero coelum, quod per spiritum cernimus, unde animalibus plenis discus ille ad Petrum missus, in extasi mentis descendit; tertium vero coelum, quod mente cognoscimus, ita secretum atque remotum, vel omnino mundatum, vel carnis sensibus abreptum, ut ea quae in illo coelo sunt, ipsam Dei substantiam, Verbum per quod facta omnia sunt (Joan. I), in charitate Spiritus sancti ineffabiliter videre valeant.

Isidorus --Tandem insanire desinant haeretici, (0250D)atque confusi agnoscant quia qui cuncta potuit creare ex nihilo, potuit et illam aquarum naturam glaciali soliditate stabilire in coelo; nam cum et ipsi dicant volvi orbem stellis ardentibus refulgentem, nonne divina Providentia necessario prospexit ut intra orbem coeli, et supra orbem redundaret aqua, quae illa ferventia saxis incendia temperaret. Item: Secunda, inquit, die disposuit Deus firmamentum, id est, solidamentum sanctarum Scripturarum; firmamentum enim in Ecclesia Scripturae divinae intelliguntur, quia coelum plicabitur sicut liber. Discrevitque super hoc firmamento aquas, id est, coelestes populos angelorum, qui non opus habent hoc suscipere firmamentum, ut legentes audiant verbum Dei. Vident enim semper eum, et diligunt. Sed superposuit ipsum firmamentum legis suae super inferiorum populorum infirmitatem, ut ubi suscipientes cognoscant, qualiter discernant inter carnalia et spiritalia quasi inter aquas superiores et inferiores.

(0251A)Factumque est vespere et mane dies secundus. De tertia oritur quaestio.

DISCIPULUS.

Dixit vero Deus: Congregentur aquae, quae sub coelo sunt, in locum unum, et appareat arida.

Augustinus. --Hinc oritur quaestio: Si totam terram aqua tegebat, non erat locus ubi aquae congregarentur, dum totam terram tegebat aqua. Et quomodo Scriptura dicit: Congregentur aquae quae sub coelo sunt, in locum unum, et appareat arida.

MAGISTER.

Totam terram tegebat aqua, sicut rarissima nebula, quae postea in unum redacta atque collecta est, ut possit terrae species apparere, quanquam et terra longe lateque subsidens, potuit concavas partes praebere, quae confluentes aquas susciperent, ut arida appareret.

Ambrosius. --Breviter tamen admonemus, ut (0251B)quem forte non movet quaerere, quando species aquarum terrarumque creata sit, accipiat isto die non esse factum, nisi ut secernerentur haec duo. Nam illud quod dictum est ante dierum enumerationem: Terra erat invisibilis et incomposita, cum commendaret Scriptura cujusmodi terram fecerat Deus, quia praedixerat: In principio creavit Deus coelum et terram (Gen. I). Nihil aliud his verbis intelligendum est, quam materiae corporalis informitatem insinuare voluisse; si tamen tardo intellectui non subrepat, ut materiam et speciem, quia verbis Scriptura separat, conetur haec duo etiam tempore separare.

DISCIPULUS.

Item ubi supra.--Congregentur aquae quae sub coelo sunt, in locum unum, et appareat arida (Gen. I). Quid est ergo quod non ait: Fiat arida visibilis, vel aqua congregata?

(0251C)MAGISTER.

Quia propinquiora sunt eidem informitati, quam coelestia corpora, aut de his per enumerationem dierum infirma rerum condiuntur; ideo noluit inferri, ut similiter cum superioribus fieri impetraret.

Unde supra spiritaliter.--Tertia, inquit, die colligit in unum aquas inferiores salsas (Ibid.), hoc est, homines infideles, qui cupiditatum tempestate, et tentationum carnalium fluctibus quatiuntur, et in seipsis quasi amaritudo includuntur. Segregavitque ab eis aridam populum, scilicet fontem vitae sitientem, obfixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos, ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus aridam, id est, animam scientem Deum conturbent, liceatque ei germinare bonorum operum secundum genus suum, diligens proximum in subsidiis necessitatum carnalium, habens in se semen secundum similitudinem, ut ex sua infirmitate compatiantur ad subveniendum indigentibus. Producens et lignum (0251D)forti robore, et fructiferum (Ibid.), id est, beneficium ad eripiendum eum qui injuriam patitur de manu potentis, praebendo protectionis umbraculum valido robore justi judicii. Sequitur:

Vocavitque Deus aridam terram, congregationesque aquarum appellavit maria (Ibid.).

Hieronymus in libro Quaestionum Hebraicarum. --Notandum quod omnis congregatio aquarum, sive salsae sint, sive dulces, juxta idioma linguae Hebraicae maria nuncupentur. Frustra igitur Porphyrius miraculum eo quod Dominus super mare ambulaverit pro lacu Genesareth mare appellasse calumniatur, cum omnis lacus, et aquarum congregatio maria nuncupentur. Sequitur:

Et vidit Deus lucem quod esset bona, et ait: Germinet terra herbam virentem, usque, Et factum est ita. Et protulit terra herbam virentem et facientem semen juxta genus suum (Ibid.).

Gregorius. --Quid hoc loco per herbam, nisi (0252A)bona operatio ponitur, licet in conditione mundi ita historice factum teneamus, terram tamen Ecclesiam figurasse non inconvenienter accipimus, quae in eo germinavit herbam virentem, in quo ad verbum Dei fecunda misericordia opera protulit. Sequitur:

Lignumque faciens fructum juxta genus suum, et habens unumquodque sementem secundum speciem suam.

Gregorius. --Lignum speciem suam semen producit, cum mens nostra ex se considerationem in alterum colligit, et recti operis germen parit, hinc quidam sapiens dicit: Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris (Tob. IV). Hinc in Evangelio dicitur: Quaecunque vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis (Matth. VII), ac si aperte diceret: Speciem vestram in alterum respicite, atque ex vobismetipsis cognoscite, quid vos oporteat aliis exhibere; et sicut superius diximus terram significare Ecclesiam, (0252B)quae et verbi nos pabulo reficit, et patrocinii umbraculo custodit, quae et loquendo pascit, et opitulando protegit, ut non solum herbam refectionis proferat, sed etiam cum fructu operis arborem protectionis.

DISCIPULUS.

Augustinus. --Cum Deus dixerit: Germinet terra herbam virentem, et afferentem semen et ligna fructifera (Gen. I), ligna infructuosa vel spinas et tribulos quando fecit?

MAGISTER.

Simul omnia Deus fecit dicente Scriptura: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul (Eccli. XVIII). Nullatenus igitur dicenda sunt infructuosa ligna, quae aliquo modo hominibus afferunt adjumenta, quia et revera si non invenimus in iis aliquid ad edendum, invenimus aliquid ad medicamentum, invenimus ad adjutorium. Nam quantae sint in iis utilitates, ipse (0252C)considera: fructifera ligna a fruendo dicta sunt, et ab omni ligno possumus habere adjutorium. Jure nullum lignum dicimus infructuosum. Tribulos vero et spinas, quamvis post peccatum hominis nascantur ad laborem, dicente Scriptura: Spinas et tribulos pariet tibi (Gen. III); tamen non est dicendum tunc ea oboriri ex terra, quia jam erant utique ad pastus pecorum ac volatilium facta, non ad augendam hominis poenam producta.

Viditque Deus quod esset bonum, et factum est vespere et mane dies tertius.

Quoties tibi hoc verbum occurrerit, memento sententiae primi diei, quam posuimus, ita si sic subito vidit Deus lucem, quod esset bona, etc. (Gen. I).

Incipit de die quarta.
DISCIPULUS.

Dixit etiam Deus: Fiant luminaria in firmamento coeli, et dividant diem ac noctem, et sint in signa et tempora (0252D)et dies et annos, ut luceant in firmamento coeli, et illuminent terram, non antea tempora fuerunt (Gen. I).

MAGISTER.

In Hexamero. --Quis non videat quam obscure positum sit quarto die coepisse tempora, quasi superius triduum sine tempore praeterire potuerit, qui suae tamen creationis tempus habuerunt, siderum tamen distinctione illud triduum non habuerunt. Qualis etiam luna facta sit, utrum prima an plena, multi loquacissime inquirunt; sed plane dicam, sive primam sive plenam lunam Deus fecerit, fecisse perfectam. Omnes autem res, quidquid progressu naturali per tempora congrua quodammodo prodit atque explicat, etiam ante continebat occultum, et si non specie vel mole corporis, vi tamen et ratione naturae: nisi forte arbor, quae per hiemem est pomis vacua foliisque nuda est, tunc imperfecta dicenda est. Nonnulli etiam multas stellas vel aequales soli, vel etiam (0253A)majores audent dicere; sed longius positas parvas videri, et si ita est, cur istas per signa circumeuntes amplius venerantur, cur eas signorum dominas esse perhibent? Etenim si regradationes illas siderum, vel fortasse tarditates novo sole fieri quisque contendat, sed aliis occultioribus causis soli tantum istos in suis deliramentis, quibus vim factorum a veritate devii suspicantur, praecipuam tribuere potestatem, ex libris eorum certe manifestum est. Quia vero terrenis et corporalibus illa corpora non ad ea quae ipsi tractant potentiora sunt, vel hinc aliquando cognoscant, quia cum multa corpora diversorum generum vel animantium vel herbarum et arbustorum uno simul puncto temporis seminentur, unoque puncto temporis innumerabilia multa nascantur, non tantum diversis, sed etiam iisdem terrarum locis, tantae sunt varietates in progressibus, in actibus et passionibus eorum, ut vere isti, sicut dicitur, perdant sidera, si ista considerent. Fatendum ergo est, (0253B)quando ab eis vera dicuntur, instinctu quodam occultissimo dici, quem nescientes humanae mentes patiuntur. Quod cum ad decipiendos homines sit, spirituum seductorum operatio est, quibus quaedam vera de temporalibus rebus nosse permittitur partes subtilioris sensus acumine. Quia corporibus subtilioribus vigent partim experientia callidiore, propter tam magnam longitudinem vitae, partim sanctis angelis, quod ipsi ab omnipotente Deo discunt etiam jussu ejus sibi revelantibus, qui merita humana occultissime justitiae sinceritate distribuit, aliquando autem idem nefandi spiritus, etiam quae ipsi facturi sunt velut divinando praedicunt.

DISCIPULUS

Sequitur: Fecit quoque Deus duo magna luminaria: luminare majus, ut praeesset diei; et luminare minus, ut praeesset nocti; et stellas, et posuit eas in firmamento coeli, ut lucerent super terram, et praeessent diei ac nocti et dividerent lucem ac tenebras (Gen. I).

(0253C)Quomodo ista secundum sensum spiritualem intelligenda sunt, quaeso ut dicas?

MAGISTER.

Isidorus. --Quarta namque die emicuerunt luminaria firmamento legis infixa, id est, evangelistae, doctores Scripturarum sanctarum, disputando cohaerentes, et omnibus inferioribus lumen sapientiae demonstrantes. Prodiit etiam simul et caeterorum micantium siderum turba, id est, diversarum virtutum in Ecclesia numerositas, quae in hujus vitae obscuritate tanquam in nocte refulgentes dividant in hoc firmamento Scripturae sensibilia et intelligibilia, quasi inter lucem perfectorum, et tenebras parvulorum. Et sunt in signis virtutum et miraculorum, sunt etiam in tempora et dies et annos, quia praedicatores propriis temporibus vivunt et transeunt, verbum autem Domini stabit in aeternum (I Petr. I).

DISCIPULUS.

(0253D)Cur primo terra germinaverit, deinde facta sint luminaria?

MAGISTER.

Quia post opera bona venit illuminatio lucis, ad contemplandam speciem divinae virtutis.

DISCIPULUS.

Et vidit Deus quod esset bonum, et factum est vespere et mane dies quartus (Gen. I). Cur vespere vel mane nominavit, de nocte autem nihil indicavit?

MAGISTER.

Quid ergo aliud noctem dicamus, nisi absentiam lucis, quae inter vesperam et mane restare videbatur? an quia prima lux angelicam significationem creationemque contemplando creatorem suum, cum concordissima charitate sine caecitatis ignorantia Creatorem in perpetuum laudare non cessant? Sed tamen (0254A)initio operis et fine lucide cognoverunt, quod vespere et mane vocatur.

Incipit de die quinta
Dixit etiam Deus: Producant aquae reptite, animae viventis et volatile super terram sub firmamento coeli (Ibid.).

DISCIPULUS.

Quid ergo est quod prius ornavit aquas de reptilibus antequam terram de animalibus?

MAGISTER.

Ambrosius in Hexameron. --Ratio namque erat ut quae prius visibilis apparuit, prius etiam ornatum suum reciperet; aut quia in principio coelum recepit ornamentum suum, id est, de angelis, quando creati fuerunt. Similiter autem et terra, quando eam de herbis vel de arboribus vestivit, ratio enim erat ut aquae reciperent ornamentum suum de reptilibus, vel aer de volatilibus.

(0254B)DISCIPULUS.

Quid est enim quod saepe legimus de creatura coeli et terrae et maris similiter, quando creati sunt, vel quomodo, de aere autem nihil indicavit?

MAGISTER.

Non enim arbitrandum ut ullum elementum in hac Scriptura praetermisisset, nisi quia consuetudo est divinae Scripturae coelum et terram totum mundum appellari; et ideo aestimandum est aerem ad coelum et terram pertinere, et quidquid est humidum, vel vaporaliter extensum, hoc ad terram pertinet; quidquid vero tranquillum et quietum est, ad coelum pertinere dicitur. Et quod ita sit aer aquae similis, et ex eis halationibus pinguescere probatur, ita ut spiritum procellae faciat id nebulam, aether namque coelo in quo sunt luminaria ita vicinus est, ut et ipse coeli nomen accipiat. Nam cum dicitur in Psalmo, Laudate eum coeli coelorum (Psal. CXLVIII), satis apparet hunc aerem non solum coelum, sed etiam (0254C)coelos dici, sicut dicuntur et terrae, cum una sit. Nos etiam aerios coelos quondam periisse diluvio, in quadam earum quae canonicae nuncupantur Epistola legimus: quod nescio quemadmodum possit intelligi, nisi in aquarum naturam pinguioris hujus aeris qualitate conversam. Oportebat ergo ut in creandis habitatoribus inferiores hujus mundi partes, quae saepe terrae nomine tota commemoratur, prius producerentur ex aquis animalia. Postea vero de terra, et quod ita, ut jam supra diximus, sit aer aquae similis, ut ex ejus halationibus pinguescere probetur. Nam per hoc non scriptum est: Producant aquae reptilia animarum vivarum, et producat aer volatilia volantia super terram, sed utrumque hoc animantium genus ex aquis productum esse narratur. Quidquid ergo aquarum sive labitur, undosum et fluidum est, sive vaporaliter tenuatum atque suspensum, ut illud reptilibus, hoc volatilibus appareat distributum, utrumque tamen humidae naturae deputatur. Et ideo (0254D)sunt qui subtilissima consideratione quinque istos corporis sensus, secundum quatuor usitata elementa distinguunt, ut oculos ad ignem, aures ad aerem purum dicant pertinere, olfactum autem ad aerem humidum, gustum vero ad corpulentos humores, tactum ad elementum terrenum, ac per hoc elementa omnia in omnibus esse, sed unumquodque eorum ex eo quod amplius habet accepisse vocatum. Ideo autem caloris privatione, cum corpus nimie frigescit, obtundi sensum, quia motus pigrescit, qui ex calore inest corpori, dum ignis aerem, et aer humida, et humor terrena quaeque afficit, subtilioribus, scilicet, crassiora penetrantibus. Quanto autem quidquid subtilius est, in natura corporali, tanto est vicinius naturae spiritali; anima tamen, cui sentiendi vis inest, cum corporea non sit, per subtilius corpus agitat vigorem sentiendi. In hoc itaque motum in omnibus sensibus per subtilitatem ignis, sed non in omnibus ad idem pervenit. In visu enim pervenit represso (0255A)calore usque ad ejus lucem, in auditu usque ad liquidiorem aerem, in olfactu transit aerem purum, et pervenit ad humidam exhalationem, unde crassior haec aura subsistit; in gustatu et hanc transit et pervenit usque ad humorem corpulentiorem. Quo etiam penetrato atque trajecto, cum ad terrenam gravitatem pervenit, tangendi ultimum sensum agit. Non ergo ignorabat naturas elementorum, qui prius coelestia luminaria, deinde aquarum animantia, terrarum autem postrema narravit, non quod aerem praetermiserit, sed quia puriorem partem ejus coelo, pinguiorem vero terris nuncupavit. Quod enim et tactu aquas ventosque sentimus, hoc est, quod terrae soli dum omnibus admiscetur elementis. In coelo ergo volant aves, sed isto quod psalmus et terrae nomine includit, non tamen in firmamento, sed secundum firmamentum. Nec ignoro quosdam philosophos sua cujusque elementi distribuisse animalia, ut terrena esse dicerent, non tantum quae in terra repunt, atque (0255B)gradiuntur, sed aves etiam quod et ipsa in terra requiescunt, volando fatigatae; aeria vero animalia daemones esse, coelestia deos, quorum quidem nos partim luminaria, partim angelos dicimus; aquis tamen pisces, et sui generis belluas tribuant, ut nullum elementum suis animalibus vacet. Distribuuntur enim elementa duo ad patiendum, humor et humus; ad faciendum autem alia duo, aer et ignis; aer namque a confinio luminosi coeli usque ad aquarum fluida et nuda terrarum pervenit; non tamen totum spatium ejus exhalationes humidae infuscant, sed usque ad eum finem, unde incipit jam terra nominari, sicut in psalmo: Laudate Dominum de terra (Psal. CXLVIII), superior vero pars aeris propter puram tranquillitatem, coelo cui colliniatur, communi pace conjungitur, et ejus vocabulo connuncupatur. In qua fortassis parte si fuerint ante transgressionem suam transgressores angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, nam nulli nostri non eos putant (0255C)coelestes vel supercoelestes angelos fuisse, non mirum si post peccatum in istam sunt detrusi caliginem, ubi tamen et aer sit, et humore tenui contexatur, qui commotos ventos, et vehementius concitatos etiam ignes et contractos nubila, et conspissatos pluvia, et congelantibus nubibus nivem et turbulentius congelantibus densioribus nubibus grandinem, et distentus serenum facit occultis imperiis et opere Dei, a summis ad infima universa quae creavit administrantis. Sed, ut jam diximus, aer ex aqua fit: in aere enim volatilia coeli consistunt, unde aves coeli nominamus et daemones habitare in aere dicuntur; et propterea eos suffert aer sustinere, quia aeria imagine utuntur, et exinde impugnant humanum genus, quia statim quando creati fuerunt, de conspectu Dei projecti sunt, unde Salvator in Evangelio ait: Vidi Satan sicut fulgur cadentem de coelo (Luc. X). Ubi juste quaeritur quomodo cadere dicitur, si non stetit. Sed sciendum quia non perseveravit in consortio sanctorum angelorum, sed statim quam (0255D)cito se ipsum aspexit in claritate Dei, erexit se in superbiam, et dixit: Ascendam in coelum, et super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte Testamenti, in lateribus Aquilonis. Ascendam super altitudinem coeli nubium, similis ero Altissimo (Isai. XIV), et statim projectus est de altitudine coeli in aerem cum omnibus satellitibus suis, quia non perstiterunt in divino amore, sicut illi qui firmati sunt, ut si velint peccare non possint, quia ipsi in principio proprium arbitrium habuerunt, sicut genus humanum videtur habere. Illi autem de proprio arbitrio lapsi sententiam Dei acceperunt, ut si velint reparari, non possint. Alterum dixit Dominus: Ille ab initio homicida fuit, et in veritate non stetit (Joan. VIII).

DISCIPULUS.

Cur homicida?

MAGISTER.

Quia primum Adam jugulavit in paradiso, quando (0256A)poma edere suasit, et de immortalitate factus est mortalis, et propterea humanum genus usque ad adventum Salvatoris jugulavit.

DISCIPULUS.

Quomodo in veritate non stetit?

MAGISTER.

Quia non meruit accipere quod ei promissum fuerat, ut cum creatore suo in perpetuum cum reliquis angelis permansisset; sed projectus est in terram cum suis, ubi sine dubio poenam patiuntur, quia in aere ignis sidereus eis dominatur, et sibi pro genere suo quasi quidam carcer deputatus est, quousque veniat tempus diei judicii, ut in ignem mittantur aeternum. Sequitur:

Creavit Deus cete grandia, et omnem animam viventem atque mutabilem, quam produxerant aquae in species suas, et omne volatile juxta genus suum (Gen. I).

(0256B)DISCIPULUS.

Nosse cupio quando minimi pisces, vel animalia, sive vermiculi, quos Scriptura non meminit, creati fuerunt. Et dum ratio inquirenda est, ab elephanto maximo usque ad vermiculum minimum, unde veniant, dum Scriptura hic nihil indicavit?

MAGISTER.

Intelligendum enim est quod quando Deus separavit aquas ab aquis, tunc minima animalia quae de aquis efficiuntur in ipsis aquis natura illorum consistebat, et illi vermes qui in corporibus mortuorum sunt in ipsis corporibus eorum habent vigorem nascendi; et pisces de aquis procreantur, dum dicit: Producant aquae reptile animae viventis (Ibid.).

DISCIPULUS.

Si aqua tegebat terram, an terra aquam, quaeso ut dicas?

(0256C)MAGISTER.

Aqua tegebat terram, quia si aliqua pars terrae elapsa fuerit super aquam, statim erupta esset aqua, et in locum suum terra revertitur.

DISCIPULUS.

Quomodo in psalmo dicit: Quia ipse super maria fundavit eam et super flumina praeparavit eam (Psal. XXIII), si aqua terram tegebat?

MAGISTER.

De altiori terra hoc dicit, ubi montes esse videntur, aut de insulis illud dictum est, ubi terra altior est quam aqua; sed magis hoc secundum sensum intelligendum est, quia simplices in Ecclesia super prudentes fundati sunt: vivae itaque aquae dicuntur illi, quia sustentant eos quos inferiores vel infirmiores se esse conspiciunt, quia quantum est inter lunam et sidera coeli, tantum est inter sanctam rusticitatem et sanctam simplicitatem. Sequitur:

(0256D)Benedixit eis dicens: Crescite et multiplicamini, et replete aquas maris (Gen. I).

DISCIPULUS.

Quare ista animalia benedictionem accipere meruerunt, sicut homo?

MAGISTER.

Idem intelligamus istam benedictionem in caeteris animalibus permanere, avesque multiplicentur super terram. Et factum est vespere et mane dies quintus (Ib.)

Quaestiones de die sexta.
Dixit quoque Deus: Producat terra animam viventem in genere suo, jumenta et reptilia et bestias terrae secundum species suas. Factumque est ita (Gen. I).

DISCIPULUS.

Ambrosius. --Quaerendum nobis est si ista animalia venenosa in principio quando creata sunt venenum habuerunt sicut nunc?

(0257A)MAGISTER.

Hoc procul dubio sciendum, quia sicut tunc creata fuerunt, ita permanent; sed tamen in principio nocendi non habuerunt potestatem, sicut probare possumus de serpentibus, quando vipera invasit manum Pauli, et nihil ei nocuit, quia potestatem habuit invadendi, nocendi autem non habuit potestatem. Similiter de bestiis, quando Daniel missus fuit in lacum leonum, tunc leones illi nihil nocuerunt, aut propterea ista animalia venenosa creata fuerunt ad terrendum hominem, quem Deus praesciebat peccantem, ut intelligeret poenas infernales, quia alibi dicit: Vermes eorum non moriuntur, et ignis eorum nou exstinguetur. Quamobrem bestiae inter semetipsos nocent, dum de originali peccato non habent unde eis vindicta tribuatur.

De Creatione Hominis.
DISCIPULUS.

(0257B)Ambrosius.--Et vidit Deus quod esset bonum, et ait: Faciamus hominem ad imaginem, et similitudinem nostram, et fecit Deus hominem ad imaginem Dei (Gen. I). Hoc primum breviter discimus, non indifferenter accipiendum quod in aliis operibus dicitur: dixit Deus, Fiat, hic autem dixit Deus: Faciamus.

MAGISTER.

Ad insinuandum, ut ita dicam, pluralitatem personarum, propter Patrem et Filium et Spiritum sanctum, quam tamen Deitatis unitatem intelligendam statim admonuit dicens: Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei (Ibid.), quod ita dictum est, tanquam diceret: Fecit Deus hominem ad imaginem suam. Hic etiam illud non est praetereundum, quia cum dixisset: Ad imaginem nostram, statim subjunxit: Et habeat potestatem piscium maris et caeterorum animalium rationis expertium, ut videlicet intelligamus hominem in eo ad imaginem Dei factum, in quo irrationabilibus (0257C)animalibus antecellit. Id autem est ipsa ratio exorta, vel mens, vel intelligentia. Licet enim subtilissime disseratur ipsam mentem hominis, in qua factus est homo ad imaginem Dei, quamdam scilicet rationalem vitam distribui in aeternae contemplationis veritatem, et in rerum temporalium administrationem, atque ita fieri quasi masculum et feminam illa parte consulente, illa obtemperante: in hac tamen non recte dicitur imago Dei, nisi illud quod inhaeret contemplandae incommutabili Veritati, in cujus rei figura Paulus apostolus virum tantum dicit imaginem et gloriam Dei.

Isidorus.--Et fecit Deus hominem ad imaginem suam (Ibid.), id est, ad aeternitatem et immortalitatem; ad similitudinem vero ut intellectum mentis habuisset, non ut animalia quae nesciunt discernere inter bonum et malum.

DISCIPULUS

Augustinus. --Quid sibi vult intelligi, quod legitur (0257D)in Genesi: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram (Ibid.)?

MAGISTER.

In mente scilicet, id est, in ratione et intelligentia, ipsa itaque mens, dum cogitat ea quae aeterna sunt, imago Dei dicenda est: cogitando aeterna, vir est, sicut dicit apostolus Paulus: Vir non debet velare caput suum, cum sit imago gloria Dei (I Cor. VII), id est, quantumcunque se extenderit in id quod aeternum est. Tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et ideo non est cohibenda ut se inde contineat ac temperet; quando vero ea agit vel cogitat quae sunt temporalia, mulier appellatur, tunc non est dicenda imago Dei, et propterea debet velare caput suum, ne nimium sit ad inferiora progressio, ne cum licita agat, illicita concupiscat.

Et creavit Dominus Deus hominem ad imaginem suam, ad imaginem Dei creavit illum, masculum et feminam creavit eos (Gen. I).

(0258A)DISCIPULUS.

Quid est enim quod feminam dicit creare cum masculo, quae adhuc formata non erat?

MAGISTER.

Quia de Adam processura erat. Sic etenim in semente arboris multa occultantur. Primo igitur in radice figitur, deinde in qualitate arboris, postea in effusione ramorum, et exinde in viriditate foliorum, et caetera. Ita et femina in corpore Adae latebat, quia de costa ejus fabricata fuit. Sequitur:

Et benedixit eis dicens: Crescite et multiplicamini et replete terram; et subjicite eam et dominamini piscibus maris, et volatilibus coeli, et universis animantibus quae moventur in terra (Ibid.).

DISCIPULUS.

Quare homo istam benedictionem accipere meruit?

MAGISTER.

(0258B)Ne inculpari videretur in procreandis filiis, ut declararet nullum exinde peccatum habere, si legitime nuberent.

DISCIPULUS.

Si ergo Adam talis est creatus, ut immortalis permaneret, cur eis dicitur: Crescite et multiplicamini?

MAGISTER.

Hoc namque intelligendum, quia non secundum concupiscentiam carnis, neque ulla mala voluntate debuerunt filios procreare; nec sicut nunc in dolore pariunt filios, sed sicut quisque imperat membra sua aliquid exercere, vel manum in operando, vel pedem in ambulando, ita et illi debuerunt in paradiso fetus procreare.

DISCIPULUS.

Si autem sic debuerunt procreare fetus, quid est (0258C)quod in paradiso, antequam projecti fuissent, non coierunt simul ut filios procrearent?

MAGISTER.

Quia mox creata mulier transgressa est, et de alta immortalitate in ima profundi projecta est.

DISCIPULUS.

Quomodo igitur corpora illorum mutari debuerant, si illi immortales permanerent?

MAGISTER.

Id intelligendum, quia si non peccassent, mori omnino non potuissent; sed corpora illorum sine mortalitate, postquam numerus ille impletus fuisset, juxta numerum angelorum in melius commutari debuerunt.

DISCIPULUS.

Augustinus. --Primus homo mortalis factus est an immortalis?

(0258D)MAGISTER.

Mortalis secundum alia, et immortalis secundum alia. Tale ergo corpus habebat primus homo, quale et nos, sed sine peccato. Non enim habebat legem in membris suis repugnantem legi mentis suae (Rom. VII), quod utique meruit post praevaricationem. Igitur animale corpus habuit Adam, sed ut non senesceret nec deficeret per illius ligni virtutem, quo sustentabatur, quod in paradiso vitae nomen acceperat. Quapropter si Dei praeceptum servasset, obedientiae merito in illud corpus spiritale, quale sanctis in resurrectione promittitur postmodum commutandum; ac per hoc poterat non mori, si Dei piae obedientiae cohaesisset; non enim sic factus fuerat, ut non possit mori, sicut et caeterae naturae, quae omnino mori non possunt, sed ita, ut obedientia immortalem, inobedientia mortalem faceret.

(0259A)DISCIPULUS.

Si Adam immortalis, aut mortalis fuit; et si mortalis, quomodo immortalis; et si animalis, quomodo spiritalis? aut quare cum caeteris animalibus in commune cibum sumpsit?

MAGISTER.

Mortalis erat, et immortalis. Mortalis erat, quia potuit mori; immortalis, quia potuit non mori. Quia si non peccasset, mori omnino non potuisset; postquam autem peccavit, mortalis factus est. Iterum. Mortalis erat, et immortalis: mortalis erat sua conditione; immortalis Dei beneficio, quod ei praestabatur a ligno vitae; a quo ligno cum peccasset, projectus est, ut potuisset mori.

DISCIPULUS.

Quid ergo est, quod nos qui per Christum renati sumus immortalitatem non accepimus, quam Adam habuit ante peccatum?

(0259B)MAGISTER.

Non enim hoc accepimus, quod in Adam perdidimus, id est, corpus animale; sed tanto melius accepimus, quanto spiritalis corporali praeponitur. Unde ait Apostolus: Seminatur corpus animale, surgit corpus spiritale (I Cor. XV). Non enim recepimus immortalitatem corporis spiritalis, sed recepimus justitiam, de qua per peccatum lapsus est Adam. De qua etiam dicit Apostolus: Renovamini igitur spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est, in justitia et sanctitate veritatis (Ephes. IV). Renovabitur igitur a vetustate peccati non in pristinum corpus animale in quo fuit Adam, sed in melius, id est, in corpus spiritale, cum efficimur aequales angelis Dei coelesti habitatione. Renovabimur etiam spiritu mentis nostrae secundum imaginem ejus qui creavit nos, quam peccando perdidit Adam. Renovamur etiam carne, cum hoc corruptibile induetur incorruptionem, et mortale hoc (0259C)induerit immortalitatem, ut sit spiritale corpus in quod nondum mutatus est Adam, sed mutandus erat quia in corpore portamus imaginem terreni hominis, in mente autem imaginem coelestis (I Cor. XV). Unde iterum ait Apostolus: Si est corpus animale, et spiritale, sicut scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam viventem, novissimus Adam in spiritum vivificantem. Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, deinde quod spiritale. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Qualis terrenus, tales et terreni (Ibid.). Induamus et imaginem ejus qui de coelo est, imaginem autem terreni hominis ab ipso exordio humani generis induimus; imaginem vero coelestis hominis nunc ex fide portamus, quam habere in resurrectione credimus.

DISCIPULUS.

Quare non benedixit arbores et herbas, sed hominem (0259D)et animalia?

MAGISTER.

Ideo namque ista benedixit propter propagandi prolem, aut propter sexum masculini et feminini, aut quia arbores sensum non habent sentiendi vel intelligendi, animalia sentiunt, et non intelligunt, homo quidem sentit et intelligit: ideo arboribus non dixit: Crescite et multiplicamini (Gen. I).

DISCIPULUS.

Dixitque eis Deus: Ecce dedi vobis omnem herbam afferentem semen super terram, usque, Et factum est ita. Viditque Deus cuncta quae fecit, et erant valde bona (Ibid.). Cum Deus omnia bona creaverit, nihilque sit quod non ab illo sit conditum, unde malum?

MAGISTER.

Augustinus. --Malum natura non est, sed privatio (0260A)boni hoc nomen accepit. Denique bonum potest esse sine malo, malum non potest esse sine bono. Non potest esse malum ubi non fuerit bonum; ac per hoc dicimus et angelum bonum, et angelum malum, et hominem bonum, et hominem malum. Sed bonum quod angelus, malum quod vitiosus. Bonum quod homo, malum quod vitiosus. Ideoque quando dicimus bonum, naturam laudamus; quando dicimus malum, non naturam, sed vitium quod est bonae naturae reprehendimus. Sequitur:

Factumque vespere et mane dies sextus. Igitur perfecti sunt coeli et terra et omnes ornatus eorum (Gen. I, II).

Incipit de die septima.
Hieronymus.--Et complexit Deus die sexta opera sua quae fecit (Gen. II). Pro die sexta in Hebraeo diem septimam habet. Arctabimus igitur Judaeos, qui de otio Sabbati gloriantur, quod jam tunc in principio Sabbatum dissolutum sit, dum Deus operatur in (0260B)Sabbato complens opera sua in eo, et benedicens ipsi diei, quia in illo universa compleverit.

DISCIPULUS.

Benedixit, inquit, die septimo, et sanctificavit illum. Cur benedixit diem septimum, in quo nihil creavit?

MAGISTER.

Ne forte indigens apparere videretur, sicut homo post laborem fessus dicit: Deo gratias, quia perfeci opus meum. Non enim Dominus ita fecit, sed benedixit diei, in quo nihil creavit, ut demonstraret, quod ei nullus fuit labor cuncta creare, quia tantum dixit Deus: Fiat, et facta sunt (Psal. XXXII), et ideo ipse in die septimo requievit, ut nos in ipso faceret requiescere.

DISCIPULUS.

Augustinus. --Cum requies non sit nisi post laborem, (0260C)cur Deus requiescere dicitur? an et ipse opere fatigatus est ut requiescere diceretur?

MAGISTER.

Non in aliqua creatura tanquam ejus bona indigens requievit Deus, sed in seipso. Denique non in aliquo dierum, sed post sexti diei opera requiescere legitur. Unde liquido apparet nullam creaturam Deum per indigentiam, sed sola bona voluntate fecisse. Quod si in aliqua creatura requiesceret, aliquam creaturam indigens fecisset. Ergo quia nullam creaturam indigens fecit, in nulla requievit creatura. Nam quod dicit Scriptura, requievisse Deum in die septima ab omnibus operibus suis, quae fecit, hoc intelligi posse arbitror, quod non ipsa bona indigens, quod sit beatior, requieverit, sed ipsum diem septimum, id est, angelicam naturam adduxisse ad requiem suam, ut viderent scilicet in Deo, sicut omnem formandam creaturam, ita et illud videretur, (0260D)quod nullam creaturam per indigentiam fecisset, sed sola bonitate, hoc enim arbitror posse intelligi requiem Dei. Intelligitur et aliter requies Dei, id est cum nos bona opera requiescere facit secundum illum modum quem Deus dicit ad Abraham: Nunc cognovi quod timeas Deum (Gen. XXII), id est, cognoscere te feci, ita et hic intelligitur requiescere Deus, cum sanctis suis requiem praestat. Item aliter. Requiescere Deus dicitur a condendis novis creaturis, quia post editionem sex dierum operum, nullam deinceps condidit creaturam. Nam quod ait: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. (Joan. V), non novam condens creaturam intelligitur, sed quam condidit administrandam, ut Junilius. Septimo die requievisse dicitur Deus non a creando, cum quotidie ex ejus dispositione ac providentia omnis creatura renovetur, ut constet; sed hoc significatum est, quod post illos sex dies nullam mundo incognitam substantialem speciem aut naturam novam, (0261A)inexpertamque creaverit. Dies namque iste est primus, ipse est secundus, ipse est novissimus, quia repetitio est septimi diei.

DISCIPULUS.

Quare non benedixit diem, in quo lucem angelicam creavit, vel illum in quo omnia perfecit?

MAGISTER.

Non enim sanctificans diem, in quo hoc facere inchoavit, neque eum in quo hoc perfecit, ne illis vel faciendis, vel factis, actio ejus gaudium fuisse videretur; sed eum in quo ab ipsis in semetipso requievit, et nobis eam per diem septimum ostendit. Ipse tamen illa requie nunquam caruit, sed significans non percipere requiem suam, nisi post perfectionem operis. Et ideo in hac die vesperam non successisse cognoscitur, quia requies nostra in perfectionem operis sine fine in gaudio erit. Sequitur:

Istae generationes coeli et terrae quando creatae sunt (0261B)in die quo fecit Dominus Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, antequam oriretur in terra, omnemque herbam regionis, priusquam germinaret.

DISCIPULUS.

Inquirenda est ratio, si ista omnia in uno die facta fuerunt, aut per sex dies, sicut Scriptura commemorat; et si per sex dies facta fuerunt, quomodo ergo sancta Scriptura vera est quae dicit: Qui vivit in aeternum creavit omnia simul (Eccli. XVIII).

MAGISTER.

Ille namque secundum substantiam rerum simul omnia creavit. Nam secundum speciem formae, non simul creavit omnia. Nam sicut mater infantem nutriens in gremio suo exspectat ut convalescat, ita Dominus tarditatem humani ingenii exspectavit. Nam in principio apud illum cuncta creata fuerunt, sed non statim in speciem venerunt. Quando vero dixit. In principio creavit Deus coelum et terram (Gen. I), (0261C)tunc omnia, sicut diximus, apud ipsum facta sunt, quaecunque de coelo et terra oritura fuerunt, quamvis per sex dies secundum speciem dividere voluisset. Sicut dicit quarto die sidera in coelo posuisse, tamen primo die apud ipsum in coelo facta sunt, quae die quarto in speciem venerunt. Quia sicut in grano sementis multa occultantur, radix, cortex, folia, fructus, vel multa alia quae de ipsa arbore veniunt, ita apud Deum ista omnia prius occultabantur, quae postea in speciem venerunt.

DISCIPULUS.

Ergo si simul omnia creavit, quomodo verum est, quod legitur: Pater meus usque modo operatur, et ego operor (Joan. V)

MAGISTER.

Perspiciat peritia tua, quia quamvis tunc creasset omnia simul, quotidie tamen gubernat in rigando, in plantando, in aedificando, vel in caeteris rebus. Nam (0261D)sicut homo qui agrum exercet, si illum dimittit, incultus remanet, ita et mundus a Deo creatus, sine Dei gubernatione esse non potest, secundum Apostolum Paulum: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed Deus qui incrementum dat (I Cor. III). Alii enim istos septem dies septem dona gratiae Spiritus sancti intelligere volunt, id est, Spiritum sapientiae et intellectus, Spiritum consilii et fortitudinis, Spiritum scientiae et pietatis, et Spiritum timoris Domini (Isai. XI). Dicunt namque per Spiritum sapientiae fecisse Deum coelum et terram, per Spiritum intelligentiae fecisse firmamentum, et separare aquas ab aquis; per Spiritum consilii segregare aquas ab arida, et germinare terram fecisse; per Spiritum fortitudinis posuisse luminaria in firmamento coeli, ut dividerent diem ac noctem; per Spiritum scientiae ornare aquas de reptilibus, et aerem de volatilibus; per Spiritum pietatis vestire terram de animalibus, et hominem creare, et caetera quae nascuntur; (0262A)per Spiritum timoris Domini die septimo opus suum sanctificasse. Ita et nos debemus ista septem dona sancti Spiritus in nobis imitari. Per Spiritum namque sapientiae coelum et terram facere, id est coelestia meditari, et terrena derelinquere, vel lucem a tenebris separare, id est, opera nostra perfecta a tenebris pravorum operum. Per Spiritum intelligentiae debemus facere firmamentum inter aquas inferiores et superiores, id est, disciplinam sanctam inter vitia et virtutes, ut non declinemus ad vitia. Per Spiritum consilii debemus aquas separare ab arida, id est, homines reprobos ab anima sitienti verbum Dei. Per Spiritum fortitudinis debemus ponere luminaria in firmamento coeli, id est, dilectionem proximi, quia dixit sanctus Joannes: Qui odit fratrem suum, in tenebris est (I Joan. II). Per Spiritum scientiae debemus aquas ornare de reptilibus, etc., id est, de arca cordis nostri vocem ad coelum mittere. Sicut pisces pinnulis suis in altum saltum tribuunt, et volucres (0262B)coeli in aere volitant, ita et nos sensum nostrum ad superiora levare oportet. Per Spiritum pietatis debemus facere serpentes et pecora, et caetera, id est, ut simplicitatem ac prudentiam habeamus discernendi inter bonum et malum, et fructum bonorum operum agentes, qualiter valeamus imitari exempla sanctorum, vel ipsam veritatem, ad cujus imaginem facti sumus. Per Spiritum timoris Domini debemus requiescere in requie vitae aeternae, quia initium sapientiae timor Domini est (Psal. CX).

DISCIPULUS.

Istae generationes coeli et terrae, quando creatae sunt in die quo fecit Dominus coelum et terram, superius septem dies numerati sunt, nunc unus dies dicitur, quo fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, et omnem herbam regionis (Gen. II)

MAGISTER.

Hujus diei nomine secundum prophetiam omne (0262C)tempus hujus vitae significatur, in quo coelum et terra factum est, id est, in quo creaturae visibiles disponuntur, administrantur atque existunt. Hinc est quod Moyses et distincte per dies singulos condita omnia retulit, et tamen simul omnia creata subjunxit, dicens: Istae generationes coeli et terrae, quando creatae sunt, in die quo fecit Dominus Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, antequam oriretur in terra, omnemque herbam regionis (Ibid.). Qui enim diversis diebus creatum coelum et terram, virgultum herbamque narraverat, nunc uno die factum manifestat, ut liquido ostenderet quod creatura omnis simul per substantiam exstitit condita, quamvis non simul per speciem processit. Sequitur:

Non enim pluerat Dominus super terram; et homo non erat, qui operaretur terram; et fons ascendebat de terra, irrigans universam faciem terrae (Ibid.).

DISCIPULUS.

Augustinus. --Si universam terram rigabat, ergo (0262D)et montes rigabat, quia montes utique terra sunt. Si montes rigabat, diluvium erat. Et quomodo terra germinaverat herbam virentem, et facientem semen, aut quomodo homo habitabat in terra, si universam terram aqua tegebat.

MAGISTER.

Fons positus est singularis pro plurali numero, hoc enim si sollicite requiras, in Scripturis sanctis frequenter reperies. Habes nempe in psalmo: Misit in eos muscam caninam, et comedit eos, et ranam, et exterminavit eos (Psal. LXXVII), dum utique nec una musca nec una rana fuerint. Et alibi: Venit locusta (Psal. CIV). Non ait, Locustae, sed Locusta. En habet singularem numerum pro plurali, secundum illud quod ait nobilissimus poetarum: Uterumque armato milite complent. Porro autem propter unitatem naturae dictum est fons, ut in eo omnes fontes intelligamus, qui sunt in terra, quia quodammodo omnes (0263A)ex unius abyssi natura emanant. Nam quod ait: Irrigabat universam faciem terrae, non totam terram rigabat, sed partem, a toto enim partem significant, quemadmodum dicimus Christus mortuus est, Christus resurrexit, cum non mortuus fuerit et resurgeret nisi secundum carnem. Aut, ut Ambrosius ait: « fons appellatus est, qui, accepto humoris adjutorio, irrigabat universam superficiem terrae; » aut postquam paradisus plantatus, restagnata est illa abruptio aquarum. Et ille fons divisus est per rivulos ad irrigandam universam faciem terrae, sicut nunc vidimus ire aquas per alveos fluminis, alveosque rivorum et ex eorum excessu vicina perfundere loca; sic et tunc quasi de uno fonte multi processerunt, aut unus fons appellatus est, et in quodam sinu terrae occultatur, et inde omnes fontes parvi et magni progrediuntur.

DISCIPULUS.

Quid est enim quod fons iste manifeste non invenitur, (0263B)qui irrigare videatur universam faciem terrae?

MAGISTER.

Forsitan pro peccato primi hominis parentis nostri Adam iste fons abstractus est, ut auferret ubertatem a terra, et majorem laborem exerceret humanum genus.

Item alibi Isidorus.--Fons ascendebat de terra irrigans universam faciem terrae (Gen. II). Terra mater Domini, virgo Maria rectissime appellatur, de qua scriptum est: Aperiatur terra, et germinet Salvatorem (Isai. XLV). Quam terram irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae nomine in Evangeliis significatur. De inspiratione hominis.

DISCIPULUS.

Formavit igitur Dominus hominem de limo terrae (Gen. II). Primo enim quod de limo terrae Deus hominem finxit, solet habere quaestionem qualis ille (0263C)limus fuerit, vel qua materia nomine limi significata sit, quod quaeso mihi quoque aperias.

MAGISTER.

Solent enim inimici veterum Librorum omnia carnaliter intuentes, et propterea semper errantes, etiam hoc mordaciter reprehendere, quod de limo Deus hominem finxit. Dicunt enim: Quare de limo fecit Deus hominem? an defuerat ei melior et coelestis materia unde hominem faceret, ut de labe terrae naturam fragilem mortalemque formaret? Non intelligentes primo, quam multis significationibus vel terra vel aqua in Scripturis ponatur. Limus enim aquae et terrae commistio est. Diximus enim tabidum et fragile, et morti destinatum, corpus humanum, post peccatum, esse coepisse. Non enim in nostro corpore isti exhorrescunt, nisi mortalitatem quam damnatione meruimus. Quid autem mirum aut difficile Deo, etiam si de limo istius terrae hominem fecit; tale tamen corpus ejus efficere, quod corruptioni (0263D)non subjaceret, si homo praeceptum Domini custodiens peccare noluisset? Si enim speciem coeli ipsius de nihilo, vel de informi materia dicimus factam, qui omnipotentem artificem credimus, quid mirum si corpus quod de limo qualicunque factum est, potuit ab omnipotenti artifice tale fieri, ut nulla molestia, nulla indigentia cruciaret hominem ante peccatum, et nulla corruptione tabesceret? Itaque superflue quaeritur unde homini corpus Deus fecerit, si tamen nunc de corporis formatione dicitur. Sic enim nonnullos nostros intelligere accepi, qui dicunt: Posteaquam dictum est: Finxit Deus hominem de limo terrae, propterea non additum Ad imaginem et similitudinem suam, quomodo nunc de corporis formatione dicitur. Tunc autem homo interior significabatur, quando dictum est: Fecit Deus hominem ad imaginem Dei; sed etiam si nunc quoque hominem ex corpore et anima factum intelligamus, ut non alicujus novi operis inchoatio, sed prius breviter insinuati diligentior (0264A)retractatio isto sermone explicetur. Si ergo, ut dixi, hominem hoc loco ex corpore et anima factum intelligamus, non absurde ipsa commistio limi nomen accepit. Sicut enim aqua terram colligit, et conglutinat, et continet, quando ejus commistione limus efficitur, sic anima corporis materiam vivificando in unitatem concordem conformat, et non permittit labi et resolvi.

DISCIPULUS.

Augustinus. --Quaeri autem merito potest, causales illae rationes quas mundo indidit, cum primum simul omnia creavit, quomodo sint institutae, utrum et quemadmodum vidimus cuncta nascentia, et fruticum vel animalium in suis conformationibus atque incrementis sua pro diversitate generum diversa spatia peragerent temporum, aut quemadmodum creditur factus Adam sine ullo progressu incrementorum virili aetate continuo formaretur, sicut aqua in vinum conversa, et virga in serpentem.

(0264B)MAGISTER.

Sed cur non utrumque illas credimus habuisse, ut hoc ex eis futurum esset, quod facturo placuisset: nam multa secundum inferiores causas futura sunt, sed si ita sunt, et in praescientia Dei vere futura sunt. Si autem ibi aliter ita potius futura sunt, sicut ibi sunt, ubi qui praescit falli non potest. Nam futura dicitur senectus in juvene, sed tamen futura non est, si ante moriturus erit, hoc autem ita erit sicut se habent aliae causae, sive mundo contextae, sive praesentia reservatae. Nam secundum quasdam futurorum causas moriturus erat Ezechias, cui Deus addidit quindecim annos ad vitam, id utique faciens, quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat, et in sua voluntate servabat. Ibi enim erat non solum, ut ita Adam fieri possit, verum etiam ut ita eum fieri necesse esset; tamen non facit Deus contra causam, quam sine dubio volens praestituit, quam contra suam voluntatem non facit. Si autem (0264C)non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua voluntate servavit, non sunt quidem illae quas in sua voluntate servavit ex istarum quas creavit necessitate pendentes. Non tamen possunt esse contrariae, quas in sua voluntate servavit, quia Dei voluntas non potest sibi esse contraria. Istas ergo sic condidit, ut ex illis esse illud cujus causae sunt possit, sed non necesse sit. Illas autem sic abscondit, ut ex eis esse necesse sit hoc quod ex istis fecit, ut esse possit. Sequitur.

Item Augustinus.--Et flavit in faciem ejus flatum vitae (Gen. II).

DISCIPULUS.

Quomodo istum flatum recipimus, si Deus incorporeus est?

MAGISTER.

Hoc manifeste sciendum, quia sicut non manibus corporis finxit, ita nec faucibus labiisve sufflavit. (0264D)Credendum tamen est, atque intelligendum, neque ullo modo dubitandum quod recta fides habet, animam sic esse a Deo tanquam rem quam fecerit, non tanquam naturae, cujus ipse est, sive genuerit, sive quoquo modo pertulerit. De revolutionibus autem animarum quomodo se habeat vel non habeat philosophorum opinio, catholicae tamen fidei non convenit credere animas pecorum in homines aut hominum in pecora transmigrare. Nam illa quae feruntur accidisse, ut quidam quasi recordarentur, in quorum animalium corporibus fuerunt, aut falsa narrantur, aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. Si enim contigit in somnio ut fallaci memoria quasi recordaretur se homo fuisse quod non fuit, aut egisse quod non egit, quid mirum si quodam Dei justo occultoque judicio sinuntur daemones in cordibus etiam vigilantium tale aliquid posse. Manichaei autem, qui se Christianos vel putant vel putari volunt, in hac opinione translationis (0265A)vel revolutionis animarum eo sunt illis gentium philosophis, vel si qui alii vani homines hoc putant, deteriores et detestabiliores, quod illi animae naturam a Dei natura discernunt. Isti autem cum aliud nihil dicant esse animam quam ipsam Dei substantiam, atque id omnino quod Deus est, non trepidant eam tam turpiter commutabilem dicere, ut nullum sit herbae seu vermiculi genus ubi eam non esse commistam, vel quo revolvi non posse mirabili opinentur insania. Proinde, quoniam pars cerebri anterior, unde sensus omnes distribuuntur, ad frontem collocata est, atque in facie sunt ipsa quasi organa sentiendi, ideo scriptum arbitror, quod in faciem Deus sufflaverit hominis flatum vitae. Anterior pars posteriori merito praeponitur, quia et ista ducit illam. Sequitur: Et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem, et quomodo corporalis motus qui sensum sequitur sine intervallis temporum nullus est. Agere autem intervalla temporum spontaneo motu, nisi per adjutorium memoriae non (0265B)valemus. Ideo tres tanquam ventriculi cerebri demonstrantur: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis. Alter posterior ad cervicem, a quo motus omnis. Tertius inter utrumque, in quo memoriam vigere demonstrant, ne cum sensum sequitur motus, non connectat homo quod faciendum est, si fuerit quod facit oblitus. Unde ergo sit ipsa, id est, de qua velut materia Deus hunc flatum fecerit, quae anima dicitur? Dum quaeritur, nihil corporeum debet occurrere. Sicut enim Deus omnem creaturam, sic anima omnem creaturam corpoream naturae dignitate praecellit. Per lucem enim et aerem, quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora, magisque habent faciendi praestantiam, quam patiendi corpulentiam, sicut humor et terra tanquam per ea quae spiritui similiora sunt, corpus administrat. Nuntiat enim aliquid lux corporea, cui autem nuntiat non est hoc quod illa; et haec est anima, cui nuntiat, non illa quae nuntiat; et cum affectiones corporis moleste (0265C)sentit, actionem suam qua illi regendo adest, turbato ejus temperamento, impediri offenditur. Et haec offensio dolor vocatur, et aer qui nervis infusus est paret voluntati, ut membra moveat, non autem ipse voluntas est. Namque aliud esse animam, alia haec ejus corporalia ministeria vel vasa, vel organa, vel si quid aptius dici possunt. Hinc evidenter elucet quod plerumque se vehementi cogitatione intentione avertit ab omnibus, ut prae oculis patentibus recteque valentibus multa posita nesciat. Nam et obliviscitur aliquando, et unde veniat, et quo eat, et transit imprudens villam quo tendebat, natura sui corporis sana, sed sua in aliud avocata. Omne quippe corpus in omne corpus mutari posse credibile est; quidlibet autem corpus mutari posse in animam, credere absurdum est. Illud ergo videamus, utrum forsitan verum esse possit, quod certe humanae opinioni tolerabilius mihi videtur, Deum in illis primis operibus qui simul omnia creavit, etiam animam (0265D)creasse, quam suo tempore membris ex limo formati corporis inspiraret, cujus corporis in illis simul conditis rebus rationem creasse causaliter, secundum quam fieret, cum faciendum esset corpus humanum. Nam neque illud quod dictum est, ad imaginem suam, nisi in anima, neque illud quod dictum est, masculum et feminam, nisi in corpore recte intelligimus. Credatur ergo si nulla Scripturarum auctoritas seu veritas contradicit, hominem ita factum sexto die, ut corporis quidem causalis in elementis mundi, anima vero jam ipsa crearetur, sicut cum primus conditus est dies, et creata lateret in operibus Dei, donec eam suo tempore sufflando, hoc est inspirando formato ex limo corpori insereret. Quod si ita est, fatebimur non in eo rerum genere animam primitus creatam, ut esset praescia futuri operis sui, vel justi, vel iniqui; neque enim ex his tantum laudandus est Deus, quibus praescientiam dedit, cum recte laudetur etiam quia pecora creavit, quibus est natura humana (0266A)praestantior, etiam in ipsis peccantibus; natura quippe hominis ex Deo est, non iniquitas qua se ipse involvit male utendo liberiore arbitrio, quod tamen si non haberet in natura rerum, minus excelleret. Cogitandus est quippe homo juste vivens, etiam non praescius futurorum, et ita vivendum est excellentia voluntatis bonae, quam impediatur ad recte vivendum, et qui placendum quod ignarus futuri vivit ex fide. Hujusmodi ergo creaturam quisquis nolit esse in rebus, contradicit Dei bonitati; quisquis autem poenas eam non vult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. His enim omnibus divinae Scripturae testimoniis, quam esse veracem, nemo dubitat, nisi infidelis et impius. Ad illam sententiam ducti sumus, ut diceremus Deum ab exordio saeculi primum simul omnia creasse. Quaedam conditis jam ipsis naturis, quaedam praeconditis causis, sicut non solum praesentia, verum etiam futura fecit Omnipotens, et ab eis factis requievit, ut eorum deinceps administratione atque regimine crearet etiam ordines temporum (0266B)et temporalium. Nunc tamen quam Deus inspiravit homini sufflando in ejus speciem, nihil confirmo, nisi quia ex Deo sic est, ut non sit substantia Dei, et sit incorporea, id est, non sit corpus, sed spiritus; non de substantia Dei genitus, nec de substantia Dei procedens, sed factus a Deo, nec ita factus, ut in ejus naturam natura ulla corporis vel irrationalis animae verteretur.

Reliquae Quaestiones de natura animae.
DISCIPULUS.

Insufflavit in faciem ejus spiraculum vitae (Gen. II). Per spiraculum vitae quid intelligere debemus?

MAGISTER.

Hoc est animam facere, sicut per Isaiam dicitur: Species ex me procedit, et omnem flatum ego feci (Isai. LVII).

DISCIPULUS.

(0266C)Quid est enim quod anima, quae innocens creata est, in corpus introivit, quod Deus praesciebat peccaturum?

MAGISTER.

Absit hoc recipiendum, ut propterea anima creata fuisset, ut in corpus quod Deus praesciebat peccaturum introisset, et ad hoc reservata esset, quia si sic esset, Deus auctor peccati fuisset. Sed non est ita. Magis autem intelligendum atque recipiendum, quod Deo inspirante ipsa voluntaria introisset in corpus administrandum ipsum, quia per animam sentitur corpus; quia si anima non est, corpus mortuum est.

DISCIPULUS.

Quid ergo est anima? aut si est aliqua res, unde animae fiant, quid ipsa est? quid nomen ejus? quae species? quem usum in rebus conditis tenet? vivit, an non? Si vivit, quod confert universitatis affectibus? (0266D)beatamne vitam ducit, an miseram? Quid est ergo anima? coelum non est, neque terra, neque aer, neque ignis, non aqua, non Deus, non sidera, non visus, non auditus, non gustus, vel caetera, quod enumerare longum est, quae in coelo sunt, et in terra. Unde ergo est anima?

MAGISTER.

Anima ex Deo data est, et ex nihilo facta: quia homo qui de terra factus est, in terram revertitur: similiter nives et procellae, quae ex aqua fiunt, et aer sumit de terra, in aquam revertuntur. Et iterum de terra, ex qua sumpta sunt in aere: anima vero non habet ullum elementum, ad quod revertatur, nisi ad creatorem suum postquam de corpore exierit, ut ipso moderante recipiat quod meretur.

DISCIPULUS.

Inquirenda est ergo ratio unde homini anima veniat, quando nascitur.

(0267A)MAGISTER.

Alii dicunt quod sicut caro de carne nascitur, ita anima de anima nascatur. Sed hoc Scriptura non narrat ullo loco, unde anima homini veniat, quando natus est; neque de ipsa anima mulieris, quomodo edita fuisset, sicut narrat de carne, quomodo facta est. Alii vero melius sentiunt, quod unicuique homini anima a Deo data sit, quando natus est, sicut in Isaia scriptum est: Spiritus ex me procedit, et omnem flatum ego feci, id est, omnem animam. Et sicut in Psalmo scriptum est: Qui finxit singillatim corda eorum. Et alii temerarie dicunt quod tunc animae omnium creatae fuissent, quando simul omnia fecit, et in quodam loco occultantur, donec homo natus sit, et tunc ei data sit anima ex Deo. Sed hoc non est in rebus nostris considerandum quid vel sinat, vel non sinat, quomodo anima data sit homini, quod Scriptura non narrat ullo loco. Nos non possumus discernere quod veritas tacuit, (0267B)et nihil aliud sonat Scriptura de hac re, nisi hoc tantum quomodo anima a Deo data sit.

DISCIPULUS.

Ergo Salvator noster unde habuit animam?

MAGISTER.

Non de Adam, sed unde Adam, id est ex Deo: quia quamvis de propagine peccati descenderit, tamen de propagine peccati non concepit, quia nec ipsa erat caro peccati, sed similitudo carnis peccati: non enim inde accepit reatum moriendi.

DISCIPULUS.

Et anima, quando de hoc corpore migraverit, est corporalis an incorporalis?

MAGISTER.

Incorporalis quidem est.

DISCIPULUS.

(0267C)Quomodo ergo portatur, si incorporalis est?

MAGISTER.

Incorporea quidem similis corporibus.

DISCIPULUS.

Et ubi portatur, ad locum corporeum an incorporeum?

MAGISTER.

Ad loca incorporea similia corporalibus.

DISCIPULUS.

Quaeritur ergo si potest anima absque corpore inter angelos in perpetua beatitudine consistere sine defectu. Quid ergo opus est ut iterum surgat corpus, ut illam tunc immortalem induat, quam nunc mortalem deposuit?

MAGISTER.

Inest quidem corporis administratio, quo detardatur (0267D)animus, ut non in illud summum pergat, donec consurgat corpus, ut quod nunc ei sarcinum est, tunc sit in gloria.

DISCIPULUS.

Quid ergo opus est ut parvuli, qui parentes habent Christianos patrem et matrem, iterum renascantur per aquam baptismatis?

MAGISTER.

Quia unusquisque in originali peccato nascitur, et nisi renatus sit per aquam baptismatis, non potest introire in regnum Dei (Joan. III, 5).

De plantatione paradisi.
Hieronymus in libro Quaestionum Hebraicarum ita: Et plantavit Dominus Deus paradisum in Eden contra orientem. Pro paradiso hortum habet, id est, gan. Porro Eden deliciae interpretatur. Pro quo Symmachus transtulit, paradisum florentem, nec non quod (0268A)sequitur, contra orientem, in Hebraeo mikedem scribitur, quod Aquila posuit ἀπὸ ἀρχῆς. Et nos ab exordio possumus dicere. Symmachus vero, ἐκ πρώτης: et Theodotion, ἐκ πρώτης. Quod et ipsum non orientem, sed principium significat. Ex quo manifestissime comprobatur quod priusquam coelum et terram faceret, paradisum ante condiderat. Sicut legitur in Hebraeo: Plantaverat autem Dominus Deus paradisum in Eden a principio.

Augustinus in Hexamero. --Et plantavit Deus paradisum in Eden ad orientem, et posuit ibi hominem, quem finxit. Non ignoro de paradiso multos multa dixisse, tres tamen de hac re quasi generales sunt sententiae. Una eorum qui tantummodo corporaliter paradisum intelligi volunt; alia eorum qui spiritaliter tantum; tertia eorum qui utroque modo et corporaliter et spiritaliter. Breviter ergo dicam, tertiam mihi fateor placere sententiam. Plantaverat ergo Deus paradisum in deliciis, hoc est, ad orientem, et posuit ibi hominem quem finxerat. Sic enim scriptum (0268B)est: quia sic factum est, ut quidam sapiens ait, quod in quodam loco iste paradisus plantatus est, ubi homo terrenus habitare potuit. Nam paradisus spiritaliter intelligitur, ubi nunc animae sanctorum de corpore exeuntes, pergunt, in cujus figuram iste paradisus plantatus fuit secundum rerum gestarum fidem. Illud plane quod sequitur: Et lignum vitae in medio paradisi, lignumque scientiae boni et mali, diligentius considerandum est, ne cogat in allegoriam, ut non ista ligna fuerint, sed aliud aliquid nomine ligni significet. Dictum est enim de sapientia, lignum vitae est amplectentibus eam. Verum tamen cum sit Jerusalem aeterna in coelis, etiam in terra civitas, qua illa significaretur, condita est: et Sara et Agar quamvis duo Testamenta significent, erant tamen etiam quaedam mulieres duae, et cum Christus per ligni passionem fluento spiritali nos irriget: erat tamen et petra qua aquam sitienti populo ligno percussa manavit. De qua dicitur: Petra autem erat (0268C)Christus. Non sicut ille vitulus saginatus qui minore filio revertente in epulas caesus est. Ibi quippe ipsa narratio figurarum est, non rerum gestarum figurata significatio, sed illud etiam in rebus gestis factum est: hoc autem tantum in figuris praedictum. Sic et sapientia, id est, ipse Christus lignum vitae est in paradiso spiritali, quo misit de cruce latronem: creatum est autem, quod eam significaret lignum vitae in paradiso corporali. Nec sine mysteriis rerum spiritalium corporaliter praesentatis voluit hominem Deus in paradiso vivere. Erat ergo et in lignis caeteris alimentum: in illo autem sacramentum, quid significans, nisi sapientiam, de qua sic dictum est: Lignum vitae est amplectentibus eam, quemadmodum de Christo diceretur: Petra manans est sitientibus eum. Illud quoque addo, quanquam corporalem cibum talem, tamen illam arborem praestitisse, quo corpus hominis sanitate stabili firmaretur: non sicut ex alio cibo, sed nonnulla inspiratione salubritatis (0268D)occulta. Profecto enim licet usitatus panis aliquid tamen amplius habuit, cujus una colliride homine Deus ab indigentia famis dierum quadraginta spatio vindicavit. Sequitur. Nunc videamus de ligno scientiae boni et mali, cur istud nomen acceperit, quia valde bona omnia Deus creavit. Id dignoscendum boni et mali quantum fuisset inter obedientiae bonum et inobedientiae malum, quia si inde transgressus esset, malum illi esset; si vero servasset praecepta conditoris sui, bonum illi fuisset, quoniam si transgressus non fuisset, experimentum poenae non didicisset.

DISCIPULUS.

Et fons ascendebat de loco voluptatis, ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor capita, vel in quatuor partes, quomodo intelligendum est?

MAGISTER.

Augustinus. --Ne quis ex hoc moveatur quod de his (0269A)fluminibus dicitur aliorum esse fontes novos, aliorum autem prorsus incognitos, cum id potius credendum sit quomodo locus ipse paradisi cognitione hominum est remotissimus, inde quatuor aquarum partes dividi, sicut fidelissima Scriptura testatur. Sed ea flumina, quorum fontes noti esse dicuntur, alicubi ipse sub terras, et post tractus prolixarum regionum locis aliis erupisse, ubi tanquam in suis fontibus non esse perhiberentur. Nam hoc solere nonnullas aquas facere quis ignorat.

Item Augustinus. --Flumen autem quod procedebat ex Eden, id est, ex deliciis, et voluptate, et epulis: quod flumen a Propheta significatur in psalmo, ubi ait: Torrente voluptatis tuae potabis eos (Psal. XXXV, 9). Dividitur, inquit, in quatuor partes, et quatuor virtutes significat: prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam. Dicitur autem Phison, ipse est Ganges. Geon autem Nilus, quod etiam in Jeremia propheta animadverti potest. Nunc in aliis (0269B)nominibus appellantur, sicut nunc Tiberis dicitur fluvius, qui prius Albula dicebatur. Tigris autem et Euphrates etiam nunc eadem nomina tenent, quibus tamen nominibus virtutes, ut dixi, spiritales significantur, quod etiam ipsorum nominum interpretatio docet, si quis Hebraeam linguam vel Syram consideret. Sicut Jerusalem, quamvis sit visibilis et terrenus locus, significat tamen civitatem pacis spiritaliter: et Sion, quamvis sit mons in terra, speculationem tamen significat, et hoc nomen in Scripturarum allegoriis ad spiritalia intelligenda saepe tranfertur: et ille qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, sicut Dominus dicit, et in via vulneratus, saucius et semivivus relictus est a latronibus (Luc. X, 30). Utique loca ista terrarum quamvis secundum historiam in terra inveniantur, spiritaliter cogit intelligi. Prudentia ergo, quae significat ipsam contemplationem veritatis, ab omni ore humano aliena, quia est ineffabilis, quam si eloqui velis, parturis eam potius quam paris: quia et ibi audivit Apostolus ineffabilia verba, (0269C)quae non licet homini loqui. Haec ergo prudentia terram circuit, quae habet aurum et carbunculum et lapidem prasinum, id est, disciplinam vivendi, quae ab omnibus terrenis sordibus quasi decocta enitescit sicut aurum optimum; et veritatem, quam nulla falsitas vincit, sicut carbunculi fulgor nocte non vincitur; et vitam aeternam, quae viriditate lapidis prasini significatur, propter virorem qui non arescit: fluvius autem ille, qui circuit terram Aethiopiam, multum calidam atque ferventem, significat fortitudinem calore actionis alacrem atque impigram. Tertius autem Tigris vadit contra Assyrios, et significat temperantiam, quae resistit libidini, multum adversanti consiliis prudentiae. Unde plerumque in Scripturis Assyrii adversariorum loco ponitur. Quartus fluvius, non est dictum contra quid vadit, aut quam terram circumeat. Justitia enim ad omnes partes animae pertinet, quia ipsa ordo et aequitas animae est, qua sibi tria ista concorditer copulantur: prima prudentia, (0269D)secunda fortitudo, tertia temperantia, et instituta copulatione atque ordinatione justitiae.

Recapitulatio de paradiso, fonte ac fluminibus et ligno vitae.
Isidorus.--Plantaverat autem Dominus Deus paradisum voluptatis a principio. Paradisus Ecclesia est; sic enim de illa legitur in Canticis canticorum: Hortus conclusus est soror mea: a principio autem paradisus plantatur, quia Ecclesia catholica a Christo principe omnium condita esse cognoscitur. Fluvius de paradiso exiens, imaginem portat Christi, de paterno fonte fluentis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praedicationis, et dono baptismi. De quo bene per Prophetam dicitur, Dominus Deus noster fluvius gloriosus exsiliens in terram sitientem. Quatuor autem paradisi flumina, quatuor sunt Evangelia, ad praedicationem in cunctis gentibus missa. Ligna fructifera, omnes sancti sunt: fructus eorum, opera eorum. (0270A)Lignum vitae Sanctus sanctorum, utique Christus ad quem quisque si porrexerit manum, vivet in aeternum. Lignum autem scientiae boni et mali, proprium est voluntatis arbitrium, quod in medio est positum ad dignoscendum bonum et malum, de quo relicta gratia Dei gustaverit, morte moriatur. Sequitur:

Attulit ergo Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis, ut operaretur et custodiret illum.

DISCIPULUS

Quid, rogo, operaretur, quid custodiret? paradisum, non aliud quid?

MAGISTER.

Ista scientia duplicem intelligentiam parit: sive enim operaretur homo paradisum, id est, in paradiso aliquid operaretur, non necessitate victus, sed delectatione operabatur, adhuc non peccaverat, nec ei terra spinas et tribulos germinaverat. ut in sudore faciei suae ederet panem suum. Hoc nempe (0270B)meruit post peccatum: ante peccatum igitur non indigentia, non necessitate, sed sola, ut diximus, voluntate operabatur paradisum per agriculturam, et custodiebat per disciplinam, non contra bestias, neque contra aliqua animalia paradisum custodiebat: sed sibi scilicet ne amitteret peccando quod custodire potuerat obediendo. Sive ipsum hominem ponens Deus in paradisum, ut operaretur et custodiret. Operaretur scilicet ut bonus esset, et custodiret ut tutus esset quolibet horum dicatur: sive homo operaretur paradisum per agriculturam, et custodiret per disciplinam, sive ipsum hominem Deus operaretur, ut bonus esset ac tutus quolibet horum intelligas rationem, habet juxta utrumque intellectum. Sequitur:

Praecepitque ei Dominus dicens: Ex omni ligno paradisi comede, de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas. In quacunque die comederis ex eo morte morieris.

(0270C)DISCIPULUS.

Augustinus. --Dum Deus minaretur homini mortem, die quo vetitum cibum tetigerit, cur non eodem die mortuus fuerit, sicut Scriptura dicit: In quacunque die comederis ex eo, morte morieris?

MAGISTER.

Quatuor esse mortes sancta Scriptura manifestissime ostendit. Prima mors est animae, quae suum deserit creatorem: cum enim deseruerit, peccat. Sine, inquit Dominus in Evangelio mortuos sepelire mortuos suos (Matth. VIII, 22). Ecce habes secundum animam sepelientes mortuos, et quos sepeliunt secundum carnem mortuos. Haec itaque sententia duas mortes manifestissime ostendit: unam animae, alteram corporum. Tertia solius est animae, quam dum ex hoc corpore exierit, patitur. Secundum illud quod in Evangelio de illo divite legimus: Pater Abraham, inquit dives, mitte mihi Lazarum, ut digito suo refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma (Luc. (0270D)XVI, 24). Quarta autem mors, cum anima receperit corpus, ut in ignem mittatur aeternum. Secundum illud quod Dominus in Evangelio de futuro judicio dicit: Ite in ignem aeternum, etc. (Matth. XXV, 11). Die itaque quo peccavit Adam, in anima mortuus est. Sicut enim corpus vivit ex anima, ita anima ut beate vivat, vivit ex Deo. Ergo defuncta anima Adae, jure dicitur mortua, ex qua tres postea secutae sunt mortes: ut enim haec subsequerentur prima praecessit, quia eo die quo peccavit Adam, in anima mortuus est.

DISCIPULUS.

Quomodo poterat mortem timere Adam, quam nullatenus sciebat?

MAGISTER.

Sicut enim nos scimus resurrectionem, quam nullam experti sumus nec vidimus, ita et ille sciebat mortem. Sciens igitur quod exiens anima a corpore (0271A)faciat mortem, et dum reversa fuerit in corpus suum, faciat resurrectionem (ecce scimus resurrectionem, quam nunquam experti sumus). Sic et ille sciebat, utique mortem non adhuc per experientiam, sed per scientiam. Sciebat quippe quid esset vivere, et per privationem vitae sciebat utique mortem. Sic sciuntur tenebrae per privationem lucis, et scitur silentium per privationem vocis: ita sciebat Adam mortem per privationem vitae. Sequitur:

Dixit quoque Deus: non est bonum esse hominem solum, faciamus ei adjutorium simile sui.

DISCIPULUS.

Augustinus. --Quomodo hoc intelligendum est?

MAGISTER.

Certe si a me quaeratur ad quam rem fieri oportuerit hoc adjutorium, nihil aliud probabiliter occurrit quam propter filios procreandos: sicut adjutorium semini est in terra, ut virgultum ex utraque (0271B)nascatur. Nec video quid prohibere potuerit ut essent eis etiam in paradiso honorabiles nuptiae, ut sine ullo inquieto ardore libidinis, sine ullo labore ac dolore pariendi fetus, ex eorum semine gigneretur: non ut morientibus parentibus filii succederent, sed ut illis qui genuissent, in aliquo formae statu manentibus, ex ligno vitae quod ibi plantatum erat corporalem vigorem sumentibus, et illi qui gignerentur ad eumdem producerentur statum, donec certo numero impleto si juste omnes obedienterque viverent, fieret in aeternam vitam commutatio. Sicut considerari potest et de Enoch, qui filiis genitis Deo placens non mortuus, sed translatus est. Cur ergo et Adam et Eva, si juste viventes, caste filios procreassent, non eis possint translatione non morte succedentibus cedere: quae cum ita sint, cur non credamus eos ante peccatum ita genitalibus membris ad procreandos filios imperare potuisse, sicut caeteris quae in quolibet opere anima sine ulla (0271C)molestia, et quasi pro ritu voluptatis movet, ut eo nutu imperarent membris quibus fetus exoritur quo pedibus cum ambulatur, ut neque cum ardore seminaretur, neque cum dolore pareretur. Nunc vero transgrediendo praeceptum, motum legis illius, quae repugnat legi mentis in membris conceptae mortis habere meruerunt. Et quid hac poena justius quam ut non ad omnem nutum serviat corpus, id est, famulus animae, sicut Domino suo detrectavit ipsa servire.

Formatis igitur Dominus Deus de humo cunctis animantibus terrae, et universis volatilibus coeli, adduxit ea ad Adam, et reliqua.

DISCIPULUS.

Nunquidnam sic adduxit Deus ad Adam cuncta animalia, et universa volatilia coeli, quomodo adducunt aucupantes aut venantes ad retia, an forsitan vox de nube facta est jussionis quam intelligerent (0271D)tanquam rationalis animae, et ea audita nihilominus audierunt.

MAGISTER.

Non hoc acceperunt animalia aut volatilia, ut sint ratione capacia, per quam obedire possint creatori suo: in suo tamen genere obtemperant Deo, non rationali voluntatis arbitrio, sed sicut movet ille omnia temporibus opportunis, non ipse temporaliter amotus: movet itaque se ipsum sine tempore et loco, movet creatum spiritum sine loco temporaliter, movet creaturam corpoream temporaliter et localiter. Praecedit substantia, quae tantum temporaliter movetur: praecedit itaque sententia, quae nec temporaliter nec localiter movetur. Illa quae temporaliter movetur, id est, spiritus conditus, movet se ipsum per tempus sine loco, movetur corpus per tempus et locum: spiritus vero creator movet se ipsum sine tempore et loco. Igitur spiritus rationalis, qui est in hominibus, seu (0272A)irrationalis etiam, et visus movetur; sed rationalis habet intelligentiam, per quam judicare possit utrum visus consentiat an non consentiat: animalia vero aut volatilia non acceperunt hoc judicium, pro suo tamen genere atque natura visu aliquo tacta propelluntur. Unde angelica natura jussa Dei perficiens, movet visus omne genus animantium ducens, quo ille nescit. Si homines possunt nonnulla animalium genera mansueta facere, ita ut quasdam voluntates hominum facere videantur, quanto magis hoc angeli possunt?

DISCIPULUS.

Quae causa facit ut Deus, quem astruis moveri, non moveatur in tempore: aut spiritus creatus, qui movetur in tempore, non moveatur et loco?

MAGISTER.

Dominus qui instituit tempora, et est ante tempora, nihil in eo est praeteritum aut futurum, nullum (0272B)consilium novum, nullaque nova cogitatio: quia si scilicet sit, nova et accedens. Nam si accedit Deo aliquid, jam non est immutabilis. Igitur incommutabilis Deus est, nihil illi accedit, nulla nova cogitatio, nullum novum consilium: ideo non movetur in tempore. Spiritus vero conditus, sicut est angelorum, quanquam sine tempore contemplentur Dei aeternitatem et claritatem: quia ex tempore in inferioribus jussa Dei perficiunt, jure creduntur moveri in tempore. Corpora vero sua in locum movendum descendunt de coelo, et ascendunt in coelum: spiritus itaque hominum movetur in tempore, reminiscendo praeterita, futura exspectando, aliqua nova discendo. Neque enim cum recordor aliquam lectionem ac aliquam civitatem, sic commotus est spiritus meus cogitando, ut haec recordaretur ex tempore, ita motus est et loco. Quod si in loco movetur, an in coelo, an in terra movetur? quia sine coelo et terra nullus est locus. Ubi enim fuit ipse spiritus, in coelo (0272C)an in terra, ut videret ipsam lectionem vel ipsam civitatem? Ergo si in nullo loco vidit, ut recordaretur, in se ipso vidit: et quia initium habet, cogitatio est omne quod initium et tempus habet. Igitur secundum supradictam rationem spiritus creatus per tempus moveri potest, non per locum: spiritus vero creator sine tempore et loco, corpus autem et tempore et loco. Sequitur:

Immisit ergo Dominus Deus soporem in Adam, et tulit unam de costis ejus, usque, Haec vocabitur virago, quia ex viro suo sumpta est.

Hieronymus.--Et misit Dominus Deus exstasim super Adam, pro exstasi, id est, mentis excessu, in Hebraeo habetur thardema, quod Aquila καταφορὰν, Symmachus κάρον, id est, gravem et profundum soporem interpretati sunt. Denique sequitur: Et dormivit. Id ipsum verbum et in Jonae stertentis somno positum est. Sequitur:

Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea. (0272D)Haec vocabitur mulier, quoniam ex viro sumpta est. Non videtur in Graeco et in Latino resonare, cur mulier appelletur, quia ex viro sumpta sit: sed etymologia in Hebraeo sermone servatur. Vir quippe vocatur Is, mulier Issa. Unde et Symmachus pulchre etymologiam etiam in Graeco voluit custodire, dicens: Αὕτη κληθήσεται ἀνδρὶς, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη αὐτή; quod nos Latine possumus dicere, Haec vocabitur virago, quia ex viro sumpta est. Porro Theodotio aliam etymologiam suspicatus est. dicens: Haec vocabitur assumptio, quia ex viro sumpta est. Potest quippe Issa secundum varietatem accentus et assumptio intelligi.

Augustinus. --Quod si quaeritur de facta prius muliere, quomodo se habeat causabilis illa conditio, utrum jam id habebat, ut secundum eam necesse esset ex virili latere feminam fieri, an hoc tantum habebat ut fieri possit: ut autem ita fieri necesse esset, non ibi jam conditum, sed in Deo erat absconditum. (0273A)Dicam quid mihi videatur: omnes istae naturae usitatissimos cursus habent, quasdam naturales leges suas ex his velut primordiis rerum omnia quae gignuntur, suoque tempore exortus processusque sumunt, finesque et decessiones sui cujusque generis. Unde fit ut de grano tritici non nascatur faba, vel de homine pecus. Super hunc autem motum cursumque rerum naturalem potestas Creatoris habet apud se posse de his omnibus facere aliud quam eorum quasi feminales rationes habent. Horum et talium modorum rationes, non tantum in Deo sunt, sed ab illo etiam rebus creatis inditae atque concretae. Ut autem lignum de terra excisum, aridum, perpolitum, sine ulla radice, sine terra et aqua repente floreat, et fructum gignat, dedit quidem naturis, quas creavit, ut ex eis et haec fieri possint. Verumtamen et alio modo dedit, ut non haec haberent in motu naturali, sed in eo quo ita creata essent, ut eorum natura suae voluntati amplius subjaceret. Habet ergo Deus in se ipso absconditas (0273B)quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit: ibi est et gratia, per quam salvi fiunt peccatores. Nam quod attinet ad naturam iniquam sua voluntate depravatam, recursum per semetipsam non habet, sed per Dei gratiam: propter quod mysterium gratiae hujus Apostolus absconditum dixit non in mundo, sed in Deo, qui universa creavit. Quamobrem omnia etiam quae ad hanc gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, eorum etiam causae in Deo absconditae fuerunt, quorum si unum erat quod ita mulier facta est de latere viri, et hoc dormientis, non habuit hic prima rerum conditio, quando sexta die dictum est: Masculum et feminam fecit eos, ut femina omnino sic fieret: sed tantum hoc habuit, quia et sic fieri possit. Ne contra causas, quas voluntate instituit, mutabili voluntate aliquid faceret. Quod autem fieret, ut aliud omnino futurum non esset, absconditum erat in Deo, qui universa (0273C)creavit.

Augustinus de Anima Mulieris. --Quo modo de carne mulieris, quemadmodum facta sit, Scriptura narravit. Tacuit autem de anima, multo magis nos fecit intentos, ut de hoc modo refelli possint, sive non possint, qui credunt animam de anima hominis: sicut de carne carnem fieri a parentibus in filios, utriusque rei transfusis seminibus. Hinc enim primitus moventur, ut dicant quod unam animam Deus fecerit, quam sufflavit in faciem hominis, quem de pulvere finxerat, et ut ex illa jam caeterae creentur animae hominum, sicut ex illius carne omnis etiam caro hominum; huic suspicioni facile occurritur. Si enim propterea putant animam mulieris ex anima viri factam, quia non scriptum est quod in mulieris faciem sufflaverit Deus, cur credunt ex viro animam quoque feminam, quando ne id quidem scriptum est. Ac primum illud quidem firmissime teneamus, animae naturam non in naturam corporis converti, (0273D)ut quae jam fuit anima fiat corpus: nec in naturam animae irrationalis, ut quae fuit anima hominis fiat pecoris; nec in naturam Dei, ut quae fuit anima fiat quod Deus est. Illud etiam non minus certum esse debet, animam non esse nisi creaturam Dei. Nunc itaque et illud consideremus, utrumne unam confirmet sententiam, sed utrique possit accommodari quod scriptum est: Per unum hominem peccatum introivit in mundum, et per peccatum mors: et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt (Rom. V, 12). Ex his enim verbis Apostoli, qui defendunt animarum propaginem, sententiam suam sic astruere moliuntur. Si secundum solam carnem, inquiunt, potest intelligi peccatum, vel peccator, non cogimur in his verbis ex parentibus animam credere. Si autem in quamvis per illecebram carnis, non tamen peccat nisi anima, quomodo accipiendum est quod dictum est, in quo omnes peccaverunt, si non ex Adam etiam anima, sicut caro propagata est. (0274A)Verissime quidem ac veracissime scriptum est: Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem (Galat. V, 17). Sed tamen carnem sine anima concupiscere nihil puto, quod omnis doctus atque indoctus non dubitet, ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola: sed multo minus est in carne sola, ex utroque enim erit ex anima, scilicet quod sine illa delectatio nulla sentitur: ex carne autem, quod sine illa carnis delectatio non sentitur. Carnem itaque concupiscentem adversus spiritum, dicit Apostolus, carnalem procul dubio delectationem, quam de carne et cum carne spiritus habet, adversus delectationem quam solus habet. Nam cum spiritus membris corporis imperat, ut huic desiderio serviant, quo solus accenditur, velut cum assumitur codex cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur. Cum denique panis frangitur esurienti, obedientiam caro exhibet, non concupiscentiam movet. His atque hujusmodi desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum adversatur aliquid quod (0274B)eamdem animam secundum carnem delectet, tunc dicitur caro concupiscere adversus spiritum, contra quod peccatum militant sub gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore, quia de vita mortale est, ut mortuum judicatur, sed ut non regnet. Non autem regnat, cum desideriis ejus non obeditur. Secundum hanc sententiam nec rem absurdissimam dicimus, quod caro sine anima concupiscat. Nec Manichaeis consentimus, qui cum viderent carnem non posse sine anima concupiscere, aliam quamdam animam suam ex alia natura Deo contraria carnem habere putaverunt. Nec alicui animae non esse necessariam Christi gratiam dicere cogimur.

DISCIPULUS.

Cum dicitur nobis: Quid meruit anima infantis, unde illi perniciosum sit, non percepto baptismo exire de corpore?

(0274C)MAGISTER.

Quibus respondetur, animas quidem corporibus hominum Deum novas singillatim dare, ad hoc ut de carne peccati de originali peccato veniente recte vivendo, carnalesque concupiscentias sub Dei gratia subigendo meritum comparent, quo cum ipso corpore in melius transferantur tempore resurrectionis: sed necesse esse ut cum membris terrenis atque mortalibus maxime, quae de peccati carne propagatis miro modo coaptentur, ut ea primitus vivificare post etiam aetatis accessu regere possint, tanquam oblivioni praegraventur, quae si esset quodammodo indigestabilis, Creatori tribuitur. Cum vero paulatim ab hujus oblivionis tempore anima resipiscit, quid ei obest illam velut somno paululum immergi, unde paulatim evigilans in lucem intelligentiae emergat: sed antequam per aetatem possit secundum spiritum vivere, necesse habet Mediatoris sacramentum: ut quod per ejus sacramentum et fidem nondum potest, per eorum qui diligunt, fiat. Quid ergo, aliquis (0274D)ait, si non curaverint sui vel infidelitate vel negligentia, an forte nihil oberit? Quid ergo prodest ei cui subvenitur? Hi pro causa sua quid respondere possint, qui secundum Scripturas sanctas, vel quod apud eas inveniatur, vel quod eis non adversetur, conantur asserere, animas novas non de parentibus tractas corporibus dari, nondum me audisse, vel alicubi legisse confiteor; sed etiamsi vincant non certando, sed probando, qui animarum traducem affirmant, non erit tamen consequens ut etiam Christi anima ex illius praevaricatoris traduce venisse credenda sit. Nam corpus Christi quamvis ex carne feminae sumptum sit, quae de illa carnis peccati propagine concepta fuerat: tamen quia sic ex ea non conceptus est quomodo fuerat illa concepta, nec ipsa erat caro peccati, sed similitudo carnis peccati. Denique si a me quaeratur unde acceperit animam Christus Jesus, malim quidem hinc audire meliores atque doctiores, sed tamen pro meo captu (0275A)libentius responderim, non de Adam, sed unde Adam, id est, ex Deo. Est enim in Epistola quae scribitur ad Hebraeos locus quidam diligenti consideratione dignissimus. Cum enim per Melchisedech, in quo hujus rei figura praecesserat, discerneretur sacerdotium Christi a sacerdotio Levi: Videte, inquit, qualis hic est, cui et decimam partem Abraham dedit de primitiis patriarcha (Hebr. VII, 4). Non autem ex illo ibi decimatus est, cujus caro inde non fervorem vulneris, sed materiem medicaminis traxit. Nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur quod curabatur, non illud unde curabatur. Eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terrigenique hominis simul habebat, et vulnus praevaricationis, et medicamentum vulneris. Vulnus praevaricationis in lege membrorum, medimentum vulneris in eo quod inde sine opere concupiscendi de virgine assumptum est propter mortis (0275B)sine iniquitate consortium, et sine falsitate resurrectionis exemplum. Hic forte dicent: Sicut potuit ibi esse secundum carnem et non decimari, cur non etiam secundum animam sine decimatione potuerit, quia in corporis semine potest esse vis invisibilis, quae incorporaliter numeros agit: non oculis, sed intellectu discernenda ab ea corpulentia, quae visu tactuque sentitur. Sed quid laborem in re quae persuaderi verbis nemini potest, nisi tantum ac tale ingenium sit quod possit legentis praevolvere conatum, nec tamen totum exspectare sermonem. Breviter ergo colligam, si potuit et de anima fieri, quod cum de carne diceremus. Forsitan itaque ita intellectum sit, ita est de traduce anima Christi, ut non secum labem praevaricationis attraxerit. Si autem sine isto reatu potuit inde esse, non est inde jam de caeterarum animarum adventu, utrum ex parentibus, an desuper sit. Vincant qui potuerint, ego adhuc inter utrosque ambigo, et moveor aliquando sic, aliquando autem sic, salvo eo duntaxat, ut vel corpus (0275C)esse animam, vel aliquam corpoream qualitatem sive coaptationem, si ita dicenda est, quam Graeci harmoniam vocant: nec cuilibet ista garrientem me crediturum esse considera, adjuvante Domino mentem meam moneo sane, quantum valeo. Si quos ista praeoccupavit opinio, ut animas credant ex parentibus propagari, quantum possunt, se ipsos considerent, et interim sapiant corpora non esse animas suas. Nulla enim propior natura est, qua possit Deus incorporaliter cogitari, quam ea quae ad ipsius imaginem facta est, et nihil vicinius, quam ut a credente quod anima corpus sit, etiam Deus corpus esse credatur.

DISCIPULUS.

Nunquid quia opus erat Adae, ut ei conjux fieret, aliter non poterat fieri, nisi ut dormienti costam detraheret, ex qua conjux aedificaretur.

(0275D)MAGISTER.

Poterat et aliter fieri, sed ideo congruentius judicavit, ut sic fieret unde aliquid significaretur. Sicut enim dormienti Adae costa detrahitur, et conjux efficitur, ita et Christo moriente de latere sanguis effunditur, ut Ecclesia construatur. Communicans namque corpore et sanguine Christi, efficitur Ecclesia conjux Christi.

DISCIPULUS.

Sequitur. Quid sibi vult quod dicit Adam, Quamobrem relinquet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Et beatus Paulus Apostolus hoc capitulum ponens exposuit, dicens: Sacramentum hoc magnum est. Ego autem dico in Christo, et in Ecclesia (Ephes. V, 32). Sed quomodo reliquerit Patrem, cum una substantia sit Patri: aut ubi esse poterit Pater sine Filio, cum de ipso Filio, qui Sapientia dicitur, qui attingit a (0276A)fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter?

MAGISTER.

Ergo si ibi est Filius, ubi est Pater, non potest esse Pater sine Filio, nec Filius sine Patre: quia scilicet sicut inseparabiles sunt in natura, ita et separabiles in personis; sic enim ipse Filius de Patre dicit in Evangelio: Qui me misit, mecum est (Joan. VIII, 29). Quomodo igitur derelinquit Patrem et adhaeret uxori suae, id est, Ecclesiae suae, nisi eo modo quo dicit Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens (Philip. II, 6). Igitur ipsa forma est servilis acceptio sive exinanitio, quanquam non sit divinitatis abolitio, aut naturae amissio: tamen propter formam servi, in qua dignoscitur apparuisse, jure dicitur patrem reliquisse. Sed reliquit et matrem, Synagogam scilicet Veteri Testamento carnaliter inhaerentem: et adhaesit (0276B)uxori suae, id est Ecclesiae, ut pace Novi Testamenti essent duo in carne una. Sequitur.

Ambrosius.--Et erant nudi Adam et uxor ejus, et non pudebat eos. Verum est omnino, nuda erant corpora duorum hominum in paradiso conversantium, nec pudebat eos. Quid enim puderet, quando nullam legem senserant in membris suis repugnantem legi mentis suae, quae illos poena peccati post perpetrationem praevaricationis secuta est, usurpante inobedientia prohibitum, et justitia puniente commissum: quod antequam fieret, nudi erant, ut dictum est, et non confundebantur; nulli erat motus in corpore, cui verecundia deberetur. Nihil putabant velandum, quia nihil senserant refrenandum; quemadmodum propagaturi essent filios, jam antea disputatum est. Non tamen eo modo credendum est quo propagaverunt posteaquam crimen admissum praedicta ultio consecuta est, cum priusquam morerentur, jam in corpore inobedientium hominum justissimo reciprocatu inobedientium (0276C)membrorum tumultu mors concepta versaret.

Serpens autem erat callidior cunctis animantibus quae erant super terram, quae fecerat Dominus Deus, qui dixit ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus, et reliqua.

DISCIPULUS.

Augustinus. --Quomodo serpens loqui poterat in paradiso, cum aliquibus pateat irrationabile esse animal?

MAGISTER.

Serpens per se loqui non poterat, nec quia hoc a Creatore acceperat assumpsit, nisi nimirum illum diabolus utens, et velut organum per quod articulatum sonum emitteret: per illum nempe verba faciebat, et tamen hoc etiam ille nesciebat. Natura igitur rationis expers subditur naturae rationali, sed tamen non totum quod vult ex ea vel in ea facit, sed quantum a Deo acceperit.

(0276D)DISCIPULUS.

Et si non intelligunt serpentes, quomodo audiunt verba Marsorum, ut ab incantationibus eorum de speluncis exeant suis?

MAGISTER.

Licet intellectum non habeant, tamen sensu corporis nullatenus carent: habent enim visum, auditum, gustum, odoratum, et ideo quamvis audiant verba Marsorum, nequaquam tamen intelligunt. Non enim obediunt intelligendo, sed ut de antris ad verba Marsorum exeant, permittente Deo coguntur a diabolo: unde datur testimonium de illo primo facto, quia primum hominem per serpentem decepit in paradiso.

DISCIPULUS.

Ambrosius. --Cur per istud animal permisit eum tentari?

(0277A)MAGISTER.

Non mirum est si per serpentem tentatur, per quem diabolus praefiguratur, quia ipse antiquus hostis iniquissimam habet voluntatem, et aequissimam potestatem: quia semper habet voluntatem malefaciendi, nihil habet potestatis nocendi sine Dei permissione.

DISCIPULUS.

Quare permisit tentare, quem consensurum praesciebat?

MAGISTER.

Ambrosius. --Dicam quantum vel donat sapere, vel sinit dicere, non mihi videri magnae laudis fuisse hominem, si propterea possit bene vivere, quia nemo male vivere suaderet, cum et in natura posse, et in potestate habeat velle, non consentire suadenti. Cur itaque tentari non sineret, quem consensurum esse praesciebat, cum id facturus esset propria voluntate (0277B)per culpam, et ordinandus esset illius aequitate per poenam. Sic autem quidam moventur de hac primi hominis tentatione, quod eam fieri permiserit Deus, quasi nunc non videant universum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione tentari, cur et hoc permittit Deus? An quia probatur et exercetur virtus, et est palma gloriosior non consensisse tentatum, quam non potuisse tentari.

DISCIPULUS.

Rursum quae supra. --Talem, inquiunt, faceret hominem, qui nollet omnino peccare.

MAGISTER.

Ecce nos concedimus meliorem esse naturam, quae omnino peccare nollet: concedant et ipsi non esse malam naturam, quae sic facta est, ut possit non peccare si nollet. Illa quippe est in sanctis angelis, haec in sanctis hominibus. Qui autem sibi partes iniquitatis elegerunt, laudabilemque naturam culpabili (0277C)voluntate depravarunt, non quia praesciti sunt, ideo creari minime debuerunt. Nam Deus nec justitia cujusquam recti hominis eget, quanto minus iniquitate perversi. Cum enim ratio certa demonstrat duo quaedam non aequabilia bona, sed unum superius, alterum inferius: non intelligunt tardi corde, cum dicant utrumque tale esse, nihil se aliud dicere quam solum illud esse, ac sic cum aequare volunt genera bonorum, numerum minuunt. Quis autem istos audiret, si dicerent: Quomodo excellentior sensus est videndi quam audiendi, quatuor oculi essent, et aures non essent. At enim si Deus vellet, isti etiam boni essent. Quanto melius hoc Deus voluit ut quod vellent essent: sed boni infructuose, mali autem impune non essent. Sed praesciebat quod eorum fuisset voluntas mala? Praesciebat sane, et quia falli non potest ejus praescientia, ideo non ipsius, sed eorum est voluntas mala.

DISCIPULUS.

(0277D)Cur ergo eos creavit quos tales futuros esse praesciebat?

MAGISTER.

Quia sicut praevidit quod mali essent futuri, sic etiam praevidit de malis factis eorum quid boni ipse esset facturus. Sic enim eos fecit ut essent aliis exercitationis adminiculum, et timoris exemplum. Ergo, inquiunt, est aliquid in operibus Dei quod alterius malo indigeat, quo proficiat ad bonum. Itane sic obduraverunt et excaecati sunt homines, nescio quo studio contentionis, ut non audiant vel videant quibusdam punitis, quam plurimi corrigantur. Quis enim paganus, quis Judaeus, quis haereticus non in domo sua quotidie probet, ex quo opere divinae providentiae in eos veniat imponendi commotio disciplinae. Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus. Praevidit bonos futuros, et creat; praevidit malos futuros, et creat. Seipsum ad fruendum praebens (0278A)bonis, multa munerum suorum largiens et malis: nihil sibi consulens, nec de operibus bonorum, et bonis consulens, etiam de poenis malorum.

Iterum. --Si quaeritur cur per serpentem diabolus tentare permissus sit, non sit mirum, cum daemonia in porcos intrare Christus ipse permiserit. Magis de ipsa natura diaboli scrupulosius quaeri solet, quam totam haeretici quidam offensi molestiam malae voluntatis ejus alienare conantur a creatura summi et veri Dei, et alterum ei dare principium quod sit contra Deum. Non enim valent intelligere omne quod est, in quantum aliqua substantia est, et bonum esse, et nisi ab illo vero Deo, a quo omne bonum est, esse non posse. Malum vero voluntate inordinate moveri, bona inferiora superioribus praeponendo: atque ita factum esse ut rationalis creaturae spiritus sua potestate propter excellentiam delectatus tumesceret superbia, per quam caderet a beatitudine spiritalis paradisi, et invidentia contabesceret. In quo tamen bonum est hoc ipsum quod (0278B)vivit et vivificat corpus, sive aereum, sicut ipsius diaboli vel daemonum spiritus; sive hominis anima, cujusvis etiam maligni et perversi. Nonnulli enim dicunt ipsum diabolum fuisse casum a supernis sedibus, quod inviderit homini facto ad imaginem Dei. Porro autem invidia sequitur superbiam, non praecedit: non enim causa superbiendi est invidia, sed causa invidendi superbia. Cum igitur superbia sit amor excellentiae propriae, invidia vero odium felicitatis alienae, quid unde nascatur, satis in promptu est. Amando enim quisque excellentiam suam, vel paribus invidet, quod ei coaequentur: vel superioribus, quod eis non coaequentur. Superbiendo igitur invidus, non invidendo quisque superbus est. Initium autem figmenti Domini a propheta dictus est, quod fecit ut illudatur ab angelis ejus: non quia ipsum primitus condidit, sed quia cum sciret eum ad hoc propria voluntate futurum ut bonis noceret, creavit eum ad hoc ut de illo bonis prodesset. Hoc (0278C)est enim ut illudatur ab angelis ejus, quoniam sic illuditur, cum sanctis prosunt tentationes, quibus eos depravare conatur, et ideo initium figmenti ad illudendum: per serpentem vero locutum fuisse diabolum, ipse usus quotidianus docet. Nam serpentes, sicut superius dictum est, magis moventur carminibus hominum, quam ullum genus aliud animantium: quia haec non parva testatio est, naturam primitus humanam serpentis seductam esse colloquio. Hoc autem permittuntur daemones ad primi facti memoriam commendandam, quo sit eis quaedam cum humano genere familiaritas.

DISCIPULUS.

Potuit eos ista tentatio de paradiso ejicere an non?

MAGISTER.

Id intelligendum, quod non potuit, si non elevassent in vanam gloriam, quando eis contrarius hostis promisit, (0278D)dicens: Si comederitis ex eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii. Sic namque scriptum est: Ante ruinam exaltabitur cor (Prov. XVI, 18).

Recapitulatio Isidori. --Serpens autem ille sapientior omnium bestiarum indicat diabolum, qui inde serpens dicitur quod volubili versetur astutia. Sed quid est quod ipse per mulierem decepit, et non per virum: quia non potest ratio nostra seduci ad peccandum, nisi praecedente delectatione, in carnali infirmitatis affectu, qui magis debet obtemperare rationi tanquam viro dominanti. Hoc enim in unoquoque homine geritur in occulto quodam secretoque conjugio. Suggestionem quippe serpentem accipiamus, mulierem vero animalem corporis sensum, rationem autem virum: ergo quando occurrit mala suggestio, quasi serpens loquitur: sed si sola cogitatio oblectetur, illius suggestionis et refrenante ratione consensus explendi operis non succedat, sola mulier videtur comedisse illicitum. Quod si ipsum (0279A)peccatum etiam et mens perpetrandum decernat, jam vir deceptus est, jam mulier cibum dedisse viro videtur. Illecebrae enim consentire, de ligno prohibito manducare est. Tunc quippe jure a vita beata tanquam a paradiso expellitur homo, peccatumque ei imputatur, etiamsi non sequatur effectus: quia etsi non est in factis culpa, in consensu tamen retinetur conscientia. Haec secundum anagogen. Caeterum juxta metaphoram poterit callidus iste serpens haereticorum versutiam designare. Nonnulli enim loquacius atque subtilius promittunt illicita curiositate secretorum adapertionem atque scientiam boni et mali: et in ipse homine tanquam in arbore, quae plantata est in medio paradisi, eam ignoscentiam demonstrare. Contra hunc serpentem clamat Apostolus, cum dicit: Metuo, ne sicut serpens Evam seduxit versatia sua, sic sensus vestri corrumpantur (II Cor. XI, 3). Seducitur verbis hujus serpentis carnalis nostra concupiscentia, et per illam decipitur Christianus (0279B)Adam, non Christus. Dicit ergo iste ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis ex omni ligno paradisi? Sic et haereticorum curiosa cupiditas, sic praedicatores pravi ad diligentiam erroris, fallacium auditorum carnalium corda succendunt, dicentes: Quare fugitis scientiam habere latentem, nova semper exquirite, boni malique scientiam penetrate. Unde illa in Salomone mulier, haereticorum speciem tenens, dicit: Aqua furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior (Prov. IX, 17). Subjecit deinde idem serpens: Quacunque die comederetis ex eo, statim aperientur oculi vestri, et eritis ut dii, scientes bonum et malum. Sic et omnes generaliter haeretici divinitatis meritum profitentur, atque scientiae pollicitatione decipiuntur, et reprehendunt eos quos simpliciter credentes invenerint: et quia omnino carnalia persuadent, quasi et carnalium oculorum adapertionem conantur adducere, ut interior oculus obscuretur. Sequitur:

Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum, tulitque (0279C)de fructu illius, et comedit.

Isidorus. --Mulier comedit ante, non vir, ideo quia carnales facilius persuadentur ad peccatum, nec tam velociter spiritales decipiuntur. Sequitur:

Deditque viro suo, et comedit. Utique, quia post delectationem carnalis concupiscentiae nostrae, etiam ratio nostra subjicitur ad peccandum.

Cumque cognovissent se esse nudos, consuerunt folia fici, et contexerunt se. Item, quia saeculum asperum amplectuntur, qui prurigine voluptatis carnalis uruntur, quique decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum, tanquam folia fici colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. Et ut ait Gregorius: Adam namque post peccatum inobedientiae, mox pudenda contexit; quia contumeliam spiritus Deo intulit, mox contumeliam carnis invenit: et quia auctori suo subditus esse noluit, jura carnis subditae, quam regebat, admisit, ut in ipso se videlicet inobedientiae (0279D)suae confusio redundaret, et superatus disceret quod elatus amisit. Sequitur:

DISCIPULUS.

Augustinus.--Adduxit Deus ad Adam cuncta animalia et volatilia, vidensque ea, imposuit nomina. Et de muliere paulo post dicitur.

Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum ad vescendum. Ecce Scriptura manifestissime ostendit amborum oculos apertos fuisse. Nec est enim fas dicere, primos homines caecos factos, et cur post paululum post ligni vetiti tactum eadem Scriptura dicit: Aperti sunt oculi amborum?

MAGISTER.

Nisi oculos apertos haberent, nec ille animalibus nomina imponeret, nec illa videret ligni pulchritudinem. Hoc quippe verum est quia oculos apertos haberent, et tamen nisi ad aliquid essent clausi, nullatenus Scriptura diceret, Aperti sunt oculi amborum. (0280A)Aperti scilicet, non aliud, nisi ad invicem cognoscendum, ut esset lex in membris repugnans legi mentis, ut etiam in ipsis membris esset non voluntarius motus, justa scilicet Dei vindicta: ut homo qui noluit Deo esse subjectus, non haberet subditum corpus. Ergo in id aperti sunt oculi amborum, ut moverentur concupiscentialiter membra. Sequitur:

Et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram.

DISCIPULUS.

Augustinus. --Post absconderunt se Adam et Eva uxor ejus a facie Domini in medio ligni paradisi. Rogo ergo, edissere, quid sit illa Dei deambulatio.

MAGISTER.

Absit enim, ut Deus Trinitas ex hoc quod ejus dicitur deambulatio, corporeus aut localis esse credatur. Omne locale, corpus est utique; et omne (0280B)corpus, locale est. Deus vero incorporea res est, nec corporaliter movetur; neque loco continetur, neque de loco ad locum transfertur. Est nempe ejus deambulatio intelligenda per aliquam creaturam facta, quam creaturam hominem fuisse, ex ipsius circumstantia Scripturae intellectum a majoribus recolo.

Gregorius.--Cum audisset Adam vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, abscondit se inter ligna paradisi. Nonnunquam per angelos simul verbis et rebus loquitur Deus, cum quibusdam motibus insinuat hoc quod sermonibus narrat. Neque enim Adam post culpam in divinitate videre Deum potuit, sed increpationis verba per angelum audivit.

DISCIPULUS.

Sed quaerendum nobis est quid sit quod post peccatum hominis Dominus in paradiso jam non stat, sed ambulat.

(0280C)MAGISTER.

Hoc patenter datur intelligi quod irruente culpa, se a corde hominis motum demonstrat. Quid est quod ad auram post meridiem, nisi quod lux ferventior veritatis abscesserat, et peccatricem animam culpae suae frigora constringebant. Ad auram namque post meridiem, primus homo post culpam absconsus, invenitur: quia enim meridianum calorem charitatis perdiderat, jam sub peccati umbra, quasi sub frigore aurae torpebat; sicut de eodem peccanti homine scriptum est: Quia secutus est umbram. Charitatis enim calorem perdiderat, et verum solem homo deseruit, et sub umbra se interni frigoris abscondit. Unde et voce ejusdem Veritatis dicitur: Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum (Matth. XXIV, 12). Increpavit ergo Adam deambulans, ut caecis mentibus nequitiam suam non solum sermonibus, sed etiam rebus aperiret, quatenus peccator homo, et per verba quod fecerat, audiret; et per (0280D)deambulationem, amisso aeternitatis statu, mutabilitatis suae inconstantiam cerneret: et per auram, fervore charitatis expulso, torporem suum animadverteret, et per declinationem solis cognosceret quod ad tenebras propinquaret.

DISCIPULUS.

Vocavit autem Dominus Adam, et dixit: Ubi es? Quid est quod Dominus post lapsum requirit Adam, Ubi es? Nunquidnam divina potentia nesciebat ad quae post culpam servus latibula fugerat, quem nihil latet?

MAGISTER.

Hoc procul dubio credendum, quia omnia nuda et aperta sunt oculis ejus: sed quia vidit culpa lapsum, etiam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus approbat, quasi ubi sit peccator ignorat, eumque evocat et requirit dicens: Adam, ubi es? Per hoc quod vocat, signum (0281A)dat quia ad poenitentiam revocat: per hoc quod requirit, aperte insinuat quia peccatores jure damnandos ignorat. Hoc namque in loco desperati ad spem redeant, quia et ipsi impii ad spem indulgentiae provocantur. Qui ait: Audivi, Domine, vocem tuam in paradiso, et timui eo quod nudus essem, et abscondi me. Qui dixit: Quis enim indicavit tibi quod nudus esses, nisi quod ex ligno, de quo tibi praeceperam ne comederes, comedisti? Dixitque Adam: Mulier quam dedisti mihi sociam, dedit mihi de ligno, et comedi.

Gregorius. --Sciendum summopere est quod quatuor modis peccatum perpetratur in corde, quatuor consummatur in opere. In corde namque suggestione, delectatione, consensu et defensionis audacia perpetratur. Fit enim suggestio per adversarium, delectatio per carnem, consensus per spiritum, defensionis audacia per elationem. Culpa enim quae terrere mentem debuit, extollit, et dejiciendo elevat, sed gravius elevando supplantat: unde et illam primi hominis rectitudinem antiquus hostis his quatuor (0281B)ictibus fregit. Nam, ut supra diximus, serpens suasit, Eva delectata est: Adam consensit, qui etiam requisitus confiteri culpam., per audaciam noluit. Hoc vero in humano genere quotidie agitur, quod actum in primo parente nostri generis non ignoratur. Serpens suasit, quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit: Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox se delectatione substernit. Assensum vero Adam mulieri praepositus praebuit, quia dum caro in delectationem rapitur, etiam a sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatur. Et requisitus Adam confiteri culpam noluit, quia videlicet spiritus quo peccando a veritate disjungitur, eo in ruinae suae audacia nequius obduratur. Per timorem quippe Adam semetipsum absconsurus fugerat, sed tamen requisitus innotuit, quantum etiam timens tumebat. Cum enim ex peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur, timor iste ex tumore est, non ex humilitate. (0281C)Iisdem etiam quatuor modis peccatum consummatur in opere. Primo namque latens culpa agitur, postmodum vero etiam ante oculos hominum sine confusione reatus aperitur: dehinc et in consuetudinem ducitur, ad extremum quoque vel falsae spei seductionibus, vel obstinatione miserae desperationis enutritur. Sequitur:

Et dixit Dominus ad mulierem: Quare hoc fecisti? Quae respondit: Serpens decepit me.

Gregorius. --Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non de culpa est requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut post perpetratam culpam resipisceret, et confitendo agnosceret quam longe a conditoris sui facie abscessit: sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per (0281D)serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; Eva culpam ad Dominum referri, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli fallentis audierant, Eritis ut dii, quia Deo esse similes in divinitate non quiverant, ad erroris sui cumulum Deum sibi similem facere in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret quam fuerat perpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, et cum de voto suo quisque arguitur, sub defensionum verbis quasi sub quadam se arbore foliis abscondit, et velut quaedam excusationis suae opaca secreta faciem Conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In hac videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi. Agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur, (0282A)quia unicuique peccatori exordium illuminationis est humilitas confessionis.

Dixit quoque Deus ad serpentem: Quia fecisti hoc, maledictus es inter omnia animantia et bestias terrae. Super pectus tuum gradieris, et terram comedes cunctis diebus vitae tuae: inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum, et semen illius, ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis ejus calcaneo.

Hieronymus in Hebraicis Quaestionibus. --In Hebraeo ita habetur, Super pectus tuum gradieris, id est, ut calliditates et versutias cogitationum ejus aperiret, quod omnes gressus ipsius nequitiae esset et fraudis. Sed et quod sequitur: Terram manducabis, pro terra Aphar scriptum est, quod nos favillam possumus et pulverem dicere. Ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia et nostri gressus praepediuntur a colubro, et Dominus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter.

Item recapitulatio. --Dicitur postea serpenti: Maledictus eris inter omnia animantia, super pectus tuum (0282B)et ventrem gradieris. Nomine etenim pectoris significatur superbia mentis: nomine autem ventris, ut Septuaginta transtulere, significantur desideria carnis. His enim duabus rebus serpit diabolus eos quos vult decipere, id est, aut terrena cupiditate, et luxuria, aut superbia et insana ruina. Et terram manducabis, id est, ad te pertinebunt quos terrena cupiditate deceperis. Omnibus diebus vitae tuae, id est, omni tempore quo agis hanc potestatem, ante illam ultimam poenam judicii. Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum, et semen illius. Semen diaboli perversa suggestio est; semen mulieris, fructus est boni operis, quo perversae suggestioni resistitur. Ipsa caput illius conteret, si eum mens in ipso initio malae suggestionis excludit: ille insidiatur calcaneo ejus, quia mentem quam prima suggestione non decepit, decipere in finem tendit. Quidam autem hoc quod dictum est: Inimicitias ponam inter te et mulierem, de Virgine, de qua Dominus natus est, intellexerunt, (0282C)eo quod illo tempore ex ea Dominus nasciturus, ad inimicum devincendum, et ad mortem, cujus ille auctor erat, destruendam promittebatur. Nam illud quod subjunctum est, Ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo ejus: hoc de fructu ventris Mariae, qui est Christus, intelligitur, id est, Tu eum supplantabis, ut moriatur: ille autem victor resurget, et caput tuum conteret, quod est mors. Sicut et David dixerat ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. Aspidem dixit mortem, basiliscum peccatum, leonem Antichristum, draconem diabolum.

Hieronymus in eodem libro.--Multiplicans multiplicabo tristitias tuas, et gemitus tuos, et ad virum conversio tua. Pro tristitia et gemitu: in Hebraeo, dolores conceptus, habetur, et, ad virum conversatio tua. Pro conversione Aquila societatem, Symmachus appetitum, vel impetum transtulerunt.

(0282D)Alibi Isidorus. --De poena autem mulieris quid significet quod ei dicitur, In dolore paries filios, nisi quia voluptas carnalis cum aliquam malam consuetudinem vult vincere, patitur in exordio dolores, atque ita per meliorem consuetudinem parit bonum opus quasi filios. Quod vero adjecit: Et conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur, hoc significat quod illa voluntas carnalis, quae cum dolore reluctaverat, ut faceret consuetudinem bonam, jam ipsis erudita doloribus cautior fit ne corruat, et obtemperat rationi, et libenter servit quasi viro jubenti; vocaturque dehinc mater vivorum, id est, recte factorum, quibus contraria sunt peccata, quae nomine mortuorum significantur. Adae vero dixit: Quia audisti vocem uxoris tuae plus quam me, et reliqua. Et deinde: Maledicta terra in opere tuo: in laboribus comedes eam cunctis diebus vitae tuae: spinas et tribulos germinabit tibi, et comedes herbas terrae, et reliqua, usque, Terra es, et in terram ibis.

(0283A)Hieronymus.--Maledicta terra in operibus tuis. Opera hic non ruris colendi, ut plerique putant, sed peccata significant. In Hebraeo habetur, et Aquila non discordat dicens: Maledicta humus propter te. Et Theodotio: Maledicta Adama in transgressione tua.

DISCIPULUS.

Gregorius.--Maledicta terra in opere tuo, cum maledictionis jaculum divina vox grave struat ultione plectendum, ita ut regni quoque coelestis aditum claudat. Quid est quod nunc peccanti homini in terra maledictio divina voce, hoc quod homo facere prohibetur, infertur.

MAGISTER.

Sciendum est quod Scriptura sacra duobus modis maledictum memorat: aliud videlicet quod approbat, aliud quod damnat; alterum enim maledictum profertur judicio justitiae, alterum livore vindictae. Maledictum (0283B)quippe judicio justitiae, ipsi primo homini peccanti prolatum est, cum audivit: Maledicta terra in opere tuo. Maledictum justitiae judicio profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam maledicentibus tibi (Gen. XII, 3). Rursum, quia maledictum non judicio justitiae, sed livore vindictae promitur, voce Pauli praedicantis admonetur, qui ait: Benedicite, et nolite maledicere (Rom. XII, 4), et rursum: Neque maledici regnum Dei possidebunt (I Cor. VI, 10). Deus ergo maledicere dicitur, et tamen maledicere homo prohibetur: quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit nisi examine et virtute justitiae. Nam et sancti viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia: qui a maledicto debeant feriri, recognoscunt, et eo in maledicto non peccant, quo ab interno judicio non discordant. Hinc est quod Petrus in offerentem sibi pecunias Simonem, sententiam maledictionis intorsit, (0283C)dicens: Pecunia tua tecum sit in perditionem (Act. VIII, 20). Qui enim non ait Est, sed Sit, non indicativo, sed optativo modo: sed haec dixisse signavit. Hinc Elias duobus quinquagenariis ad se venientibus dixit: Si homo Dei sum, veniat ignis de coelo, et consumat vos (IV Reg. I, 10). Quorum utrumque sententia quanta veritatis ratione convaluit, terminus causae monstravit. Nam et Simon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit. Virtus enim subsequens testificatur quia mentem ( sic ) maledictionis sententia premitur. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur quia ab uno et intimo judice in reum sumpta sententia jaculatur.

Isidorus unde supra. --Jam vero per sententiam quae in virum infertur ratio nostra arguitur, quae et supra peccati concupiscentia seducta a paradiso (0283D)beatitudinis remota habet maledictionis terrenae operationes: habet et dolores temporalium curarum quasi spinas et tribulos. Sic tamen dimittitur a paradiso beatitudinis, ut operatur terram, id est, ut in corpore isto laboret, et collocet sibi meritum redeundi ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur: possitque aliquando manum porrigere ad arborem vitae, et vivere in aeternum. Manus autem porrectio bene significat crucem vel cruciatum poenitentiae, per quam vita recuperatur aeterna.

Gregorius.--Terra es, et in terram ibis. Primus namque homo ita conditus fuit, ut manente illo deciderent tempora, ne cum temporibus ipse transiret. Stabat ergo in momentis decurrentibus, quia nequaquam ad vitae terminum per dierum incrementa tendebat. Stabat tanto robustius, quanto superstanti ardentius inhaerebat. At ubi vetitum contigit, mox offenso Creatore coepit ire cum tempore. Unde ei dictum est: Terra es, et in terram ibis, statu (0284A)videlicet immortalitatis amisso. Cursus eum mortalitatis absorbuit, et dum a juventute ad senium, a senio traheretur ad mortem, transeundo didicit quid stando fuit: cujus nos quia de propagine nascimur, radicis amaritudinem quasi in virgulto retinemus. Jam quia ex illo originem ducimus, ejus cursum nascendo sortimur, ut eo ipso quotidiano momento quo vivimus, incessanter a vita transeamus, et vivendi nobis spatium unde crescere creditur, inde decrescat; quia dum infantia ad pueritiam, pueritia ad adolescentiam, adolescentia ad juventutem, juventus ad senectutem, senectus transit ad mortem, in cursu vitae praesentis ipsis augmentis ad detrimenta impellitur, et inde semper deficit unde se proficere in spatium vitae credit. Fixum etenim statum hic habere non possumus, ubi transituri venimus, atque hoc ipsum nostrum quotidie a vita transire, quem videlicet lapsum primus homo ante culpam habere non potuit: quia tempora eo stante transiebant, sed postquam deliqit, in quodam se status sui protinus (0284B)invenit defectu.

Hieronymus. --Et vocavit Adam nomen uxoris suae Eva, eo quod mater sit omnium viventium. Eva quippe vita interpretatur, sive calamitas. De qua poeta ita cecinit:
Eva columba fuit tunc candida, nigra deinde
Facta per anguinum malesuada fraude venenum,
Tinxit et innocuum maculis sordentibus Adam,
Dat nudis ficulna draco mox tegmina victor.

Fecit quoque Dominus Deus Adae et uxori ejus tunicas pelliceas, et induit eos, et ait: Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum. Nunc ergo videte ne forte mittat manum suam, et sumat etiam de ligno vitae, et comedat, et vivat in aeternum.

DISCIPULUS.

Augustinus. --Cum Deus unus sit dicente Scriptura: Audi, Israel, Deus tuus, Deus unus est (Deut. (0284C)VI, 4), quomodo hic dicit: Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est? Nobis enim pluralitatem insinuat.

MAGISTER.

Deus enim quamvis unus sit, tamen Trinitas est, Pater scilicet, et Filius, et Spiritus sanctus. Unus ex nobis dictum est non propter pluralitatem deorum, sed propter pluralitatem personarum, sciens bonum et malum; ac si diceret: Sicut nos scimus inter bonum obedientiae, et malum inobedientiae: ita nunc Adam intelligit quia non solum fuit factus qualis fieri debuit, sed nec quod factus fuerat conservavit. Accepit etiam tunicam pelliceam divino nutu, quo numero corporis mortalitas significari solet in historia. In allegoria autem carnalibus sensibus abstractae voluptatis, quae carnaliter viventem divina lege consequuntur et contegunt, quasi aliquando ad Deum converteret, possitque aliquando manum porrigere ad arborem vitae, id est, ad Christum, (0284D)et vivere in aeternum. Ejecitque Adam Dominus Deus de paradiso, ut operaretur terram de qua sumptus est: collocavit ante paradisum voluptatis Cherubin et flammeum gladium atque versatilem ad custodiendam viam ligni vitae.

Hieronymus. --Non ut alii putant quod ipsum Adam, quem ejecerat Deus, habitare fecerat contra paradisum voluptatis: sed quod illo ejecto ante fores paradisi Cherubin et flammeum gladium posuerit ad custodiendum paradisi vestibulum, ne quis possit intrare.

Isidorus. --Per flammeam frameam, id est per temporales tribulationes, peccata sua agnoscendo et gemendo: et per Cherubin, id est plenitudinem scientiae, quae est charitas, perveniat ad arborem vitae Christum, et vivat in aeternum. Item: Cherubin namque plenitudo scientiae interpretatur; framea vero versatilis posita ad custodiendam viam ligni vitae, temporales, ut supra diximus, poenae intelliguntur. (0285A)Nemo enim potest pervenire ad arborem vitae, nisi per has duas res, tolerantiam videlicet molestiarum, et plenitudinem scientiae, id est, per charitatem Dei et proximi. Plenitudo enim legis, charitas (Rom. XIII). Adam vero cognovit uxorem suam, quae concepit et peperit ei Cain; rursumque peperit fratrem ejus Abel (Gen. IV).

Isidorus. --Nativitas duorum filiorum Adam similitudinem habet duorum populorum qui erant diversis temporibus ad fidem venturi, pari opere, et dissimili charitate ante Deum. Fuit autem Abel pastor ovium, Cain vero agricola. De quibus poeta cecinit:
Fratrum sacra Deus nutu distante duorum
Aestimat, accipiens viva et terrena refutans,
Rusticus invidia pastorem sternit. Forma animae exprimitur caro nostra in munere Cain. Abel pastor ovium, ut jam diximus, et Cain agricola. Factum est autem post multos dies, ut offerret Cain munera Domino de fructibus terrae; Abel (0285B)quoque obtulit de primogenitis gregis sui, et de adipibus eorum, et respexit Dominus super Abel et super munera ejus; ad Cain vero, et ad munera ejus non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus (Ibid.).

DISCIPULUS.

Hieronymus. --Unde scire potuit Cain, quod fratris munera suscepisset Deus, et sua repudiasset?

MAGISTER.

Vera est igitur illa interpretatio, quam Theodotio posuit: Et inflammavit Dominus super Abel, et super sacrificium ejus; super Cain vero et super sacrificium ejus non inflammavit. Ignem autem ad sacrificium devorandum solitum venire de coelo, et in dedicatione templi sub Salomone legimus, et quando Elias in monte Carmelo construxit altare.

DISCIPULUS.

(0285C)Augustinus. --Cur Cain ex terrae fructibus munera reprobantur, et Abel de adipibus gregis sui munera suscipiuntur?

MAGISTER.

Cain typum gerebat Judaeorum, quia illi corporalia sacramenta secundum vetus testamentum exercebant. Horum enim sacrificia superveniente testamenti novi fide, ex innocentia Deum laudandis ( sic ), quod significabant Abel ex ovibus munera quae accipiuntur. Unde et in psalmo de oblatione priorum: Oblationes et holocausta noluisti (Psal. XXXIX).

DISCIPULUS.

Hieronymus. --Quid sibi vult quod dixit Dominus ad Cain: Quare concidit vultus tuus? nonne si recte offeras, non recte autem dividas peccasti, quiesce; ad te conversio ejus, et tu dominaberis illius (Gen. IV).

MAGISTER.

Necessitate compellimur in singulis diutius immorari. (0285D)Siquidem multo alius in Hebraeo quam in Septuaginta translatoribus sensus est. Ait enim Deus ad Cain: Quare irasceris, et quare concidit vultus tuus? nonne si bene egeris, dimittitur tibi omne delictum; et si non bene egeris, ante fores peccatum sedebit, et ad te societas ejus, et tu dominare ejus. Quod autem dicit, hoc est: Quare irasceris, et invidiae in fratrem livore cruciatus, vultum dimittis in terram. Nonne si bene feceris, dimittetur tibi omne delictum, sive ut Theodotion ait: Acceptabile erit, id est, munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui. Quod si male egeris, illico peccatum ante vestibulum tuum sedebit, et tali janitori comitaberis; verum quia liberi arbitrii es, moneo ut non tibi peccatum, sed tu peccato domineris. Quod autem in Septuaginta interpretibus fecit errorem, illud est, quia peccatum, id est, athath, in Hebraeo generis masculini est, in Graeco feminini; et qui interpretati sunt, masculino illud, ut erat in Hebraeo, genere transtulerunt.

(0286A)DISCIPULUS.

Gregorius. --Quomodo intelligitur: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti?

MAGISTER.

Recte enim offerimus, cum recta intentione quid agimus; sed recte non dividimus, si non hoc subtiliter discernamus. Oblata enim recte, dividere est quaelibet bona nostra studia, sollicite discernendo pensare. Quod nimirum qui agere dissimulat, etiam recte offerens peccat. Recte ergo offerimus, cum bono studio bonum opus agimus; sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus; et recte non dividimus, si ea quae Deo donante accipimus impertiri proximis negligimus.

DISCIPULUS.

Augustinus.--Dixitque Cain ad Abel: Egrediamur foras. Cumque essent in agro, consurrexit Cain adversus Abel fratrem suum, et interfecit eum (Gen. IV). (0286B)Quid significat quod Cain fratrem suum Abel in agro interfecit?

MAGISTER.

Jam superius diximus Cain significare Judaeos, qui Christum occiderunt, Abel vero Christum. Occiditur itaque Abel minor natu; occiditur Christus caput populi minoris natu: a populo Judaeorum majore natu: ille in agro, iste in Calvariae loco.

Interpretatio Nominum. --Cain possessio sive lamentatio interpretatur, Abel vero luctus sive vanitas, vel vapor, aut miserabilis.

Isidorus. --Deinde interrogat Deus Cain non tanquam ignarus, sed tanquam judex reum, quem puniat, et dicit ubi sit frater ejus. Respondit ille nescire se, nec ejus se esse custodem. Usque nunc quid nobis respondent Judaei, cum eos hoc sanctarum Scripturarum voce interrogamus de Christo? Illi nescire Christum respondent. Fallax enim Cain ignorantia (0286C)Judaeorum falsa est negatio; essent autem quodam modo Christi custodes, si Christianam fidem accipere et custodire voluissent. Dixitque ei: Quid fecisti? Ecce vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Nunc igitur maledictus eris super terram, quae aperuit os suum, et suscepit sanguinem fratris tui de manu tua (Ibid.).

DISCIPULUS.

Quomodo intelligitur sanguis Abel de terra ad Dominum clamasse?

MAGISTER.

Sanguis Abel significat sanguinem Christi, quem universa Ecclesia acceptum dicunt: Amen. Nam qualem clamorem faciat universa Ecclesia, dum potantur sanguine Christi, et dicunt Amen, tu ipse considera. Judaei ergo, qui intelliguntur in persona Cain, quia non credunt Christum, nec potantur sanguine Christi, maledicti sunt super terram, super (0286D)illam scilicet terram quae aperuit os suum post confessionem, et bibit sanguinem fratris sui, id est, Christi sui: quem quia Judaei non bibunt, maledicti sunt. Nunc igitur maledictus eris super terram, et reliqua, usque, Omnis qui occiderit Cain septuplum punietur (Ibid.).

DISCIPULUS.

Damasus ad Hieronymum. --Quid sibi vult quod scribitur in Genesi: Omnis qui occiderit Cain septuplum vindictas exsolvit (Ibid.).

MAGISTER

Hieronymus ad Damasum. --Antequam de quaestione dicamus, rectum videtur ut editiones singulorum cum ipso Hebraico digeramus, quo facilius sensus Scripturae possit intelligi: Vaiomer lo adonai lachen col horeg Cain, sibathaim iucam. Aquila: Et dicit ei Dominus: Propterea omnis qui occiderit Cain, septempliciter ulciscitur. Symmachus: Et dicit ei Dominus: (0287A)Non sic, sed omnis qui occiderit Cain, hebdomade, sive septies vindicabitur. Septuaginta et Theodotion: Et dixit ei Dominus: Non sic, sed omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvit. Postquam Cain occiderat fratrem, interrogatus a Domino: Ubi est Abel frater tuus? contumeliose respondit: Nescio; nunquid custos fratris mei sum (Ibid.)? Quamobrem maledictione damnatus, ut gemens et tremens viveret, noluit veniam deprecari; sed peccatis peccata congeminans tantum putavit nefas, cui a Domino non possit ignosci. Denique respondit Domino: Major causa mea quam ut dimittar (Ibid.), id est, plus peccavi, quam ut me rear absolvi. Ecce rejicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram; et erit omnis qui invenerit me, occidit me (Ibid.). Ejicior, inquit, a conspectu tuo, et conscientia sceleris tremebundus lucem ipsam ferre non sustinens, abscondar ut latitem, et erit omnis qui invenerit me, occidit me. Haec secundum Septuaginta Editionem. Hic nobis sensus (0287B)videtur. De eo autem quod Aquila posuit, Septempliciter, et Symmachus, Hebdomade, sive septies, vindicabitur, majorum nostrorum ista sententia est, quod putant in septima generatione a Lamech interfectum Cain. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Enoch, Enoch genuit Irad, Irad genuit Maviael, Maviael genuit Mathusael, Mathusael genuit Lamech, qui septimus ab Adam, non sponte, sicut in quodam Hebraeo volumine scribitur, interfecit Cain, ut ipse postea confitetur: Quia virum occidi in vulnere meo, et juvenem in livore meo, quoniam septies vindicabitur de Cain, de Lamech autem septuagies septies (Ibid.). Et quidam de Cain putant, quod in septima generatione a Lamech interfectus sit, et, juxta aliam expositionem, poenam sui sceleris dederit, quod tot generationibus gemens et tremens viveret super terram. Nihil arbitror obscurum remansisse, dum ex tremore corporis et furiatae mentis agitatum se esse intelligit, ac si diceret Dominus: Omnis qui occiderit te, a magno (0287C)te liberet cruciatu; non quod percusserit Cain, septem ultionibus subjiciendus sit, sed quod septem vindictas, quae in Cain tanto tempore cucurrerunt, solvat interfector occidens eum, qui vitae fuerat derelictus ad poenam. Quasi loqueretur Dominus ad Cain: Non ut vis morieris, verum longaevo tempore custodieris ad vitam: et tam infeliciter in hac luce versaberis, ut quicunque te occiderit, beneficium praestet occiso, dum de tam multis te liberet cruciatibus. Nunc vero illud quod non interrogaveras, dum aliud agimus, irrepsit, quae sunt septuaginta septem vindictae quae in Lamech exsolvendae sint. Aiunt ab Adam usque ad Christum generationes septuaginta septem. Relege Lucam evangelistam, et invenies ita esse quae dicimus. Sicuti ergo generatione septima Cain peccatum est dissolutum, non vindicabit quippe bis Dominus in idipsum, et qui semel mala sua recepit in vita sua, non eosdem cruciatus patietur in morte, quos est passus in vita sua; ita et Lamech peccatum, (0287D)id est, totius mundi atque sanguinis, qui effusus est, Christi solvitur adventu, qui tollit peccata mundi (Joan. I), qui lavit amictum suum in sanguine uvae (Gen. XLIX), et torcular calcavit solus (Isai. LXIII); qui de Edom ad coelum rubicundus ascendens (Ibid.), clamantibus angelis miraculum praebuit: Elevate portas principes vestras, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus virtutum, ipse est rex gloriae (Psal. XXIII). Referebat mihi quidam Hebraeus in apocryphis eorum libris septuaginta septem animas ex Lamech progenie reperiri, quae diluvio deletae sint, et in hoc numero de Lamech factam esse vindictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum aquae perseveraverit. Alibi de septem vindictis Cain varie suspicantur, et primum ejus asserunt fuisse peccatum, quia non recte diviserit; secundum, quia inviderit fratri; tertium, quia dolose egerit, dicens: Transeamus in campum, quartum peccatum, quia interfecit fratrem; quintum, quia procaciter negaverit, (0288A)dicens: Nescio; nunquid custos fratris mei sum (Ibid.)? sextum, quia seipsum damnaverit, dicens: Major est iniquitas mea quam ut dimittar (Ibid.); septimum, quia nec damnatus egerit poenitentiam, secundum Ninivitas et Ezechiam regem, qui imminentem mortem lacrymis distulerunt, ut qui damnati fuerant, non perirent, sed agentes poenitentiam impetrarent misericordiam Dei. Nam et dicunt illum a clementissimo Deo ideo usque ad septimam generationem fuisse delatum, ut saltem malis ipsis et longaevitatis moerore compulsus poenitentiam ageret, ut mereretur absolvi. Nonnulli septenarium numerum plenum et perfectum interpretantur, de multis Scripturarum locis testimonia contrahentes, et hunc esse sensum quem supra perstrinximus, quia qui interfecerit Cain, ab ingenti eum, et omnia supplicia transeunte, liberaret poena. Sunt autem qui et de Evangelio interrogationem Petri replicent: Domine, quoties peccaverit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies (0288B)(Matth. XVIII)? Dicit ei Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies (Ibid.), et putant mortem atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, quando Enoch raptus est, et non inveniebatur, quia transtulit eum Deus. De septuaginta autem et septem illam expositionem sequuntur: in adventu Christi, mortis atque peccati aculeum esse confractum. Ponam et aliam opinionem, ne quid videar praetergressus. Quidam septimum annum remissionis, et quinquagesimum jubilaei, et quadringentesimum nonagesimum, quod volunt intelligi septuagies septies, multis modis interpretantur, asserentes ob hanc causam quinquagesimi et quingentesimi numeri sacrati in Evangelio positum debitorem, et quinquagesimum psalmum poenitentiae, qui septem conficitur septimanis, et in principio octoadis erumpit. Verum ne longius sermo procedat, hucusque super hoc locutum esse sufficiat, quia et ex his quae reperimus ingentem tibi disputationis silvam poteris ipsi conficere, sciens Origenem duodecimum et tertiodecimum (0288C)in Genesi librum de hac tantum quaestione dictasse. Egressus Cain a facie Domini, habitavit in terra Naid (Gen. IV). Non est igitur terra Naid, ut vulgus nostrorum putat, sed expletur sententia Dei, quod huc atque illuc vagus et profugus oberravit. In Hebraeo Nod dicitur, et interpretatur σαλευόμενος, id est, fluctuans et instabilis, ac incertae sedis.

Recapitulatio.--Dixit etiam Deus ad Cain: Maledictus eris super terram (Gen. IV). Manifeste Judaeos hoc in loco significare nihil dubium, quod nolentes esse sub gratia, sed sub lege, ut essent ab Ecclesia maledicti, testificante Apostolo: Quicunque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt (Galat. III). Sequitur: Cum operatus fueris terram, non dabit tibi fructus suos (Gen. IV). In ipsam enim terram, quam Christus portavit, id est, in ejus carnem, ipsi operati sunt salutem nostram crucifigendo Christum, qui mortuus est propter delicta nostra. Nec tamen dedit eis eadem terra virtutem suam, quia non justificati sunt (0288D)virtute resurrectionis ejus, qui resurrexit propter justificationem nostram (Rom. IV), qui etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, sed vivit in virtute Dei (II Cor. XIII). Haec est ergo virtus terrae illius, quam non ostendit impiis et incredulis. Unde nec resurgens eis a quibus erat crucifixus apparuit, tanquam Cain operanti terram, ut granum illud seminaretur. Vagus et profugus (Gen. IV), sive ut in Septuaginta scriptum est, Gemens et tremens eris in terra. Nunc ecce quis non videat, quis non agnoscat in tota terra, quacunque dispersus est ille populus, quomodo sit vagus in gentibus, et profugus a Jerusalem, quomodo gemat amisso regno, et tremat timore sub innumerabilibus populis Christianis. Ideoque respondit, dicens: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear. Ecce ejicis me hodie a facie terrae, a tuaque abscondar facie; et ero vagus et profugus in terra. Et erit omnis qui invenerit me, occidit me (Ibid.). Vere inde vagus et profugus gemit et tremit etiam ne regno perdito terreno (0289A)visibili morte occidatur. Hanc dicit majorem causam quam illam, quod et terra nostra non dat virtutem suam, ne spiritaliter moriatur. Carnaliter enim sapit, et abscondit se a facie Dei, id est, iratum Deum habere grave non putat; sed hoc timet, ne inveniatur et occidatur. Carnaliter autem sapit tanquam operans terram, cujus virtutem non accepit. Sapere autem secundum carnem mors est (Rom. VIII), quam ille non intelligens amisso regno gemit, et corporalem mortem timet. Sed quid ei respondit Deus? Nequaquam ita fiet; sed omnis qui occiderit Cain, septuplum punietur (Gen. IV). Sive, ut Septuaginta transtulerunt: Septem vindictas exsolvet, id est, auferet ab eis septem vindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, hoc toto tempore quod septenario dierum numero volvitur magis, quia non interiit gens Judaea, satis appareat fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerunt, juxta quod ait Scriptura: Non occides eos, ne quando obliviscantur (0289B)legis tuae. Disperge illos in virtute tua, et depone eos (Psal. LVIII).

Recapitulatio.--Posuit Dominus Cain signum, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum (Gen. IV). Hoc revera mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subjugatae sunt, in ritu Romanorum sacrorum transierint, eaque sacrilega observanda et celebranda susceperint; gens autem Judaea sive sub paganis regibus, sive sub Christianis, non amisit signum legis et circumcisionis suae, quo a caeteris gentibus populisque distinguitur; sed omnis imperator vel rex, qui eos in regno suo invenit, cum ipso suo signo eos invenit, et non occidit. Exiit ergo Cain a facie Domini, et habitavit in terra Naid (Ibid.). Sic et Judaei et omnes qui diversis erroribus contumaces sunt, resistendo veritati, venundati exeunt a facie Dei, id est, a misericordia dilectionis ejus, vel a participatione lucis ejus; et habitant profugi in terra commotionis, id est, in carnali conturbatione contra jucunditatem Dei, hoc est, contra Eden, quod (0289C)interpretatur epulatio, ubi est plantatus paradisus. Sequitur:

Cognovit autem Cain uxorem suam, quae concepit et peperit Enoch, et aedificavit civitatem Cain ex nomine filii sui Enoch (Ibid.).

DISCIPULUS.

Quid ergo sibi per figuram vult, quod impiorum progenies civitatem in ipsa mundi origine construxit?

MAGISTER.

Praenoscat charitas tua quia cernis impios in hac vita esse fundatos, sanctos vero hospites et peregrinos esse. Unde et Abel tanquam peregrinus in terris, id est, populus Christianus non condidit civitatem. Superna est enim sanctorum civitas, quamvis hic pareat civis, in quibus peregrinatur, donec regni ejus tempus adveniat.

Sequitur repetitio. --Iste filius in cujus nomine (0289D)condita est Enoch, id est, terrestris Jerusalem, quod interpretatur possessio, significat istam civitatem et initium et finem habere terrenum, ubi nihil plus quam cernitur speratur. Sequitur:

Porro Enoch genuit Irad. Irad genuit Maviael. Maviael genuit Mathusaelem. Mathusael genuit Lamech (Gen. IV).

Interpretatio Nominum. --Enoch, dedicatio; Irad, descendens, sive roborans: Maviael, quis est Dominus Deus, vel ex vita Deus. Mathusael, mortis emissio, vel mortuus est, et interrogavit. Lamech, humiliatum, aut percutientem, sive percussum. Iste namque Lamech accepit uxores duas. Nomen uni Ada, et nomen secundae Stella. Ada testimonium dicitur, Stella umbra ejus. Ada quippe genuit Jabel, qui fuit pater habitantium in tentoriis atque pastorum. Jabel, dimittens, aut mutatus, sive defluit, et nomen fratris ejus Jubal. Ipse fuit pater canentium cithara et organa. Interpretatur quoque delatus, sive dimittens. Sequitur:

(0290A)Dixitque Lamech uxoribus suis Adae et Stellae: Audite verba mea, et auscultate sermonem meum. Quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livore meo. Quoniam septies vindicabitur de Cain, de Lamech autem septuagies septies (Ibid). Jam alibi secundum historiam dictum est, eo quod ab Adam usque ad Christum septuaginta septem generationes inveniantur, in quibus Lamech peccatum, id est, totius mundi, sanguinis Christi effusione solutum est. Siquidem et in populo Judaeorum propter interfectionem Christi septuaginta septem vindictae sunt statutae, juxta illud Evangelium, in quo dictum est Petro apostolo non solum septies, sed septuagies septies, si poenituerit, fratri remittendum (Matth. XVIII), id est, Judaeum revertentem, post septuaginta septem vindictas statutas, recipiendum ad indulgentiam Christi. Sequitur:

Rursum cognovit Adam uxorem suam, quae concepit et peperit filium, vocavitque nomen ejus Seth, dicens: Posuit mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit (0290B)Cain (Gen. IV).

Hieronymus. --Seth proprie θέσις, id est, positio, dicitur, quia igitur posuerit eum Deus pro Abel, propterea Seth, id est, positio, appellatur. Denique Aquila: Et vocavit, inquit, Seth dicens: Quia posuit mihi Deus semen alterum.

Sequitur Hieronymus.--Sed et Seth natus est filius, quem vocavit Enos. Hic coepit invocare nomen Domini Dei (Gen. IV). Quomodo Adam homo interpretatur, ita Enos, juxta Hebraeae linguae varietatem, homo vel vir dicitur, et pulchre, quia hoc vocabulum habuit, quod de eo scriptum est: Tunc initium fuit invocandi nomen Domini. Licet plerique aliud arbitrentur, quod tunc primum in nomine Domini et in similitudinem ejus fabricata sunt idola.

Item Recapitulatio. --Seth quippe interpretatur possessio, sive resurrectio, qui est Christus. Enos filius ejus interpretatur homo, qui coepit invocare nomen Domini, quid hoc intelligitur? Quia igitur in (0290C)confessione vivit omnis homo, qui est filius resurrectionis, quandiu peregrinatur in terris, non otiose praetereundum de duobus illis hominibus, Abel et Seth, quod Abel interpretatur luctus, et Seth frater ejus resurrectio, quia in his mors Christi et vita ejus ex mortuis figuratur. Ergo, ut brevius dicam, Abel luctus, Seth resurrectio, Enos homo, quia post luctum resurrectio, de resurrectione homo invocans Deum. Item Enos genuit Cainan. Cainan autem genuit Malaleel. Malaleel genuit Jared. Jared genuit Henoch (Gen. V). Hic autem Henoch septimus ab Adam, qui placuit Deo, et translatus est, septimam requiem significat, ad quam transfertur omnis qui tanquam sexta die, id est, sexta aetate saeculi, per Christi adventum formatur; transactis enim sex millibus annis, et reliquis quae sequuntur, facto etiam judicio et renovatis coelo et terra, transferuntur sancti ad vitam perpetuae immortalitatis. Hoc quoque notandum, quod in progenie Seth nulla ibi progenita femina (0290D)nominatim exprimitur, nisi tantum in progenie Cain femina commemoratur, quod significat terrenam civitatem, usque sui in finem carnalis habituram generationis, quae maritorum ac feminarum conjunctione proveniunt.

DISCIPULUS.

Quid ergo significationis habeat, quod per Seth, ab Adam usque ad Noe, denarius numerus invenitur, sive duodenarius, in Cain vero undenarius numerus reperitur, obsecro ut dicas.

MAGISTER.

Ille namque denarius numerus per Seth ab Adam usque ad Noe, insinuatur complementum mandatorum in Ecclesia operum legalium, cui numero si adjiciantur tres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patriarcharum et apostolorum numero insignis habetur, propter septenarii (0291A)partes, altera per alteram multiplicata. Nam ter quaterni, vel quater terni, ipsum faciunt. Quod vero progenies ex Adam per Cain undenario numero finitur, transgressio mandatorum sive peccatum ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii, et una filia, ut undenarius numerus compleatur, per quod demonstretur peccatum. Nam et ipse numerus a femina clauditur, a quo sexu initium peccati commissum est, per quod omnes morimur, scilicet, ut voluptas carnis, quae et spiritu restiterat, sequeretur. Unde et ipsa filia Lamech Noema, id est, voluptas, interpretatur. Hic est liber generationis Adae, in die qua creavit Deus hominem, ad similitudinem Dei fecit illum, masculum et feminam creavit eos, et benedixit illis; et vocavit nomen eorum Adam, in die qua creati sunt (Ibid.). Notandum et hic et ubi in Evangelio Matthaei scribitur: Liber generationis Jesu (Matth. I), quia hoc corruptibile principium ad incorruptibile principium (0291B)respicit, ubi dicitur: Liber generationis Jesu Christi, quia librum libro, et principium principio opponit, quia scriptum est: In primo mari conteres caput ejus, et in novissimo mari posteriora ejus.

Hieronymus in Hebraicis Quaestionibus.--Et vocavit nomen eorum Adam, id est, homo. Hominis autem nomen tam viro quam feminae convenit. Vixit autem Adam ducentos et viginti annos, et genuit ad similitudinem et imaginem suam, vocavitque nomen ejus Seth. Sciendum quod usque ad diluvium, ubi in nostris Codicibus ducentos, et quod excurrit annorum, genuisse quis dicitur, in Hebraeo habeat centum annos, et reliquos qui sequuntur. Fuerunt autem dies Adam postquam genuit Seth, septingenti anni (Gen. V), quia in ducentis erraverant. Consequenter hic posuit septingentos, cum in Hebraeo hic habeat octingentos, et supra centum. Et vixit Mathusala annis centum septuaginta septem, et genuit Lamech. Et vixit Mathusala postquam genuit Lamech, annis DCCCII. Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies Mathusalae, quos (0291C)vixit, anni DCCCCLXIX, et mortuus est (Ibid.).

DISCIPULUS.

Famosa quaestio, et disputatione omnium Ecclesiarum ventilata, quod juxta diligentem supputationem quatuordecim annos post diluvium Mathusala vixisse refertur. Etenim cum esset Mathusala annorum centum sexaginta septem, genuit Lamech. Rursum Lamech cum esset annorum centum octuaginta octo, genuit Noe. Et fiunt, usque ad diem nativitatis Noe anni vitae Mathusalae, CCCLV. Sexcentesimo autem anno vitae Noe diluvium factum est. Ac per hoc, habita supputatione per partes, noningentesimo quinquagesimo quinto anno Mathusalae diluvium fuisse convincitur. Cum autem supra noningentos sexaginta novem annos vixisse sit dictus, nulli dubium est eum quatuordecim annos vixisse post diluvium; et quomodo verum est quod octo tantum animae in arca salvae factae sunt.

(0291D)MAGISTER.

Restat ergo ut quomodo in plerisque, ita et in hoc sit error in numero. Siquidem in Hebraeis et Samaritanorum libris ita scriptum reperi: Et vixit Mathusala centum et octuaginta septem annis, et genuit Lamech. Et vixit Mathusala, postquam genuit Lamech, DCCLXXXII annos, et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies Mathusalae anni DCCCCLXIX. Et mortuus est; et vixit Lamech CLXXXII annos, et genuit Noe. A die ergo nativitatis Mathusalae usque ad diem ortus Noe, sunt anni CCCLXIX. His adde annos Noe, quia in sexcentesimo ejus vitae anno diluvium factum est; atque ita fit ut noningentesimo sexagesimo nono anno vitae suae Mathusala mortuus sit eo anno quo coepit esse diluvium. Iste namque Mathusala filius est Enoch, qui septimus ab Adam in genealogia Seth, qui ambulavit cum Deo, et non apparuit, quia tulit eum Deus. De isto quoque Enoch poeta ita cecinit:
(0292A)Primus ad usque chao meritis vivacibus Enoch,
Multa per innumeros jam saecula contigit annos,
Natura perdente modum, quem jure creandi
Terra tulit genitum, sed mors miratur ademptum.

Mathusala genuit Lamech, de quo jam supra meminimus. Iste autem Lamech saeculi hujus figuram tenuit, cujus peccatum Christus per sanguinis sui effusionem post septuaginta septem mundi generationes absolvit, juxta quod Lucas scribit evangelista. Iste namque Lamech genuit filium, et vocavit nomen ejus Noe, dicens: Iste requiescere nos faciet ab operibus nostris (Ibid.). Noe requies interpretatur. Ab eo igitur quod sub illo omnia retro opera quieverint per diluvium, requies appellatus est. Noe vero cum quingentorum esset annorum, genuit Sem, Cham et Japhet. Cumque coepissent homines multiplicari super terram, et filias procreassent, videntes filii Dei filias eorum, quod essent pulchrae, acceperunt sibi uxores ex omnibus quas elegerant.

Hieronymus.--Videntes filii Dei filias hominum, (0292B)quia bonae sunt (Gen. VI). Verbum Hebraicum Elohim communis est numeri, et Deus quippe et dii similiter appellantur. Propter quod Aquila plurali numero filios deorum ausus est dicere, deos intelligens sanctos, sive angelos. Deus enim stetit in synagoga deorum, in medio autem Deus dijudicat (Psal. LXXXI). Unde et Symmachus istiusmodi sensum sequens, ait: Videntes filii potentium filias hominum, et reliqua. Plerique affirmant ut hi qui ex Seth progenie nati sunt filii Dei vocati sunt, eo quod ipse coeperit invocare nomen Domini. Nam sicut propheta Joannem Baptistam angelum vocavit, vaticinando: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam (Malach. III), etc., sic et isto in loco filios Dei, sive angelos intelligimus homines justos, stirpe justa progenitos lapsos in peccatum. Sicut et alius propheta sacerdotes angelos appellat.

DISCIPULUS.

Hieronymus.--Dixit Dominus Deus: Non permanebit (0292C)spiritus meus in hominibus istis in aeternum, quia carnes sunt (Gen. VI). Et in Hebraeo scriptum est: Non judicabit spiritus meus homines istos in sempiternum, quod caro sunt. Quomodo hoc intelligendum est?

MAGISTER.

Hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos servabo ad aeternos cruciatus, sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur. Unde et iratus dicit Deus ad quosdam: Non visitabo filias eorum cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum, cum adulteraverint (Ose. IV). Et in alio loco: Visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum; verumtamen misericordiam meam non auferam ab eis. Sequitur: Eruntque dies illorum centum viginti anni (Gen. VI).

(0292D)DISCIPULUS.

Si enim humana vita in centum viginti annis ab hac die contracta est, quid est quod plerique patres post diluvium ducentis et trecentis annis amplius vixisse memorantur?

MAGISTER.

Non igitur, ut multi errant, humana vita in CXX annis contracta est, sed generationi illi ad poenitentiam data est. Porro ne videretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjecit: Erunt dies eorum CXX anni, hoc ad agendam poenitentiam (Ibid.). Si quidem inveniamus vixisse Abraham post diluvium CLXXV annos, et caeteros amplius. Quia vero poenitentiam agere contempserunt, noluit Deus exspectare tempus decretum; sed viginti annorum spatiis amputatis induxit diluvium, anno centesimo agendae poenitentiae destinato. Perpendis enim quod vixit Noe post diluvium CCC annos; ex quo perspicuum est CXX annos generationi illi ad (0293A)poenitentiam datos, et non vitae mortalium constitutos. Sequitur:

Gigantes autem erant super terram in diebus illis. Et post haec ut ingrediebantur filii Dei ad filias hominum, et generabant eis. Illi erant gigantes a saeculo homines nominati (Ibid.). In Hebraeo ita habet: Cadentes erant in terram in diebus illis, id est, Niphilim. Et post haec, ut ingrediebantur filii deorum ad filias hominum, et generabant eis, hi erant fortes a principio viri nominati. Pro cadentibus sive gigantibus violentos eos interpretatus est Symmachus. Angelis autem, et sanctorum liberis convenit nomen cadentium, sicut superius diximus. Sequitur:

Vidensque Dominus quod multa malitia hominum in terra, et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum omni tempore; poenituit eum quod hominem fecisset in terra, etc., usque Poenitet enim me fecisse eos (Ibid.).

DISCIPULUS.

Gregorius. --Quid est quod omnipotens Deus, qui (0293B)nulla mutabilitate humanae conditionis astringitur, nec ei quid esse est, esse desit, ex tempore poenituisse de sua conditione describitur?

MAGISTER.

Plerumque enim in sacro eloquio sicut sapientes Dei sermonem trahunt a sapientibus saeculi, sic nunc pro utilitate hominis vocem in se humanae passionis conditor hominum sumit Deus, ut videlicet dicatur: Poenituit eum quod hominem fecisset in terra, dum profecto constet quia is qui cuncta priusquam veniant conspicit, nequaquam aliquid poenitendo fecerit, resipiscit. Ut ergo mirum non est si spiritales plerumque utantur versibus [vocibus] carnalium, sic neque si ipse ineffabilis et Creator omnium spiritus, ut ad intellectum suum carnem pertrahat, in se ipso carnis sermonem formet.

Sequitur in libro Quaestionum Hebraicarum.

Hae generationes Noe: Noe vir justus atque perfectus (0293C)in generatione sua cum Deo ambulabat (Gen. VI). Hieron. signanter quippe ait: In generatione sua, ut ostenderet non juxta justitiam consummatam, sed juxta generationem suam eum justum fuisse justitia. Cum Deo ambulabat, hoc est, illius vestigia sequebatur. Sequitur:

Dixitque autem Dominus ad Noe: Finis universae carnis venit coram me. Repleta est terra iniquitate a facie eorum, et ego disperdam eos cum terra. Fac tibi arcam de lignis laevigatis (Ibid.).

Et Hieronymus: Fac tibi arcam de lignis quadratis. Pro quadratis lignis bituminatis legimus in Hebraeo: Colligens facies arcam, et in cubito consummabis eam desuper. Pro eo quod est: Colligens facies arcam: in Hebraeo habetur, meridianum facies arcae, quod manifestius interpretatus est Symmachus dicens: διαφανὲς, hoc est, dilucidum facies arcae, volens fenestram intelligi. Sequitur:

Mansiunculas in arca facies, etc., usque Et quievit aqua et revelati sunt fontes abyssi et cataractae coeli (0293D)(Gen. VI-VIII). Pro revelatis fontibus, clausos et obduratos omnes interpretes transtulerunt; et pro eo quod sequitur: Cessavit aqua super terram, et reliqua, scriptum est: Reversaeque sunt aquae de terra euntes et redeuntes. Nota, secundum Ecclesiasten, quod omnes aquae atque torrentes per occultas venas ad matricem abyssum revertantur.

Post quadraginta dies aperuit Noe ostium arcae, quod fecit, et emisit corvum; et egressus, non rediit ad eum, donec siccarentur aquae de terra (Gen. VIII).

Pro ostio fenestra scripta est in Hebraeo, et de corvo aliter dicitur: Emisit corvum, et egressus est exiens non revertens, donec siccarentur aquae de terra. Haec juxta Hieronymum.

Recapitulatio unde supra. --Noe autem per omnia omnesque actus ejus Christus significat. Noe enim requies interpretatur, et Dominus dicit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis (0294A)requiem animabus vestris (Matth. XI). Solus justus invenitur in illa gente Noe, cui septem homines donantur propter justitiam suam. Solus justus est Christus atque perfectus, cui septem Ecclesiae propter septemplicem spiritum illuminantem in unam Ecclesiam condonantur. Quod vero Noe per aquam et lignum liberatur, significat crucem et baptismum. Sicut enim ille cum suis per aquam et lignum salvatur, sic familia Christi per baptismum et crucis passionem sanatur. Arcam instruxit Noe de lignis non putrescentibus: Ecclesia construitur a Christo ex hominibus in sempiternum victuris. Arca enim ista Ecclesiam demonstrabat, quae natat in fluctibus mundi hujus. Quod autem eadem arca de lignis quadratis fieri jubetur, undique stabilem vitam sanctorum sanctificat, ad omne opus bonum paratum; quocunque enim verteris, quadratum firmiter stabit. Quod bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus, ut in compage unitatis significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus (0294B)sive ab his qui intus sunt, sive ab his qui foris sunt, cedat fraterna junctura, et solvatur vinculum pacis. Est enim bitumen ferventissimum gluten, significans dilectionis ardorem, vi magnae fortitudinis ad tenendam societatem spiritalem omnia tolerantem. Quod arca trecentis cubitis longa est, ut sexies quinquaginta compleantur, sicut sex aetatibus omne hujus saeculi tempus extenditur. In omnibus quibus Christus nunquam destitit praedicari. In quinta per prophetiam praedictus, in sexta per Evangelium diffamatus. Potest quidem et in his trecentis cubitis signum ligni passionis ostendi. Ipsius enim litterae numerus crucis demonstrat signum quo socii passionis Christi effecti per baptismum longitudinem vitae aeternae adipiscuntur. Quod vero cubitis quinquaginta latitudo ejus expanditur, sicut Apostolus dicit: Cor nostrum dilatatum est; unde, nisi charitate spiritali? Propter quod ipse iterum dicit: Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus (0294C)est nobis. Quinquagesimo enim die post resurrectionem suam Christus Spiritum sanctum misit, quo corda credentium dilatavit. Quod autem altitudo ejus XXX cubitis surgit, quem numerum decies habet in trecentis cubitis longitudo, quia Christus est altitudo nostra, qui, triginta annorum aetatem gerens, doctrinam evangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere, sed adimplere (Matth. V). Lex autem in decem praeceptis agnoscitur, unde decies tricenis arcae longitudo perficitur. Unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur, quod sexies longa ad latitudinem suam, et decies ad altitudinem suam humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit. Corporis enim longitudo, quae a vertice usque ad vestigium sexies tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et decies tantum quantum latitudo. Cujus latitudinis mensura est in latere a dorso ad ventrem, velut si jacentem hominem metiaris supinum, seu pronum, sexies tantum longitudinis est a capite (0294D)usque ad pedes, quam latus a dextera in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quam altus a terra. Unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum, et quinquaginta in latitudine et triginta in altitudine (Gen. VI). Item quod eadem arca collecta in unum cubitum desuper consummatur (Ibid.), sic et Ecclesia corpus Christi in unitatem collecta sublimatur et perficitur. Unde dicitur in Evangelio: Qui mecum non colligit, spargit. Quod autem aditus ei fit a latere, id est, quod nemo intrat in Ecclesiam, nisi per sacramentum remissionis peccatorum, quod de Christi latere aperto manavit. Quod vero inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur, sicut ex omnibus gentibus vel bipertitam multitudinem congregat Ecclesiam. Propter circumcisionem et praeputium, vel tripartitam propter filios Noe, quorum progenie repletus est orbis. Et ideo arcae inferiora ista dicta sunt quia in hac vita terrena est diversitas gentium. (0295A)In summo autem omnes consummamur in unum, et non est ista varietas, quia omnia omnibus Christus est tanquam nos uno cubito de super coelesti unitate consummans. Quod autem cuncta animalium genera includuntur in arca, significat quia ex omnibus gentibus et nationibus congregatio fit in Ecclesia. Quod etiam Petro demonstratus discus ille significat, quod munda et immunda sint ibi animalia, sicut in Ecclesia sacramentis boni et mali versantur. Quod septena sunt munda, et bina immunda, non quia pauciores sunt mali quam boni, sed quia boni servant unitatem spiritus in vinculo pacis. Sanctum autem spiritum divina Scriptura in septiformi operatione commendat: sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timoris Domini (Isai. XII). Unde et ille numerus quinquaginta dierum ad adventum sancti Spiritus pertinens in septies septenis. Qui fiunt quadraginta novem uno addito consummatur, propter quod dictum est: Studentes servare unitatem (0295B)spiritus in vinculo pacis. Mali autem in binario numero ad schismata faciles, et quodam modo divisibiles ostenduntur. Quod Noe ipse cum suis octavus numeratur, significat quia in Christo spes resurrectionis nostrae apparuit, quia octava die, id est, post Sabbati septimum primo a mortuis resurrexit. Qui dies a passione tertius, in numero autem dierum, qui per omne tempus volvitur, et octavus et primus est. Quod post septem dies ex quo ingressus est Noe in arcam, diluvium factum est, hoc est, quia in spem futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur. Quod vero praeter arcam omnis caro, quam terra sustentabat, diluvio consumpta est, significat quia praeter Ecclesiae societatem aqua baptismi quamvis eadem sit, non solum non valeat ad salutem, sed valeat potius ad perniciem. Quod autem quadraginta diebus et quadraginta noctibus pluit, quia omnis reatus peccatorum in decem praeceptis legis admittitur per universum orbem terrarum, qui (0295C)quatuor partibus continetur. Decem praecepta quater ducta quadraginta fiunt, sive ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate, sive quod ad noctes ex rerum adversitate contractus sit sacramento baptismi coelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est Dominus, ut arcam sibi faceret, et sexcentos habebat annos cum in ea fuisset ingressus. Unde intelligitur per centum annos arca fabricata, quid aliud hic videntur centum anni significare, nisi aetates singulas saeculi. Unde ista sexta aetas quae completis quingentis usque ad sexcentos, significatur in manifestatione evangelicam Ecclesiam construi. Et ideo qui sibi ad vitam consulit, sit velut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum, et intret in fabricam sanctam, quia et secundus mensis anni sexcentesimi, quo intravit Noe in arcam, eamdem senariam aetatem significat. Duo enim menses sexagenario numero concluduntur: a senario autem numero et sexaginta cognominantur et sexcenti, et sex millia, et sexaginta millia, et sexcenta (0295D)millia et sexcenties, et quidquid deinceps in majoribus summis per eumdem articulum numerus in infinita incrementa consurgit; et quod vicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad ejusdem quadraturae significationem pertinet, quae jam in quadratis lignis exposita est. Sed hic evidentius, quia nos ad omne bonum paratos, id est, quodam modo conquadratos trinitas perfecit: in memoria, qua Deum recolimus, in intelligentia, qua cognoscimus; in voluntate, qua diligimus. Tria enim ter et hoc ter fiunt XXVII, qui est numeri ternarii quadratus. Quod vero septimo mense arca resedit, hoc est, requievit, ad illam septimam requiem significatio recurrit; et quia perfecti requiescunt, ibi quoque quadraturae illius numerus iteratur. Nam vicesima septima die secundi mensis, commendatum est hoc sacramentum et rursum vicesima septima die mensis septimi eadem commendatio confirmata est, cum arca requievit. (0296A)Quod enim promittitur in spe, hoc exhibetur in re. Porro quia ipsa septima requies cum octava resurrectione conjungitur. Neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc vitam excipit sanctos, sed potius totum hominem, non adhuc spe, sed jam re ipsa omni ex parte spiritus et corporis perfecta et immortali salute renovatum aeternae vitae munus assumit. Quia ergo septima requies cum octava resurrectione conjungitur, et hoc in sacramento regenerationis nostrae, id est, in baptismo, altum profundumque mysterium est, quod quindecim cubitis supercrevit aqua, excedens altitudinem montium. Octo itaque et septem quindecim faciunt. Sed octo significant resurrectionem, septem quietem. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcendit omnem sapientiam superborum, ita ut nullatenus possit indagare scientiae suae altitudinem resurrectionis quietem; et quia septuaginta a septem, et octuaginta ab octo dinumerantur, conjuncto utroque numero centum quinquaginta (0296B)diebus exaltata est aqua, eamdem commendans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in consecrandum novum hominem, ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quadraginta emissus corvus non est reversus, aut aquis utique interceptus, aut aliquo supernatanti corpore illectus, significat homines immunditia cupiditatis teterrimos, et ob hoc ad ea quae foris sunt in hoc mundo retentos, aut rebaptizari ab his praeter arcam, id est, praeter Ecclesiam baptismus occidit, seduci et teneri ( sic ). Quod columba emissa non inventa requie reversa est, ostendit per novum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. Post quadraginta enim dies emissa est, qui numerus vitam quae in hoc mundo agitur significat. Denique post septem dies dimissa columba propter illam septenariam operationem spiritalem olivae fructuosum surculum retulit, quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si in eis pinguedo (0296C)non defuerit charitatis, posteriori tempore quasi vespere more columbae tanquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. Quod post alios septem dies dimissa, et non reversa, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quod in hoc tempore consociatur quandiu vivitur, quod de Christi latere manavit; sed jam in ipsa perfectione salutis aeternae cum tradetur regnum Deo et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis ministeriis corporabilibus egeamus.

DISCIPULUS.

Cur sexcentesimo et uno anno vitae Noe, id est, peractis sexcentis aperitur arcae tectum?

MAGISTER.

Finita quippe sexta aetate saeculi revelabitur absconditum sacramentum atque promissum.

DISCIPULUS.

(0296D)Cur vicesimo et septimo die secundi mensis dicitur siccasse terra, tanquam finita esset jam baptizandi necessitas?

MAGISTER.

In numero etenim dierum quinquagesimo et septimo, ipse est enim dies secundi mensis vicesimus septimus, qui numerus ex illa conjunctione spiritus et corporis septies octonos habet, uno addito propter unitatis vinculum.

DISCIPULUS.

Cur de arca conjuncti exeunt, qui disjuncti intraverant? Sic enim dictum erat: Quod intraverint in arcam Noe et filii ejus, et uxor ejus, et uxores filiorum ejus (Gen. VII); seorsum viri, et seorsum feminae commemoratae sunt.

MAGISTER.

Quia igitur in hoc tempore caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem (Galat. V), (0297A)ad typum illum disjuncti intraverant; postmodum autem exeunt Noe et uxor ejus, filii ejus, et uxores filiorum ejus. Hoc est, conjuncti masculi et feminae, quia in fine saeculi, et in resurrectione justorum omnimoda et perfecta pace spiritui corpus adhaerebit in illa mortalitatis indigentia vel concupiscentia resistente. Quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: Macta et manduca (Act. X); quod ejecto sanguine jubentur manducare, ne vita pristina quasi suffocato in conscientia teneatur; sed habeant tanquam effusionem per confessionem. Quod vero testamentum posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam ne perdat eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt diluvio, qui in prophetis et in omnibus divinis Scripturis, tanquam in Dei nubibus, agnoscunt Christi gloriam, non quaerunt suam.

Hieronymus in libro Locorum dixit: « Ararat in Armenia, siquidem in montibus. » Ararat, arca post (0297B)diluvium sedisse perhibetur, et dicuntur ibidem usque hodie ejus manere vestigia. Meminit horum montium et Jeremias in visione contra Babylonem. Josephus quoque in primo Antiquitatum Judaicarum libro, saecularium litterarum historias proferens: « Animadvertens, inquit, Noe terram diluvio liberatam, septem alios dies abire permisit, et universa animalia bestiasque patentibus claustris emittens ipse cum sua prole egressus est, immolans Deo hostias, gaudensque cum liberis. » Hunc locum Armenii exitum vel egressus vocant, siquidem ibi cultores illarum regionum arcam primum sedisse testantur, et lignorum quaedam superesse monumenta. Arcae hujus et diluvii omnes qui barbaras scripsere historias recordantur: quorum est unus Berosus Chaldaeus, qui super diluvio referens, haec locutus est: « Dicitur hujus navis in Armenia propter montem Carduenorum pars aliqua permanere, et quosdam bitumen ex ea avellentes circumferre, quo utuntur (0297C)vel maxime hi qui lustrantur et expiant. » Sed et Hieronymus Aegyptius, qui antiquitates Phoenicum pulchro sermone conscripsit, et Mnaseas et multi alii. Nicolaus quoque Damascenus in nonagesimo sexto libro refert: « Est in Armenia super Myniadem mons nomine Bearis, ad quem multos in diluvio confugisse autumant, ibique salvatos esse. Alios vero in arcae alveo supernatantes ad ejus verticem pervenisse, et usque ad multas aetates ligna arcae demonstrari solita; » quos quidem ego puto non esse alios, nisi eos quos Moyses legifer Hebraeorum in suis voluminibus edidit. De arca quoque ipse poeta cecinit ita:
Nuntia diluvii jam decrescentis ad arcam
Ore columba refert ramum viridantis olivae.
Corvus enim ingluvie per foeda cadavera captus,
Haeserat; illa datae revehit nova gaudia pacis.

Hieronymus.--Et erant filii Noe qui egressi sunt (0297D)de arca, Sem, Cham et Japhet (Gen. IX). Frequenter Septuaginta interpretes non valentes heth litteram, quae duplicem aspirationem habet, in Graecum sermonem vertere, chi Graecam litteram addiderunt, ut nos docerent in istiusmodi vocabulis aspirare debere. Unde et in praesenti loco Cham transtulerunt, pro eo quod est Ham, quo et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Ham dicitur.

Plantavit autem Noe vineam, bibensque vinum inebriatus est, et caetera, usque Faciesque eorum aversae erant, et patris virilia non viderunt (Ibid.).

Jam vero illud quod post diluvium de vinea, quam plantavit Noe, inebriatus est, et nudatus est in domo sua, cui non appareat Christi esse figura, qui inebriatus est dum passus est? Nudatus est, dum crucifixus est in domo sua, id est, in gente sua, et in domesticis sanguinis sui utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus, quam nuditatem, id est, passionem Christi videns Cham derisit, et (0298A)Judaei Christi mortem videntes subsannaverunt. Sem vero et Japhet tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi operuerunt nuditatem patris, nec viderunt quod verenda texerunt (Ibid.). Quodam enim modo passionem Christi velamento tegimus, id est, sacramento honoramus, ejusque mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum, quia passionem transactam Christi celebrat Ecclesia, non adhuc prospectat futuram: medius autem frater Cham (Ibid.), id est, impius populus Judaeorum; ideo medius, quia nec primatum Apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit. Vidit nuditatem patris (Ibid.), quia consensit in nece Domini Salvatoris. Post haec nuntiavit foras fratribus (Ibid.). Per eum quippe manifestatum est quod erat in propheta secretum, ideoque fit servus fratrum suorum. Quid est (0298B)enim aliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scrinaria Christianorum, bajulans legem et prophetas ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum, quod nuntiant illi per litteram.

Expergefactus itaque Noe, cum didicisset quod fecerat ei filius suus minor, ait: Maledictus Chanaan, servus servorum erit fratribus suis. Benedictus Dominus Deus Sem, sit Chanaan servus ejus. Dilatet Deus Japhet, et habitet in tabernaculis Sem (Ibid.). Quomodo hoc intelligendum est?

Hieronymus. --De Sem Hebraei, de Japhet populus gentium nascitur. Quia igitur lata est multitudo credentium, a latitudine quae Japhet dicitur, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in eruditione et scientia Scripturarum ejecto Israele versamur.

Explanatio spiritalis. --Post haec itaque benedicuntur duo illi, qui nuditatem patris honoraverunt. (0298C)Benedictus namque Dominus Deus Sem, sit Chanaan puer illius. Dilatet Japhet, et habitet in tabernaculis Sem. Hic Sem major natu, ex quo patres, et prophetae, et apostoli, nati sunt, atque generati. Japhet autem gentium est Pater, qui etiam latitudo interpretatur. Cum ingenti enim multitudine dilatatus est populus ex gentibus, qui cum prophetis et apostolis erat habitaturus. Siquidem et videmus juxta Noe propheticam Patris benedictionem in tabernaculo Sem, transisse habitationem Japheth, hoc est, in domum legis et prophetarum Ecclesiam potius justificari, minorem quidem temporum, sed gratia lege majorem. Cham porro, qui interpretatur callidus. medius filius tanquam ab utroque discretus, nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine gentium permanens, significat non solum Judaeorum, sed etiam haereticorum genus callidum, non spiritu sapientiae, sed impatientiae, quo solent haereticorum fervere primordia, et pacem perturbare sanctorum, (0298D)sed et omnes qui Christiano vocabulo gloriantur, et perdite vivunt, ipsius figuram gestare videntur. Passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et annuntiant bene profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos (Matth. VII). Ideo et Cham in filio suo maledictus est, tanquam in fructu suo, id est, in opere suo. Unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan, qui interpretatur motus eorum. Quod aliud quid est, quam opus eorum. Item quod Cham peccante posteritas ejus damnatur, significat quod reprobi hic quidem delinquunt, sed in posterum, id est, in futurum sententiam damnationis accipiunt. Sed et plebs Judaica, quae Dominum crucifixit, etiam in filios poenam damnationis suae transmisit. Dixerunt enim: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros (Matth. XXVII). Benedictis igitur duobus filiis Noe, atque uno in medio eorum maledicto, deinceps generationes eorum (0299A)texuntur, ex quibus septuaginta duae gentes ortae sunt, id est, quindecim de Japhet, triginta de Cham, viginti septem de Sem.

De aedificatione Turris, etc., usque ad divisionem linguarum. --Primus autem post diluvium inter homines Nemrod, filius Chus nova imperii cupiditate tyrannidem arripuit. Regnavitque in Babylonia, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae Babel appellata est, quod interpretatur confusio, cujus aedificandae turris idem Nemrod exstitit auctor; quique pro eo quod ultra naturam suam coeli alta penetrare contendit, non incongrue diabolo comparatur, qui cogitatione cordis sui intumescens, super sidera exaltare se voluit, id est, super omnem potestatem angelorum Deo se coaequare disponens, dum dicit: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo (Isai. XIV). Quod autem dicitur venator, quid significatur hoc nomine, nisi animarum terrigenarum deceptor, et capiens homines ad mortem. Turris (0299B)ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qui, postquam moti sunt ab Oriente, id est, a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmatum superbiam nefario ausu confringunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare; sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multis divisi sunt, ita et haeretici ab unitate fidei confessione segregati inter se diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae invicem secernuntur, et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio. Rursum intercedente dogmatum discordia dividit, oborta repente confusio, quos quidem ipsa Trinitas damnat, in quam offendunt, ipsa eos dispergit dum dicit: Venite et confundamus ibi linguam eorum (Gen. XI), in varietate utique erroris sive schismatum. Eo autem tempore quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit lingua remansit; nunc quoque in sola Ecclesia, (0299C)quae est domus Christi, unitatem esse confessionis et fidei pacem divisis omnibus reprobis restat.

Nunc de gentium divisionibus secundum Hieronymum videamus. --Filii Japhet, Gomer et Magog, et Madai et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe nati sunt septem filii, qui possederunt terram in Asia ab Amano et Tauro, Coelesyriae et Ciliciae montibus, usque ad fluvium Tanaim, in Europa vero usque ad Gadira, nomina locis et gentibus relinquentes, e quibus postea immutata sunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. Sunt autem Homer, Galatae; Magog, Scythae; Madai, Medi; Savan, Iones, qui et Graeci; unde et mare lonium; Thubal, Iberi, qui et Hispani, a quibus Celtiberi, licet quidam Italos suspicentur. Mosoch, Cappadoces; unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Porro septuaginta interpretes Caphthorim Cappadocas arbitrantur; Thiras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio (0299D)quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco quam de Ezechiel, ad Gothorum nuper in terra nostra vagantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstrabitur. Et certe Gothos omnes retro eruditi magis Getas quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japhet venire stirpe memoravi, ad Aquilonis partem habitant. Filii Gemer Assenez et Riphath et Thogorma. Assenez Graeci Reginos vocant. Riphath, Paphlagones; Thogorma, Phrygas; filii Javan, Elisa et Tharsis, Cethim et Dodanin. Ab his divisae sibi insulae nationum in terris suis. Vir secundum linguam suam et cognationem et gentem suam. De Ionibus, id est, Graecis, nascuntur Elisei, qui vocantur Aeoles; unde et quinta lingua Graeciae Aeolis appellatur, quam illi vocant πέμπτην διάλεκτον. Tharsis Josephus Cilicas arbitratur, θ aspirationis litteram vitiose a posteris in τ dicens fuisse corruptam, unde et metropolis eorum civitas Tharsus (0300A)appellatur Paulo apostolo gloriosa. Cethim sunt Citii, a quibus hodie quoque urbs Cypri Citium nominatur. Dodanin, Rhodii; ita enim Septuaginta interpretes transtulerunt. Legamus Varronis de antiquitatibus libros, et Sisinnii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque eruditissimos viros, et videbimus omnes pene insulas et totius orbis littora terrasque mari vicinas Graecis accolis occupatas, qui, ut supra diximus, ab Amano et Tauro montibus omnia maritima loca usque ad Oceanum possidere Britannicum. Filii Cham, Chus et Mesraim, et Phuth, et Chanaan. Chus usque hodie ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur; Mesraim, Aegyptus; Phuth, Libyae, a quo et Mauritaniae fluvius usque in praesens Phuth, omnisque circa eum regio Phutensis. Multi tam Graeci quam Latini scriptores hujus rei testes sunt. Quare autem in una tantum climatis parte antiquum nomen Libyae resederit, et reliqua terra vocata sit Africa, disserere non hujus loci nec temporis est. Porro Chanaan obtinuit terram quam Judaei deinceps (0300B)possederunt ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, Hevila, Sabatha, Regma, Sabatacha. Saba, a quo Sabaei, de quibus Virgilius: Solisque est Thurea virga Sabaei; et alibi: Centumque Sabaeo Thure calent arae. Hevila, Gethuli, in parte remotioris Africae, eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nuncupantur. Regma vero et Sabatacha paulatim antiqua perdidere vocabula, et quae nunc pro veteribus habeant ignoratur. Filii Regma, Saba et Dadan: hic Saba per schin litteram scribitur; supra vero per samech, a quo diximus appellatos Sabaeos, interpretatur vero nunc Saba Arabia. Nam in LXXI psalmo, ubi nos habemus: Reges Arabum et Saba munera offerent, in Hebraeo scriptum est: Reges Saba, primum nomen per schin, secundum per samech. Dadan gens est Aethiopiae in occidentali plaga, et Chus genuit Nemrod, de quo jam superius mentionem fecimus. Iste coepit esse potens in terra: et post paululum: Et fuit, inquit, caput regni ipsius (0300C)Babylon et Arach, et Achad, et Chalanne in terra Sennaar (Gen. X). Nemrod filius Chus arripuit, ut supra disseruimus, insuetam prius in populo tyrannidem, regnavitque in Babylone, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae, turrem aedificantium Babel appellata est. Babel autem interpretatur confusio. Regnavit autem et in Arach, hoc est, in Edessa, et in Achad, quae nunc dicitur Nisibis, et in Chalanne, quae postea, verso nomine, a Seleuco rege est dicta Seleucia, vel certe quae nunc Κτησιφὼν appellatur. De terra illa exiit Assur, et aedificavit Niniven et Rohoboth civitatem. De hac terra Assyriorum pullulavit imperium, qui ex nomine Nini Beli filii Ninum condiderunt, urbem magnam quam Hebraei appellant Ninivem, ad cujus ruinam vel poenitentiam tota Jone pertinet prophetia. Quod autem ait: Niniven et Rohoboth civitatem (Ibid.), non putemus duas esse urbes: sed quia Rohoboth plateae interpretantur, ita legendum est: Et aedificavit Niniven (0300D)et plateas civitatis. Sequitur: Et Mesraim genuit Ludim, et Anamim, et Laabim et Nephtuim, et Phetrusim et Chastuim, e quibus egressi sunt Philistim et Caphtorim (Ibid.). Exceptis Labaim, a quibus Libyes postea nominati sunt, qui prius Phutei vocabantur, et Chastuim,, qui deinceps Philistii appellati sunt, quos nos corrupte Palaestinos dicimus. Caeterae sex gentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenere. Posuerunt autem terram a Gaza usque ad extremos fines Aegypti. Sequitur: Et Chanaan genuit Sidonem, primogenitum suum, Hethaeum et Jebusaeum et Amorrhaeum, et Gergeseum, et Heaeum, et Aracaeum, et Sinaeum, et Aradium, et Samaraeum, et Amathaeum (Ibid.). De Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Phoenice Sidon vocatur. Dein Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum, contra Tripolim in radicibus Libani situm, a quo haud procul alia civitas fuit nomine Sim, quae postea, (0301A)vario eventu subversa bellorum, nomen tantummodo loco pristinum reservavit. Aradii sunt, qui Aradam insulam possederunt angusto freto a Phoenicis littore separatam. Samaraei, quibus Edessa nobilis Coelesyriae civitas Amath usque ad nostrum tempus, tam a Syris quam ab Hebraeis, ita apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones qui post Alexandrum morientem regnarunt Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant; alii licet non vere, tamen opinionem suam quam verisimili vocabulo consolantes, Emath primam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant, et eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emach. Et fuit terminus Chananaeorum a Sidone, donec venias in Gerara usque ad Gazam pergentibus Sodomam et Gomorrham, et Adamam, et Seboim, usque ad Lasan, quia caeterae civitates, Sidon videlicet et Gerara, et Sodoma, et Gomorrha, et Adama et Seboim, notae sunt omnibus. Hoc tamen (0301B)adnotandum videtur, quod Lasa ipsa sit quae nunc Callirhoe dicitur, ubi aquae calidae prorumpentes in mare Mortuum defluunt. Filii Sem, Aelam et Assur et Arphaxad, et Lud, et Aram. Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum Oceanum tenent. Est autem Aelam, a quo Aelamitae principes Persidis: de Assur jam ante dictum est, quod Ninum urbem condiderit. Arphaxad, a quo Chaldaei; Lud, a quo Lydii; Aram, a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us, et Hul, et Gether, et Mess. Us Trachonitidis et Damasci conditor, inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum, a quo Septuaginta interpretes in libro Job, ubi in Hebraeo scribitur: Terra Us regionem Ausitidem, quasi Husitidem transtulerunt. Hul, a quo Armeni, et Gether, a quo Acarnanii sive Carii. Porro Mess, pro quo Septuaginta interpretes Mosoch transtulerunt, qui nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuit Heber (Gen. X). Ex Heber nati sunt duo filii: nomen uni Phaleg, quia in diebus (0301C)ejus divisa est terra, et nomen fratris ejus Jectan. Heber, a quo Hebraei vaticinio quodam filio suo Phaleg nomen imposuit: qui interpretatur divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae in Babylone divisae sunt. Jectan genuit Helmodad et Saleph, et Asarmoth, et Jare, et Aduram, et Uzal, et Decla, et Ebal, et Abimael, Saba et Ophir, Hevila et Jobab (Ibid.). Harum gentium posteriora nomina invenire non potui, sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur, ut primum, vel quae immutata sint ignoratur. Possederunt autem a Cophene fluvio omnem Indiae regionem, quae vocatur Ieria. Sequitur.

Phaleg filius Heber genuit Reu. Reu genuit Sarug, Sarug genuit Nachor. Nachor genuit Thare. Hae sunt autem generationes Thare. Thare genuit Abram, et Nachor et Aran. Porro Aran genuit Loth, mortuusque est Aran ante Thare patrem suum in terra nativitatis suae in Ur Chaldaeorum (Gen. XI). De hoc quoque (0301D)capitulo quod Hieronymus in libro Quaestionum Hebraicarum senserit inferamus. Sequitur: Et mortuus est Aran ante patrem suum in terra, qua natus est in regione Chaldaeorum, pro eo quod legimus In regione Chaldaeorum, in Hebraeo habetur ur Chasdim, id est, in igne Chaldaeorum. Tradunt Hebraei istiusmodi fabulam ex hac occasione esse, quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit, quem Chaldaei colunt, et Dei auxilio liberatus de idololatriae igne profugerit: quod in sequentibus scribitur egressum esse Tharan cum sobole sua de regione Chaldaeorum, pro eo quod in Hebraeo habetur De incendio Chaldaeorum, et hoc esse quod nunc dicitur: Mortuus est Aran ante conspectum Tharae patris sui in terra nativitatis suae, in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem Dominus postea ad Abraham: Ego sum, qui eduxi te de igne Chaldaeorum (Gen. XV). Sequitur:

(0302A)Et assumpserunt Abram et Nachor sibi uxores. Nomen uxoris Abram Sarai, et nomen uxoris Nachor Melcha, filia Aran. Pater autem Melchae, ipse est pater Jeschae. Aran filius Tharae, frater Abrae et Nachor duas filias genuit Melcham et Sarai, cognomento Jeschan διώνυμον, e quibus Melcham accepit uxorem Nachor, et Sarai Abram. Necdum quippe inter patruos et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus et inter fratres et sorores initae sunt.

DISCIPULUS.

Hieronymus.--Erat autem Abram LXX et quinque annorum, quando egressus est ex Haran (Gen. XII). Indissolubilis nascitur quaestio. Si enim Thara pater Abrae, cum adhuc esset in regione Chaldaea, septuaginta annorum genuit Abram, et postea in Charran CCV aetatis suae anno mortuus est: quomodo nunc post mortem Tharae Abram exiens de Charra LXXV annorum fuisse memoratur, cum a nativitate Abrae (0302B)usque ad mortem patris ejus, CXXXV anni fuisse doceantur?

MAGISTER.

Vera est igitur illa Hebraeorum traditio, quam supra diximus, quod egressus sit Thara cum filiis suis de igne Chaldaeorum; et quod Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus: et ex illo tempore dies vitae et tempus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus venerit in Charran quam mortem obiret: vel certe statim post persecutionem in Charram venerit, et ibi diutius sit moratus. Si quis ergo huic expositioni contrarius est, quaerat aliam solutionem, et tunc recte ea quae a nobis dicta sunt improbabit.

Isidorus.--Locutus est Dominus ad Abraham dicens: Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et (0302C)de domo patris tui, et veni in terram quam monstrabo tibi, faciamque te in gentem magnam, etc. usque Benedicentur in te universae cognationes terrae. Quis autem alius exiit in Abraham de terra sua, et de cognatione sua, ut apud exteros locupletaretur, ut esset in gentem magnam, nisi Christus, qui relicta terra et cognatione Judaeorum praepollet nunc, ut videmus, in populis gentium: sed et nobis ad exemplum Christi exeundum est de terra nostra, id est de facultatibus mundi hujus, operibusque terrenis; et de cognatione nostra, id est de conversatione et moribus vitiisque prioribus, quae nobis a nostra nativitate cohaerentia velut affinitate quadam et consanguinitate conjuncta sunt. Sive de domo patris nostri, id est omni memoria mundi, ut ei renuntiantes, possimus in populo Dei dilatari, et in terram coelestis repromissionis cum tempus advenerit introduci. Duae autem promissiones Abrahae dantur: una, per quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: (0302D)Vade in terram quam monstravero tibi, faciamque te in gentem magnam. Alia vero longe praestantior non de carnali, sed spiritali semine, per quod pater est non unius gentis Israeliticae, sed omnium gentium, quae fidei ejus vestigia consequuntur. Quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te omnes cognationes terrae. Sequitur.

Apparuitque Dominus Abrae, et dixit: Semini tuo dabo terram hanc, etc. usque, Et venit ad Sichem, et ad convallem illustrem, usque: Perrexit vadens, et ultra progrediens ad meridiem. Accepto itaque secundo oraculo de promissione terrae ipsius, et aedificavit ibi altare Domino, qui apparuit ei, et profectus inde habitavit in eremo: atque inde famis inopia pulsus, descendit in Aegyptum, ubi uxorem suam dixit esse sororem: nec mentitur, quia propinqua erat sanguine. Quam tamen Pharao rex Aegypti uxorem volens accipere, grandissimis terretur monstris; multisque propter eam malis afflictus, ubi ejus esse uxorem (0303A)divinitus didicit, confestim illaesam cum honore restituit; hoc itaque cum de Abimelech dicere coeperimus, exponemus.

Hieronymus.--Et proficiscens Abraham abiit in desertum, et fames facta est super terram. Notandum quod in praesenti et in plurimis aliis locis pro deserto, ad austrum scriptum est in Hebraeo.

DISCIPULUS.

Hoc igitur notare debemus quod sequitur: Et viderunt eam principes Pharaonis, et laudaverunt eam ad Pharaonem, et introduxerunt eam in domum ejus, et Abrae bene fecit propter eam: et fuerunt ei oves et armenta, et asini, et servi, et ancillae, muli et cameli.

MAGISTER.

Licet corpus sanctarum mulierum non vis maculet, sed voluntas, et excusari possit Sarai quod famis tempore sola regi in peregrinis locis marito conveniente resistere nequiverit, tamen potest et aliter foeda necessitas excusari, quod juxta librum Esther, (0303B)quaecunque mulierum placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrtino, et sex mensibus in pigmentis variis erat, et curationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ad regem: atque ita potest fieri ut Sarai postquam placuerat regi, dum per annum ejus ad regem praepararetur introitus, et Abrae Pharao multa donaverit, et Pharao postea sit percussus a Domino, illa adhuc intacta ab ejus concubitu permanente. Sequitur.

Et ascendit Abram ex Aegypto, ipse et uxor ejus, et omnia quae illius erant, et Lot cum eo in deserto. Erat autem Abram dives valde pecore, argento et auro: et abiit unde venit, in desertum usque Bethel. Pulchre de Aegypto liberatus ascendisse dicitur. Sed occurrit huic sensui illud quod sequitur, quomodo potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? Quod tamen solvitur illa Hebraica veritate, in qua scribitur Abram gravis valde sive vehementer: hoc est, βαρύς σφόδρα. Aegypti enim pondere gravabatur, et licet videantur (0303C)esse divitiae pecoris, auri et argenti, tamen si Aegyptiae sunt, viro sancto graves sunt. Denique non ut in LXX legimus, abiit unde venerat per desertum usque Bethel, sed sicut in Hebraeo scriptum est, Abiit in itinere suo per austrum usque Bethel. Idcirco enim de Aegypto profectus est, ut non desertum ingrederetur, cum Aegyptum relinqueret, sed ut per austrum, qui aquiloni contrarius est, veniret ad domum Dei, ubi fuerat tabernaculum ejus in medio Bethel et Hai, in loco altaris quod fecerat prius, et invocavit ibi nomen Domini. Reverso igitur Abram ex Aegypto unde venerat, tunc Lot ab Abram avunculo suo in terram Sodomorum salva charitate discessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abram in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre, haec est Hebron. Mambre autem vocabatur unus amicorum Abraham. Sequitur.

Et viri Sodomorum mali et peccatores in conspectu (0303D)Dei vehementer. Superflue hic in Septuaginta interpretibus additum est: In conspectu Dei, siquidem Sodomorum coloni apud homines mali et peccatores erant. Ille autem dicitur in conspectu Dei peccator, qui potest apud homines justus videri. Quomodo de Zacharia et Elizabeth in praeconio ponitur, quod fuerint justi ambo in conspectu Dei; et in psalmo dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens (Psalm. CXLII, 2).

Locutus est autem Dominus ad Abram, postquam divisus est ab eo Lot: Leva oculos tuos, et vide a loco in quo tu nunc es, ad aquilonem, et ad austrum, et ad orientem es ad mare, quia omnem terram quam tu vides, tibi dabo eam, et semini tuo. Quatuor climata mundi posuit, orientem et occidentem, septentrionem et meridianum. Quod autem in omnibus Scripturis legitur, hic semel dixisse sufficiat, mare semper pro occidente poni, ab eo quod Palaestinae regio ita sit ut mare in occidentis plaga habeat. Sequitur.

(0304A)Factum est autem in illo tempore ut Amraphel rex Sennaar, et Arioch rex Ponti, et Chodorlahomor rex Elamitarum, et Thadal rex gentium, inirent bellum contra regem Sodomorum et regem Gomorrhae et regem Adamae, et regem Seboim, et regem Balae, ipsa est Segor. Omnes hi consederunt apud vallem salsam, hoc est mare salis. Bale lingua Hebraea κατάποσις, id est, devoratio dicitur Tradunt igitur Hebraei hanc eamdem in alio Scripturarum loco Salissam nominari, dicique rursum, μόσχον τριετίζουσαν, id est, vitulam conternantem, quod scilicet tertio motu terrae absorpta sit. Et ex eo tempore quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim divino igne subversae sint, illa parvula nuncupetur: siquidem Segor transfertur in parvam, quae lingua Syra Zoara dicitur; vallis enim salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram et sulphuris pluviam, in mare mortuum versa est, quod a Graecis λὶμνηἀσφαλτῖτις, id est, stagnum bituminis appellatur. Sequitur.

Hi autem reges memorati tulerunt omnem substantiam (0304B)Sodomorum et Gomorrhaeorum, nec non et Lot et substantiam ejus, qui erat nepos Abram, qui habitavit in Sodomis: et ecce unus qui evaserat, nuntiavit Abram Hebraeo. Qui cum audisset captum Lot numeravit CCCXVIII vernaculos, quos assumens secum persecutus est eos. Tulitque omne quod invaserant, pariter et Lot: persecutusque est eos usque Dan ad Phoenicis oppidum, quod nunc Paneas dicitur. Dan autem unus est e fontibus Jordanis. Nam et alter vocatur Ior quod interpretatur ῥεῖθρον, id est, rivus. Duobus ergo fontibus, qui haud procul a se distant, in unum rivulum foederatis, Jordanis deinceps appellatur.

Isidorus. --Deinde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, Abram captum Lot liberat, habens secum in praelio CCCXVIII vernaculos. Sed quid haec victoria Abrae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superabat, nisi quod fides nostra si confirmata sit in spiritu principali, totidem corporis nostri sensus verbo Dei subigit. Nam sicut ille de (0304C)proximo in regibus victor, ita et fides per animam victrix de exteriore homine triumphabit. Quod vero ille non multitudine nec virtute legionum, sed tantum CCC et XVIII comitantibus adversarios principes debellavit, jam tunc in sacramento crucis, cujus figura per tau litteram in numero trecentorum exprimitur, imaginabatur: quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsuperaverant.

Revertenti igitur a caede hostium Abram occurrit ei mox Melchisedech rex Salem sacerdos Dei, benedixitque Abram circumciso offerens panem et vinum. Hieronymus. --Quia semel opusculum nostrum, vel quaestionum Hebraicarum, vel traditionum congregatio est, propterea quid Hebraei de hoc sentiant, inseramus. Aiunt hunc esse Sem filium Noe, et supputantes annos vitae ipsius ostendunt eum ad Isaac usque vixisse: omnesque primogenitos Noe, donec sacerdotio fungeretur Aaron, fuisse pontifices. Porro Salem rex (0304D)Hierusalem dicitur, quae prius Salem appellabatur. Melchisedech autem beatus Apostolus ad Hebraeos sine patre et matre commemorans, ad Christum refert, et per Christum ad gentium Ecclesiam. Omnis enim corporis gloria refertur ad membra, eo quod praeputium habens Abram benedixerit circumciso, et in Abram Levi, et per Levi Aaron, de quo postea sacerdotium. Ex quo colligi vult sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium benedixisse [in] circumciso sacerdotium synagogae. Quod autem ait: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech (Ps. CIX, 4), mysterium nostrum in verbo reconciliationis vel ordinis significatur, nequaquam per Aaron rationabilium victimis immolandis, sed oblato pane et vino, id est, corpore et sanguine Domini Jesu. Quod autem supra diximus eum ab apostolo Paulo sine patre et matre commemoratum, figuraliter refert ad Christum, ut jam ostendimus: ipse est enim solus de patre sine matre genitus, per divinitatem; ipse de matre sine (0305A)patre, per humanitatem. Quod vero patriarcha magnus decimas omnes substantiae suae Melchisedech sacerdoti post benedictionem dedit, sciens spiritaliter melius sacerdotium futurum in populo gentium quam Leviticum, quod in Israel de ipso erat nasciturum, futurumque ut sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium benediceret in Abraham circumciso sacerdotium Synagogae. Qui enim benedicit, major est quam qui benedicitur. Unde et sacerdotes ex semine Abrae nati fratris ex se quos benedicebat, id est populos Israel. Quibus illi decimas secundum legis mandatum dabant vere, ut majoribus et eminentioribus suis. Nomen autem ipsum, id est Melchisedech, rex pacis, vel rex justitiae interpretatur, quod tum refertur ad Christum: ipse est enim Rex pacis, quia per ipsum reconciliamur Deo: idem est rex justitiae, quia ipse veniet ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque unus et sacerdos et rex, quia ad redemptionem omnium Deo Patri se obtulit hostiam, et verus Rex in praesenti saeculo populum suum regit, (0305B)et in futuro judicabit.

Hieronymus ad Evagrium presbyterum de Melchisedech. --Misisti mihi volumen ἀνώνυμον καὶ ἀδέσποτον et nescio utrum tu de titulo nomen subtraxeris, an ille qui scripsit, ut periculum fugeret disputandi auctorem noluerit confiteri. Quod cum legissem, intellexi famosissimam quaestionem super pontificem Melchisedech illuc pluribus argumentis esse perductam, ut docere conatus sit eum qui benedixerit tanto patriarchae, divinioris fuisse naturae, nec de hominibus aestimandum, et ad extremum ausus est dicere, Spiritum sanctum occurrisse Abrahae, et ipsum esse qui sub hominis figura visus sit. Quomodo autem Spiritus sanctus panem vinumque protulerit et decimas praedae, quas Abraham victis quatuor regibus reportaret acceperit, omnino tangere noluit. Petisque ut quid mihi vel de scriptore vel de quaestione videatur respondeam: fateor, volui dissimulare sententiam, nec me periculoso et φιλεγκλήμονι miscere tractatui, in (0305C)quo quodcunque dixissem, reprehensores habiturus forem: sed rursum cum epistolam legerim et invenissem in extrema pagella, miris me obtestationibus adjuratum ne spernerem precatorem, revolvi veterum libros, ut viderem quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio responderem. Statimque in fronte Geneseos in prima homiliarum Origenis reperi scriptum de Melchisedech. In qua multiplici sermone disputans illuc devolutus est, ut eum angelum diceret. Iisdemque argumentis pene quibus scriptor tuus de Spiritu sancto, ille de supernis virtutibus est locutus. Transivi ad Didymum, sectatorem ejus, et vidi hominem pedibus in magistri isse sententiam. Verti me ad Hippolytum Irenaeum, Eusebium Caesariensem et Emisenum, Apollinarium quoque nostrum et Eustachium, qui primus Antiochenae episcopus Ecclesiae fuit, et contra Arium clarissima tuba bellicum cecinit: et deprehendi horum omnium opiniones diversis argumentationibus ac diverticulis ad unum compitum (0305D)pervenisse, ut dicerent Melchisedech hominem fuisse Chananaeum regem urbis Hierosolymae, quae primum Salem, postea lebus, ad extremum Hierusalem appellata sit. Nec mirum esse si sacerdos Dei altissimi describatur absque circumcisione et legalibus caeremoniis, et genere Aaron: cum Abel quoque et Enoch et Noe placuerint Deo, et victimas obtulerint; et in Job volumine legimus, quod ipse et oblator munerum fuerit, et sacerdos, et quotidie pro filiis suis hostias immolarit: et aiunt ipsum quoque Job non fuisse de genere Levi, sed de stirpe Esau, licet aliud Hebraei autument. Quomodo autem Noe inebriatus in domo sua, et nudatus atque derisus a mediano filio, typum Salvatoris praebuit, et Cham populi Judaeorum. Samson quoque amator meretricis et pauperis Dalilae multo plures hostium moriturus quam vivus occidit, ut Christi exprimeret passionem, omnesque pene sancti patriarchae et prophetae in aliqua re figuram expresserunt Salvatoris. Sic et Melchisedech, (0306A)eo quod Chananaeus fuerit, et non de genere Judaeorum, in typum praecessisse sacerdotis filii Dei, de quo dicitur in centesimo nono psalmo: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ordinem autem ejus multis modis interpretantur, quod solus et rex fuerit et sacerdos, et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes ex Judaeis, sed Judaei ex gentibus sacerdotium acceperint: neque unctus oleo sacerdotali, ut Moysi praecepta constituunt, sed oleo exsultationis et fidei puritate: neque carnis et sanguinis victimas immolarit, et brutorum sanguinem animalium exta, id est quidquid super escam est, susceperit: sed pane et vino simplici, puroque sacrificio Christi dedicaverit sacramentum, et multa alia quae epistolaris brevitas non recipit; praeterea plenius esse tractatum in Epistola ad Hebraeos, quam omnes Graeci recipiunt, et nonnulli Latinorum, quod iste Melchisedech, id est, rex justus, rex fuerit Salem, id est, rex pacis sine patre et matre. Et quomodo hoc intelligendum sit, uno statim (0306B)verbo explicavit ἀγενεαλόγητος, non quod absque patre et matre fuerit, cum Christus quoque secundum utramque naturam et patrem habuerit et matrem: sed quod subito introducatur in Genesi occurrisse Abrahae a caede hostium revertenti. Et nec ante nec postea ejus nomen feratur ascriptum: affirmat autem Apostolus quod Aaron sacerdotium, id est, populi Judaeorum et principium habuerit et finem. Melchisedech autem, id est Christus et Ecclesia, et in praeteritum et in futurum aeternum sit, nullumque habuerit auctorem, et quod translato sacerdotio, legis quoque mutatio fiat: ut nequaquam de Agar ancilla et monte Sina, sed do Sara libera et arce Sion egrediatur verbum Domini, et lex Dei de Jerusalem. Et difficultatem rei prooemio exaggerat dicens: Super quo multus nobis sermo est, et interpretabilis: non quia Apostolus non potuerit id interpretari, sed quod illius temporis non fuerint. Hebraeis enim, id est Judaeis, persuadebat, non jam fidelibus, quibus passim (0306C)perderet sacramentum. Verumtamen si Vas electionis stupet ad mysterium, et de quo disputat ineffabile confitetur, quanto magis nos vermiculi et culices solam debemus scientiam inscitiae confiteri, et amplissimam domum parvo quasi foramine ostendere, ut dicamus duo sacerdotia inter se ab Apostolo comparata prioris populi et posterioris. Et hoc agit tota disputatione, quod ante Levi et Aaron fuerit sacerdos Melchisedech ex gentibus, cujus tantum praedicat meritum, ut futuris sacerdotibus Judaeorum in lumbis benedixerit Abraham, totumque quod sequitur in laudes Melchisedech ad Christi typum referri, cujus profectus Ecclesiae sacramenta sunt. Haec legi in Graecorum voluminibus, et quasi latissimos terrarum situs in brevi tabella volui demonstrare, non extendens spatia sensuum atque tractatuum, sed quibusdam punctis atque compendiis infinita significans, ut in parva epistola multorum simul disceres voluntates. Verum quia amanter interrogas, (0306D)et universa quae didici fidelibus auribus instillanda sunt, ponam et Hebraeorum opinionem, et ne quid desit curiositati, ipsa verba subnectam. Et Melchisedech rex Salem: protulit panem et vinum: erat autem sacerdos Dei excelsi, benedixitque illi, et ait: Benedictus Abram Deo excelso, qui creavit coelum et terram, et benedictus Deus altissimus, qui tradidit inimicos tuos in manu tua! Et dedit et decimas ex omnibus. Traduntque hunc esse Sem primum filium Noe, et eo tempore quo ortus est Abraham habuisse annos aetatis trecentos nonaginta, qui ita supputantur. Sem post diluvium anno secundo, cum centum esset annorum, genuit Arphaxat. Post cujus ortum vixit annos quingentos, hoc est simul DC. Arphaxat annos natus XXXV genuit Salem, qui et ipse tricenarius procreavit Heber, quem XXX quatuor annorum legimus genuisse Phaleg. Rursum Phaleg expletis annis XXX genuit Rehu, qui et ipse post XXX et secundum nativitatis suae annum genuit Serug. De quo (0307A)cum ad XXX pervenisset annos, ortus est Nachor. Qui XXXIX annorum genuit Thare. Quem legimus quod septuagenarius genuit Abram et Nachor et Aran. Supputa per singulas aetates annorum numerum, et invenies ab ortu Sem usque ad generationem Abram CCCLX annos; mortuus est autem Abram CLXXV aetatis suae anno. Itaque ratione deducta invenitur Sem ab nepote suo decimi gradus Abram supervixisse annos XXXV, simulque et hoc tradunt quod usque ad sacerdotium Aaron omnes primogeniti ex stirpe Noe, cujus series et ordo describitur, fuerint sacerdotes et Deo victimas immolarint, et haec esse primogenita quae Esau fratri suo vendiderit Jacob, nec esse mirum si Melchisedech victori Abram obviam processerit, et in refectione tam ipsius quam pugnatorum ejus panem vinumque protulerit, et benedixerit ei, cum abnepoti suo hoc jure debuerit, et decimas praedae atque victoriae acceperit ab eo: sive quod habeatur ambiguum, ipse decimas substantiae suae, et avitam largitatem ostenderet in nepotem: utrumque (0307B)enim intelligi potest et juxta Hebraicum, et juxta Septuaginta Interpretes, quod et ipse acceperit decimas spoliorum, et Abrae dederit decimas substantiae suae, quanquam Apostolus in Epistola sua ad Hebraeos apertissime definiat, non Abraham suscepisse a Melchisedech decimas divitiarum ejus, sed de spoliis hostium partem accepisse pontificem. Salem autem non, ut Josephus et nostri omnes arbitrantur, Hierusalem esse nomen ex Graeco Hebraeoque compositum, quod absurdum esse peregrinae linguae mixtura demonstrat, sed oppidum juxta Scythopolim, quod usque hodie appellatur Salem, et ostenditur ibi palatium Melchisedech, ex magnitudine ruinarum veteris operis ostendens magnificentiam, de quo in posteriori quoque parte Geneseos scriptum est: Venit Jacob in Socoth, id est, in tabernacula, et fecit sibi ibi domos atque tentoria, et transivit in Salem civitatem regionis Sichem, quae est in terra Chanaan. Considerandum quoque est quod Abrahae a caede hostium (0307C)revertenti, quos persecutus est usque Dan, quae hodie Paneas appellatur, non de via Hierusalem, sed oppidum metropoleos Sichem in itinere fuit. De quo in Evangelio quoque legimus: Erat autem Joannes baptizans in Ennon juxta Salim, quia aquae multae erant ibi (Joan. I). Nec refert utrum Salem an Salim nominetur, cum vocalibus in medio litteris perraro utantur Hebraei, et pro varietate locorum ac varietate regionum eadem verba diversis sonis atque accentibus proferantur. Haec ab eruditissimis gentis illius didicimus, qui in tantum non recipiunt Spiritum sanctum vel angelum fuisse Melchisedech, ut etiam certissimum nomen hominis ascribant. Et revera stultum est quod in typo dicitur, eo quod Christi sacerdotium finem non habeat, et ipse Rex et Sacerdos nobis utrumque donaverit, ut simus genus regale et sacerdotale, et quasi angularis lapis parietem utrumque conjunxerit, et de duobus gregibus bonus pastor unum effecerit gregem. Sic quosdam referre ad ἀναγωγὴν, ut historiae (0307D)auferant veritatem, et dicant non fuisse regem, sed in imagine hominis angelum demonstratum, cum in tantum nitantur Hebraei Melchisedech regem Salem, filium Noe, Sem ostendere, ut ante hoc scriptum sic referant: Egressus est autem rex Sodomorum in occursum et, haud dubium quin Abraham postquam reversus est a caede Chodorlahomor, et regum qui cum eo erant, in valle Sabe, haec est vallis Regis, de qua statim sequitur: Et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum, etc. Si ergo haec civitas Regis est, et vallis Regis, sive, ut Septuaginta transtuferunt, campus, quem hodie Aulonem Palaestini vocant, manifestum est hominem fuisse qui in terrena et valle et urbe regnaverit. Habes quae audierim, quae legerim de Melchisedech; meum fuit citare testes, tuum est de fide testium judicare. Quod si omnes repuleris, tuum certe illum spiritalem interpretem non recipies, qui imperitus sermone et scientia (0308A)tanto supercifio et auctoritate Melchisedech Spiritum sanctum pronuntiavit, ut illud verissimum comprobaret, quod apud Graecos canitur: Imperitia confidentiam, eruditio timorem creat. Ego post longam aegrotationem vix in quadragesimae diebus haec fabricare potui, ut cum alteri me operi praepararem, paucos dies qui supererant in Matthaei expositione consumpsi. Tantaque aviditate studia omissa repetivi, ut quod exercitationi linguae profuit, nocuerit corporis valetudini.

Post hanc victoriam dixit Abram ad Dominum: Domine Deus, quid dabis mihi, et ego sine liberis vadam, et Masec vernaculae meae hic Damascus Eliezer.

Hieronymus. --Et dixit Abraham: Ecce mihi non dedisti semen, et filius vernaculae meae haeres meus erit. Ubi nos habemus: Et filius Masec verraculae meae haeres meus erit, in Hebraeo scriptum est, uben Mesek bethi, quod Aquila transtulit, ὁ υἱὸς τοῦ ποτίζοντος οἰκίαν μου, id est, filium potum dantis domui meae; Theodotio vero, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἐπὶ οἰκίας μου, (0308B)id est, et filius ejus qui super domum meam est. Quod autem dicit, hoc est: Ego sine liberis morior, et filius procuratoris mei vel villici, et qui universa dispensat et distribuit familiae cibaria, vocaturque Damascus Eliezer, hic meus haeres erit. Porro Eliezer interpretatur Deus meus adjutor. Ob hoc aiunt Damascum conditam et nuncupatam. Sequitur.

Factumque est verbum Domini ad Abram in visu, dum esset de posteritate sollicitus, et sibi videret non nasci filium, et tamen semini suo factam promissionem teneret: et statim fit illi duplex figura promissi seminis ejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellarum coeli futura: Ejiciens ergo Abram Deus foris, ostendit ei stellas coeli, dicens: Sic faciam, ait, semen tuum, id est Christianam gentem, cujus tu pater in fide subsistens, sic faciam resurrectionis lumine coruscare. Deinde demonstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum, hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorum, (0308C)sed sterilis et infecunda sicut arena manebit. Post haec cum promitteret ei Deus quod esset possessor repromissionis futurus, signum petit per quod recognosceret, non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset requirens. Cui Dominus: Sume, inquit, tibi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem et columbam. Tollens igitur Abram universa haec divisit ea per medium, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit, aves autem non divisit. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abram. Cumque occubuisset sol, pavor irruit super Abram, et horror magnus et tenebrosus irruit in eum, ac invasit: apparuitque clibanus fumans et ignis transiens inter media illa, quae divisa erant. Dictumque est ei: Cognoscendo scies quia semen tuum peregrinum erit in terra non sua servietque et affligetur, et reliqua. Statutus est itaque modus promissi seminis Abrae, et ista est figura. Per juvencam enim vaccam significata est plebs, posita sub jugo legis; per capram, eadem plebs, etiam peccatrix futura; (0308D)per arietem, eadem plebs, etiam regnatura. Et quod animalia ideo trima dicuntur, quia per articulos temporum ab Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham, et inde usque ad David, tanquam tertiam aetatem gerens, ille populus adolevit. Per turturem et columbam spiritales populi figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri, quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia aeterna meditantes transgressi sunt desideria temporalia. Sed quid est quod animalia illa tria dividuntur adversus se invicem partibus constitutis, nisi quod carnales et in populo veteri et nunc inter se dividuntur. Porro aves inter se non dividuntur, quia spiritales indivisi sunt: schisma non cogitant, non seducuntur ab haereticis, sed pax est semper in ipsis, sive a turbis se removeant, ut turtur, sive inter illas conversentur, sicut columba. Utraque tamen avis est, habens simplicitatem et innocentiam. Volucres autem descendentes (0309A)super cadavera, quae divisa erant, spiritus immundi significantur, pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes. Quod illic consedens Abram abigebat eas, significat multos carnales meritis sanctorum in fine mundi ab angustiis liberandos. Quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abram, et horror magnus et tenebrosus, significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Antichristo in sanctis futuram. De qua Dominus in Evangelio dicit: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio, etc. (Matth. XXIV, 21). Quod vero adjungitur, cum occubuisset sol, facta est caligo tenebrosa, et apparuit clibanus fumans, et lampas ignis transiens inter media illa quae diviserat, significat post finem saeculi futurum diem judicii, quando per ignem segregabuntur sanctorum populi et iniquorum. Quod vero dictum est ad Abram, Sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et in servitutem redigent eos, et humiliabunt quadringentis annis: hoc (0309B)de populo Israel, qui erat in Aegypto serviturus apertissime prophetatum est, non quod sub Aegyptiis quadringentis annis servierint, sed quoniam iste numerus in eadem afflictione completus est, quia computantur ab illo tempore quo ista Abrae promittuntur. Jam tunc propter peregrinationem futuram, ne commisceretur semen ejus inter gentes, datur ei circumcisio in signum his verbis: Circumcidetur ex vobis omne masculinum, infans octo dierum circumcidetur in vobis, tam vernaculus quam emptitius. Masculus autem, cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, delebitur anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. Cur autem pereat anima parvuli vagientis, et nec bonum nec malum scientis incircumcisi, dum ipsa pactum Dei irritum non fecit, sed qui eum circumcidere neglexerunt: nisi ut significaret quod parvuli non secundum opus, sed secundum originem in primi hominis scelere pactum Dei dissipaverunt, in quo omnes peccaverunt. Nascuntur enim omnes non proprie, sed originaliter peccatores; (0309C)quem nisi regeneratio liberet, perit anima ejus de populo suo, quia pactum Dei irritum fecit, quando in Adam etiam ipse peccabat originaliter. Sequitur:

Generatione autem quarta revertentur huc. Quaesivit hoc Damasus papa a beato Hieronymo, quomodo huic sententiae congruat quod scribitur in Exodo: quinta generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti. Denique quid ei respondit inferamus.--DAMASUS. Cur Deus loquitur ad Abram, quia quarta progenie filii Isarel essent de Aegypto reversuri, et postea Moyses scribit in Exodo: Quinta generatione exierunt filii Israel de terra Aegypti? quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium.

Hieronymus. --Hoc vero problema cum legissem, coepi mecum tacitus aestuare, et e vestigio Genesim Exodumque percurrens, reperi loca in quibus scripta sunt, quae videntur facere quaestionem, ac primo aestimabam spiritalibus spiritalia comparans indissolubilia esse, sicuti et multa sunt alia. Nam et Mathusalam (0309D)XIV annis post diluvium vixisse scribitur, nec tamen arcam ingressus est cum Noe: et cum ipse Dominus locutus sit ad Abram: Sciendo scies quoniam peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et in servitutem redigent eos, et affligent et humiliabunt quadringentos annos; postea Moyses scribit in Exodo: Et factum est post quadringentos XXX annos, exiit omnis potentia Domini de terra Aegypti. Agar quoque Ismaelem quasi lactantem et tenerum portat in humeris, cum XVIII ferme et amplius reperiatur annorum, ut ridiculum sit tam grandem juvenem matris sedisse cervicibus. Roboam autem filius Salomonis quadragesimo primo aetatis suae anno regni sumpsit exordium, et regnavit in Hierusalem sedecim annis, cum utique pater ejus undecimo anno regnare incipiens, annis quadraginta regnaverit, et undecimo filium generare nequiverit. Dum haec et multa istiusmodi oracula mecum sollicitus volverim, aperuit mihi ostium qui habet clavem David, introduxit me in (0310A)cubiculum suum, posuitque me in foramine petrae, ut post spiritum saevientem, post terrae meae motum, post incendium ignorantiae quo urebar, vox ad me aurae lenioris accederet, diceremque: Inveni quem quaesivit anima mea, tenebo eum et non dimittam (Cant. III, 4). Etenim cum inter se Scriptura videatur esse contraria, utrumque verum est, cum diversum sit. Egressi sunt quarta generatione filii Israel de terra Aegypti; replica genealogiam Levi. Levi genuit Caath. Caath genuit Amram. Amram genuit Aaron. Aaron genuit Eleazar. Eleazar genuit Phinees. Caath cum patre suo Levi ingressus est Aegyptum. Rursum Eleazar cum patre suo Aaron egressus est Aegypto. Replica Caath usque ad Eleazar genealogiam, et computantur generationes quatuor. Licet quidam velint ab Abram incipere usque ad Phinees, quod nos in Eleazar fecimus, pervenire. Si vero volueris disparem numerum ostendere, quomodo secundum Exodum quinta generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti, tribus tunc Judae et ordo numeretur. (0310B)Judas genuit Phares. Phares genuit Esrom. Esrom genuit Amram. Amram genuit Aminadab. Aminadab genuit Naason. Naason genuit Salmon. Phares cum patre suo Juda ingressus Aegyptum. Naason princeps tribus Judae in deserto fuisse describitur, cujus filius Salmon terram repromissionis introiit. Computa ergo a Phares usque ad Naason, et invenies generationes V tantum, etsi nonnulli, ut quod nos in tribu Levi ostendimus, in Esrom initium faciant, et ad Salmon usque perveniant. Haec tibi, sacratissime pontifex, ex ingenio studii nostri, prout potui enucleavi, et juxta propositam quaestionem, juxta utramque editionem, ne cui contrarium videatur, secundum utramque genealogiam, Levi videlicet et Judae, puto plenius problema dissolutum. Quod si alicui displicet de aemulis et obtrectatoribus nostris, ad compendium veniam, et dicam in eo non esse diversum: quia secundum unamquamque genealogiam utrumque verum est, et plenum habet sensum. (0310C)Aquila quoque, qui non contentiosius, ut quidam putant, sed studiosius verbum interpretatur, ad verbum in eo loco, ubi LXX posuerunt: Quinta generatione ascenderunt filii Israel de terra Aegypti, ita transtulit: Armati ascenderunt filii Israel de terra Aegypti. Licet pro eo quod armatos nos diximus, secundum Graeci sermonis ambiguitatem instructi atque moniti, pro eo ut potuimus explicavimus, nolo ista molesta esse lectori. De Hebraicis itaque libris disputantem non decet Aristotelis argumenta conquiri, nec ex flumine Tulliano eloquentiae ducendus est rivulus: nec aures Quintiliani flocculis et scholari declamatione mulcendae. Pedestris et quotidianae similis, et nullam lucubrationem redolens oratio, necessaria est quae rem explicet, sensum edisserat, obscura manifestet, non quae verborum compositione frondescat. Sint alii diserti, laudentur ut volunt inflatis buccis, spumantia verba trutinent, mihi sufficit sic loqui ut intelligar, et de Scripturis sanctis disputanti Scripturarum (0310D)intelligere simplicitatem.

Quamvis Hieronymus, divinae legis interpres, de Mathusalae obitu et CCCCXXX annorum egressionis filiorum Israel de Aegypto: de Agar quoque et Ismaele et Roboam quaestiones indissolubiles judicasset, tamen in dictis suis alibi omnes solutas invenimus, ut praesentis libri ex parte stylus depromit. Dixit autem Sarai ad Abram: Ecce conclusit me Deus ut non pariam. Ingredere ergo ad ancillam meam, ut habeam ex ea filios.

Hieronymus. --Diligenter nota quod procreatio filiorum in Hebraeo aedificatio scripta est. Legitur enim ibi: Ingredere ad ancillam meam, si quomodo aedificer ex ea; et ne forte hoc sit quod in Exodo scribitur: Benedixit Deus obstetricibus, et aedificaverunt sibi domos; sequitur. Afflixit Sarai Agar ancillam suam, eo quod despectui eam haberet. Quae fugam iniit, invenitque eam angelus Domini super fontem aquae in deserto ad fontem in via Sur. Consequenter in via (0311A)Sur Aegyptia ire cupiens, quae per eremum ducit ad Aegyptum. Dixitque ad eam: Revertere ad dominam tuam, et humiliare sub manu ejus. Reversaque peperit filium, et vocavit nomen ejus Ismael: quia exaudivit Deus humilitatem meam. Ismael interpretatur exauditio Dei, hic erit rusticus homo: manus ejus contra omnes, et manus omnium contra eum, contra faciem omnium fratrum suorum habitabit. Pro rustico in Hebraeo scriptum habetur Phere, quod interpretatur onager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Saracenos vagos incertisque sedibus, qui universas gentes quibus desertum ex latere jungitur incursantes, impugnantur ab omnibus. Et locutus est Dominus ad Abraham dicens: Ecce testamentum meum tecum, et eris pater multitudinis gentium, et non vocabitur adhuc nomen tuum Abram, sed Abraham. quia patrem multarum gentium posui te.

Hieronymus. --Notandum quod ubicunque in Graeco testamentum legimus, ibi in Hebraico sermone sit foedus sive pactum, id est, Berith. Dicunt (0311B)autem Hebraei quod ex nomine suo Deus, quod apud illos tetragrammum est, he litteram Abrahae et Sarae addiderit. Dicebatur enim primum Abram, quod interpretatur pater excelsus; et postea vocatus est Abraham, quod transfertur pater multarum; nam quod sequitur gentium, non habetur in nomine, sed subauditur. Nec mirandum quare cum apud Graecos et nos a littera videatur addita, nos he litteram Hebraeam additam dixerimus. Idioma enim linguae illius est per he quidem scribere, sed per a legere: sicut econtrario a litteram saepe per he pronuntiant. Sequitur: Et dixit Deus ad Abraham: Sarai uxor tua, non vocabis eam Sarai, sed Sara erit nomen ejus.

Hieronymus. --Errant qui putant primum Saram per unum r scriptam fuisse, et postea ei alterum r additum. Et quia r apud Graecos centenarius numerus est, multas super nomine ejus ineptias suspicantur, cum utcunque voluerint ei vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraicam debeant habere rationem, (0311C)cum ipsum nomen Hebraicum sit. Nemo autem in altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai igitur primum vocata est per sin, res, iod: sublato ergo iod, id est, i elemento, addita est he littera, quae per a legitur, et vocata est Saraa. Causa autem ita nominis immutati haec est quod antea dicebatur princeps mea, unius tantummodo domus materfamilias. Postea vero dicitur absolute princeps, id est, ἄρχουσα. Sequitur enim: Dabo tibi ex ea filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex eo. Signanterque non ut in Graeco legimus: Dixit Deus ad Abraham, Sarai uxor tua, non vocabitur nomen ejus Sarai. In Hebraeo habetur, Non vocabis nomen ejus Sarai, id est, non dices ei, Princeps mea es. Omnium quippe gentium futura jam princeps est. Quidam pessime suspicantur ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem, cum lepra Zaraath dicatur: quae in nostra quidem lingua videtur aliquam habere similitudinem, (0311D)in Hebraico autem penitus est diversa. Scribitur enim per zade, et ain, et res, et tau: quod multum a superioribus tribus litteris, id est, sin, res et he, quibus Sara scribitur, discrepare manifestum est.

Recapitulatio. --Hic jam declaratur promissio de vocatione gentium in Isaac filio promissionis, id est gratia, non natura: quia de sene patre et sterili matre, et quia hoc non per generationem, qui est Ismael, sed per regenerationem futurum erat a Deo, ibidem imperata est circumcisio, quando de Sara promittitur filius in typo Ecclesiae, non quando Ismael, qui typum tenuit Judaeorum. Sed quid aliud circumcisio significat nisi renovatam naturam per baptismum post exspoliat onem veteris hominis. Et quis est octavus dies, nisi Christus qui, hebdomada completa, hoc est post sabbatum, surrexit. Quod vero non solum filios, sed et servos vernaculos emptitios circumcidi praecepit, ad omnes gratiam redemptionis pertinere testatur. Unde etiam parentum (0312A)mutantur et nomina, ut omnia resonent novitatem. Nam Abram quod antea vocabatur, interpretatur pater excelsus: Abraham pater gentium, quo nomine praenuntiabatur quod multae gentes fidei ejus vestigia sequerentur. Sequitur:

Deinde apparuit Dominus Abrahae in convalle Mambre, sedenti ad ostium tabernaculi: cumque levasset oculos suos, apparuerunt tres viri stantes juxta eum. Quos cum vidisset, adoravit et ait: Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, laventur pedes vestri, et quiescite sub arbore. Et abiit Abraham ad Saram, et dixit: Festina, tres mensuras farinae similae commisce.

Hieronymus. --Quia tres mensurae absolute hic dictae videntur, et est incerta mensura, propterea addidi quod in Hebraeo tria sata similae habeat, id est tres amphoras: ut idem mysterium et hic et in Evangelio, ubi mulier tria sata fermentare dicitur, agnoscamus. Sequitur:

Fecitque subcineritios panes Sara, Abraham autem (0312B)cucurrit ad gregem, et occisum paravit vitulum saginatum: attulit quoque lac et butyrum, et stabat juxta eos sub arbore. Cumque comedissent, dixerunt ad eum, ubi est Sara uxor tua? At ille: Ecce, inquit, in tabernaculo est. Revertens veniam ad te in tempore hoc, et habebit filium Sara. Pro hora vitam legimus in Hebraeo, ut sit ordo vel sensus: Revertar ad te in tempore vitae. Quasi dixerit, si vixero, si fuerit vita comitata,

Et cecidit Abraham super faciem suam, et risit, et dixit in corde: Si centenario nascitur filius, et si Sara nonagenaria pariet. Et post paululum: Et vocabis nomen ejus Isaac.

Hieronymus. --Diversa opinio, sed una etymologia, quare appellatus sit Isaac: interpretatur enim Isaac risus. Alii dicunt quia Sara riserit, ideo eum vocatum risum esse, quod falsum est; alii vero quod riserit Abraham, quod et nos probamus. Postquam enim ad risum Abrahae vocatus est filius ejus Isaac, tunc legimus risisse et Saram. Risit autem in semetipsa dicens: Necdum hoc mihi factum est, usque, (0312C)Nunc et Dominus meus senex est. Aliter multo legitur in Hebraeo: Et risit Sara in semetipsa dicens, Postquam attrita sum, facta est mihi voluptas. Simul nota quod ubi nos posuimus voluptatem, Eden scriptum est in Hebraeo. Symmachus hunc locum ita transtulit: Postquam vetustate consenui, facta est mihi adolescentia, de qua etiam poeta cecinit:
Saucia jam vetulae marcebant viscera Sarae,
Grandaevo consumpta situ, prolemque negabat
Frigidus annoso moriens in corpore sanguis:
Cum seniore viro gelidi praecordia ventris
In partum tumuere novum, tremebundaque mater
Algentes onerata sinus, spem gentis opimae
Edidit, et serum suspendit ad ubera natum,
Mactandumque Deo pater obtulit: at sacer ipsam,
Pro puero jugulis aries mactatur ad aram.
O justi mens sancta viri, pietate remota,
Plus pietatis habens contempsit vulnera nati.
Amplexus praecepta Dei, typicique cruoris
Auxilio ventura docet, quod sanguine Christi,
(0312D)Humana pro gente pius occumberet Agnus.

Sciendum quoque quod quatuor in Veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis antequam nascerentur, vocati sunt: Ismael, Isaac, Salomon, Josias. Lege Scripturas.

Recapitulatio. --Notandum quippe est quod Abraham habeat triplicem figuram in semetipso: primam Salvatoris, quando derelicta cognatione venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum Filium; tertiam vero, quae hoc loco est, figuram gestavit sanctorum, qui adventum Christi cum gaudio susceperunt. Tabernaculum autem illud Abrahae typum habuit Hierusalem, ubi primo tempore prophetae et apostoli habitaverunt, ubi et primum Dominus adveniens a credentibus exceptus ab incredulis in ligno suspensus est. In tribus autem viris qui venerunt ad illum, Domini nostri Jesu Christi pronuntiabatur adventus. Cum quo duo angeli comitabantur, quos plerique Moysen et Eliam accipiunt: unum priscae legis latorem, (0313A)qui per eamdem legem adventum Domini indicavit; alium qui in fine mundi venturus est, denuntiaturus secundum adventum Christi, atque ejus Evangelium Judaeis praedicaturus. Unde et in monte, dum Dominus fuisset transfiguratus, hi duo, Moyses et Elias, cum eo ab apostolis visi sunt. Quod vero Abraham tres vidit, et unum adoravit, Dominum scilicet Salvatorem ostendens, cujus jam adventum est praestolatus; juxta quod in Evangelio Dominus ait: Abraham quaesivit videre diem meum, vidit, et gavisus est (Joan. VIII, 56). Tunc enim futuri aspexit mysterium sacramenti, unde et pedes eorum lavat, ut in extremo fine mundi lavacri purificationem demonstraret futuram: pedes enim novissima significant. Siquidem et convivium praeparat, vitulum scilicet saginatum. Iste autem vitulus tener saginatus, Domini Jesu Christi est corpus: hic est et vitulus Domini qui propter salutem credentium ad arborem crucis est immolatus. Hic est vitulus dominici corporis, qui in Evangelio pro peccatore occiditur filio. (0313B)Sed et lac et butyrum cum carne vituli apposuit. Lac quippe priscae legis habuisse figuram Apostolus noster annuntiat dicens: Lac vobis potum dedi, non escam (II Cor. III, 2). Nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis. Tradiderat enim illis legis mandatum, quasi lac de uberibus duarum tabularum expressum: hoc est, testamentum fidei. Necdum enim poterant propter infantiam sensus sui Evangelicae doctrinae solidam et robustam escam accipere. Butyrum autem uberrimum et pinguissimum Evangeliorum est testimonium, quod veluti oleum fidelibus in signum datur. Sed proinde vitulum cum lacte et butyro Abraham ad edendum apposuit, quia nec corpus Domini, quod est vitulus sine lacte legis, nec lac legis sine butyro, hoc est, sine Evangelii testimonio esse potest. Tria autem sata unde Sara panes subcineritios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne hominum genus natum est. Qui divinam Trinitatem credentes, ex (0313C)aqua baptismatis per Ecclesiam, cujus imago Sara erat, conspargendi essent, et in uno pane Christi corpori redigendi. Haec sunt illa tria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse. Azymi autem panes, eo quod sine fermento malitiae et sine angore nequitiae, et sine fervore perversae doctrinae oporteat esse credentium unitatem. Subcineritii autem ideo ut per poenitentiam praeteritorum delictorum Spiritus sancti vapore decocti velut esca beneplacita Deo acceptabiles efficiantur. Sub arbore autem eos sedisse, passionis dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Quod autem promisit Deus Sarae sterili filium dicens: Circa tempus hoc veniam, non de temporibus significat, sed qualitatem adventus sui, quando per filium repromissum fidelis erat populus nasciturus. Ista est enim Sara sterilis, cui per Prophetam Dominus dicit: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis, quia plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum (0313D)(Isa. LIV, 1). Risus autem Sarae non est dubitatio, sed prophetia. Qui risus duplicem habet significantiam, sive quod risus futurus esset incredulis Christus, sive quod omnes inimicos in judicio suo esset derisurus, ut scriptum est: Ego quoque in interitu vestro ridebo et subsannabo, etc. (Prov. I, 26). Unde et ipse qui natus est de Sara, risus vocatus est. Isaac enim ex Hebraea lingua in Latinum sermonem, risus interpretatur. Deinde rursum eidem Isaac filius promittitur futurus in gentem magnam. Et benedicentur in eo, ait, omnes gentes terrae. Quibus verbis duo historialiter illi promissa sunt: gens Judaeorum secundum carnem, et omnes gentes secundum fidem. Sequitur.

Et dixit Abraham, Ne quaeso irascaris, Domine, si locutus fuero, et reliqua, usque ad subversionem urbium.

Hieronymus. --Quia enim videbatur interrogans Dominus arctare responso, temperat praefatione quod quaerit. Sequitur

(0314A)Dixit Dominus: Num celare poterimus amicum nostrum Abraham, usque ad id, Nunquid delebo propter decem, etc. Et locutus est Lot ad generos suos, qui acceperant filias ejus.

Hieronymus. --Quia igitur postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur, de quibus et ipse dudum ad Sodomenas dixerat: Ecce duae filiae meae, quae non cognoverunt virum: et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos. Nonnulli arbitrantur illas quae viros habuerunt in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre quae virgines fuerint. Quod cum Scriptura non dicat, Hebraica veritas exponenda est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad sponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum ergo virgines matrimonio fuerunt copulatae. Sequitur:

Et dixit ei, Ecce admiratus sum faciem tuam. In Hebraeo habet, Ecce suscepi faciem tuam, id est, acquiesco precibus tuis. Quod Symmachus secundum sensum interpretans ait: ὁράσει ἐδυσωπήθην τὸ πρόσωπόν σου. Ecce ascendebat flamma de terra quasi (0314B)vapor fornacis. Pro quo legimus in Hebraeo, Ecce ascendebat Kitor (quasi ἀναπνεύμασις) fornacis, quod nos vaporem, vel fumum, sive favillam possumus dicere.

Et ascendit Lot de Segor, et sedit in monte, et duae filiae ejus cum eo: timuit enim sedere in Segor.

DISCIPULUS.

Hieronymus. --Quaeritur quare eum primum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari: nunc de Segor rursum ad montem migret.

MAGISTER.

Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terraemotu subruta, Bale primum, et postea Salissa appellata sit: timueritque Lot dicens: Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? et hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras subrui viderat civitates, et hanc (0314C)stare, seque Dei auxilio ereptum, utique de eo quod sibi concessum audierat ambigere non debuit. Illud autem quod pro excusatione filiarum dicitur, eo quod putaverint defecisse humanum genus, et ideo cum patre concubuerint, non excusat patrem. Denique Hebraei quod sequitur, Et nescivit eum dormisse cum ea, et cum surrexisset ab eo, appungunt desuper quasi incredibile, et quod rerum natura non capiat coire quempiam nescientem. Sequitur.

Et conceperunt duae filiae Lot de patre suo, et genuit primogenita filium, et vocavit nomen ejus Moab. Iste est pater Moabitarum usque in hanc diem. Et minor et ipsa peperit filium, et vocavit nomen ejus Ammon, iste est pater Ammonitarum. Moab interpretatur ex patre, et totum nomen etymologiam habet: Ammon vero cujus quasi causa nominis ejus redditur, filius generis mei, sive ut melius est in Hebraeo, filius populi mei, sic derivatur ut ex parte sensus nominis sit, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus.

(0314D)Item recapitulatio ejusdem rei. --Versa est igitur Sodoma in cinerem, liberatur Lot cum filiabus suis. Sed quid significat quod a quinquaginta justis usque ad decem, si invenirentur in Sodomis, dixerit Dominus urbem esse salvandam. Numerum quippe quinquagenarium propter poenitentiam signum posuit, si forte converterentur et salvarentur. Quinquagenarius enim semper ad poenitentiam refertur. Unde et David in eodem numero psalmum scribit poenitentiae. Proinde quando aspicit Deus delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus praefigurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae compescit igni gehennae. Usque ad decem autem justos non perire Sodomam dixit, quia si in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Denarii enim numeri figura crucem Christi demonstrat Nam et quod quinque sunt civitates quae imbribus (0315A)igneis conflagratae sunt, illud, nisi fallor, significat quod omnes qui quinque sensus corporis sui libidinose tractaverint, in illo futuro incendio concrematuri sunt. Ipse autem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meruit salvus evadere, typum gerebat corporis Christi, quod in omnibus sanctis, et nunc inter iniquos et impios gemit, quorum factis non consensit, et aquarum permixtione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis supplicio ignis aeterni. Uxor autem ejus eorum scilicet genus figuravit qui per gratiam Dei vocati, retro respiciunt, et ad ea quae reliquerant redire contendunt. De quibus ipse Dominus ait: Nemo ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei (Luc. IX, 62). Unde et illi prohibetur retro respicere, ut per id ostenderet non esse redeundum ad veterem vitam, qui per gratiam Dei regenerati, ultimum cupiunt evadere supplicium. Sequitur. Quod vero idem respiciens remansit, et in salem conversa est, exemplum praestat (0315B)ad condimentum fidelium, unde alii salientur. Nam nec ipsum tacuit Christus dicens, Mementote uxoris Lot (Luc. XVII, 32): scilicet ut nos tanquam sale condiret, ut non tanquam fatui negligeremus, sed prudentes caveremus. Hoc enim et illa monuit, cum in statuam salis conversa est. Sequitur. Illud vero quod ipse Lot ardentem Sodomam fugiens, Segor venit, et nequaquam ad montana conscendit, ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia, vel mundi desideria declinare. Altitudo vero montium est speculatio perfectorum: sed quia multi sunt justi qui mundi quidem illecebras fugiunt, sed tamen in actione positi contemplationis apicem subire nequeunt, hoc est quod exiit quidem Lot de Sodomis, sed tamen ad montana non pervenit, quia damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo speculationis subtiliter non tenetur. Unde idem Lot ad angelum dicit: Est civitas haec juxta ad quam possumus fugere parva, et salvabor in ea. Nunquid non (0315C)modica est, et vivit in ea anima mea? Juxta igitur dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia actualis vita nec a mundi curis ex toto discreta est, nec tamen a gaudio aeternae salutis aliena. Sequitur. In ipso autem Lot, quando filiae concubuerunt cum eo, non illud quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Loth futurae legis videbatur gestasse personam, quam quidam ex illa propagati, et sub lege positi, male intelligendo quodammodo, se inebriant, eamque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, inquit, si quis ea, ut ait Apostolus, legitime utatur (I Tim. I, 8). De Lot quoque et uxore ejus, poeta quid cecinerit, audiamus:
Lot Sodomae fugiente chaos dum respicit uxor,
In statuam mutata salis stupefacta remansit.
Ad poenam conversa suam, quia nemo retrorsum,
Noxia contempti vitans discrimina mundi,
Aspiciens salvandus erit: nec debet arator,
(0315D)Dignum opus exercens vultum in sua terga referre.

Cur Abraham patriarcha Abimelech regi Saram profiteretur esse sororem, cum uxor ejus esset? Non igitur convenit ut mentiretur.

Hieronymus. --Non igitur, ut multi putant, mentitus est, quia dixit: Soror mea est. Soror namque ejus erat de patre, sed non ex matre, id est, fratris est Aran filia, non sororis. Sed quia in Hebraeo habet, Vere soror mea est, id est filia patris mei, sed non filia matris meae, et magis sonat quod Abrahae soror fuerit; in excusationem ejus dicimus, necdum illo in tempore tales nuptias lege prohibitas. Sequitur deinde historia de Abimelech, quando Abraham tacuit Saram uxorem, et dixit sororem, ne se occiso ab alienigenis captiva possideretur: certus de Deo, quod eam violari non permitteret, sicut nec primum a Pharaone. Unde et Abimelec somno admonitus non commaculavit eam concubitu, sed intactam restauravit marito. Verumtamen quis tunc in illo figurabatur (0316A)viro scire volo, et cujus sit uxor quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularique non sinitur, ut sit viro suo sine macula et sine ruga. In gloriam quippe Christi recte vivit Ecclesia, ut pulchritudo ejus honor viro ejus sit, sicut et Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alienigenas honorabatur; eique cum dicitur in Canticis canticorum, O pulchra inter mulieres, ipsius pulchritudini merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech, plus in ea mirans formae decus, quod amare potuit, et violare non potuit. Est etenim sancta Ecclesia Domini Jesu Christi in occulto uxor. Occulte quippe atque in abscondito secreto spiritali anima humana inhaeret Verbo Dei, ut sint duo in carne una (Matth. XIX, 5): quo magni conjugii sacramentum in Christo et in Ecclesia commendat Apostolus. Proinde regnum terrenum saeculi hujus, cujus figuram gerebant reges qui Saram polluere permissi non sunt, non est expertum, nec invenit Ecclesiam conjugem Christi, nisi cum violare tentant. (0316B)Divino enim testimonio per fidem martyrum cessit, correctumque in posterioribus regibus honoravit munere, quam corruptioni suae subdere in prioribus non valuit. Nam quod tunc in eodem rege prius et posterius figuratum est, hoc in isto regno prioribus et posterioribus regibus adimpletum est temporibus. Cum autem dicitur de patre esse soror Christi Ecclesia, non de matre: non de terrenae generationis, quae evacuabitur, sed gratia coelestis, quae in aeternum manebit, cognatio commendatur, secundum quam gratiam genus mortale non erimus accepta potestate, ut filii Dei vocemur et simus. Neque enim gratiam hanc de Synagoga matre Christi secundum carnem, sed de Deo Patre percepimus: hanc vero cognationem terrenam vocans propter aliam vitam, ubi nullus moritur, negare nos Christus docuit, non fateri, cum discipulus ait: Ne vobis dicatis in terra patrem: unus est enim Pater vester qui in coelis est (Matth. XXIII, 9). Quod vero Ecclesia, cujus uxor sit, occultatur alienigenis, (0316C)cujus autem soror sit, non tacetur. Haec interim causa facile occurrit, quia occultum est, et difficile ad intelligendum quomodo anima humana Verbo Dei copuletur sive misceatur; sive quod melius et aptius dici potest, cum sit illud Deus, ista creatura. Secundum hoc est sponsus et sponsa, vel vir et uxor Christus et Ecclesia dicuntur. Quia vero cognatione sint fratres Jesus Christus, et omnes sancti gratia divina non consanguinitate terrena, hoc de patre, non de matre, et effabilius dicitur et capacius auditu. Nam inter se omnes sancti per eamdem gratiam fratres sunt, sponsus autem caeterorum societate nullus illorum est.

De lusu Isaac cum Ismaele.
Quomodo lusus duorum filiorum Abrahae secundum litteram intelligi debeat, nosse volo.

Hieronymus. --Sequamur juxta historiam opiniones priorum. Vidit, inquit, Sara filium Agar Aegyptiae, (0316D)quem peperit Abrahae, ludentem. Quod sequitur, Cum Isaac filio suo, non habet ita in Hebraeo. Dupliciter itaque ab Hebraeis exponitur, sive quod idola luto fecerit, juxta illud quod alibi scriptum est: Sedit populus comedere et bibere, et surrexerunt ludere; sive quod adversum Isaac quasi majoris aetatis, loco sibi et ludo primogenita vindicaret. Quod quidem Sara audiens non tulit, et hoc ex ipsius approbatur sermone dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo, non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et sumpsit panes et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus parvulum, et dimisit eam. Ibi namque oritur quaestio, quid sibi vult ista emissio Ismaelis cum matre. Quando Isaac natus est, tredecim annorum fuit Ismael; et post ablactationem ejus iste cum matre expellitur e domo. Varie autem de hoc capitulo plerique opinantur, asserentibus aliis quinto anno ablactationis tempus statutum, et aliis duodecimum annum vindicantibus nos autem ut breviorem (0317A)eligamus aetatem, post octodecim annos Ismael supputavimus ejectum esse cum matre, et non convenire tam grandem adolescentem matris sedisse cervicibus: quod ut rectius scis, postulo ut exponas. Verum est igitur illud Hebraeorum linguae idioma quod omnis filius ad comparationem parentum infans vocetur et parvulus. Nec miremur habere barbaram linguam proprietates suas, cum hodieque Romae omnes filii vocentur infantes. Posuit ergo Abraham panes et utrem super humerum Agar. Et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manu ejus eum tradidit, commendavit, et ita emisit e domo. Quod autem sequitur: Et projecit puerum subter abietem, et abiens sedit de contra longe quasi jactu sagittae. Dixit enim, Non videbo mortem parvuli mei; et sedit contra eum, et sic adjungitur: Et clamavit puer, et flevit, et audivit Dominus vocem pueri de loco ubi erat, et dixit angelus Dei ad Agar de coelo, et reliqua; nullum moveat: in Hebraeo enim post hoc quod scriptum est, Non videbo mortem pueri mei, ita legitur quod ipsa Agar sederit contra (0317B)puerum, et levaverit vocem suam, et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli. Flente enim matre, et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum, de quo pollicitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam, alioquin et ipsa mater non suam mortem, sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge, tolle puerum, et tene manum ejus. Ex quo manifestum est, eum qui tenetur, non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, sollicitus monstratur affectus. Quaerendum est cur antea Sara voluit maritum de ancilla suscipere filium, et post haec cum matre jubet expelli de domo.

Isidorus. --Hoc sine dubio sciendum quod hoc non zelo fecit accensa, sed mysterio prophetiae compulsa. Agar quippe secundum quod ait Apostolus, in servitutem genuit populum carnalem, Sara vero libera populum genuit qui non est secundum carnem, sed (0317C)in libertatem vocatus est: qua libertate liberavit eum Christus. Hoc igitur mysterio figurabatur, priorem populum in servitutem peccatorum generatum in domo Israel, id est Ecclesiae non manere in aeternum, neque esse haeredem vel consortem cultoribus Christi, nec cum filio nobili, id est, fideli populo regnum coelestis gloriae possessurum. Nunc sequentia videamus. Quid ergo significet quod exiens Agar in humeros suos infantem posuisse legitur, nisi quod peccator populus et insipiens cervicem matris suae Synagogae gravabat, dum dicit: Sanguis hujus super nos et super filios nostros (Matth. XXVII, 25). Panes autem hoc indicabant quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum, et vesceretur. Utre vero aquae, quae defecit, Judaica purificatio significabatur defectura: sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id est, in carne montua veteris hominis, praevaricationis sententia damnata, quae nec refrigerium praestat, nec satiat sitim, (0317D)sed aestu tepida vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat Synagogam cum populo expulsam de terra sua sine sacerdotio et sacrificio, in toto orbe errare, et viam quae Christus est, penitus ignorare. Quod filius ejus siti deperit, ostendit populum nullam habens spiritalem purificationem. Quod autem filium morientem siti sub arbore projecit, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaudivit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit qui ex Judaeis ad Christum convertuntur, ac flentes retroactos errores exaudiuntur. Reseratisque oculis cordis vident fontem aquae vivae, id est Christum Filium Dei vivi qui dicit: Ego sum fons aquae vivae: qui sitit, veniat et bibat (Joan. VII, 37). Unde Ismael exauditio interpretatur. Angelus autem iste similitudo est Eliae per quem populus iste est crediturus, sicut per Malachiam (0318A)dicitur: Ecce ego mitto vobis Eliam, qui convertat corda patrum in filios (Malach. IV, 5), et reliqua. Verum quod statim angelus Domini vocavit Agar, dicens: Surge, tolle puerum, quia in gentem magnam faciam eum, hoc significabat, sive quod copiosus Judaeorum populus esset regnaturus in saeculo, sive quia coelestis regni gloriam consecuturi essent qui ex Judaeis credituri essent in Christum. Quod autem eumdem angelum qui loquitur ad Agar prius angelum Scriptura pronuntiat, deinde Dominum Filium Dei eumdem fuisse credendum est, qui per legem et prophetas semper locutus est, qui propter obedientiam paternae voluntatis angelus vocatur, Deus autem secundum naturam Patris: quia vere et ipse est Deus, sicut et Pater.

De puteo juramenti.
Hieronymus.--Dixit Abraham ad Abimelech: Septem oves has accipies a me, ut sint in testimonium mihi, quia (0318B)ego fodi puteum istum. Ideo cognominavit nomen loci illius Puteus Juramenti: quia juraverant ibi ambo. Ubi hic legitur Puteus Juramenti, in Hebraeo habet Bersabee. Nunc quid sibi velit intelligi, aperire non abnue. Duplex autem causa est cur ita appellatus sit: sive quia septem agnas Abimelech de manu Abrahae acceperit (septem enim dicuntur Sabee), sive quod ibi juraverint, quia et juramentum Sabee similiter appellatur. Quod si ante hanc causam supra hoc nomen legimus, sciamus per prolepsim dictum esse, sicut Bethel et Galgala: quae utique usque ad tempus quo ita appellatae sunt, aliter vocabantur. Notandum autem et ex prioribus et ex praesenti loco quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo haberetur, sed in Heraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est, quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palestinae, Salutaris est dicta. Hujus rei testis est Scriptura quae dicit: Et habitavit Abraham in (0318C)terra Philistinorum diebus multis. Sequitur: Et dixit ad Abraham Deus: Tolle filium tuum, quem diligis Isaac, et vade in terram visionis, etc. Quis sit locus iste visionis volo scire. Difficile est idioma linguae Hebraeae in Latinum vertere sermonem, ubi nunc dicitur, Vade in terram excelsam: in Hebraeo habet Moria quod Aquila transtulit τὴν καταφανῆ, hoc est lucidam. Symmachus τῆς ὀπτασίας, hoc est visionis. Aiunt ergo Hebraei hunc montem esse in quo postea templum aedificatum est in area Ornae Jebusaei, sicut et in Paralipomenon scriptum est: Et coeperunt aedificare templum mense secundo, in secunda die mensis in monte Moria: qui idcirco illuminans interpretatur et lucens, quia ibi est Dabir, hoc est oraculum Dei, et lex et Spiritus sanctus, qui docet homines veritatem, et inspirat prophetas. Sequitur: Et abiit in locum quem condixit ei Deus in die tertia. Notandum quod de Geraris usque ad montem Moria, id est sedem templi, iter dierum trium sit, et consequenter illuc die tertio pervenisse dicatur. Male igitur quidam (0318D)aestimant, qui Abraham putant illo tempore ad quercum habitasse Mambre, cum inde usque ad montem Moria vix unius diei iter plenum sit. Sequitur: Et elevavit oculos suos Abraham, et ecce aries post tergum ejus tenebatur in virgulto Sabech cornibus suis. Quomodo hoc intelligendum est? Ridiculam rem hoc in loco Emisenus Eusebius est locutus: Sabech, inquiens, dicitur hircus, qui rectis cornibus, et ad carpendas arboris frondes sublimis attollitur. Rursus Aquila συχνεὼν interpretatus est, quem nos vepretum possumus dicere, vel spinetum, et (ut verbi vim interpretemur) condensa et inter se implexa virgulta. Unde et Symmachus in eamdem ductus opinionem: Et apparuit, ait, aries, post hoc retentus in rete cornibus suis. Verum quibusdam in hoc duntaxat loco melius videntur interpretati esse Septuaginta et Theodotion, qui ipsum nomen Sabech posuerunt dicentes, In virgultum Sabech cornibus suis, etenim συχνεὼν, sive rete, quod (0319A)Aquila posuit, et Symmachus per sin litteram scribit, hic vero Samech litteram positam, ex quo manifestum esse non interpretationem stirpium condensarum, et in modum retis inter se virgulta contexta verbum Sabech, sed nomen sonare virgulti, quod ita Hebraice dicitur. Ego vero diligenter inquirens, συχνεὼν per samech litteram scribi crebro reperi. Sequitur: Et vocavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit. Cur hoc nomen accepit? Pro eo quod hic habet, Vidit, in Hebraeo habet, Videbitur. Hoc autem apud Hebraeos exivit in proverbium, ut si quando in angustia constituti sunt, et Domini optant auxilio sublevari, dicant: In monte Dominus videbitur, hoc est, sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et signum dati arietis solent etiam nunc cornu clangere.

Recapitulatio. --Jubetur Abraham immolare filium suum unicum, ille autem obtemperans Deo solvit votum. Stravit asinum, imposuit ligna, servos longe dimisit, solus cum filio ascendit, in triduo ad (0319B)locum pervenit, antequam filius veniret ad locum sacrificii, ipse sibi immolandus ligna portabat. Deinde Abraham gladio armatur, et cum jam pene feriret, admonetur ut parceret; et non tamen sine sacrificio, sine sanguine fervori cedit. Apparet namque aries in vepre, inhaerens cornibus; immolatur, peragiturque sacrificium, peracto sacrificio dicitur ad Abraham: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et velut arenam maris; possidebit semen tuum portas inimicorum suorum, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, quia obaudisti voci meae.

Explicatio spiritalis. --Age nunc videamus qui sub hujus sacramenti lateat mysterio. Iste enim Abraham quando filium unicum perduxit ad immolandum, habebat personam Dei Patris. Sed quid est quod eum senex suscepit? Deus enim non senescit. Sed ipsa pronuntiatio de Christo jam quodammodo senuerat, quando natus est Christus, inchoata est (0319C)ab Adam, ubi dictum est, Erunt duo in carne una (Matth. XIX, 5): sacramentum illud magnum, hoc est, in Christo et in Ecclesia, completum est sexta aetate saeculi, quae significat senectam Abrahae: quia ipsum sacramentum Dei longaevum erat, et senectus Sarae in plebe Dei, hoc est in multitudine prophetarum hoc idem significat: quia in fine temporum ex ipsa plebe sanctarum animarum natus est Christus. Sterilitas autem ejus intimat quod in hoc saeculo spe salvi facti sumus, et in Christo tanquam in Isaac omnes nati sumus, quem partum Ecclesiae in fine temporum mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate prophetavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum, quod imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham (ut praedictum) per illam immolationem figurabatur, nisi Pater excelsus? Quis in Isaac, nisi Christus? Nam sicut Abraham unicum et dilectum filium Deo victimam obtulit, ita Dominus unicum Filium suum pro nobis omnibus tradidit. Et (0319D)sicut Isaac ipse sibi ligna portabat, quibus erat imponendus; ita et Christus gestabat in humeris lignum crucis, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii, Judaeos figurabant: qui cum serviliter viverent, et carnaliter saperent, non intelligebant humanitatem Christi, non intelligebant passionem ejus; ideo non pervenerunt ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, quia ipse in duas partes dividendus erat. Quod factum est Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis, quibus etiam saepe per prophetam dicitur: Aversatrix Israel, et praevaricatrix Juda, et reliqua (Jerem. III, 8). Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum: ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis, Exspectate hic cum asino, usque, Revertimur ad vos; Apostolum audi, Caecitas ex parte in Israel facta est (Rom. XI, 25). Quae caecitas ex parte est hic cum (0320A)asino: ut plenitudo, inquit, gentium intraret; hoc est, postquam adoraverimus, ubi sacrificium crucis dominicae impletum, per gentes fuerit praedicatum: hoc est, ut plenitudo gentium intraret. Quid est revertimur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fiet. Triduum autem illud, in quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significantur: unam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Abraham usque ad Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem, inde jam a Domino, et quidquid restat. Tertius dies gratia est, in qua tertia aetate quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur: et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud quod figuratum est in Isaac, transgressum est ad arietem. Cur? quia Christus ovis: ipse enim filius, ipse agnus; filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux cornua habet. Sicut enim duo ligna cum compaginantur, in se speciem crucis (0320B)reddunt. Unde et scriptum est de eo, Cornua in manibus ejus sunt. Cornibus ergo haerens aries crucifixum Dominum significat. Vepres autem spinae sunt. Spinae iniquos et peccatores significant, qui suspenderunt Dominum in cruce. Inter spinas itaque peccatorum Judaeorum suspensus est Dominus, sicut per Jeremiam idem dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc arietem cornibus in vepribus obligatum, eumdem Christum senserunt, antequam immolaretur spinis a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio dicitur ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries: Foderunt manus meas, et pedes meos, et dinumeraverunt omnia ossa mea (Psalm. XXI, 17, 18)? Hoc enim quando peractum est illud in Psalmis sacrificium, tunc in ipso Psalmo dictum est: Reminiscentur et convertantur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium. (0320C)Quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium (Ibid. 28, 29). Immolato ergo Abraham ariete pro Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus vidit: pro eo quod est, Dominus videre fecit, utique per incarnationem. Sequitur: De Job et genere ejus, ut veritas patefacta clareat, edoceri cupio.

Hieronymus.--Et nuntiaverunt Abraham dicentes: Ecce peperit Melcha et ipsa filios Nachor fratri tuo, Huz primogenitum ejus, et Buz fratrem illius, et Camuel patrem Syrorum, et Cased. Primogenitus Nachor fratris Abraham de Melcha uxore ejus filia Aram natus est, Huz de cujus Job stirpe descendit: sicut scriptum est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Huz, Job nomen ejus (Job I). Male igitur quidam aestimant Job de genere esse Esau; siquidem illud quod in fine libri ipsius habetur, eo quod de Syro sermone translatum est, et quartus sit ab Esau, et reliqua quae ibi continentur, in Hebraeis voluminibus (0320D)non habetur. Secundus natus est de Melcha Buz, quem Septuaginta Bauz transferre voluerunt. Et ex hujus genere est Balaam ille divinus, ut Hebraei tradunt, qui in libro Job dicitur Helius primum vir sanctus et prophetes Dei; postea per inobedientiam et desiderium munerum, dum Israel maledicere cupit, divini vocabulo nuncupatus. Et iratus est Helui filius Barachiel Buzites, de hujus videlicet Buzi radice descendens. Camuel vero pater est Damasci. Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est, et ipso nomine legitur in Isaia. Caseth quoque quartus est, a quo Casdei, id est Caldaei, postea vocati sunt.

De obitu Sarae.
Hieronymus. --Qualem debemus accipere locum Arboc, in quo Sara mortua esse perhibetur. Mortua est, inquit, Sara in civitate Arboc, quae est in valle, haec est Hebron in terra Chanaan. Hoc autem quod (0321A)hic positum est, in valle, in authenticis Codicibus non habetur. Nomen quoque civitatis Arboc paulatim a scribentibus legentibusque corruptum est. Neque enim putandum Septuaginta Interpretes nomen civitatis Hebraeae barbare, corrupte et aliter quam in suo eloquio dicitur, transtulisse. Arboc enim nihil omnino significat, sed dicitur Arbec, hoc est quatuor, quia ibi Abraham, Isaac et Jacob conditi sunt, et ipse princeps humani generis Adam, ut in Jesu libro apertius demonstratur. Sequitur.

Dixitque Ephron ad Abraham: Audi nos, domine rex, a Deo tu es nobis, in electo sepulcro nostro sepeli mortuum tuum. Pro rege principem habet sive ducem. Nasin quippe non rex, sed dux dicitur. Sequitur.

Et appendit Abraham Ephron argentum, quod locutus est in auribus filiorum Het. In Hebraeo sicut hic posuimus, primum nomen ejus scribitur Ephron, secundum Ephran. Postquam enim pretio victus est ut sepulcrum venderet, et acciperet argentum, licet (0321B)cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro a legitur, ablata de ejus nomine est: pro eo Ephron appellatus est Ephran, significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non coguntur ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte quod invitus acceperat.

Recapitulatio. --Moritur Sara centesimo vicesimo anno vitae suae, et empto agro ab Ephron, sepeliunt eam. Sed quid sibi velit quod Sara in sepulcro duplici sepelitur, nosse cupio. Hoc sane sciendum quia anima quae saeculo moritur ut Deo vivat, gemina vitae requie suscipitur, id est, in actione boni operis, et contemplatione Divinitatis.

De juramento servi in femore Abrahae.
(0321C)Hieronymus.--Erat autem Abraham senex dierumque multorum. Dixitque servo suo seniori, qui supra omnia ejus erat. Pone manum tuam sub femur meum, ut adjurem te per Deum coeli et terrae, ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum; sed ad terram et cognationem meam proficiscaris, et inde accipies uxorem filio meo Isaac. Posuitque servus manum suam sub femur Abrahae, et juravit ei. Cur in femore Abrahae jurat, quasi in loco sancto? Super verbo hoc tradunt Hebraei quod in sanctificatione, hoc est in circumcisione, juraverit. Nos autem dicimus jurasse eum in semine Abrahae, hoc est in Christo, qui ex illo nasciturus erat: juxta evangelistam Matthaeum loquentem; Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. Sequitur.

Perrexitque servus in Mesopotamiam Syriae, stetitque juxta fontem, et ecce Rebecca venit adaquare greges; et ait servus: Ecce ego sto super fontem aquae, et filiae hominum civitatis egredientur ad hauriendam aquam, (0321D)et erit, virgo quae egredietur ad hauriendum, cui ego dixero: Da mihi aquam de hydria tua, ut bibam et caetera usque, Ipsa est quam praeparavit Dominus filio domini mei, et quod sequitur. Tulitque vir inaurem auream, didrachmum pondus ejus. Bace quod in hoc loco pro didrachmo scribitur, semuncia est. Secel vero qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, unciae pondus habet. Quid sibi vult quod sic tam varie in translationibus invenitur. In aliis namque servum Abrahae dixisse comperi: Et ecce virgo quae egredietur ad hauriendum, etc. In aliis vero pro virgine adolescentulam legimus, quae quomodo sibi invicem congruant, doce. In Hebraeo namque adolescentulam quoque, quae Graeco sermone νεανὶς dicitur, ibi legimus Alma: quod quidem in Isaia habetur nomine hoc loco, ubi in nostris codicibus scriptum est: Ecce Virgo concipiet. Et Aquila transtulit: Ecce adolescentula concipiet et pariet. Et in Hebraeo: Ecce alma concipiet. Notandum ergo quod nomen (0322A)Alma nunquam nisi in virgine scribitur: et habet etymologiam ἀπόκρυφος, id est, abscondita. Scriptum est siquidem in Job, Et sapientia unde invenitur, et quis locus intelligentiae, et absconditur ab oculis omnis viventis. Ubi nunc diximus, Absconditur, in Hebraeo, propter declinationem verbi aliter figuratum est, Naalma dicitur huic quid simile, licet masculino genere declinetur. Et in Regnorum libris scriptum est ex persona Elisei loquentis ad Giezi: Et Dominus abscondit a me. Ergo alma quod interpretatur abscondita, id est, virgo nimia diligentia custodita, mihi majoris laudis videtur esse quam virgo. Virgo quippe juxta Apostolum potest esse corpore, et non spiritu: abscondita vero, quae virgo est, ἐπίτασιν virginitatis habet, ut virgo sit et abscondita. Et quae abscondita est, juxta idioma linguae Hebraeae, consequenter et virgo est: quae autem virgo, non statim sequitur ut et abscondita sit. Hoc idem verbum et in Exodo de Maria sorore Moysi virgine legimus. Ostendant igitur Judaei in Scripturis alicubi positum (0322B)Alma, ubi adolescentulam tantum, et non virginem sonet: et concedemus eis illud quod in Isaia apud nos dicitur: Ecce Virgo concipiet et pariet, non absconditam virginem, sed adolescentulam significare jam nuptam. Sequitur.

Et dimiserunt Rebeccam sororem suam et substantiam ejus, et servum Abrahae et viros qui cum eo erant. In Hebraeo habet: Et dimiserunt Rebeccam sororem suam, et nutricem ejus, et servum Abrahae, et viros illius. Decens quippe erat ut ad nuptias absque parentibus virgo proficiscens, nutricis solatio foveretur. Sequitur.

Isaac namque habitavit in terra Austri, et egressus est ut exerceretur in campo ad vesperam. Cujus significationis sit ista egressio Isaac in campum ad vesperam, scire desidero. Hoc mihi videtur significari velle, unde a Patre ad immolandum quondam fuerat abductus. Quod autem ait: Et egressus est ut exerceretur in campo, quod Graece dicitur ἀδολεσχῆσαι in Hebraeo (0322C)habet: Et egressus est Isaac ut loqueretur in agro declinante jam vespera. Significat autem secundum illud quod Dominus solus orabat in monte, etiam Isaac, qui in typo Domini fuit, ad orationem, quasi virum justum domo egressum, et vel nona hora, vel ante solis occasum spiritales victimas obtulisse. Sequitur.

DISCIPULUS.

Vidensque Rebecca Isaac, tulit theristrum, et operuit se. Theristrum quid sit expone.

MAGISTER.

Theristrum etenim pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius utuntur. Sequitur.

Et adjecit Abraham, et accepit uxorem nomine Ceturam, et peperit ei Zamram, et Jecsan et Madan, et Madian, Jesboc et Sue. Jecsan genuit Saba et Dadan. Filii Dadan fuerunt Assurim, et Latusim, et Loomim. (0322D)Filii Madian Epha, et Opher, Saba, et Henoch et Abida et Eldaa. Omnes filii Ceturae. Deditque Abraham universa quae habuit, Isaac; filiis autem concubinarum quas habuit, dedit munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo, cum adhuc viveret in Oriente ad Orientalem plagam (Gen. XXV).

DISCIPULUS.

Quae est ista Cetura, aut quo ex genere, vel quae sit interpretatio nominis ejus, quaeso ut dicas.

MAGISTER.

Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur, aut victa: quam ob causam suspicantur Hebraei mutato nomine eamdem esse Agar Aegyptiam, quae, Sara mortua, transierit in uxorem, et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod (0323A)de Cetura nati filii Abraham, juxta historicos Hebraeorum, occupaverint Τρωγλοδύτιν et Arabiam quae nunc vocatur Εὐδαίμων, usque ad mare Rubrum. Dicitur autem unus ex posteris Abrahae, qui appellabatur Opher, duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi Africam nuncupasse. Hujus rei testis est Alexander, qui dicitur Polyhistor, et Cleodemus cognomento Malchus, Graeco sermone barbaram historiam retexentes. Quod autem et filii Dadan fuerunt Assurim, et Latusim, et Loomim, et Assurim, in negotiatores transferri putant, Latusim aeris ferrique metalla cudentes, Loomim vero φίλαρχος, id est, princeps multarum tribuum atque populorum. Alii ob hoc Assurim, vocatos Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae ex Cetura, occupatas Indiae regiones.

Recapitulatio a juramento servi in femore usque filios Ceturae. --Animadvertendum cur Abraham servo suo dixerit, postulans jurejurando fidem: Pone, (0323B)inquit, manum tuam sub femore meo, et adjuro te per Deum coeli (Gen. XXIV). Quid sibi vult, Deus coeli ad femur Abrahae, nisi ut cognoscatur sacramentum. Per femur enim genus intelligitur. Ergo quae fuit illa conjuratio, nisi quia significabatur de genere Abraham in carne venturum Deum coeli. Senior autem iste imaginem habuit legis per quam sponsa, id est, Christi Ecclesia desponsabatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam, in civitatem Nachor, stetitque circa fontem quaerens sponsam filio domini sui (Ibid.). Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptismatis, ibi orans occurrit ei virgo Rebecca, id est, Ecclesia. Vidit autem Rebecca puerum, id est, sermonem propheticum, deponit de humero hydriam (Ibid.), utique elatam saeculi facundiam, et ad humilem propheticum se inclinat sermonem. Accepit autem a puero inaurem auream, id est, suscepit fidei ornamenta, vel morum, vel etiam aureos Scripturarum sensus, et clarum argenti eloquium; sicque secuta (0323C)puerum Rebecca venit ad Isaac. Secuta verbum propheticum Ecclesia, venit ad Christum, quae tamen cameli dorso deducitur, quia ad Christum ex gentilitate Ecclesia properans intortis vitiosisque vitae veteris conversaionibus invenitur. Quae, Isaac viso, descendit de camelo, quia Domino agnito vitia sua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis viam humilitatis petivit. Quae etiam et verecundata pallio velabatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agrum Isaac, hoc significabat quod extremo hujus mundi tempore velut in diei fine veniens Christus, qui quasi in agrum foras exiit, quia cum sit invisibilis, se tamen visibilem in hoc mundo venienti exigentibus Ecclesiae demonstravit. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intelligentia veritatis, ubi intellectum percipiat altiorem, sive lavacrum aquae, ubi purificetur; sicque dehinc copulatur sponso (0323D)suo Christo, adhaerens illi gloria aeternitatis et regno. Sequitur. Quid enim sibi velit quod Abraham post obitum Sarae Ceturam duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset jam aetate grandaevus? Absit, sed propter filiorum procreationem, dum illi semen quasi stellae coeli ex Isaac filio promitteretur. Ergo videamus, quid sibi velit ista Cetura nisi quia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetura et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum Novum aestimant pertinere, sed filii concubinae dicuntur. Sola Sara semper uxor vocatur, sicut scriptum est: Una est columba mea, una est perfecta mea (Cant. VI). Sequitur. Quid datur intelligi quod Abraham cuncta quae possidebat dedit filio suo Isaac, filiis autem concubinarum, largitus est munera et separavit ab invicem. Dantur quippe et nonnulla munera filiis concubinarum, id est, carnalium, sed non perveniunt ad regnum promissum nec haeretici nec (0324A)Judaei, quia carnalia lucra sectantur: praeter Isaac enim nullus est haeres, utique quia non filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine.

De morte Abrahae.
Hieronymus. --Et mortuus est Abraham in senectute bona, senex et plenus dierum, et collectus est ad populum suum. Male in Septuaginta interpretibus additum est: Abraham deficiens mortuus est, quia non convenit Abrahae deficere et minui. Illud quoque quod nos posuimus: In senectute bona, senex et plenus, in Graecis codicibus ponitur Plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce et diei operibus plenus occubuerit.

Item haec nomina filiorum Ismael in generationibus suis et nominibus.
Hieronymus.--Primogenitus Ismaelis Nabajoth et Cedar, et reliqui usque ad eum locum ubi ait: Et habitaverunt ab Heila usque Sur, quae est contra faciem (0324B)Aegypti venientibus in Assyrios, in conspectu omnium fratrum suorum cecidit (Gen. XXV).

Duodecim filii nascuntur Ismaeli: ex quibus primogenitus fuit Nabajoth, a quo omnis regio ab Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie dicitur, quae pars Arabiae est. Nam et filiae earum oppidaque ac pagi et munita castella, et tribus horum appellatione celebrantur ab uno ex his Cedar in deserto et Duma alia regio, et Theman ad Austrum, et Cedma ad Orientalem plagam dicitur. Quod autem in extremo hujus capituli juxta Septuaginta legimus: Contra faciem omnium fratrum suorum habitabit, verius est illud quod nos posuimus: Coram omnibus fratribus suis occubuit, id est, in manibus omnium filiorum suorum mortuus est superstitibus liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari Jacob ad Laban demonstrat, dicens: Quid est peccatum meum, quia persecutus es post me, et quia scrutatus es omnia vasa mea (Gen. XXXI)? Quid invenisti de universis vasis domus tuae? (0324C)ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis, et dijudicent inter nos. Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemorat, quod Jacob, exceptis liberis, secum fratres aliquos habuerit.

Sequitur de conceptione Rebeccae.
Deprecatusque est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod sterilis esset, et exaudivit eum, deditque conceptum Rebeccae (Gen. XXV).

Hieronymus. Et concepit Rebecca, et movebantur filii ejus in ea. Pro motione Septuaginta posuerunt interpretes ἐσκίρτων, id est, ludebant; vel, ut Aquila transtulit, confringebantur filii in utero ejus. Symmachus vero διέπλεον, id est, in similitudine navis in superficie ferebantur. Sequitur: Egressusque primus rubeus, sicut pellis pilosus (Ibid.). Ubi nos pilosum posuimus, in Hebraeo habet Sear. Unde et Esau, sicut et alibi legimus, Seir, id est, pilosus, est dictus.

(0324D)DISCIPULUS.

Gregorius.--Deus Abrahae promisit dicens: In Isaac vocabitur tibi semen (Gen. XXI); cui etiam dixit: Patrem multarum gentium posui te (Gen. XVII); cui rursum promisit dicens: Benedicens benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et velut arenam, quae est in littore maris (Gen. XXII). Quare aperte constat quia omnipotens Deus semen Abrahae multiplicare per Isaac praedestinaverat; et tamen scriptum est: Deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod sterilis esset; qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae (Gen. XXV). Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit?

MAGISTER.

Ea namque quae viri sancti orando efficiunt, ita praedestinata sunt, ut precibus obtineantur. Nam ipsa quoque perennis regni praedestinatio ita est ab (0325A)omnipotente Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere quod eis omnipotens Deus ante saecula donare disposuit. Quod utrum verum sit, pensa quae proposuisti, et concite vales probare, quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit, ut filios habere potuisset.

Recapitulatio. --Igitur Isaac, dum rogaret Dominum ut pareret uxor ejus, quae sterilis erat, concessit Dominus quae postulabat, illidebanturque gemini in utero ejus inclusi angustia: quae dum agerentur, interrogavit Dominum, accepit responsum: Duae gentes in utero tuo sunt, et duo populi de ventre tuo dividentur, populusque populum superabit, et major serviet minori (Ibid.). Quod figuraliter factum etiam ipsis Judaeis non credentibus notum est, qualiter populus Ecclesiae Synagogae populum superabit, et quomodo plebs Judaeorum tempore major servit minori (0325B)populo Christianorum. Siquidem et in singulis nobis hoc dici potest, quod duae gentes et duo populi sunt intra nos, vitiorum scilicet atque virtutum; sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni; et vitia numerosiora virtutibus sunt, sed tamen et in nobis gratia Dei populus populum superat, et major servit minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt. Procedit enim Esau primus rufus, et totus tanquam pellis hirsutus. Deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexerat calcaneo Esau (Ibid.). Sed cur ille totus rubeus et hispidus, nisi quia populus prior prophetarum et Christi fuit cruore pollutus, ac peccati et nequitiae squalore exstitit circumdatus. Cujus ideo minor calcaneum tenuit, quia mystice majorem populum minor superatus esset. Sequitur.

Factus est Esau vir gnarus venandi, et homo agricola. Jacob autem simplex habitabat in tabernaculis (Ibid.). Et sicut in alia translatione habetur, habitavit domi.

(0325C)Gregorius. --Quid per venationem Esau, nisi eorum vita figuratur, qui in exterioribus voluptatibus fusi carnem sequuntur; qui etiam agricola esse describitur, quia amatores saeculi hujus tanto magis exteriora incolunt, quanto interiora sua inculta derelinquunt. Jacob vero simplex in tabernaculis habitare perhibetur, quia nimirum omnes qui in curis exterioribus spargere fugiunt, simplices in cogitatione atque in conscientia sua habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se intra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, nedum ad multa foras inhiant, a seipsis alienatis cogitationibus recedant.

Hieronymus. --Dixitque Esau ad Jacob: Da mihi gustum de coctione ista rubea, quia deficio (Ibid.). Propterea vocatum est nomen ejus Edom. Rubrum enim sive fulvum lingua Hebraea Edom dicitur. Ab eo igitur quod rubro cibo vendiderit primitiva sua fulvi, id est, Edom sortitus est nomen.

(0325D)Gregorius. --De Esau quod propter lenticulam fratri vendiderit primogenita, ita ait: Sciendum quia quinque nos modis gulae vitium tentat. Aliquando namque indigentiae tempora praevenit, aliquando tempus non praevenit, sed cibos lautiores quaerit. Aliquando quaelibet sumenda sunt, et praeparare curatius expetit. Aliquando autem et qualitate ciborum et tempore congruit, sed in ipsa quantitate sumendi mensuram refections excedit. Nonnunquam vero et abjectius est quod desiderat, et tamen in ipso aestu immensi desiderii deterius peccat: quae vitiorum tempora melius ostendimus, si haec exemplis evidentioribus approbemus. Mortis quippe sententiam patris ore Jonathan meruit, quia in gustu mellis constitutum edendi tempus antecessit; et ex Aegypto populus eductus in eremo occubuit, quia despecto manna cibos carnium petiit, quos lautiores putavit. Et prima filiorum Heli culpa suborta est, quod ex eorum voto sacerdotis puer non antiquo more coctas vellet de (0326A)sacrificio carnes accipere, sed crudas quaereret, quas accuratius exhiberet. Et cum ad Jerusalem dicitur: Haec fuit iniquitas Sodomae sororis tuae superbia, saturitas panis, et abundantia aquae (Ezech. XVI), aperte ostenditur quod idcirco salutem perdidit, quia cum superbiae vitio mensuram immoderatae refectionis excessit. Hinc primogenitorum gloriam amisit, quia magno aestu desiderabilem cibum, id est, lenticulam concupivit: quam dum venditis primogenitis praetulit, quomodo in illo appetitu anhelaret, indicavit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu concupiscentiae degustamus. Hic quippe, quem diximus, Esau, primatum pro lenticula perdidit, et Elias in eremo virtute corporis carnis edendo servavit. Unde et antiquus hostis, quia non cibum, sed cibi concupiscentiam esse causam damnationis intelligit, et primum sibi hominem non carne, sed pomo subdidit, et secundum (0326B)non carne, sed pane tentavit. Hinc quod plerumque Adam culpa committitur, etiam cum abjecta et vilia sumuntur. Neque Adam etenim solus, ut a vetito se pomo contineret, praeceptum prohibitionis accepit. Nam cum alimenta quaedam saluti nostrae Deus contraria indicat, ab his nos quasi per sententiam vetat. Et cum concupiscentes noxia attingimus, profecto quid aliud quam vetita degustamus? Ea itaque sumenda sunt, quae naturae necessitas quaerit, et non quae edendi libido suggerit, ne si haec moderata discretio minus caute prospexerit, illicitae se concupiscentiae quis voragine mergat.

Isidorus. --Nam quod iste Esau primogenita sua propter escam fratri suo juniori venundedit, ac postmodum paterna benedictione sibi promissa privatus est, significat eumdem populum Israeliticum; qui ideo ut Exodi indicat liber, primogenitus filius nuncupatus est, non solum primatus sui honorem amisit, verum etiam et regni coelestis praemium praeparatum adipisci non meruit: Domino quodammodo (0326C)id eidem exprobrante cum dicit: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti voluntatem ejus (Matth. XXI). Primogenita autem, ipsa vestis erat sacerdotalis, qua majores natu, cum benedictione patris, induti, victimas Deo velut pontifices offerebant. Hoc demum terreni amoris desiderio caruerunt Judaei cum gloria regni futuri. Sequitur.

Orta dehinc fame super terram, abiit Isaac ad Abimelech regem Palaestinorum in Gerara (Gen. XXVI).

Hieronymus.--Seminavit autem Isaac in terra illa, et invenit in anno illo centuplum hordei (Ibid.). Licet in aliena terra seminaverit Isaac, tamen non puto, quia ei tanta fertilitas hordei fuerit. Unde melius puto illud esse, quod habetur in Hebraeo, et Aquila quoque transtulit: Et invenit in illo anno centuplum aestimatum, id est, ἑκατὸν εἰκασμένον. Licet enim eisdem litteris et aestimatio scribatur, et hordeum, tamen aestimationes searim leguntur, hordea vero Seorim. Tacens autem scriptura genus (0326D)frugum quod centuplicaverit, videtur mihi cunctarum in illo virtutum offendisse multiplicationem. Denique sequitur. Et benedixit ei Dominus et magnificatus est vir, et ambulabat vadens magnificatus, donec magnus fuerit valde sive vehementer (Ibid.). Felicitas autem hordei multiplicati, ignoro si quem posset facere gloriosum. Sequitur.

Et abiit inde Isaac, et venit in vallem Gerarim, et habitavit ibi (Ibid.). Pro valle torrentem habet in Hebraeo. Neque enim Isaac, postquam magnus factus est, habitare poterat in valle. Habitavit autem in torrente de quo scriptum est: De torrente bibit in via (Psal. CIX). De quo etiam Elias tempore famis bibit. Sed quia Elias non erat ut Christus, ideo ei torrens ille aruit. Dominus enim noster etiam in torrente traditus est, dedicans regenerationem nostram et baptismi sacramentum. Sequitur.

Et fodit puteum Isaac in valle Gerarim, et invenit ibi puteum aquae vivae (Ibid.). Et hic pro valle torrentem (0327A)habet. Nunquam enim in valle invenitur puteus aquae vivae. Sequitur.

Et foderunt puteum alterum, et altercati sunt etiam super eum, et vocavit nomen ejus inimicitiae (Ibid.). Pro inimicitiis quod Aquila transtulit et Symmachus, τὴν ἀντικειμένην et ἐνακτίωσιν, id est, adversum atque contrarium, in Hebraeo habet satana. Ex quo intelligimus Satanam contrarium interpretari.

Et foderunt puteum alterum, et non litigaverunt cum eis, et vocavit nomen ejus latitudo (Ibid.). Pro latitudine in Hebraeo habet Rohoboth, ad probandum illud quod supra diximus: Ipse aedificavit Niniven civitatem et Rohoboth, hoc est, plateas ejus (Gen. X). Sequitur.

Et Abimelech ivit ad eum de Geraris et Ochozat pronubus ejus, et Phicol princeps militiae ejus (Gen. XXVI).

Pro Ochozath in Hebraeo habet collegium amicorum ejus, ut non tam hominem significet quam amicorum turbam, quae cum rege venerat, in quibus fuit (0327B)et Phicol princeps exercitus. Sequitur:

Et venerunt servi Isaac, et nuntiaverunt de puteo quem foderunt, et dixerunt ei: Invenimus aquam, et vocavit nomen ejus Saturitas (Ibid.). Nescio quomodo in LXX interpretibus habeatur: Et venerunt pueri Isaac, et nuntiaverunt de puteo quem foderunt; dixeruntque ei: Non invenimus aquam, et vocavit nomen ejus Juramentum. Quae enim etymologia est propterea vocari Juramentum, quod aquam non invenisset? E contrario in Hebraeo, cui interpretationi Aquila quoque consentit et Symmachus, hoc significat, quod invenerit aquam, et propterea appellatus sit puteus ipse Saturitas. Et est vocata civitas Bersabee (Ibid.), hoc est, puteus saturitatis. Licet enim supra ex verbo juramenti, sive ex septenario ovium numero, quod sabe dicitur, asseruimus Bersabee appellatum, tamen nunc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad nomen ejus civitatis, quae ita vocabatur illudens, declinavit paululum litteram, et (0327C)post triduo Hebraeorum sin, a quo Sabe incipitur, Graecum sigma, id est, Hebraeorum samech posuit. Alioquin et juxta allegoriae legem post tantos puteos in fine virtutum nequaquam congruit ut Isaac aquam minime repererit.

Recapitulatio unde supra. --Ex praecepto itaque et benedictione Domini ivit Isaac ad Abimelech regem Palaestinorum, ibique uxorem suam Rebeccam sororem finxit causa timoris, quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. Quid autem sibi velit in sacramento Christi et Ecclesiae, quod tantus patriarcha cum conjuge luserit, conjugiumque illud sit cognitum. Vidit profecto quisquis, ne aliquid errando in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas possit, eoque modo se conjugi (0327D)congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si propheta Dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobis (Joan. I). Post haec refert Scriptura illud, quod Isaac postquam eum benedixit Dominus, et magnificatus est valde, aggressus est opus, et coepit fodere puteos, quos foderant pueri patris ejus Abrahae; sed invidentes ei Palaestini, obstruxerunt eos, implentes humo, et reliqua (Gen. XXVI). Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster, qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris sui, id est, Moyses puteum legis foderat; David, Salomon et prophetae, libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia Judaeorum et haereticorum. Hos cum vellet purgare Isaac, ut ostenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de (0328A)ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Philistini, id est, Judaei, a regno Dei alieni, sed discedit ab eis. Non enim potest esse cum eis, qui in puteis aquam habere nolunt, sed terram. Et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta (Matth. XXIII). Fodit ergo Isaac novum puteum, immo Isaac pueri fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, Petrus, Jacobus, Judas, Paulus, et reliqui qui omnes novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae sit fons aquae salientis in vitam aeternam (Joan. IV). Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova adhuc condi patiuntur, nec vetera purgari evangelicis puteis contradicunt, apostolis adversantur; et quoniam in omnibus contradicunt, litigantes, dicitur ad eos: Quoniam indignos vos fecistis gratia Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus (Act. XIII). Post haec fodit tertium puteum Isaac, et appellavit nomen ejus Latitudo, dicens: Nunc dilatavit nos Deus, et crescere fecit super terram (Gen. XXVI). Vere dilatatus est Isaac, id est, (0328B)Christus, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius notus tantum erat in Judaea Deus, et in Israel nominabatur (Psal. LXXV); nunc autem in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum (Psal. XVIII). Exeuntes enim pueri Isaac per universum orbem terrae, foderunt puteos, et aquam omnibus ostenderunt, baptizantes apostoli omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti (Matth. XXVIII).

DISCIPULUS.

Sed quid est quod puteos quos Abraham aperuit, Isaac sic eos vocavit, sicut et pater ejus?

MAGISTER.

Sciendum sane quia Moyses apud nos etiam Moyses appellatur, ut propheta unusquisque nomine vocitantur, nec mutantur, quasi eorumdem vocabula puteorum. Haec mysticae.

(0328C)Gregorius. --Moraliter autem Isaac apud alienam gentem puteos fodisse describitur; quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda penetremus, et quousque nobis verae intelligentiae aqua respondeat, nequaquam nostrae inquisitionis manus ad exhaurienda cordis terrena torpescat. Quos tamen puteos Allophyli insidiantes replent, quia nimirum immundi spiritus cum nos studiose confiteri peccata nostra conspiciunt, molestas nobis tentationum cogitationes immergunt. Et quia si saepe eloquiis sacris intendimus, malignorum spirituum insidias gravius toleramus, quia menti nostrae terrenarum cogitationum pulverem aspergunt, ut intentionis nostrae oculos a luce intimae visionis obscurent. Unde semper mens evacuanda est, incessanterque fodienda, ne, si indiscussa relinquitur, usque ad tumorem perversorum operum cogitationum super nos terra cumuletur. Unde ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, (0328D)fode parietem (Ezech. VIII), id est, cordis duritiam crebris perscrutationum ictibus rumpe.

De generationibus filiorum Isaac.
Hieronymus in libro Quaest.--Dixitque Jacob: Ecce Esau frater meus, vir pilosus est, et ego vir lenis (Gen. XXVII). Ubi nos pilosum legimus, in Hebraeo habet seir. Unde postea mons Seor, et regio in qua versabatur est dicta. Diximus de hoc et supra.

Et sumpsit Rebecca vestimenta filii sui majoris, quae erant desiderabilia valde, apud se domi (Ibid.). Et in hoc loco tradunt Hebraei, ut jam intimavimus, primogenitos functos officio sacerdotum, et habuisse vestimentum sacerdotale, quo induti victimas offerebant, antequam Aaron in sacerdotium eligeretur. Sequitur.

Et dixit Esau: Juste vocatum est nomen ejus Jacob, supplantabit enim me ecce secundo. Jacob supplantator interpretatur, eo igitur quod fratrem arte deceperit, (0329A)allusit ad nomen, qui ideo Jacob ante vocatus est, quod mortui fratris plantam apprehenderat. Sequitur:

Dixitque Isaac ad Esau: Pacta benedictione, Jacob fratri tuo servies, et erit tempus, quando depones jugum illius de collo tuo (Ibid.).

Significat quod Idumaei servituri sint Judaeis, et tempus esse venturum quando de collo jugum servitutis abjiciatur, eorumque imperio contradicant. Secundum autem Septuaginta interpretes ita habet: Erit autem cum deposueris et solveris jugum de collo tuo; videtur pendere sententia, nec esse completa.

DISCIPULUS.

Hieronymus Damaso. --Cur Isaac, vir justus et Deo charus, non cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit?

MAGISTER.

Differo paulisper typos, et ea quae a majoribus (0329B)nostris super hoc loco interpretata sunt praetereo; non quia opinioni eorum non acquiescam, sed quod tu illic tantum quaeras quare vir justus aliquid ignoraverit, et contra suam fecerit voluntatem. Ad quod districte respondendum est nullum hominem, excepto eo qui ob nostram salutem carnem est dignatus assumere, plenam habuisse scientiam, et certissima doctrinae fluenta potare. Unde nec mirum si tamen celsus patriarcha aliquid ignoraverit. Ex parte namque cognovit et ex parte prophetavit, et nunc per speculum vidit in aenigmate (I Cor. XIII); et secundum quod oportet orare, nescire nos dicit (Rom. VIII). Quia cum venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte est destruetur (I Cor. XIII). Sed quod vidit homo, vidit in facie, Deus autem inspicit cor (I Reg. XVI). Et sicut Samuel nescivit quem ex filiis Jesse benedicere deberet, priusquam, Domino revelante cognovit, ut David qui erat in pascuis ungi deberet in regem (Ibid.). Aut sicut Eliseus propheta, (0329C)prohibente Giezi puero suo mulierem Sunamitem, dicebat: Dimitte eam, anima enim ejus in angustia est, et Dominus celavit a me, et non indicavit mihi, et reliqua (IV Reg. IV). Unde nec mirum est, Isaac patriarcham in suam maximam utilitatem nescisse quid facere cum eo magis eo tempore erraret, quo filium sanguinariae deditum voluptati, et eum qui fratrem postea possit occidere, praetermisso illo qui innocenter habitabat, domi vellet differre, et suam magis quam Dei statuere voluntatem (Rom. X). Ego puto divinae dispensationis fuisse ut oculis caecaretur; et cum ipse diceret: Vox quidem vox Jacob est, manus autem manus sunt Esau (Gen. XXVII), tamen non intelligeret minorem esse filium, qui ad benedictionem fratris praeceptor astiterat. Junilius.

DISCIPULUS.

Quid est typus, quem differre dixisti superius?

MAGISTER.

(0329D)Quem nos figuram dicimus, sive formam, sicut dicit Apostolus: Omnia enim in figura contingebant illis (I Cor. X); et iterum: Adam qui est forma futuri (Rom. V). Nec enim ab re est unum aliquid multis significare.

DISCIPULUS.

Quid est ergo typus vel figura?

MAGISTER.

Praesentium aut praeteritarum aut futurarum ignoratio per opera, secundum id quod opera sunt manifestatio.

DISCIPULUS.

Da praeteritorum typos.

MAGISTER.

Ut est catechumenorum humilitas. Typum enim gerunt ad ea paradisi exclusi, et ex conscientia delictorum (0330A)divinum metuentes aspectum, propter quod et per publicum capitibus tectis incedunt.

DISCIPULUS.

Da in praesentibus.

MAGISTER.

Ut Aaron vestis, quae duodecim tribuum nomina lapidibus insignita gestabat, ostendens se pro omni quodammodo populo supplicare.

DISCIPULUS.

Da de futuris.

MAGISTER.

In his nulla est difficultas, tamen ex superfluo ut in duobus filiis Isaac duo testamenta monstrata sunt.

DISCIPULUS.

Quoniam et de prophetia similem pene difinitionem diximus, quid interest?

(0330B)MAGISTER.

Quod in prophetia verbis secundum hoc quod verba sunt futura significantur. In typis autem res declarantur ex rebus. Possunt tamen haec duo ita definitione misceri, ut dicamus quia prophetia est typus in verbis, secundum id quod verba sunt, et e contra, typus est prophetia in rebus, in quantum res esse noscuntur. Haec de typis, figuris vel formis hoc in loco dictum sufficiat.

DISCIPULUS.

Item unde supra Gregorius. --Quid significare velit actus Esau et Jacob, quod alter ad venatum mittitur, ut benedicatur, alter vero per suppositionem matris a patre benedicitur?

MAGISTER.

Liquido constat, quia juxta sacrae lectionis historiam pascitur, in qua videlicet historia se ad intellectum paulo subtilius stringatur. Vide quia Jacob (0330C)primogeniti benedictionem non per fraudem subripuit, sed, ut sibi debitam accepit, quam a concedente fratre delentis mercede comparavit. At vero si quis, altius sentiens, utrumque factum velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in mysterium surgat.

DISCIPULUS.

Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui venatione vesci concupiscit?

MAGISTER.

Omnipotens etenim Deus Judaici populi bona operatione pasci desideravit, sed illo tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foras quaerit, gentilem populum mater gratia introduxit, ut omnipotenti Patri cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet, qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo de exterioribus sacrificiis non quaerit, per vocem prophetae dicit: (0330D)In me sunt Deus vota tua, quae reddam, laudationes tibi (Psal. LV).

DISCIPULUS.

Quid est quod iisdem Jacob manus ac brachia et collum haedinis pellibus texit?

MAGISTER.

Haedus saepe pro peccato offerri consuevit, et gentilis populus, dum se confiteri peccatorum non erubescit, carnis in se peccata mactavit.

DISCIPULUS.

Quid sibi vult quod vestimentis majoris fratris Jacob induitur?

MAGISTER.

Sacrae namque Scripturae praeceptis, quae majori populo data fuerant, in bona operatione vestitus est, et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens (0331A)intus reliquit: quae ille gentilis populus habere non potuit, dum solam in eis litteram attendit.

DISCIPULUS.

Quid indicat quod Isaac eumdem filium nescit, quem benedicit?

MAGISTER

De gentili ergo populo Dominus per Psalmistam dicit: Populus quem non cognovi, servivit mihi (Psalm. XVII), etc.

DISCIPULUS.

Quid est quod per praesentem filium non vidit, et tamen in futuro ei multa praevidit?

MAGISTER

Omnipotens enim Deus, cum per prophetas suos praedixerit gentilitatem gratiam praerogandam, eam in praesenti per gratiam non vidit, quam tunc in errore dereliquit; et tamen quia hanc quandoque (0331B)collecturus erat, per benedictionis gratiam praevidit. Unde et eidem Jacob gentilis populi figuram tenenti in benedictione dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus Deus (Gen. XXVII). Sicut enim in Evangelio Veritas dicit: Ager est hic mundus (Matth. XIII). Et quia electorum populus in universo mundo virtutibus redolet. Odor fidei, odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui debriant mentes credentium. Aliter flos olivae, quia suavis est opus misericordiae, quod more olei refovet et relucet. Aliter flos rosae, quia mira est flagrantia, quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est virtus humilium, qui ex desiderio loca ultima tenentes, super humilitatem in altum a terra non sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia (0331C)bonorum operum perfectio ad saturitatem eorum qui justitiam esuriunt praeparantur. Quia ergo gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni (Gen. XXVII). Sed quia easdem virtutes ex semetipso non habet, adjungit: Cui benedixit Dominus Deus. Et quoniam iisdem electorum populus per quosdam etiam in contemplationem surgit, per quosdam vero in activae vitae solummodo opere pinguescit, recte illud additur: Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae abundantiam (Ibid.). Ros enim desuper subtiliter cadit, et toties de rore coeli accipimus, quoties per infusionem contemplationis intimae aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera etiam per corpus agimus, de terrae pinguedine ditamur.

DISCIPULUS.

Quid est quod Esau tarde ad patrem redit?

(0331D)MAGISTER.

Constat procul dubio quod Judaicus populus ad placandum Dominum sero revertitur; cui et hoc in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo (Ibid.), quia servitute peccati Judaicus populus in fine liberatur. Sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium introierit, et sic omnis Israel salvus fiet (Rom. XI).

Item unde supra ipse qui supra. --Liquido constat quod nullus Judaeorum qui plene legem didicit, adventum Redemptoris nostri ignoravit; unde et Herodes rex, magorum occursione perterritus, sacerdotes ac principes studuit solerter inquirere ubi Christum nasciturum esse praescirent. Cui protinus responderunt: In Bethlehem Judae. Prius ergo noverant quem passionis tempore, dum despicerent, ignorabant. Quorum notitia prior, et ignorantia posterior bene ac breviter Isaac caligante signatur, qui (0332A)dum Jacob benediceret, et quid eveniret in futuro praevidebat, et quis illi praesens assisteret nesciebat. Sic quippe Israelitarum populus, qui prophetiae mysteria acceperunt, sed tamen caecos oculos in contemplatione tenuit, qui eum praesentem non vidit, de quo tam multa in futuro praevidit. Ante se enim positum nequaquam cernere valuit, cujus adventus potentiam longe ante nuntiavit.

Item recapitulatio unde supra. --De benedictione Jacob quid figuraliter indicaverit. Hippolyti martyris verba, sicut excellentissimae scientiae ac doctrinae Hieronymus explicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, inquit, portat imaginem Dei Patris; Rebecca, Spiritus sancti; Esau populi prioris et zabuli; Jacob, Ecclesiae et Christi. Senuisse Isaac consummationem orbis ostendit. Oculos illius caligasse, fidem periisse de mundo, et religionis lumen ante eum neglectum esse denuntiat. Quod filius major vocatur, acceptio legis est Judaeorum. Quod escas ejus atque capturam dilexit pater, homines sunt ab errore salvati, (0332B)quos per doctrinam justus quisque venatur. Sermo Dei repromissionis est benedictio, et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt, et verum sabbatum celebraturi. Rebecca, plena Spiritu sancto, sciens quod audivit, ante quam pareret, quia major serviet minori, formam gerit in hoc loco Spiritus sancti, quae futura noverat in Christo, ante in Jacob meditatur. Loquitur ad filium minorem: Vade ad gregem, et accipe mihi duos haedos inde (Gen. XXVII), praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo eos vel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii. Siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significabatur assumptio, quod teneros et bonos, docibiles et innocentes animas ostendit. Stola Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt et postmodum gentilium indutus est populus. Pelles autem quae ejus brachiis circumdata sunt, (0332C)peccata utriusque populi, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter affixit. Ipse enim in corpore suo non sua, sed aliena peccata portavit. Quod Isaac quaerit a Jacob, cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis credentium fidem. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Deo, salus est peccatorum. Quod postea consequitur benedictio, et ejus odore perfruitur, virtutem re surrectionis et regni aperta voce pronuntians: Taliter enim benedicitur: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni (Ibid.). Odore nominis Christi, sicut ager mundus impletur, cujus est benedictio de rore coeli, hoc est, de verborum pluvia divinorum. Et de pinguedine terrae, hoc est congregatione populorum. Multitudine frumenti et vini, hoc est, multitudo quam colligit de sacramento corporis et sanguinis sui: illi serviunt populi ex gentibus ad eum conversi. Ipsum adorant tribus, id est, populi ex circumcisione credentes. Ipse est dominus fratrum suorum, quia plebi dominatur Judaeorum. Ipsum (0332D)adorant filii matris ejus, quia et ipse secundum carnem ex ea natus est. Ipsum qui maledixerit, maledictus est; et qui benedixerit, benedictionibus replebitur. Christus, inquam, noster ex ore populi ignorantis benedicitur, id est, veraciter dicitur. Sed alius a Judaeis benedici putatur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictione praemissa repente stupore majore expavit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit. Nec tamen indignatur revelato sibi sacramento, sed confirmat benedictionem in filio dicens: Benedixi eum, et benedictus est. Haec est benedictio prima Isaac, quae data est minori populo Christianorum. Sed neque tamen majorem filium penitus fuisse despectum, quia cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit. Cujus tamen secundae benedictionis prophetatio haec est: In pinguedine terrae, et in rore coeli erit benedictio tua (Ibid.). In pinguedine utique terrae, id est, in fecunditate (0333A)rerum, et potentia regni, quae in illo populo fuit: Et in rore coeli erit benedictio tua, id est, in eloquiis Dei, ipsis enim credita sunt eloquia Dei, et legis testamenta. Quod autem ait: Vives gladio (Ibid.), id est, quia populus sanguine ille deditus, neces in Christo vel prophetis exercuit. Et fratri tuo servies minori (Ibid.), id est, populo Christiano. Tempusque veniet cum excuties et solvas jugum de cervicibus tuis, dum per agnitionem fidei ad gratiam Christi conversus deposueris onus legis, quando non servis populo minori, sed per fidem frater vocaberis. Igitur Esau post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo Jacob fraudulenter excogitat: hoc nimirum et Judaicus populus in Christo praemeditatus non solum Dominum crucis patibulo tradidit, verum etiam credentes in illum usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratris, relicta domo patria vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut accipiat sibi (0333B)uxorem; non aliter Christus, relictis parentibus secundum carnem, id est, populum Israel, et patriam, id est, Jerosolymam, et omnes regiones Judae abiit in gentibus, accipiens sibi inde Ecclesiam, ut impleretur quod dictum est: Vocabo non plebem meam plebem meam, et non dilectam plebem dilectam, et erit in loco ubi dictum est: Non plebs mea, vos ibi vocabimini filii Dei vivi (Rom. IX).

De itinere Jacob in Mesopotamiam Syriae.
Pergens itaque in Mesopotamiam, etc., usque Non est hic aliud nisi domus Dei, et porta coeli (Gen. XXVIII).

Hieronymus.--Et vocavit Jacob nomen loci illius Bethel, et Ulam Luz erat nomen civitati prius (Ibid.): ab eo quod supra dixerat: Quam terribilis est locus iste, non est hic nisi domus Dei, et haec porta coeli. Nunc loco nomen imponit, et vocavit illum Bethel, id est, domum Dei, qui locus ante vocabatur Luza, quod interpretatur nux, sive amigdalon. Unde ridicule (0333C)quidam, qui verbum Hebraicum Ulam nomen esse urbis putant, cum Ulam interpretatur prius. Ordo itaque est iste locutionis: Et vocavit nomen loci illius Bethel et prius Luza vocabulum civitatis. Antiquae omnes Scripturae verbo Ulam, sive Elem plenae sunt, quod nihil aliud significat, nisi ante aut prius, vel vestibulum, sive super liminare, vel postes.

Recapitulatio.--Venit autem Jacob in locum ubi tunc Bethlehem vocatur, et posuit sub capite suo lapidem magnum, et dormiens vidit scalam subnixam, innitentem coelo, et angelos Dei ascendentes et descendentes. Hoc viso evigilavit, unxitque lapidem dicens: Vere hic domus Dei est, et porta coeli, et his dictis discessit (Ibid.). Somnus iste Jacob mors sive passio Christi est. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est, et jam unctus Christus significatur. Caput enim viri Christus est (I Cor. XI). Quis enim nescit Christum ab unctione appellari. Domus (0333D)autem Dei, quia ibi natus est Christus in Bethlehem, porta vero coeli, quia ibi in terram descendit, ibi iterum ad coelum conscendit, erectio autem lapidis resurrectio Christi est. Porro scala Christus est, qui dixit: Ego sum via (Joan. XIV). Per hanc ascendebant et descendebant angeli, in quibus significati sunt evangelistae, praedicatores Christi, ascendentes utique cum ad intelligendam ejus super eminentissimam divinitatem excedunt universam creaturam, ut eum inveniant. In principio verbum apud Deum, per quem facta sunt omnia (Joan. I). Descendentes autem ut eum inveniant, Factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret (Galat. IV). In illa enim scala a terra usque in coelum, e carne usque ad spiritum, quia in illa carnales proficiendo, velut ascendendo spiritales, fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodammodo; cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus (I Cor. III): ipse est sursum in (0334A)capite suo, ipse deorsum in corpore suo, quod est Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via (Joan. XIV). Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur; et per illum solum se erigunt, ut sublimiter exspectent. Per ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Post hanc visionem inde Jacob iter faciens vidit oves et pastores, et puteum aquae vivae, et lapidem magnum superpositum puteo. Figuraliter per oves, justorum populi significantur, sicut illud quod dictum est in Evangelio: Statuet oves quidem ad dexteram (Matth. XXV). Pastores vero prophetae sunt, qui usque adventum Domini, Spiritu sancto inundati, Israelitarum populum gubernabant. Lapis puteo superpositus figuram Domini praeferebat. Puteus gratiam Spiritus sancti, per praedicationem Christi venturam ad Ecclesiam ex gentibus; quae obtecta erant, nondum adveniente et homine facto Christo.

De conjugio Jacob.
(0334B)
Hieronymus.--Ait ergo Laban ad Jacob: Comple ergo hebdomadam istius, et dabo etiam hanc tibi (Gen. XXIX). Postquam Liam Jacob, fraude deceptus, pro Rachel uxorem acceperat, dicitur ei a socero Laban, ut septem dies post nuptias sororis prioris expleat, et sic accipiat Rachel, pro qua iterum septimanis aliis serviturus sit. Non igitur, ut multi male aestimant, post septem annos alios Rachel accepit uxorem, sed post septem dies nuptiarum primae. Nam sequitur:

Et ingressus est ad Rachel, et dilexit Rachel magis quam Liam, et servivit ei annis septem aliis; concepitque Lia et peperit filium, et vocavit nomen ejus Ruben (Ibid.). Omnium patriarcharum, propter compendium lectionis, etymologias nominum volo pariter dicere. Et vocavit, inquit, nomen ejus Ruben; dicens: Quia vidit Dominus humilitatem meam (Ibid.). Ruben interpretatur (0334C)visionis filius.

Et concepit, inquit, alterum filium, vocavitque nomen ejus Simeon dicens: Quoniam exaudivit me Dominus, eo quod odio me haberet vir meus, et dedit mihi etiam haec (Ibid.). Simeon quippe interpretatur auditio. De tertio vero sequitur: Et concepit adhuc, et peperit filium, et dixit: Nunc mecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios. Ideo vocavit nomen ejus Levi (Ibid.). Ubi nos legimus: Mecum erit vir meus, Aquila interpretatus est: Applicabitur mihi vir meus. Quod Hebraice dicitur Ilaue, et a doctoribus Hebraeorum aliter transfertur, ut dicant: Prosequetur me vir meus, id est, non ambigo de amore in me viri mei. Erit mihi in hac vita comes, et ejus dilectio me ad mortem usque deducet et prosequetur, tres enim ei filios genui. Et concepit et peperit genuitque filium, et dixit: Nunc super hoc confitebor Domino, et ob id vocavit nomen ejus Juda (Ibid.). Juda confessio dicitur, a confessione itaque confessoris nomen (0334D)est dictum. Verumtamen hic confessio pro gratiarum actione aut pro laude accipitur, ut frequenter in Psalmis et in Evangelio: Confitebor tibi, Domine coeli et terrae (Matth. XI), id est: Gratias ago tibi, sive: Glorifico te.

Et concepit Bala, et peperit Jacob filium, et dixit Rachel: Judicavit me Deus, et exaudivit vocem meam, et dedit mihi filium; propterea vocavi nomen ejus Dan (Gen. XXX).

Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus filio ancillae, judicii nomen imponeret. Dan quippe interpretatur judicium. Et concepit adhuc Bala, et peperit filium, et dixit Rachel: Habitare me fecit Deus habitatione cum sorore mea, et invalui; vocavitque nomen ejus Nephthalim (Ibid.). causa nominis Nephthali alia hic multo exponitur, quam in libro Hebraeorum nominum scripta est. Unde et Aquila ait: Συνανέστρεψέν με ὁ θεὸς, καί συνανεστράφην, pro quo in Hebraeo scriptum est.: (0335A)Naphthale Elohim, Naphthaleti. Unde a conversatione, sive comparatione, quia utrumque sonat, Nephthalim nomen imposuit. Quod autem sequitur: Et peperit Zelfa, ancilla Liae, Jacob filium; et dixit Lia, In fortuna, et vocavit nomen ejus Gad (Ibid.). Ubi nos posuimus in fortuna, et Graece dicitur ἐν τύχῃ, quae potest eventus dici, in Hebraeo habet Bagdad, quod Aquila interpretatur, Venit accinctio, nos autem dicere possumus in praecinctu. Ba enim potest praepositionem sonare in, et Gad, venit. Ab eventu ergo, sive praecinctu, qui Gad dicitur, Zelfae filius Gad vocatus est. Sequitur:

Et peperit Zelfa, ancilla Liae, filium Jacob secundum, et dixit Lia: Beata ergo quia beatificant me mulieres, et vocavit nomen ejus Aser divitiae (Ibid.).

Male additae sunt divitiae, id est, πλοῦτος, cum etymologia nominis Aser Scripturae auctoritate pandatur dicentis: Beata sum ego, et beatificant me mulieres. Et ab eo quod beata dicatur ad omnibus, filium suum beatum vocaverit. Aser ergo non divitiae, (0335B)sed beatus dicitur duntaxat in praesenti loco. Nam in aliis secundum ambiguitatem verbi possunt et divitiae sic vocari.

Et audivit Deus Liam, et concepit et peperit filium quintum, et dixit Lia: Dedit Deus mercedem meam viro meo, et vocavit nomen ejus Issachar (Ibid.).

Etymologia hujus nominis Septuaginta interpretes ediderunt, Est merces. Non igitur, ut plerique addito pronomine male legunt, aestimandum est ita scriptum esse, quod est merces, sed totum nomen interpretatur est merces. Jes quippe dicitur est, et Sachar, merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum qui Racheli debebatur ad se verterat.

Et concepit adhuc Lia, et peperit filium sextum Jacob. Dixitque: Dotavit me Deus dote bona in hoc tempore. Habitavit mecum vir meus, quia peperit ei sex filios; et vocavit nomen ejus Zabulon (Ibid.).

Ubi nos posuimus Habitavit mecum, LXX interpretati (0335C)sunt Diliget me. In Hebraeo habetur Izboleni, et est sensus: Quia sex filios genui Jacob, propterea jam secura sum. Habitabit enim mecum vir meus, et filius meus vocetur habitaculum. Male igitur et violenter in libro nominum, Zabulon fluxus noctis interpretatur.

Et post hoc peperit filiam, et vocavit nomen ejus Dina. Haec transfertur in causam, quam significantius Graeci δίκην vocant. Jurgii enim in Sichimis causa exstitit. Post filios et parentum ponenda sunt nomina. Lia interpretatur laborans, Rachel ovis; cujus filius Joseph ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur augmentum.

Recapitulatio spiritalis. --Igitur Jacob pergens in Mesopotamiam, accepit uxores duas filias Laban, fratris Rebeccae (Gen. XXVIII-XXX).

Hoc est, primo Liam, secundo Rachel, inde sibi accepit Liae ancillam nomine Zelfan, et ancillam Rachel Balam, ex quibus quatuor duodecim genuit (0335D)filios et unam filiam. De Lia scilicet, genuit Ruben, Simeon, Levi, Juda, Issachar, Zabulon; De Rachel autem, Joseph et Benjamin; de Bala, ancilla Rachel, Dan, et Nephthalim; de Zelfa, ancilla Liae, Gad et Aser. Hi sunt duodecim filii Israel. Nunc autem quid rerum figuraverint quatuor uxores Jacob, quarum duae liberae et duae ancillae fuerunt, observandum. Scimus enim Apostolum in libera et ancilla, quas habebat Abraham, duo testamenta intelligere, sed ibi in una et una facilius apparet quod dicitur: Hic etiam duae sunt et duae. Deinde ibi ancillae filius exhaereditatus; hic vero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt. Unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quanquam enim duae liberae uxores Jacob ad novum testamentum, quod in libertatem vocati sumus, existimantur pertinere, non tamen frustra duae sunt, nisi quia duae vitae nobis in Christi corpore praedicantur: una temporalis, in qua laboramus; alia (0336A)aeterna, in qua delectationem Dei contemplabuntur. Lia namque, ut diximus, interpretatur laborans; Rachel autem ovis, et secundum aliorum opiniones, visum principium, sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus, et incerta in quo exitu proveniat ad utilitatem eorum quibus consulere volumus. Ipsa est Lia prior uxor Jacob, ac per hoc infirma oculis fuisse commemoratur. Cogitationes enim eorum mortalium timidae et incertae providentiae nostrae; spes vero aeternae contemplationis Dei, habens certam intelligentiam veritatis. Ipsa est Rachel, unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. Hanc enim amat omnis pie studiosus, et propter hanc servit gratiae Dei, quia peccata nostra et si fuerint sicut Phoenicium, tanquam nix dealbabuntur (Isai. I). Laban quippe interpretatur dealbatio, cui servit Jacob propter Rachel. Neque enim se quisque convertit sub gratia remissionis peccatorum servire justitiae, nisi ut quiete vivat in verbo, ex quo videtur principium quod Deus est. (0336B)Ergo propter Rachel, non propter Liam, servitur. Nam quis tandem amaverit in operibus justitiae laborem actionum atque passionum; quis eam vitam propter se ipsam expetierit, sicut nec Jacob Lian, sed tamen sibi suppositam in usum generandi amplexus fecunditatem ejus expertus est. Dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ad Rachel perveniretur, tolerari fecit; deinde propter filios commendavit. Ita vero unusquisque utilis Dei servus sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud amans in sua conversatione meditatur, nisi doctrinam sapientiae, quam plerique se percepturos putant, statim ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quaerunt dilectionem proximi, ne cuiquam noceatur, id est: Honora patrem tuum et matrem; non moechaberis, non occides, non furaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui, non concupisces uxorem proximi tui (Deut. V). Quibus observatis postea quam (0336C)homini pro concupita delectatione doctrinae per tentationes varias, quasi per hujus saeculi noctem tolerantiam laboris adhaeserit, velut pro Rachel Lia inopinata conjungitur; et hanc sustinet, ut ad illam perveniat, si perseveranter amat, acceptis septem aliis praeceptis, ac si ei dicatur. Servi alios septem annos propter Rachel, ut sis pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque justitiam, misericors, mundi cordis, pacificus (Matth. V). Vellet enim homo, si fieri possit, sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae contemplationis delicias pervenire, sed hoc non potest in terra morientium. Hoc enim videtur significare quod dictum est ad Jacob: Non est moris in loco hoc ut minor habeatur priusquam major, quia non absurde major appellatur, quae tempore prior est; prior autem in hominis operatione labor boni operis quam requies contemplationis. Ad unum ergo contendendum, sed propter hoc multa ferenda (0336D)sunt. Itaque duae sunt uxores Jacob liberae ambae, quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est, dealbationis, quod est Laban; verumtamen una amatur, altera toleratur, sed quae toleratur ipsa prius et uberius fecundatur, ut si non propter se ipsam, certe propter filios diligatur. Labores enim justorum maximum fructum habent in eis quos regno Dei generant inter multas tentationes et tribulationes praedicando Evangelium ad eos propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius (II Cor. XI), propter quos habent foris pugnas, intus timores (II Cor. VII), gaudium et coronam suam vocant (Philipp. IV). Nascuntur autem eis filii facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum (I Cor. I). Rachel autem clara aspectu mente excedit Deo (II Cor. V), et videt in principio Verbum Dei apud Deum (Joan. I), et vult parere, et non potest, quia generationem ejus quis enarrabit (Isai. LIII)? Ideoque (0337A)cum contemplativa vita appetit ut divinitatem ineffabilem cernat, vacare vult ab omni negotio, et ideo sterilis qui in variis pressuris non subvenit. Sed quia et ipsa interdum procreandi charitate inardescit, vult enim docere quod novit: videt sororem labore agendi filiis abundantem, et dolet potius currere homines ad eam virtutem, qua eorum necessitatibus consulitur, et ad illam unde divinum aliquid discitur. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam (Gen. XXX). Proinde quia purus intellectus spiritalis substantiae verbis carne editus exprimi non potest, elegit doctrinam sapientiae per quaslibet corporeas similitudines insinuare divina, sicut elegit Rachel ex viro suo et ancilla suscipere filios, quam sine filiis omnino manere. Bala quippe ancilla Rachel interpretatur inveterata. De vetere quippe vita carnalibus sensibus dedita, corporeae excitantur imagines, etiam cum aliquid de spiritali et incommutabili substantia divinitatis (0337B)auditur. Suscepit et Lia filios de ancilla sua, amore habendae numerosioris prolis accensa; invenimus autem Zelfan, ejus ancillam, interpretari os hians; quapropter haec ancilla illos figurat quorum in praedicatione fidei evangelicae os hiat, et cor non hiat. De qualibus scriptum est: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me (Marc. VII). Et de quibus Apostolus dicit: Qui praedicas non esse furandum, furaris (Rom. I). Verumtamen ut etiam per hanc conditionalem uxorem libera illa uxor Jacob laborans filios haeredes regni suscipiat, ideo Dominus dicit: Quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite (Matth. XXIII). Unde Apostolus: Sive, inquit, ex occasione, sive ex veritate Christus annuntietur, in hoc gaudeo, sed et gaudebo (Philipp. I). Tanquam ut ancilla pariens de prole numerosiori laetatur. Est vero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel. Rachel exit, ut cum viro suo debita nocte concubito, si acceptis a filio Liae mandragoricis malis cum sorore cubari permittit. Quid enim de mandragora (0337C)dicendum est? Proinde rem comperi pulchram et suave olentem, saporem autem insipidum; et ideo in illo mandragorico pomo figurari intelligo famam bonam popularem. Unde dicit Apostolus: Oportet etiam testimonium habere bonum ab his, qui foris sunt (I Tim. III), qui licet parum sapiant, reddunt tamen fructum plerumque labori eorum per quos sibi consuletur, et splendorem laudis et odorem bonae opinionis. Nec ad istam gloriam popularem primi perveniunt eorum qui sunt in Ecclesia, nisi quicunque in actionum periculis et labore versantur. Propterea Liae filius mala mandragorica invenit, exiens in agrum, id est, honeste ambulans ad eos qui foris sunt (I Thess. IV); doctrina vero illa sapientiae, quae a vulgi strepitu remotissime in contemplatione veritatis dulci delectatione defigit. Hanc popularem gloriam quantulumcunque non assequeretur, nisi per eos qui in mediis turbis agendo, actus populi praesunt, quia dum isti et actuosi homines et negotiosi (0337D)per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis chara est, testimonium perhibent, etiam vitae propter studium conquirendae et contemplandae veritatis otiosae, quodammodo mala mandragorica per Liam veniunt ad Rachel; ad ipsam vero Liam per filium primogenitum, id est, per honorem fecunditatis, in quo est omnis fructus laboriosae atque in certamina tentationum periclitantis actionis. Quam plerique bono ingenio studioque flagrantes, quamvis idonei regendis populis esse possint, tamen evitant propter turbulentas occupationes exire, si in doctrinae otium toto pectore tanquam in speciosae Rachel feruntur amplexus; et quia bonum est ut et haec vita latius innotescens popularem gloriam mereatur. Injustum est autem ut eam consequatur, si amorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationem communis utilitatis impetit. Propterea Lia sorori suae dicit: Parum est tibi quod virum meum (0338A)accepisti, insuper et mandragoram filii mei vis accipere (Gen. XXX)? Per unum virum significans eos omnes, quia cum sint agendi virtute habiles, et digni quibus regimen Ecclesiae committatur ad dispensandum fidei sacramentum, illi accensi studio doctrinae atque indagandae et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis removere, atque in otio discendi aut docendi volunt considere. Ita ergo dictum est: Parum est tibi quod accepisti virum meum, insuper et mandragoras filii mei vis accipere, ac si diceretur: Parum est quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet vita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit. Proinde, ut eam juste comparet, impertit Rachel virum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui virtute laboriosa regimini populorum accommodati sunt, etiam si scientiae vacare diligerent, suscipiant experientiam tentationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui vacare statuerant, blasphemetur; neque adipiscatur ab (0338B)imperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. Sed plane ut hanc curam suscipiant viri coguntur, satis et hoc est significatum. Quod cum veniret Jacob de agro, occurrit ei Lia, eumque detinens ait: Ad me intrabis, conduxi enim te pro mandragoris filii mei. Tanquam diceret: Doctrinae quam diligis vis conferre bonam opinionem, noli fugere officiosum laborem. Haec in Ecclesia geri quisquis adverterit, cernit et experitur in exemplis, quod intelligamus in libris. Quis non videat hoc geri toto orbe terrarum, venire homines ab operibus saeculi, et ire in otii usum cognoscendae et contemplandae veritatis tanquam in amplexu Rachel, et excipi de transverso ad ecclesiasticam necessitatem, atque ordinari in labore tanquam Lia dicente: Ad me intrabis, quibus istud mysterium Dei dispensantibus, ut in nocte hujus saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam illa vita, cujus amore conversi (0338C)spem saeculi reliquerunt, et ex cujus professione ad misericordiam regendae plebis assumpti sunt. Idem agunt in omnibus operibus suis, vel laboribus, ut illa professio ex qua se converterunt, quia tales rectores populi dedit ratio, non infametur, sed clarius glorificetur tanquam Jacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suave olentibus et clare nitentibus potiatur. Quae aliquando et ipsa praestant misericordia Dei per se ipsam parit, vix tandem quidem quia perrarum est, ut: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I). Et quidquid de hac re pie sapienterque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiatur. Alio quoque sensu Liam et Rachel Victorinus martyr, et caeteri in similitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim major natu Synagogae tenuisse existimabant typum, quia prior Dei genuit populum, et quidem oculis legitur gravida, (0338D)quia lex per Moysen data, quod operta est atque signata. Rachel autem junior et pulchra, prius sterilis et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, quia tempore posterior; pulchra, quia corpore et Spiritu sancto oculi ejus decori, qui Evangelium perspicere meruerunt. Quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque Synagoga populum generabat. Cur autem Jacob pro Rachel servivit, et supponitur ei Lia major, nisi quia Dominus, ut Ecclesiam assumeret, prius Synagogam sibi conjunxit. Servitus itaque ipsius Jacob septem annorum pro duabus uxoribus, hujus vitae praesentis tempus significat, quia per septem dies volvitur, in qua Dominus formam servi accepit, factus obediens paternae voluntati usque ad mortem (Philipp. II). Ille enim pro ovibus servit, et Dominus noster ait: Non veni. Filius hominis ministrari, sed ministrare (Matth. XX). Ille oves pavit, et Dominus in Evangelio dicit: Ego sum pastor bonus (Joan. XIV). Ille mercedis lucro (0339A)varium sibi pecus abstulit; Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum opposuit, ut earum contemplatione multiplicarentur ejus oves: et Dominus noster in aqua baptismatis trium personarum nomina Patris et Filii et Spiritus sancti populo fideli proposuit, ut quisquis hoc pleno corde perspexerit efficiatur ovis Dei.

Hieronymus.--Dixitque Jacob ad Laban: Transibo in universo pecore tuo hodie; separa inde omne pecus varium et discolor, et omne pecus unius coloris in agnis, et varium et discolor in capris, et erit merces mea. Et respondebit mihi justitia mea in die crastino, cum venerit merces mea coram te. Omne quod non fuerit varium et discolor, in capris et agnis, futurum erit apud me, etc. (Gen. XXX).

Multum apud LXX interpretes confusus est sensus, et usque in praesentem diem nullum potui invenire nostrorum qui ad liquidum quid in hoc loco diceretur exponeret. « Vis, inquit, Jacob me servire (0339B)tibi, etiam alios septem annos? fac quod postulo. Separa mihi omnes discolores et varias, tam oves quam capras; et trade in manus filiorum tuorum. Rursus ex utroque grege, alba et nigra pecora (id est, unius coloris) da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius sunt, varium natum fuerit, mecum erit; si quid vero unius coloris, tuum erit. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris. Mecum justitia mea, dum Deus respicit humilitatem meam et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens trium dierum iter, inter Jacob et filios suos separavit, ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri naturali arte pugnavit. Tres enim virgas populeas et amygdalinas et mali granati, » quanquam Septuaginta styracinas et nucinas et plataninas habeant, « ex parte decorticans varium virgarum fecit (0339C)colorem, ut ubicunque in virga corticem reliquisset, antiquus permaneret color; ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob, et tempore quo ascendebantur pecora, et post colorem die ad potandum avida pergebant; discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis in ipsa potandi aviditate oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio dum avidi bibunt, et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positis, varius etiam erat imaginum color. » Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint sive mente conceperint, in extremo voluptatis aestu quae concipiunt, talem sobolem procreent. Cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri, et Quintilianus in ea controversia, in qua accusabatur matrona, quod Aethiopem pepererat, (0339D)pro defensione illius argumentetur, hanc conceptuum esse naturam, quam supra diximus. Et scriptum reperietur in libris Hippocratis quod quaedam suspicione adulterii fuerat punienda, cum pulcherrimum peperisset, utrique parenti generique dissimilem, nisi memoratus medicus solvisset quaestionem, monens quaerere ne forte talis pictura esset in cubiculo; qua inventa mulier a suspicione liberata est. « Postquam autem nati fuerant haedi et agni varii et discolores ex albis, et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat a pristino grege. Si quid autem nascebatur unius coloris (id est, albi sive nigri) tradebat in manus filiorum Laban, et ponebat virgas, quas decorticaverat in canalibus, ubi effundebantur aquae, et veniebant ad potandum, contra pecora, ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum; et concipiebat pecora contra virgas Jacob, virgas quas posuerat coram pecore in canalibus ad concipiendum in eis; et in (0340A)serotinis ovibus non ponebat, et hebant serotina Laban, et temporanea Jacob. » Hoc in Septuaginta interpretibus non habetur; sed pro serotinis et temporaneis aliud nescio quid, quod ad sensum non pertinet, transtulerunt. Quod autem dicit Scriptura, hoc est: « Jacob prudens et callidus justitiam et aequitatem, etiam in nova arte servabat. » Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit, ut ipse fructum sui laboris acciperet et Laban et penitus spoliaretur. Si quando oves et caprae primo tempore ascendebantur, quia melior vernus est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur; quaecunque autem oves et caprae sero quaerebant marem, ante harum oculos non ponebat, ut unius coloris pecora nascerentur. Et quidquid primum nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat, quidquid postea, Laban. Unius enim tam in nigro, quam in albo coloris pecus oriebatur. In eo autem (0340B)loco, ubi scriptum est, ut conceperint in virgis; et in Hebraeo habet Iehammenna. Vim verbi Hebraici, nisi circuitu exprimere non possum. Iehammenna enim proprie dicitur extremus in coitu calor, quo corpus omne concutitur, ut patranti voluptati vicinus est finis.

Idem qui supra.--Et pater vester mentitus est mihi, et mutavit mercedem meam decem vicibus, et non dedit ei Deus ut noceret mihi. Si dixerit: Hoc varium pecus erit merces tua, nascetur omne pecus varium; et si dixerit: Unius coloris erit merces tua, nascetur omne pecus unius coloris (Gen. XXXI).

Pro eo quod nos posuimus Mutavit mercedem meam decem vicibus, Septuaginta interpretes posuerunt Decem agnis: nescio qua opinione ducti, cum verbum Hebraicum Monim numerum magis quam agnos sonet. Denique et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat: Volo ut in futurum varia (0340C)mihi nascantur. Rursus cum vidisset unius coloris nasci pecora (Jacob quippe hoc audito virgas in canalibus non ponebat), dicebat ut futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui, sive Jacob mutata conditio est. Et quodcunque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles videantur, lege Virgilium in quo dicitur: Bis gravidae pecudes. Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse traditur.

Sequitur qui supra.--Et furata est Rachel idola patris sui (Gen. XXXI). Ubi nunc idola legimus, in Hebraeo Teraphim scriptum est, quae Aquila μορφώματα, id est, figurata, vel imagines, interpretatur. Hoc autem ideo, ut sciamus quid in Judicum libro Theraphim sonet. Sequitur:

Et transivit fluvium, et venit in montem Galaad (Ibid.). Non quod eo tempore Galaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo (0340D)vocatur nomine, quo postea nuncupandus erat.

Item supra.--Et mutasti mercedem meam decem agnis (Ibid.). Idem error qui supra, numerus pro agnis legendus. Sequitur: Et dixit Jacob fratribus suis: Colligemus lapides, et congregatis lapidibus fecerunt acervum, et comederunt. Et vocavit illum Laban acervus Testimonii, et vocavit Jacob illum acervus Testis. Acervus lingua Hebraea Gal dicitur; ed vero testimonium. Rursum lingua Syra acervus igar appellatur, testimonium vero Saadutha. Jacob igitur acervus Testimonii, hoc est, Galaad lingua appellavit Hebraea. Laban vero id ipsum, id est, acervum testimonii igar Saadutha, a gentis suae sermone, vocitavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum provinciae in qua habitabat sermone mutaverat.

Recapitulatio. -- « Post longam igitur servitutem, quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus velut mercedem sustinuit, praecepit et Dominus ut reverteretur (0341A)in patriam suam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus et comitatu properavit. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata erat apud eum requisivit, nec reperit. » Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit? Dum enim Laban superius aliam gerat personam, nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur; qui cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis (II Cor. XI). Huic servit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus sic exprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, mundi seu diaboli Jacob abstulit, cum sibi Christus Ecclesiam ex gentilitate conjunxit, quam et de domo patris abstrahit, quia ei per prophetam (0341B)dicit: Obliviscere populum tuum, et domum patris tui (Psal. XLIV). Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur. Unde per Paulum dicitur: Avaritia, quae est idolorum servitus (Ephes. V). Laban vero veniens apud Jabob idolum non invenit, quia, ostensis mundi thesauris, diabolus Redemptori nostro vestigia concupiscentiae terrenae reperit (Matth. IV), sed quia Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. Per Rachel quippe, quae ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est: Surgite postquam sederitis (Psal. CXXVI). Rachel ergo idola sedendo operuit, quia sancta Ecclesia Christum sequens, vitium terrenae concupiscentiae per humilitatem poenitentiae cooperuit. De hac cooperatione vitiorum per prophetam dicitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata (Psal. XXXI). Nos igitur Rachel significavit, quia idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Qua utique avaritiae immunditia, non illos (0341C)qui viriliter currunt, impedit, quibus dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum (Psal. XXVI); sed his maxime evenit, qui quasi effeminato gressu gradientes per blandimenta saeculi resolvuntur. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: Juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi (Gen. XXXI), id est, quasi muliebria se habere innotuit. « Laban vero postquam persecutus est Jacob, et invenisset eum, et locuti essent inter se, ineuntes foedus, tulit Jacob lapidem, et erexit in titulum; dixitque fratribus suis: Afferte lapides. Qui congregantes fecerunt tumulum, quem et vocabat Laban tumulum Testis, et Jacob acervum Testimonii. » Inter fideles enim tam Judaeos quam gentiles, testis est lapis eminens, in similitudinem Christi, acervus lapidum, qui est multitudo credentium. Sequitur:

Hieronymus.--Et occurrerunt ei angeli Dei, et dixit Jacob, ut vidit eos: Castra Dei haec sunt; et vocavit nomen loci illius Castra (Gen. XXXII). Ubi hic castra (0341D)posita sunt, in Hebraeo habet Mahanaim, ut sciamus, si quando in alio loco interpretatum ponitur, quem locum significet. Et pulchre ad fratrem iturus inimicum angelorum se comitantium excipitur choris.

Et dixit Jacob: Deus patris mei Isaac, Domine, qui dixisti mihi: Revertere in terram tuam, et benedicam tibi, minor sum omnium misericordiarum tuarum et omni veritate tua, quam fecisti servo tuo (Ibid.).

Pro eo quod non posuimus Minor sum, aliud nescio quid quod sensum turbet in Graecis et Latinis Codicibus continetur. Sequitur:

Et dixit ei: Quod tibi nomen est? qui ait: Jacob. Dixitque autem ei: Jam non vocabitur Jacob nomen tuum, sed vocabitur nomen tuum Israel, quia invaluisti cum Deo, et cum hominibus valebis (Ibid.).

Josephus, in primo Antiquitatum libro, Israel ideo appelatum putat, quod adversus angelum steterit; quod ego diligenter excutiens, in Hebraeo penitus invenire non potui. Et quid me necesse est opiniones (0342A)quaerere singulorum, cum etymologiam nominis exponat ipse qui posuit. Non vocabitur, inquit, nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum. Quare interpretatur Aquila: Ὅτι ἤρξας μετὰ Θεοῦ, Symmachus: Ὅτι ἤρξω ἰσχυί πρὸς Θεὸν: Septuaginta et Theodotion, Ὅτι ἐνίσχυτας μετὰ Θεοῦ. Sarith enim, quod ab Israel vocabulo derivatur, principem sonat. Sensus itaque hic est: Nomen tuum non vocabitur supplantator, hoc est, Jacob; sed vocabitur nomen tuum princeps cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim princeps sum ego, sic et tu qui mecum luctari potuisti, princeps vocaberis. Si autem mecum qui Deus sum, sive angelus (quoniam plerique varie interpretantur), pugnare potuisti, quanto magis cum hominibus, hoc est cum Esau, quem formidare non debes. Illud autem quod in libro Nominum interpretatur Israel vir videns Deum, sive mens videns Deum, omnium pene sermone detritum, non tam vere quam violenter mihi interpretatum videtur. Hic enim Israel per has litteras scribitur: iod, sin, res, aleph, lamech, quod (0342B)interpretatur princeps Dei, sive directus Dei, hoc est, εὐθύπατος Θεοῦ. Vir vero videns Deum, his litteris scribitur, ut vir ex tribus litteris scribatur: aleph, iod, sin, et dicatur ais; videns vero tribus: res, aleph, he, et dicatur rahe. Porro El, ex duabus aleph et lamech, interpretatur Deus, sive fortis. Quamvis igitur grande auctoritatis sint et eloquentiae, et ipsorum umbra nos opprimat, qui Israel virum sive mentem videntem Deum transtulerunt, non magis scripturae, et angeli, vel Dei, qui Israel ipsum vocavit, auctoritate ducimur, quam cujuslibet eloquentiae saecularis. Illud quoque quod postea sequitur: Et benedixit eum ibi, et vocavit Jacob nomen loci illius facies Dei; vidi enim Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea (Ibid.), in Hebraeo dicitur Phanuel, ut sciamus ipsum esse locum qui in caeteris Scripturae sanctae voluminibus, ita ut in Hebraeo scriptum est Phanuel legitur in Graeco.

Item qui superiore libro, quo supra.--Et divisit pueros (0342C)super Liam et super Rachel et super ancillas duas, et super filios eorum primas. Liam vero, et pueros novissimos, et Rachel et Joseph novissimos, et ipse transit ante eos (Gen. XXXIII). Non, ut plerique aestimant, tres turmas fecit, sed duas. Denique ubi nos habemus Divisit, Aquila posuit, ἠμίσευσε, id est, dimidiavit, ut unum cuneum faceret ancillarum cum parvulis suis, et alium Liae et Rachel, quae liberae erant cum filiis earum: primasque ire faceret ancillas, secundas liberas, ipse autem ante utrumque gregem fratrem adoraturus occurreret. Sequitur:

Et aedificavit ibi Jacob domum, et pecoribus suis aedificavit tentoria sive tabernacula. Ideo vocavit loci illius nomen Tabernacula (Ibid.). Ubi nos tabernacula habemus, in Hebraeo legitur Succoth. Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo interpretata, Scythopoleos, de qua in libro Locorum scripsimus. Sequitur:

Et venit Jacob Salem civitatem Sichem in terra Chanaan, (0342D)cum venisset de Mesopotamia Syriae (Ibid.). Error oboritur quomodo Salem Sichem civitas appelletur, cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, Sale ante sit dicta. Aut igitur unius urbs utraque nominis est, quod etiam de pluribus Judaeae locis possumus invenire, ut idem urbis et loci nomen in alia atque alia tribu sit. Aut certe ista salem, quae nunc pro Sichem nominatur, dicimus hi interpretari consummatam atque perfectam, et illam quae postea Jerusalem dicta est, pacificam, nostro sermone transferri. Utrumque enim accentu paululum declinato hoc vocabulum sonat. Tradunt Hebraei quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit, et sanatum sit, propterea eamdem civitatem curati atque perfecti vocabulum consecutam.

Repetitio. -- « His ita transactis, Jacob mittit nuntios ad Esau fratrem suum, et munera. Post haec, transductis omnibus suis per torrentem, ipse remansit solus, et ecce vir luctabatur cum illo. Praevaluitque (0343A)ei Jacob, nec dimisit eum, nisi benedictionem extorqueret, sacrumque Israel nomen acciperet. » (Gen. XXXII). In quo principaliter sacramenti Dominici imago praefigurata est. Vir enim ille typum Christi evidentissime gesserat, cui tamen ideo praevaluit Jacob utique volenti, et ut mysterium figuraret passionis Domini, ubi visus est Jacob in Judaeorum typo, hoc est in corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quasi cum infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est, cum diceret: Crucifige (Marc. XV). Et tamen Jacob benedictionem ab eodem angelo, quem victor superaverat impetravit, cujus nominis impositio utique benedictio fuit. Interpretatur autem Israel, hoc est, videns Deum, quod erit in fine praemium omnium sanctorum. « Tetigit porro illi idem angelus latitudinem femoris, et claudum reddidit » (Ibid.); sicque erat unus atque idem Jacob benedictus et claudus. Benedictus in his qui in Christum ex eodem populo crediderunt, atque in (0343B)infidelibus claudus. Nam femoris nervum vel latitudo, vel generis multitudo est. Plures quippe sunt in Ecclesia qui, degenerantes a fide patrum et a praeceptis auctoris sui deviantes, in erroris sui semitis claudicant, de quibus prophetice praedictum est: Et claudicaverunt a semitis suis (Psal. XVII), qui tamen populus post tactis sibi viribus, non solum claudicat, sed et torpescit, ne ultra jam generare filios possit. Denique quod adjecit idem patriarcha, vidisse se Deum facie ad faciem, cum superius virum secum narret fuisse luctatum, id significat quia idem Deus homo erat futurus, qui cum Jacob populo luctaretur.

Hieronymus sequitur.--Et venit Hemor et Sichem filius ejus ad portam civitatis, et locuti sunt ad viros civitatis dicentes: Viri isti pacifici nobis sunt (Gen. XXXIV). Ubi nunc LXX interpretes pacificos transtulerunt, Aquila interpretatus est, ἀπηρτισμένους, id est, consummatos atque perfectos; pro quo in Hebraeo legitur Salamin. Ex quo perspicuum est verum esse (0343C)illud quod supra de Salem diximus. Sequitur:

Et introgressi sunt civitatem diligenter, et interfecerunt omne masculinum (Ibid.). Pro eo quod in Graecis legitur ἀσφαλῶς, id est, diligenter, in Hebraeo scriptum est Beta, id est, audacter et confidenter.

Recapitulatio.-- « Hemor itaque filius Sichem, Dinam filiam Jacob violavit, qui post concubitum ejus familiae Israel voluerat sociari, quem Simeon et Levi fratres, virginitatis sororis vindices, dolo cum omni populo ejus interfecerunt. » Sed quid sibi velit quod scriptum est: Egressa est Dina ut videret mulieres regionis illius, quam cum vidisset Sichem filius Hemor Hevaei, princeps terrae illius, adamavit et rapuit, dormivitque cum illa, vi opprimens virginem, et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit (Ibid.). Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis, egreditur quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur, quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet in curis inventam (0343D)exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes et securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae substrahat, recte illic adjungitur: Tristemque blanditiis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicitur ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur, quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant; et tunc plenius obsedatur suppliciis, quae tunc gaudet etiam in delictis.

Hieronymus.--Et venit Jacob in Luza in terra Chanaan, quae est Bethel (Gen. XXXV). Ecce manifestissime comprobatur Bethel, non Ulam Luz, ut supra (0344A)dictum est, sed Luzam, id est, amygdalon ante vocitatam.

Recapitulatio. -- « Dehinc loquitur Deus ad Jacob, ut habitaret in Bethel; ibi Rachel cum pareret Benjamin, mortua est. » Sed quid sibi vult quod cum eumdem Benjamin Rachel pareret, vocavit nomen ejus Filius doloris mei, nisi futurum prophetans ex ipsa tribu Benjamin Paulum, qui affligeret filios Ecclesiae persecutionis suae tempore? Aliter per Benjamin coelestis figurabatur Jerusalem, quae est in tribu ejusdem Benjamin, cujus populus matrem gravi dolore afficit effundendo sanguinem prophetarum. Insuper etiam in necem Christi, impiis acclamando vocibus: Sanguis ejus super nos et super filios nostros (Matth. XXVII).

Item Hieronymus.--Et mortua est Debbora nutrix Rebeccae, et sepulta est subtus Bethel (Gen. XXXV). Si mortua est nutrix Rebeccae nomine Debbora, ut LXX quoque hic interpretes transtulerunt, et ipsum verbum est Hebraicum Meneket, scire non possumus (0344B)quare ibi substantiam posuerint, hic nutricem. Sequitur:

Et dixit ei Deus: Jam non vocabitur nomen tuum Jacob, sed erit Israel nomen tuum, et vocavit nomen ejus Israel (Ibid.). Dudum nequaquam ei ab angelo nomen imponitur, sed quod imponendum a Deo sit, praedicatur. Quod igitur ibi futurum promittitur, hic docetur expletum. Sequitur:

Et factum est cum appropinquarent Cabratha in terra Chanaan, ut venirent Ephrata, peperit Rachel (Ibid.). Verbum Hebraicum Cabratha in consequentibus, ubi Jacob loquitur ad Joseph: Ego autem cum venissem de Mesopotamia Syriae mortua est mater tua Rachel in terra Chanaan, in via Hippodromi, ut venirem Ephrata (Gen. XLVIII), nescio quid volentes Hippodromum Septuaginta interpretes transtulerunt, et statim ibi, ubi in Hebraeo dicitur: Et sepelierunt eam in via Ephrata, hoc est, Bethlehem, rursum Septuaginta interpretes pro Ephrata posuerunt Hippodromum, (0344C)cum utique si Cabratha Hippodromus est, Ephrata Hippodromus esse non possit. Aquila autem hoc ita transtulit, Et factum est, καθ' ὁδόν τῆς γῆς, in itinere terrae introiens in Ephrata. Sed melius est si transferatur, in electo terrae tempore, cum introierit Ephrata. Porro vernum tempus significat, cum in florem cuncta rumpuntur et anni tempus electum est: vel cum transeuntes per viam carpunt et eligunt e vicinis agris, quodcunque ad manum venerit, diversis floribus. Ephrata vero et Bethlehem unius urbis vocabulum est, sub interpretatione consimili; siquidem Bethlehem in domum patris vertitur, propter eum panem qui de coelo descendisse dicitur. Sequitur:

Et factum est cum dimitteret animam (siquidem moriebatur) vocavit nomen ejus filius odoris mei. Pater vero ejus vocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo nominis resonat. Filius enim doloris mei, quod nomen mater moriens imposuit, dicitur Benoni. Filius vero dexterae, hoc est virtutis, quod Jacob mutavit, (0344D)appellatur Benjamin. Unde errant qui putant Benjamin filium dierum interpretari. Cum enim dextra appelletur jamin, et finiatur in n litteram: dies quippe appellantur et ipsi jamin, sed in m litteram terminantur. Sequitur:

Et profectus est Israel, et extenait tabernaculum trans turrim in Ader. Hunc locum Hebraei volunt esse ubi postea templum aedificatum est, et turrim Ader, turrim gregis significari, hoc est congregationis et coetus, quod et Michaeas propheta testatur dicens: Et tu turris gregis nebulosa, filia Sion, etc. Illo tempore Jacob trans locum ubi postea aedificatum est templum, habuisse tentoria: sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethlehem locus est, ubi vel angelorum grex in ortu cecinit: vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens: vel, quod verius est, quodam vaticinio futurum iam tunc mysterium monstrabatur.

(0345A)Hieronymus.--Et venit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre civitate Arbec, haec est Chebron. Pro Arbec in LXX campum habet, cum Chebron in monte sita sit. Eadem autem civitas dicitur et Mambre, ab amico Abrahae ita antiquitus appellata.

Hae generationes Esau.
Et peperit Adesa, Esau Eliphaz. Iste est Eliphaz, cujus Scriptura in Job volumine recordatur. Isti filii Esau, et isti principes eorum: ipse est Edom, et hi filii Seir. Esau, Edom et Seir, unius nomen est hominis, et quare varie nuncupetur supra dictum est. Quod autem sequitur, et Chorraei habitantes terram, etc. Postquam enumeravit filios Esau, altius repetit et exponit, qui ante Esau in Edom terra principes fuerint ex genere Chorraeorum, qui in lingua nostra interpretantur liberi. Legamus diligenter Deuteronomium, ubi manifestius scribitur quomodo venerint filii Esau, et interfecerint Chorraeos, ac terram eorum haereditate possederint. Et fuerunt filii (0345B)Lotham Chorri et Aeman et soror Lotan Tamna. Haec est Tamna de qua supra dictum est: Et Tamna erat concubina Eliphaz, filii primogeniti Esau, et ex ipsa natus est Amalech. Idcirco autem Chorraeorum recordatus est, quia primogenitus filiorum Esau ex filiabus earum acceperat concubinam. Quod autem dicitur Theman, et Kenez, Amalech, et reliqua, sciamus postea regionibus Idumaeorum ex his vocabula imposita. Sequitur: Ipse est Ana, qui invenit Iamin in deserto cum pasceret asinos Zebeon patris sui. Multa et varia apud Hebraeos de hoc capitulo disputantur: apud Graecos et nostros super hoc silentium est. Alii putant Jamin maria appellata, iisdem enim scribuntur litteris maria quibus et nunc iste sermo descriptus est: et volunt illum, dum pascit asinos patris sui in deserto, aquarum congregationes reperisse, quae juxta idioma linguae Hebraicae maria nuncupentur, quod scilicet stagnum repererit: cujus rei inventio in eremo difficilis est. Nonnulli putant aquas (0345C)calidas juxta Punicae linguae viciniam, quae Hebraeae contermina est, hoc vocabulo significari. Sunt qui arbitrantur onagros ab hoc admissos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur, qui vocantur Jamin: plerique putant quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Aquila hunc locum ita transtulit: Ipse est Anas, qui invenit σὺν τοῦ σιμεὶμ, et Symmachus similiter, τοῦς σιμεὶμ, quae interpretatio pluralem numerum significat. Septuaginta vero et Theodotion aequaliter transtulerunt dicentes, τὴν ἰαμεὶν, quod indicat numerum singularem. Sequitur:

Et regnavit pro eo Jobab filius Zare de Bosra. Hunc quidam suspicantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est; contra Hebraei asserunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam supra dictum est. Sequitur:

(0345D)Interea Ruben concupiscentia motus libidinis, in concubinam patris sui praeceps efferbuit, quod incesti crimen non scriberetur, nisi futura populi perversitas pronuntiaretur. Quanquam et in illo qui hoc commiserit consideraretur esse flagitium, in Scripturis autem prophetia est futurorum. Namque per Ruben primogenitum populus primogenitus Israel ex circumcisione significatur, qui thorum concubinae polluit, id est legem Veteris Testamenti saepe praevaricando commaculavit. Quod autem in concubina lex Veteris Testamenti ponatur, Paulus apostolus edocuit dicens: Abraham duos filios habuit: unum de ancilla, et unum de libera. Haec autem duo sunt Testamenta, in quo Agar, quae concubina fuit, in Veteris Testamenti ponitur typo. Una est ergo columba genitricis suae, quae virgo casta regina, sponsa regi Ecclesiae per Evangelium jungitur Christo. Hieronymus.

Et Israel dilexit Joseph super omnes filios suos, qui (0346A)erat filius senectutis, et fecit ei tunicam variam. Pro varia tunica Aquila interpretatus est tunicam ἀστραγάλειον, id est tunicam talarem, Symmachus, tunicam manicatam, sive quod ad talos usque descenderet, et manibus artificis mira esset varietate distincta, sive quod haberet manicas. Antiqui enim magis colobiis utebantur. Et adjecit, et peperit filium Judae uxor, vocavitque nomen ejus Sela: haec autem erat in Ghazbi, quando peperit eum. Verbum Hebraicum hic pro loci vocabulo positum est, quod Aquila pro re transtulit dicens: Et vocavit nomen ejus Selom. Et factum est ut mentiretur in partu postquam genuit eum. Postquam eum genuit Selom stetit partus ejus. Chazbi ergo non nomen loci, sed mendacium dicitur; unde et in alio loco scriptum est: Mentietur opus olivae, id est, fructum oliva non faciet. Sequitur:

Et consolatus Judas ascendit ad eos qui tondebant oves ejus ipse et Hiras pastor ejus Odolamites. Pro pastore amicus legitur: sed verbum ambiguum est, quia iisdem litteris utrumque nomen scribitur. Verum (0346B)amicus re, pastor ro legitur.

Et sedit ad portam Enan, quae est in transitu Thamna. Sermo Hebraicus Enaim transfertur in oculos. Non est igitur nomen loci, sed est sensus: Sedit in bivio sive in compito, ubi diligenter debet viator aspicere quod iter gradiendi capiat. Sequitur:

Cognovit autem Judas et ait: Justior est ista quam ego, eo quod dedi eam Sela filio meo. In Hebraeo habet, Justificata est ex me, non quod justa fuerit, sed quod comparatione illius minus male fecerit, nequaquam vaga ad turpitudinem, sed liberos requirendo. Sequitur:

Ecce egressus est frater ejus, dixitque: Ut quid divisa est propter te maceria, et vocavit nomen ejus Phares. Pro maceria Aquila et Symmachus divisionem transtulerunt, quod Hebraice dicitur Phares. Ab eo igitur quod diviserit membranulam secundinarum, divisionis accepit nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi justos a populo Dei separaverunt, divisi appellantur.

(0346C)Post hoc exiit frater ejus, in cujus manu erat coccinum, et vocavit nomen ejus Zara. Hoc nomen interpretatur oriens, sive igitur quia primus apparuit, sive quia plurimi justi ex eo nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur. Zara, id est oriens, appellatus est.

Recapitulatio ubi supra. --Jam deinde Judae factum consideremus, quia cum nuru sua concubuit, quid significaverit futurorum. In Thamar ergo nuru Judae intelligitur plebs Judaea, qui de tribu Juda reges tanquam mariti adhibebantur. Merito nomen ejus amaritudo interpretatur: ipsa enim Domino fellis poculum dedit. Duo enim genera principum, qui non recte operabantur in plebe: unum eorum qui oberant, alterum eorum qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Judae, quorum unus erat malignus vel saevus ante Dominum, alter in terra fundebat semen, ne daret semen ad fecundandam (0346D)Thamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium, et si quid boni habent in hac terrena vita perdentium, tanquam in terram fundentium, et qui a malo prior est, ille qui nocet illi qui non prodest. Ideo major dicitur malignus, ille minor et sequens qui fundebat semen in terram. Nomen quoque majoris, qui vocatur Her, interpretatur pellicius, qualibus tunicis induti sunt primi homines in poena damnationis suae, dimissi ex paradiso. Sequentis autem nomen, qui vocatur Onan, interpretatur moeror eorum: quorum nisi quibus nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit, atque id perdat in terra. Majus porro malum est ablatae vitae, quod significat pellis, quam non ad vitae, quod significat memor eorum. Deus tamen ambos occidisse dictus est, ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. Tertius vero filius Judae, qui illi mulieri non jungitur, significat tempus ex quo reges plebi Judaeorum (0347A)coeperunt de tribu Juda non fieri. Ideo erat quidam filius Judae, sed jam Thamar maritum non accipiebat, quia eadem erat tribus Judae, sed jam in populo Judae nemo regnabat, unde et nomen ejus, id est. Sela, interpretatur, dimissio ejus. Non pertinent sane ad hanc significationem viri sancti et justi, qui licet illo tempore fuerint, ad Novum tamen pertinent Testamentum, qui prophetando scienter utiles fuerunt. Qualis David fuit eo sane ipso tempore, quo jam Judaea coeperat reges ex tribu Juda non habere. Non est computandus Herodes major in regibus ejus tanquam maritus Thamar. Erat enim alienigena, nec ei sacramento illo mysticae unctionis tanquam conjugali foedere cohaerebat; sed tanquam extraneus dominabatur, quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat, sic et ejus filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione Domini concordavit. Isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Judaeorum, ut ipsi Judaei publice clamarent (0347B)frendentes adversus Christum: Nos non habemus regem nisi Caesarem. Neque hoc verum, nisi illa universali dominatione Romanorum, quippe etiam Caesar rex erat, non proprie Judaeorum, sed ut Christum negarent, et non adorarent, ideo se tali voce damnarunt. Illo enim tempore quo jam de tribu Juda regnum defecerat, veniendum erat regnum Christo vero Salvatori nostro Domino, qui non obesset, multumque prodesset; hinc enim fuerat prophetatum: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est: et ipse erit exspectatio gentium. Jam isto tempore omne quoque magisterium Judaeorum et mystica, unde Christi vocabantur, unctio ipsa defecerat secundum prophetiam Danielis: Tunc venit, cui repositum erat exspectatio gentium; et unctus est sanctus sanctorum oleo exsultationis prae participibus suis. Natus est enim Herodis majoris tempore, passus est autem Herodis minoris tetrarchae. Hujus itaque venientis ad oves quae perierant (0347C)domus Israel, figuram gessit ipse Judas, cum iret ad tondendas oves suas in Thamna, quod interpretatur deficiens. Jam enim defecerat princeps ex Juda, et omne magisterium atque unctio Judaeorum, donec veniret cui repositum erat. Venit autem cum suo pastore Odolamite, cui nomen erat Hiras, quod interpretatur fratris mei visio. Odolamites vero testimonium in aqua, cum hoc plane testimonio Dominus venit, habens testimonium majus Joanne; sed tamen propter oves infirmas, hoc est testimonio usus in aqua. Nam et ipse Hiras, ut jam diximus, interpretatur fratris mei visio. Vidit omnino fratrem suum Joannes, fratrem secundum semen Abrahae, secundum cognationem Mariae matris ejus, et Elizabeth matris suae, eumdemque Deum ac Dominum suum: quia sicut ipse ait: Ex plenitudine ejus accepit. Vidit omnino, et ideo in natis mulierum major illo non surrexit: quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse vidit, quod multi justi et prophetae cupierunt videre, (0347D)et non viderunt. Salutavit ex utero, agnovit perfectius ex columba: et ideo tanquam Odolamites vere testimonium perhibet in aqua. Venit autem Dominus ad tondendas oves, hoc est, exonerandas sarcinis peccatorum, ex quibus in Ecclesiae laude in Canticis canticorum, Dentes ejus velut grex tonsarum. Jam deinde habitum Thamar mutat. Nam et commutans interpretatur Thamar: mutat habitum, mutat et nomen, et fit de Synagoga Ecclesia. Sed in ea prorsus nomen amaritudinis manet, non illius amaritudinis in qua Domino fel ministravit, sed illius in qua Petrus amare flevit. Nam et Juda Latine confessio est: confessioni ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentia praesignetur. Hac poenitentia fecundatur Ecclesia in omnibus gentibus constituta. Oportebat enim pati Christum, et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus a Jerusalem. Nam et ipse habitus meretricius (0348A)confessio peccatorum est, typum quippe Ecclesiae gerit. Thamar quippe ex gentibus evocata, sedens cum hoc habitu ad portam Neman vel Enahin, quod interpretatur fontes. Currit enim velut cervus ad fontes aquarum, pervenire cupiens ad semen Abrahae. Illo enim non cognoscente fetatur, quia de illo praedictum est: Populus quem non cognovi, servivit mihi; accepit in occulto annulum, monile et virgam: vocatione signatur, justificatione decoratur, glorificatione exaltatur. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Quos autem vocavit, illos et justificavit: quos autem justificavit, illos et glorificavit (Rom. VIII, 30). Sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi sit et conceptio sanctae ubertatis. Mittitur autem promissus haedus tanquam meretrici. Haedus exprobratio peccati per eumdem Odolamitem tanquam increpantem et dicentem, Generatio viperarum: sed non eam invenit peccati exprobratio, quam mutavit confessionis amaritudo. Post vero jam publicis signis annuli, monilis et virgae vicit temere judicantes Judaeos. (0348B)Quorum jam personam Judas ipse gestabat, qui dicunt hodie quoque, Non hunc populum esse Christi, nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae vocationis, justificationis et glorificationis, erubescunt sine dubio et confunduntur, et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim refert se Ecclesia habere, cum accusatur a Judaeis, quasi adulteratrix legis. Sed ostendit virgam, id est, passionis signum, et monile legis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura inducit Thamar parientem, et duos in utero geminos habentem, quorum scilicet primus qui dicitur Zara, misit manum suam, et obstetrix ligavit coccinum, et de hinc illo intrinsecus manum retrahente. Posterior qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo praecessit. Figuraliter congruit, quod extenderit Israel in legis opera manum suam, et eam prophetarum et ipsius Salvatoris pollutam cruore contraxerit. Postea vero prorupit populus (0348C)gentium, scilicet ut futuri essent novissimi primi, et primi novissimi.

De Joseph.
Hieronymus.--Et vendiderunt Ismaelitis viginti aureis. Pro aureis, in Hebraeo, argenteis habet. Neque viliore metallo Dominus venundari debuit quam Joseph. Madianaei autem vendiderunt Joseph in Aegypto, Putiphar eunucho, Pharaonis archimagiro. In plerisque enim locis archimagiros, id est cocorum principes, pro magistris exercitus, Scriptura commemorat: μαγειρεύειν quippe Graece interpretatur occidere. Venditus igitur Joseph principi exercitus et bellatorum, non Petephre, ut in Latino scriptum est, sed Putiphar eunucho.

DISCIPULUS.

Ubi quaeritur quomodo postea uxorem habere dicatur, si eunuchus erat?

MAGISTER.

(0348D)Tradunt Hebraei emptum ab hoc Joseph ob nimiam pulchritudinem in turpe ministerium, et a domino virilibus ejus arefactis, postea electum esse juxta morem ἱεροφαντεῖν in pontificatum Heliopoleos; et hujus filiam esse Aseneth, quam postea Joseph uxorem acceperit. Sequitur: Post haec peccavit princeps vinariorum regis Aegypti. Ubi nos posuimus principem vinariorum, in Hebraeo scriptum est Maskeh: illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi pincernam vocare. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sed regi poculum porrexisse. Poetae quoque de Catamito et Jove scriptitant quod amasium suum huic officio manciparit. Sequitur: Et ecce vitis in conspectu meo, et in vita tres fundi, et ipsa germinans tres fundos. Tria flagella, et tres ramos, sive propagines, Hebraeo sermone significat, quae ab illis vocantur Sarigim. (0349A)Et videbar mihi tria canistra chondritorum portare in capite meo. Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae in Hebraeo habet. Et ecce de fluvio ascendebant septem boves, speciosae ad vivendum, et electae carnibus, et pascebantur in achi. Bis in Genesi scriptum est achi; et neque Graecus sermo est, nec Latinus. Sed et Hebraeus ipse corruptus est: dicitur enim in Ahu, hoc est in palude. Sed quia vau littera apud Hebraeos, et iod similes sunt, et tantum magnitudine differunt: pro ahu, achi Septuaginta Interpretes transtulerunt; et secundum consuetudinem suam ad exprimendam duplicem aspirationem, heth Hebraeae litterae χ Graecam litteram copulaverunt. Sequitur: Et respondit Joseph Pharaoni, dicens: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni. In Hebraeo aliter habet: Sine me Deus respondebit pacem Pharaoni. Denique Symmachus more suo apertius transtulit: Non ego, sed Deus respondebit pacem Pharaoni. Sequitur: Et ecce septem anni venient abundantiae (0349B)magnae in omni terra Aegypti. Miror quomodo verbum Hebraicum Saba, quod nos supra, abundantiam sive satietatem, in puteo quem foderunt extremum servi Isaac, interpretati sumus: nunc Septuaginta rectissime transferentes, ibi juramentum interpretati sunt, cum et juramentum, et septem, et satietas, et abundantia, prout locus et ordo flagitaverit, possit intelligi. Sed et in consequentibus ubicunque abundantia legitur in Hebraeo, idem verbum scriptum habetur. Sequitur: Et clamavit ante eum praeco, et constituit eum super omnem terram Aegypti. Pro quo Aquila transtulit: Et clamavit in conspectu ejus ad geniculationem. Symmachus ipsum Hebraicum sermonem interpretans ait: Et clamavit eum, Abrech. Unde mihi videtur non tam praeco sive adgeniculatio, quae in salutando, vel adorando Joseph accipi potest, intelligenda, quam id quod Hebraei tradunt, dicentes patrem tenerum ex hoc sermone transferri. Ab quippe dicitur pater, Rech, delicatus sive tenerrimus, significante Scriptura quod juxta (0349C)prudentiam quidem pater omnium fuerit; sed juxta aetatem tenerrimus adolescens et puer. Sequitur: Et vocavit Pharao nomen Joseph Zaphanath Phaanecha, et dedit ei Aseneth filiam Putipharis sacerdotis Heliopoleos in uxorem. Licet Hebraice hoc nomen absconditorum repertorem sonet; tamen quia ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo sermone Aegyptio Zaphanat Phaanecha, sive, ut Septuaginta transferre voluerunt, ψομθοφανὴχ, Salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminente famis excidio liberaret. Notandum autem quod domini quondam et emptoris sui filiam uxorem acceperit, quia ad id locorum pontifex Heliopoleos erat. Neque enim fas absque eunuchis idoli illius esse antistites, ut vera illa Hebraeorum super eo quod ante jam diximus suspicio comprobetur. Sequitur: Et Joseph nati sunt duo filii, antequam venirent anni famis, quos peperit ei Aseneth filia Putipharis sacerdotis Heliopoleos. Vocavit autem Joseph (0349D)nomen primogeniti Manasse, quia dixit, Oblivisci me fecit Dominus omnium laborum meorum, et omnis domus patris mei. Nomen autem secundi vocavit Ephraim, quia crescere me fecit Deus in terra humilitatis meae. Observa propter quaestionem quae post paululum de Joseph filiis proponenda est, quod ante famis tempus, quo Jacob intravit in Aegyptum, duos tantum Joseph filios habuerit, Manasse et Ephraim. Manasse vocans ab eo, quod sit oblitus laborum suorum; ita enim Hebraice vocatur oblivio Ephraim, eo quod auxerit eum Deus: ex hoc enim vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. Sequitur: Et deferte viro munera, aliquid resinae, et mellis, et thymiama, et stacten, et terebinthum, et nuces: sive, ut Aquila et Symmachus transtulerunt, amygdala. Idcirco hoc capitulum posuimus, ut sciamus ubi in nostris codicibus habetur thymiama, in Hebraeo esse nechota, quod Aquila storacem transtulit: ex quo domus Nechota, quae in Isaia legitur, manifestissime cella (0350A)thymiamatis sive storacis intelligitur, eo quod in illa aromata diversa sint condita. Sequitur: Biberuntque et inebriati sunt cum eo. Idioma linguae Hebraeae, ut ebrietatem pro satietate ponat, sicut ibi, In stillicidiis suis laetabitur germinans: haud dubium quia terra pluviis irrigata. Sequitur:

Et pone argentum uniuscujusque in ore sacculi, et condy meum argenteum mitte in sacculum junioris. Pro sacculo peronem vel follem in Hebraeo habet, pro condy, id est, poculo, quod etiam in Isaia legimus: Aquila scyphum, Symmachus phialam transtulerunt.

Descende ergo ad me, ne steteris et habitabis in terra Gosen Arabiae. Hic Arabiae additum est: in Hebraeis enim voluminibus non habetur. Unde et error increbuit quod terra Gosen in Arabia sit. Porro si, ut in nostris codicibus est, per extremum m scribitur Gosen, quod mihi nequaquam placet, terram significat complutam; Gosen enim in imbrem vertitur. Sequitur:

(0350B)Dixit autem Pharao ad Joseph: Dic fratribus tuis, Hoc facite, onerate vehicula vestra, et ite in terram Chanaan. Pro vehiculis, quae Septuaginta et Theodotion τὰ φορεῖα interpretati sunt, jumenta reliqui transtulerunt.

Et dedit illis cibaria in via. Verbum zeda, quod hic omnes ore consono ὑθισιτισμόν, id est, cibaria vel sitarcia interpretati sunt, in Psalterio quoque habetur; ubi enim nostri legunt, Viduam ejus benedicens benedicam, licet in plerisque codicibus pro vidua, hoc est pro χήραν, nonnulli legunt θήραν, in Hebraeo habet zeda, id est cibaria ejus benedicens benedicam. Porro θήραν venationem magis potest sonare quam fruges, tametsi moris sit Aegyptiorum θήραν etiam far vocare, quod nunc corrupte atheram vocant.

Recapitulatio spiritalis. --Dehinc sequitur historia Joseph, qui venditur a fratribus, in Aegyptum perductus, atque ibidem sublimatus est. Joseph unus ex duodecim filiis Jacob, quem pater prae caeteris (0350C)filiis dilexit, Christum Dominum figuravit: quem Deus Pater secundum carnem natum, caeteris fratribus ex Abraham stirpe progenitis, praetulit. Unde et ibi dicitur: Amabat eum Jacob quod in senectute genuisset eum. Senescente enim mundo, illucescens Dei Filius per Mariae virginis partum serus advenit, tanquam filius senectutis secundum sacramentum suscepti corporis, qui erat ante, sicut nunc semper apud Patrem. Tunica autem polymita, quam fecit ei pater, varietatem populorum ex omnibus gentibus in corpore Christi congregatam significavit. Somnium vero illud, per quod fratrum manipuli illius manipulum adoraverunt, illud est quod in Christo completum est. Adoraverunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei, scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est quem sol et luna et stella adorant. De quo sole dictum est: Laudate eum sol, et luna, et stellae omnes. Ipsum enim excellentia sanctorum in solis nomine, Ecclesiae (0350D)claritas sub imagine lunae et omnium populorum: numerositas in figura stellarum adorat. Unde pater suus increpavit eum dicens: Nunquid ego, et mater tua, et fratres tui, adorabimus te? Objurgatio ista Patris duritiam populi Israel significat, pro eo quod ex se natum Christum esse cognoscunt, et adorare contemnunt. Jacob mittit Joseph filium suum, ut de fratribus sollicitudinem gereret: Deus Pater misit Filium suum unigenitum, ut genus humanum peccatis languidum visitaret. Mittitur ab illo utique Patre, de quo scriptum est: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut videret si recte esset erga oves; et Christus in Evangelio, Non veni nisi ad oves perditas domus Israel Invenit ergo Joseph fratres suos in Dothaim, quod interpretatur delectio: vere in grandi defectione erant qui de parricido cogitabant. Cumque vidissent Joseph fratres sui procul, occidere eum cogitabant; et Judaei videntes verum Joseph, Dominum Jesum Christum, (0351A)ut eum crucifigerent, uno omnes consilio statuerunt dicentes: Crucifige eum (Joan. XIX, 6). Fera pessima devoravit eum, id est, Judas atque Judaica bestia interfecit eum. De qua Dominus in Evangelio dicit: Ecce mitto vos in medio luporum. Nudaverunt Joseph fratris sui tunica polymita et talari, et Judaei Christum per mortem crucis exspoliaverunt tunicam corporalem. Polymitam autem, id est, decoratam omnium virtutum diversitate. Resparserunt autem tunicam haedi sanguine, quia falsis eum testimoniis accusantes, in invidiam deduxere peccati omnium peccata dimittentem. Mittitur dehinc in cisternam, id est in lacum; et Christus exspoliatus carne humana, descendit in infernum. De cisterna quoque levatus ille Ismaelitis, id est gentibus, venditur: et Christus posteaquam de inferno egreditur, ab omnibus gentibus fidei commercio comparatur. Ille per Judae consilium triginta argenteis distrahitur, et hic Christus per consilium Judae Scarioth eodem numero venundatur. (0351B)Dehinc Jacob posteritatis suae deplorans dispendia, quasi pater filium lugebat amissum, quasi propheta flebat intentum Judaeorum. Denique scidit vestimentum suum, quod in passione Domini legimus factum a principe sacerdotum. Sed et velum templi scissum est, ut prophetaret nudatum suum populum, et divisum ostenderet regnum. Igitur Joseph descendit in Aegyptum, et Christus in mundum. Emitque eum eunuchus, id est, castus in disciplinis evangelicis populus. Erat autem Joseph pulchra facie: ita et de Christo David ait, Speciosus forma prae filiis hominum: diffusa est gratia in labiis tuis. Sed mulier, inquit, in eum oculos injecit, ut adulterium cum illa perpetraret. Ista mulier figura erat Synagogae, quae saepe, sicut scriptum est, moechata est post deos alienos. Similiter voluit et Christum in adulterii sui scelere tenere, ut negaret se esse Deum, et Pharisaeorum magis et Scribarum quam Legis praecepta servaret, quae illi velut maritus erat. Christus autem non acquiescens illicitae doctrinae, ab adulterinae (0351C)Synagogae manu veste corporis apprehensus, carne se exuit mortali, et liber mortis in coelum ascendit. Calumniata est meretrix, ubi eum tenere non potuit, dicens, eo quod templum Domini blasphemaret, et Legis diceretur esse transgressor. Et illum non carcer terruit, non inferna tenuerunt, cum etiam ubi velut puniendus descenderat, inde alios liberavit. Denique invenit Joseph duos eunuchos, de domo regis in carcere vinctos, duorum populorum credentium vel incredulorum figuram significantes, qui conclusi sub peccato Adae transgressione obnoxii tenebantur: qui ideo eunuchi dicuntur, quia castam acceperant regulam disciplinae. Eloquia, inquit, Domini casta. Denique post trinam lucem Domino ab inferis resurgente, et legis obscura, ut Joseph somnia revelante, solutus est a peccatis credentium populus, et inferni carcere liberatus. Redditur in ministerio divinae legis, incredulus autem et impius populus Judaeorum, quia in conversionis ligno non credidit, transgressionis (0351D)ligno suspenditur, ut illi alteri contigit eunucho, qui Judaeorum imaginem indicavit. Praeterea narrat Pharao, somnium interpretatur Joseph. Sed quid significant septem anni, qui in septem spicis plenis, seu qui in septem vaccis pinguibus ostendebantur, nisi septem charismatum spiritalium dona, quibus ubertas fidei larga pietate redundat. At contra septem steriles et jejunii, fame veritatis et justitiae novissimis temporibus significabant. Congregavit autem Joseph per septem annos omnem abundantiam frugum, id est, frumenta fidei sanctorum horreis condens, per illa scilicet charismata septem quasi per septem annos; ut cum septem anni inopiae coeperint, id est, cum iniquitas occurrerit septem capitalium criminum sub Antichristo, quando famis fidei fuerit et salutis, tunc sancti pariter ac fideles habeant copiosam justitiae frugem, ne fides eorum inopiae sermonis tenuitate deficiat. Inde Joseph qui typum induerat Christi, currum merum, et praeco (0352A)praeconavit ante eum, et constituit illum Pharao super universam terram Aegypti; et Dominus noster postquam est distractus a Juda, ut Joseph a fratribus, et de inferorum carcere surrexit, ascendit currum regni coelestis, de quo dictum est: Currus Dei decem millium, et accepit potestatem a Patre praedicandi et judicandi, sicut Paulus apostolus ait: Et dedit ei nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genuflectatur, coelestium, terrestrium et infernorum (Philip. II, 10). Accepit quoque et annulum, pontificatum scilicet fidei, quo credentium animae salutis signo signantur, frontibusque et cordibus nostris per signum crucis figura aeterni regis exprimitur. Induiturque stola byssina, id est, carnem sanctam bysso splendidiorem, et stolam immortalitatis. Accepit quoque torquem auream, id est intellectum bonum. Praeco ante eum praecedit, id est, Joannes Baptista, qui iter ejus praecedens praeconavit dicens: Parate viam Domino (Luc. III, 4). Habebit et (0352B)alium praeconem, tubam angeli, quia ipse dixit: Veniet in tuba angeli. Vocatur quippe Joseph lingua Aegyptiaca Salvator mundi. Quid manifestius de Christo. Quando sub figura Joseph Salvator ostenditur, non tantum unius terrae Aegypti, sed etiam totius mundi. Triginta annorum Joseph, quando in conspectu regis Pharaonis stetit: totidemque annis fuisse legitur Christus, quando sub typo Pharaonis in conspectu regis apparuit revelatus. Accepit ergo ex gentibus uxorem, id est, Ecclesiam, ex qua genuit duos filios, id est duos populos, ex Judaeis et gentibus congregatos. Igitur post ubertatis annos in universo orbi fames praevaluit merito, quia non erat qui faceret bonitatem. Post haec Joseph penuria frumenti salvat Aegyptum: et Christus fame Dei verbi liberat mundum. Aperuit enim horrea sua Christus in omni orbe terrarum, et erogatione frumenti sui omnia subjugavit. Nisi enim Joseph fratres vendidissent, defecerat Aegyptus; nisi Christum Judaei crucifixissent, perierat mundus. Joseph interpretatur (0352C)augmentatio, sive ampliatio. Sed in illo Joseph ampliationem non habuit, nisi sola Aegyptus: in nostro vero Joseph augmentum habere meruit universus mundus. Ille erogavit triticum, noster erogavit Dei verbum. In omnem enim terram exivit sonus eorum (Rom. X, 18). Dicit Jacob filiis suis, Est fructus in Aegypto? Dicit et Deus Pater: Ex Aegypto vocavi Filium meum. Descendunt igitur decem perfectiores, id est Judaei, quasi Decalogi legis in numero constituti, quos ipse cognoscens, non est agnitus ab eis: cognoscuntur et Hebraei a Christo, ipsi autem non agnoscunt eum. Dederunt quidem illi pecuniam, sed Joseph, id est Christus, triticum dedit, et argentum reddidit: quia non pecunia emitur Christus, sed gratia. Vidit Joseph Benjamin parvulum fratrem suum: mystice quoque vidit Jesus Paulum, quando lux circumfulsit eum. Parvulus dicitur, quia nondum in carne maturam fidei aetatem gerebat. Unde etiam et adolescens legitur, quando lapidantium (0352D)Stephanum vestimenta servabat. Flevit Joseph: et caecitatem Pauli flet Christus. Lavat iterum faciem suam, ut lumen ei amissum restituat: lavat faciem suam Christus, ubi baptizatus est Paulus, per quem Dominus Jesus a plurimis videretur. Dehinc scyphus argenteus solo sacculo junioris inseritur. Sed quid vult sibi quod inventus est in sacca Benjamin scyphus Joseph, nisi quia in corpore Pauli jam doctrinae coelestis praefulgebat eloquium, dum esset eruditus in Lege, sed quia subjectus non erat. Infra saccum erat scyphus doctrinae intra Legem, lucerna inter modium. Missus tamen Ananias manum posuit, marsupium solvit: marsupio soluto argentum resplenduit, et decidentibus squamis velut quibusdam saccingulis: soluto sacco, id est, deposito Legis velamine, adeptus est gratiam libertatis, et revelata facie, sermonem Evangelii praedicat. Dati sunt ei triginta argentei, cum quinque stolis optimis: triginta argenteos a Christo accipit quicunque praedicat Trinitatem, (0353A)sive Christi crucem. Ideoque Paulus ait: Neque enim judicavi scire me aliquid inter vos, nisi Jesum Christum, et hunc crucifixum (I Cor. II, 2). Quinque enim stolas accepit, id est, sapientiae, omniumque sensuum multiplices disciplinas. Praecellit igitur Paulus, ejus exuberat portio meritorum; sed tamen habent et fratres, id est alii praedicatores, gratiam suam, binas stolas, id est, ut confiteantur Christum et Deum esse hominem, juxta quod in Proverbiis legitur: Omnes domestici ejus vestiti duplicibus, id est, mystica, vel morali intelligentia. Mittuntur et patri munera, filius honorat patrem: Christus populum suum promissis invitat muneribus. Portant haec munera asini, illi gentiles inutiles ac laboriosi, nunc autem utiles portant in typo Christi munera. Portant in Evangelio munerum largitorem. Dimisit Joseph fratres suos, qui nuntiaverunt patri dicentes: Joseph vivit, et ipse dominus est in omni terra Aegypti. Expavit autem Jacob, id est, plebs incredula, sed postquam gesta Christi agnoscit, reviviscit (0353B)spiritus ejus; et qui mortuus videbatur fide, resurrectionis Christi vivificatur. Vocatur ergo a filiis suis, id est a Petro, Paulo et Joanne: populus Judaeorum invitatur ad gratiam. Occurrit illis Judas, quod interpretatum est confessio: quia jam praecedit confessio, quos ante perfidia possidebat, et sic Joseph verus Christus occurrit. Quis enim aetate jam suscipiat ultimis temporibus populum Judaeorum? Non secundum illius merita, sed secundum electionem suae gratiae, et imponit manum super oculos ejus, et caecitatem aufert: cujus distulit caecitatem, ut postremus crederet, qui ante non putavit esse credendus. Unde et Apostolus ait: Quia caecitas ex parte in Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret (Rom. XI, 25).

Hieronymus.--Omnes ergo animae, quae ingressae sunt cum Jacob in Aegyptum, et quae exierunt de femoribus ejus absque mulieribus filiorum Jacob, omnes animae sexaginta sex. Filii autem Joseph, qui nati sunt (0353C)ei in Aegypto, animae novem. Omnes enim animae quae ingressae sunt cum Jacob in Aegyptum, septuaginta quinque. Quod excepto Joseph et filiis ejus sexaginta sex animae, quae egressae sunt de femoribus Jacob, introierunt in Aegyptum, nulla dubitatio est. Ita enim et paulatim per singulos supputatus numerus approbat, et in Hebraeis voluminibus invenitur. Hoc autem quod in Septuaginta legimus: Filii autem Joseph qui nati sunt ei in Aegypto, animae novem, sciamus in Hebraeo pro novem esse duas. Ephraim quippe et Manasse antequam Jacob intraret in Aegyptum, et famis tempus ingrueret, nati sunt de Aseneth filia Putipharis in Aegypto. Sed et illud quod supra legimus: Facti sunt autem filii Manasse, quos genuit ei concubina Syra Machir; et Machir genuit Galaad. Filii autem Ephraim fratris Manasse Suthalaam, et Thaam. Filii vero Suthalaam, Edem, additum est: si quidem id quod postea legimus, quasi per anticipationem factum esse describitur. Neque enim illo tempore (0353D)quo ingressus est Jacob in Aegyptum, ejus aetatis erant Ephraim et Manasse, ut filios generare potuerint. Ex quo manifestum est omnes animas quae ingressae sunt Aegyptum, de femoribus Jacob fuisse LXX, dum LXVI postea sint ingressae, et pepererunt in Aegypto animas tres, Joseph videlicet cum filiis suis, septuagesimus autem ipse fuerit Jacob. Hanc rem ne videamur adversus Scripturae auctoritatem loqui, etiam LXX Interpretes in Deuteronomio transtulerunt, quod in LXX animabus ingressus est Aegyptum. Si quis igitur nostrae sententiae suffragatur, Scripturam intra se contrariam faciet. Ipsi enim LXX Interpretes, quia hic LXXV animas, per πρόληψιν, cum Joseph et posteris ejus Aegyptum ingressas esse dixerunt: in Deuteronomio LXX tantum introisse memorantur. Quod si e contra illud nobis opponitur; quomodo in Actis apostolorum in contentione Stephani dicatur ad populum septuaginta quinque animas ingressas esse Aegyptum, facilis excusatio est. (0354A)Non enim debuit sanctus Lucas, qui ipsius scriptor historiae, in gentes Actuum apostolorum volumen emittens, contrarium aliquid scribere adversum eam Scripturam quae jam fuerat gentibus divulgata, et utique majoris opinionis illo duntaxat tempore Septuaginta interpretum habebatur auctoritas, quam Lucas, qui ignotus et vilis et non magnae fidei in nationibus ducebatur. Hoc autem generaliter observandum quod ubicunque sancti apostoli aut apostolici viri loquuntur ad populos, his plerumque testimoniis abutuntur, quae jam fuerant gentibus divulgata, licet plerique tradant Lucam evangelistam ut proselytum Hebraeas litteras ignorasse. Sequitur:

Judam vero misit ante se ad Joseph, in terram Ramesse. In Hebraeo nec urbem habet heroum, nec terram Ramesse, sed tantummodo Gosen. Nonnulli Judaeorum asserunt Gosen nunc Thebaidam vocari, et id quod postea sequitur: Dedit eis ut possiderent terram Aegypti, Ramesse, pagum. Arsenotien sic olim autumant vocatum. Sequitur: Et dixit ei, Jura mihi, (0354B)et juravit ei, et adoravit contra summitatem virgae ejus. Et in hoc loco quidam frustra simulant adorasse Jacob summitatem sceptri Joseph, quod videlicet honorans filium potestatem ejus adoraverit, cum in Hebraeo multo aliter legatur. Et adoravit, inquit, Israel ad caput lectuli: quod scilicet postquam juraverit, et filius securus de petitione quam rogaverat adorare Deum contra caput lectuli sui. Sanctus quippe et Deo deditus vir, oppressus senectute, sic habebat lectulum positum, ut ipse jacentis habitus absque difficultate ulla adorationem esset paratus. Et nuntiatum est Joseph, Ecce pater tuus aegrotat; et tulit duos filios suos secum, Manasse et Ephraim. Ex hoc illud quod supradictum est demonstratur quia Joseph ad id locorum duos tantum filios habuerit, Ephraim et Manassen. Si enim post multos annos moriente Jacob patre suo, duos tantum filios ducit ad benedictionem, utique ullo tempore cum filii ejus generare nequiverant, parvuli atque lactantes in ingressu (0354C)patris et fratrum, nepotes ex eis habere non potuit.

Et confortatus Israel, sedit super lectum suum. Causam cur Septuaginta Interpretes idem verbum aliter atque aliter ediderunt nescio. Hoc unum audacter dico quod ipsum verbum Mitta, quod hic in lectulum transtulerunt, supra ubi diximus adorasse Jacob virgam potius quam lectulum, nominarunt. Sequitur: Et nunc esse duo filii, qui nati sunt tibi in terra Aegypti, antequam venirem ad te in Aegyptum, mei sunt, Ephraim et Manasse, quasi Ruben et Simeon erunt mihi. Quos autem genueris post haec, tui erunt: in nomina fratrum suorum vocabuntur. Si quis ambigebat quod septuaginta animae introissent Aegyptum filiorum Israel, et quod Joseph eo tempore quo ingressus est Jacob, non novem, sed duos tantum filios habuerit, praesenti capitulo confirmatur. Si quidem ipse Jacob loquitur, duos eum filios habuisse, non novem. Quod autem dicit Ephraim et Manasse, sicut (0354D)Simeon et Ruben erunt mihi, illud significat: Sicut Ruben et Simeon duae tribus erunt, et suis vocabulis appellabuntur, sic Ephraim et Manasse duae tribus erunt, duosque populos procreabunt, et sic haereditabunt repromissionis terram, sicut et filii mei. Reliquos autem, ait, filios, quos post mortem meam genueris, ostendens necdum illo tempore procreatos, tui erunt. In nomine fratrum suorum vocabuntur in haereditatem suam. Non, inquit, accipient separatim terram, nec funiculos habebunt proprios, ut reliqui tribus, sed in tribubus Ephraim et Manasse quasi appendices populi commiscebuntur. Sequitur: Dixitque Jacob ad Joseph: Ego dedi tibi Sichimam praecipuam, super fratres tuos, plus quam fratribus tuis: quam accepi de manibus Amorrhaeorum in gladio meo et sagitta. Sichimam, juxta Graecam et Latinam consuetudinem declinata est, alioquin Hebraice Sichem dicitur, ut Joannes Evangelista testatur. Licet vitiose ut Sichar legatur, error inolevit, et est nunc Neapolis, (0355A)urbs Samaritanorum. Quia igitur Sichem lingua Hebraea transfertur in humerum, pulchre allusit ad nomen, dicens: Et ego dabo tibi humerum unum; pro praecipuo enim, id est, ἐζαίρετεν, unum scribitur in Hebraeo. Quod autem dicit, se eam in arcu et in gladio possedisse, arcum hic et gladium justitiam vocat, per quam meruit peregrinus et advena interfecto Sichem et Emor de periculo liberari. Timuit enim, ut supra legimus, ne vicina oppida atque castella ob eversionem foederatae urbis adversum me consurgerent. Et Dominus non dedit eis ut nocerent eis; vel certe sic intelligendum, Dabo tibi Sichimam, quam enim in fortitudine mea, hoc est, in pecunia, quam multo labore et sudore quaesivi. Quod autem ait, Super fratres suos, ostendit absque morte dedisse se eam tribui Joseph, et mausoleum ibi usque hodie cernitur.

Recapitulatio.--Tradidit ergo Joseph patri et fratribus suis optimam terram Gosen, praebens eis cibaria, (0355B)quia fames oppresserat terram: sic et Dominus eligens optimam terram parentibus, id est patriarchis et prophetis, ex quibus Christus secundum carnem, sive omnibus sanctis, de quibus in Evangelio dicit: Hi sunt fratres mei, qui faciunt voluntatem Patris mei (Matth. VII, 21). His igitur dat terram, scilicet repromissionis regni Dei, de qua dicit Propheta: Credo videre bona Domini in terra viventium (Psalm. XXVI, 13).

Iterum recapitulatio.--De hinc Joseph festinans accipere benedictionem patris, duos filios suos obtulit, Manassen et Ephraim; in quibus sicut factum est in Esau et Jacob, dicente Domino, Major serviet minori, ita et in istis duobus filiis Joseph. Nam major Manasses qui interpretatur oblivio, typum gessit populi Judaeorum, qui oblitus est Dominum suum qui fecit eum. Minor autem Christianorum qui fecunditatem sonat: quod est proprium populi junioris, qui corpus est Christi, qui fecundatus est in latitudinem mundi: hos quidem cum benedicere vellet Jacob, posuit (0355C)Jacob Ephraim ad sinistram, Manassen autem ad dexteram illius constituit; at ille cancellatis manibus, crucis mysterium praefigurans, translata in minore dextram, majori sinistram, figuraliter superposuit: sicque crucis similitudo super capita eorum denotata Judaeis scandalum, Christianis futuram gloriam praesignavit, senioremque per crucis mysterium, sinistrum factum de dextro, et juniorem dextrum de sinistro, quia Judaeis in nostra deserta labentibus nos illorum gloriam adepti sumus. Talique sacramento majori populo Judaeorum praepositus est minor populus gentium. Unde et idem patriarcha ait, Hic quidem erit in populum, sed frater ejus minor major illo erit.

De Benedictionibus Jacob super filios.
Heronymus.--Vocavit itaque Jacob duodecim filios suos, et benedicens illis, ait: Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea, et principium filiorum meorum, durus (0355D)ad ferendum, et durus procacitate et injuria, sicut aqua non ebullias. Ascendisti enim super lectum patris tui, tunc violasti stratum cum ascendisti. In Hebraeo ita scriptum est: Ruben primogenitus meus, fortitudo mea, et capitulum in liberis meis, major ad portandum roborem: effusus es quasi aqua, ne adjicias. Ascendisti enim cubile patris tui, et contaminasti stratum in ascensu. Est autem sensus hic: Tu es primogenitus meus, major in liberis, et sedebas juxta ordinem nativitatis tuae; et haereditatem, quae primogenitis jure debebatur, sacerdotium accipere et regnum. Hoc quippe in portando onere, et praevalido robore demonstratur; verum quia peccasti, et quasi aqua quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus es impetu, idcirco praecipio tibi ut ultra non pecces, sisque in fratrum numero poenas peccati lugens, quod primogeniti ordinem perdidisti.

Item Repetitio.--Vocavit Jacob filios suos ut benediceret eos. Mystice ordine loquens, vere tanquam (0356A)futurorum praescius. Dixitque eis quae novissimis temporibus futura erant, incipiens ita: Ruben primogenitus meus. Secundum mysticam intelligentiam, Ruben prioris populi videtur ostendisse personam. Cui etiam Dominus per prophetam dicit: Israel primogenitus meus. Etenim juxta quod primogenitis debebatur, ipsius erat accipere sacerdotium atque regnum, additur: Tu virtus mea, utique quia ex ipso populo fundamentum fidei; ex ipso virtus, quae est Christus, advenit. Quomodo autem ipse est principium dolorum, nisi dum Patri Deo semper irrogaret injuriam, dum convertit ad eum dorsum, et non faciem. Iste prior in donis, quia primis ipsis data sunt eloquia Dei. Primis ipsis legislatio et testamentum sive promissio. Iste major in imperio, utique pro magnitudine virium, quia copiosius caeteris in hoc saeculo populus idem regnavit. Effusus est autem sicut aqua peccando in Christo, quasi aqua quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus est impetu. Et (0356B)idcirco addidit, Ultra non crescas, quia populus ipse postquam in universo orbe dispersus est, valde immunitus atque abbreviatus est. Sed quare talia meruit, ita subjecit: Quia ascendisti cubile patris tui, non sicut Judaei intelligunt hoc, proinde dictum esse, eo quod cum Balac concubina patris sui concubuerat. Prophetia enim futura praenuntiabat, non quae fuerant gesta ipso patriarcha dicente: Annuntiem vobis quae ventura sunt novissimis diebus: et ideo in praeterito non est referendum, quod ille futurum praedixit. Praedicabat enim Domini passionem, et primogenitae plebis audaciam. Qui ascendit cubile Dei Patris sui, et maculavit stratum ejus, quando corpus Dominicum, in quo plenitudo divinitatis requiescebat, raptum in cruce suspendit, et ferro commaculavit.

Item Hieronymus.--Simeon et Levi fratres consummaverunt iniquitatem adinventionis suae, in consilium eorum non veniat anima mea, et in congregatione eorum ne aemuletur cor meum: quia in furore suo interfecerunt homines, et in desiderio suo subnervaverunt taurum. (0356C)Necessitate compellimur juxta propositum operis longius ea repetere quae ab Hebraea veritate discordant. Legitur enim ibi: Simeon et Levi fratres, vasa iniquitatis Amorrhaeorum, in arcanum eorum non intret anima mea, et in conventu ipsorum non desoletur gloria mea, quia in furore suo interfecerunt virum, et in libidine sua suffoderunt murum. Significat autem non sui fuisse consilii quod Sichem et Emor foederatos viros interfecerunt, contraque ejus pacis et amicitiarum sanguinem fuderunt innocentem, et quasi quodam furore sic crudelitate raptati muros hospite urbis everterent. Unde sequitur, et dicit: Maledictus furor eorum, quia procax; et ira eorum, quia dura; dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Levi enim haereditatem propriam non accepit, sed in omnibus sceptris paucas urbes ad inhabitandum habuit. De Simeon vero in libro Jesu scriptum est quod et ipse proprium funiculum non fuerit consecutus, sed de tribu Juda quiddam acceperit. In (0356D)Paralipomenon manifestius scribitur quod cum multiplicatus fuisset, et non habet possessionis locum, exiret in desertum. Quidam prophetice interfectos homines apostolos, et subnervatum taurum a Pharisaeis Christum interpretantur.

Recapitulatio.--Conversusque Jacob ad Simonem et Levi dixit: Simeon et Levi fratres, vasa iniquitatis bellantia. Per Simeonem et Levi, scribae et sacerdotes Judaici populi intelliguntur. De Simeone enim scribae erant Judaeorum, de tribu vero Levi principes sacerdotum: de quibus scriptum est, Quia consilium fecerunt, ut Jesum morti traderent (Matth. XXVI, 4). De quo consilio iste patriarcha, qui jam mente Deum videbat, dicit: In consilio eorum non veniat anima mea, et reliqua (Gen. XXXXIX). Horrebat namque jam illo tempore sanctus ista patriarcha videre tantorum scelerum, quae in novissimis temporibus facturi erant Judaei. Sequitur: Quia in furore suo occiderunt virum (Ibid.), id est, Christum, juxta quod scriptum est (0357A)Vae animae ipsorum, quia cogitatio ipsorum consilium malum adversus se dicentes: Alligemus justum, quia inutilis est nobis (Sap. II). Et in dolore suo suffoderunt murum (Gen. XXXXIX), quando lancea confoderunt illum spiritalem et fortissimum propugnaculum, quod custodit Israel. Maledictus furor eorum, quia pertinax utique ad tantum scelus perpetrandum, quando, furore accensi et ira, obtulerunt Christum Pontio Pilato praesidi dicentes: Crucifige, Crucifige (Marc. XI), et: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris (Joan. XIX). Et indignatio eorum quia dura, dum Barrabam latronem peterent, et principem vitae crucifigendum postularent. Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel (Gen. XXXXIX). Hic duo nominantur, divisio et dispersio. Idcirco, quia nonnulli ex ipsis Deo crediderunt, quidam in infidelitate permanserunt. Divisi enim dicuntur hi qui ab eis separantur, et veniunt ad fidem. Dispersi autem hi quorum patria temploque subverso, per orbem terrae incredulum genus spargitur.

(0357B)Hieronymus.--Juda, te laudant fratres tui (Ibid.). Quia Juda confessio, sive laus interpretatur, consequenter scribitur: Juda, tibi confitebuntur fratres tui, vel te laudabunt fratres tui. Adorabunt te filii patris tui. Catulus leonis Juda, ex germine, fili mi, ascendisti; procumbens ut leo, et quasi catulus leonis, quis suscitavit eum? (Ibid.) Licet de Christo grande mysterium sit, tamen juxta litteram per David stirpem generentur, et quod adorent eum omnes tribus. Non enim ait: Filii matris tuae, sed filii patris tui. Et quod sequitur: Ex germine, fili mi, in Hebraeo habet: De captivitate, fili mi, ascendisti, ut ostenderet eum captivos populos esse ducturum. Et juxta intelligentiam sacratiorem, ascendisse in altum, captivitatem duxisse captivam (Ephes. IV), sive, quod melius puto, captivitas passionem, ascensus resurrectionem significat. Alligans ad vitem pullum suum, et funiculum pullo asinae, in Hebraeo ita habet: Alligans ad vitem pullum suum, et in Sorek, fili mi, asinam (0357C)suam (Gen. XLIX); quod videlicet pullum asinae, cui supersedit Jesus, hoc est, gentilium populum, vineae apostolorum, quia ex Judaeis sunt, copulaverit, et ad Sorek, id est, electam vitem alligaverit asinam, cui supersedit Ecclesia ex nationibus congregata. Quod autem dicit: Fili mi, apostrophen ad ipsum Juda facit, quod Christus haec sit universa facturus. Sed et hoc sciendum, quod ubi nos legimus: Alligans ad vitem pullum suum, pro pullo in Hebraeo possit legi, urbem tuam, juxta eumdem sensum aliis verbis Ecclesia demonstrata. De qua alibi scriptum: Non potest civitas abscondi supra montem posita (Matth. V), et fluminis impetus laetificat civitatem Dei (Psal. XLV).

Recapitulatio.--Juda, te laudabunt fratres tui (Gen. XLIX). Per hunc enim Judam verus confessor exprimitur Christus, qui ex ejus tribu secundum carnem est genitus. Ipsum laudant fratres sui, apostoli, scilicet, et omnes cohaeredes ejus, qui per (0357D)adoptionem filii Dei patris effecti sunt, et Christi fratres per gratiam, quorum ipse est Dominus per naturam. Manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum (Ibid.). Iisdem enim manibus atque eodem crucis tropaeo et suos texit, et inimicos et adversarias potestates curavit. Juxta quod et Pater promittit ei dicens: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum (Psal. CIX). Adorabunt te filii patris tui (Gen. XLIX), quoniam multi filii Jacob adorant eum et per electionem gratiae salvi facti sunt. Catulus leonis Juda (Ibid.), quoniam nascendo parvulus factus est, sicut scriptum est: Parvulus natus est nobis (Isai. IX). Ad praedam, fili mi, ascendisti (Gen. XLIX), id est, ascendens in crucem captivos populos redemisti. Et quos ille contrarius leo invaserat, tu moriens eripuisti. Denique rediens ab inferis ascendisti in altum, captivum duxisti captivitatem (Ephes. IV), requiescens accubuisti ut leo (Gen. XLIX). Manifestissime in passione Christus recubuit (0358A)quando, inclinato capite, tradidit spiritum (Joan. XIX), sive quando in sepulcro securus velut quodam corporis somno quievit. Sed quare ut leo, et velut catulus leonis? In somno enim suo leo fuit, quia non necessitate, sed potestate hoc ipsum implevit, juxta quod et ipse dixerat: Potestatem habeo ponendi animam meam, et nemo eam tollit a me, sed ego eam pono (Joan. X). Quod vero addidit, Et ut catulus leonis (Gen. XLIX), inde enim mortuus, unde et natus. Physici autem de catulo leonis scribunt, quod cum natus fuerit, tribus diebus et noctibus dormit. Tunc deinde patris fremitu vel rugitu veluti tremefactus cubilis loco suscitare dicitur catulum dormientem. Quod valde convenienter de passionis morte aptatur in Christo, qui tribus diebus et tribus noctibus in cubili sepulcri jacens, somnum mortis implevit. Bene ergo Christus ut leo requievit, qui non solum mortis acerbitatem, sed etiam ipsum mortis imperium vicit. Bene idem iterum et catulus leonis, quia die tertia resurrexit: unde et sic adjungitur (0358B)de resurrectione ejus: Quis suscitabit eum? (Ibid.) Hoc est, quia nullus hominum, nisi ipse, juxta quod idem de corpore suo dixit: Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud (Joan. II). Sequitur:

Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium (Gen. XLIX).

Hic locus manifestissime ad Judam refertur. Tandiu enim fuit ex semine ejus apud Judaeos intemerata successio regni, donec Christus ad redemptionem mundi ex Virgine nasceretur. Probant hoc historiae Judaeorum, quibus ostenditur primum alienigenam regem in gente Judaeorum fuisse Herodem, quo tempore Christus natus est. Quod si putant Judaei non venisse Christum, ergo de tribu Juda non usque hodie Judaeorum permanet regnum. Itaque non defuit rex de populo Juda, donec veniret cui repositum est. Sed quia non solum Judaeis profuit, (0358C)qui mittendus erat, ideo sequitur: Et ipse erit exspectatio gentium. Alligans ad vineam pullum suum (Ibid.). Pullos suos ex gentibus populus, cui adhuc nunquam fuerat legis onus impositum. Hunc copulavit ad vineam apostolorum, quia ex Judaeis sunt. Nam vinea Domini Sabaoth domus Israel est (Isai. VI), et ad vitem, o fili mi, alligat asinam suam (Gen. XLIX). Ipse dixit: Ego sum vitis vera (Joan. XV). Ad hanc ergo vitem alligat asinam suam, cui supersedet Ecclesia, ex nationibus congregata. Hanc itaque ad vitem corporis sui alligavit vinculo charitatis, et disciplinae evangelicae astringit nexibus, ut de imitatione illius vivens efficiatur haeres Dei, et cohaeres Christi (Rom. VIII). Alii namque Synagogam hanc asinam intelligi volunt, tardigradam scilicet et gravi pondere Legis oppressam. Lavabit in vino stolam suam (Gen. XLIX), sive carnem suam in sanguine passionis, sive sanctam Ecclesiam in illo vino qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum (Matth. XXVI), et in sanguine (0358D)uvae pallium suum (Gen. XLIX). Pallium gentes sunt, quas corpori suo conjunxit, sicut scriptum est: Vivo ego dixit Dominus, nisi hos omnes induam sicut vestimentum (Isai. XLIX). Nos quippe Christus in sanguine uvae mundavit, quando sicut botrus in ligno crucis pependit. Tunc enim ex latere ejus sanguis et aqua profluit (Joan. XIX); sed aqua nos abluit, sanguis redemit. Pulchriores oculi ejus vino (Gen. XLIX). Oculi Christi apostoli sunt, et evangelistae, qui lumen scientiae universo corpori Ecclesiae praestant. Hi pulchriores vino probantur, quia eorum doctrina austeritatem vini veteris exsuperat, id est, priscae legis traditionem evangelica praecepta longe clariora sunt, quam veteris testamenti mandata. Et dentes lacte candidiores (Ibid.). Dentes praedicatores sunt sancti, qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi comedendo in Christi corpore transferunt. Nomine autem lactis doctrina Legis significatur, quae carnalem populum tanquam parvulos poculo lactis (0359A)alebat. Cujus quidem canditores effecti sunt doctores Ecclesiae, qui fortem et validum verbi cibum mandunt atque distribuunt. De quibus dicit Apostolus in Epistola ad Hebraeos: Perfectorum est autem solidus cibus (Hebr. V). Et bene candidiores lacte dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et qui Scripturarum cibos explanantes subtilem et minutum intellectum qui spiritalis dicitur, Ecclesiae corpori subministrant, candidi debent esse et puri, atque ab omni macula liberi.

Hieronymus.--Issachar bonum desideravit, requiescens inter medios cleros et videns requiem, quia bona est; et terram, quia pinguis. Supposuit humerum suum ad laborandum, et factus est vir agricola (Gen. XLIX). In Hebraeo ita scriptum est: Issachar asinus osseus recumbens inter terminos, et videns requiem, quia bona est; et terram, quia pulchra. Inclinavit humerum suum ad portandum, et factus est in tributum serviens. Quia supra Zabulon dixerat, quod maris magni littora esset possessurus, Sidonem quoque et reliquas (0359B)Phoenicis urbes contingeret, nunc ad mediterraneam provinciam redit, et Issachar, qui juxta Nephthalim pulcherrimam in Galilaea regione possessurus est, benedictione sua habitatorem facit. Asinum autem osseum vocat, et humerum ad portandum, quia in labore terrae, et vehendis ad mare, quae in suis finibus nascebantur, plurimum laboret, regibus quoque tributa comportans. Aiunt Hebraei per metaphoram significari quod, Scripturas sanctas die ac nocte meditans, studium suum dederit ad laborandum, et idcirco ei omnes tribus serviant, quasi magistro dona portantes.

Recapitulatio.--Issachar asinus fortis (Ibid.). Issachar, quod interpretatur merces, refertur ad populum gentium, quem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Issachar asinus fortis scribitur, quia prius gentilis populus quasi brutum animal et luxuriosum erat, nullaque ratione subsistens; nunc vero (0359C)fortis est, Redemporis dominio colla subjiciens et jugum disciplinae Dominicae et evangelicae praeferens. Hic accubans inter terminos vidit requiem, quod esset bona; et terram, quod optima. Inter terminos namque accubare, est praestolato mundi fine requiescere, nihilque de his qua nunc versantur in medio quaerere, sed ultima desiderare. Et fortis asinus requiem vidit, et terram optimam, cum simplex gentilitas, idcirco se ad robur boni operis erigit, quia ad aeternae vitae patriam tendit. Unde etiam ponit humerum suum ad portandum, quia dum ad promissam requiem pervenire desiderat, cuncta mandatorum onera libenter portat. Unde et factus est tributi serviens, hoc est, Regi et Christo suo fidei dona operumque bonorum munera offerens.

Hieronymus.--Dan judicabit populum suum quasi unum ex sceptris Israel. Fiat Dan coluber in via, regulus in semita, mordens ungulas equi, et cadat accensor ejus retrorsum. Salutare tuum exspectabo, Domine (Ibid.).

(0359D)Samson judex Israel de tribu Dan fuit. Hoc ergo dicit, nunc videns in spiritu comam nutrire Samsonem Nazareum, tum, caesis hostibus triumphare, quod, in similitudinem colubri regulique obsidentis vias, nullum per terram Israel transire permittat. Sed etiam si quis temerarius, virtute sua quasi equi velocitate confisus, eam voluerit praedonis more populari, effugere non valebit. Totum autem per metaphoram serpentis et equitis loquitur. Videns ergo tam fortem Nazareum tuum, quod ipse propter meretricem mortuus est, et moriens nostros occidit inimicos, putavi, o Deus, ipsum esse Christum Filium tuum verum, quia mortuus est, et non resurrexit, et rursum captus ductus est Israel. Alius mihi Salvator mundi et mei generis praestolandus est, ut veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium (Ibid.)

Recapitulatio.--Dan judicabit populum suum sicut (0360A)alia tribus Israel. Fiat coluber Dan in via, cerastes in semita, etc. (Ibid.).

Alii dicunt Antichristum per haec verba praedici, et de ista tribu futurum; alii de Juda, a quo traditus est Christus. Haec scripta pronuntiant et equitem, atque dominum cum carne suscepta designare volunt. Retrorsum autem cadere, ut in terram reverteretur, de qua sumptus est; sed quia die tertia resurrexit, ideo ait: Salutare tuum exspectabo, Domine (Ibid.). Sicut et per David dicit: Non derelinques animam meam in inferno (Psal. XV). Haec quidem ita exponunt. Alii autem hanc prophetiam ad Antichristum transferunt, pro eo quod in hoc loco Dan et coluber asseritur, et mordens. Unde et non immerito, dum Israeliticus populus terras in castrorum partitione susceperat, primus Dan ad Aquilonem castra metatus est, illum scilicet significans qui in corde suo dixerat: Sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis: ascendam altitudinem nubium, similis (0360B)ero Altissimo (Isai. XIV). De quo per prophetam dicitur: A Dan auditus est fremitus equorum ejus (Jerem. VIII), qui non solum coluber, sed etiam cerastes vocatur. Cerasta enim Graece cornua dicuntur, serpensque hic cornutus esse perhibetur, per quem recte adventus Antichristi asseritur, quia contra viam fidelium morsu pestiferae praedicationis armabitur, etiam cornibus potestatis. Quis autem nesciat semitam angustiorem esse quam viam? Fit ergo coluber in via (Gen. XLIX), quia in praesentis vitae latitudinem eos ambulare provocat, quibus quasi parcendo blanditur; sed in via mordet, quia eos quibus libertatem tribuit, erroris sui veneno consumit. Fit iterum cerastes in semita (Ibid.), quia quos fideles reperit, et sese ad praecepti coelestis angusta itinera constringentes, non solum nequitia callidae persuasionis impetit, sed etiam terrore potestatis premit, et in persecutionis angore post beneficia fictae dulcedinis exercet cornua potestatis. Quo in loco (0360C)equus hunc mundum insinuat, qui per elationem suam in cursu labentium temporum spumat, et quia Antichristus extrema mundi apprehendere nititur. Cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur, ungulam quippe equi mordere, est extrema saeculi feriendo contingere, ut cadat ascensor ejus retro. Ascensor equi est, quisquis extollitur indignationis mundi. Qui retro cadere dicitur, et non in faciem sicut Saulus cedidisse dicitur. In facie enim cadere, est in hac vita suas unumquemque culpas agnoscere, easque poenitendo deflere. Retro vero, quod non videtur, cadere, est ex hac vita repente decidere, et ad quae supplicia ducatur ignorare. Et quia Judaea erroris sui laqueis capta pro Christo Antichristum exspectat. Bene autem Jacob eodem loco in electorum vocem conversus est dicens: Salutare tuum exspectabo, Domine (Ibid.), id est, non sicut infideles Antichristum, sed eum qui in redemptionem nostram venturus est, verum credo fideliter Christum. Sequitur:

(0360D)Zabulon in littore maris habitabit, et in statione navium (Ibid.). Zabulon interpretatur habitaculum fortitudinis, Ecclesiam significat fortissimam ad omnem tolerantiam passionis. Haec in littore maris, et in statione navium, ut credentibus sit refugium, et periclitantibus demonstret fidei portum. Haec contra omnes turbines saeculi immobili et inconcussa firmitate solidata exspectat naufragium Judaeorum et haereticorum procellas, quae circumferuntur omni vento doctrina (Ephes. IV), quorum etsi tunditur fluctibus, tamen ipsa fluctibus non frangitur, nec ullis haeresum tempestatibus cedit, nec ullo vento schismatum commota succumbit. Pertendit autem usque ad Sidonem, hoc est, usque ad gentes pervenit. Legitur etiam in Evangelio, inde assumptos esse aliquos apostolorum, et in ipsis locis Dominum saepe docuisse, sicut scriptum est: Terra Zabulon et terra Nephthalim via maris trans Jordanem Galilaeae gentium (0361A)populus, qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam (Isai. IX).

Hieronymus.--Gad latrunculus latrocinabitur, et ipse latrocinabitur plantam (Gen. XLIX). Juxta Hebraeorum interpretati sumus. Sed ubi nos latrunculum posuimus, ibi scriptum est Gedud, ut ad Gad nomen alluderet, qui significantius εὔζωνος, id est, accinctus, sive expeditus exprimi potest. Totum autem illud est, quod autem Ruben, et dimidia tribu Manasse ad filios, quos trans Jordanem in possessionem dimiserat, post tredecim annos revertens praelium adversum eos gentium vicinarum grande repererit, et, victis hostibus, fortiter dimicaret. Lege librum Jesu Nave et Paralipomenon. Non ignoro plura in benedictionibus patriarcharum esse mysteria, sed ad praesens opusculum non pertinent.

Recapitulatio.--Gad accinctus praeliabitur ante ipsum (Gen. XLIX). Iste Gad accinctus personam Domini indicat, qui in primo adventu humilitatis (0361B)suae ante adventum Antichristi praeliandus occurrit, accinctus gladio verbi sui circa femur potentissime (Psal. XLIV), quo inimicos divisit, id est, filium a patre, filiam a matre, nurum a socru. Juxta quod legitur in Evangelio: Non veni mittere pacem, sed gladium (Matth. X); quod autem ait: Ipse accingetur retrorsum (Gen. XLIX), claritas Domini nostri in secundo adventu ejus ostenditur, quia cum venerit Antichristus, ita occurret retrorsum, id est, post ejus vestigia Christus celeri adventu progrediens, ut interficiat eum gladio oris sui. Unde et bene idem Gad latrunculus interpretatur, eo quod posterior, id est, secus pedes, quasi latrunculus, rapido atque improviso adventu exsiliat contra aptam Antichristi oppugnationem. Hinc est quod evangelista proclamat dicens: Quia dies Domini, sicut fur, ita in nocte veniet (I Thess. V). Christus ergo et ante et retro praeliari contra Antichristum scribitur. Ante eum, namque in occulto humilitatis demonstrat aperte et Moyses prophetiam patriarchae hujus specialiter (0361C)pertinere ad Christum; sic enim: Benedictus, inquit, in latitudine Gad, quasi leo requievit, cepitque brachium et verticem, et vidit principatum suum (Deut. XXXIII). Agnoscant itaque quis requieverit sicut leo, nisi Christus in sepulcro suo; quis confregerit verticem et brachia potentium, nisi Redemptor noster, qui humiliavit virtutem et superbiam excelsorum; quis vidit principatum suum, nisi ille cui datus est principatus honorque et regnum. Sequitur:

Aser pinguis panis est, praebebit delicias regibus (Gen. XLIX). Aser, cujus nomen significat delicias, idem Christus est, cujus altitudo divitiarum sapientiae et scientiae (Rom. XI), qui propter nos factus est pauper, cum esset dives (II Cor. VIII); cujus panis pinguis factus est, caro scilicet ejus, quae est sancta sanctorum, quam si quis manducaverit, non morietur in aeternum (Joan. VI). Iste etiam praebet delicias sapientiae regibus, id est, qui sensus proprios bene (0361D)regunt, qui domini sunt vitiorum suorum, qui castigant corpora sua, et in servitutem subjiciunt (I Cor. IX).

Hieronymus.--Nephthalim virgultum resolutum dans in generatione pulchritudinem (Gen. XLIX). In Hebraeo ita scriptum est: Nephthali ager irriguus, dans eloquia pulchritudinis, significans quod aquae calidae in ipsa nascantur tribu, sive quod super lacum Genesareth et fluento Jordanis irrigua sit. Hebraei autem volunt propter Tiberiadem, quae legis videbatur habere notitiam, agrum irriguum, et eloquia pulchritudinis prophetari. Porro ubi nos agrum irriguum, et LXX στέλεχος ἀνειμένον, id est, virgultum resolutum posuerunt, in Hebraeo legitur Aiala seluha, quod potest et cervus transferri emissus, propter temporaneas fruges, velocitatem terrae uberioris ostendens. Sed melius si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus, quod ubi vel maxime docuerit, ut in Evangelio quoque scriptum est.

(0362A)Recapitulatio. --Nephthalim quod interpretatur dilatatio, apostolos et praedicatores sanctos significat, quorum doctrina in latitudinem totius mundi diffusa est. Ex hac enim tribu fuerunt apostoli, qui sunt principes Ecclesiarum; et duces et principes Zabulon, et principes Nephthalim, qui sine dubio ad personam referuntur apostolorum, ipsi sunt filii excussorum (Psal. CXXVI), id est, prophetarum, qui in manus potentis Dei positi, et tanquam sagittae excussae pervenerunt usque ad fines terrae (Psal. XVIII). Unde et bene hic Nephthalim cervus emissus scribitur, quia nimirum apostoli, sive praedicatores veloci saltu exsilientes, in morem cervorum transcendunt, implicamenta, scilicet, mundi hujus, sicque excelsa ac sublimia meditantes, dant eloquia pulchritudinis, id est, praedicant cunctis gentibus doctrinam Domini Salvatoris.

Hieronymus.--Filius auctus Joseph, filius auctus, super fontem filiae, gradu composito incedentes super (0362B)murum. Et exacerbaverunt eum, et contenderunt, et irascebantur, adversum eum habentes sagittas. Sedit in forti arcus ejus, et disrupta sunt brachia manuum ejus a manibus fortis Jacob; inde pascetur lapis Israel a Deo patris tui, et reliqua (Gen. XLIX).

Quia Septuaginta interpretes in plerisque dissentiunt, pro interpretatione reliquorum, ut in Hebraeo habetur expressimus. Et est sensus capituli: O Joseph, qui ideo sic vocaris, quia auxit te mihi Dominus, sive quia inter fratres tuos major futurus es; fortissima siquidem tribus Ephraim, ut in Regnorum et in Paralipomenon libris legimus: « Oh! inquam, fili Joseph, qui tam pulcher es, ut te tota de muris et turribus ac fenestris puellarum Aegypti turba prospectet. Inviderunt enim tibi, et te ad iracundiam provocaverunt fratres tui, habentes livoris sagittas, et zeli jaculis vulnerati. Verum tu arcum tuum et arma pugnandi posuisti in Deo, qui fortis est propugnator; et vincula tua quibus te fratres ligaverant, ab ipso soluta sunt et disrupta, ut ex tuo semine (0362C)tribus nasceretur Ephraim, fortis et stabilis, et instar lapidis durioris invicta imperans quoque duodecim tribubus Israel. »

Recapitulatio.--Filius accrescens Joseph (Ibid.). Haec prophetia post passionem Domini paternae vocis imaginem tenuit, quo redeunti in coelum post victoriam Pater alloquitur dicens: Filius accrescens Joseph; filius accrescens utique in gentibus, quia cum ob incredulitatem Synagoga populum reliquisset, innumeram sibi plebem Ecclesiae ex omnibus gentibus ampliavit, quod et David cecinit, dicens: Reminiscentur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et reliqua (Psal. XXI). Filius accrescens et decorus, aspectu enim omnes superat illius pulchritudo, juxta quod et de illo in Psalmis canitur: Speciosus forma prae filiis hominum (Psal. XLIV). Filiae discurrerunt super murum (Gen. XLIX), id est, gentes, vel Ecclesiae, quod crediderant in Christum; haec sic per soliditatem fidei quasi super murum amore (0362D)pulchritudinis Christi ascensae discurrunt, ut verum sponsum per contemplationem aspiciant, et osculo charitatis illi copulentur, atque adhaereant. Sed objurgati sunt eum, quando falsis testimoniis calumniantes sanctum Domini opprimere Synagogae populi tentaverunt, inviderunt illi habentes jacuta. Neque enim quisquam in Joseph conjecit sagittas, vel aliquod vulneris telum, sed hoc specialiter venit in Christum. Sedit in forti arcus ejus (Ibid.); Christus enim arcum suum et arma pugnandi posuit in Deo, qui fortis est propugnator, cujus virtute conciditur omnis nequitia perfidorum, et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus, quibus fratres eum vinctum ad Pilatum duxerunt, vel quibus eum suspensum ligno crucifixerunt. Rescissa sunt enim per manum Dei omnipotentis. Jacob ex cujus ore ipse Dominus bonus pastor egressus est, lapis et firmitas credentium in Israel.

Deus patris tui erit adjutor tuus (Ibid.). Quis adjuvet (0363A)Filium nisi Pater Deus solus, qui dixit: Jacob puer meus, suscipiet eum anima mea.

Et omnipotens benedicet tibi benedictionibus coeli desuper, benedictionibus abyssi jacentis deorsum (Ibid.).

Universa enim subjecit ei coelestia per benedictionem coeli, et terrena per benedictionem abyssi jacentis deorsum, ut in omnibus angelis et hominibus dominaretur.

Benedictionibus uberum. Id est, sive duorum Testamentorum, quorum alteri nuntiatum est, alteri demonstratum, sive benedictionibus uberum Mariae, quae vere benedicta erant, quia iisdem sancta virgo Domino potum lactis immulsit. Unde et illa mulier in Evangelio ait: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti (Luc. XI).

Benedictionibus uberum et vulvae (Gen. XLIX). Etiam hic benedicitur vulva ejusdem matris, utique illa virginalis, quae nobis Christum Dominum edidit. De (0363B)qua per Jeremiam dicit: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te (Jerem. I).

Benedictiones patris tui confortatae sunt benedictionibus patrum tuorum (Gen. XLIX).

Benedictiones patris tui, inquit coelestis, quae datae sunt tibi a summo coeli, et abyssi confortati sunt, id est, praevaluerunt benedictionibus patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorum meritum, patriarcharum sive prophetarum, convaluit benedictio Patris in filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur, donec veniret.

Desiderium collium aeternorum (Ibid.). Colles isti sancti sunt, qui, Christi adventum prophetantes, magno cum desiderio Incarnationem ejus exspectaverunt. De quibus Dominus dicit: Quia multi justi et prophetae cupierunt videre quae videtis et reliqua (Matth. XIII). Hi ergo sancti dicti sunt colles, propter excellentiam sanctitatis; qui etiam aeterni vocantur, quia vitam consequuntur aeternam, nec intereunt (0363C)cum mundo, sed esse creduntur aeterni.

Fiant in capite Joseph omnes scilicet benedictiones (Gen. XLIX). Istae super caput Christi ponuntur, quas incarnatus accepit.

Et super verticem Nazareth. De quo scriptum est: Quoniam Nazareus vocabitur (Matth. II), id est, sanctus Dei inter fratres suos, quia ipse est caput omnium eminens universorum sanctorum, quos etiam in Psalmis fratres vocat dicens: Narrabo nomen tuum fratribus meis, etc.

Hieronymus.--Benjamin lupus rapax, mane comedit spolia, ad vesperam dabit escam (Gen. XLIX).

Haec quia de Paulo apostolo manifestissima prophetia sit, omnibus patet quod in adolescentia sua persecutus Ecclesiam, in senectute praedicator Evangelii fuerit; tamen in Hebraeo sic legitur: Benjamin lupus rapax sive capiens, in matutino comedit praedam, et ad vesperam dividit spolia, quod ita Hebraei edisserunt: (0364A)Altare in quo immolabantur hostiae, et victimarum sanguis ad basem illius fundebatur, in parte tribus Benjamin fuit. Hoc, inquiunt, ergo significat quod sacerdotes mane immolent hostias, et ad vesperam dividant ea quae sibi a populo ex lege collata sunt: lupum sanguinarium, lupum voracem super altaris interpretationem ponentes, et spoliorum divisionem super sacerdotibus, qui serviunt altari, vivant de altari.

Isidorus. --Legimus quemdam ex doctoribus ad urbem Jerusalem, ea quae de Benjamin scripta sunt referentem. Benjamin, inquit, filius doloris interpretatur. Hic sorte haereditatis eum locum accepit, in quo terrena est Jerusalem, quae nunc propter incredulitatem abjecta est atque repulsa; haec enim in filiis suis sub persona Benjamin designatur. Nam sicut Benjamin ultimam consequitur benedictionem, ita et idem populus ultimus est salvandus, posteaquam plenitudo gentium introisset (Rom. XI). Dicitur (0364B)enim Benjamin lupus rapax. Lupus scilicet, quia ipse populus effudit sanguinem prophetarum atque justorum; rapax autem, propter aviditatem dicitur. Ex multa enim fame verbi Dei, et inedia venit rapax, quia et ipsi violenter diripiunt regnum Dei: Hic autem mane comedit praedam; mane illud tempus creditur, quo Legem accepit. Tunc enim mundo prima quidem illuminatio scientiae data est; comedit autem mane quia Legem, quam mane accepit, edit, adhuc meditatur, licet sequens legem justitiae in legem fidei non pervenerit; ad vesperam autem dividet spolia (Gen. XLIX). Vespera est illud tempus novissimum quo convertetur. Tunc ergo dividet escam; tunc intelliget dividendam esse litteram a spiritu, et tunc cognoscet quia littera occidit, spiritus autem vivificat (II Cor. III). Quia ergo jam per gratiam Domini illuminatus incipit in Lege spiritalia corporalibus dividere et separare, ideo dicitur ad vesperam dividere escam, quod tota die in Lege meditans ante non fecit. Quaeritur autem de Jacob cur omnes quos de (0364C)liberis et de ancillis genuit aequales honore filios et haeredes constituerit, nisi ut ostenderet quod Christus Dominus omnibus gentibus, qui per fidem corpori ejus conciliantur, cunctis pari honore et gloria habitis coelestia praemia largiatur. Nec est discretio, Judaeus an Graecus, Barbarus an Scytha. servus an liber sit, quia per omnia et in omnibus Christus est. Propterea enim figuram servi Salvator noster et Dominus induit, et pro libero et pro servo servivit, ut in omnibus in se credentibus in se aequale donum bonorum coelestium largiatur. Nec praefertur apud illum, qui secundum carnem nobilior sit. Quicunque enim fidem Domini promeretur, nullis maculis carnalis nativitatis offuscatur. Nam hoc ita futurum etiam per Prophetam significatur, dicente Domino: Erit in novissimis diebus, effundam de spiritu meo super omnem carnem (Act. II).

(no apparatus)</text>
      <sha1>anboeletujahwul5fp4ig9ia36p4y25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Bartholdus Vhaël</title>
    <ns>102</ns>
    <id>72985</id>
    <revision>
      <id>277370</id>
      <parentid>241267</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oper */</comment>
      <origin>277370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="jt5koivn72zwmxt51z6yp8spxcphgjq" xml:space="preserve">{{Scriptor
|IndicisNomen=Vhaël, Bartholdus
}}
==Opera==
* [[Liber:Grammatica Fennica.pdf|Grammatica Fennica]]</text>
      <sha1>jt5koivn72zwmxt51z6yp8spxcphgjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/587</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84724</id>
    <revision>
      <id>277437</id>
      <parentid>275403</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:07:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277437</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3813" sha1="fwrng614493652611hqq4f7x6zv4xof" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|533}}{{InitiumBilinguis|d|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;{{right sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS GR. &amp; pia exercitia.}}
8 Genua {{right sidenote|'''g'''}} flectebat per dies singulos bis millies, millies interdiu scilicet, ac toties noctu, quibus &amp; pervigilationes nocturnæ, &amp; multa jejunia, &amp; lacrymæ accedere solebant uberrimæ. Opus præterea, ne quid obreperet socordiæ, exercebat manibus. Hic igitur sanctum Stephanum, ut quolibet sabbato, si fieri posset, sacris apud se operaretur, oravit: nam sacerdotalem tum gradum obtinebat. De quo cum jam meminerim, abrumpam tantisper, quæ præ manibus erat, narrationem, donec factum ab ipso prodigium retulero.

9 Diebus itaque Exaltationis {{right sidenote|'''b'''}} venerandæ Crucis, Deo annuente, presbyter initiatus pater hic Stephanus, sacrificium rationabile atque incruentum non multis post diebus obtulit in hesychasterio suo. Cum verò juxta ritum Ecclesiasticum oblationem propositionis attolleret, clamaretque ac diceret: ''Sancta sanctis'' {{right sidenote|'''i'''}} i, refuxit ab eo Domini gratia, &amp; sanctus in ipsum Spiritus descendit, ac totum splendore infinito implevit oratorium, ipsum verò toto corpore fulgentem exhibuit, ut adeo &amp; semetipse parum omnino ac illibatum, &amp; aërem, &amp; mundum universum speciem quamdam solis mirabilem in modum referre spectaret. In hac ergo luce persistens, ac se ipse constanter intuens alium jam ex alio factum, [&amp; non observans] humanæ ullius, uti prius, formæ vestigium, non indigno pavore vehementer correptus est; quippe qui ineffabilem Dei majestatem suspiceret, propriamque edoctus probè esset infirmitatem. Cogitationes enim mortalium timidæ; quia natura eorum maxime est infabilis.{{right sidenote|S. Stephanus Missam celebrans splendore circumdatus; '''E'''}}

10 Ideo enim expavescens vir Beatus depreffit {{right sidenote|sed præ humilitate,}} animum, memor quo demum ex luto eductus esset: sic etenim Moyses, divinitatis ille inspectore, glorificatus, dignusque inventus, qui Deum, quantum homini licet, intueretur, tam altè denique evectus, formidare cœpit, balbumque se ac tardiloquum vocitare; neque aliter divinum illud oraculum David, cum &amp; ipsum sic Deus attolleret, vermem ipse se nuncupabat: conternatusque animo, ne loco forsitan, quo apud Deum erat, excideret, abjiciebat se, ac duriter tractando vexabat. Adhæc verebatur, credo, etiam Sanctus, nequa ipsum vana gloria efferret altius, maximè quando præ ceteris hominibus laudabatur: at illud divina providentia non permisit. Sine pœnitentia enim sunt Dei dona, qui augens alacritatem animi ejus, atque alas ei ad volandum explicans, ut optimus magister, famulum suum salutari permistione voluit pertimescere.{{right sidenote|'''F'''}}

11 Exinde igitur ingenti occupatus metu Vir beatus, prolixis sibi Deum precibus demereri aggressus: O Deus, inquit, ô largitor munifice, bonorumque æternorum thesaure, multæ in misericordia &amp; miserationibus, qui que omnium præscius es, irasci noli adversum me; sed cohibe fluxus gratiæ super hominem tuæ: nam vires meas, Domine, transcendit: tum vero misericordiam tuam flagito, id ut concedat mihi, quodcumque tandem ad utilem conservorum animis ædificationem, ac medicinam petiturus sum; &amp; ne insensus fueris mihi, benignissime, hæc à summa tua divinæque majestate deprecanti: quoniam imbecillis animo sum, &amp; carni atque appetitionibus obnoxius: fuligo enim sum terræ, &amp; iners lutum, ac pulvis improbus. Scis autem humanam naturam tuis hisce tam præclaris favoribus modestè semper ferendis parem non esse, nisi ei tu, solus omnipotens, solus invisibilis, vires suffeceris. Contrahe igitur tantam hanc multitudinem be-{{right sidenote|Deum rogat; ut favores suos cohibeat; nisi aliter expediat proximo,}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|d|lg=el}}
{{rh||Xxx 3|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fwrng614493652611hqq4f7x6zv4xof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/588</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84725</id>
    <revision>
      <id>277439</id>
      <parentid>275404</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277439</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6143" sha1="7l4ccn0ac26eteibachxl215z4xep1a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|534|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|A. LEONTIO DISC. EX MS GR.}}
neficiorum tuorum, &amp; in futuro venturæ alicujus, de beatitatis seculo illic largitor; verum hic illud tantùm, quo opus fuerit; item tempore oblationis: tum enim illis me dignare. Sic orantem, supplicantemque, qui omnibus ex animo se invocantibus præsens adest, Deus exaudivit. Atque adeo quidquid illo ex tempore peteret, prorsus obtinebat, maximè inter oblationes sacrificales, ac divinorum exhibitiones mysteriorum, sive arcani cujusdam esset revelatio, sive interior impulsus, seu visio, sive prævisio: quæ tum interrogantibus aperiebat, quando ipsis ea intelligere necesse erat &amp; congruum.
&lt;noinclude&gt;{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;

{{ct|ANNOTATA D. P.}}
a ''Nulla hujus alibi usquam, quod sciam, memoria: nam qui in S. Euthymii Vitâ memoratur Hierosolymitanus Patriarcha, ad seculum 5 spectat.''

b ''Quasi dicas locum quietis seu repausatorium: quo nomine etiam in provinciâ Fauciniensi diœcesis Gebennensis est Patrum Carthusianorum domus. Derivatur ab {{graeca|ἡσυχάζω}}, quiesco, taceo. Unde qui in hujusmodi recessu versabantur {{graeca|ἡσυχασταὶ}} dicti. Sic vocatur celebris ille Joannes Hesychastes; quod Latini silentiarium vertêre, de quo XIII Maii. Porro in hac Vita plerumque {{graeca|ἡσυχαστήριον}} &amp; {{graeca|κελλίον}} distinguuntur; sic ut hesychasterium accipiatur pro ipso Senis recessu; in quo solus quidem commorabatur, discipulos tamen &amp; quoscumque alios exhortationis vel colloquii causâ accedentes admittebat: de qua re vide num. 184. Cella verò significat communem pluribus discipulis hospitibusque locum. Quamvis duo hæc nomina num. 6 promiscue etiam accipiantur pro prædicto recessu: nempe quod cella nomen generalius etiam hesychasteriis conveniret; licet non omnis cella hesychasterium esset.''{{right sidenote|'''B'''}}

c ''Ex adverso verò illi, quibus hæc facta à Deo gratia, ut nisi, quibus vellent, conspicieni non essent, {{graeca|ἀφανεῖς}} vocantur: de quibus tum alibi hic sæpe, tum præcipuè num. 43.''

d ''Græcè est {{graeca|ἐγκλειστήριον}}; angusta ædicula, cui inclusi vivebant quidam solitarii.''

e ''Nomen in Lanusiaca historia apud Palladium frequens, &amp; hoc tempore omnibus in Græcia monachis atque anachoretis commune, potissimum in monte Atho absque ullo ætatis discrimine: etsi per se idem sit, quod bonus senex. Eadem notio occurrit in Vita S. Sabæ, apud Cotelerium tomo 3 inter Eccl. Græca monumenta editâ, pagg. 299, 302, 303. Videndas etiam Goar in Euchologio notatione 44 ad Missam S. Joannis Chrysostomi.''

f ''Videtur hic prima fronte spelunca ista constitui adversa monasterio S. Euthymii ad Orientem: non indicatur tamen aliud, quam quod spelunca respectu Lauræ S. Sabæ esset ad partes Orientales, antequam ad monasterium S. Euthymii perveniatur: non enim, si sita fuisset ulterius, apparet, quomodo Stephanus in Laura degens, illuc se contulisset quot Sabbatis sacrificaturus; eòdemque tam facile excucurrisset discipulus, solum ut duorum hospitum adventum nuntiaret; prout num. 12 dicitur. Sic in Actis Martyrum Sabaitarum num. 30 barbari venire dicuntur {{graeca|ἐκ τῆς Βορρᾶ μεροῦ τῆς ἁγίας πόλεως}}: non quod venerint ex iis partibus, quæ erant Sanctæ civitatis ad Boream; sed quæ erant ad Boream cuntibus ex Laura versus Sanctam civitatem. Non est tamen hæc ea spelunca, quam ad Boreale torrentis præcipitium reperiam SS. Euthymius &amp; Theoctistus aliquamdiu soli incoluerunt: hæc enim, ædificato in ædiis præcipitis S. Theoctisti monasterio, fuit in ecclesiam mutata: &amp; quamvis nunc unà cum monasterio desolata, potuerit huic anachoretæ esse idonea habitatio, non tamen ad usum templi potuisset fuisse idonea, si aliter quam per longas, quæ hic describuntur, scalas ea nequivisset adiri. Fuerit ergo vicina alia, in quam se S. Theoctistus recipere solitus sit, cum vellet à monasterii curis remotus Deo vacare liberius. Hæc autem ut aberat à monasterio S. Euthymii versus meridiem ad dexteram viæ Hierichuntinæ sito, tribus circiter millibus passuum; ita totidem aut etiam paucioribus abfuerit à Laura S. Sabæ: cui ipsa erat ad Orientem æque aut magis, quam ipsum S. Euthymii monasterium: quod etiam ex num. 14 infra confirmatur his verbis: Donec aliqui venientes ex Laura vel monasterio S. Euthymii vel aliunde: quod indicat, hæc duo proximiora spelunca loca fuisse, unde ad visitandum Christophorum frequentiores venirent. Et num. 17 dicitur quod S. Stephanus è deserto rediens ad Lauram, volensque ex itinere invisere Christophorum, ipsum obviam habuerit, proficiscentem ad S. Euthymii, &amp; statim post duos latrones venientes à Laura.''{{right sidenote|'''C'''}}

g ''Multos fuisse in hisce genuflexionibus seu adorationibus veteres illos, testantur eorum Vitæ. De Simeone Stylita ad diem 5 Januarii num. 44 Vita à Metaphraste edita refertur, à Theodoreto quodam, illas enumerare conato, mille ducentas quadraginta quatuor numeratas.''

h ''Die 14 Septembris præcipua venerationis in iis partibus celebrari conjecto.''

i ''Non habet hæc verba S. Chrysostomi Missa, quâ tamquam breviore ordinariè utuntur Græci: sed Missa S. Basilii, &amp; Præsanctificatorum sanctæ Quadragesimæ: quas omnes Goar in Euchologio edidit, &amp; notis illustravit. In utraque autem posterioris præscribitur, ut sacerdos immediate ante communionem suam ministrorumque, in hæc verba exclamet: quod, quo ritu fieret, indicant Rubrica Missa Præsanctificatorum hoc loco: Sacerdos autem ad tecta divina dona manum mittens tangit vivificum panem cum reverentiâ &amp; metu multo, &amp; dicente Diacono: ATTENDAMUS, exclamat: PRÆSANCTIFICATA SANCTA SANCTIS: deinde detegens ipsum, perficit communionem divinorum donorum. De qua Missa, similis ei, quam Ecclesia Romana facit in Parasceve, in qua non conficitur corpus Christi, sed pridie confectum sumitur; quæque ex Concilii Trullani canone LII fieri debebat omnibus jejunii Quadragesimalis diebus, excepto Sabbato &amp; Dominica, egregiam Dissertationem''&lt;noinclude&gt;&lt;!-- --&gt;
&lt;references /&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7l4ccn0ac26eteibachxl215z4xep1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/589</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84726</id>
    <revision>
      <id>277440</id>
      <parentid>275405</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277440</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3704" sha1="6w39erwagwamekkbo016c5sp7anwv6f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|535}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|'''A'''}}
tationem Leo Allatius edidit: ex qua communionem Orientalium sub unica specie solidissimè probavit Bartoldus Nihusius: quæ omnia simul impressa habes post ejusdem Allatii opus de Occidentalis Ecclesia perpetua consensione. Voces illæ sancta sanctis etiam adhibentur in Liturgia Mozarabica, à Cardinale Bona post alios edita de rebus Liturgicis lib. I, cap. XI, &amp; à nobis edenda &amp; historicè, chronologicè ac liturgicè illustranda, Deo dante, post paucos annos in Tractatu præliminari, unum ex sequentibus hujus mensis tomis prægressuro.{{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC: EX MS. GR:}}

== CAPUT II. ==
''S. Stephanus benedictione sola ostium reserat; inter latrones inconspicuus ambulat; Helia Patriarcha reditum ad suam sedem, Christophoro mortem in Perside prædicit.''
&lt;noinclude&gt;{{InitiumBilinguis|d|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;
{{left sidenote|Apud abbatem Christophorum frequenter sacrificare solitus;}}'''S'''Ed priorem historiam resumemus, jam aliquantisper interruptam, de patre videlicet nostro Christophoro ac sancto Stephano. Hic igitur, uti dicebam, quolibet in universum sabbato ad aras in spelunca; de qua jam memini, faciebat; cum in hesychasterio degeret, abibat ad eum; rursumque cum in eremo fuisset, exeunte Quadragesima, illac iter habere consueverat, in Lauram inde revertens. Hoc vero non nisi multa exhortatione ab ipso patre Christophoro compulsus præstabat. Dum ergo tempore Quadragesimæ ageret in solitudine, peregrè quidam, eum requirentes in Lauram advenerunt; cumque in eremo jam illum versari ex patribus intelligerent, Euphratium quemdam nomine, tum temporis Senis discipulum, oraverunt, ad Magistrum ut vellet contendere, de suoque illum adventu &amp; confecto ejus causa usque in Lauram itinere facere certiorem. Acquivit ille, ac nuntium hunc Viro seni delaturus abscessit; qui recentem hunc eorum adventum edoctus, expleto paucis post diebus, Quadragesimali jejunio, reversus in Lauram est.{{left sidenote|'''E'''}}

{{left sidenote|ad eum divertit ex itinere;}}13 Viam autem, discipulo suo comitante, eam tenuit, quæ ad patris Christophori antrum ducebat; quò cum pervenisset, ac fores ext inferiori loco lapillo ''a'', pro more pulsasset, pater Christophorus oblongas scalas suas deorsum per funes demittens ad ascendendum eum invitabat. Ascendit ille, &amp; cum eo unà conscendit discipulus. Precatione itaque apud se confueta, mutuaque salutatione perfuncti, scalas attollunt. Et duorum quidem dierum spatio apud hunc hospitem commorati, de via Lauram versus postridie infistenda statuebant; sed teo plurimis Senem adorantes precibus pater Christophorus: Mane, ait, apud nos dies alios duos, &amp;, nisi grave est, etiam ulterius. At senex excusare ingenuè sese, ac dicere: Tametsi perijucundum id nobis accidat, cum tibi, pater, aut obsequio esse perpetuo possumus, aut oblectamento; sunt tamen etiam fratres alii spirituales, quos confirmare nos &amp; recreare necesse est. Nihilo interea sectiùs, quando amor eò me tuus adigit, cras, nisi aliter Deo visum fuerit, persistam apud te: sed diem insuper alium ne poposceris.{{left sidenote|'''F'''}}

{{left sidenote|sed abituris clauso prohibetur ostio;}}14 Multis igitur enixè rogatus, diem, quem adderet, ne unum quidem habuit: sed tertio die commonefaciens eum: Cras, inquit, omnino, Deo quidem favente, profecturi sumus. At pater Christophorus jam satis intelligens, numquam adductum iri Senem, ut diem saltem unam extraheret, correptos per noctem abscondit funes, inscio Sene; quem orto jam sole, cum ut subfisteret impensè orasset, exorare non potuit. Decreverat nimirum Deus illustriorem reddere magnum Stephanum, palamque&lt;noinclude&gt;&lt;!-- --&gt;
|}
&lt;references /&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6w39erwagwamekkbo016c5sp7anwv6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277442</id>
      <parentid>277440</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:18:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277442</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3726" sha1="5rszutb8jw6znxb2dxtzkhvbyjwvqvj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh||DIE DECIMA TERTIA JULII.|535}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|'''A'''}}
tationem Leo Allatius edidit: ex qua communionem Orientalium sub unica specie solidissimè probavit Bartoldus Nihusius: quæ omnia simul impressa habes post ejusdem Allatii opus de Occidentalis Ecclesia perpetua consensione. Voces illæ sancta sanctis etiam adhibentur in Liturgia Mozarabica, à Cardinale Bona post alios edita de rebus Liturgicis lib. I, cap. XI, &amp; à nobis edenda &amp; historicè, chronologicè ac liturgicè illustranda, Deo dante, post paucos annos in Tractatu præliminari, unum ex sequentibus hujus mensis tomis prægressuro.{{right sidenote|'''A''' LEONTIO DISC: EX MS. GR:}}

== CAPUT II. ==
''S. Stephanus benedictione sola ostium reserat; inter latrones inconspicuus ambulat; Helia Patriarcha reditum ad suam sedem, Christophoro mortem in Perside prædicit.''
&lt;noinclude&gt;{{InitiumBilinguis|d|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;
{{right sidenote|Apud abbatem Christophorum frequenter sacrificare solitus;}}'''S'''Ed priorem historiam resumemus, jam aliquantisper interruptam, de patre videlicet nostro Christophoro ac sancto Stephano. Hic igitur, uti dicebam, quolibet in universum sabbato ad aras in spelunca; de qua jam memini, faciebat; cum in hesychasterio degeret, abibat ad eum; rursumque cum in eremo fuisset, exeunte Quadragesima, illac iter habere consueverat, in Lauram inde revertens. Hoc vero non nisi multa exhortatione ab ipso patre Christophoro compulsus præstabat. Dum ergo tempore Quadragesimæ ageret in solitudine, peregrè quidam, eum requirentes in Lauram advenerunt; cumque in eremo jam illum versari ex patribus intelligerent, Euphratium quemdam nomine, tum temporis Senis discipulum, oraverunt, ad Magistrum ut vellet contendere, de suoque illum adventu &amp; confecto ejus causa usque in Lauram itinere facere certiorem. Acquivit ille, ac nuntium hunc Viro seni delaturus abscessit; qui recentem hunc eorum adventum edoctus, expleto paucis post diebus, Quadragesimali jejunio, reversus in Lauram est.{{right sidenote|'''E'''}}

{{right sidenote|ad eum divertit ex itinere;}}13 Viam autem, discipulo suo comitante, eam tenuit, quæ ad patris Christophori antrum ducebat; quò cum pervenisset, ac fores ext inferiori loco lapillo ''a'', pro more pulsasset, pater Christophorus oblongas scalas suas deorsum per funes demittens ad ascendendum eum invitabat. Ascendit ille, &amp; cum eo unà conscendit discipulus. Precatione itaque apud se confueta, mutuaque salutatione perfuncti, scalas attollunt. Et duorum quidem dierum spatio apud hunc hospitem commorati, de via Lauram versus postridie infistenda statuebant; sed teo plurimis Senem adorantes precibus pater Christophorus: Mane, ait, apud nos dies alios duos, &amp;, nisi grave est, etiam ulterius. At senex excusare ingenuè sese, ac dicere: Tametsi perijucundum id nobis accidat, cum tibi, pater, aut obsequio esse perpetuo possumus, aut oblectamento; sunt tamen etiam fratres alii spirituales, quos confirmare nos &amp; recreare necesse est. Nihilo interea sectiùs, quando amor eò me tuus adigit, cras, nisi aliter Deo visum fuerit, persistam apud te: sed diem insuper alium ne poposceris.{{right sidenote|'''F'''}}

{{right sidenote|sed abituris clauso prohibetur ostio;}}14 Multis igitur enixè rogatus, diem, quem adderet, ne unum quidem habuit: sed tertio die commonefaciens eum: Cras, inquit, omnino, Deo quidem favente, profecturi sumus. At pater Christophorus jam satis intelligens, numquam adductum iri Senem, ut diem saltem unam extraheret, correptos per noctem abscondit funes, inscio Sene; quem orto jam sole, cum ut subfisteret impensè orasset, exorare non potuit. Decreverat nimirum Deus illustriorem reddere magnum Stephanum, palamque&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;
{{ExitusBilinguis|d|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5rszutb8jw6znxb2dxtzkhvbyjwvqvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/590</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84727</id>
    <revision>
      <id>277443</id>
      <parentid>275406</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277443</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3803" sha1="mmz4nqy5pyqztakcziqgbln25xkmnrc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|536|VITA S. STEPHANO SAB. MON. THAUMAT.}}{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}}
lamque prodere omnibus &amp; virum, &amp; profusam in eum à se gratiam. Digressus namque pater Christophorus spelæi fores pessulo {{left sidenote|'''b'''}} b tutissimè occlusit, impulitque validè, donec obices suis cavis inferti congruerent: moxque redux, ac subridens ait Seni: Nunc enimvero etiam invitum detinebo non uno tantummodo, sed pluribus diebus, usque eo denique dum vel ex Laura, vel ex sancti Euthymii domicilio, vel aliunde aliqui advenientes, sublato pessulo januam reseraverint. Sed, siquidem, quod ajunt quidam, monachus es consummatæ vitæ ac sanctitatis, accede, ac fores aperiri jube, ut &amp; nos cum illis talem te &amp; sedulo, &amp; propriâ freti experientiâ agnoscamus atque habeamus in posterum.

15 Tum senex: sanctus equidem, inquit, non sum, ut multi prædicant; sed contrà potius peccatorum plenus: novi etenim me, &amp; mala opera mea, quæ si videret quispiam, loqui, credo, mecum non auderet: vastum enim est pelagus impuritatis meæ: nihilo minus, etiamsi homo istiusmodi sim, quandoquidem à me exegisti januam reserari, ac dixisti, me, qui talis sim, à quibusdam vocitari sanctum, fide subnixus etiam hoc effectum dabo, non meâ quidem apud Deum gratiâ fretus &amp; meritis, sed ineffabili ejus erga nos benignitate ac bonitate, neque ignarus, in vate juxta atque in asino inhabitasse gratiam ejus, non ob eorum dignitatem &amp; merita, sed propter hominum salutem. Discipulum itaque suum semel atque iterum inclamans; Eufrati, inquit, Eufrati, facto reverentiam {{left sidenote|'''c'''}} c. Discipulo autem in genua provoluto, ait: Benedictus Dominus, quia in gloriam nominis ejus pessulum resolves. Tum assurgens discipulus, &amp; ad januam accedens propius, extremisque eam digitis tangens extemplo aperuit.{{left sidenote|quod Deo fretus aperiri à discipulo jubet,}}

{{left sidenote|'''B'''}}
16 Hoc Pater Christophorus cum spectasset oculis, inhorruit scilicet; atque extra se raptus infinitam Dei extollebat potentiam, cancellamque divinitus Sancto viro gratiam admiratus ingenti clamore ingeminabat: Gloria tibi, Deus, qui in Sanctis tuis facis mirabilia solus: neque enim ex hoc ampliùs pater Stephanus hic, sed sanctus Stephanus appellabitur, coronatus (nam ex re nomen sortitus est) divina virtute &amp; gratia, quibus instructus protodiaconus ac martyr Stephanus faciebat prodigia &amp; signa magna in populo. Benedictionem igitur tu sic, ô sancte Stephane, qua obseratum ostium sine propriâ clavi recluderet, discipulo impertitus es, &amp; reclusit: si per te ipse eo abiisses, mirum, ni totus cum janua paries præ terrore subitò in torrentem ruisset. Tum iterum ad discipulum senex: Eufrati, Eufrati, abi ad alveolum in superiori speluncæ, ibi funes abditos tali loco invenies, quos arreptos tecum affer, ut hinc exeamus. Hic pater Christophorus, cum locum absconditum innotuisse ei per spiritum, audit, rursus in Dei laudes effunditur, &amp; compluribus sanctum Stephanum exornat præconiis: discipulus vero jussionis periculum fecit. Rufis igitur precibus, ac salutato patre Christophoro, Vir senex in viam inde se dedit.{{left sidenote|&amp; abditos ad scalas demittendas funes proferri.}}

{{left sidenote|'''C'''}}
17 Cumque aliquando post hæc in eremum iterum se recepisset, placuit denuo iter per memoratam jam speluncam capessere; divinâque sic statuente providentia, in patrem Christophorum incidit in via, qua is ad sancti Euthymii monasterium contendebat. Post precationem itaque, ac mutuam salutationem de rebus quibusdam breviter confabulati, repetitiique, cum corpore divellerentur, precibus muniti, viam quisque suam insistere. Dum igitur progreditur pa-{{left sidenote|Per medium duorum latronum transiit,}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mmz4nqy5pyqztakcziqgbln25xkmnrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/592</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84729</id>
    <revision>
      <id>277444</id>
      <parentid>275634</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277444</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3623" sha1="okc0q6j1nme83k494lpxccprn5rdfis" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|538 {{right sidenote|A. LEONTIO DISC. EX MS. GR.}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;'''[20, fin.]''' ro ad hæc Senex: Æquum est enimvero nos in Patriarchæ nostri doloris laborisque partem venire, totoque pro eo animo, ac totis viribus, etiam ad sanguinem usque decertare: in Persidem tamen ire hanc ob causam non possumus: nam si ad primates pro eo interpellatum abierimus, non dabitur nobis liberè perorandi locus. Quam ob rem mihi crede, Calogere; &amp; hic in solitudine, &amp; monasteriis nostris nos contineamus, vigiliis ac jejuniis ejus causam agentes apud universorum Dominum ac Redemptorem Christum, qui perpetuum solus obtinet principatum ac potestatem, cum sanctis Patribus, utpote multum apud eum gratiâ valentibus: neque enim dubito, quin &amp; expugnaturi hostes Dei simus, &amp; Patriarcham nostrum vinculis solutum &amp; carcere, lætumque ac salvum redeuntem visuri. Itaque ne stultos nobis labores conficiscamus, Deum nostrum bonum ac beneficum dimittendo, &amp; ad infensos impiosque confugiendo tyrannos, apud quos loqui vix licet; hoc enim si fecerimus, corripiet haud dubie nos in terribili judicii die justus judex.{{left sidenote|ille contra abducere eum conatur,}}

{{left sidenote|'''B'''}}
21 Hisce ex Sene auditis, reponit pater Christophorus: Non est, ut video, in nobis dilectio, sed eâ privati sumus, nec illam omnino potuimus Patriarchæ nostro integram reservare: nihilo tamen minus te obsecro, mecum ut discedas; sin aliter visum est, solus ipse proficiscor. Verum sanctus Senex placide ad monita, doctasque institutiones, productis è scriptura sententiis, inhibebat hominem: cumque etiam hoc magis à sua sententia alienum, ac sacris minus oraculis obsequentem adverteret, hæc insuper ad eum pacatè dixit: Ecce, coram Deo tibi dico, Calogere; si me audieris, manebis in spelunca tua, &amp; quiesces; quando prodesse Patriarchæ non potes, cum nihil apud Protosymbolum confidentiæ tibi est &amp; auctoritatis; at è contrario câ valens plurimum, utpote monachus, apud Dominum dominantium, in cujus manu positum est cor regum terrestrium, confiste in loco tuo, &amp; pro virili parte luctare, noctu ei atque interdiu supplicans, &amp; tum pro Patriarchæ, tum pro totius populi Christiani redemptione intercedens, ut &amp; ipsi, &amp; nos hostium insidiis omnibus, omnique tam diabolicâ, quam humanâ tentatione liberemur; gaudebis etenim, &amp; ages gratias Deo, nostrâque humilitate gloriaberis. Sed scito, si me (quod tamen facies) audire neglexeris, coactum iri me tibi, quæ non velim, obnuntiare.{{left sidenote|à frustraneo itinere;}}

{{Left sidenote}} sidenote|'''C'''}}
22 Cum verò hic animum penitus obfirmaret, compulsus ait: Tu quidem cum Charitone, malo in hac re consiliario tuo, abibis in Persidem; ibique Patriarcham videbis, &amp; huc inde numquam redibis: redibit verò ad nos Patriarcha, ac propriâ potietur cathedrâ, suâque nos præsentia recreabit. Tu autem illic hærebis, neque in Palæstinam reverteris umquam, neque in sancta civitate, neque in circumjectis locis aut tu nos cum Patriarcha, aut nos te conspecturi sumus. Tum ille non intelligens de sua morte dicta hæc esse; sed vaticinium eum esse existimans, fore ut, fixo in Perside domicilio, ibidem commoraretur in monasteriis, contristatus est admodum, &amp; cum lacrymis dixit: O sancte Stephane, quid dicas, equidem non intelligo. Tantumne tibi scandalum præbui, ut asserere de me debeas, in Perside me esse mansurum? Eone me abjectum ac miserum dementiæ atque incogitantiæ devenisse, ut à vita deficiam{{right sidenote|obstinato mortem in Perside prædicit;}}
|&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>okc0q6j1nme83k494lpxccprn5rdfis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/594</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84731</id>
    <revision>
      <id>277445</id>
      <parentid>275667</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277445</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4008" sha1="jroxaivbx1t8lq6ldvipgosdubhs6wa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|540 {{right sidenote|AUCTORE J. P.}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}
{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|''Puellam energumenam curat aqua &amp; olei asperſione poſt Miſſæ ſacrificium.''}}
ditionis basilicarius}}
{{left sidenote|'''a'''}} a, narravit iterum mihi, ad Senem recurriſſe die quadam virum aliquem pium, cui filia erat parvula, decennis circiter, ab immundis uſque adeo vexata ſpiritibus, ut in ignem ſeſe atque aquas injiceret, ac de ſummis muris ſe daret præcipitem, ſtercuſque comederet &amp; cadavera, &amp; ſtultæ quælibet, atque inſanè exerceret. Et ad ſancti Senis pedes abjectus, fluentibus torrentis inſtar lacrymis, in hunc modum orabat eum, &amp; ſupplicabat: Miſerere mei, Dei ſerve, miſerere mei; filiola mea immaniter torquetur: Deum igitur tuum deprecare, ut impurum ab ea dæmonem expellat. Senex aliquantiſper excuſare ſeſe de hac re, ac veniam petere: Deinde multis precibus exoratus ait patri ejus: Relinque puellam apud diſcipulum in cella, &amp; paucis poſt diebus redi ad nos viſitandos; fiatque quod Deo placitum fuerit. Pater autem ita, uti juſſerat Senex, faciens, poſt dies non multos adfuit; cum Senex, ubi me acceſſiſſet, una cum puellula, in heſychaſterium nos ſuum deduxit; &amp; exurgens coram me, &amp; puellæ parente ſacroſancti ſacrificii ſynaxim inſtituit; divinâ verò liturgiâ peraſtâ, puellam oleo ſimul &amp; aqua luſtrali inunxit, &amp; ait mihi: Eufrati, appone illi quod comedat. Vix imperata feceram, cum illam ſcitè compoſiteque veſcentem aſpicio; obſtupui ad hæc ſcilicet, &amp; cupiens certum aliquod ſanitatis ejus experimentum capere, reſolvi cingulum, eique, quaſi feriò percuſſurus, intentavi verbera; at illa continuò à cibis abſtinens erupit in fletus, fixiſque in parentem ſuum intendit oculis. De valetudine igitur filiæ ſuæ certiſſimo argumento conviſtus pater, lætuſque, ac Deo &amp; Seni ſancto gratias agens diſceſſit.{{left sidenote|'''B'''}}
{{left sidenote|''Eufratii conſilio uſa mulier redeunti ab eremo Calamonis occurrit,''}}
25 Eumdem iterum patrem Eufratium audivi, cum diceret: Acceſſit, inquit, aliquando ad me vir quidam Jerichuntinus egregiè Chriſtianus, pro ſorore ſua aſturus, &amp; ait: Pernicioſo, atque inveterato arcanoque malo affectam habeo ſororem, quæ per humilitatem meam, tuam efflagitat pietatem, ut modum aliquem excogites, quo convenire Senem ipſa poſit. Verum ego ſatis gnarus, quam à mulierum colloquio eſſet alienus, reſpondi: Non agit cum mulieribus Senex; ſed, ſi jubes, renunciabo illi, &amp; orabit pro illa. At ille prolixis inſtitit precibus: Per amorem, inquit, Chriſti obſecra, atque omni modo id effice, ut alloqui eum poſſit, afflictionemque ei ſuam exponere: ſcio enim, non commiſſurum, ut repellat eam, imitatus Dominum ſuum, qui neque Chananzæam, neque Hæmorrhoiſſam abjecit, ſed valetudinem fimbriæ contactu largitus eſt. Exoratus ab eo, &amp; miſericordiâ tactus ſubdidi: Hodie id conſequi nullo pacto poſſum; quia in eremo Calamonis {{left sidenote|'''b'''}} b modo eſt Senex; ſed per Dei gratiam quadrageſimâ exactâ, cum ad Calamonis monaſterium orandi cauſa, ut adſolet, ſanctus Senex acceſſerit, dabo operam pro vobis, ut ei occurram; ſed cum ſignificavero vobis, ſine mora, atque expedite in ipſa hora ad monaſterium accurrite.{{left sidenote|'''C'''}}
26 Cuimque, ut rebus ipſorum ſtudens juſſeram, adeſſent; perſuaſi patribus, ut è medio tantillum diſcederent. Et continuò ex improviſo converſâ facie occurrerunt ſancto Seni; quaſi per ignorantiam, infirma mulier [&amp; frater ejus;] moxque humi cum fratre ſuo protrata ſupplicat, ut ſe tantiſper, remotis arbitriis, audiat. Ubi exoraſſet, occultam ei ſecreto aperuit ægritudinem ſuam, atque obteſtata eum eſt, ui ut miſereri vellet, priſtinamque ope divina ſibi retituere va-{{left sidenote|''&amp; ab occulto malo, ſola manûs impoſitione, ſanatur.''}}
|&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jroxaivbx1t8lq6ldvipgosdubhs6wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/596</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84733</id>
    <revision>
      <id>277446</id>
      <parentid>275671</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:28:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277446</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3789" sha1="d15puwj908u3yd9gjxc5ceutmgibufa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|542 {{Left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR. '''g'''}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}
{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;riptario g geſtantem, &amp; circumſilientes dum eſcam, quam habebat, objiceret, capreas. Una autem inter illas erat, quæ avidius, nec ordine ſervato veſcens, acceſſit, ut quæreret, ſi quid paſtuli haberet ſuper. Sed ille minus aliis contentam intuitus, duriuſculis eam verbis increpuit, &amp; leniter percutiens: Quid, inquit, miſera, &amp; voraciſſima præ reliquis inhias? Quoúſque tam eris incompoſita? Apage à me; nihil quidquam profectò plus hinc auferes, quam gregales tuæ: at illa inſiſtit. nihilominus pertinax: ille autem ubi ſub ortum ſolis farraginein capreis communiter omnem appoſuiſſet, blandè ad eas dixit: Abite lætantes; quæcumque enim habebam, conſumpta ſunt omnia; ac dimiſſit. Nos vero non parum hiſce rebus ſtupefacti, iter noſtrum abſolvimus.
{{Left sidenote|''Socios in eremo Patres admonet reverentiæ inter orandum,'' '''b'''}}

30 Vir quidam, monachus ingens ac mirabilis, præſtacáque contemplatione conſpicuus, Sergius nomine, maximè Lauræ noſtræ archipresbyter, hæc mihi affirmavit; Ibam, inquit, die quadam, cum aliquot patribus ad ſanctum Stephanum in eremum, in antris, ſi Calamonis monaſterium reſpicias, ad orientem obverſis tum temporis degentem: ibi enim Quadrageſimam b magnam exigebat. Hic igitur Dominica eam, quæ Palmiſtera dicitur, antecedente acceſſerat ad nos, unanimiter circa auroram congregatos, deque præterita noſtra vivendi ratione nos interrogabat. Vigilare verò &amp; attentos jubebat eſſe in primis tempore converſationis cum Deo: Vigilate, inquiens, dilecti, &amp; ſobrii eſtote: Deo enim affliſtis orantes: Etenim, ſi regem terrenum non alloquimur, niſi agmine utrimque militari adſtante, &amp; animos terrente ſubditorum; tum ſi attentione tanta nobis &amp; corporis animíque compoſitione opus eſt, conjicientibus in eum oculos, qui ſolus habet imperium, metuque ac tremore occupatis; quanto magis univerſorum Regi, cui mille Angelorum atque Archangelorum trementes aſſiſtunt exercitus, circumſpectos exhibere nos, convenit, ac omni rerum craſſarum ac terrenarum ſpecie repurgare mentem, pavere denique, &amp; contremiſcere? Orate igitur: hoc enim die Lauræ noſtræ patribus, infignis, funeſta, ac plena mœroris accidit calamitas.{{Left sidenote|'''B'''}}

31 Rogitantibus nobis, quænam ea demum eſſet, ſubjecit; Nocturnâ perſturatus pſalmodiâ, continuo in ecſtaſim raptus ſum ub auroram; quadíque in Laura conſpicio aliquot patrum contundi vertices; ſed Syrorum Presbyterum divelli cruces; acerbóque præ ceteris ſuſtinere cruciatus; &amp; auguratus ſum fore, ut contagium illic lethiſerum graſſaretur. Dies igitur unus abierat, cum homo quidam pius inde advenit, &amp; in hunc modum nos affatus eſt: claſpam heri Dominicam in Laura tranſegi; ac neſcio quid patrum plerique paſſi ſint: nam vidi eos moſtos in terram vultus deſigere, graveſque capitis dolores præ ſe ferre; ſuper hac tamen conſternatione, ac mœrore interrogavi neminem. Poſt dies ergo quatuor completâ ſacrâ Quadrageſimâ, in Lauram cum Sene ſancto rediimus, ſalutiferam Palmarum feſtivitatem celebraturi; taleſque patres invenimus, quales eos nobis vir Chriſto devotus depinxerat: nec verò multo poſt primùm fato conceſſit Syrorum presbyter; deinde autem ex patribus multitudo tanta, ut eorum, quos nobis in eremo cum ipſo verſantibus Senex nominaverat, duo aut tres per dies ſingulos efferrentur.{{Left sidenote|''peſtem in Laura ſubortam ſignificat.'' '''C'''}}
32 Alius verò ex maxima noſtra Laura ſenio vir planè decrepitus, (Leontium appellabant i){{Left sidenote|'''δ'''}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d15puwj908u3yd9gjxc5ceutmgibufa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/598</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84736</id>
    <revision>
      <id>277447</id>
      <parentid>277050</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277447</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4712" sha1="6lxtwreskgskelwvnqw8aftd879rldj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|544 {{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}
{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;me ab ea, qua in melius propendeo, voluntate, divinâ firmatam gratiâ, dimovit: unde nihil eorum quidquam credidi: mendaces enim sunt &amp; impostores, &amp; in omnem conjurati probitatem: verum indignè ac ferociter propulſavi, atque execratus eos diſpuli, &amp; mendaces vocitans &amp; ſycophantas. Inde eſt quod hæc mihi repoſuerunt: Tametſi tales reputes nos ferè, veteratoriíſque ſermonibus noſtris nullam adhibeas fidem, hodie tamen vera eſſe putato omnia, quæcumque de Lauræ monachis prodita ſunt. At ego aliter ſentiebam, abigebamque magis ac magis, donec vis quædam divina colluſtravit animum, &amp; omnem rerum, quas nuntiaverant, accuratè perdocuit veritatem. Hæc admirati patres horam ipſam, diem, menſem adnotant, impletáque Quadrageſimâ ad Lauram cum Sene redeunt, ac tempus, quo ſuffiſſent hæc ſuſcitata, à patribus diligenter exquirunt, viſioníſque ita veritatem exploratam habuere; à quibus cum ipſi accepimus, communicamus vobis, ut ſancti Senis virtutem æmulemini, largiſſimam Dei bonitatem omnibus admirabilem prædicantes.{{left sidenote|'''B'''}}

{{ct|ANNOTATA D. P.}}
'''a''' ''Ædilem Latinè diceremus, in quem ſarti tecti ſervandi ædificii ſacri cura incumbit. Inter Eccleſiæ Cpolitanæ officia nullum tale reperio, niſi magni œconomi, quod inter officia dignitate &amp; auctoritate primum, qui in ſua potetate omnes Eccleſiæ facultates tenet. Per Baſilicarios, clericos qui in baſilica ſeu æde ſacra miniſtrant Papæ, Epiſcopo, aut ſacerdoti ſacra facienti, intelligit Cangius in Gloſſ. Lat.''

'''b''' ''Situm Calamonis Lauræ dedimus ex Prato ſpirituali cap. 40 in Annotatis ad Vitam S. Joannis Silentiarii ad 13 Maii, cap. 3, lit. b: ubi de verſione Latina hujus vocis. Ex verbis dicti Prati cap. 162, quintodecimo ab Alexandria milliario monaſterium eſt, quod vocatur Calamon; &amp; ex illis, quæ habentur cap. 163, dicebat abbas Alexander monaſterii Calamonis, quod eſt prope Jordanem, collige duo Calamonis monaſteria fuiſſe.''

'''c''' ''Obiit is III Septembris, quo de ipſo acturi ſumus. Ejus Vita S. Euthymii Actis permixta prodit ad 20 Januarii; à quo &amp; Anaſtaſio patriarcha facta reliquiarum ejus ſepultura dicitur num. 100: quod magnâ honorificentia factum, ex Vita S. Sabæ habemus.''

'''d''' ''Sic S. Theoctiſti ſucceſſorem Marin aut Marium poſt biennii præfecturam vitâ functum S. Euthymius in Theoctiſti magna theca piè deponit. Sic Longinum ei ſuſſectum; ſic ceteros dignitate &amp; ſanctitate primos ibidem condiderint. Thecæ autem ſpeluncam hic vel fornicem plurium monumentorum capacem induſtriè ſignificat, extra quam fuerit monumentum ejus; de quo numero ſequenti.''

'''e''' ''Hinc monaſterium hoc tempore deſertum fuiſſe ſupra diximus: quod etiam, ex illa Arabum admonitione colligitur.''{{left sidenote|'''C'''}}

'''f''' ''Ad ſpeluncam, in qua habitarunt Sancti, quæque deinde eſt in templum converſa, aſcendendum fuiſſe Lazarotis paſtoribus, qui primi Sanctos iſtic commorantes reperere, habemus è S. Euthymii Vita. Quare nec in ea nec juxta eam conditos fuiſſe Sanctos, verum in ſpelunca aliqua inferiori, ex his patet.'' {{right sidenote|'''F'''}}

'''g''' ''Vox iſta explicatur cap. ſequenti num. 37 lit. e.''

'''h''' ''Μεγάλην τεσσαρακοστὴν. Ita dicebatur præcipua illa ante Paſchalem ſolennitatem Quadrageſima ad differentiam aliarum: quam quia in eremum recedentes Patres à Dominica Sexageſimæ (quæ Græcis τῆς ἀποκρέω, ſeu Carnis-privii dicitur) auſpicari conſueverant, ideo ſequenti numero ſoli quatuor dies ante Dominicam Palmarum è Quadrageſima reliqui numerantur.''

'''i''' ''Leontium hunc diverſum eſſe à Leontio, auctore Vitæ S. Gregorii Agrigentini, diſces ex commentario prævio num. 26.''

'''k''' ''Ἀρχάριοι, id eſt incipientes ſive novitii. Vide Gloſſarium Meurſii citantis Anonymum, qui tres gradus diſtinguit ἀρχαρίων, μέσων ᾗ τελείων, incipientium, mediorum &amp; perfectorum.''

==CAPUT IV.==
{{c|Succurrit periclitantibus diſcipulis; &amp; cum inviſibili Anachoreta colloquitur.}}
{{left sidenote|''Joannes, poſtea Cherubimorum epiſcopus,''}}
'''F'''Ratres Deo cari tres ex eorum numero, quorum teſtata religio eſt, Damaſcum, feliciſſimam illuſtremque incolebant metropolim. Horum unus, cum ſeculo valedicens in hac maxima Laura habitaret, hæc mihi commemoravit: Quod vir quidam inſignis, Joannes dictus, qui &amp; multa edebat miracula, quorum viri complures, ſtudioſiſſimi&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6lxtwreskgskelwvnqw8aftd879rldj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/600</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84738</id>
    <revision>
      <id>277448</id>
      <parentid>275733</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277448</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3549" sha1="t7kuk74gq011vvf44gwtuahxzcyop9i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|546 {{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}
{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;38 Perſoluta Deo gratiarum actione, ad Arabes, unde abieram, reverti metuebam, hærebamque quam plenus formidine, tam inops conſilii. Tandem, quod male mihi ab illis timebam, ſtatui inviam ſolitudinem, facere perviam, per camque, ſi quo modo poſſem, ad Lauram penetrando ſaluti vitæque conſulere. Ex loco igitur, ubi fueram, ſpatio jam aliquo progreſſus, montes alium ex alio errabundus circumcurrere, dum, que unum devito torrentem, alium offendere, ex hoc denuo in priorem incidere, idque per altas tenebras, locaque inacceſſa, cum jam occubuiſſet ſol, &amp; nox ingruiſſet. Per horas ita conſumptes, conſlictíque deſtitutus &amp; animis, Deo opitulante vocem exaudio, quaſi ex remoto longè ſpatio quodam ad me delatam, &amp; me nomine compellentem, quaſque viam ſuo ſonitu commonſtrantem; audere verò jubentem, &amp; nihil quidquam extimeſcere, imò dicentem: Pater Joannes.{{left sidenote|'''B'''}}

39 Principio commovebar quidem, ac dæmonis phantaſma audire me ſuſpicabar. Ergo prià precatione, ut par eſt, inſtituta, recitataque oratione Dominicâ, nihilo minus perſiſtebat vox &amp; reſonabat diſtinctius, &amp; tamquam ex propinquo audiebatur, illudque iterabat: Pater Joannes, huc accede, &amp; timorem omnem omitte; adeo ut ſonum diſcernere jam poſſem, &amp; Senem eſſe, qui me appellabat, conjicere. Incredibilis mihi res videbatur &amp; nequaquam cohærens: nam quíſe huc uſque, ajebam, veniſſe poteſt? Et terror me re vera corripuit &amp; mentis abalienatio in caſu tam paradoxo, quoad ipſum per ſe hominem divinum conſpexi, animos addentem mihi, &amp; ad rectam me viam reducentem, confuetáque monachis auſpicantem preces. Dicto Amen, me alloquitur: Quid, fili Joannes, etiam terrere te potuit infelix ille &amp; parricida Æthiops, cum diſſondere tibi caput volebat? Uſque adeo id male te habuit, quod epirriptarium luſfuratus eſt tibi? Neutiquam id tibi ſit curæ; ſic enim habeto, ipsâ horâ, qua manus afferre tibi violentas ſceleratus ille tentabat, pro te Chriſto Salvatori me ſupplicaſſe. Sed nempe illi ſit gratia, qui numquam nos à perſequentibus non eruit. Confide igitur, nec quidquam verere; ſed ad heſychaſterium pergamus. Hic admiratione me perculit major; lætus itaque atque exultans cum eo proceſſi, donec ad helychaſterium ejus perventum eſt.{{left sidenote|''vocantis ſe Stephani vocem audit, ab eaque excipitur,''}}

40 Quod autem rurſus me dicere neceſſe eſt, non celabo; ſed ad Dei gloriam, veſtramque utilitatem edifferam: cum eo, quem dixi, morbo tentatus in monaſterium, Chura dictum, veniſſem, &amp; ægrotavi: tum vehementes quædam &amp; ardens ſuborta eſt mihi appetitio elixo piſce ſalſo cum ſinapi ad ſatietatem veſcendi, plurimùmque deſiderabam appetitum explere. Sed, quoniam per illud tempus nihil illic eſt ejuſmodi, affectioni huic indulgere intra me, ac æſtuare impotentius deſiderio perrexi. Verum ubi venerabile illud, ut dixi, heſychaterium attigimus, elapſâ primâ quidem, vel etiam ſecundâ vigiliâ, poſt ſulas præterea, ad quas antiqua traditaque à Patribus conſuetudine tenebamur, preces; Sedeto, pater Joannes, inſit Senex. Dum ſedeo, intrat ipſe in interiorem, quæ illic erat, heſychaſterii ſpeluncam: cum, ecce, mihi nec opinanti, adeſt patrator mirabilium Pater lancem{{left sidenote|''eoque, quod ægrotans deſideraverat, edulio recreatur.''}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t7kuk74gq011vvf44gwtuahxzcyop9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/602</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84740</id>
    <revision>
      <id>277449</id>
      <parentid>275737</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277449</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4386" sha1="po91i498fy2tx7o9x22oorvfe8xyv6d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{rh|548 {{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}
{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;deprehendimus; &amp; eo ipſo die ad noſtra nos antra recepimus. Exin diebus pauculis libuit mihi aliquandiu ſolitariè peragrare deſerta. Cum igitur ſolus incederem, colloquium aliquod inaudivi, conſideranſque mecum ipſe, ſuſpicatus ſum, duos iſtic modeſtè ac ſine ſtrepitu confabulari: tum hac atque illac circumſpectans vidi neminem, niſi ſolum illum prodigioſum Magiſtrum noſtrum, &amp; pavor illico me tantus occupat, ut vocem omnino intercluderet. Jubet me deinde Magiſter conſidere: cumque id jam à finiſtris ejus facturus eram, apprehenſum me per fimbriam veſtimenti mei ſedere juſſit à dextris; ac paulo poſt, priuſquam ego quidquam dicerem, præveniens me, ait: Abi, fili Joannes; nec quidquam addidit.

43 Poſtquam abiiſſem inde ac diem illum exegiſſem, {{Left sidenote|'''B'''}} reputare apud animum non ſine admiratione cœpi, quid fieri id potuiſſet, ut cum duos manifeſtè audiſſem colloquentes, unum tamen magiſtrum vidiſſem. Ad eum igitur me contuli; quid rei eſſet exploraturus. {{Left sidenote|&amp; quis ille ſit, Joanni declarat.}} Sibi ſoli vacabat in ſpelunca ſua, quando acceſſi; pedibuſque ejus advolutus, multum obſecrans rogitavi, dixíque: Abire te profecto non ſinam, neque conſurgam ab oſculo vetigiorum tuorum, donec indicare volueris mihi, quis tecum unà tum fuerit, cum confidenti tibi iſtic in eremo me juberes à dextris præter morem aſſidere, &amp; mox adderes: Abito, fili Joannes. Hæc elocutum ſacrata me manu allevat; ſatíſque animadvertens, quam ego id ardenter cognoſcere exoptarem, hæc ſubjecit: Admirabilis quidam, magnus, ſanctus, planéque ab humano commercio alienus eſt eremita, cuique herbæ conſtantur pro cibo ſunt, quem colloquentem audiebas mecum; &amp; hic ſpelæum illud inſtruxit, quod ingreſſus eſt quondam, ubi &amp; agreſtem palmam conſpeximus. Subeuntibus enim illuc nobis, ac deinde ubi per horas aliquot ſubſtitiſſemus, exeuntibus, nuſquam ille abfuit, ſed palmæ imperceptibiliter adhærebat, vobis nequaquam conſpicuus, atque adeo nec tibi, quando nuper mecum confidens loquebatur. Eſt enim prima illa anachoretarum petitio apud Deum, quamque ab ipſo ſtatim exordio, cum egreſſi monaſteriis valedixerunt fratribus, proponere {{Left sidenote|'''С'''}} Deo conſueverunt, ne à quoquam conſpiciantur, niſi cum aliter velint. Attonitus igitur hac ſuper re, Deum laudavi qui tantos faceret eos, qui ex ipſius voluntate toti penderent.
&lt;noinclude&gt;{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;

== ANNOTATA D. P. ==

{{left sidenote|'''a'''}} ''Ptolomæo Characmoba juxta Palatini codicis lectionem, qua hinc confirmatur: alias Characoma Arabiæ Petreæ, qua &amp; tertia Palæſtina dicitur, urbs. Stephanus etiam Characmobam legit: addis etiam Mobucharacem dici: unde Characmobenus &amp; Mobucharacenus.''

{{left sidenote|'''b'''}} ''Ut hic Damaſci, ita num. 48 Hieroſolyma ſymbolum nominatur, penes quem eſſet ſuprema illius urbis juriſdictio, quos non præfectos diceremus, &amp; reſpectu quorum Præſides provinciarum eos fuiſſe puto, qui protoſymboli in his, &amp; Martyrum Armorienſium Actis vocantur: &amp; Græcum utrumque nomen ex Arabicæ vocis interpretatione acceptum ab iis, qui inter Arabes ſcribebant, vivebantque. Ceterum σύμβολος conſiliarium, πρωτοσύμβολος conſilii principem ſignificat. Uſus tamen obtinuiſe videtur, ut penultima brevi o pro u duceretur, ſcribereturque; quem &amp; nobis hic ſequendum putavimus.''

{{left sidenote|'''c'''}} ''Monaſterium hoc nuſquam repertum, tameſi non ſequitur quæſitum: ſive minus claruerit, quando ſtetit; ſive quando ſtare deſiit, rem cum nomine amiſerit in tanta Palæſtinæ deſolatione. Rurſum recurrit num. 40.''

{{left sidenote|'''d'''}} ''ἄρτος ξηρός. An panes illi repetita concoctione indurati, an ſint arefacti?''

{{left sidenote|'''e'''}} ''De Æthiopibus inter Arabes vide Comm. præviu ad Acta Martyrum Sabaitarum num. 3.''

{{left sidenote|'''f'''}} ''Eadem vox hic paulo poſt, &amp; rurſum num. 144 repetitur: &amp; ad eam adjungitur in codice Sequieriano, paris cum ipſo Ms. antiquitatis, marginalis nota: ἐπιρριπίδειον λέγουσιν οἱ ἁγιοπολῖται τὸ''&lt;noinclude&gt;&lt;!-- --&gt;
|}
&lt;references /&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>po91i498fy2tx7o9x22oorvfe8xyv6d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277450</id>
      <parentid>277449</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277450</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4376" sha1="nwu8d8v4mjskjiu64da4o2gedjg15yf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|548 {{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}
{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;deprehendimus; &amp; eo ipſo die ad noſtra nos antra recepimus. Exin diebus pauculis libuit mihi aliquandiu ſolitariè peragrare deſerta. Cum igitur ſolus incederem, colloquium aliquod inaudivi, conſideranſque mecum ipſe, ſuſpicatus ſum, duos iſtic modeſtè ac ſine ſtrepitu confabulari: tum hac atque illac circumſpectans vidi neminem, niſi ſolum illum prodigioſum Magiſtrum noſtrum, &amp; pavor illico me tantus occupat, ut vocem omnino intercluderet. Jubet me deinde Magiſter conſidere: cumque id jam à finiſtris ejus facturus eram, apprehenſum me per fimbriam veſtimenti mei ſedere juſſit à dextris; ac paulo poſt, priuſquam ego quidquam dicerem, præveniens me, ait: Abi, fili Joannes; nec quidquam addidit.

43 Poſtquam abiiſſem inde ac diem illum exegiſſem, {{Left sidenote|'''B'''}} reputare apud animum non ſine admiratione cœpi, quid fieri id potuiſſet, ut cum duos manifeſtè audiſſem colloquentes, unum tamen magiſtrum vidiſſem. Ad eum igitur me contuli; quid rei eſſet exploraturus. {{Left sidenote|&amp; quis ille ſit, Joanni declarat.}} Sibi ſoli vacabat in ſpelunca ſua, quando acceſſi; pedibuſque ejus advolutus, multum obſecrans rogitavi, dixíque: Abire te profecto non ſinam, neque conſurgam ab oſculo vetigiorum tuorum, donec indicare volueris mihi, quis tecum unà tum fuerit, cum confidenti tibi iſtic in eremo me juberes à dextris præter morem aſſidere, &amp; mox adderes: Abito, fili Joannes. Hæc elocutum ſacrata me manu allevat; ſatíſque animadvertens, quam ego id ardenter cognoſcere exoptarem, hæc ſubjecit: Admirabilis quidam, magnus, ſanctus, planéque ab humano commercio alienus eſt eremita, cuique herbæ conſtantur pro cibo ſunt, quem colloquentem audiebas mecum; &amp; hic ſpelæum illud inſtruxit, quod ingreſſus eſt quondam, ubi &amp; agreſtem palmam conſpeximus. Subeuntibus enim illuc nobis, ac deinde ubi per horas aliquot ſubſtitiſſemus, exeuntibus, nuſquam ille abfuit, ſed palmæ imperceptibiliter adhærebat, vobis nequaquam conſpicuus, atque adeo nec tibi, quando nuper mecum confidens loquebatur. Eſt enim prima illa anachoretarum petitio apud Deum, quamque ab ipſo ſtatim exordio, cum egreſſi monaſteriis valedixerunt fratribus, proponere {{Left sidenote|'''С'''}} Deo conſueverunt, ne à quoquam conſpiciantur, niſi cum aliter velint. Attonitus igitur hac ſuper re, Deum laudavi qui tantos faceret eos, qui ex ipſius voluntate toti penderent.
&lt;noinclude&gt;{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;

== ANNOTATA D. P. ==

{{left sidenote|'''a'''}} ''Ptolomæo Characmoba juxta Palatini codicis lectionem, qua hinc confirmatur: alias Characoma Arabiæ Petreæ, qua &amp; tertia Palæſtina dicitur, urbs. Stephanus etiam Characmobam legit: addis etiam Mobucharacem dici: unde Characmobenus &amp; Mobucharacenus.''

{{left sidenote|'''b'''}} ''Ut hic Damaſci, ita num. 48 Hieroſolyma ſymbolum nominatur, penes quem eſſet ſuprema illius urbis juriſdictio, quos non præfectos diceremus, &amp; reſpectu quorum Præſides provinciarum eos fuiſſe puto, qui protoſymboli in his, &amp; Martyrum Armorienſium Actis vocantur: &amp; Græcum utrumque nomen ex Arabicæ vocis interpretatione acceptum ab iis, qui inter Arabes ſcribebant, vivebantque. Ceterum σύμβολος conſiliarium, πρωτοσύμβολος conſilii principem ſignificat. Uſus tamen obtinuiſe videtur, ut penultima brevi o pro u duceretur, ſcribereturque; quem &amp; nobis hic ſequendum putavimus.''

{{left sidenote|'''c'''}} ''Monaſterium hoc nuſquam repertum, tameſi non ſequitur quæſitum: ſive minus claruerit, quando ſtetit; ſive quando ſtare deſiit, rem cum nomine amiſerit in tanta Palæſtinæ deſolatione. Rurſum recurrit num. 40.''

{{left sidenote|'''d'''}} ''ἄρτος ξηρός. An panes illi repetita concoctione indurati, an ſint arefacti?''

{{left sidenote|'''e'''}} ''De Æthiopibus inter Arabes vide Comm. præviu ad Acta Martyrum Sabaitarum num. 3.''

{{left sidenote|'''f'''}} ''Eadem vox hic paulo poſt, &amp; rurſum num. 144 repetitur: &amp; ad eam adjungitur in codice Sequieriano, paris cum ipſo Ms. antiquitatis, marginalis nota: ἐπιρριπίδειον λέγουσιν οἱ ἁγιοπολῖται τὸ''&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nwu8d8v4mjskjiu64da4o2gedjg15yf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/604</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84742</id>
    <revision>
      <id>277451</id>
      <parentid>275768</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277451</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3085" sha1="3et5219g1fm29lvwdva2ez8nhzgv398" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|550 {{right sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUMAT. MON.}}
{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;tunc quidem per Quadrageſimam in inferioribus eremi Calamonis receſſibus uni ſibi attentum; tum ſic eum obſecrare ſimul ambo aggreſſi ſunt:

Sanctitatem tuam oramus, pater, ut cauſam nobis edifferat, quæ huc nos adduxit; tum quis futurus ſit illius eventus. Quibus Senex divinâ mente præditus: Unde ego, inquit, miſer &amp; peccatis plenus, ea quæ ſunt in corde, poſſim cognoſcere; unde, quæ ſunt futura, præſcire? Deo utique ſoli iſta conveniunt; &amp; excelſâ virtute hominibus, ſceleriſque puris, &amp; ad illum, qui puritas ipſa eſt, accedentibus propius: at iſto in numero te haudquaquam ſum ego quidem; ſed longiùs illinc abſum intervallo, neque ad talem gradum provectus ſum. Date igitur mihi, fratres, hanc veniam, neque hæc a me poſtulate, quæ vires meas nimium quantum excedunt.{{right sidenote|'''B'''}}

46 Cum inſtarent illi multâ prece, hæc inſuper Senex modeſtus adjecit: Quoniam noſtra flagitationibus urere pergitis viſcera; tum ſi, ipſas ambitiones velitis renuntiaveritis, ſolum fortaſſis edicere id vobis poſſum, quid exinde conſecuturum ſit. At illi: Neque tu, neque alius quifquam nobis ad eos fanctus Senex: Itaque, ait, trium mihi dierum terminum figite, tum revertimini; expediamque ego vobis per Dei gratiam, quæ futura ſunt.

Evoluto igitur hoc ſpatio cum adeſſent illi, ſeveriſſimis his eos ſermonibus pro auctoritate ſanctus Senex increpuit: O miſeri atque ærumnoſi, hanc ex me rem, ſaluti renunciantes veſtræ, exquiſitum veniſtis? Tu verò, o mortalium omnium infeliciſſime, ac devenire potuiſti, ut evadere ſtudeas Patriarcha? Eo perſonatam hanc præfers pietatem zizaniorum ſatori, cordiumque corruptori?{{right sidenote|'''H'''}} Qui ſe exaltat, humiliabitur; &amp; qui ſe humiliat, exaltabitur. An ignoras? Neſcis, per quod erigere ſe quiſque nititur, per illud ipſum confundi, atque omnium oculis abjectiſſimum exhiberi oportere? Jam oblitus es quæcumque à Magiſtris de ſuperbia tradita ſunt? Væ tibi, væ tibi, omnium qui vivunt, maximè miſerabilis! nam &amp; me, &amp; Chriſtianum quemlibet lugere vices tuas neceſſe eſt, niſi a turpi hac ambitione deſtiteris.{{right sidenote|'''C'''}}

47 Nec tamen hoc facit, quo minus adductus dicerem tibi: tenemur enim arguere te &amp; commonefacere, conceſſum iri tibi, ut eo pertingas, non ob tua profectò apud Deum merita, ſed ob infinitam veſtram ſocordiam, incogitantiam, improbitatem. Voti autem hujus ambitioſi compos tu fies; ſed, ut mihi dictum, confinget requies: neque tibi, ut ſperas, proſpere fluent negotia; nec ad horam quidem unam cathedræ pro voto præeris; ſed illâ potitus, brevi ob tuam agendi rationem miſerum contumeliis atque omnium deinde odio dignus habebere: quando in magiſtratum Eccleſiaſticum ut lupus non per oſtium ingreſſus fueris, nequaquam etiam ut paſtor cenſeberis. Unde vincet veritas, &amp; in ſuo ordine&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3et5219g1fm29lvwdva2ez8nhzgv398</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/606</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84744</id>
    <revision>
      <id>277452</id>
      <parentid>275963</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277452</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3449" sha1="hrh4kle5sy9erq015hym9bno1lsvin1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|552 {{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}
{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;petra lucidior, præclarior, auguſtior ceteris, quæ videbam: in hac porro locus quidam erat extenſus, planus, æquabilis, firmus, &amp; ad ſedendum accommodus; ad radicem vero petræ conſpicio mendaci nomine Theodorum, tumultuantem, commotum, deſudantem, obnixéque in eam luctantem evadere; &amp; poſt multum laboris aſcendentem, at non quâ firmum, aptumque ſeſſioni petra ſolum præbebat, collocantem ſeſe; ſed quâ exeſa erat ac prærupta, fallendiſque opportuna veſtigiis, præcipitio ſe exponentem, palmiſque &amp; manibus atque artubus omnibus prenſare molientem ſaxa, ſeſeque à lapſu ac ruinâ, quoquo poterat modo, tuentem: cumque id ne ad breviſſimæ quidem horæ ſpatium poſſet, ſed inde perpetuò rueret, ubi uncis ſe digitis applicuerat, nec jam eſſet, in quo poſſet coniſtere, tandem ex alto præcipitem ad imum uſque collapſum &amp; miſerabiliter contritum aſpexi.{{left sidenote|''cujus ſignificationem exponit.'' '''B'''}}

52 Hæc igitur ubi contemplatus eſſem, perpendere cœpi ac viſa diſcutere, Deíque ſtatim lumine colluſtratus ſic reputabam; petram quidem illam eſſe Chriſtianorum fidem; per planum autem illum &amp; commodum verticem, Præſulis deſignari cathedram; Theodori vero laborem improbum ac deſatigationem, atque ingenium, ut continere ſe poſſet in petra, colluctationem, deſiderium ejus fuiſſe Patriarchali ſede potiendi, quam ſcilicet neque legitima ſuffragatione, neque electione divina, ſed permiſſione tantummodo potuit involare: quandoquidem non in plano petræ, ſed in præcipiti cavoque conſedit loco, ubi ſolidè conſiſtere nequaquam diu potuit, ſed è ſublimi amifſus ad terram eſt; quia recipere ipſum Dei Eccleſia non ſuſtinuit, ſed abjicere, &amp; ſanctiſſimum polluto ejus impuroque putore thronum repurgare. Patres itaque puram Senis mentem ſuſpicientes, collaudarunt Dominum noſtrum Jeſum Chriſtum.

53 Rurſum alio tempore abbas, cujus paulo ante memini, Baſilius, fatuo Theodoro quondam familiariter uſus, deinde verò, propter ejus audaciam impiamque præſumptionem proſcribendo à ſe illum ac faceſere jubendo, ſapienter adverſatus; ex quo nempe vaticinantem de eo præſcium futuri ſenem audierat; hic, inquam, Baſilius deiſerum ſenem adiit, orans ac dicens: Sanctiſſime pater Stephane, obſecro te, ut expedias mihi, quanam huc de cauſa acceſſerim; tum quid illa portendat: novi etenim, novi, quidquid à Deo poſtulas, dari tibi. Ac primò quidem tergiverſabatur Senex; poſtmodum tamen bona ejus propenſaque voluntate exorari ſe paſſus, duorum ab eo dierum intervallum dari ſibi petiit; poſt quod revertenti ait ſanctus Presbyter: Ad epiſcopatum rogaris, eoque jam huc recurris, quod ſcire aveas, numnam id expediat: quapropter edico tibi:{{left sidenote|'''C'''}}

54 Epiſcopatum quidem ingentem, ac ſublimem, ſupráque mundi dignitates poſitum, ſupernis æternorum bonorum remunerationibus eos honorare, qui ad miniſterium ſuum caſtè integréque obeundum incumbunt, &amp; concreditam ſibi navim prudenter tranquillum in portum dirigunt, ac præſtant incolumem. Rerum omnium nihil eſt ſummo ſacerdotio melius: nimirum quod ad ſupremum virtutum apicem eos{{left sidenote|''audit ſibi minus convenire epiſcopatum;''}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hrh4kle5sy9erq015hym9bno1lsvin1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/608</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84747</id>
    <revision>
      <id>277453</id>
      <parentid>275972</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277453</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3890" sha1="mt20651iuob5otahicvg7jjgqqpb5ta" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|554 {{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. EX MS.GR.}}|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUMAT. MON.}}
{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;putavi; porrò eos, qui juxta mecum obnitebantur, ne ſequereris, judicavi eſſe monachos; denique ubi te videbam iſtorum invocationibus delectari, ſic apud me ſtatui, ſectari tibi illos potius eſſe, quam nos, ſalutaria tibi toto pectore ac meliora ſuadentes. Unde vetui, ne cum illis abires, tametſi non obtemperaturum præſcirem.{{left sidenote|''ad iſtum tamen proximorum miſeratione maluit accedere, factus Epiſcopus Tiberiadis.'' '''f'''}}
58 Quibus quidem percuſſus Baſilius bonorum datori, ac Deo numquam ſat laudando euchariſticum carmen direxit, ſtupendam Senis virtutem extollens: nam præviſione hac ad apicem impleta, eáque pluribus narratâ, Hierichuntinæ eccleſiæ adminiſtranda uſcepit negotia, atque inde ſanctum eumdem Senem inviſit, Tiberiadis {{left sidenote|'''f'''}}, dilectæ Chriſto civitatis, per id tempus Epiſcopus, deiferi Senis indigno me ac minimo tunc agente diſcipulum, eique, dum in Ducæ {{left sidenote|'''g'''}} ſpeluncis ageret, interveniente; quem, ut æquum erat, ſalutatum, obſecrare uſque eo non deſtitit, donec perpuli veraci ſua ſinceráque lingua geminam, quam ſcripſi modo, atque utilem animis mirabilium narrationum coram me inutili, &amp; iis, qui aderant, ſeriem retexere; cujus ipſe auditor factus etiam hoc nomine Deo gratias egi, qui favorem ſuum copiosè iis offert, qui cum fideliter toto corde magnificant.{{right sidenote|'''B'''}}

== ANNOTATA ==
{{left sidenote|'''a'''}} ''A αὐτοδάζω, ſtudeo. Nos ſtudium medio ævo invenimus appellatum; quod nunc malunt academiam dicere: qualem aliquam erectam Hieroſolymis tamquam in civitate Patriarchali juxta primariam urbis eccleſiam, ſaltem ad Cleri inſtructionem, monachorumque ſacrarum litterarum perdiſcendarum gratiâ eò confluentium, ex his apparet.''
{{left sidenote|'''b'''}} ''Vox hæc donum Dei, ſeu à Deo datum ſignificat.''
{{left sidenote|'''c'''}} ''Ita cognominatur propter Jacobum fratrem Domini, primum urbis Hieroſolymitanæ Epiſcopum; quaſi dicas Dei fratris thronus.''
{{left sidenote|'''d'''}} ''Arcem præſidio Saracenorum infeſtam intellige ad urbis tutelam: de qua voce diximus ad Acta Martyrum Sabaitarum num. 6.''
{{left sidenote|'''e'''}} ''Quaſi cella ſeu throni conſortem dicas. Proximus hic Patriarchæ erat &amp; ſucceſſor quoque mortuo, inquit ex Cedreno &amp; Zonara Menrſius in Gloſſario. Eccleſia Occidentalis coadjutorem nominat.''
{{left sidenote|'''f'''}} ''Eſt Palæſtinæ ſecunda civitas ad mare Galilææ, ab ipſa cognominatum. Hujus Epiſcopus Joannes invenitur in Concilio Hieroſolymitano, anno 536 celebrato, tertio poſt Petrum Epiſcopum loco ſubſcripſiſſe ejusdem ſententiæ contra Anthimum.''{{right sidenote|'''F'''}}
{{left sidenote|'''g'''}} ''Nullam hic notitiam habere potui: eadem ſpeluncæ recurrunt num. 92.''{{left sidenote|'''C'''}}
== CAPUT VI. ==
''Abſentia videt; futura prædicit; ſecreta cordium cognoſcit.''
{{left sidenote|''Petronæ procul abſentis unitus, ſanitatem, reditum fratri ejus declarat.'' '''C'''}}
'''A'''Liàs alius quiſpiam ex maxima metropoli Damaſco, illuſtris genere, in contemplationis exercitio ſolidus, neque profana leviter tinctus eruditione, vir &amp; in religione, &amp; in præſtantiſſima monachorum diſciplina doctiſſimus, qualis etiam à ſanctis patribus privatim ac publicè probabatur, nomine Marianus, Stephano, divinâ prædito ſapientiâ ſeni, ad promovendum ſpiritum haud ſegniter vacabat. Quem cum die quadam in heſychaſterio ſuo commorantem, pro more ſuper aliqua ſpeculatione conſuluiſſet, diſcedere cogitabat. Conſurgentibus igitur ipſis, gratiſſimus Deo Senex apprehenſum cum veſtibus retrahit inhibetque dicens:&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mt20651iuob5otahicvg7jjgqqpb5ta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf/586</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84805</id>
    <revision>
      <id>277436</id>
      <parentid>275402</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277436</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3968" sha1="jvflfiqi4qzn21y0bzuqdovfrg9pypj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|532|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. Ex MS. GR.}}
phanus. Nihil verò eorum, quæ dixerat, irritum cecidit. Neque enim Stephanum, medicum illum tam utilem animarum, procul à spiritualibus alumnis suis in latibulis, speluncisque ac montibus delitescere Divinum numen sinebat: neque post eum umquam, ut nobis apparet, ab eremicolis, qui quidem conspecti fuerint, terra illa habitata est, quemadmodum præmonuerat mirabilis ille Martyrius, qui Deo tantopere placuit, tantisque ditatus charismatis ex hac vita migravit, cum in claustro à suo annos multos exegisset{{left sidenote|qui piè in claustro deinde mortuus est.}}

{{left sidenote|'''d'''}}
4 Hoc moriente, aberat forte Patrum aliquis, ferventi in eum plenus fiduciâ. Is igitur cum, unde tuisset, reverteretur in Lauram, intellexit in via sacrum ejus ex hoc mundo discessum, ac dolore perfusus immenso, luctui indulsit multarum pleno lacrymarum. Lauram verò deflens: ô Laura, inquit, nostra, qualis tibi contigit hodie calamitas, qualis te dolor oppressit! tristitiæ te &amp; consternationis inumbravit nebula, Martyrio, jubare tuo, sub terram demerso. Et tu, ô sacer sancti Sabæ discipulorum cœtus, quantum amisisti decus, qualemque morborum animi medicum! ô quid tibi post hæc, ægra atque infelix anima mea, consolationis invenies; quis tibi medelam afferet? Quamquam etenim patrem Stephanum habemus, Dei timore, atque omni virtute præstantem; eum tamen patri Martyrio neutiquam conferendum putamus: quia multum interest inter utrumque. Quantum namque ab occulo distat ortus, tantum pater Stephanus à patre Martyrio.{{left sidenote|Quam jacturam deplorans quidam;}}

{{left sidenote|'''B'''}}
5 Dum itaque hæc, pergens in itinere, apud semetipsum lamentaretur ac diceret, substitit in montis cujusdam vertice, quo Senis hesychasterio imminebat, tum illud attentè interius circumspectienti benigna Dei providentia revelare non abnuit latentem in sancto Stephano divinam atque excellentem gratiam. Vidit enim hesychasterium omne ingenti splendore luculentos longè radios per fores fenestrasque ejaculante collustratum. Obstupescens autem secum ipse reputabat, quid esse id tandem posset, quod viderat; num forte scintilla aliqua à face candelave abstitisset, eamque flammam Calogero e dormiente excitaſset; an ipse Calogerus insolitum struxisset ignem, quod neque existimo, neque credo; nam nec id ipse facere consuevit, nec verò etiam qui apud eum sunt.{{left sidenote|videt S. Stephani cellam cælesti luce collucentem,}}

{{left sidenote|'''e'''}}
{{left sidenote|'''C'''}}
6 Hujusmodi inter cogitationes proprium ad inclorium devenit; illud autem cum rubicundum appareret, recurrit ad Senem, totam ædiculam flammis absumptam inventurum se ratus. Ut verò hominem unicè securum offendit, neque ignis vestigium ullum deprehendit, &amp; ne redolentis quidem fumi, intellexit scilicet ob modicam fuisse ad fidem miraculum illud accidisse; &amp; ad cellam suam reversus est, glorificans Deum, Senisque summa cum veneratione proftens sanctitatem.{{left sidenote|nullâ ibidem ignis scintillâ repertâ.}}

7 Monachus quidam magnus ac sublimis, genere Ægyptius, cognomento Christophorus, spec-læum incolebat. quod sancti Theoctisti dicebatur ad orientales se monasterii S. Euthymii partes situm, vir Deo gratus &amp; multorum testimoniis pro alceta sancto habitus. Caritatem, quæ virtutum omnium mater est ac nutrix, sinceram colebat. Quin &amp; proprium sanguinem profundere in votis erat ei, quo saluti consuleret cujuscumque ad se venientis; non enim sic affectus erat erga eos dumtaxat, qui eamdem secum profitebantur religionem; verum etiam adversus infideles ac barbaros, imitatus etiam in hoc Dominum &amp; Magistrum suum, qui nos supra omnem modum dilexit, ac pro nobis, atque adeo peccatoribus, mortem libenter oppetiit.{{left sidenote|Præclara sanctitas Christophori monachi, '''f'''}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jvflfiqi4qzn21y0bzuqdovfrg9pypj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277438</id>
      <parentid>277436</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277438</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3977" sha1="1j922cj076eaqvsyhe0t5gtd1e0ok43" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|532|VITA S. STEPHANI SABAIT. THAUM. MON.}}{{InitiumBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|'''A''' LEONTIO DISC. Ex MS. GR.}}
phanus. Nihil verò eorum, quæ dixerat, irritum cecidit. Neque enim Stephanum, medicum illum tam utilem animarum, procul à spiritualibus alumnis suis in latibulis, speluncisque ac montibus delitescere Divinum numen sinebat: neque post eum umquam, ut nobis apparet, ab eremicolis, qui quidem conspecti fuerint, terra illa habitata est, quemadmodum præmonuerat mirabilis ille Martyrius, qui Deo tantopere placuit, tantisque ditatus charismatis ex hac vita migravit, cum in claustro à suo annos multos exegisset{{left sidenote|qui piè in claustro deinde mortuus est.}}

{{left sidenote|'''d'''}}
4 Hoc moriente, aberat forte Patrum aliquis, ferventi in eum plenus fiduciâ. Is igitur cum, unde tuisset, reverteretur in Lauram, intellexit in via sacrum ejus ex hoc mundo discessum, ac dolore perfusus immenso, luctui indulsit multarum pleno lacrymarum. Lauram verò deflens: ô Laura, inquit, nostra, qualis tibi contigit hodie calamitas, qualis te dolor oppressit! tristitiæ te &amp; consternationis inumbravit nebula, Martyrio, jubare tuo, sub terram demerso. Et tu, ô sacer sancti Sabæ discipulorum cœtus, quantum amisisti decus, qualemque morborum animi medicum! ô quid tibi post hæc, ægra atque infelix anima mea, consolationis invenies; quis tibi medelam afferet? Quamquam etenim patrem Stephanum habemus, Dei timore, atque omni virtute præstantem; eum tamen patri Martyrio neutiquam conferendum putamus: quia multum interest inter utrumque. Quantum namque ab occulo distat ortus, tantum pater Stephanus à patre Martyrio.{{left sidenote|Quam jacturam deplorans quidam;}}

{{left sidenote|'''B'''}}
5 Dum itaque hæc, pergens in itinere, apud semetipsum lamentaretur ac diceret, substitit in montis cujusdam vertice, quo Senis hesychasterio imminebat, tum illud attentè interius circumspectienti benigna Dei providentia revelare non abnuit latentem in sancto Stephano divinam atque excellentem gratiam. Vidit enim hesychasterium omne ingenti splendore luculentos longè radios per fores fenestrasque ejaculante collustratum. Obstupescens autem secum ipse reputabat, quid esse id tandem posset, quod viderat; num forte scintilla aliqua à face candelave abstitisset, eamque flammam Calogero e dormiente excitaſset; an ipse Calogerus insolitum struxisset ignem, quod neque existimo, neque credo; nam nec id ipse facere consuevit, nec verò etiam qui apud eum sunt.{{left sidenote|videt S. Stephani cellam cælesti luce collucentem,}}

{{left sidenote|'''e'''}}
{{left sidenote|'''C'''}}
6 Hujusmodi inter cogitationes proprium ad inclorium devenit; illud autem cum rubicundum appareret, recurrit ad Senem, totam ædiculam flammis absumptam inventurum se ratus. Ut verò hominem unicè securum offendit, neque ignis vestigium ullum deprehendit, &amp; ne redolentis quidem fumi, intellexit scilicet ob modicam fuisse ad fidem miraculum illud accidisse; &amp; ad cellam suam reversus est, glorificans Deum, Senisque summa cum veneratione proftens sanctitatem.{{left sidenote|nullâ ibidem ignis scintillâ repertâ.}}

7 Monachus quidam magnus ac sublimis, genere Ægyptius, cognomento Christophorus, spec-læum incolebat. quod sancti Theoctisti dicebatur ad orientales se monasterii S. Euthymii partes situm, vir Deo gratus &amp; multorum testimoniis pro alceta sancto habitus. Caritatem, quæ virtutum omnium mater est ac nutrix, sinceram colebat. Quin &amp; proprium sanguinem profundere in votis erat ei, quo saluti consuleret cujuscumque ad se venientis; non enim sic affectus erat erga eos dumtaxat, qui eamdem secum profitebantur religionem; verum etiam adversus infideles ac barbaros, imitatus etiam in hoc Dominum &amp; Magistrum suum, qui nos supra omnem modum dilexit, ac pro nobis, atque adeo peccatoribus, mortem libenter oppetiit.{{left sidenote|Præclara sanctitas Christophori monachi, '''f'''}}

{{nop}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references /&gt;
{{ExitusBilinguis|s|lg=el}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1j922cj076eaqvsyhe0t5gtd1e0ok43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liber:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>84925</id>
    <revision>
      <id>277367</id>
      <parentid>275869</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277367</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="434" sha1="nx2yku5k0zyloehd8pcwrg4se733vgy" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=[[Elementa grammaticae Hebraicae|Elementa grammaticae Hebraicae cum chrestomathia et glossario]]
|Language=la
|Volume=
|Author=[[Scriptor:Italus Pizzi|Italus Pizzi]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=Augustae Taurinorum
|Year=1899
|Source=
|Image=[[File:{{PAGENAME}}{{!}}300px{{!}}page=3]]
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist 
1to11=highroman
12=–
13=1
/&gt;
|Remarks={{pagina|Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/219}}
{{pagina|Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/220}}
{{pagina|Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/221}}
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>nx2yku5k0zyloehd8pcwrg4se733vgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus</title>
    <ns>102</ns>
    <id>85186</id>
    <revision>
      <id>277401</id>
      <parentid>277117</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="774" sha1="0rm63hkvsnwwc2alongask9q7di4n21" xml:space="preserve">{{Scriptor
|Natio        = Croatia
|Alias        = Forma authentica autographi eius: '''Ferenaz Frangopan Groff Tersazki'''; Croatico hodierno: '''Fran Krsto Frankopan'''
|IndicisNomen = Frangipanibus, Franciscus Christophorus Comes de 
|Munera       = Magnatus nobilis (comes), politicus, dux militaris atque poeta barocensis
|NomenImago   = Frankopan autographum.jpg
}}

Latine, Croatice et Italice scripsit.

== Opera ==
* [[Elegia]] (1656)
== Ex [[Elegia]] versus selecti == 

&lt;poem&gt;
''Sol meus Illyrici sine me revolavit ab undis;
''Exul ego aeterna nocte sepultus agor.''
&lt;/poem&gt;

== Posthuma ==
* [[s:hr:Gartlic za čas kratiti|Gartlic za čas kratiti]] (1871) - liber poeticus Croatice scripsit, usque ad annum 1671 compositus
Latine: [[Hortulus ad tempus terendum]]</text>
      <sha1>0rm63hkvsnwwc2alongask9q7di4n21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277407</id>
      <parentid>277401</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="826" sha1="p65wq8fdu2ch8e9y9fr2hjh2iz0tebt" xml:space="preserve">{{Scriptor
|Natio        = Croatia
|Alias        = Forma authentica autographi eius: '''Ferenaz Frangopan Groff Tersazki'''; Croatico hodierno: '''Fran Krsto Frankopan'''
|IndicisNomen = Frangipanibus, Franciscus Christophorus Comes de 
|Munera       = Magnatus nobilis (comes), politicus, dux militaris atque poeta barocensis
|NomenImago   = Frankopan autographum.jpg
}}

Latine, Croatice et Italice scripsit.

== Opera ==
* [[Elegia (de Frangipanibus)|Elegia]] (1656)
== Ex [[Elegia (de Frangipanibus)|Elegia]] versus selecti == 

&lt;poem&gt;
''Sol meus Illyrici sine me revolavit ab undis;
''Exul ego aeterna nocte sepultus agor.''
&lt;/poem&gt;

== Posthuma ==
* [[s:hr:Gartlic za čas kratiti|Gartlic za čas kratiti]] (1871) - liber poeticus Croatice scripsit, usque ad annum 1671 compositus
Latine: [[Hortulus ad tempus terendum]]</text>
      <sha1>p65wq8fdu2ch8e9y9fr2hjh2iz0tebt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elegia (de Frangipanibus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85187</id>
    <revision>
      <id>277402</id>
      <parentid>276789</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>SZC 03 movit paginam [[Elegia]] ad [[Elegia (de Frangipanibus)]]</comment>
      <origin>276789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6889" sha1="ht9gn5zo0r62uanfq5q7xvrclbz03kd" xml:space="preserve">'''ELEGIA'''

'''Sanctissime Dei genetrici

'''''Mariae Lauretanae'','''

'''Piceni, Italiae, Orbis totius miraculo, suae Reginae,
 
'''suae Spei, uni suo Amori.'''

'''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus,

'''Humilimus, ac Obsequentissimus Cliens, et Famulus.'''


Una Miserorum felicitas est infelicem esse, quando vel ipsa prae quolibetsolatio dulciter iis sapit lacryma; una hac, ditissimo veluti munere, et se, et alios donare consuerunt. Quocirca immania auri, argentique pondera, uniones, gemmas, adamantes, pyropos tibi, Augustissima Regina, offeri non invidebo, cum tuis praesertim sub laribus pretiosa quaeque vilescere non ignorem; lacrimas duntaxat Lauretano advolutus limini, grati pectoris, amantis animi Monumentum, et pignus tuae sisto Majestati. 

Lacrymas dives miserorum munus Misericors ipsa non repelles; audacem facit amor, quem non rejicies spero, quando amantem videris.

Lacrymas offero, quas tuus Frangipanum e ditione discessus Anno millesimo ducentesimo nonagesimo primo sub Nicolao Frangipano, Histriae tuum, Croatiae, et Dalmatiae Moderatore meis duciter elicuit ex oculis; Romam petentem me cum infensa terruerit lues, ad fletum, ad gemitus Laureti morae tui quondam excessus nostris a finibus non immemorem provocavit; flevi, nec lacrymis finem, donec redieris, imponam. 

Tibi interim Sacrata in Aedicula Cor ipsum appendo, sed liquatum in lacrymas, quas, si opsides receperis, tum redituram te aliquando non diffidam.


&lt;poem&gt;
'''ELEGIA'''

'''F'''lete meos casus, mea tristia fata, sodales, 1
Flete, mei si quis pectora tangit Amor.
Una meos luctus solatur, sola dolores
Unda oculi lenit, sola beat lacryma;
Flete, prennantis date munera grata doloris,
O socii; lacrymas, qui negat, ille ferus.     6
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''V'''irgineae ipse Domus toto non immemor aevo     7
Flens dixi:&quot;Heu votis fata inimica meis!&quot;
Maestata repercussa sonuerunt littora voce
Non semel: &quot;Heu votis fata inimica meis!&quot;
Illyrici flevere lacus, tuque, Histria, flesse
Diceris, Alma Domus cum raperetur agris.       12
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''A'''driacae testor plorantis murmura lymphae,      13
Testor Dalmaticis cognita saxa fretis:
Luximus, et nunquam tantum luxisse pigebit!
Quis modus in luctu, quis, precor, in lacrymis?
Sunt oculis lacrymae, sunt et sua flumina nostris
Luminibus, madidas en rigat unda genas.             18
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''I'''rrigat unda genas? Praeceps quin flumen ocellos   19
Obruit et mersis innatat unda genis:
Pectore — quis credat? — suspiria ducere nostro,
Et Superum pietas cogit et Alma Parens.
Antiquum pia Virgo jubet renovare dolorem,
Provocat et maestum carmina divus amor.   24
'''T'''ecta augusta Dei nostros exosa Penates   25
Rapta queror; fletus reddite Rapta mei.
Triste placet carmen ductum per Saecula terna:
“Blanda redi Virgo, Virgo Maria redi!”
Non audituris carmen deducimus astris:
“Blanda redi Virgo, Virgo Maria redi!”  30
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''F'''elices recolit Picenus laetior annos, 31 
Et petit advectae Templa superba Deae.  
Templa pius repetit Divino numine plena  
Aethereis referens munera muneribus.  
Ad sua sacra manus properant, altaria donis  
Addunt; thuricremis addite dona focis; 36 
'''A'''rae florifero virides de germine   fiant,  37
Et velet Divae nexa corona lares.  
Munera, Arabs, funde et redolentes funde corollas,  
Mitte Ebur, Inde, tuum; thura, Sabaee, tua!  
Undique collectae properant ad limina gentes,  
Sydereas gratae devenerantur opes.42
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''C'''onclamant omnes: &quot;Veniens Regina triumphet, 43
&quot;Regnet, io, revolans Virgo! triumphet, io!&quot;
&quot;Blandisonis laetum concentibus aera mulcet 
Turba repercussum fundere sueta melos:
Argutam movet ille lyram plectroque coercet,
Hic lituos animat, personat ille tubis;           48     
'''A'''lter sollicitas edocta repellere curas            49
Praepetibus digitis organa blanda premit.
Ille canit: &quot;Venit Coeli Regina, Maria!&quot;
&quot;Ad nos venit, io, venit!&quot; et ille canit;
Plaudentesque tubae centenoque aera boatu 
Templa salutarunt, mista dedere sonos.      54
'''S'''acratae rutilos flammae cinxere penates,   55
Cinxeruntque faces, sydera lapsa putes.
Lampade Virginei micuerunt culmina Tecti,
Altus et innocuo fulsit ab igne tholus.
Plaudit humus, ridet; pariter juvenesque senesque 
Risere, et risus pignus amoris erant             60
'''Q'''uis tua, Lauretum, quo nil foelicius orbis      61
Vidit, Piceni gaudia quis referat?
Me tamen - ah pietas! - justas miscere querelas, 
Mistaque cum lacrymis fundere verba juvat.
Ite, mei fletus, rorantes, ite, dolores:
Vos eritis cordis pignora chara mei!      66             
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''I'''te, meae lacrimae, gemitus tacitique doloris 67
Ite, Oratrices, tristia verba date!
Sol meus Illyrici sine me revolavit ab undis;
Exul ego aeterna nocte sepultus agor.
Sol mihi Virgo fuit quondam; fuit illa, nec ultra est, 
Dalmaticas ultra non beat illa plagas.               72
'''L'''auretae tenet ille solum, beat illa feraces         73
Piceni colles, culmina laeta beat.
Me miserum! Nostris oculis procul ergo fugatam
Virgineo vetitum est ducere ab ore diem?
Sol formose, vale! Nullos amo cernere Soles; 
Virgine non visa, cuncta videre grave est.           78
'''Q'''uid sine Sole suo, quid tellus nostra videbit,79
Ni formosa suae Virginis ora videt?
Quid Frangipanum mendax decora alta recenses 
Fama? Sile proavos, stemmata clara sile!
Ah genus invisum! Meret domus inclyta quondam: 
Quale erit erepta Virgine grande decus?    84
'''S'''ol erat, ah, Virgo; solemque imitata refugit  85
Oris, Lauretum, pulchrior orta tuis.
Qui semel occiderant, potuere resurgere Soles; 
Nocturnisque dies surgit ab exequiis:
En semel occubuit nostro lux publica regno,
Nec dabitur tantam posse videre diem.     90
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''N'''empe nova renuunt de sede remittere Divam, 91
Et praedam Cives, quam rapuere, tenent.
Esse quid hoc dicam? tantumne Italia furax 
Ausa nefas? Tantum? Barbara, saeva, ferox!
Regna petis? Pelagi tumidas pete regna per undas,
I, rape Pactoli seu Garamantis opes,            96
'''U'''ltro ubi gemmiferis funduntur munera ripis,    97
Flavaque littoreos ditat arena sinus,
Aut ubi puniceis argentea lympha coraliis 
Mixta coruscanti turbine saxa beat.
Invida quid nostros gestis praedarier agros?
Quidve huc evectis insidiare opibus?           102
'''I'''nsidiosa suos ad Divae nobile furtum           103
Erudiitque oculos erudiitque manus.
Nunc mihi fas litem regnis intendere vestris 
Piceni et querula voce ciere forum.
Nunc mihi furaces Italos fas dicere et omnem 
Ausoniam furti sollicitare ream.                108
'''H'''aec mihi dona Deus, mihi dexter misit Olympus:  109
Nec rapere aethereae dona verere manus?
Sed quid, stulte, minas? Quidve haec incondita fundo? 
Numinis aeterni munera falsa putem?                 
Fallis, Olympe, tuos nunquam neque falleris ipse:   
Astra fefellistis? Fallere at Astra pudet!         114
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>ht9gn5zo0r62uanfq5q7xvrclbz03kd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277404</id>
      <parentid>277402</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7551" sha1="j70el6fe8wvta6xso0nbxa11lqgt0g5" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor      = Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus
|OperaeTitulus = Elegia
|Liber         = 
|SubTitulus    = 
|Annus         = saeculo XVII
|Editio        = 
|Recensor      =
|Fons          = 
|Genera        = Carmina
|Interpres     = 
|AnnusInterpretationis= 
|LinguaNativa  = 
}}


''' '''

'''ELEGIA'''

'''Sanctissime Dei genetrici'''

'''''Mariae Lauretanae,'''''

'''Piceni, Italiae, Orbis totius miraculo, suae Reginae,'''

'''suae Spei, uni suo Amori.'''

'''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus,'''

'''Humilimus, ac Obsequentissimus Cliens, et Famulus.'''


Una Miserorum felicitas est infelicem esse, quando vel ipsa prae quolibetsolatio dulciter iis sapit lacryma; una hac, ditissimo veluti munere, et se, et alios donare consuerunt. Quocirca immania auri, argentique pondera, uniones, gemmas, adamantes, pyropos tibi, Augustissima Regina, offeri non invidebo, cum tuis praesertim sub laribus pretiosa quaeque vilescere non ignorem; lacrimas duntaxat Lauretano advolutus limini, grati pectoris, amantis animi Monumentum, et pignus tuae sisto Majestati. 

Lacrymas dives miserorum munus Misericors ipsa non repelles; audacem facit amor, quem non rejicies spero, quando amantem videris.

Lacrymas offero, quas tuus Frangipanum e ditione discessus Anno millesimo ducentesimo nonagesimo primo sub Nicolao Frangipano, Histriae tuum, Croatiae, et Dalmatiae Moderatore meis duciter elicuit ex oculis; Romam petentem me cum infensa terruerit lues, ad fletum, ad gemitus Laureti morae tui quondam excessus nostris a finibus non immemorem provocavit; flevi, nec lacrymis finem, donec redieris, imponam. 

Tibi interim Sacrata in Aedicula Cor ipsum appendo, sed liquatum in lacrymas, quas, si opsides receperis, tum redituram te aliquando non diffidam.


&lt;poem&gt;
'''ELEGIA'''

'''F'''lete meos casus, mea tristia fata, sodales,   {{r|1}}
Flete, mei si quis pectora tangit Amor.
Una meos luctus solatur, sola dolores
Unda oculi lenit, sola beat lacryma;
Flete, prennantis date munera grata doloris,
O socii; lacrymas, qui negat, ille ferus.            {{r|6}}
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''V'''irgineae ipse Domus toto non immemor aevo     {{r|7}}
Flens dixi:&quot;Heu votis fata inimica meis!&quot;
Maestata repercussa sonuerunt littora voce
Non semel: &quot;Heu votis fata inimica meis!&quot;
Illyrici flevere lacus, tuque, Histria, flesse
Diceris, Alma Domus cum raperetur agris.             {{r|12}}
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''A'''driacae testor plorantis murmura lymphae,     {{r|13}}
Testor Dalmaticis cognita saxa fretis:
Luximus, et nunquam tantum luxisse pigebit!
Quis modus in luctu, quis, precor, in lacrymis?
Sunt oculis lacrymae, sunt et sua flumina nostris
Luminibus, madidas en rigat unda genas.              {{r|18}} 
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''I'''rrigat unda genas? Praeceps quin flumen ocellos {{r|19}} 
Obruit et mersis innatat unda genis:
Pectore — quis credat? — suspiria ducere nostro,
Et Superum pietas cogit et Alma Parens.
Antiquum pia Virgo jubet renovare dolorem,
Provocat et maestum carmina divus amor.              {{r|24}} 
'''T'''ecta augusta Dei nostros exosa Penates        {{r|25}} 
Rapta queror; fletus reddite Rapta mei.
Triste placet carmen ductum per Saecula terna:
“Blanda redi Virgo, Virgo Maria redi!”
Non audituris carmen deducimus astris:
“Blanda redi Virgo, Virgo Maria redi!”               {{r|30}} 
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''F'''elices recolit Picenus laetior annos,         {{r|31}} 
Et petit advectae Templa superba Deae. 
Templa pius repetit Divino numine plena 
Aethereis referens munera muneribus. 
Ad sua sacra manus properant, altaria donis 
Addunt; thuricremis addite dona focis;               {{r|36}} 
'''A'''rae florifero virides de germine fiant,       {{r|37}} 
Et velet Divae nexa corona lares. 
Munera, Arabs, funde et redolentes funde corollas, 
Mitte Ebur, Inde, tuum; thura, Sabaee, tua! 
Undique collectae properant ad limina gentes, 
Sydereas gratae devenerantur opes.42
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''C'''onclamant omnes: &quot;Veniens Regina triumphet,   {{r|43}} 
&quot;Regnet, io, revolans Virgo! triumphet, io!&quot;
&quot;Blandisonis laetum concentibus aera mulcet 
Turba repercussum fundere sueta melos:
Argutam movet ille lyram plectroque coercet,
Hic lituos animat, personat ille tubis;              {{r|48}} 
'''A'''lter sollicitas edocta repellere curas        {{r|49}} 
Praepetibus digitis organa blanda premit.
Ille canit: &quot;Venit Coeli Regina, Maria!&quot;
&quot;Ad nos venit, io, venit!&quot; et ille canit;
Plaudentesque tubae centenoque aera boatu 
Templa salutarunt, mista dedere sonos.               {{r|54}} 
'''S'''acratae rutilos flammae cinxere penates,      {{r|55}} 
Cinxeruntque faces, sydera lapsa putes.
Lampade Virginei micuerunt culmina Tecti,
Altus et innocuo fulsit ab igne tholus.
Plaudit humus, ridet; pariter juvenesque senesque 
Risere, et risus pignus amoris erant                 {{r|60}} 
'''Q'''uis tua, Lauretum, quo nil foelicius orbis    {{r|61}} 
Vidit, Piceni gaudia quis referat?
Me tamen - ah pietas! - justas miscere querelas, 
Mistaque cum lacrymis fundere verba juvat.
Ite, mei fletus, rorantes, ite, dolores:
Vos eritis cordis pignora chara mei!                 {{r|66}} 
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''I'''te, meae lacrimae, gemitus tacitique doloris  {{r|67}} 
Ite, Oratrices, tristia verba date!
Sol meus Illyrici sine me revolavit ab undis;
Exul ego aeterna nocte sepultus agor.
Sol mihi Virgo fuit quondam; fuit illa, nec ultra est, 
Dalmaticas ultra non beat illa plagas.               {{r|72}} 
'''L'''auretae tenet ille solum, beat illa feraces   {{r|73}} 
Piceni colles, culmina laeta beat.
Me miserum! Nostris oculis procul ergo fugatam
Virgineo vetitum est ducere ab ore diem?
Sol formose, vale! Nullos amo cernere Soles; 
Virgine non visa, cuncta videre grave est.           {{r|78}} 
'''Q'''uid sine Sole suo, quid tellus nostra videbit, {{r|79}} 
Ni formosa suae Virginis ora videt?
Quid Frangipanum mendax decora alta recenses 
Fama? Sile proavos, stemmata clara sile!
Ah genus invisum! Meret domus inclyta quondam: 
Quale erit erepta Virgine grande decus?              {{r|84}} 
'''S'''ol erat, ah, Virgo; solemque imitata refugit  {{r|85}} 
Oris, Lauretum, pulchrior orta tuis.
Qui semel occiderant, potuere resurgere Soles; 
Nocturnisque dies surgit ab exequiis:
En semel occubuit nostro lux publica regno,
Nec dabitur tantam posse videre diem.                {{r|90}} 
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''N'''empe nova renuunt de sede remittere Divam,    {{r|91}} 
Et praedam Cives, quam rapuere, tenent.
Esse quid hoc dicam? tantumne Italia furax 
Ausa nefas? Tantum? Barbara, saeva, ferox!
Regna petis? Pelagi tumidas pete regna per undas,
I, rape Pactoli seu Garamantis opes,                 {{r|96}} 
'''U'''ltro ubi gemmiferis funduntur munera ripis,   {{r|97}} 
Flavaque littoreos ditat arena sinus,
Aut ubi puniceis argentea lympha coraliis 
Mixta coruscanti turbine saxa beat.
Invida quid nostros gestis praedarier agros?
Quidve huc evectis insidiare opibus?                 {{r|102}} 
'''I'''nsidiosa suos ad Divae nobile furtum          {{r|103}} 
Erudiitque oculos erudiitque manus.
Nunc mihi fas litem regnis intendere vestris 
Piceni et querula voce ciere forum.
Nunc mihi furaces Italos fas dicere et omnem 
Ausoniam furti sollicitare ream.                     {{r|108}} 
'''H'''aec mihi dona Deus, mihi dexter misit Olympus: {{r|109}} 
Nec rapere aethereae dona verere manus?
Sed quid, stulte, minas? Quidve haec incondita fundo? 
Numinis aeterni munera falsa putem? 
Fallis, Olympe, tuos nunquam neque falleris ipse: 
Astra fefellistis? Fallere at Astra pudet!           {{r|114}} 
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>j70el6fe8wvta6xso0nbxa11lqgt0g5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277405</id>
      <parentid>277404</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T00:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7576" sha1="knr6ad987ptco33qw9tb5ixanaf6m97" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor      = Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus
|OperaeTitulus = Elegia
|Liber         = 
|SubTitulus    = 
|Annus         = saeculo XVII
|Editio        = 
|Recensor      =
|Fons          = 
|Genera        = Carmina
|Interpres     = 
|AnnusInterpretationis= 
|LinguaNativa  = 
}}


''' '''

'''ELEGIA'''

'''Sanctissime Dei genetrici'''

'''''Mariae Lauretanae,'''''

'''Piceni, Italiae, Orbis totius miraculo, suae Reginae,'''

'''suae Spei, uni suo Amori.'''

'''Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus,'''

'''Humilimus, ac Obsequentissimus Cliens, et Famulus.'''


Una Miserorum felicitas est infelicem esse, quando vel ipsa prae quolibetsolatio dulciter iis sapit lacryma; una hac, ditissimo veluti munere, et se, et alios donare consuerunt. Quocirca immania auri, argentique pondera, uniones, gemmas, adamantes, pyropos tibi, Augustissima Regina, offeri non invidebo, cum tuis praesertim sub laribus pretiosa quaeque vilescere non ignorem; lacrimas duntaxat Lauretano advolutus limini, grati pectoris, amantis animi Monumentum, et pignus tuae sisto Majestati. 

Lacrymas dives miserorum munus Misericors ipsa non repelles; audacem facit amor, quem non rejicies spero, quando amantem videris.

Lacrymas offero, quas tuus Frangipanum e ditione discessus Anno millesimo ducentesimo nonagesimo primo sub Nicolao Frangipano, Histriae tuum, Croatiae, et Dalmatiae Moderatore meis duciter elicuit ex oculis; Romam petentem me cum infensa terruerit lues, ad fletum, ad gemitus Laureti morae tui quondam excessus nostris a finibus non immemorem provocavit; flevi, nec lacrymis finem, donec redieris, imponam. 

Tibi interim Sacrata in Aedicula Cor ipsum appendo, sed liquatum in lacrymas, quas, si opsides receperis, tum redituram te aliquando non diffidam.


&lt;poem&gt;
'''ELEGIA'''

'''F'''lete meos casus, mea tristia fata, sodales,   {{r|1}}
Flete, mei si quis pectora tangit Amor.
Una meos luctus solatur, sola dolores
Unda oculi lenit, sola beat lacryma;
Flete, prennantis date munera grata doloris,
O socii; lacrymas, qui negat, ille ferus.            {{r|6}}
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''V'''irgineae ipse Domus toto non immemor aevo     {{r|7}}
Flens dixi:&quot;Heu votis fata inimica meis!&quot;
Maestata repercussa sonuerunt littora voce
Non semel: &quot;Heu votis fata inimica meis!&quot;
Illyrici flevere lacus, tuque, Histria, flesse
Diceris, Alma Domus cum raperetur agris.             {{r|12}}
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''A'''driacae testor plorantis murmura lymphae,     {{r|13}}
Testor Dalmaticis cognita saxa fretis:
Luximus, et nunquam tantum luxisse pigebit!
Quis modus in luctu, quis, precor, in lacrymis?
Sunt oculis lacrymae, sunt et sua flumina nostris
Luminibus, madidas en rigat unda genas.              {{r|18}} 
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''I'''rrigat unda genas? Praeceps quin flumen ocellos {{r|19}} 
Obruit et mersis innatat unda genis:
Pectore — quis credat? — suspiria ducere nostro,
Et Superum pietas cogit et Alma Parens.
Antiquum pia Virgo jubet renovare dolorem,
Provocat et maestum carmina divus amor.              {{r|24}} 
'''T'''ecta augusta Dei nostros exosa Penates        {{r|25}} 
Rapta queror; fletus reddite Rapta mei.
Triste placet carmen ductum per Saecula terna:
“Blanda redi Virgo, Virgo Maria redi!”
Non audituris carmen deducimus astris:
“Blanda redi Virgo, Virgo Maria redi!”               {{r|30}} 
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''F'''elices recolit Picenus laetior annos,         {{r|31}} 
Et petit advectae Templa superba Deae. 
Templa pius repetit Divino numine plena 
Aethereis referens munera muneribus. 
Ad sua sacra manus properant, altaria donis 
Addunt; thuricremis addite dona focis;               {{r|36}} 
'''A'''rae florifero virides de germine fiant,       {{r|37}} 
Et velet Divae nexa corona lares. 
Munera, Arabs, funde et redolentes funde corollas, 
Mitte Ebur, Inde, tuum; thura, Sabaee, tua! 
Undique collectae properant ad limina gentes, 
Sydereas gratae devenerantur opes.                   {{r|42}}
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''C'''onclamant omnes: &quot;Veniens Regina triumphet,   {{r|43}} 
&quot;Regnet, io, revolans Virgo! triumphet, io!&quot;
&quot;Blandisonis laetum concentibus aera mulcet 
Turba repercussum fundere sueta melos:
Argutam movet ille lyram plectroque coercet,
Hic lituos animat, personat ille tubis;              {{r|48}} 
'''A'''lter sollicitas edocta repellere curas        {{r|49}} 
Praepetibus digitis organa blanda premit.
Ille canit: &quot;Venit Coeli Regina, Maria!&quot;
&quot;Ad nos venit, io, venit!&quot; et ille canit;
Plaudentesque tubae centenoque aera boatu 
Templa salutarunt, mista dedere sonos.               {{r|54}} 
'''S'''acratae rutilos flammae cinxere penates,      {{r|55}} 
Cinxeruntque faces, sydera lapsa putes.
Lampade Virginei micuerunt culmina Tecti,
Altus et innocuo fulsit ab igne tholus.
Plaudit humus, ridet; pariter juvenesque senesque 
Risere, et risus pignus amoris erant                 {{r|60}} 
'''Q'''uis tua, Lauretum, quo nil foelicius orbis    {{r|61}} 
Vidit, Piceni gaudia quis referat?
Me tamen - ah pietas! - justas miscere querelas, 
Mistaque cum lacrymis fundere verba juvat.
Ite, mei fletus, rorantes, ite, dolores:
Vos eritis cordis pignora chara mei!                 {{r|66}} 
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''I'''te, meae lacrimae, gemitus tacitique doloris  {{r|67}} 
Ite, Oratrices, tristia verba date!
Sol meus Illyrici sine me revolavit ab undis;
Exul ego aeterna nocte sepultus agor.
Sol mihi Virgo fuit quondam; fuit illa, nec ultra est, 
Dalmaticas ultra non beat illa plagas.               {{r|72}} 
'''L'''auretae tenet ille solum, beat illa feraces   {{r|73}} 
Piceni colles, culmina laeta beat.
Me miserum! Nostris oculis procul ergo fugatam
Virgineo vetitum est ducere ab ore diem?
Sol formose, vale! Nullos amo cernere Soles; 
Virgine non visa, cuncta videre grave est.           {{r|78}} 
'''Q'''uid sine Sole suo, quid tellus nostra videbit, {{r|79}} 
Ni formosa suae Virginis ora videt?
Quid Frangipanum mendax decora alta recenses 
Fama? Sile proavos, stemmata clara sile!
Ah genus invisum! Meret domus inclyta quondam: 
Quale erit erepta Virgine grande decus?              {{r|84}} 
'''S'''ol erat, ah, Virgo; solemque imitata refugit  {{r|85}} 
Oris, Lauretum, pulchrior orta tuis.
Qui semel occiderant, potuere resurgere Soles; 
Nocturnisque dies surgit ab exequiis:
En semel occubuit nostro lux publica regno,
Nec dabitur tantam posse videre diem.                {{r|90}} 
&lt;/poem&gt;
&lt;poem&gt;
'''N'''empe nova renuunt de sede remittere Divam,    {{r|91}} 
Et praedam Cives, quam rapuere, tenent.
Esse quid hoc dicam? tantumne Italia furax 
Ausa nefas? Tantum? Barbara, saeva, ferox!
Regna petis? Pelagi tumidas pete regna per undas,
I, rape Pactoli seu Garamantis opes,                 {{r|96}} 
'''U'''ltro ubi gemmiferis funduntur munera ripis,   {{r|97}} 
Flavaque littoreos ditat arena sinus,
Aut ubi puniceis argentea lympha coraliis 
Mixta coruscanti turbine saxa beat.
Invida quid nostros gestis praedarier agros?
Quidve huc evectis insidiare opibus?                 {{r|102}} 
'''I'''nsidiosa suos ad Divae nobile furtum          {{r|103}} 
Erudiitque oculos erudiitque manus.
Nunc mihi fas litem regnis intendere vestris 
Piceni et querula voce ciere forum.
Nunc mihi furaces Italos fas dicere et omnem 
Ausoniam furti sollicitare ream.                     {{r|108}} 
'''H'''aec mihi dona Deus, mihi dexter misit Olympus: {{r|109}} 
Nec rapere aethereae dona verere manus?
Sed quid, stulte, minas? Quidve haec incondita fundo? 
Numinis aeterni munera falsa putem? 
Fallis, Olympe, tuos nunquam neque falleris ipse: 
Astra fefellistis? Fallere at Astra pudet!           {{r|114}} 
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>knr6ad987ptco33qw9tb5ixanaf6m97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/135</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85194</id>
    <revision>
      <id>277369</id>
      <parentid>276804</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277369</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1747" sha1="kghxf1f063h67y622k7xelbxgrujdiw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{ct|CHRESTOMATHIA HEBRAICA}} 
{{rule|6em}}

'''{{§|I}}. Nuptiae Isaaci et Rebeccae''' (Gen. XXIV, 1-67). 

{{Hebraica|1 וְאַבְרָהָם זָקֵן בָּא בַּיָּמִים וַיהוָה בֵּרַךְ אֶת-אַבְרָהָם
בַּכֹּל׃ 2 וַיֹּאמֶר אַבְרָהָם אֶל־עַבְדּוֹ זְקַן בֵּיתוֹ הַמֹּשֵׁל
בְּכָל־אֲשֶׁר־לוֹ  שִׂים־נָא יָֽדְךָ תַּחַת יְרֵכִֽי׃ 3 וְאַשְׁבִּיעֲךָ
בַּיהוָה אֱלֹהֵי הַשָּׁמַיִם וֵאלֹהֵי הָאָ֑רֶץ  אֲשֶׁר לֹא־תִקַּח אִשָּׁה
לִבְנִי מִבְּנוֹת הַכְּנַעֲנִי אֲשֶׁר אָנֹכִי יוֹשֵׁב בְּקִרְבּוֹ׃ 4 כִּי
אֶל־אַרְצִי וְאֶל־מוֹלַדְתִּי תֵּלֵ֑ךְ וְלָקַחְתָּ אִשָּׁה לִבְנִי לְיִצְחָק׃
5 וַיֹּאמֶר אֵלָיו הָעֶבֶד אוּלַי לֹא־תֹאבֶה הָאִשָּׁה לָלֶכֶת אַחֲרַי
אֶל־הָאָרֶץ הַזֹּ֑את הֶהָשֵׁב אָשִׁיב אֶת־בִּנְךָ אֶל־הָאָרֶץ אֲשֶׁר־יָצָאתָ
מִשָּׁם׃ 6 וַיֹּאמֶר אֵלָיו אַבְרָהָ֑ם  הִשָּׁמֶר לְךָ פֶּן־תָּשִׁיב
אֶת־בְּנִי שָֽׁמָּה׃ 7 יְהוָה אֱלֹהֵי הַשָּׁמַיִם אֲשֶׁר לְקָחַנִי מִבֵּית
אָבִי וּמֵאֶרֶץ מוֹלַדְתִּי וַאֲשֶׁר דִּבֶּר־לִי וַאֲשֶׁר נִשְׁבַּע־לִי
לֵאמֹר לְזַרְעֲךָ אֶתֵּן אֶת־הָאָרֶץ הַזֹּ֑את הוּא יִשְׁלַח מַלְאָכוֹ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kghxf1f063h67y622k7xelbxgrujdiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elementa grammaticae Hebraicae/VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85204</id>
    <revision>
      <id>277366</id>
      <parentid>276818</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>277366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="evqxmbxn195jp2n2b08snov3qnr596f" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Italus Pizzi
|OperaeTitulus= Elementa grammaticae Hebraicae
|SubTitulus=Caput VI. Syntaxeos regulae nonnullae
|Annus=1898
|Editio=Augustae Taurinorum, ex officina typographica Salesiana, 1899
|Liber=Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu
|Genera=Grammatica}}

{{Liber
|Ante=Caput V. De particulis
|AnteNomen= ../V
|Post= Chrestomathia
|PostNomen= ../Chrestomathia
}}

&lt;pages index=&quot;Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu&quot; from=127 to=133 fromsection=s2 /&gt;

{{Liber
|Ante=Caput V. De particulis
|AnteNomen= ../V
|Post= Chrestomathia
|PostNomen= ../Chrestomathia
}}</text>
      <sha1>evqxmbxn195jp2n2b08snov3qnr596f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85286</id>
    <revision>
      <id>277416</id>
      <parentid>277284</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277416</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="804" sha1="bfd2vz598um4haohu3f2jivj0ogeoaq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|286|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;quam non vidimus, utpote quae in dissitis nimis latet bibliothecis,
nimirum in Hierosolymitana (1) et in Magna Laura montis Athonis (2).
Asservatur altera in bibliotheca Mosquensi sanctae Synodi, in codice
quem in suo catalogo signavit n° 396 archimandrita Vladimirus,
fol. 237-39 (3). Hanc exscriptam accepimus a cl. viro Rudolpho
Abicht, eamque post Acta longiora edemus (4).

(1) PAPADOPOULOS-KERAMEUS, Ἱεροσολυμιτικὴ Βιβλιοθήκη, t. I, p. 75. Cf. A. EHRHARD, in Römische Quartalschrift, t. XI (1897), p. 131-2. — (2) NICODEMUS, Συναξαριστής, t. XIII, 1846, p. 32. Cf. SERGIUS, Calendarium orientale (russice), t. II, p. 236. — (3) P. 561-66. — (4) 1 = Codex Parisinus gr. 548; 2 = Codex Parisinus, Suppl. gr. 241.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bfd2vz598um4haohu3f2jivj0ogeoaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85287</id>
    <revision>
      <id>277417</id>
      <parentid>277285</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277417</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4572" sha1="0zoiiqjpycu0f2ebedjlixlkai7tajz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|287|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;12
S. DOMETII MARTYRIS.
7
287
τρείας οὐκ ἐβοσκήθη τὸ νόσημα; Οὐ πάσας πόλεις καὶ χώρας κατενε-
μήθη; Οὐ δικαστήρια κατὰ τῶν εὐσεβῶν συνεστήσατο; Οὐ τὰς ὁδοὺς
τῶν εὐσεβῶν ἐξετάραξεν; Οὐ παραστάσεις ἀσεβῶν συνεστήσατο; Οὐ
προδότας εἰργάσατο συγγενεῖς 8 καὶ φίλους, προτιμήσαντας τῆς φιλίας
κ τὸ πρόσκαιρον κέρδος; Οὐ σωφροσύνην ἀπέστρεψεν *; Οὐ πορνείαν
εἰσηγήσατο; Φιλαργυρία γὰρ καὶ φιλοδοξία τὴν εἰδωλολατρείαν καὶ τὸν
ἑσμὸν 10 τῶν κακῶν εἰς τὸν βίον εἰσήγαγεν. Ἀλλὰ πάντα τὰ δοκοῦντα
εἶναι τερπνὰ τοῦ βίου οἱ τοῦ Χριστοῦ ἐρασταὶ ὡς βδελυκτά 1 ελογί
σαντο, τὸν δεσπότην 18 καταλαβεῖν ἐπιθυμοῦντες καὶ σὺν αὐτῷ εἶναι
10 ἀεὶ ποθοῦντες κατέλιπον τὸν κόσμον, τὰ τοῦ κόσμου ἐάσαντες, περιέχ
φρόνησαν πλούτου καὶ δόξης, τὸν μόνον ἀληθινὸν μαργαρίτην ἐπιθυ
μοῦντες 10 ἰδεῖν, κατέλιπον ψευδαδέλφους, οἵτινες φαίνονται πρόβατα,
λύκοι ὑπάρχοντες, περιεφρόνησαν σώματος, οὗ ἡ προσπάθεια τὰ
δεινὰ τοῖς ἀνθρώποις εἰσήγαγεν, ἐμελέτησαν τὰ λόγια Κυρίου, | ἐβδε
15 λύξαντο λόγια πονηρευομένων, οὐκ ἐφοβήθησαν τυράννων ἀπειλάς,
ἔλαμψαν ὡς φωστήρες ἐν κόσμῳ, κατέσπειραν εἰς τὴν οἰκουμένην
δικαιοσύνην, ἤνοιξαν ἀκοὰς βαρβάρων, ἐδίδαξαν Θεὸν κηρύττειν ἀλη
θινὸν τὸν πάλαι παρ᾽ αὐτοῖς ἀγνοούμενον· πανταχοῦ γὰρ ἐλυμαίνετο 14
τῆς εἰδωλολατρείας τὸ νόσημα, ἐφύσα βίαια πνοή διαβολικὴν ἔχουσα
20 τὴν ἐνέργειαν. Ἔπνεον βασιλεῖς θυμοῦ τοῖς προστάγμασι, τοὺς
δικαίους ἀναιρούντες, ἡγεμόνες ἠσχολοῦντο εἰς τὴν κατὰ τούτων
σφαγήν, ἔκαμνον βάσανα, τοὺς βασανιζομένους οὐ βλάπτοντα, κατέ-
κοπτον τὰ σώματα δήμιοι, τοὺς αἰκιζομένους μὴ λυμαινόμενοι 15, κατεῖχε
τὰ πάντα φόβος. Διὰ ταῦτα προδόται κατ᾽ ἀλλήλων ἐγένοντο 16 οἱ
Σε ἄνθρωποι, μισανθρωπίας ὁ κόσμος πεπλήρωτο, πάντες ὑπεστέλλοντο 17
ἀλλήλους, γονεῖς τέκνα καὶ τέκνα γονείς παρεδίδουν εἰς θάνατον,
ἀδελφὸς ἀδελφὸν ἐνδιέβαλλεν, τὰ πρόβατα τῆς ποίμνης διεσκόρπιστο,
καὶ ἔφυγον ἐν ἐρημίαις καὶ ὄρεσι καὶ ταῖς ὁπαῖς τῆς γῆς πλανώμενοι
κατὰ τὸν ἀπόστολον (1). Ἀλλὰ ταῦτα ὁ ποιμὴν ὁ καλός, ὁ θεὶς τὴν
30 ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν προβάτων (2), ὁ μαστίγων καὶ ἐμπαιγμῶν καὶ
κολαφισμάτων 18 ἀνασχόμενος, ἐλυτρώσατο καὶ ἐξαπέστειλεν ἐξ ὕψους
βοήθειαν τοῖς αὐτὸν προσδοκῶσι καὶ ἐπίδεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῶν
- 6 ὄνομα 2. - 1 παρατάξεις 2. - 8 καὶ γονεῖς add. 2. — 9 ἀνέτρεψεν 2. — 10 τῶν
ἐσμῶν 1. — 11 βδελύγματα 2. - 18 νομοθέτην 2. 18 ἐπιποθοῦντες 2. — 14 ἐλοιμαί
17 ὑπεστέλλονται 2. – 18 ὕπερ
-
νετο 1. 15 λοιμαινόμενοι 1.
αὐτῶν 2. — 19 ἐφεῖδεν 2.
-
-
– 16 ἐγίνοντο 2.
-
(1) Hebr., XI, 38. — (2) Cf. Ioh. 10. 11 sqq.
-
Fol. 55.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0zoiiqjpycu0f2ebedjlixlkai7tajz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85288</id>
    <revision>
      <id>277419</id>
      <parentid>277287</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277419</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4562" sha1="20e7l41uikn92c7c4dv98mw1anhuhdl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|289|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;S. DOMETII MARTYRIS.
12
289
δόξαν καθώς φησιν ὁ ἀπόστολος, ἀλλ' ἄλλη δόξα ἡλίου καὶ ἄλλη δόξα σελήνης, καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων· ἀστὴρ γὰρ ἀστέρος διαφέρει ° ἐν δόξῃ (1).
Ὥσπερ γὰρ ὁ Θεὸς τὸ φῶς 10 κατεκερμάτισεν εἰς τοὺς μεγίστους
φωστῆρας καὶ τὰ ἄστρα, καὶ τὸν μὲν ἕνα ἔταξεν εἰς ἀρχὰς τῆς ἡμέρας,
5 ὥστε τοῖς φυτοῖς ἐνεργεῖν καὶ ταῦτα θάλπειν καὶ πρὸς αὔξησιν ἐπείγειν,
τὸν δὲ δεύτερον φωστήρα ἔταξεν εἰς ἀρχὰς τῆς νυκτὸς πρὸς παραμυ
θίαν τοῖς ὁδοιποροῦσι καὶ ναυτιλλομένοις, τὰ δὲ ἄστρα φαίνειν πάλιν
καὶ τὸν οὐρανὸν ἐγκαλλωπίζειν. Καὶ πάλιν, ὃν τρόπον ἔθετο ὁ Θεὸς
διαφορὰν ἐν τῇ γῇ καὶ ἐν τῇ θαλάσση, καὶ ἐν τοῖς καρποῖς καὶ ἐν ταῖς
10 ὥραις τοῦ ἐνιαυτοῦ, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων ἐποίη-
σεν, τὸν μὲν ἰσχυρόν, τὸν δὲ ἀσθενῆ, καὶ τὸν μὲν βραχύν, τὸν δὲ
ὑψηλὸν κατασκευάσας, καὶ τὸν μὲν ὡραιότητι λάμποντα, τὸν δὲ ἄμορ
φον ἐποίησεν, κατὰ τὸ εἰρημένον· Η οὐκ ἔχει 18 ἐξουσίαν ὁ κεραμεύς
ἐκ τοῦ αὐτοῦ πηλοῦ ποιεῖν σκεύη, τὰ μὲν εἰς τιμήν, τὰ δὲ εἰς ἀτι
15 μίαν (2); Οὕτως ὁ Θεὸς τὴν χάριν καὶ τὴν δωρεὰν τοῦ ἁγίου Πνεύμα
τος κατεμέρισεν κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς ἑκάστου πίστεως, καθώς
φησιν ὁ ἀπόστολος Παῦλος· Τῷ μὲν γὰρ ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύματι δίδοται
χαρίσματα ιαμάτων, άλλων λόγος σοφίας καὶ τὰ λοιπά (3). Καὶ καθάπερ
ἐν τοῖς ἄστροις καὶ τοῖς λοιποῖς οἷς εἶπον πολλὴ ἡ διαφορά, οὕτω καὶ
τὸ ἐπὶ τῆς γῆς· τῇ μὲν γὰρ δέδωκεν ὁ Θεὸς ὕλην χρυσοῦ, τῇ δὲ ἀργύρου,
ἑτέρα δὲ χαλκοῦ, ἄλλη σιδήρου, τῇ δὲ λίθου τιμίου&quot;. Ἡ δὲ αὐτὴ γῆ μία
μὲν οὖσα πολλὴν διαφορὰν ἔχει, τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν καρπῶν ἐστιν ἰδεῖν.
Ἐκ γὰρ ἀκανθῶν ἀνατέλλουσι ῥόδα, οὕτω καὶ ἐκ τῆς ἀθέου γῆς καὶ
φυλῆς τῶν Περσῶν ἀνέτειλαν ἄνδρες εὐσεβεῖς. Τί γὰρ ὑπάρχει τῶν
25 Περσικών νόμων τὰ μαθήματα; Ἀστρολογία, ἀστρονομία, γοητεία,
μύθοι δαιμονικοί, ἀθέμιτα λόγια &quot;, εἰδωλολατρείαι, ἀσέλγειαι· ταῦτα
τῶν Περσῶν τὰ νόμιμα, ἀλλὰ καὶ ἐκ τούτων ἐξελέγξατο ὁ Θεὸς τοὺς
ἀξίους αὐτοῦ, τοὺς ἀθετήσαντας τὴν πατρώαν ἀσέβειαν καὶ ἐπεγνωκό
τας αὐτόν. Ἐκ ταύτης γὰρ τῆς 1 Χαλδαίων γῆς καὶ ὁ προπάτωρ
30 Αβραάμ ὑπάρχων ἐπέγνω τὸν ἐπὶ πάντων Θεόν, ᾧ καὶ εἶπεν ὁ Θεός·
Ἔξελθε ἐκ τῆς γῆς σου καὶ ἐκ τῆς συγγενείας σου καὶ ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ
πατρός σου, καὶ δεῦρο εἰς&quot; γῆν ἣν ἂν σοι δείξω (4). Ὡσαύτως καὶ ἐν
· 8 ἀλλ' ή 1. — 9 διαφαίνει 1.
13 φησίν add. 2. - 18 ἔδωκεν 1.
-
11 (τ. αυτ. τρ.) οὕτω 2. -
15
· ἀθεμητολογία 2.
10 τὸ φῶς ὁ Θεὸς 2.
14 (τ. δ. λ. τιμ.) om. 1.
-
16 Tŵy add. 2.- 17 τὴν add. 2.
(1) 1 Cor., XV, 41. — (2) Rom., IX, 21. — (3) 1 Cor., XII, 8, 9. - (4) Gen., XII, 1.
ANAL. BOLL., T. XIX.
19
Fol. 57.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>20e7l41uikn92c7c4dv98mw1anhuhdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85289</id>
    <revision>
      <id>277420</id>
      <parentid>277288</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277420</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4281" sha1="k2dtuxllwxof7cwe8p9tjt5enosbnim" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|290|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;Dometius
Persa
ad fidem
conversus
290
ACTA GRAECA
τοῖς ἐσχάτοις καιροῖς ἐνανθρωπήσαντος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι
στοῦ, πολλοὶ ἐκ τῆς τῶν Χαλδαίων γῆς τῷ φωτὶ τῆς θεογνωσίας ἐξέ
λαμψαν. Ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν διήγησιν ἐλεύσομαι· μετὰ τὸ προοίμιον ἡ ἀρχὴ τ
τῆς διηγήσεως.
3. Βασιλεύοντος Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου βασιλέως καὶ συμβα- 5
σιλεύοντος αὐτῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀνεφάνη ἀνήρ τις ἐν τῇ τῶν Ἀσσυρίων χώρᾳ ὀνόματι Ἄββαρος, εὐσεβὴς καὶ φοβούμενος
Fol. 57. τὸν Θεόν, ἐκ νέας αὐτοῦ ἡλικίας μελετῶν τὰ λόγια Κυρίου ὡς λόγια ὄντως ἁγνά. Οὗτος γὰρ ὁ θεοφιλὴς ἀνὴρ ἐδίδαξεν Θεὸν ἀγνοούμενον οὐ μόνον σεβεσθαι, ἀλλὰ καὶ προσκυνεῖσθαι, καὶ ἤνοιξεν ἀκοὰς 10
βαρβάρων ἀπέχεσθαι τῆς εἰδωλολατρείας τῶν αὐτῶν ματαίων θεῶν καὶ προσκολλᾶσθαι τῇ ποίμνῃ τοῦ Χριστοῦ καὶ ἀκούειν τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ λεγούσης ὅτι· καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης, κἀκεῖνά με δεῖ ἀγαγεῖν, καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούσωσιν (2). Ος
καὶ διὰ τοῦ προφήτου φησίν· Εσονταί μοι εἰς λαόν, κἀγὼ ἔσομαι αὐτοῖς 15
εἰς Θεόν (3). Παρήνει γὰρ ὁ προειρημένος Ἄββαρος λέγων αὐτοῖς·
Ἀπόστητε τῆς πατρίψας ταύτης κακίας καὶ ματαιότητος τῶν ἐθισμῶν
ὑμῶν, ἀστρολογίας, ἀστρονομίας, μὴ προσκυνοῦντες τὸ πῦρ, καὶ
εἴδωλα μὴ σέβοντες, καὶ προσέλθετε πρὸς τὸν καλέσαντα ὑμᾶς ἅγιον
καὶ βασιλέα τῆς δόξης Χριστὸν καὶ φωτίσθητε. Τούτοις τοῖς παρακλη- 20
τικοῖς λόγοις ὑπεστήριζεν, εἴ τινας ηὕρισκεν ἀνθρώπους ζητοῦντας
τὸν Θεόν, ἐπαγγελλόμενος αὐτοῖς τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, οὐ μόνον δὲ
τέκνα, ἀλλὰ καὶ κληρονόμους Χριστοῦ. Ἀνέτειλεν οὖν ἐν τῇ αὐτῇ χώρα
τῶν Ἀσσυρίων ἀνὴρ ἕτερος δίκαιος καὶ θεοσεβής, πρᾶος τῇ καρδίᾳ,
ἀμύητος μὲν πρώην ὑπάρχων 4 τῶν θείων λογίων, ἐκπαιδευθεὶς δὲ 25
ὑπὸ τῶν γονέων καὶ τῶν παιδευτῶν τὰ τῶν Περσῶν διδάγματα, καὶ
τὴν μυσαρὰν αὐτῶν θρησκείαν, τοὔνομα ἔχων Δομέτιος. Οστις
ἀναγνοὺς τὰ τῶν Περσῶν μαθήματα κατέγνω αὐτοῖς, τοὺς δὲ θείους
νόμους ἢ ἐπεπόθησεν &quot; γινώσκειν ', ἀκοὴν καὶ μόνην ειληφώς περὶ τοῦ
προειρημένου χριστιανοῦ ὀνόματος * Αββάρου· ὅστις Ἄββαρος περιήει 30
— 18 (ἡ ἀρχὴ) om. 1.
3. - 1 ἀκμῆς 2. - 2 om. 2. - 3 ηΰρεν 2. - 4 ὑπῆρχεν 2. - 5 (θ. νόμ.) 2. - 6 έπει
πόθει 2. — 7 ἀναγίνωσκειν 2. 8 ὀνόματι 2.
(1) Sunt qui putent, regnante Constantino Magno (311-337), coeptam esse Meso-
potamiam, quae hic vocatur ἡ τῶν Ἀσσυρίων χώρα, repleri monachis et coenobiis;
cf. E. A. WALLIS BUDGE, The Book of Governors, (1893), t. I, p. cXXIV-CXXXI.
(2) Ioh., X, 16. (3) Ezech., XI, 20.
-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k2dtuxllwxof7cwe8p9tjt5enosbnim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85292</id>
    <revision>
      <id>277317</id>
      <parentid>277291</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5546" sha1="h798ez2nw2luls97ogori4xqmcmb6zx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|293|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;τοὺς γονεῖς καταλιπὼν σὺν αὐτοῖς συγγενεῖς καὶ φίλους καὶ ἀδελ-
φοὺς&lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt; καὶ συνηλικιώτας καὶ τὰ&lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt; οἰκεῖα καὶ τὰ τοῦ γένους τερπνὰ
πάντα καὶ&lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt; τὸν ποθούμενον&lt;sup&gt;26&lt;/sup&gt; ἀνθρώποις πλοῦτον&lt;sup&gt;27&lt;/sup&gt;, εἰσεπήδησεν εἰς
μοναχικὸν καταγώγιον εἰς πόλιν τινὰ Νητζίβην&lt;sup&gt;28&lt;/sup&gt; λεγομένην· αὕτη ἔστιν
{{left sidenote|5}}Ῥωμαίων καὶ Ἀσσυρίων μεθόριον, ἀμφότεροι γὰρ&lt;sup&gt;29&lt;/sup&gt; ταύτην νομεύον-
ται&lt;ref&gt;De istius urbis nomine vide quae disseruit C. DE BOOR, ''Zeitschrift für Kirchengeschichte'', t. V (1882), p. 320. A tempore Septimii Severi fuit Nisibis colonia Romanorum, sed postea saepe a Persis capta et vicissim ab imperatoribus Byzantinis recuperata fuit.&lt;/ref&gt;, καὶ πρῶτον μὲν τῆς θείας δωρεᾶς μετασχών&lt;sup&gt;30&lt;/sup&gt;, ἐφωτίσθη τὴν
ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα. {{right sidenote|sanctitate&lt;br&gt;sua ceteris&lt;br&gt;praecellit,&lt;br&gt;Fol. 59&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}

'''5.''' Ἔπειτα&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; εἰς ἀκρόασιν ἑαυτὸν&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τῶν θείων γραφῶν ἀπησχόλει&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;,
παρεκάθητο γὰρ τοῖς ἀσκηταῖς καὶ τοῖς τὴν τῶν γραφῶν μάθησιν
{{left sidenote|10}}παιδευομένοις&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;. Ταύτην δὲ&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; μόνην εἶχε τροφὴν κατὰ τὴν γραφήν&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;,
ὅτι οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ' ἐπὶ&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; παντὶ ῥήματι
ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ&lt;ref&gt;''Matth.'', IV, 4.&lt;/ref&gt;, τὴν θείαν ἀκρόασιν πλείονα&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;
τροφῆς προτιμῶν. Ὅποτε γὰρ&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; γέγονεν καιρὸς κατὰ τὸ εἰωθὸς ἐν τοῖς
μοναχικοῖς καταγωγίοις τίθεσθαι τράπεζαν καὶ τῆς δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ
{{left sidenote|15}}ἀπολαύειν, καὶ τὰ συνήθη τῇ γαστρὶ παραπέμπεσθαι, ἔμενεν αὐτός
ποτὲ μὲν ἐν τῷ αὐτῷ&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; τόπῳ καθήμενος&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; ἐννοῶν καὶ διαλογιζόμενος
καὶ ἀναμνημονεύων τὰ λεχθέντα ἐν τοῖς ἀναγνώσμασι, ποτὲ δὲ ἐγειρό-
μενος ἔκρυβεν&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; ἑαυτὸν καὶ τὸν Θεὸν ἱκέτευεν&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; ἵλεων&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; γένεσθαι,
καὶ&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; κατὰ τὴν θείαν γραφὴν προσευχόμενος ἔλεγεν&lt;sup&gt;16&lt;/sup&gt;· Κύριε, ἠγάπησα
{{left sidenote|20}}εὐπρέπειαν οἴκου σου καὶ τόπον σκηνώματος δόξης σου&lt;ref&gt;''Ps.'', XXV, 8.&lt;/ref&gt;, καὶ&lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt; τό·
Κύριε, πρὸς σὲ κατέφυγον, δίδαξόν με τοῦ ποιεῖν τὸ θέλημά σου, ὅτι σὺ
εἶ ὁ Θεός μου&lt;ref&gt;''Ps.'', CXLII, 10.&lt;/ref&gt;. Τῶν δὲ συμφοιτητῶν τοῦτον ἐπιζητούντων ἐν τῇ
τραπέζῃ, καὶ μὴ βλεπόντων αὐτόν&lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt;, κατὰ τὸ εἰωθὸς καὶ&lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; τὸ πρέπον,
τούτων ἐγειρομένων&lt;sup&gt;20&lt;/sup&gt; ἐκ τῆς τραπέζης, ἐζήτουν&lt;sup&gt;21&lt;/sup&gt; καὶ εὑρίσκοντες
{{left sidenote|25}}αὐτὸν παρήνουν αὐτὸν&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt; λέγοντες· Μὴ οὕτως, τέκνον, θερμῶς&lt;sup&gt;23&lt;/sup&gt;
κεχρήσῃ&lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt; τῇ ἀσκήσει· δύνασαι κατὰ μέρος τὴν ἐπιθυμίαν&lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt; πληρῶσαι

----
— &lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt; καὶ ἀδελφ. ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt; (τὰ οἰκ. - καὶ) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;26&lt;/sup&gt; ποθεινὸν τοῖς 2. — &lt;sup&gt;27&lt;/sup&gt; καὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;28&lt;/sup&gt; Νιτζιβῇ 2. — &lt;sup&gt;29&lt;/sup&gt; δὲ 2. — &lt;sup&gt;30&lt;/sup&gt; τοῦ ἁγίου βαπτίσματός φημι καὶ τῆς ἀχράντου κοινωνίας ''add.'' 2.&lt;br&gt;
'''5.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; δὲ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ἀπησχολεῖτο 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; παιδευόμενος 1. — &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; καὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; τὸ γεγραμμένον 2. — &lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; ἐν 2. — &lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; πλείον 2. — &lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; αὐτῷ τῷ 2. — &lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; καὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; ἔκρυπτεν 2. — &lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; (καὶ - ἱκέτευεν) τὸν Θεὸν ἱκετεύων 2. — &lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; αὐτὸν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; (καὶ - γραφὴν) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;16&lt;/sup&gt; καθ' ἑαυτὸν καὶ λέγων 2. — &lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt; (καὶ - Θεός μ.) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt; λοιπὸν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; (καὶ - τούτ.) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;20&lt;/sup&gt; ἐγειρόμενοι 2. — &lt;sup&gt;21&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt; αὐτῷ 2. — &lt;sup&gt;23&lt;/sup&gt; θερμ., τέκν. 2. — &lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt; κέχρησο 2. — &lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt; σου ''add.'' 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h798ez2nw2luls97ogori4xqmcmb6zx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277324</id>
      <parentid>277317</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5532" sha1="ldiiebhchqqjz4jmu6lqyat1a74o0px" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|293|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;τοὺς γονεῖς καταλιπὼν σὺν αὐτοῖς συγγενεῖς καὶ φίλους καὶ ἀδελ-
φοὺς&lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt; καὶ συνηλικιώτας καὶ τὰ&lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt; οἰκεῖα καὶ τὰ τοῦ γένους τερπνὰ
πάντα καὶ τὸν ποθούμενον&lt;sup&gt;26&lt;/sup&gt; ἀνθρώποις πλοῦτον&lt;sup&gt;27&lt;/sup&gt;, εἰσεπήδησεν εἰς
μοναχικὸν καταγώγιον εἰς πόλιν τινὰ Νίσιβιν&lt;sup&gt;28&lt;/sup&gt; λεγομένην· αὕτη ἔστιν
{{left sidenote|5}}Ῥωμαίων καὶ Ἀσσυρίων μεθόριον, ἀμφότεροι γὰρ&lt;sup&gt;29&lt;/sup&gt; ταύτην νομεύον-
ται&lt;ref&gt;De istius urbis nomine vide quae disseruit C. DE BOOR, ''Zeitschrift für Kirchengeschichte'', t. V (1882), p. 320. A tempore Septimii Severi fuit Nisibis colonia Romanorum, sed postea saepe a Persis capta et vicissim ab imperatoribus Byzantinis recuperata fuit.&lt;/ref&gt;, καὶ πρῶτον μὲν τῆς θείας δωρεᾶς μετασχών&lt;sup&gt;30&lt;/sup&gt;, ἐφωτίσθη τὴν
ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα. {{right sidenote|sanctitate&lt;br&gt;sua ceteris&lt;br&gt;praecellit,&lt;br&gt;Fol. 59&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}

'''5.''' Ἔπειτα&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; εἰς ἀκρόασιν ἑαυτὸν&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τῶν θείων γραφῶν ἀπησχόλει&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;,
παρεκάθητο γὰρ τοῖς ἀσκηταῖς καὶ τοῖς τὴν τῶν γραφῶν μάθησιν
{{left sidenote|10}}παιδευομένοις&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;. Ταύτην δὲ&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; μόνην εἶχε τροφὴν κατὰ τὴν γραφήν&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;,
ὅτι οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ' ἐπὶ&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; παντὶ ῥήματι
ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ&lt;ref&gt;''Matth.'', IV, 4.&lt;/ref&gt;, τὴν θείαν ἀκρόασιν πλείονα&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;
τροφῆς προτιμῶν. Ὅποτε γὰρ&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; γέγονεν καιρὸς κατὰ τὸ εἰωθὸς ἐν τοῖς
μοναχικοῖς καταγωγίοις τίθεσθαι τράπεζαν καὶ τῆς δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ
{{left sidenote|15}}ἀπολαύειν, καὶ τὰ συνήθη τῇ γαστρὶ παρατελεῖσθαι, ἔμενεν αὐτός
ποτὲ μὲν ἐν τῷ αὐτῷ&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; τόπῳ καθήμενος&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; ἐννοῶν καὶ διαλογιζόμενος
καὶ ἀναμνημονεύων τὰ λεχθέντα ἐν τοῖς ἀναγνώσμασι, ποτὲ δὲ ἐγειρό-
μενος ἔκρυβεν&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; ἑαυτὸν καὶ τὸν Θεὸν ἱκέτευεν&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; ἵλεων&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; γένεσθαι,
καὶ&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; κατὰ τὴν θείαν γραφὴν προσευχόμενος ἔλεγεν&lt;sup&gt;16&lt;/sup&gt;· Κύριε, ἠγάπησα
{{left sidenote|20}}εὐπρέπειαν οἴκου σου καὶ τόπον σκηνώματος δόξης σου&lt;ref&gt;''Ps.'', XXV, 8.&lt;/ref&gt;, καὶ&lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt; τό·
Κύριε, πρὸς σὲ κατέφυγον, δίδαξόν με τοῦ ποιεῖν τὸ θέλημά σου, ὅτι σὺ
εἶ ὁ Θεός μου&lt;ref&gt;''Ps.'', CXLII, 10.&lt;/ref&gt;. Τῶν δὲ συμφοιτητῶν τοῦτον ἐπιζητούντων ἐν τῇ
τραπέζῃ, καὶ μὴ βλεπόντων αὐτόν&lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt;, κατὰ τὸ εἰωθὸς καὶ&lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; τὸ πρέπον,
τούτων ἐγειρομένων&lt;sup&gt;20&lt;/sup&gt; ἐκ τῆς τραπέζης, ἐζήτουν&lt;sup&gt;21&lt;/sup&gt; καὶ εὑρίσκοντες
{{left sidenote|25}}αὐτὸν παρήνουν αὐτὸν&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt; λέγοντες· Μὴ οὕτως, τέκνον, θερμῶς&lt;sup&gt;23&lt;/sup&gt;
κεχρήσῃ&lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt; τῇ ἀσκήσει· δύνασαι κατὰ μέρος τὴν ἐπιθυμίαν&lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt; πληρῶσαι

----
— &lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt; καὶ ἀδελφ. ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt; (τὰ οἰκ. - καὶ) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;26&lt;/sup&gt; ποθεινὸν τοῖς 2. — &lt;sup&gt;27&lt;/sup&gt; καὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;28&lt;/sup&gt; Νιτζιβῇ 2. — &lt;sup&gt;29&lt;/sup&gt; δὲ 2. — &lt;sup&gt;30&lt;/sup&gt; τοῦ ἁγίου βαπτίσματός φημι καὶ τῆς ἀχράντου κοινωνίας ''add.'' 2.&lt;br&gt;
'''5.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; δὲ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ἀπησχολεῖτο 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; παιδευόμενος 1. — &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; καὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; τὸ γεγραμμένον 2. — &lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; ἐν 2. — &lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; πλείον 2. — &lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; αὐτῷ τῷ 2. — &lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; καὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; ἔκρυπτεν 2. — &lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; (καὶ - ἱκέτευεν) τὸν Θεὸν ἱκετεύων 2. — &lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; αὐτὸν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; (καὶ - γραφὴν) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;16&lt;/sup&gt; καθ' ἑαυτὸν καὶ λέγων 2. — &lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt; (καὶ - Θεός μ.) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt; λοιπὸν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; (καὶ - τούτ.) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;20&lt;/sup&gt; ἐγειρόμενοι 2. — &lt;sup&gt;21&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt; αὐτῷ 2. — &lt;sup&gt;23&lt;/sup&gt; θερμ., τέκν. 2. — &lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt; κέχρησο 2. — &lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt; σου ''add.'' 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ldiiebhchqqjz4jmu6lqyat1a74o0px</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85293</id>
    <revision>
      <id>277318</id>
      <parentid>277292</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277318</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5707" sha1="8isvrkduvu4a2xwusd6p8fit9utp4ac" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|294|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;καὶ πάσας τὰς γραφάς, εἰ βουλήθης&lt;sup&gt;26&lt;/sup&gt; ἡμῖν συναναστρέφεσθαι, ἐκμαν-
θάνειν· μὴ οὖν ἐπείγου&lt;sup&gt;27&lt;/sup&gt;, ἀλλὰ συνάσκει καὶ σύμπραττε&lt;sup&gt;28&lt;/sup&gt;, καὶ συνέσθιε
ἡμῖν, καὶ μηδὲν περαιτέρω ἡμῶν&lt;sup&gt;29&lt;/sup&gt; βούλου ποιεῖν, μήτε ἄϋπνος διά-
γειν&lt;sup&gt;30&lt;/sup&gt;, μελετῶν τὰ διδάγματα. Πρόκριμα&lt;sup&gt;31&lt;/sup&gt; ἡμῖν ποιεῖς&lt;sup&gt;32&lt;/sup&gt; πρὸς τὸν
{{left sidenote|Fol. 60&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}ἡγούμενον ἡμῶν&lt;sup&gt;33&lt;/sup&gt; καὶ διδάσκαλον&lt;sup&gt;34&lt;/sup&gt;, ἡμῶν μὲν ἐσθιόντων, μὴ συνε- {{right sidenote|5}}
σθίων&lt;sup&gt;35&lt;/sup&gt; ἡμῖν&lt;sup&gt;36&lt;/sup&gt;, καὶ ἡμῶν ἀνα|παυομένων μὴ καθεύδων&lt;sup&gt;37&lt;/sup&gt;. Οὗτος&lt;sup&gt;38&lt;/sup&gt; δὲ
μηδένα τούτων τῶν συμβούλων&lt;sup&gt;39&lt;/sup&gt; λογιζόμενος&lt;sup&gt;40&lt;/sup&gt;, μᾶλλον τῆς ἰδίας
ψυχῆς ἐπεμελεῖτο, ταῖς&lt;sup&gt;44&lt;/sup&gt; ἀκορέστοις γραφαῖς ἑαυτὸν ἀναγκάζων, καὶ
τῆς ἑωθινῆς προλαμβάνων πάντας ἠγείρετο ψάλλων. Μετὰ δὲ τὴν
{{right sidenote|10}}ψαλμῳδίαν τὴν κοινὴν τοῖς ἀναγιγνώσκουσιν ἢ ἐκμανθάνουσιν παρε-
κάθητο&lt;sup&gt;44&lt;/sup&gt;. Ἐκμαθὼν&lt;sup&gt;45&lt;/sup&gt; δὲ καὶ&lt;sup&gt;46&lt;/sup&gt; γράμματα παρὰ&lt;sup&gt;47&lt;/sup&gt; τῶν συμφοιτητῶν καὶ
λαβὼν τὸ μοναχικὸν σχῆμα&lt;sup&gt;48&lt;/sup&gt;, ἤρξατο ἀκριβῶς τὴν διὰ τῶν γραμμάτων
ἀνάγνωσιν&lt;sup&gt;49&lt;/sup&gt; ποιεῖσθαι, καὶ τοῖς ἀναγινώσκουσιν ἑαυτὸν ἀπησχόλει
ἕως τῆς ψαλμῳδίας τῆς τρίτης ὥρας· μετὰ&lt;sup&gt;50&lt;/sup&gt; δὲ τὴν ψαλμῳδίαν τὴν
{{right sidenote|15}}ἐπιτελουμένην τρίτην ὥραν τῆς ἡμέρας&lt;sup&gt;50&lt;/sup&gt;, πάλιν&lt;sup&gt;51&lt;/sup&gt; τὴν ἀνάγνωσιν τῶν
θείων γραφῶν ἐπιποθῶν κατελάμβανε&lt;sup&gt;52&lt;/sup&gt; σπεύδων τὸν τόπον τῶν
παιδευμάτων πληρῶσαι&lt;sup&gt;52&lt;/sup&gt;. Τοῦτο δὲ ἐποίει καὶ ἐπὶ τὴν ἕκτην καὶ ἐννάτην
ὥραν, οὐ&lt;sup&gt;53&lt;/sup&gt; βλέμμα ῥέμβον ἔχων οὔτε διάνοιαν, οὐχ ὁμιλίαν παρά τινος
δεχόμενος, ἀλλὰ τὸν αὐχένα καὶ τὸν νοῦν ἔκαμπτεν ἐπὶ τὸ σπουδαζόμε-
{{right sidenote|20}}νον· μετὰ δὲ τὴν ἐννάτην ὥραν&lt;sup&gt;53&lt;/sup&gt; καὶ τὴν συνήθη ψαλμῳδίαν κατὰ τὸ
εἰωθὸς τοῖς μοναστηρίοις καὶ μάλιστα τοῖς ἐκεῖσε ἐπὶ τὴν δωρουμένην
παρὰ&lt;sup&gt;54&lt;/sup&gt; τοῦ Θεοῦ τράπεζαν παρεγίνοντο· αὐτὸς δὲ μόνος ἔμενε μελετῶν
καὶ ἀναγινώσκων τὰ θεῖα λόγια. Ὅτε δὲ οἱ συμφοιτηταὶ τοῦτον ἐκά-
λουν&lt;sup&gt;55&lt;/sup&gt; μετασχεῖν τῆς τραπέζης&lt;sup&gt;56&lt;/sup&gt;, ἀπεκρίνατο αὐτοῖς λέγων· Γέγραπται·
{{right sidenote|25}}ἐξελεύσεται ἄνθρωπος ἐπὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ
ἕως ἑσπέρας&lt;ref&gt;''Ps.'', CIII, 7.&lt;/ref&gt;. Δεῖ οὖν τὸν μοναχὸν πᾶσαν μὲν&lt;sup&gt;57&lt;/sup&gt; τὴν ἡμέραν
ἐργάζεσθαι κατὰ τὸ γεγραμμένον· Ἐργάζεσθε, φησίν, ἕως ἡμέρα ἐστίν,
ἔρχεται νὺξ ὅτε οὐδεὶς δύναται ἐργάζεσθαι&lt;ref&gt;''Ioh.'', IX, 4.&lt;/ref&gt;, ἐν ἑσπέρᾳ δὲ ἐσθίειν

----
— &lt;sup&gt;26&lt;/sup&gt; βούλη 2. — &lt;sup&gt;27&lt;/sup&gt; εἰς τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον 2. — &lt;sup&gt;28&lt;/sup&gt; (συνασκ. κ. σύμπραττε) συνάγου 2. — &lt;sup&gt;29&lt;/sup&gt; (περ. ἡμ.) περισσότερον 2. — &lt;sup&gt;30&lt;/sup&gt; διάγε 2. — &lt;sup&gt;31&lt;/sup&gt; γὰρ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;32&lt;/sup&gt; ποιεῖς ἡμῖν 2. — &lt;sup&gt;33&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;34&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;35&lt;/sup&gt; σὺ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;36&lt;/sup&gt; (συνεσθ. ἡμῖν) ἐσθίων 2. — &lt;sup&gt;37&lt;/sup&gt; καὶ καθευδόντων σὺ τοῦτο ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;38&lt;/sup&gt; ἀνεχόμενος πράττειν 2. — &lt;sup&gt;39&lt;/sup&gt; αὐτὸς 2. — &lt;sup&gt;40&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;41&lt;/sup&gt; σύμβουλον 2. — &lt;sup&gt;42&lt;/sup&gt; δεξάμενος 2. — &lt;sup&gt;43&lt;/sup&gt; εἴπερ τούτων ἤκουεν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;44&lt;/sup&gt; (ταῖς ἀκορεστοῖς - παρεκάθητο) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;45&lt;/sup&gt; ἐκμαθηκὼς 2. — &lt;sup&gt;46&lt;/sup&gt; (δὲ καὶ) οὖν 2. — &lt;sup&gt;47&lt;/sup&gt; ἐκ 2. — &lt;sup&gt;48&lt;/sup&gt; τὸ σχῆμα τὸ μοναχικὸν 2. — &lt;sup&gt;49&lt;/sup&gt; ἀναγνώσμασιν 2. — &lt;sup&gt;50&lt;/sup&gt; (μετὰ - ἡμέρας) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;51&lt;/sup&gt; ἐπὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;52&lt;/sup&gt; (κατελάμβανε - πληρῶσαι) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;53&lt;/sup&gt; (οὐ βλέμμα - ἐννάτην ὥραν) ''om.'' 1. — &lt;sup&gt;54&lt;/sup&gt; ὑπὸ 2. — &lt;sup&gt;55&lt;/sup&gt; ἐκράτουν 2. — &lt;sup&gt;56&lt;/sup&gt; παραβιαζόμενοι ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;57&lt;/sup&gt; ''om.'' 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8isvrkduvu4a2xwusd6p8fit9utp4ac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277325</id>
      <parentid>277318</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5668" sha1="pclwbxc9utf89uwke1097vuw976ndjg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|294|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;καὶ πάσας τὰς γραφάς, εἰ βουλήθης&lt;sup&gt;26&lt;/sup&gt; ἡμῖν συναναστρέφεσθαι, ἐκμαν-
θάνειν· μὴ οὖν ἐπείγου&lt;sup&gt;27&lt;/sup&gt;, ἀλλὰ συνάσκει καὶ σύμπραττε&lt;sup&gt;28&lt;/sup&gt;, καὶ συνέσθιε
ἡμῖν, καὶ μηδὲν περαιτέρω ἡμῶν&lt;sup&gt;29&lt;/sup&gt; βούλου ποιεῖν, μήτε ἄϋπνος διά-
γειν&lt;sup&gt;30&lt;/sup&gt;, μελετῶν τὰ διδάγματα. Πρόκριμα&lt;sup&gt;31&lt;/sup&gt; ἡμῖν ποιεῖς&lt;sup&gt;32&lt;/sup&gt; πρὸς τὸν
{{left sidenote|Fol. 60&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}ἡγούμενον ἡμῶν&lt;sup&gt;33&lt;/sup&gt; καὶ διδάσκαλον&lt;sup&gt;34&lt;/sup&gt;, ἡμῶν μὲν ἐσθιόντων, μὴ συνε- {{right sidenote|5}}
σθίων&lt;sup&gt;35&lt;/sup&gt; ἡμῖν&lt;sup&gt;36&lt;/sup&gt;, καὶ ἡμῶν ἀνα|παυομένων μὴ καθεύδων&lt;sup&gt;37&lt;/sup&gt;. Οὗτος&lt;sup&gt;38&lt;/sup&gt; δὲ
μηδένα τούτων τῶν συμβούλων&lt;sup&gt;39&lt;/sup&gt; λογιζόμενος&lt;sup&gt;40&lt;/sup&gt;, μᾶλλον τῆς ἰδίας
ψυχῆς ἐπεμελεῖτο, ταῖς&lt;sup&gt;44&lt;/sup&gt; ἀκορέστοις γραφαῖς ἑαυτὸν ἀναγκάζων, καὶ
τῆς ἑωθινῆς προλαμβάνων πάντας ἠγείρετο ψάλλων. Μετὰ δὲ τὴν
{{right sidenote|10}}ψαλμῳδίαν τὴν κοινὴν τοῖς ἀναγιγνώσκουσιν ἢ ἐκμανθάνουσιν παρε-
κάθητο&lt;sup&gt;44&lt;/sup&gt;. Ἐκμαθὼν&lt;sup&gt;45&lt;/sup&gt; δὲ καὶ&lt;sup&gt;46&lt;/sup&gt; γράμματα παρὰ&lt;sup&gt;47&lt;/sup&gt; τῶν συμφοιτητῶν καὶ
λαβὼν τὸ μοναχικὸν σχῆμα&lt;sup&gt;48&lt;/sup&gt;, ἤρξατο ἀκριβῶς τὴν διὰ τῶν γραμμάτων
ἀνάγνωσιν&lt;sup&gt;49&lt;/sup&gt; ποιεῖσθαι, καὶ τοῖς ἀναγινώσκουσιν ἑαυτὸν ἀπησχόλει
ἕως τῆς ψαλμῳδίας τῆς τρίτης ὥρας· μετὰ&lt;sup&gt;50&lt;/sup&gt; δὲ τὴν ψαλμῳδίαν τὴν
{{right sidenote|15}}ἐπιτελουμένην τρίτην ὥραν τῆς ἡμέρας, πάλιν&lt;sup&gt;51&lt;/sup&gt; τὴν ἀνάγνωσιν τῶν
θείων γραφῶν ἐπιποθῶν κατελάμβανε&lt;sup&gt;52&lt;/sup&gt; σπεύδων τὸν τόπον τῶν
παιδευμάτων πληρῶσαι. Τοῦτο δὲ ἐποίει καὶ ἐπὶ τὴν ἕκτην καὶ ἐννάτην
ὥραν, οὐ&lt;sup&gt;53&lt;/sup&gt; βλέμμα ῥέμβον ἔχων οὔτε διάνοιαν, οὐχ ὁμιλίαν παρά τινος
δεχόμενος, ἀλλὰ τὸν αὐχένα καὶ τὸν νοῦν ἔκαμπτεν ἐπὶ τὸ σπουδαζόμε-
{{right sidenote|20}}νον· μετὰ δὲ τὴν ἐννάτην ὥραν καὶ τὴν συνήθη ψαλμῳδίαν κατὰ τὸ
εἰωθὸς τοῖς μοναστηρίοις καὶ μάλιστα τοῖς ἐκεῖσε ἐπὶ τὴν δωρουμένην
παρὰ&lt;sup&gt;54&lt;/sup&gt; τοῦ Θεοῦ τράπεζαν παρεγίνοντο· αὐτὸς δὲ μόνος ἔμενε μελετῶν
καὶ ἀναγινώσκων τὰ θεῖα λόγια. Ὅτε δὲ οἱ συμφοιτηταὶ τοῦτον ἐκά-
λουν&lt;sup&gt;55&lt;/sup&gt; μετασχεῖν τῆς τραπέζης&lt;sup&gt;56&lt;/sup&gt;, ἀπεκρίνατο αὐτοῖς λέγων· Γέγραπται·
{{right sidenote|25}}ἐξελεύσεται ἄνθρωπος ἐπὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ
ἕως ἑσπέρας&lt;ref&gt;''Ps.'', CIII, 7.&lt;/ref&gt;. Δεῖ οὖν τὸν μοναχὸν πᾶσαν μὲν&lt;sup&gt;57&lt;/sup&gt; τὴν ἡμέραν
ἐργάζεσθαι κατὰ τὸ γεγραμμένον· Ἐργάζεσθε, φησίν, ἕως ἡμέρα ἐστίν,
ἔρχεται νὺξ ὅτε οὐδεὶς δύναται ἐργάζεσθαι&lt;ref&gt;''Ioh.'', IX, 4.&lt;/ref&gt;, ἐν ἑσπέρᾳ δὲ ἐσθίειν

----
— &lt;sup&gt;26&lt;/sup&gt; βούλη 2. — &lt;sup&gt;27&lt;/sup&gt; εἰς τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον 2. — &lt;sup&gt;28&lt;/sup&gt; (συνασκ. κ. σύμπραττε) συνάγου 2. — &lt;sup&gt;29&lt;/sup&gt; (περ. ἡμ.) περισσότερον 2. — &lt;sup&gt;30&lt;/sup&gt; διάγε 2. — &lt;sup&gt;31&lt;/sup&gt; γὰρ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;32&lt;/sup&gt; ποιεῖς ἡμῖν 2. — &lt;sup&gt;33&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;34&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;35&lt;/sup&gt; σὺ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;36&lt;/sup&gt; (συνεσθ. ἡμῖν) ἐσθίων 2. — &lt;sup&gt;37&lt;/sup&gt; καὶ καθευδόντων σὺ τοῦτο ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;38&lt;/sup&gt; ἀνεχόμενος πράττειν 2. — &lt;sup&gt;39&lt;/sup&gt; αὐτὸς 2. — &lt;sup&gt;40&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;41&lt;/sup&gt; σύμβουλον 2. — &lt;sup&gt;42&lt;/sup&gt; δεξάμενος 2. — &lt;sup&gt;43&lt;/sup&gt; εἴπερ τούτων ἤκουεν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;44&lt;/sup&gt; (ταῖς ἀκορεστοῖς - παρεκάθητο) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;45&lt;/sup&gt; ἐκμαθηκὼς 2. — &lt;sup&gt;46&lt;/sup&gt; (δὲ καὶ) οὖν 2. — &lt;sup&gt;47&lt;/sup&gt; ἐκ 2. — &lt;sup&gt;48&lt;/sup&gt; τὸ σχῆμα τὸ μοναχικὸν 2. — &lt;sup&gt;49&lt;/sup&gt; ἀναγνώσμασιν 2. — &lt;sup&gt;50&lt;/sup&gt; (μετὰ - ἡμέρας) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;51&lt;/sup&gt; ἐπὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;52&lt;/sup&gt; (κατελάμβανε - πληρῶσαι) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;53&lt;/sup&gt; (οὐ βλέμμα - ἐννάτην ὥραν) ''om.'' 1. — &lt;sup&gt;54&lt;/sup&gt; ὑπὸ 2. — &lt;sup&gt;55&lt;/sup&gt; ἐκράτουν 2. — &lt;sup&gt;56&lt;/sup&gt; παραβιαζόμενοι ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;57&lt;/sup&gt; ''om.'' 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pclwbxc9utf89uwke1097vuw976ndjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85294</id>
    <revision>
      <id>277319</id>
      <parentid>277293</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5247" sha1="1d2mlqcrtwiwmcs3rbqim48zsl4cnji" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|295|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;εὐχαριστοῦντα&lt;sup&gt;58&lt;/sup&gt; τῷ Θεῷ τῷ δοτῆρι τῶν&lt;sup&gt;59&lt;/sup&gt; ἀγαθῶν· ἡμᾶς&lt;sup&gt;60&lt;/sup&gt; δὲ δεῖ
ἐργάζεσθαι καὶ κοπιᾶν, ἵνα τινὰ καρπὸν σχῶμεν ἀγαθῶν | ἐκ μετανοίας {{right sidenote|Fol. 60&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
καὶ εἰλικρινοῦς καρδίας&lt;sup&gt;60&lt;/sup&gt;. Οὕτω τοίνυν ὁρῶντες οἱ συμφοιτηταὶ τοῦ
δικαίου&lt;sup&gt;61&lt;/sup&gt; τοῦτον πολιτείᾳ σεμνῇ καὶ λόγῳ κόπτοντα παρὰ τοὺς συν-
{{left sidenote|5}}ηλικιώτας, ἤρξαντο τοῦτον βασκαίνειν καὶ βδελύττεσθαι αὐτὸν&lt;sup&gt;62&lt;/sup&gt; καὶ
ἀποφεύγειν&lt;sup&gt;63&lt;/sup&gt;. Καὶ σχίσμα γέγονεν&lt;sup&gt;64&lt;/sup&gt; ἐν τῷ μοναστηρίῳ δι' αὐτόν&lt;sup&gt;65&lt;/sup&gt;, καὶ
διέβαλλον αὐτὸν πρὸς τὸν ἡγούμενον καὶ διδάσκαλον τῆς παλαίστρας
φθονοῦντες αὐτῷ καὶ&lt;sup&gt;66&lt;/sup&gt; ἐμπαίζοντες, ἄλλοι δὲ ἔλεγον· Θεοῦ δοῦλός
ἐστιν. Ὁ δὲ ἅγιος&lt;sup&gt;67&lt;/sup&gt; Δομέτιος ἔφη· Εἰ μὲν σκάνδαλόν τισιν ὑπάρχω,
{{left sidenote|10}}εἴπατέ μοι καὶ ὑποχωρῶ. Εἰ δὲ φθονοῦντες τοῖς εὐσεβεῖν βουλομένοις
λοιδοροῦσιν, οὗτοι τῆς ἁγίας ποίμνης οὐκ εἰσιν ἄξιοι.

{{right sidenote|quorum&lt;br&gt;invidiam&lt;br&gt;fugiens,}}'''6.''' Τότε&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ προαναστὰς ἐν νυκτὶ ἐπὶ τὴν ψαλμῳ-
δίαν, λαθὼν&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ἀπέδρα, λογιζόμενος&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; μήπως&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; μεταξὺ τῶν ποθούντων
καὶ φθονούντων&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; ζῆλον ὁ ἀντικείμενος ἐγείρας πράξῃ τι τῶν μὴ πρε-
{{left sidenote|15}}πόντων χριστιανοῖς μεταξὺ τῶν ἀσκητῶν. Οὕτως δὲ ἀπήγετο μὴ
γινώσκων τοὺς τόπους τῆς ὁδοῦ, ὡς καὶ περιπεσὼν θηρίοις λύκοις
αἱμοβόροις&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;, ἐπεκαλέσατο τὸν Θεὸν λέγων· Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ
ῥυσάμενός με τῆς ὕλης τῆς πατρῴας θρησκείας, ῥῦσαί με ἐκ τούτων
τῶν θηρίων καὶ ἀσινῆ διαφύλαξον ἐμὲ τὸν δοῦλόν σου. Καὶ εὐθέως
{{left sidenote|20}}βλοσυρὸν βλέψαντες εἰς αὐτὸν οἱ θῆρες ἀνεχώρησαν, καὶ ὁδηγηθεὶς
ὑπὸ τῆς χάριτος ἐπὶ τὴν βασιλικὴν στρώτην&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;Videsis in ''Tabula Peutingeriana'' viam, βασιλικὴν στρώτην, descriptam ab urbe Nisibena versus Rhesainam seu Theodosiopolim. Transibat ista via per loca denominata Macharta et Rene, et iter integrum Nisibim inter et Rhesainam erat milliariorum geographicorum decem et septem. Cf. RITTER, ''Erdkunde'', t. VII, p. 376.&lt;/ref&gt; εὐθυδρόμησεν. Ἐπιτυ-
χὼν δὲ ὁδοιπόροις&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; ἠρώτα καί φησιν&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt;· Ἀδελφοί, ποῦ πορεύεσθε; Οἱ
δὲ ἀπεκρίναντο αὐτῷ λέγοντες· Ἐν τῇ πόλει. Ὁ δὲ εἶπεν· Ποία&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; ταύτη;
Καὶ πόσον ἀφέστηκεν νῦν παρ'&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; ἡμῶν; Οἱ δὲ ἔφησαν· Ἐν τῇ πόλει
{{left sidenote|25}}Θεοδοσίου, ἥτις | καὶ ἕως τοῦ νῦν Θεοδοσιούπολις&lt;ref name=&quot;theod&quot;&gt;Plures in Asia nuncupantur civitates isto nomine, sed hic designatur urbs haud procul ab Edessa sita in eparchia Osrhoenes; vide GELZER, ''Georgii Cypri descriptio orbis romani'', pp. 45 (nº 895), 154. Prius vocabatur Ῥαίσαινα, sed&lt;/ref&gt; κέκληται&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt;· {{right sidenote|Fol. 61&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}

----
— &lt;sup&gt;58&lt;/sup&gt; εὐχαριστῶν 2. — &lt;sup&gt;59&lt;/sup&gt; πάντων 2. — &lt;sup&gt;60&lt;/sup&gt; (ἡμᾶς δὲ - καρδίας) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;61&lt;/sup&gt; (τοῦ δικ.) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;62&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;63&lt;/sup&gt; ἀπ' αὐτὸν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;64&lt;/sup&gt; δι' αὐτὸν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;65&lt;/sup&gt; δὲ αὐτ. ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;66&lt;/sup&gt; (αὐτ. καὶ) καὶ αὐτῷ 2. — &lt;sup&gt;67&lt;/sup&gt; ''om.'' 2.&lt;br&gt;
'''6.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; οὖν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; λαβών 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; λογισάμενος 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; μὴ 2. — &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; μισούντων 2 ''et add.'' πεποιθὼς ἐπὶ τῷ Κυρίῳ. — &lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; αἱμοβόρ. λύκ. 2. — &lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; στράταν 2. — &lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; τισίν ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; (καὶ φησίν) αὐτοὺς 2. — &lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; ἐν ποίᾳ 2. — &lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; (νῦν παρ') ἀφ' 2. — &lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; καλεῖται 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1d2mlqcrtwiwmcs3rbqim48zsl4cnji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85295</id>
    <revision>
      <id>277320</id>
      <parentid>277294</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4880" sha1="kg3lcrw5glj8zuheojz02glwjerodx2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|296|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;&lt;ref follow=&quot;theod&quot;&gt;ab anno 380 quo a Theodosio magno restaurata et amplificata est, dicta fuit ''Theodosiopolis''. Cf. LE QUIEN, ''Oriens christianus'', t. II, p. 979-80; RITTER, ''op. cit.'', p. 375-79.&lt;/ref&gt;
πολὺ δὲ ἀφ' ἡμῶν ἀφεστήκει, δύο ἡμερῶν μέτρον ὁδοῦ. Ὁ δὲ ἔφη·
Πορεύομαι&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; μεθ' ὑμῶν. Πορευομένων δὲ αὐτῶν, ὅποτε γέγονεν καιρὸς
ἄρτου μεταλαβεῖν, ἔμενεν κατ' ἰδίαν ἄσιτος προσευχόμενος καὶ αἰνῶν
τὸν Θεόν. Ὅποτε δὲ οἱ συνοδοιπόροι μεταλαβόντες τροφῆς ἐγείροντο&lt;sup&gt;16&lt;/sup&gt;
{{right sidenote|5}}ἐκ τῆς τραπέζης, εὕρισκον τὸν δίκαιον&lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt; εὐτρεπισμένον εἰς τὴν ὁδόν,
καὶ&lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt; ἔλεγον αὐτῷ· Τί τοῦτο ἐποίησας ἡμῖν ὅτι οὐ μετέλαβες ἄρτον σὺν
ἡμῖν; Καὶ ἐνεκάλουν αὐτῷ· ὁ δὲ προσεφασίζετο&lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; ποτὲ μὲν ἀηδίζεσθαι
λέγων, ποτὲ δὲ καὶ μεταλαβεῖν τροφῆς. Οἱ δὲ συνοδοιπόροι ἔλεγον τῷ
{{right sidenote|10}}δικαίῳ· Εἰ μὲν σωματικῶς ἀηδίζει, ἡμεῖς σοι ποιοῦμεν εἴ τι δ' ἂν ὀρέγῃ.
Εἰ δὲ οὐ πρόσκεινταί σοι ἀναλώματα, ἡμεῖς πάλιν θρέψομέν σε ἕως ἂν
εἰς τὴν πόλιν καταντήσωμεν. Καὶ οὕτως ἔμεινεν ἀσιτῶν πᾶσαν τὴν
ἡμέραν. Ἑσπέρας δὲ καταλαβούσης, πάλιν κατήντησαν ἐν πανδοχείῳ
ἔνθα εἰσελθὼν πάντας ἐκρύβη. Καὶ κλίνας τὰ γόνατα ἐπὶ τὴν γῆν
{{right sidenote|15}}προσηύχετο τῷ Θεῷ ἀπὸ ἑσπέρας ἕως πρωΐ. Καὶ ἐπεζήτουν αὐτὸν οἱ
ἄνδρες οἱ συνοδοιπόροι αὐτοῦ. Ἔωθεν δὲ ἐγερθεὶς ὁ δίκαιος ἐκ τῆς
εὐχῆς, ἀπελθὼν πρὸς αὐτοὺς ἠσπάσατο αὐτούς, πάλιν δὲ ἤρξαντο
ἐγκαλεῖν αὐτῷ. Τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν εἶπον πρὸς ἀλλήλους· Μὴ ἐκ τούτων
ὑπάρχει τῶν Σαμαρειτῶν, οἵτινες οὐ συγκαλοῦνται, οὐδὲ συνεσθίουσί
{{right sidenote|20}}τινι εἰ μὴ τοῖς συνεθνέσιν αὐτῶν&lt;ref&gt;Cf. ''Ioh.'', IV, 9.&lt;/ref&gt;; Καὶ ὁ δίκαιος ἀπεκρίνατο αὐτοῖς·
Ἐγὼ χριστιανός εἰμι, καὶ τούτῳ τῷ ὀνόματι προθύμως ἑαυτὸν ἐξέ-
δωκα, καταλιπὼν&lt;sup&gt;20&lt;/sup&gt; κατὰ τὴν γραφὴν καὶ γονεῖς, καὶ πατρίδα καὶ πλοῦ-
τον&lt;ref&gt;''Matth.'', XIX, 29.&lt;/ref&gt;, ἔσπευσα δὲ καὶ σπεύδω Θεοῦ δοῦλος καὶ γίνεσθαι καὶ
καλεῖσθαι. Οἱ δὲ εἶπον πρὸς αὐτόν· Ἀληθῶς, καὶ ἡμεῖς χριστιανοί
{{right sidenote|25}}ἐσμεν, καὶ ἐπιφερόμεθα καὶ τὰ νωτοφόρια ἡμῶν ἀπαρχὰς τῶν καρ-
πῶν ἡμῶν ὧν ὁ Θεὸς παρέσχεν διὰ τῶν χειρῶν ἡμῶν ἀποφέρομεν εἰς
τινα μοναστήριον τοῦ ἁγίου μάρτυρος Σεργίου&lt;ref&gt;De S. Sergio, martyre in Oriente celeberrimo, cf. ''Act. SS.'', Oct. t. III, p. 833 sqq.; ''Anal. Boll.'', t. XIV, p. 373 sqq.&lt;/ref&gt;. Σὺ δέ, ὡς λέγεις,
χριστιανὸς ὑπάρχεις, διὰ τί οὐ συνέφαγες ἡμῖν; Ὁ δὲ φησίν·
Ἠσχύνθην μόνος ὢν μετὰ πολλῶν λαβεῖν τροφήν, πλὴν μὴ λυπεῖσθε
{{right sidenote|30}}πρὸς μέ, ἔχομεν καιρὸν εἰς τὸ ἐσθίειν. Καὶ ἐξελθόντες ἐκ τοῦ πανδο-
χείου ἐπορεύοντο τὴν προκειμένην ὁδὸν καὶ ὁ δίκαιος μετ' αὐτῶν. Καὶ
πάλιν κατήπειγεν αὐτοὺς ὁ καιρὸς ἄρτου μεταλαβεῖν, καὶ πάλιν πρό-

----
— &lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; πορεύσομαι 2. — &lt;sup&gt;16&lt;/sup&gt; ἐγειρόμενοι 2. — &lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt; (τὸν δικ.) αὐτὸν 2. — &lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; προεφασίζετο 2. — &lt;sup&gt;20&lt;/sup&gt; καταλείπων 2. — &lt;sup&gt;21&lt;/sup&gt; οὖν ''add.'' 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kg3lcrw5glj8zuheojz02glwjerodx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85296</id>
    <revision>
      <id>277321</id>
      <parentid>277295</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4759" sha1="cts30z7640d65fbjwcw2v86guxsqwsq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|297|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;φασιν ποιησάμενος οὐκ ἠβουλήθη μεταλαβεῖν. Οἱ δὲ λυπηθέντες, ἅμα
δὲ καὶ ὀργισθέντες εἶπον πρὸς αὐτόν· Ὁρκίζομέν σε κατὰ τοῦ Θεοῦ
τοῦ ἐτάζοντος καρδίας καὶ νεφρούς&lt;ref&gt;''Hierem.'', XX, 12; ''2 Tim.'', IV, 1.&lt;/ref&gt;, τοῦ μέλλοντος κρίνειν ζῶντας
καὶ νεκρούς, ἵνα ἡμῖν εἴπῃς, εἰ χριστιανὸς ὑπάρχεις, καὶ δι' ἣν αἰτίαν
{{left sidenote|5}}ἐπησχύνθης ἄρτου μεταλαβεῖν μεθ' ἡμῶν. Ὁ δὲ δίκαιος ἔφη· Θεὸν
μάρτυρα καλῶ, ἀδελφοί, οὐχ ὡς ἐπαισχυνθεὶς οὐκ ἔφαγον ἄρτον μεθ'
ὑμῶν, ἀλλ' ὅπως αἰσχυνθῇ ὁ διάβολος ὁ ἀεὶ βουλόμενος θλίβειν τοὺς
θέλοντας ζῆν εὐσεβῶς· ἐν μοναστηρίῳ γὰρ ἤμην ἐν Νιτζίβῃ, καὶ
φθόνον ἐγείραντές μοι οἱ ἐν τῷ μοναστηρίῳ ὄντες ἀδελφοί, θλίψαντές
{{left sidenote|10}}με ἀπεδίωξαν, κατὰ τὸ γεγραμμένον, θέλοντός μου ὑπωπιάζειν τὸ σῶμα
καὶ δουλαγωγεῖν ἵνα τινὰ καρπὸν εὐλογίας ἑαυτῷ πορίσωμαι ἐν τῇ
ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ, ἐν ᾗ μέλλει ὁ Θεὸς κρίνειν τὸν κόσμον καὶ ἑκάστῳ ἀπο-
δίδοναι κατὰ τὰ ἔργα αὐ|τοῦ&lt;ref&gt;''Matth.'', XVI, 27.&lt;/ref&gt;. Καὶ ἰδοὺ ἐξ ἐκείνης τῆς ὥρας ἧς {{right sidenote|Fol. 62&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
ἐδιώχθην, πελάζομαι ἐξ ἡμέρας ἤδη μηδενὸς μεταλαβών· οὐ γὰρ μετα-
{{left sidenote|15}}λάβω τροφῆς ἕως οὗ πάλιν ὁ Θεὸς εἰσαγάγῃ με πρὸς ποίμνην ἁγίων
αὐτοῦ προβάτων. Οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐθαύμασαν, καὶ ἐδόξαζον τὸν Θεὸν
καὶ θερμότερος ἐγένετο ὁ ζῆλος αὐτῶν εἰς τοὺς ἁγίους, καὶ εἶπον
αὐτῷ· Ἀδελφέ, δεῦρο εἰ βούλει, καὶ εἰσαγάγομέν σε ἐν τῷ αὐτῷ
μοναστηρίῳ ἐν ᾧ καὶ καρποφορίαν ἔχοντες πορευόμεθα, τὰς ἀπαρχὰς
{{left sidenote|20}}τῶν καρπῶν ἡμῶν προφέροντες. Καὶ εἶπεν· Πορεύσομαι ἅμα ὑμῖν
ὅπου ὁ Θεὸς βούλεται.

{{right sidenote|daemone&lt;br&gt;in itinere&lt;br&gt;devicto,}}'''7.''' Πορευομένων δὲ αὐτῶν ἐξέκλινεν ὁ καιρὸς τῆς ἡμέρας. Καὶ ἰδοὺ
ἀπεῖχον τῆς πόλεως Θεοδοσίου μίλια δύο ἢ τρία, καὶ παρεβιάζοντο
ἑαυτοὺς ἐν τῇ πόλει αὐλισθῆναι. Ὁδοιπορούντων δὲ αὐτῶν, ἰδοὺ
{{left sidenote|25}}ἀνεφάνη ἔμπροσθεν αὐτῶν ἀνὴρ ταπεινόφρων, σχῆμα εὐλαβείας περι-
βεβλημένος. Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· Ποῦ πορεύεσθε; Οἱ δ' ἔφησαν·
Ἐν τῇ πόλει. Εἶπεν δὲ αὐτοῖς· Ταύτην ἔχω κἀγὼ τὴν σπουδήν· δεῦτε
οὖν ἄγωμεν, ὁ γὰρ καιρὸς κατεπείγει. Ἑσπέρα γὰρ ἦν ἤδη ἀφεγγής,
καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἰδοὺ προάγω ὑμᾶς, ὡς καθ' ἑκάστην ὁδοιπορῶν
{{left sidenote|30}}ἐνταῦθα, ὑμεῖς δὲ ἀκολουθεῖτέ μοι, καὶ εἰ μὲν ἔχετε ξενίαν ἀπὸ ἑσπέρας
ποῦ ξενισθῆναι· εἰ δὲ μή, προσλάβομαι ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτὸν εἰς τὸν
οἶκόν μου, καὶ ἀναπαυσάμενοι τὴν νύκτα, πορεύεσθε πρωΐας εἰς τὴν
ὑμῶν ἀπόκρισιν. Καὶ ἰδοὺ ηὐχαρίστουν αὐτῷ οἱ ὁδοιπόροι, καὶ προεπο-
ρεύετο αὐτῶν. Ὁ δὲ ἤρξατο αὐτοὺς ἀπάγειν εἰς ἀκάνθας καὶ τάφρους,
{{left sidenote|35}}εἰς χειμάρρους καὶ κρημνούς. Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Ἀδελφέ, ἐπλανή|θης {{right sidenote|Fol. 62&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cts30z7640d65fbjwcw2v86guxsqwsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85297</id>
    <revision>
      <id>277322</id>
      <parentid>277296</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4734" sha1="fnguiro86ndz6e4ymr9ppo6wnbe65vx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|298|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;τὴν ὁδόν· αὕτη γὰρ οὐκ ἔστι στρωτὴ οὐδὲ εὐθεῖα. Ποῦ ἡμᾶς ἀπάγεις;
Ὁ δὲ πρὸς αὐτούς· Οἶδα ποῦ ἀπάγω ὑμᾶς· δεῦτε ἀκολουθεῖτέ μοι. Ὁ
δὲ δίκαιος τοῦ Θεοῦ Δομέτιος γνοὺς εἶπεν· Σὺ ἄγγελος καὶ ὑπηρέτης
ὑπάρχεις τοῦ πονηροῦ. Διὸ θαρρῶν εἰς τὸν μόνον Θεὸν λέγω σοι·
{{right sidenote|5}}Κύριος πολεμήσει σε ὑπὲρ ἡμῶν, ἀνθ' ὧν οὐκ ἐτίμησας τοὺς δούλους
αὐτοῦ, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἠβουλήθης κατακρημνίσας ἀπολέσαι· ὅθεν τιμω-
ρήσεταί σε ὁ Θεὸς καὶ ἐκζητήσει παρὰ σοῦ τὰς ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων
ὧν ἀπώλεσας, καὶ ἐξαλείψει σε ἐκ τῆς χώρας ταύτης, καὶ ἀποδιώξει
σε ὅπου ἄνθρωπος οὐ κατοικεῖ. Καὶ ταῦτα ἀκούσας ὁ δαίμων, ἤρξατο
{{right sidenote|10}}ὀλολύζειν καὶ βρύχειν ἐπὶ τὸν δίκαιον καὶ ἀποτολμῶν ὑβρίζειν. Οἱ δὲ
συνοδοιπόροι ἀκούσαντες καὶ ἔμφοβοι γενόμενοι, ἔπεσον ἐπὶ τὴν γῆν
προσευχόμενοι. Ὁ δὲ δαίμων ἔλεγεν· Τίς ἤγαγέν σε ὧδε, Δομέτιε;
Πορεύου μὴ ἀδικούμενος παρ' ἐμοῦ, τούτους δὲ τοὺς συνοδοιποροῦν-
τάς σοι προσλάβομαι καὶ ὁδηγήσω. Καὶ ταῦτα ἀκούσας ὁ δίκαιος θεὶς
{{right sidenote|15}}τὰ γόνατα καὶ πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον ἔφη· Οὐ πρότερον ἀναστήσομαι
ἐκ τοῦ τόπου τούτου, ἕως ὅτου σε ἀποδιώξῃ ὁ Θεός, οὐ μόνον ἐκ τοῦ
τόπου τούτου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πάσης τῆς περιοικίδος ταύτης. Καὶ
προσευχόμενος&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; καὶ τὸν Θεὸν ἱκετεύων&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, εἶπεν· Ὁ Θεὸς τοῦ οὐρανοῦ
καὶ τῆς γῆς, ὁ ῥυσάμενός με ἐκ τοῦ βορβόρου τῆς εἰδωλολατρείας, καὶ
{{right sidenote|20}}ἀξιώσας με πρόβατον γενέσθαι τῆς ἁγίας σου ποίμνης, ῥῦσαι ἡμᾶς
τοὺς δούλους σου ἀπὸ τοῦ ἀντικειμένου καὶ μὴ καταισχύνῃς ἡμᾶς τοὺς
ἐπὶ σοὶ πεποιθότας, μήποτε εἴπωσιν οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς
αὐτῶν&lt;ref&gt;''Judith'', VII, 21.&lt;/ref&gt;; Διό, Κύριε, δέομαι, ῥῦσαι ἡμᾶς· οὐ μόνον δὲ ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ
πάντας τοὺς ἐνταῦθα οἰκοῦντας&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;. Καὶ τοῦτο εἰπὼν ὁ δίκαιος ἔχων τὸν
{{right sidenote|25}}Θεὸν εὐμενῆ καὶ θαρρῶν, ἐπετίμησε τῷ δαίμονι λέγων· Κατείργησαι
ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τοῦ μέλλοντος κρῖναι&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; ζῶντας καὶ νεκρούς· ὃς δι' ἐμοῦ
ἀποδιώξει σε ἐκ τῆς περιοικίδος ταύτης. Ὁ δὲ δαίμων ἤρξατο κράζειν
καὶ ὑβρίζειν καὶ ἀπειλὰς ἀφιέναι ἐπὶ τὸν δίκαιον. Ὁ δὲ δίκαιος ἑαυτὸν
τειχίσας τῷ σημείῳ τοῦ σταυροῦ καὶ τοὺς συνοδοιπόρους αὐτοῦ,
{{right sidenote|30}}εἶπεν τῷ δαίμονι· Νῦν δείξει ὁ Θεὸς εἰ ἄξιός εἰμι κληθῆναι δοῦλος&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;
αὐτοῦ. Καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν προσηύξατο καὶ ἐπῆρεν τὴν
φωνὴν αὐτοῦ καὶ εἶπεν· Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ τοῦ Θεοῦ υἱός, ὁ τῷ λεγεῶνι
τῶν δαιμόνων ἐπιτιμήσας, παραγενοῦ βοηθὸς τοῖς δούλοις σου. Ἄφνω

----
— &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; μὲν 1. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; προσευξάμενος 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ἱκετεύσας 2. — &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; κρίνειν 2. — &lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; αὐτ. δοῦλ. 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fnguiro86ndz6e4ymr9ppo6wnbe65vx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85298</id>
    <revision>
      <id>277323</id>
      <parentid>277297</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:00:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="k7n9gprovjj7z724zlvpkso1m7ow5ve" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|299|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;δὲ ἐγένετο ἦχος βροντῆς βιαίας, καὶ κράξαν&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; τὸ πνεῦμα ἔλεγεν· Ὦ
Δομέτιε, οὐκ ἤρκει μοι τοὺς ἰδίους τόπους ἀπολέσαι, ἀλλὰ καὶ βεβα-
σάνισμαι διά σου· ὦ τί πέπονθα; Καὶ παραχρῆμα ἐδιώχθη ὁ δαίμων
ἀπὸ τῶν ὁρίων ἐκείνων. Οἱ δὲ συνοδοιπόροι ἔμειναν ὡσεὶ νεκροί. Ὁ δὲ
{{left sidenote|5}}δίκαιος προσελθὼν ἔφη αὐτοῖς· Νῦν ἐπείσθημεν, ὅτι φυλάττει Κύριος
τὰς ψυχὰς τῶν ὁσίων αὐτοῦ. Ἀναστάντες οὖν ἀναπέμψωμεν εὐχαρι-
στηρίους ᾠδὰς τῷ Θεῷ, διότι ἔσωσεν ἡμᾶς ἐκ χειρὸς ἐχθροῦ. Παρα-
χρῆμα δὲ ἤκουσαν αὐτοῦ καὶ συνέψαλλον αὐτῷ ἕως πρωΐ, μετὰ δὲ
ἡλίου βολὴν εἶπεν πρὸς αὐτούς· Ἀδελφοί, πορευσώμεθα ἐπὶ τὸ σπου-
{{left sidenote|10}}δαζόμενον. Οἱ δὲ πρὸς αὐτόν· Ὁ Κύριος ὁδηγήσει ἡμᾶς διὰ τῶν
προσευχῶν σου. Καὶ ἐπηρώτησάν τινας τῶν ἀγρονόμων, διὰ ποίας δεῖ
εἰσελθεῖν εἰς τὴν στρωτὴν φέρουσαν εἰς τὴν πόλιν ἀπὸ τῆς πεπλανη-
μένης ὁδοῦ. Ὡς δὲ ἔμαθον, εἰσῆλθον εἰς τὴν λεωφόρον. Πορευομένων
δὲ αὐτῶν ἐπὶ τὴν Θεοδοσιούπολιν, λέγει ὁ δίκαιος τοῖς συνοδοιπο-
{{left sidenote|15}}ροῦσιν· Ἀδελφοί, ἀκούσατε δούλου ὑμῶν καὶ τέκνου. Οἱ δὲ εἶπον· Σὺ
μετὰ τὸν Θεὸν ἔσωσας ἡμᾶς, καὶ καλεῖς ἡμᾶς δεσπότας σου. Λέγει ὁ
δίκαιος· Γέγραπται· τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι, ὅτι ἀλλήλων
ἀδελφοὺς καὶ ἀλλήλων δούλους θέλει ἡμᾶς εἶναι ὁ Κύριος&lt;ref&gt;''Rom.'', XII, 10.&lt;/ref&gt;. Μιᾷ οὖν
παρακληθεῖτέ μοι, ἐνορκίζω γὰρ ὑμᾶς κατὰ τοῦ ἀοράτου Θεοῦ πάντα
{{left sidenote|20}}τὰ σημεῖα ἃ ἐποίησεν ὁ Θεὸς δι' ἐμοῦ ἐπὶ σωτηρίᾳ ὑμῶν παρασιω-
πῆσαι καὶ μηδενὶ ταῦτα ἀπαγγεῖλαι, ὥστε, ἀδελφοί μου, μὴ σκάνδαλον
γένωνται&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; τισιν, καὶ κρίμα ἑαυτῷ ἐπισωρεύσω, καὶ ὑμεῖς μὴ πιστευ-
θέντες κληθῆτε ψεῦσται. Γέγραπται γάρ· Οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι'
οὗ τὸ σκάνδαλον γίνεται&lt;ref&gt;''Matth.'', XVIII, 7.&lt;/ref&gt;, ὥστε ἔργον ἐστὶν καὶ τοῦτο τοῦ πονηροῦ
{{left sidenote|25}}τὸ τινα τῶν ἀδελφῶν σκανδαλίζειν. Μὴ οὖν δι' ἡμῶν σκάνδαλον
γένηταί τι. Ταῦτα εἰπόντος τοῦ δικαίου κατεθεμάτισαν ἑαυτοὺς οἱ
ἄνθρωποι ἐκεῖνοι μηδενὶ τῶν ἐν τῇ πόλει ἀπαγγεῖλαι τὰ συμβάντα
αὐτοῖς.

{{right sidenote|pervenit&lt;br&gt;Theodosio-&lt;br&gt;polim,&lt;br&gt;in urbem}}'''8.''' Εἰσελθόντων δὲ αὐτῶν ἐν τῇ πόλει, εὐθέως&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ὠρθοδρόμησαν εἰς
{{left sidenote|30}}τὴν μονὴν τοῦ ἁγίου Σεργίου, καὶ ὁ δίκαιος ἅμα αὐτοῖς. Καὶ εὐξάμενοι
προσεκύνησαν τῷ Κυρίῳ καὶ τοὺς ἀδελφοὺς ἠσπάσαντο καὶ ἃ εἶχον
τάγματα καὶ προσφορὰς προσήνεγκαν. Οἱ δὲ τῆς μονῆς δεξάμενοι τὰ
παρ' αὐτῶν προσενεχθέντα εἰσήγαγον τῷ ἀρχιμανδρίτῃ· ὃς παραχρῆμα

----
— &lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; κράζον 2. — &lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; μου ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; γένομαι 2.&lt;br&gt;
'''8.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; δὲ ''add.'' 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k7n9gprovjj7z724zlvpkso1m7ow5ve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85299</id>
    <revision>
      <id>277327</id>
      <parentid>277298</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4936" sha1="693ni2xouwr2m7fddwey2ubxo3hqgmd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|300|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἐπεζήτησεν τοὺς ταῦτα προσενέγκαντας, καὶ τούτους προσκαλεσαμέ-
νου αὐτοῦ, εἰσῆλθεν ἅμα αὐτοῖς καὶ ὁ δίκαιος, καὶ πάντες προσεκύνη-
σαν τῷ ἀρχιμανδρίτῃ, καὶ παρὰ τῆς ἁγίας ἐκείνου χειρὸς ἠξιώθησαν
εὐλογηθῆναι. Ὁ δὲ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; θεὶς τὰ γόνα|τα ἐπὶ ὥραν μίαν, καὶ τὸ μέτωπον τῇ {{left sidenote|Fol. 64&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
{{right sidenote|5}}γῇ προσκολλήσας τὸν δεσπότην ἱκέτευσεν&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; δέξασθαι τούτων τὸν
κόπον καὶ τὴν προσένεξιν ἣν ἤγαγον μεθ' ἑαυτῶν εἰς τροφὴν τῶν
ἀδελφῶν. Καὶ πληρώσας τὴν εὐχήν, καὶ εἰπὼν τὸ Ἀμήν, ἠγέρθη ἔχων&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ἀγγέλου. Ἐπιτρέψας δὲ τούτοις καθέζεσθαι,
ἵστατο αὐτὸς ῥάβδον κρατῶν καὶ ἐπὶ ταύτην ἐστηριγμένος, καὶ ἤρξατο
{{right sidenote|10}}τῇ γλυκείᾳ αὐτοῦ φωνῇ τούτοις διαλέγεσθαι λέγων· Καλῶς ἐποιήσατε,
ἀδελφοί, ἐλθόντες καὶ ἐπισκεψάμενοι ἡμᾶς καὶ τοῖς πένησιν τροφὴν
ἀγαγόντες· μικρὸν γὰρ ἀναμείναντες ὄψεσθε τὸ πλῆθος τῶν πτωχῶν
ὧν ἐκέλευσεν ὁ Θεὸς δι' ὑμῶν τρέφεσθαι. Ἐγὼ γὰρ τὴν μακαρίαν
ἐλπίδα ἀναμένων, ἰδοὺ ἑξήκοντα καὶ πέντε ἔτη ἔχω μὴ γευσάμενος
{{right sidenote|15}}ἐδέσματος ὑπὸ πυρὸς ἑψομένου, μήτε ἀνακλιθείς, μήτε καθίσας πλὴν
τῆς γονυκλισίας· κατὰ δὲ ἑσπέραν τῆς ἁγίας προσφορᾶς μεταλαμβά-
νων, πάλιν ἐπὶ τὴν ἱκεσίαν τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἀσχολοῦμαι, καὶ εἴ ποτε
ἡ φύσις τῶν ἰδίων χρήζει, ὀσπρίων βεβρεγμένων μεταλαμβάνω. Αὐτοὶ
δὲ πόθεν ἥκατε, καὶ τίνα τὰ καθ' ὑμᾶς; Καὶ ἤρξατο ἕκαστον αὐτῶν
{{right sidenote|20}}ἐρωτῶν καὶ πυνθάνεσθαι εἰς ἀκρίβειαν πάντα. Ὁ δὲ δίκαιος Δομέτιος
καθεζόμενος καὶ σιγῶν πάντων ἠκροᾶτο. Καὶ ὁ ἀρχιμανδρίτης Νούβελ&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;,
τοῦτο γὰρ ἦν ὄνομα αὐτῷ, ἔφη πρὸς Δομέτιον· Πάντων λαλούντων
ἡμῶν, τί αὐτὸς καθέζῃ εἰς πάντας ἀτενίζων καὶ μηδενὶ προσλαλῶν;
Εἶπεν δὲ Δομέτιος πρὸς αὐτόν· Δέσποτα, σοῦ λαλοῦντος, τί ἔχω
{{right sidenote|25}}λέγειν, ἐγὼ ὁ ξένος ἄνθρωπος καὶ ταλαίπωρος; Ὁ δὲ ἀρχιμανδρίτης
ἔφη τοῖς ἀνθρώποις· Ἐπ' ἀληθείας εἴπατε περὶ τοῦ ἀδελφοῦ τούτου εἰ
γένος ἐστί τινος ἐξ ὑμῶν, ἢ πόθεν ἠγάγετε αὐτόν; Τοῦτον γὰρ ὁρῶ ὅτι
ἄνθρωπός ἐστι δίκαιος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Οἱ δὲ εἶπον καὶ ἀπὸ ποίου
τόπου καὶ ἀπὸ ποίας συντυχίας συνῆλθεν αὐτοῖς. Καὶ λέγει πρὸς
{{right sidenote|30}}Δομέτιον ὁ ἀρχιμανδρίτης· Τίνα τὰ κατὰ σέ, ἢ ἐν ποίᾳ μονῇ ἀνελάβου
τὸ μοναχικὸν σχῆμα, καὶ τίνος χάριν τοὺς διδασκάλους σου καταλιπὼν
πρὸς ἡμᾶς ἐλήλυθας; Ἀρξάμενος δὲ ὁ Δομέτιος ἀπήγγειλεν αὐτῷ τὰ
ἐκ γεννηθῆς ἄχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὅσα συνέβη αὐτῷ, καὶ πῶς τοὺς
γονεῖς καὶ πᾶσαν ὕπαρξιν καταλιπὼν τοῦ σχήματος ἐπεθύμησεν. Καὶ ὁ
{{right sidenote|35}}ἀρχιμανδρίτης εἶπεν τοῖς ἀνθρώποις· Οὐκ εἶπον ὑμῖν ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ

----
— &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (Ὁ δὲ) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ἱκετεύεν 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; (ἔχων τὸ προσ.) καὶ ἦν ἡ μορφὴ 2. — &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; Οὔρβελ 2. — &lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; ὁ ''add.'' 2.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>693ni2xouwr2m7fddwey2ubxo3hqgmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85300</id>
    <revision>
      <id>277328</id>
      <parentid>277299</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277328</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4829" sha1="4feem9yvorxs5m2uza3le19ncdwtg6k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|301|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἐστιν ὁ ἄνθρωπος οὗτος; Καὶ νῦν λέγω ὅτι μέλλει ἰάσεις καὶ σημεῖα
ποιεῖν ὁ Θεὸς δι' αὐτοῦ, καταφύγους γὰρ ἄξει ὁ Θεὸς πρὸς αὐτὸν
πολλούς. Καὶ ταῦτα εἰπών, ἐκέλευσεν τὸν δευτεράριον αὐτοῦ, καὶ
εἶπεν· Ἀπαγάγετε τοὺς ἀνθρώπους τούτους ἐπὶ τὸ&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; θεραπευθῆναι·
{{left sidenote|5}}Ἰδοὺ γὰρ ὁ καιρὸς τοῦ ἀρίστου ἐξέκλινεν, μὴ οὖν ἀηδισθῶσιν, ἦλθον
γὰρ καὶ ὁδὸν μακράν. Ὁ δέ φησιν· Διδάσκαλε, ἰδοὺ ἡτοίμακα τὰ
δέοντα· δεῦτε οὖν, ἀδελφοί, μεταλάβωμεν τροφῆς. Οἱ δὲ εἶπον τῷ ἀρχι-
μανδρίτῃ· Δέσποτα, μεταλαβεῖν θέλομεν ἐκ τῶν ἁγίων σου χειρῶν, καὶ
τότε τὸν ἄρτον ἡμῶν φαγεῖν. Ὁ δὲ εἶπεν· Καλῶς καὶ πρεπόντως.
{{left sidenote|10}}Δεῦτε οὖν, τέκνα, μεταλάβετε καὶ ἀπέλθετε, ἀναπαύεσθε. Οἱ δὲ ἔφη-
σαν· θέλομεν ἀπολαῦσαι καὶ τῶν ἑσπερινῶν σου εὐχῶν, καὶ εἰθ'
οὕτως μεταλαβόντες τῶν θείων μυστη|ρίων μεταλαμβάνομεν τροφῆς. {{right sidenote|Fol. 65&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
Ὁ ἀρχιμανδρίτης ἔφη· Ἡμεῖς μὲν θέλομεν ὑμᾶς ἀναπαῆναι, ἀδελφοί,
τὸ δὲ θεραπεῦον ὑμᾶς, τοῦτο ποιήσατε. Εἰ οὖν κελεύετε, ἐξελθόντες
{{left sidenote|15}}διακινήσατε ἐν τῷ κήπῳ, ἕως οὗ ἡ ὥρα καλέσει τῶν ἑσπερινῶν, ἐμοὶ
γὰρ καιρός ἐστιν τοῦ ποιῆσαι τῷ Κυρίῳ.

{{right sidenote|ubi recipitur&lt;br&gt;in monaste-&lt;br&gt;rio S. Sergii,}}'''9.''' Ἐξελθόντες δὲ ἠκολούθουν τῷ δευτερεύοντι τῆς μονῆς, Δομέτιος
δὲ λαθὼν πάντας ἐκρύβη. Καὶ ἀνελθὼν κατόπισθε τοῦ ἀρχιμανδρίτου
{{left sidenote|20}}ἔστη. Ὁ δὲ ἀρχιμανδρίτης ἄρας τὰ ὑποδήματα εἰσήει εἰς τὸ θυσιαστή-
ριον προσεύξασθαι, Δομέτιος δὲ θεὶς τὰ γόνατα καὶ τὸ μέτωπον τῇ γῇ
προσκολλήσας ἐπιμελῶς προσηύχετο. Οἱ δὲ ἄνθρωποι ἐζήτουν τὸν
Δομέτιον σὺν τῷ διακόνῳ λέγοντες· Τί γέγονεν Δομέτιος; Εἷς δέ
τις αὐτῶν γνοὺς εἶπεν· Ὡς ξένος πάντως τὴν μονὴν κατοπτεύει· ἐλεύσεται
{{left sidenote|25}}δὲ τῷ καιρῷ τῆς εὐχῆς. Ὁ δὲ ἀρχιμανδρίτης προσευχόμενος ἐν τῷ
εὐκτηρίῳ ἤκουσεν ἤχους προσευχῆς, καὶ ὑπενόει ὅτι ὁ πειράζων ἔστιν·
τοῦτο γὰρ αὐτῷ πολλάκις ἐποίει ὁ πονηρός. Καὶ πληρώσας τὴν εὐχὴν
ἐξῆλθεν ὡς δοκῶν ἀποσοβῆσαι τὸν πονηρόν· ὃς ἰδὼν τὸν Δομέτιον
σιωπήσας πάλιν εἰσήει εἰς τὴν προσευχήν, τῇ δὲ ὥρᾳ τῆς ἐννάτης,
{{left sidenote|30}}καλέσαντος τοῦ ἑβδομαδαρίου ἐπὶ τὴν προσευχὴν ὁ Δομέτιος ἐγερθεὶς
ἵστατο μετὰ τῶν ἄλλων ἐπὶ τὴν ψαλμῳδίαν. Καὶ πληρώσαντες&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τὸ
ἔργον τῆς διακονίας, καὶ μεταλαβόντες τῶν θείων μυστηρίων ἀπῄεσαν
οἱ ἄνθρωποι μεταλαβεῖν ἄρτου. Καὶ εἶπον πρὸς Δομέτιον· Ἀδελ|φέ, {{right sidenote|Fol. 65&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
σύνελθε ἡμῖν ὅπως μεταλάβωμεν ἄρτου. Ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς·
{{left sidenote|35}}Ἀπέλθετε, καὶ ποιεῖτε τὸ ἔργον ὑμῶν. Οἱ δὲ εἶπον· Μὴ ἡμᾶς ὑπερηφά-
νει, ἀλλ' ἐλθὲ καὶ γεῦσαι μεθ' ἡμῶν. Ὁ δέ φησιν· Τοσοῦτον μῆκος

----
— &lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; τοῦ 2.&lt;br&gt;
'''9.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἐξ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; πληρώσαντος 2.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4feem9yvorxs5m2uza3le19ncdwtg6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85301</id>
    <revision>
      <id>277329</id>
      <parentid>277300</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4692" sha1="g860hfbaiy3ycwhm96n6qkeydi8nn52" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|302|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ὁδοῦ ἤλθομεν μεταλαβεῖν ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ δικαίου τούτου, καὶ ὑμεῖς
λέγετέ μοι ἄρτου μεταλαβεῖν. Μετὰ δὲ τὸ μεταλαβεῖν ἅπαντας καὶ τὰς
ἑσπερινὰς ἱκεσίας τῷ Θεῷ ἀναπέμψαι, παραλαβὼν ὁ δευτεράριος τοὺς
ἀνθρώπους κατὰ κέλευσιν τοῦ ἀρχιμανδρίτου ἐπὶ τὸ θεραπευθῆναι
{{right sidenote|5}}ἀπήγαγεν. Ὁ δὲ δίκαιος πάλιν ἀπεκρύβη ἀπ' αὐτῶν· ἐσθιόντων δὲ
αὐτῶν, πάλιν ἐζήτουν αὐτὸν καὶ ἐπηρώτων περὶ αὐτοῦ τί ἂν γέγονεν.
Εἷς δὲ ἐξ αὐτῶν ἔφη· Οὐχὶ ὁρκῷ ἡμᾶς ἔδησεν μηδενὶ τῶν ἐνταῦθα
εἰπεῖν τὰ κατ' αὐτὸν ἢ τὰ τῆς θεοσεβείας αὐτοῦ; Ἡσυχάσωμεν οὖν καὶ
εὐξώμεθα ἔχειν μερίδα μετ' αὐτοῦ. Καὶ δειπνήσαντες ἀπῆλθον ἀναπαῆ-
{{right sidenote|10}}ναι. Ὁ δὲ Δομέτιος πρὸς τὰ ἴχνη τοῦ ἀρχιμανδρίτου κατηκολούθει·
τηρήσας γὰρ ἤδη πάντας ἀναπαέντας καὶ μόνον τὸν ἀρχιμανδρίτην ἐπὶ
τὸ εὐκτήριον ἀνελθόντα καὶ τὰς θύρας προσκλείσαντα&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, τῆς ἰδίας ἐπι-
μελούμενος&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ψυχῆς ἵστατο ἔξω τοῦ εὐκτηρίου τὰ ὅμοια τῷ διδασκάλῳ
σπουδάζων ποιεῖν. Κατὰ δὲ τὸ εἰωθὸς ἐγερθέντων πάντων ἐπὶ τὴν
{{right sidenote|15}}νυκτερινὴν χορείαν, ἐπηρώτων οἱ πολλοὶ τὸν Δομέτιον ποῦ ἂν ἐκαθεύ-
δησεν. Ὁ δὲ ἀρχιμανδρίτης γνοὺς τοῦ νέου τὴν θερμότητα, εἶπεν·
Ἀδελφοί, ἕκαστος πληροφορείσθω ἐν ἑαυτῷ, μὴ ἀνακρίνων τὸν ἕτερον,
{{left sidenote|Fol. 66&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}καὶ | ζηλοῦτε ἑαυτοὺς εἰς θεοσέβειαν. Ἔχοντες γὰρ σχῆμα εὐσεβείας τὰ
πρέποντα τῷ σχήματι πράττετε· ἡμεῖς οὖν, ἀδελφοί, κοπωθῶμεν,
{{right sidenote|20}}θλίψωμεν ἑαυτῶν τὰ σώματα, καὶ τὸν νοῦν ὅλον συναγάγωμεν ἀπεκδε-
χόμενοι τὴν μακαρίαν ἐλπίδα. Καὶ μηδεὶς λογιζέσθω εἶναί τι, μηδὲ
καταβάλλετε ἀλλήλους, μηδὲ ἐξουθενεῖτε, μηδὲ βδελύττεσθε· ἐὰν γὰρ
τοῖς τοιούτοις τρόποις οὕτω ἑαυτοὺς ῥυθμίσωμεν, ὄντως ἐν τοῖς
τοιούτοις ἀδελφοῖς ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ κατοικεῖ· ἀλλήλους οὖν ὑπο-
{{right sidenote|25}}τάσσεσθε, κατὰ τὸ γεγραμμένον&lt;ref&gt;''Ephes.'', V, 21.&lt;/ref&gt;, καὶ ὡς βούλεται ἕκαστος διαγέτω
ἐν Κυρίῳ. Ἡμέρας δὲ γενομένης, ἠγέρθησαν οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι οἱ συνο-
δεύσαντες τῷ Δομετίῳ· καὶ εὐξάμενοι καὶ μεταλαβόντες τῶν ἀθανάτων
μυστηρίων καὶ γευσάμενοι ἄρτου καὶ εὐλογίας λαβόντες συνετάξαντο
τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ εἰσελθόντες προσεκύνησαν τῷ ἀρχιμανδρίτῃ, καὶ
{{right sidenote|30}}συνετάξαντο αὐτῷ ὡς μέλλοντες ὁδεύειν, καὶ τὸν Δομέτιον ἠρώτων τί
βούλεται, μένειν ἢ συνοδοιπορεῖν. Ὁ δὲ ἀπεκρίνατο ἔμπροσθεν τοῦ
ἀρχιμανδρίτου· Τί αἱρετώτερον ἀνθρώπῳ φῶς οἰκεῖν ἢ σκότος; Ἐγὼ
δέ, ὡς πάντες ἄνθρωποι, φῶς ἀγαπῶ, δεύτερον γάρ μοι τὸ φῶς ἐπέ-
λαμψεν ἐν τῷ οἴκῳ τούτῳ, δι' οὗ τῆς ἐλπίδος μου τεύξομαι. Πορεύεσθε

----
— &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; καὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ἐπιμελούμενον 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g860hfbaiy3ycwhm96n6qkeydi8nn52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85302</id>
    <revision>
      <id>277330</id>
      <parentid>277301</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4806" sha1="4c1gr61gm073rqmqln8nuzcabjw5yqy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|303|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;οὖν ἐν εἰρήνῃ καὶ μνημονεύετέ μου. Καὶ ἀσπασάμενοι αὐτὸν ἐξελθόντες
ἐπορεύοντο ἐπὶ τὴν χώραν αὐτῶν.

{{right sidenote|ordinatur&lt;br&gt;et diaconus}}'''10.''' Ὁ δὲ Δομέτιος ἔμεινεν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἐν τῷ μοναστηρίῳ παραμένων καὶ
{{left sidenote|5}}διδασκόμενος παρὰ Νούβελ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τοῦ ἀρχιμανδρίτου, καὶ προέκοπτεν ὑπὲρ
πάντας | τοὺς ἐν τῇ μονῇ, ὅθεν καὶ ὑπὲρ πάντας ἠγάπα αὐτὸν ὁ ἀρχι- {{right sidenote|Fol. 66&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
μανδρίτης. Ἐποίησεν δὲ χρόνον ἱκανὸν ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ὡς ἔτη δέκα
καὶ ὀκτώ. Ἰάκωβός δέ τις τοὔνομα ἐπισκοπὴν ἔχων τῆς Θεοδοσιουπό-
λεως&lt;ref&gt;Si, quod dubium est, auctori nostro fidere licet, Iacobus iste sedisset in solio episcopali urbis Rhesainae alter post priorem huius civitatis praesulem. Non tamen aliunde notus est Iacobus episcopus Rhesainae, nec Gabriel chorepiscopus de quo infra p. 305.&lt;/ref&gt; χώρας παραγίνεται ἐν τῇ μονῇ ἐπισκεπτόμενος τὸν δίκαιον
{{left sidenote|10}}Νούβελ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Ὃς μαθὼν τὴν Δομετίου πολιτείαν, οἷα δὴ καὶ μαρτυρηθέντος
παρὰ τοῦ διδασκάλου αὐτοῦ, ἐχειροτόνησεν αὐτὸν διάκονον μὴ βουλό-
μενον. Μετὰ γὰρ τὸ χειροτονῆσαι αὐτὸν ἔλεγεν· Ὦ πάτερ καὶ διδάσκαλε,
τί τοῦτό μοι ἔδρασας, ὅτι ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ἁμαρτωλός, καὶ ἀνάξιός
εἰμι τοιούτῳ τόπῳ παρίστασθαι, ἢ τοιαῦτα ἅγια ψηλαφᾶν, ἀλλ' εὐξαί
{{left sidenote|15}}μοι, πάτερ, ἵνα τὰ πρέποντα τῷ σχήματι παράσχῃ μοι ὁ Θεὸς διαπράτ-
τεσθαι. Καὶ εὐλόγησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν· Δῴη σοι ὁ Κύριος μιμητὴν
γενέσθαι τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἐν πᾶσιν. Καὶ ἤρξατο ὁ Δομέτιος μανθάνειν
τοὺς καταλόγους καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἣν διακονοῦσιν οἱ διακονοῦντες
τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ. Συνέβη οὖν ἐν μιᾷ κυριακῇ, παρισταμένου τοῦ
{{left sidenote|20}}Δομετίου τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ καὶ τὰ θεῖα καὶ φρικτὰ δῶρα ῥιπίζον-
τος&lt;ref&gt;De usu flabelli, ῥιπίδιον, in sacra liturgia, lege quae disserebat GOAR, ''Rituale Graecorum'', p. 136.&lt;/ref&gt;, καὶ τοῦ ἀρχιμανδρίτου παρεστῶτος τῷ θυσιαστηρίῳ καὶ τῷ
Θεῷ προσφέροντος τὴν ἁγίαν λειτουργίαν, περὶ τὸ μέσον τῆς εὐχῆς ὁ
Δομέτιος ἑώρα περιστερὰν ἄσπιλον περιπετομένην καὶ καθημένην ἐπὶ
τὰ θεῖα δῶρα τὰ προκείμενα, καὶ ἐπειρᾶτο ταύτην ἀποσοβεῖν, καὶ ἐφι-
{{left sidenote|25}}λονείκει καὶ ἐβιάζετο αὐτὴν ἀποδιώκειν. Καὶ ὁ ἀρχιμανδρίτης ἐξίστατο
ἐπὶ τῇ Δομετίου φιλονεικίᾳ | πειρωμένου διώκειν τὴν παρ' αὐτοῦ καὶ {{right sidenote|Fol. 66&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
μόνου ὁραθεῖσαν περιστεράν. Καὶ μετὰ τὴν ἁγίαν μετάληψιν καὶ εὐχα-
ριστίαν τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἀεὶ γινομένην παρὰ τῶν πιστῶν, καλεῖ τὸν
Δομέτιον κατ' ἰδίαν ὁ ἀρχιμανδρίτης καὶ λέγει πρὸς αὐτόν· Ἕως τοῦ
{{left sidenote|30}}νῦν πρᾶον καὶ ἡσύχιον σε&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ἐγίνωσκον, νῦν δὲ οὐκ οἶδα τί σοι συνέβη
ταραχῶδες· παρισταμένων γὰρ ἡμῶν ἐν τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ καὶ τῷ
Θεῷ λειτουργούντων, ἵστασο ὡς τινα διώκων καὶ τῇ χειρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ

----
'''10.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἔμενεν 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; Νούβεν 1, Νουβέρ 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Οὔρβελ 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; σοι 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4c1gr61gm073rqmqln8nuzcabjw5yqy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277421</id>
      <parentid>277330</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277421</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4809" sha1="31neekr7v2einvfn7hm8rcp3ap2e6pa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|303|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;οὖν ἐν εἰρήνῃ καὶ μνημονεύετέ μου. Καὶ ἀσπασάμενοι αὐτὸν ἐξελθόντες
ἐπορεύοντο ἐπὶ τὴν χώραν αὐτῶν.

{{right sidenote|et diaconus&lt;br&gt;ordinatur.}}'''10.''' Ὁ δὲ Δομέτιος ἔμεινεν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἐν τῷ μοναστηρίῳ παραμένων καὶ
διδασκόμενος παρὰ Νούβεν&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τοῦ ἀρχιμανδρίτου, καὶ προέκοπτεν ὑπὲρ
{{left sidenote|5}}πάντας | τοὺς ἐν τῇ μονῇ, ὅθεν καὶ ὑπὲρ πάντας ἠγάπα αὐτὸν ὁ ἀρχι- {{right sidenote|Fol. 66&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
μανδρίτης. Ἐποίησεν δὲ χρόνον ἱκανὸν ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ὡς ἔτη δέκα
καὶ ὀκτώ. Ἰάκωβος δέ τις τοὔνομα ἐπισκοπὴν ἔχων τῆς Θεοδοσιουπό-
λεως&lt;ref&gt;Si, quod dubium est, auctori nostro fidere licet, Iacobus iste sedisset in solio episcopali urbis Rhesainae alter post priorem huius civitatis praesulem. Non tamen aliunde notus est Iacobus episcopus Rhesainae, nec Gabriel chorepiscopus de quo infra p. 305.&lt;/ref&gt; χώρας παραγίνεται ἐν τῇ μονῇ ἐπισκεπτόμενος τὸν δίκαιον
{{left sidenote|10}}Νούβελ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Ὅς μαθὼν τὴν Δομετίου πολιτείαν, οἷα δὴ καὶ μαρτυρηθέντος
παρὰ τοῦ διδασκάλου αὐτοῦ, ἐχειροτόνησεν αὐτὸν διάκονον μὴ βουλό-
μενον. Μετὰ γὰρ τὸ χειροτονῆσαι αὐτὸν ἔλεγεν· Ὦ πάτερ καὶ διδάσκαλε,
τί τοῦτό μοι ἔδρασας, ὅτι ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ἁμαρτωλός, καὶ ἀνάξιός
εἰμι τοιούτῳ τόπῳ παρίστασθαι, ἢ τοιαῦτα ἅγια ψηλαφᾶν, ἀλλ' εὖξαί
{{left sidenote|15}}μοι, πάτερ, ἵνα τὰ πρέποντα τῷ σχήματι παράσχῃ μοι ὁ Θεὸς διαπράτ-
τεσθαι. Καὶ εὐλόγησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν· Δῴη σοι ὁ Κύριος μιμητὴν
γενέσθαι τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἐν πᾶσιν. Καὶ ἤρξατο ὁ Δομέτιος μανθάνειν
τοὺς καταλόγους καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἣν διακονοῦσιν οἱ διακονοῦντες
τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ. Συνέβη οὖν ἐν μιᾷ κυριακῇ, παρισταμένου τοῦ
{{left sidenote|20}}Δομετίου τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ καὶ τὰ θεῖα καὶ φρικτὰ δῶρα ῥιπίζον-
τος&lt;ref&gt;De usu flabelli, ῥιπίδιον, in sacra liturgia, lege quae disserebat GOAR, ''Rituale Graecorum'', p. 136.&lt;/ref&gt;, καὶ τοῦ ἀρχιμανδρίτου παρεστῶτος τῷ θυσιαστηρίῳ καὶ τῷ
Θεῷ προσφέροντος τὴν ἁγίαν λειτουργίαν, περὶ τὸ μέσον τῆς εὐχῆς ὁ
Δομέτιος ἑώρα περιστερὰν ἄσπιλον περιπετομένην καὶ καθημένην ἐπὶ
τὰ θεῖα δῶρα τὰ προκείμενα, καὶ ἐπειρᾶτο ταύτην ἀποσοβεῖν, καὶ ἐφι-
{{left sidenote|25}}λονείκει καὶ ἐβιάζετο αὐτὴν ἀποδιώκειν. Καὶ ὁ ἀρχιμανδρίτης ἐξίστατο
ἐπὶ τῇ Δομετίου φιλονεικίᾳ | πειρωμένου διώκειν τὴν παρ' αὐτοῦ καὶ {{right sidenote|Fol. 67&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
μόνου ὁραθεῖσαν περιστεράν. Καὶ μετὰ τὴν ἁγίαν μετάληψιν καὶ εὐχα-
ριστίαν τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἀεὶ γινομένην παρὰ τῶν πιστῶν, καλεῖ τὸν
Δομέτιον κατ' ἰδίαν ὁ ἀρχιμανδρίτης καὶ λέγει πρὸς αὐτόν· Ἕως τοῦ
{{left sidenote|30}}νῦν πρᾶον καὶ ἡσύχιόν σε&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ἐγίνωσκον, νῦν δὲ οὐκ οἶδα τί σοι συνέβη
ταραχῶδες· παρισταμένων γὰρ ἡμῶν ἐν τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ καὶ τῷ
Θεῷ λειτουργούντων, ἵστασο ὥς τινα διώκων καὶ τῇ χειρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ

----
'''10.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἔμενεν 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; Νούβεν 1, Νουβὲρ 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Οὐρβὲλ 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; σοι 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>31neekr7v2einvfn7hm8rcp3ap2e6pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85303</id>
    <revision>
      <id>277331</id>
      <parentid>277302</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4905" sha1="inv1yvc97wt0yrqiv60btkiblnlibx8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|304|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ῥιπιδίῳ ἀποσοβῶν. Εἶπέ οὖν μοι εἰ ἔχεις ἀπολογίαν ἵνα μὴ λυπηθῶ
πρὸς σέ· ἔστι γὰρ τοῦτο ἄξιον λύπης. Ὁ δὲ Δομέτιος ἀπεκρίθη αὐτῷ
λέγων· Πάτερ, μὴ λυποῦ πρὸς με τὸν σὸν δοῦλον καὶ μαθητήν, ἀλλὰ
δέξαι μου τὴν ἀπολογίαν. Παρισταμένων γὰρ ἡμῶν τῷ ἁγίῳ τόπῳ
{{right sidenote|5}}ἄφνω εἶδον περιστερὰν περιπετομένην καὶ περικαθημένην ἐπάνω τῶν
ἁγίων δώρων ὧν ἐλειτουργοῦμεν. Ἐγὼ δὲ φοβούμενος, μὴ περιπετο-
μένη ἐγκρούσῃ τοῖς ἁγίοις ποτηρίοις καὶ στρέψασα ἐκχύσῃ τὰ ἅγια
δῶρα, ταύτην ἐφιλονείκουν διώκειν, οὐκ ἴσχυσα δὲ ταύτην ἀποδιώξαι·
αὕτη ἐστὶν ἡ ἐμὴ ἀπολογία. Ὁ δὲ ἐξεθαμβήθη καὶ λέγει πρὸς αὐτόν·
{{right sidenote|10}}Τὴν μὲν ἀπολογίαν ἐδεξάμην. Εἰπέ δέ μοι ποταπὴν χροιὰν εἶχεν ἡ
περιστερά; Ὁ δὲ εἶπεν· Λευκὴ ὑπῆρχεν ἄσπιλος· σὺ γάρ, ὦ πάτερ,
ταύτην οὐχ ἑώρακας; Ὁ δὲ ἔφη· Περὶ τὴν λειτουργίαν, τέκνον, ἠσχο-
λούμην. Καὶ ἀφεὶς αὐτὸν εἰσῆλθεν ἐν τῷ εὐκτηρίῳ προσευχόμενος
καὶ λέγων· Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, εὐχαριστῶ σοι ὅτι ἠξίωσάς με
{{right sidenote|15}}τοιούτου ὁσίου καὶ δικαίου σου δούλου κληθῆναι διδάσκαλον. Ἔγνω
γὰρ | ὁ ἀρχιμανδρίτης ὅτι τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἑώρακεν ὁ Δομέτιος, {{left sidenote|Fol. 67&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
ὑπενόει δὲ ἐκεῖνος ὅτι αἰσθητὴν περιστερὰν ἑώρακεν. Καὶ λέγει ὁ
ἀρχιμανδρίτης πρὸς αὐτόν· Ἐπειδὴ ἐγὼ ἐν τῷ ἰδίῳ ἔργῳ ἤμην ἀπησχο-
λημένος καὶ οὐκ εἶδον τὴν παρὰ σοῦ ὁραθεῖσαν περιστεράν, τῇ ἐπιούσῃ
{{right sidenote|20}}κυριακῇ ἐπὰν ἴδῃς ἐπίδειξόν μοι αὐτήν. Οὐ γὰρ ἐθάρρησεν αὐτῷ ὁ
ἀρχιμανδρίτης τὴν δύναμιν τῆς ὀπτασίας ἵνα μὴ τῷ τῆς κενοδοξίας
νοσήματι περιπέσῃ. Τῇ δὲ ἐπιούσῃ κυριακῇ πάλιν ἐκέλευσεν ὁ ἀρχι-
μανδρίτης τὸν Δομέτιον λειτουργῆσαι. Καὶ τῆς εὐχῆς γινομένης καὶ
τῶν ἁγίων δώρων προσκομιζομένων μεσταζούσης τῆς ἀναφορᾶς, ἰδοὺ
{{right sidenote|25}}πάλιν ὁ Δομέτιος ὁρᾷ τὴν περιστερὰν τῷ αὐτῷ τρόπῳ περιπετομένην
τοῖς ἁγίοις δώροις. Καὶ λέγει· Ἰδού, πάτερ, ἡ περιστερὰ πάλιν ἐπιπω-
λεύει ἐπὶ τὰ χείλη τῶν ποτηρίων. Ὁ δέ φησιν· Ποῦ, τέκνον; Ὁ δὲ
Δομέτιος λέγει· Ἴδε, δέσποτα. Καὶ συνηκολούθει ἡ δεξιὰ τοῦ Δομετίου
κατόπισθεν τῆς περιστερᾶς, ὑποδεικνύουσα τῷ ἀρχιμανδρίτῃ. Ὁ δὲ
{{right sidenote|30}}οὐδαμῶς ἠξιώθη τὸ τέως θεωρῆσαι ταύτην. Καὶ ἐπιτελεσθείσης τῆς
ἁγίας ἀναφορᾶς, πάντες μεταλαβόντες ἐπὶ τὸ ἄριστον ἀπῆλθον, ὁ δὲ
ἀρχιμανδρίτης ἀνελθὼν ἐπὶ τὸ εὐκτήριον αὐτοῦ, θεὶς τὰ γόνατα καὶ τὸ
μέτωπον τῇ γῇ προσκολλήσας ἐπὶ τρία νυχθήμερα ἔμεινεν προσευχό-
μενος τῷ Θεῷ λέγων· Οὐ πρότερον ἀναστήσομαι ἕως ἂν πληροφορήσῃ
{{right sidenote|35}}με ὁ Θεός. Καὶ μετὰ τὴν εὐχὴν ἤσθετό τινος θείας ῥοπῆς μηνυούσης
εἰσακουσθέντα αὐτόν· καὶ ὡς ἠγέρθη ἐφαίνετο | τὸ πρόσωπον αὐτοῦ {{left sidenote|Fol. 67&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
ὡς πρόσωπον ἀγγέλου, καὶ πάλιν ἐπὶ πάντων κλίνας τὰ γόνατα&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>inv1yvc97wt0yrqiv60btkiblnlibx8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277422</id>
      <parentid>277331</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277422</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4904" sha1="ovx8eewwnmz8clozlb912g6djyh85i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|304|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ῥιπιδίῳ ἀποσοβῶν. Εἶπε οὖν μοι εἰ ἔχεις ἀπολογίαν ἵνα μὴ λυπηθῶ
πρὸς σέ· ἐστὶ γὰρ τοῦτο ἄξιον λύπης. Ὁ δὲ Δομέτιος ἀπεκρίθη αὐτῷ
λέγων· Πάτερ, μὴ λυποῦ πρὸς μὲ τὸν σὸν δοῦλον καὶ μαθητήν, ἀλλὰ
δέξαι μου τὴν ἀπολογίαν. Παρισταμένων γὰρ ἡμῶν τῷ ἁγίῳ τόπῳ,
{{right sidenote|5}}ἄφνω εἶδον περιστερὰν περιπετομένην καὶ περικαθημένην ἐπάνω τῶν
ἁγίων δώρων ὧν ἐλειτουργοῦμεν. Ἐγὼ δὲ φοβούμενος μὴ περιπετο-
μένη ἐγκρούσῃ τοῖς ἁγίοις ποτηρίοις καὶ στέψασα ἐκχύσῃ τὰ ἅγια
δῶρα, ταύτην ἐφιλονείκουν διώκειν, οὐκ ἴσχυσα δὲ ταύτην ἀποδιῶξαι·
αὕτη ἐστὶν ἡ ἐμὴ ἀπολογία. Ὁ δὲ ἐξεθαμβήθη καὶ λέγει πρὸς αὐτόν·
{{right sidenote|10}}Τὴν μὲν ἀπολογίαν ἐδεξάμην. Εἰπὲ δέ μοι ποταπὴν χροιὰν εἶχεν ἡ
περιστερά; Ὁ δὲ εἶπεν· Λευκὴ ὑπῆρχεν ἄσπιλος· σὺ γάρ, ὦ πάτερ,
ταύτην οὐχ ἑώρακας; Ὁ δὲ ἔφη· Περὶ τὴν λειτουργίαν, τέκνον, ἠσχο-
λούμην. Καὶ ἀφεὶς αὐτὸν εἰσῆλθεν ἐν τῷ εὐκτηρίῳ προσευχόμενος
καὶ λέγων· Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, εὐχαριστῶ σοι ὅτι ἠξίωσάς με
{{right sidenote|15}}τοιούτου ὁσίου καὶ δικαίου σου δούλου κληθῆναι διδάσκαλον. Ἔγνω
{{left sidenote|Fol. 67&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}γὰρ | ὁ ἀρχιμανδρίτης ὅτι τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἑώρακεν ὁ Δομέτιος,
ὑπενόει δὲ ἐκεῖνος ὅτι αἰσθητὴν περιστερὰν ἑώρακεν. Καὶ λέγει ὁ
ἀρχιμανδρίτης πρὸς αὐτόν· Ἐπειδὴ ἐγὼ ἐν τῷ ἰδίῳ ἔργῳ ἤμην ἀπησχο-
λημένος καὶ οὐκ εἶδον τὴν παρὰ σοῦ ὁραθεῖσαν περιστεράν, τῇ ἐπιούσῃ
{{right sidenote|20}}κυριακῇ ἐπὰν ἴδῃς ἐπίδειξόν μοι αὐτήν. Οὐ γὰρ ἐθάρρησεν αὐτῷ ὁ
ἀρχιμανδρίτης τὴν δύναμιν τῆς ὀπτασίας ἵνα μὴ τῷ τῆς κενοδοξίας
νοσήματι περιπέσῃ. Τῇ δὲ ἐπιούσῃ κυριακῇ πάλιν ἐκέλευσεν ὁ ἀρχι-
μανδρίτης τὸν Δομέτιον λειτουργῆσαι. Καὶ τῆς εὐχῆς γινομένης καὶ
τῶν ἁγίων δώρων προσκομιζομένων μεσταζούσης τῆς ἀναφορᾶς, ἰδοὺ
{{right sidenote|25}}πάλιν ὁ Δομέτιος ὁρᾷ τὴν περιστερὰν τῷ αὐτῷ τρόπῳ περιπετομένην
τοῖς ἁγίοις δώροις. Καὶ λέγει· Ἰδού, πάτερ, ἡ περιστερὰ πάλιν ἐπιπω-
λεύει ἐπὶ τὰ χείλη τῶν ποτηρίων. Ὁ δέ φησιν· Ποῦ, τέκνον; Ὁ δὲ
Δομέτιος λέγει· Ἴδε, δέσποτα. Καὶ συνηκολούθει ἡ δεξιὰ τοῦ Δομετίου
κατόπισθεν τῆς περιστερᾶς, ὑποδεικνύουσα τῷ ἀρχιμανδρίτῃ. Ὁ δὲ
{{right sidenote|30}}οὐδαμῶς ἠξιώθη τὸ τέως θεωρῆσαι ταύτην. Καὶ ἐπιτελεσθείσης τῆς
ἁγίας ἀναφορᾶς, πάντες μεταλαβόντες ἐπὶ τὸ ἄριστον ἀπῆλθον, ὁ δὲ
ἀρχιμανδρίτης ἀνελθὼν ἐπὶ τῷ εὐκτηρίῳ αὐτοῦ, θεὶς τὰ γόνατα καὶ τὸ
μέτωπον τῇ γῇ προσκολλήσας ἐπὶ τρία νυχθήμερα ἔμεινεν προσευχό-
μενος τῷ Θεῷ λέγων· Οὐ πρότερον ἀναστήσομαι ἕως ἂν πληροφορήσῃ
{{right sidenote|35}}με ὁ Θεός. Καὶ μετὰ τὴν εὐχὴν ᾔσθετό τινος θείας ῥοπῆς μηνυούσης
{{left sidenote|Fol. 68&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}εἰσακουσθέντα αὐτόν· καὶ ὡς ἠγέρθη ἐφαίνετο | τὸ πρόσωπον αὐτοῦ
ὡς πρόσωπον ἀγγέλου, καὶ πάλιν ἐπὶ πάντων κλίνας τὰ γόνατα&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ovx8eewwnmz8clozlb912g6djyh85i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85304</id>
    <revision>
      <id>277332</id>
      <parentid>277303</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:37:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4701" sha1="hif3awuhvq00mk1psdqv9qu8bwadiym" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|305|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;προσηύξατο καὶ πληρώσας τὸ Ἀμήν, ἦλθεν ἐπὶ τὴν ἑσπερινὴν ψαλμῳ-
δίαν. Καὶ ταύτην πληρώσας μετὰ πάντων τῶν ἀδελφῶν καὶ&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; ἀπελθόν-
των μεταλαβεῖν ἄρτου, αὐτὸς κατὰ τὸ σύνηθες ἀνῆλθεν&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; ἐν τῷ εὐκτη-
ρίῳ καὶ ἀσφαλίσας τὰς θύρας πάλιν&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; προσηύξατο&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;. Ὁ δὲ Δομέτιος
{{left sidenote|5}}πάντοτε συνηκολούθει&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; τῷ διδασκάλῳ· οὐ μέντοι ἐκάθευδεν πρὸς
αὐτόν, ἀλλ' ἔξω τοῦ εὐκτηρίου βραχὺ ἑαυτὸν ἀνέπαυεν ἀνακλινόμενος.
Πάλιν οὖν τῇ ἐπιούσῃ κυριακῇ ἐπέτρεψεν ὁ ἀρχιμανδρίτης τὸν Δομέ-
τιον λειτουργῆσαι. Λειτουργούντων δὲ αὐτῶν καὶ τῶν ἁγίων δώρων
προσφερομένων, πάλιν ὁ Δομέτιος ὁρᾷ τὴν περιστερὰν καὶ λέγει·
{{left sidenote|10}}Πάτερ, ὁρᾷς τὴν περιστερὰν περιπετομένην καὶ περικαθημένην τοῖς
ἁγίοις δώροις; Ὁ δὲ εἶπεν· Εἶδον, τέκνον. Καὶ ἐπιτελέσαντες τὴν
σύναξιν καὶ μεταλαβόντες τῶν θείων δώρων ἐξῆλθον μετὰ εὐχαριστίας.
Καὶ ἀναχωρησάντων τῶν ἀδελφῶν ἐπὶ τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου, λέγει ὁ
ἀρχιμανδρίτης· Καλέσατέ μοι τὸν διάκονον τὸν δευτεράριον. Οἱ δὲ
{{left sidenote|15}}ἐκάλεσαν· ἐλθόντος δὲ αὐτοῦ καὶ προσκυνήσαντος αὐτῷ εἶπεν·
Ἀδελφέ, ἄπελθε γεῦσαι καὶ ἐλθὲ ἐν τάχει πρὸς μέ· χρεία γάρ με
ἀναγκάζει πέμψαι σε εἰς τὴν πόλιν εἰς τὸν πρεσβύτερον καὶ χωρεπί-
σκοπον ἡμῶν Γαβριήλ&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;.

'''11.''' Ὁ δὲ ἀπελθὼν καὶ γευσάμενος, ἐπανῆλθεν πρὸς Νούβελ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; τὸν
{{left sidenote|20}}ἀρχιμανδρίτην καὶ εἶπεν· Κέλευσόν μοι διακονῆσαι τῆς βουλῆς&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; σου. | {{right sidenote|Sacerdotii&lt;br&gt;sibi oblatam&lt;br&gt;dignitatem&lt;br&gt;declinans,&lt;br&gt;Fol. 68&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
Ὁ δὲ καθίσας γράφει ἐπιστόλην περιέχουσαν οὕτως· Ὁ ταπεινὸς
Νούβελ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; τῇ τοῦ Θεοῦ βουλῇ καὶ&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; πρεσβύτερος καὶ ἀρχιμανδρίτης
προστάττει μετὰ Θεὸν Γαβριὴλ&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; χωρεπισκόπῳ ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ
Χριστῷ χαίρειν. Ἐπειδὴ τοὺς κοπιῶντας ἐν Κυρίῳ δεῖ τιμᾶσθαι
{{left sidenote|25}}κατὰ τὸν ἀπόστολον&lt;ref&gt;''Philipp.'', II, 29.&lt;/ref&gt;, κέλευσον παραγενέσθαι ἕως τῶν ἐνταῦθα·
μὴ οὖν σκυλμὸν ἡγήσηται ἡ σὴ θεοσέβεια τὸ μεταπεμφθῆναί σε
παρ' ἐμοῦ· ἡ γὰρ χρεία καταναγκάζει με τοῦτο ποιῆσαι. Ὁ δὲ δεξά-
μενος καὶ ἀναγνοὺς παραγίνεται παραχρῆμα εἰς τὴν μονὴν καί
φησιν· Πάτερ, τί κελεύεις; Ὁ δὲ ἔφη· Οὐ καταισχύνεται ἡ ἀγάπη,
{{left sidenote|30}}εἰ καὶ σκυλμὸν ἐποίησα τῇ εὐλαβείᾳ σου· ὅμως αὐτὸς γινώσκεις τί
γέγραπται· τοὺς κοπιῶντας ἐν Κυρίῳ δεῖ περισσοτέρως τιμᾶν. Ὁ δὲ
εἶπεν· Καλῶς&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;, πάτερ· τί δαί ἐστι τὸ παρὰ σοῦ κελευόμενον; Ὁ δὲ

----
— &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; ἀνελθὼν 2. — &lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; προσηύχετο 2. — &lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; ἠκυλούθει 2. — &lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; Γαβριήλιον 2.&lt;br&gt;
'''11.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Οὐρβὲλ 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τῇ βουλῇ 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Οὔρβελ 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; Γαβριηλίῳ 2. — &lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; δὲ 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hif3awuhvq00mk1psdqv9qu8bwadiym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85305</id>
    <revision>
      <id>277333</id>
      <parentid>277304</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277333</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4932" sha1="eq1eb884fvg7t6moil3ckjkctle99hc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|306|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἀρχιμανδρίτης ἔλαβεν κατ' ἰδίαν τὸν χωρεπίσκοπον, καὶ ἀπήγγειλεν
αὐτῷ πάντα τὰ κατὰ τὸν Δομέτιον ὅσα ἐν αὐτῷ ἐποίησεν ἀγαθὰ ὁ
Θεός. Ὁ δὲ ἀκούσας καὶ ἔμφοβος γενόμενος ἐδόξασε τὸν Θεὸν καὶ
λέγει τῷ ἀρχιμανδρίτῃ· Ἐπειδὴ πάντες οἱ ἄνθρωποι ὑπὸ ἐξουσίαν
{{right sidenote|5}}ἐσμέν, οὐδὲν δυνάμεθα παρὰ γνώμην τῶν ἡγουμένων ποιεῖν. Εἰ
κελεύεις οὖν ἀπέρχομαι, λέγω τῷ προέδρῳ. Ὁ δὲ εἶπεν· Καλῶς εἶπας,
τέκνον, καὶ ἀπεδεξάμην. Ὁ δὲ παραχρῆμα εἰσελθὼν ἐν τῇ πόλει καὶ
μηνύσας πρὸς τὸν τότε ἐπίσκοπον τῆς Θεοδοσιουπόλεως, ἀπήγγειλεν |
αὐτῷ πάντα τὰ κατὰ τὸν Δομέτιον. Ὁ δὲ ἀκούσας ἐξεθαμβήθη καὶ {{left sidenote|Fol. 69&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
{{right sidenote|10}}λέγει αὐτῷ· Εὐλόγητος ὁ Θεὸς ὅτι ἠξίωσεν ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν τοιούτου
ἀνδρός· ἄπελθε οὖν καὶ χειροτόνησον τὸν ὅσιον, καὶ τῇ ἑξῆς παραγί-
νομαι ἐκεῖσε καὶ μετὰ δόξης εἰσάξω αὐτὸν ἐν τῇ πόλει. Ὁ δὲ χωρεπί-
σκοπος παρευθὺς ἐλθὼν ἐν τῷ μοναστηρίῳ καλεῖ τὸν Δομέτιον δόλῳ
καὶ μετὰ βίας πολλῆς τοῦτον ἐχειροτόνησεν πρεσβύτερον. Ὁ δὲ πάνυ
{{right sidenote|15}}λυπηθεὶς ἀπέκρυψεν ἑαυτὸν ἀπὸ πάντων καὶ συνέμιξεν ἑαυτὸν μετὰ
τῶν συνελθόντων τῷ ἐπισκόπῳ. Τῶν δὲ λαλούντων περὶ αὐτοῦ, αὐτὸς
ἠκροῦτο, καὶ λέγει ὁ Δομέτιος· Περὶ τίνος διαλέγεσθε; Αὐτοὶ δὲ οὐκ
ᾔδεσαν αὐτόν, καὶ λέγουσι· Περὶ Δομετίου ἡμῖν ὁ λόγος τοῦ διακόνου
τῆς μονῆς ταύτης, ὅτι πῶς ἠξιώθη ἡ μονὴ αὕτη δέξασθαι τοιοῦτον
{{right sidenote|20}}ἄνθρωπον, καὶ ὅτι προσδοκᾶτε αὔριον ἐνταῦθα παραγενέσθαι ὁ ἐπίσκο-
πος ἡμῶν καὶ μετὰ δόξης πολλῆς τοῦτον εἰσάγειν εἰς τὴν πόλιν. Καὶ
ταῦτα ἀκούσας πάνυ ἐλυπήθη, καὶ λαθὼν πάντας ἐν τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ
ἀπέφυγεν ἐκ τοῦ μοναστηρίου μηδενὸς ἐγνωκότος. Ὁ δὲ ἐπίσκοπος
τῇ ἑξῆς ἐκήρυξεν ἐν τῇ πόλει λέγων· Ἕκαστος τῶν ἐνταῦθα συναχθήτω
{{right sidenote|25}}ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μετὰ κηρῶν καὶ λαμπάδων καὶ θυμιαμάτων ὅπως ἀπελ-
θόντες ἐν τῇ μονῇ τῇ ὀνομαζομένῃ ἁγίᾳ ἀγάγωμεν ἄνδρα δίκαιον καὶ
θεοσεβῆ, ἵνα καὶ ἡμεῖς καταξιωθῶμεν διὰ τῶν εὐχῶν αὐτοῦ ἐλέους
τυχεῖν ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως καὶ μερίδα ἔχειν μετ' αὐτοῦ. Καὶ διέδραμεν ἡ
φωνὴ καὶ παρεγένοντο πάντες ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ. Καὶ λιτανεύοντες ἐξῆλ-
{{right sidenote|30}}θον ἐπὶ τὸ μοναστήριον, | τοῦ ἐπισκόπου πάντων προηγουμένου. {{left sidenote|Fol. 69&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
Εἰσελθόντων δὲ πάντων ἐν τῷ μοναστηρίῳ καὶ εὐξαμένων ἐπεζήτουν
τὸν δίκαιον Δομέτιον, πάντες θέλοντες εὐλογηθῆναι παρ' αὐτοῦ. Ὁ δὲ
ἀρχιμανδρίτης ἀπὸ ἑσπέρας ἐζήτει τὸν Δομέτιον καὶ διηπόρει τί γέγο-
νεν, καὶ σύγχυσις πολλὴ ἦν δι' αὐτόν. Μὴ εὑρόντων δὲ αὐτῶν, ἀνελθὼν
{{right sidenote|35}}ἐπὶ τοῦ ἄμβωνος ὁ ἐπίσκοπος προσεφώνησεν τῷ λαῷ λέγων· Ἐνδώ-
σωμεν, ἀδελφοί, μὴ δώσωμεν πρόφασιν τῷ Σατανᾷ σκανδαλίσαι
ἡμᾶς· νῦν οὖν, εἰ κελεύετε, πορεύεσθε ἐν εἰρήνῃ, κἀγὼ παραμείνας&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eq1eb884fvg7t6moil3ckjkctle99hc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277423</id>
      <parentid>277333</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277423</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4931" sha1="qplljzzb8uy1pg8l4v5wchf34rl8sik" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|306|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἀρχιμανδρίτης ἔλαβεν κατ' ἰδίαν τὸν χωρεπίσκοπον, καὶ ἀπήγγειλεν
αὐτῷ πάντα τὰ κατὰ τὸν Δομέτιον ὅσα ἐν αὐτῷ ἐποίησεν ἀγαθὰ ὁ
Θεός. Ὁ δὲ ἀκούσας καὶ ἔμφοβος γενόμενος ἐδόξασε τὸν Θεὸν καὶ
λέγει τῷ ἀρχιμανδρίτῃ· Ἐπειδὴ πάντες οἱ ἄνθρωποι ὑπὸ ἐξουσίαν
{{right sidenote|5}}ἐσμέν, οὐδὲν δυνάμεθα παρὰ γνώμην τῶν ἡγουμένων ποιεῖν. Εἰ
κελεύεις οὖν ἀπέρχομαι, λέγω τῷ προέδρῳ. Ὁ δὲ εἶπεν· Καλῶς εἶπας,
τέκνον, καὶ ἀπεδεξάμην. Ὁ δὲ παραχρῆμα εἰσελθὼν ἐν τῇ πόλει καὶ
μηνύσας πρὸς τὸν τότε ἐπίσκοπον τῆς Θεοδοσιουπόλεως, ἀπήγγειλεν
{{left sidenote|Fol. 69&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}αὐτῷ πάντα τὰ κατὰ τὸν Δομέτιον. Ὁ δὲ | ἀκούσας ἐξεθαμβήθη καὶ
{{right sidenote|10}}λέγει αὐτῷ· Εὐλόγητος ὁ Θεὸς ὅτι ἠξίωσεν ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν τοιούτου
ἀνδρός· ἄπελθε οὖν καὶ χειροτόνησον τὸν ὅσιον, καὶ τῇ ἑξῆς παραγί-
νομαι ἐκεῖσε καὶ μετὰ δόξης εἰσάξω αὐτὸν ἐν τῇ πόλει. Ὁ δὲ χωρεπί-
σκοπος παρευθὺς ἐλθὼν ἐν τῷ μοναστηρίῳ καλεῖ τὸν Δομέτιον δόλῳ
καὶ μετὰ βίας πολλῆς τοῦτον ἐχειροτόνησεν πρεσβύτερον. Ὁ δὲ πάνυ
{{right sidenote|15}}λυπηθεὶς ἀπέκρυψεν ἑαυτὸν ἀπὸ πάντων καὶ συνέμιξεν ἑαυτὸν μετὰ
τῶν συνελθόντων τῷ ἐπισκόπῳ. Τῶν δὲ λαλούντων περὶ αὐτοῦ, αὐτὸς
ἠκροᾶτο, καὶ λέγει ὁ Δομέτιος· Περὶ τίνος διαλέγεσθε; Αὐτοὶ δὲ οὐκ
ᾔδεσαν αὐτόν, καὶ λέγουσι· Περὶ Δομετίου ἡμῖν ὁ λόγος τοῦ διακόνου
τῆς μονῆς ταύτης, ὅτι πῶς ἠξιώθη ἡ μονὴ αὕτη δέξασθαι τοιοῦτον
{{right sidenote|20}}ἄνθρωπον, καὶ ὅτι προσδοκᾶτε αὔριον ἐνταῦθα παραγενέσθαι ὁ ἐπίσκο-
πος ἡμῶν καὶ μετὰ δόξης πολλῆς τοῦτον εἰσάγειν εἰς τὴν πόλιν. Καὶ
ταῦτα ἀκούσας πάνυ ἐλυπήθη, καὶ λαθὼν πάντας ἐν τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ
ἀπέφυγεν ἐκ τοῦ μοναστηρίου μηδενὸς ἐγνωκότος. Ὁ δὲ ἐπίσκοπος
τῇ ἑξῆς ἐκήρυξεν ἐν τῇ πόλει λέγων· Ἕκαστος τῶν ἐνταῦθα συναχθήτω
{{right sidenote|25}}ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μετὰ κηρῶν καὶ λαμπάδων καὶ θυμιαμάτων ὅπως ἀπελ-
θόντες ἐν τῇ μονῇ τῇ ὀνομαζομένῃ ἁγίᾳ ἀγάγωμεν ἄνδρα δίκαιον καὶ
θεοσεβῆ, ἵνα καὶ ἡμεῖς καταξιωθῶμεν διὰ τῶν εὐχῶν αὐτοῦ ἐλέους
τυχεῖν ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως καὶ μερίδα ἔχειν μετ' αὐτοῦ. Καὶ διέδραμεν ἡ
φωνὴ καὶ παρεγένοντο πάντες ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ. Καὶ λιτανεύοντες ἐξῆλ-
{{right sidenote|30}}θον ἐπὶ τὸ μοναστήριον, | τοῦ ἐπισκόπου πάντων προηγουμένου. {{left sidenote|Fol. 69&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
Εἰσελθόντων δὲ πάντων ἐν τῷ μοναστηρίῳ καὶ εὐξαμένων ἐπεζήτουν
τὸν δίκαιον Δομέτιον, πάντες θέλοντες εὐλογηθῆναι παρ' αὐτοῦ. Ὁ δὲ
ἀρχιμανδρίτης ἀπὸ ἑσπέρας ἐζήτει τὸν Δομέτιον καὶ διηπόρει τί γέγο-
νεν, καὶ σύγχυσις πολλὴ ἦν δι' αὐτόν. Μὴ εὑρόντων δὲ αὐτῶν, ἀνελθὼν
{{right sidenote|35}}ἐπὶ τοῦ ἄμβωνος ὁ ἐπίσκοπος προσεφώνησεν τῷ λαῷ λέγων· Ἐνδώ-
σωμεν, ἀδελφοί, μὴ δώσωμεν πρόφασιν τῷ Σατανᾷ σκανδαλίσαι
ἡμᾶς· νῦν οὖν, εἰ κελεύετε, πορεύεσθε ἐν εἰρήνῃ, κἀγὼ παραμείνας&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qplljzzb8uy1pg8l4v5wchf34rl8sik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85306</id>
    <revision>
      <id>277334</id>
      <parentid>277305</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:38:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4688" sha1="92lt5n12himpjszw2isxkmgjq9broq4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|307|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἐνταῦθα ἀγάγω τὸν δίκαιον σὺν ἐμοί. Οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐξῆλθον καὶ
ὑπέστρεψαν ἐν τῇ πόλει μετὰ λύπης, μὴ ἐπιτυχόντες τῆς εὐλογίας τοῦ
δικαίου. Ὁ δὲ ἐπίσκοπος παρέμεινεν ἐν τῇ μονῇ ἀκριβῶς πυνθανόμε-
νος τί γέγονεν ὁ Δομέτιος, οἱ δὲ ἐν τῇ μονῇ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα
{{left sidenote|5}}τὰ γεγονότα. Ὁ δὲ μὴ μελλήσας εὐθέως πέμπει κατὰ τὰς ὁδοὺς βουλό-
μενος εὑρεῖν τὸν δίκαιον. Πολλῶν δὲ ἐξελθόντων καὶ ζητησάντων,
οὐδεὶς αὐτὸν ἠδυνήθη εὑρεῖν.

{{right sidenote|Dometius&lt;br&gt;fugit Cyrum.}}'''12.''' Ὁ γὰρ δίκαιος ἐξελθὼν ἐκ τῆς μονῆς εὗρέν τινας καμηλαρίους
{{left sidenote|10}}καὶ λέγει αὐτοῖς· Ποῦ πορεύεσθε; Οἱ δὲ εἶπον· Ἐπὶ τὴν Κυρεστῶν
πόλιν&lt;ref&gt;Est haec civitas Cyrus, in provincia Euphratesia, cf. LE QUIEN, ''Oriens christianus'', t. II, p. 930; GELZER, ''Georgii Cypri descriptio orbis romani'', p. 148. De forma verbi Κυρεστῶν lege ASSEMANI, ''Bibl. or.'', t. II, p. 342; ABBELOOS-LAMY, ''Barhebraei Chronicon'', t. I, p. 338.&lt;/ref&gt;. Καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἰ θέλετε, συνοδεύσω ὑμῖν. Οἱ δὲ εἶπον·
Ἐλθέ, ἀλλὰ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; φοβήθητι τὸν Θεόν, καὶ μηδὲν ἡμᾶς καταβλάψῃς. Ὁ δὲ
δίκαιος λαβὼν τὸ δουκάλιον&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τῆς πρώτης καμήλου προῆγεν αὐτῶν ὡς
καμηλίτης διὰ τὸ μὴ καταφθασθῆναι αὐτόν. Καὶ οὕτως διῆλθεν | τὴν {{right sidenote|Fol. 70&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
{{left sidenote|15}}πᾶσαν ὁδὸν ἕως τῆς κώμης τῆς καλουμένης Καπροϊμανδῶν τῆς
Κυρεστῶν ἐνορίας. Ὡς δὲ ἔφθασεν τὴν κώμην, συνετάξατο τοῖς καμη-
λαρίοις λέγων· Ἀδελφοί, βλέπετε ὑμῶν τὰς βασταγὰς καὶ τὰς σφραγῖ-
δας, ἰδοὺ σῶαί εἰσιν. Ἦσαν γὰρ αἱ βασταγαὶ τῶν κομερκίων, καὶ
ἀπεκρίθησαν οἱ καμηλίται τῷ Δομετίῳ λέγοντες· Ἓξ ἡμέρας ἔχεις ἡμῖν
{{left sidenote|20}}συνοδεύων καὶ οὐκ ἠβουλήθης μεθ' ἡμῶν ἄρτον κλάσαι, καὶ νῦν θέλεις
ἀφῆναι ἡμᾶς καὶ μὴ συνευφρανθῆναι ἡμῖν&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Ὁ δέ φησιν· Ἀδελφοί,
ὥρα πρώτη ἐστὶν τῆς ἡμέρας, καὶ οὐ δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι, ἀλλὰ
πορεύεσθε ἐν εἰρήνῃ, καὶ ἐν τῷ ὑμᾶς ὑποστρέφειν&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, εὑρήσετέ με ἐν τῷ
μαρτυρείῳ τῶν ἁγίων Κοσμᾶ καὶ Δαμιανοῦ&lt;ref&gt;De cultu SS. Cosmae et Damiani in urbe Cyro, lege ''Act. SS.'', Sept. t. VII, p. 439, n° 60-63.&lt;/ref&gt;, καὶ συνευφρανθῶμεν
{{left sidenote|25}}μετ' ἀλλήλων. Οἱ δὲ ἐπορεύθησαν, ὁ δὲ Δομέτιος εὐθυδρόμησεν ἐν τῷ
μαρτυρείῳ τῶν καλλινίκων τοῦ Χριστοῦ μαρτύρων, καὶ εἰσελθὼν θεὶς
τὰ γόνατα προσηύξατο διαμένων ἕως ἑσπέρας. Καὶ τελέσας τὰς ἑσπε-
ρινὰς εὐχάς, προσελθών τινι τῶν ἐκεῖσε κατακειμένων ἀρρώστων
ᾐτήσατο παρ' αὐτοῦ βραχύτητα ἄρτου. Ὁ δὲ μετὰ χαρᾶς ἔδωκεν αὐτῷ,
{{left sidenote|30}}καὶ μεταλαβὼν τοῦ ἄρτου, ἅμα δὲ καὶ ὕδατος, εἰσῄει ἐν τῷ ναῷ καὶ
πᾶσαν τὴν νύκτα προσηύχετο. Ὁ δὲ ἐλεύθερος ὁ δωρησάμενος αὐτῷ
τὸ βραχὺ τοῦ ἄρτου, ἐθεώρει αὐτὸν πᾶσαν τὴν νύκτα προσευχόμενον,

----
'''12.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; δοκάλιον 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ἡμᾶς 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ἐπιστρέφειν 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>92lt5n12himpjszw2isxkmgjq9broq4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277424</id>
      <parentid>277334</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277424</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4688" sha1="qt90lhikidf17bfeakmadwxlnhdj2nd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|307|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἐνταῦθα ἀγάγω τὸν δίκαιον σὺν ἐμοί. Οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐξῆλθον καὶ
ὑπέστρεψαν ἐν τῇ πόλει μετὰ λύπης, μὴ ἐπιτυχόντες τῆς εὐλογίας τοῦ
δικαίου. Ὁ δὲ ἐπίσκοπος παρέμεινεν ἐν τῇ μονῇ ἀκριβῶς πυνθανόμε-
νος τί γέγονεν ὁ Δομέτιος, οἱ δὲ ἐν τῇ μονῇ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα
{{left sidenote|5}}τὰ γεγονότα. Ὁ δὲ μὴ μελλήσας εὐθέως πέμπει κατὰ τὰς ὁδοὺς βουλό-
μενος εὑρεῖν τὸν δίκαιον. Πολλῶν δὲ ἐξελθόντων καὶ ζητησάντων,
οὐδεὶς αὐτὸν ἠδυνήθη εὑρεῖν.

{{right sidenote|Dometius&lt;br&gt;fugit Cyrum.}}'''12.''' Ὁ γὰρ δίκαιος ἐξελθὼν ἐκ τῆς μονῆς εὗρέν τινας καμηλαρίους
{{left sidenote|10}}καὶ λέγει αὐτοῖς· Ποῦ πορεύεσθε; Οἱ δὲ εἶπον· Ἐπὶ τὴν Κυρεστῶν
πόλιν&lt;ref&gt;Est haec civitas Cyrus, in provincia Euphratesia, cf. LE QUIEN, ''Oriens christianus'', t. II, p. 930; GELZER, ''Georgii Cypri descriptio orbis romani'', p. 148. De forma verbi Κυρεστῶν lege AssEMANI, ''Bibl. or.'', t. II, p. 342; ABBELOOS-LAMY, ''Barhebraei Chronicon'', t. I, p. 338.&lt;/ref&gt;. Καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἰ θέλετε, συνοδεύσω ὑμῖν. Οἱ δὲ εἶπον·
Ἐλθέ, ἀλλὰ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; φοβήθητι τὸν Θεόν, καὶ μηδὲν ἡμᾶς καταβλάψῃς. Ὁ δὲ
δίκαιος λαβὼν τὸ δουκάλιον&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τῆς πρώτης καμήλου προῆγεν αὐτῶν ὡς
καμηλίτης διὰ τὸ μὴ καταφθασθῆναι αὐτόν. Καὶ οὕτως διῆλθεν | τὴν {{right sidenote|Fol. 70&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
{{left sidenote|15}}πᾶσαν ὁδὸν ἕως τῆς κώμης τῆς καλουμένης Καπροϊμανδῶν τῆς
Κυρεστῶν ἐνορίας. Ὡς δὲ ἔφθασεν τὴν κώμην, συνετάξατο τοῖς καμη-
λαρίοις λέγων· Ἀδελφοί, βλέπετε ὑμῶν τὰς βασταγὰς καὶ τὰς σφραγῖ-
δας, ἰδοὺ σῶαί εἰσιν. Ἦσαν γὰρ αἱ βασταγαὶ τῶν κομερκίων, καὶ
ἀπεκρίθησαν οἱ καμηλίται τῷ Δομετίῳ λέγοντες· Ἓξ ἡμέρας ἔχεις ἡμῖν
{{left sidenote|20}}συνοδεύων καὶ οὐκ ἠβουλήθης μεθ' ἡμῶν ἄρτον κλάσαι, καὶ νῦν θέλεις
ἀφῆναι ἡμᾶς καὶ μὴ συνευφρανθῆναι ἡμῖν&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Ὁ δέ φησιν· Ἀδελφοί,
ὥρα πρώτη ἐστὶν τῆς ἡμέρας, καὶ οὐ δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι, ἀλλὰ
πορεύεσθε ἐν εἰρήνῃ, καὶ ἐν τῷ ὑμᾶς ὑποστρέφειν&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, εὑρήσετέ με ἐν τῷ
μαρτυρείῳ τῶν ἁγίων Κοσμᾶ καὶ Δαμιανοῦ&lt;ref&gt;De cultu SS. Cosmae et Damiani in urbe Cyro, lege ''Act. SS.'', Sept. t. VII, p. 439, n° 60-63.&lt;/ref&gt;, καὶ συνευφρανθῶμεν
{{left sidenote|25}}μετ' ἀλλήλων. Οἱ δὲ ἐπορεύθησαν, ὁ δὲ Δομέτιος εὐθυδρόμησεν ἐν τῷ
μαρτυρείῳ τῶν καλλινίκων τοῦ Χριστοῦ μαρτύρων, καὶ εἰσελθὼν θεὶς
τὰ γόνατα προσηύξατο διαμένων ἕως ἑσπέρας. Καὶ τελέσας τὰς ἑσπε-
ρινὰς εὐχάς, προσελθών τινι τῶν ἐκεῖσε κατακειμένων ἀρρώστων
ᾐτήσατο παρ' αὐτοῦ βραχύτητα ἄρτου. Ὁ δὲ μετὰ χαρᾶς ἔδωκεν αὐτῷ,
{{left sidenote|30}}καὶ μεταλαβὼν τοῦ ἄρτου, ἅμα δὲ καὶ ὕδατος, εἰσῄει ἐν τῷ ναῷ καὶ
πᾶσαν τὴν νύκτα προσηύχετο. Ὁ δὲ ἐλεύθερος ὁ δωρησάμενος αὐτῷ
τὸ βραχὺ τοῦ ἄρτου, ἐθεώρει αὐτὸν πᾶσαν τὴν νύκτα προσευχόμενον,

----
'''12.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; δοκάλιον 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ἡμᾶς 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ἐπιστρέφειν 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qt90lhikidf17bfeakmadwxlnhdj2nd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85307</id>
    <revision>
      <id>277335</id>
      <parentid>277306</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4762" sha1="hsg2t7dob7ep7na38w6v1xqw31ragv0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|308|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;καὶ ἐδόξαζε τὸν Θεὸν ἐν ἑαυτῷ. Τοῦτον δὲ θεωρῶν ὁ ἀσθενῶν οὕτως
ἄϋπνον προσκαρτεροῦντα τῷ ἁγίῳ οἴκῳ, ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν ἐγερθεὶς
{{left sidenote|Fol. 70&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}προσεκύνει&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; τὸν Δομέτιον&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; | λέγων· Δέομαί σου, εὖξαι ὑπὲρ ἐμοῦ τοῦ
ἁμαρτωλοῦ. Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· Εὐχαῖς τῶν ἁγίων τούτων ἔσται ὁ Θεὸς
{{right sidenote|5}}μετὰ σοῦ. Ὁ δὲ ἀπελθὼν προσανεπάη μικρόν, καὶ πάλιν ἐγερθεὶς
προσεκύνει τῷ Δομετίῳ λέγων· Ὁρῶ σε, δέσποτα θεοσεβῆ, ἀλλ' εὖξαί
μοι διὰ τὸν Κύριον. Ἰδοὺ γὰρ μῆνα ἡμερῶν ἔχω ἐνταῦθα κατακείμενος.
Λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Δομέτιος· Ἥμαρτες εἰς τοὺς μάρτυρας, ἀλλὰ τού-
τους παρακάλεσον καὶ θεραπεύσουσίν σε. Ὁ δὲ εἶπεν· Ὀρθῶς εἶπας,
{{right sidenote|10}}δέσποτα, λόγον γὰρ δώσας τινὶ γεωργῷ μου καταφυγόντι ἐνταῦθα,
τοῦτον παρέβην, καὶ τούτου χάριν ἐπῆλθέν μοι τοῦτο τὸ δεινόν, ἀλλ'
ἐπειδὴ οὐκ εἰμι ἱκανὸς τούτους δυσωπῆσαι, αὐτὸς παρακάλεσον
αὐτοὺς διὰ τῶν ὁσίων σου εὐχῶν. Ὁ δὲ εἶπεν· Ἄπελθε, τέκνον, καὶ μὴ
μικρὸν καθεύδησον, καὶ ἐννύχιον πρόσελθε τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ καὶ
{{right sidenote|15}}μετάλαβε τῶν ἀχράντων μυστηρίων καὶ ἰαθήσῃ. Ὁ δὲ μακάριος ἦν
ψάλλων τὴν νυκτερινὴν χορείαν· ἕωθεν δὲ ἐποίησεν ὁ ἄνθρωπος καθὼς
ἐνετείλατο αὐτῷ ὁ ἅγιος Δομέτιος καὶ μεταλαβὼν τῶν ἀχράντων
μυστηρίων ὁρᾷ ἑαυτὸν ἐλαφρυνθέντα τῆς νόσου, καὶ ἀναστὰς ἐρρωμέ-
νος προσεκύνησεν τῷ ἁγίῳ Δομετίῳ λέγων· Νῦν οἶδα ὅτι φοβῇ σὺ
{{right sidenote|20}}τὸν Θεόν, εὖξαι οὖν ἵνα ἵλεοι γένωνταί μοι οἱ ἅγιοι μάρτυρες. Ὁ δὲ
εἶπεν· Ἄπελθε, τέκνον, πολλὰ δύναται κατορθοῦν ἡ μετάνοια.

{{left sidenote|et prope&lt;br&gt;hanc urbem&lt;br&gt;in montem&lt;br&gt;recedit,&lt;br&gt;Fol. 71&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}'''13.''' Ὁ δὲ ἐξελθὼν τοῦ μαρτυρείου διεφήμιζε τὸν δίκαιον. Ὁ δὲ γνοὺς
πάλιν ἀνεχώρησε τοῦ μαρτυρείου καὶ ἐπορεύθη κατὰ βο|ρὰν τοῦ μαρτυ-
{{right sidenote|25}}ρείου ὡς ἀπὸ σημείων ὀκτὼ εἰς τὸ ὄρος· τοῦτο δὲ οὐ λιθῶδες, ἀλλὰ
ψαμμῶδες, ὡσεὶ λατύπη, ὡς&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἀκάνθας καὶ τριβόλους ποιοῦν, ᾧ πρόσ-
κειται ἀγρὸς ἄπορος Παρθὲν προσαγορευόμενος, καὶ ἀνελθὼν ἐν τῷ
ὄρει ἐκάθητο διάγων ἐν αὐτῷ ἔτη δύο, τὰς βοτάνας ἐσθίων· παρ' αὐτῷ
δὲ τῷ ὄρει παρέκειντο ἀένναοι πηγαί, ἐξ ὧν μετελάμβανεν ὕδατος, ἐν
{{right sidenote|30}}αὐτοῖς δὲ τοῖς ὕδασιν εἰώθασι γυναῖκες ἔρχεσθαι καὶ ἀποσμήχειν
ἐσθῆτας. Ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν καύσονος γενομένου βιαίου, ἐπεζήτησεν
ὁ ἅγιος ὕδατος μεταλαβεῖν· ὡς δὲ ἠβουλήθη κατελθεῖν ἐκ τοῦ ὄρους
καὶ μεταλαβεῖν ὕδατος, ἠσχύνθη κατελθεῖν ἐπὶ τὴν πηγὴν διὰ τοὺς
ὄχλους τοὺς παρεστῶτας τοῖς ὕδασι καὶ ἔμεινεν ἐν αὐτῷ τῷ ὄρει· μία
δὲ τῶν ἀσέμνων γυναικῶν ἱσταμένη ἐν τοῖς ὕδασι ἔπλυνεν καὶ ἐγύμνοι

----
— &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; προσκύνησεν 2. — &lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; τῷ Δομετίῳ 2.&lt;br&gt;
'''13.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ''om.'' 2.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hsg2t7dob7ep7na38w6v1xqw31ragv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85308</id>
    <revision>
      <id>277336</id>
      <parentid>277307</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4915" sha1="728c6rv0qfpgwnc5q7mcyvxe0bnmhtx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|309|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἑαυτήν, τῶν ἄλλων γυναικῶν αἰδεσθεισῶν καὶ τιμησασῶν&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τὸν δίκαιον.
Ὁ δὲ δίκαιος Δομέτιος ἐλυπήθη σφόδρα καὶ ἀνελθὼν ἐν τῷ ὄρει
ἔθηκεν τὰ γόνατα καὶ προσηύξατο, καὶ παραχρῆμα ἐδραπετεύθη τὰ
ὕδατα καὶ οὐκ ἐφάνη τὸ τέως. Οἱ δὲ πλημμελήσαντες τὴν αἴσθησιν ὧν
{{left sidenote|5}}ἡμάρτησαν γνόντες καὶ τὴν ἄωρον ἡλικίαν ἐπὶ τὸν ὤμων λαβόντες, καὶ
τοὺς ἑαυτῶν ἱερέας, ἀνέβαινον ἐπὶ τὸν δίκαιον. Πολλὰ μὲν ἑαυτῶν
κατηγοροῦντες, πολλὰ δὲ καὶ ὑπὸ τῶν δακρύων κατηγορούμενοι,
ᾐτοῦντο&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; τοῦ κακοῦ τὴν λύσιν, τὴν γλῶτταν τοῦ δικαίου πρεσβεύτριαν
πρὸς τὸν Θεὸν παρακαλοῦντες γενέσθαι ὡς παρρησίαν ἔχοντος. Ταῦτα
{{left sidenote|10}}ὁρῶν ὁ δί|καιος καὶ συμπαθήσας τοῖς θρήνοις αὐτῶν, ἐθάρρησε δι' {{right sidenote|Fol. 71&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
εὐχῆς λῦσαι τὴν ἐκ τοῦ Θεοῦ δι' αὐτοῦ κατ' αὐτῶν γεγενημένην ἀπό-
φασιν. Καὶ τούτων βοώντων καὶ δακρυόντων, εὐθέως ἀνέβρυσεν πάλιν
ἡ πηγή, καὶ εὐχαριστήσαντες τῷ Κυρίῳ καὶ τῷ δικαίῳ ἀνεχώρησαν.
Ἀπὸ τότε ἤρξαντο πολλοὶ ἀνέρχεσθαι καὶ εὐλογεῖσθαι παρ' αὐτοῦ.

{{right sidenote|aeris&lt;br&gt;incommoda&lt;br&gt;passus.}}'''14.''' Εἷς δέ τις ἐλθὼν πρὸς αὐτὸν ἐν χειμῶνι ἐκ τῶν Σαρακηνῶν,
καὶ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; εὑρὼν αὐτὸν ἐν τῷ ὄρει περιπατοῦντα καὶ τὸν Θεὸν δοξάζοντα
ηὐλογήθη παρ' αὐτοῦ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Ἐκέλευσεν δὲ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ὁ δίκαιος καθίσαι αὐτὸν καὶ
ἄρτου μεταλαβεῖν σὺν τοῖς μετ' αὐτοῦ, ἐκαθέζετο δὲ ὁ δίκαιος θερμαι-
{{left sidenote|20}}νόμενος ἐν τῷ ἡλίῳ, καὶ λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ ἄνθρωπος· Δέομαί σου,
κέλευσόν μοι οἰκοδομῆσαί σοι ἕνα οἶκον ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ διὰ τὴν
βίαν τοῦ κρύους. Ὁ δὲ οὐκ ἠβουλήθη· ἐν δὲ τῷ αὐτὸν καθεύδειν ἐν τῷ
πυλῶνι, παραχρῆμα πνέει λὶψ καὶ εὐθέως κατῆλθεν χιόνος βολή, καὶ
ἔστη ἐπάνω τῆς γῆς ἕως πρωῒ πήχεις δύο. Ἕωθεν δὲ ἐγερθεὶς ὁ Ἰσμα-
{{left sidenote|25}}ηλίτης καὶ οἱ σὺν αὐτῷ μετὰ θορύβου καὶ σπουδῆς καὶ τὸν δίκαιον
νομίσαντες τεθνηκέναι ἐκ τῆς χιόνος, τοῦτον εὑρόντες ἐν τῷ ὄρει
κεκαλυμμένον ἐν τῇ χιόνι, καὶ καταβεβαπτισμένον ἕως τῶν μασχαλῶν,
ἐδόξαζον τὸν Θεόν, καὶ προσελθόντες ἐξεχόϊζον τὴν χιόνα καὶ ἀνεβί-
βασαν αὐτὸν ἐξ αὐτῆς, καὶ μόλις ποτὲ ἔπεισαν αὐτὸν πορευθῆναι εἰς
{{left sidenote|30}}τὴν σκηνὴν τὴν δερματίνην τοῦ κατασκηνῶσαι ἐν αὐτῇ διὰ τὴν βίαν
τοῦ ἀέρος. Πάντα γὰρ τὸν χρόνον ὃν ἐποίησεν ἐν τῷ ὄρει ὑπὸ τὸν
αἰθέρα διῆγεν ὡσεὶ ἔτη τρία, ἀκτῖνας ἡλίου φιλο|νεικῶν νικῆσαι&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, καὶ {{right sidenote|Fol. 72&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
τοῦ κρύους τὴν ἴσχυν τῇ καρτερίᾳ, καὶ τὴν βίαν τῶν ἀνέμων ὑποφέρων
τῇ φιλοσοφίᾳ, καὶ οὐδὲν ἐσάλευσε τὸν δίκαιον, ἀλλὰ γὰρ καὶ χιόνος
{{left sidenote|35}}περιχυθείσης αὐτῷ ἔμεινεν ἐπὶ τῇ στάσει φυλάττων τῆς ψυχῆς τὸν
τόνον.

----
— &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τιμησάντων ''(sic)'' 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ἤτουν δὲ 2.&lt;br&gt;
'''14.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; καὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; νικ. φιλ. 2.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>728c6rv0qfpgwnc5q7mcyvxe0bnmhtx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277347</id>
      <parentid>277336</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277347</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4935" sha1="dgfqp4rg76zbla6fle3iq6wfpsg1r22" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|309|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἑαυτήν, τῶν ἄλλων γυναικῶν αἰδεσθεισῶν καὶ τιμησασῶν&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τὸν δίκαιον.
Ὁ δὲ δίκαιος Δομέτιος ἐλυπήθη σφόδρα καὶ ἀνελθὼν ἐν τῷ ὄρει
ἔθηκεν τὰ γόνατα καὶ προσηύξατο, καὶ παραχρῆμα ἐδραπετεύθη τὰ
ὕδατα καὶ οὐκ ἐφάνη τὸ τέως. Οἱ δὲ πλημμελήσαντες τὴν αἴσθησιν ὧν
{{left sidenote|5}}ἡμάρτησαν γνόντες καὶ τὴν ἄωρον ἡλικίαν ἐπὶ τὸν ὤμων λαβόντες, καὶ
τοὺς ἑαυτῶν ἱερέας, ἀνέβαινον ἐπὶ τὸν δίκαιον. Πολλὰ μὲν ἑαυτῶν
κατηγοροῦντες, πολλὰ δὲ καὶ ὑπὸ τῶν δακρύων κατηγορούμενοι,
ᾐτοῦντο&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; τοῦ κακοῦ τὴν λύσιν, τὴν γλῶτταν τοῦ δικαίου πρεσβεύτριαν
πρὸς τὸν Θεὸν παρακαλοῦντες γενέσθαι ὡς παρρησίαν ἔχοντος. Ταῦτα
{{left sidenote|10}}ὁρῶν ὁ δί|καιος καὶ συμπαθήσας τοῖς θρήνοις αὐτῶν, ἐθάρρησε δι' {{right sidenote|Fol. 71&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
εὐχῆς λῦσαι τὴν ἐκ τοῦ Θεοῦ δι' αὐτοῦ κατ' αὐτῶν γεγενημένην ἀπό-
φασιν. Καὶ τούτων βοώντων καὶ δακρυόντων, εὐθέως ἀνέβρυσεν πάλιν
ἡ πηγή, καὶ εὐχαριστήσαντες τῷ Κυρίῳ καὶ τῷ δικαίῳ ἀνεχώρησαν.
Ἀπὸ τότε ἤρξαντο πολλοὶ ἀνέρχεσθαι καὶ εὐλογεῖσθαι παρ' αὐτοῦ.

{{left sidenote|15}}{{right sidenote|aeris&lt;br&gt;incommoda&lt;br&gt;passus.}}'''14.''' Εἷς δέ τις ἐλθὼν πρὸς αὐτὸν ἐν χειμῶνι ἐκ τῶν Σαρακηνῶν,
καὶ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; εὑρὼν αὐτὸν ἐν τῷ ὄρει περιπατοῦντα καὶ τὸν Θεὸν δοξάζοντα
ηὐλογήθη παρ' αὐτοῦ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Ἐκέλευσεν δὲ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ὁ δίκαιος καθίσαι αὐτὸν καὶ
ἄρτου μεταλαβεῖν σὺν τοῖς μετ' αὐτοῦ, ἐκαθέζετο δὲ ὁ δίκαιος θερμαι-
νόμενος ἐν τῷ ἡλίῳ, καὶ λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ ἄνθρωπος· Δέομαί σου,
{{left sidenote|20}}κέλευσόν μοι οἰκοδομῆσαί σοι ἕνα οἶκον ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ διὰ τὴν
βίαν τοῦ κρύους. Ὁ δὲ οὐκ ἠβουλήθη· ἐν δὲ τῷ αὐτὸν καθεύδειν ἐν τῷ
πυλῶνι, παραχρῆμα πνέει λὶψ καὶ εὐθέως κατῆλθεν χιόνος βολή, καὶ
ἔστη ἐπάνω τῆς γῆς ἕως πρωῒ πήχεις δύο. Ἕωθεν δὲ ἐγερθεὶς ὁ Ἰσμα-
{{left sidenote|25}}ηλίτης καὶ οἱ σὺν αὐτῷ μετὰ θορύβου καὶ σπουδῆς καὶ τὸν δίκαιον
νομίσαντες τεθνηκέναι ἐκ τῆς χιόνος, τοῦτον εὑρόντες ἐν τῷ ὄρει
κεκαλυμμένον ἐν τῇ χιόνι, καὶ καταβεβαπτισμένον ἕως τῶν μασχαλῶν,
ἐδόξαζον τὸν Θεόν, καὶ προσελθόντες ἐξεχόϊζον τὴν χιόνα καὶ ἀνεβί-
βασαν αὐτὸν ἐξ αὐτῆς, καὶ μόλις ποτὲ ἔπεισαν αὐτὸν πορευθῆναι εἰς
{{left sidenote|30}}τὴν σκηνὴν τὴν δερματίνην τοῦ κατασκηνῶσαι ἐν αὐτῇ διὰ τὴν βίαν
τοῦ ἀέρος. Πάντα γὰρ τὸν χρόνον ὃν ἐποίησεν ἐν τῷ ὄρει ὑπὸ τὸν
αἰθέρα διῆγεν ὡσεὶ ἔτη τρία, ἀκτῖνας ἡλίου φιλο|νεικῶν νικῆσαι&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, καὶ {{right sidenote|Fol. 72&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
τοῦ κρύους τὴν ἴσχυν τῇ καρτερίᾳ, καὶ τὴν βίαν τῶν ἀνέμων ὑποφέρων
τῇ φιλοσοφίᾳ, καὶ οὐδὲν ἐσάλευσε τὸν δίκαιον, ἀλλὰ γὰρ καὶ χιόνος
{{left sidenote|35}}περιχυθείσης αὐτῷ ἔμεινεν ἐπὶ τῇ στάσει φυλάττων τῆς ψυχῆς τὸν
τόνον.

----
— &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τιμησάντων (''sic'') 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ἤτουν δὲ 2.&lt;br&gt;
'''14.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; καὶ ''add.'' 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; νικ. φιλ. 2.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dgfqp4rg76zbla6fle3iq6wfpsg1r22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85309</id>
    <revision>
      <id>277337</id>
      <parentid>277308</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277337</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4684" sha1="rnqv4zc3vwc04fbg6mec49e03dgb2eb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|310|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|Diversa mira-&lt;br&gt;cula patrat&lt;br&gt;Dometius,&lt;br&gt;arida manu&lt;br&gt;sanata,}}'''15.''' Εἰς γῆρας δὲ λοιπὸν ἐλθόντος αὐτοῦ&lt;ref&gt;Nimirum natus Dometius ineunte saeculo IV sub Constantino magno [311-337] (cf. n° 3, p. 290), adulescens factus μέτρον ἡλικίας λαβών (cf. n° 4, p. 292) migravit Nisibin, ubi tempus aliquod remansit, dein Theodosiopolim in monasterio sancti Sergii (cf. n° 9, p. 301), in quo degit decem et octo annos (n° 10, p. 303); tandem fugit Cyrum (cf. n° 12, p. 307) et in monte prope urbem istam vixit annos tres (n° 14, p. 309). Inde patet circiter annum quinquagesimum quintum iam attigisse Dometium.&lt;/ref&gt;, ἐγένετο συνδρομὴ τῶν
πλησιοχώρων χριστιανῶν καὶ ἐλατόμησαν τῷ δικαίῳ σπήλαιον οὐ
πολυχωρητόν, ἔνθα καὶ εἰσῴκησαν αὐτόν· τοῦτον δὲ οὐκ ἐνίκησεν οὐ
{{right sidenote|5}}χρόνος, οὐ γῆρας ὥσπερ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἐν χαλκῷ συγκεκλεισμένης
καὶ δι' ὑπερβολὴν ἀρετῆς μὴ συγχωρούσης τῷ σώματι τὸ θνητὸν ὑπο-
μένειν. Τοῦτον τὸν δίκαιον πάθη ἡδέσθησαν καὶ πρὸς θεραπείαν τῶν
ἀσθενούντων ἐπήρκεσεν, καὶ μόνη φωνὴ καὶ ξηρὰ χεὶρ ἠκολούθησεν τῇ
τοῦ δικαίου γλώσσῃ ὑπηρετήσασα. Πένης γάρ τις συνεισελθὼν τισὶ
{{right sidenote|10}}τῶν εἰς εὐχὴν ἀνελθόντων ἔχων τὴν χεῖρα ξηράν, προσελθὼν ἔφη τῷ
δικαίῳ· Κύριε, πρόσευξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα ἐλεηθῶ κἀγὼ ταῖς ὁσίαις
εὐχαῖς σου. Ὁ δὲ δίκαιος λέγει αὐτῷ· Πιστεύεις εἰς τὸν κύριον ἡμῶν
Ἰησοῦν Χριστὸν ὅτι δύναται αὐτὸς πάντα ποιῆσαι; Ὁ δὲ εἶπεν· Ναί,
δέομαί σου. Ὁ δὲ δίκαιος λέγει αὐτῷ· Εἰ πιστεύεις αὐτῷ, θεὶς τὰ
{{right sidenote|15}}γόνατα ἐνώπιον αὐτοῦ πρόσευξαι. Ὁ δὲ ἐποίησεν ὡς&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἐνετάλη. Καὶ
γενομένης εὐχῆς ἀναστὰς ὁ δίκαιος καὶ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; τὴν δοξολογίαν τῷ Θεῷ ἀνα-
πέμψας εἶπεν τὸ Ἀμήν, καὶ λέγει τῷ ξηρὰν ἔχοντι τὴν χεῖρα· Ἀδελφέ,
ἔγειρε καὶ ἔκτεινόν σου τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανόν, καὶ εὐχαρίστησον
τῷ Θεῷ τῷ ἰασαμένῳ σε. Ὁ δὲ παραχρῆμα ἰαθείς, ἐξέτεινεν αὐτοῦ τὴν
{{right sidenote|20}}δε|ξιὰν ὡς τὴν ἀριστεράν. Καὶ ἐγένετο τρισμοῦ ἦχος ὡς ὀστέου εἰσε- {{left sidenote|Fol. 72&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
ληλυθότος πρὸς τὴν ἰδίαν ἁρμονίαν. Καὶ τούτου γενομένου ἀπεκατέστη
ὁ ἄνθρωπος ὑγιής, καὶ ἕκαστος τῶν θεωρούντων πεσὼν προσεκύ-
νησε&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; τῷ Θεῷ τῷ δωτῆρι τῶν ἀγαθῶν.

{{left sidenote|confracto&lt;br&gt;membro&lt;br&gt;restituto,}}'''16.''' Ἕτερος δέ τις ἤρχετο πρὸς τὸν δίκαιον εὐχῆς χάριν· οὗτος δὲ
{{right sidenote|25}}κατὰ συντυχίαν κακὴν πεσὼν κατὰ τὴν ὁδὸν ἐκ τοῦ ζώου γέγονεν
ἔκκοξος. Ὁ δὲ πληγεὶς οὐκ ἠμέλησε τῆς εὐχῆς, ἀλλὰ τοὺς πόνους καρ-
τερήσας ἐπὶ τῷ ἰδίῳ κτήνει ἀνερχόμενος ἀνέβαινεν ἐπὶ τὸν δίκαιον,
παιδαρίου τοῦτον ὁδηγοῦντος. Ὡς δὲ τοῦτον εἶδον οἱ ἑστῶτες πλησίον
τοῦ δικαίου κατήγαγον ἀπὸ τοῦ ζώου καὶ ἔρριψαν παρὰ τοὺς πόδας
{{right sidenote|30}}τοῦ ὁσίου. Ὁ δὲ ἐπυνθάνετο τί αὐτῷ γέγονεν. Ὁ δὲ παῖς κλαίων καὶ

----
'''15.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; καθὼς 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (ἀναστὰς - καὶ) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; προσεκύνει 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rnqv4zc3vwc04fbg6mec49e03dgb2eb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277348</id>
      <parentid>277337</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277348</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4664" sha1="ji4ytgtwau1a0jh8kbschyrgsp4fos4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|310|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|Diversa mira-&lt;br&gt;cula patrat&lt;br&gt;Dometius,&lt;br&gt;arida manu&lt;br&gt;sanata,}}'''15.''' Εἰς γῆρας δὲ λοιπὸν ἐλθόντος αὐτοῦ&lt;ref&gt;Nimirum natus Dometius ineunte saeculo IV sub Constantino magno [311-337] (cf. n° 3, p. 290), adulescens factus μέτρον ἡλικίας λαβών (cf. n° 4, p. 292) migravit Nisibin, ubi tempus aliquod remansit, dein Theodosiopolim in monasterio sancti Sergii (cf. n° 9, p. 301), in quo degit decem et octo annos (n° 10, p. 303); tandem fugit Cyrum (cf. n° 12, p. 307) et in monte prope urbem istam vixit annos tres (n° 14, p. 309). Inde patet circiter annum quinquagesimum quintum iam attigisse Dometium.&lt;/ref&gt;, ἐγένετο συνδρομὴ τῶν
πλησιοχώρων χριστιανῶν καὶ ἐλατόμησαν τῷ δικαίῳ σπήλαιον οὐ
πολυχωρητόν, ἔνθα καὶ εἰσοίκησαν αὐτόν· τοῦτον δὲ οὐκ ἐνίκησεν οὐ
χρόνος, οὐ γῆρας ὥσπερ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἐν χαλκῷ συγκεκλεισμένης
{{right sidenote|5}}καὶ δι' ὑπερβολὴν ἀρετῆς μὴ συγχωρούσης τῷ σώματι τὸ θνητὸν ὑπο-
μένειν. Τοῦτον τὸν δίκαιον πάθη ἠδέσθησαν καὶ πρὸς θεραπείαν τῶν
ἀσθενούντων ἐπήρκεσεν, καὶ μόνη φωνὴ καὶ ξηρὰ χεὶρ ἠκολούθησεν τῇ
τοῦ δικαίου γλώσσῃ ὑπηρετήσασα. Πένης γάρ τις συνεισελθὼν τισι
τῶν εἰς εὐχὴν ἀνελθόντων ἔχων τὴν χεῖρα ξηράν, προσελθὼν ἔφη τῷ
{{right sidenote|10}}δικαίῳ· Κύριε, πρόσευξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα ἐλεηθῶ κἀγὼ ταῖς ὁσίαις
εὐχαῖς σου. Ὁ δὲ δίκαιος λέγει αὐτῷ· Πιστεύεις εἰς τὸν κύριον ἡμῶν
Ἰησοῦν Χριστὸν ὅτι δύναται αὐτὸς πάντα ποιῆσαι; Ὁ δὲ εἶπεν· Ναί,
δέομαί σου. Ὁ δὲ δίκαιος λέγει αὐτῷ· Εἰ πιστεύεις αὐτῷ, θεὶς τὰ
γόνατα ἐνώπιον αὐτοῦ πρόσευξαι. Ὁ δὲ ἐποίησεν ὡς&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἐνετάλθη. Καὶ
{{right sidenote|15}}γενομένης εὐχῆς ἀναστὰς&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ὁ δίκαιος καὶ τὴν δοξολογίαν τῷ Θεῷ ἀνα-
πέμψας εἶπεν τὸ Ἀμήν, καὶ λέγει τῷ ξηρὰν ἔχοντι τὴν χεῖρα· Ἀδελφέ,
ἔγειρε καὶ ἔκτεινόν σου τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανόν, καὶ εὐχαρίστησον
τῷ Θεῷ τῷ ἰασαμένῳ σε. Ὁ δὲ παραχρῆμα ἰαθείς, ἐξέτεινεν αὐτοῦ τὴν
{{left sidenote|Fol. 72&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}δε|ξιὰν ὡς τὴν ἀριστεράν. Καὶ ἐγένετο τρισμοῦ ἦχος ὡς ὀστέου εἰσε-
{{right sidenote|20}}ληλυθότος πρὸς τὴν ἰδίαν ἁρμονίαν. Καὶ τούτου γενομένου ἀπεκατέστη
ὁ ἄνθρωπος ὑγιής, καὶ ἕκαστος τῶν θεωρούντων πεσὼν προσεκύ-
νησε&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; τῷ Θεῷ τῷ δωτῆρι τῶν ἀγαθῶν.

{{left sidenote|confracto&lt;br&gt;membro&lt;br&gt;restituto,}}'''16.''' Ἕτερος δέ τις ἤρχετο πρὸς τὸν δίκαιον εὐχῆς χάριν· οὗτος δὲ
κατὰ συντυχίαν κακὴν πεσὼν κατὰ τὴν ὁδὸν ἐκ τοῦ ζώου γέγονεν
{{right sidenote|25}}ἔκκοξος. Ὁ δὲ πληγεὶς οὐκ ἠμέλησε τῆς εὐχῆς, ἀλλὰ τοὺς πόνους καρ-
τερήσας ἐπὶ τῷ ἰδίῳ κτήνει ἀνερχόμενος ἀνέβαινεν ἐπὶ τὸν δίκαιον,
παιδαρίου τοῦτον ὁδηγοῦντος. Ὡς δὲ τοῦτον εἶδον οἱ ἑστῶτες πλησίον
τοῦ δικαίου κατήγαγον ἀπὸ τοῦ ζώου καὶ ἔρριψαν παρὰ τοὺς πόδας
τοῦ ὁσίου. Ὁ δὲ ἐπυνθάνετο τί αὐτῷ γέγονεν. Ὁ δὲ παῖς κλαίων καὶ

----
'''15.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; καθὼς 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (ἀναστὰς - καὶ) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; προσεκύνει 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ji4ytgtwau1a0jh8kbschyrgsp4fos4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85310</id>
    <revision>
      <id>277338</id>
      <parentid>277309</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277338</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="sgaikpvefnauviaehd0o5pgra52296s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|311|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ὀδυρόμενος ἀπήγγειλεν αὐτῷ πῶς ἐπλήγη ὁ τούτου δεσπότης. Καὶ
ἰδὼν αὐτὸν ὁ δίκαιος οὕτως ὀδυρόμενον εἶπεν· Σίγα, τέκνον, καὶ μὴ
οὕτως ἀδημόνει· ἐὰν γὰρ πιστεύητε τῷ Θεῷ ὅτι παντοδύναμός ἐστι,
γνώσεσθε ὅτι Κύριος&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἐν ἡμῖν τὸ ἔλεος αὐτοῦ καταπέμπει&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Γέγραπται
{{left sidenote|5}}γάρ· Αὐτὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἔλαβεν καὶ τὰς νόσους ἐβάστασεν&lt;ref&gt;''Matth.'', VIII, 17.&lt;/ref&gt;.
Οἱ δὲ εἶπον· Πιστεύομεν, δέσποτα, ὅτι οὐδὲν ἀδυνατεῖ τῷ Θεῷ καὶ
μάλιστα ὅταν αὐτὸς ὑπὸ τῶν ὁσίων αὐτοῦ δυσωπεῖται. Ὁ δὲ εἶπεν·
Θήσατε τὸν ἄνδρα κατὰ ἀνατολὰς καὶ εὔξασθε αὐτῷ σὺν ἐμοί. Οἱ δὲ
θέντες αὐτὸν προσηύχοντο, ὁ δὲ δίκαιος θεὶς τὰ γόνατα αὐτοῦ, καὶ
{{left sidenote|10}}αὐτὸς προσηύχετο. Καὶ πληρώσας τὴν εὐχήν, ἐκέλευσε τὸν χωλὸν περι-
κρατούμενον ἵστασθαι καὶ ἐνέγκας τοῦ ἀχράντου σώματος καὶ αἵμα-
τος | τοῦ Κυρίου μετέδωκεν αὐτῷ. Παραχρῆμα δὲ ὑγιὴς γενόμενος ὁ {{right sidenote|Fol. 73&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
ἀσθενῶν ἔδραμεν, καὶ πεσὼν παρὰ πόδας τοῦ δικαίου κατεφίλει αὐτοῦ
τὰ ἴχνη. Οἱ δὲ παρεστῶτες ἔπεσον καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πρόσωπον αἰνοῦντες
{{left sidenote|15}}καὶ δοξάζοντες τὸν Θεόν. Ὁ δὲ δίκαιος ἤρξατο λέγειν· Ἐγέρθητε, ἀδελ-
φοί, καὶ δοξάσωμεν τὸν Θεόν, καὶ μὴ λογίσασθέ μοι&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ποιεῖν σημεῖα.
Οὐδὲ γὰρ ἀπ' ἐμαυτοῦ ἐγὼ ποιῶ τι, ἀλλ' ἔστι Θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα
ἐν πᾶσιν. Καὶ ἔμεινεν παραινῶν καὶ διδάσκων αὐτοὺς ἀπέχεσθαι ἀπὸ
πάντων τῶν πονηρῶν πραγμάτων καὶ τῶν κακῶν ἐπιθυμιῶν, καὶ πάσης
{{left sidenote|20}}διδασκαλίας ματαίας. Καὶ ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἰδοὺ ἀνέβαινόν τινες
βαστάζοντες ἄνθρωπον ὅλον ὑπὸ τῆς νόσου ἐκλελοιπότα. Καὶ ἔφερον
αὐτὸν πρὸς τὸν δίκαιον δεικνύντες τοῖς θεωμένοις ζῶντα νεκρόν·
περισσὴν γὰρ εἶχε λοιπὸν τῶν μελῶν τὴν σύνθεσιν, καὶ τοῦτον λαβόν-
τες, ἔρριψαν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ δικαίου. Καὶ πάντες ἱκέτευον αὐτὸν
{{left sidenote|25}}ἐλεῆσαι τὸν τάλανα&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; καὶ εὔξασθαι ὑπὲρ αὐτοῦ. Ὁ δὲ δίκαιος λέγει·
Κλίναντες γοῦν, ἀδελφοί, συνεύξασθέ μοι. Καὶ πάντες πεσόντες ἐπὶ τὴν
γῆν προσηύχοντο. Πληρώσαντος δὲ τοῦ δικαίου τὴν εὐχήν, καὶ πάντων
σὺν αὐτῷ ἐγερθέντων ἐκ τοῦ ἐδάφους, στήσας ὁ δίκαιος ληκύθιον
ἐλαίου. Καὶ λαβών, πάλιν προσηύξατο ἐπὶ ὥραν τελείαν, καὶ προσελθὼν
{{left sidenote|30}}ἔχρισεν ἕκαστον μέλος τοῦ κειμένου, εἰπών· Ὁ τὸν παράλυτον ἰαθείς,
ἰᾶταί σε, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ τῷ ἁγίῳ ἐγέρθητι καὶ στῆθι ἐπὶ
τοὺς πόδας σου. Παραχρῆμα δὲ ἀνέστησεν ὁ ἰώμενος τὸν κείμενον
ἐνώπιον πάντων καὶ ἐδραπέτευσεν τὸ πάθος τῇ Δομετίου φωνῇ, καὶ

----
'''16.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; καὶ 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; καταπέμψει 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; με 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; τάλαν 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sgaikpvefnauviaehd0o5pgra52296s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277345</id>
      <parentid>277338</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:45:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277345</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4642" sha1="6n45k9s8vuihci20826snge879osjdm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|311|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ὀδυρόμενος ἀπήγγειλεν αὐτῷ πῶς ἐπλήγη ὁ τούτου δεσπότης. Καὶ
ἰδὼν αὐτὸν ὁ δίκαιος οὕτως ὀδυρόμενον εἶπεν· Σίγα, τέκνον, καὶ μὴ
οὕτως ἀδημόνει· ἐὰν γὰρ πιστεύητε τῷ Θεῷ ὅτι παντοδύναμός ἐστι,
γνώσεσθε ὅτι Κύριος&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἐν ἡμῖν τὸ ἔλεος αὐτοῦ καταπέμπει&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Γέγραπται
{{left sidenote|5}}γάρ· Αὐτὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἔλαβεν καὶ τὰς νόσους ἐβάστασεν&lt;ref&gt;''Matth.'', VIII, 17.&lt;/ref&gt;.
Οἱ δὲ εἶπον· Πιστεύομεν, δέσποτα, ὅτι οὐδὲν ἀδυνατεῖ τῷ Θεῷ καὶ
μάλιστα ὅταν αὐτὸς ὑπὸ τῶν ὁσίων αὐτοῦ δυσωπεῖται. Ὁ δὲ εἶπεν·
Θήσατε τὸν ἄνδρα κατὰ ἀνατολὰς καὶ εὔξασθε αὐτῷ σὺν ἐμοί. Οἱ δὲ
θέντες αὐτὸν προσηύχοντο, ὁ δὲ δίκαιος θεὶς τὰ γόνατα αὐτοῦ, καὶ
{{left sidenote|10}}αὐτὸς προσηύχετο. Καὶ πληρώσας τὴν εὐχήν, ἐκέλευσε τὸν χωλὸν περι-
κρατούμενον ἵστασθαι καὶ ἐνέγκας τοῦ ἀχράντου σώματος καὶ αἵμα-
τος | τοῦ Κυρίου μετέδωκεν αὐτῷ. Παραχρῆμα δὲ ὑγιὴς γενόμενος ὁ {{right sidenote|Fol. 73&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
ἀσθενῶν ἔδραμεν, καὶ πεσὼν παρὰ πόδας τοῦ δικαίου κατεφίλει αὐτοῦ
τὰ ἴχνη. Οἱ δὲ παρεστῶτες ἔπεσον καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πρόσωπον αἰνοῦντες
{{left sidenote|15}}καὶ δοξάζοντες τὸν Θεόν. Ὁ δὲ δίκαιος ἤρξατο λέγειν· Ἐγέρθητε, ἀδελ-
φοί, καὶ δοξάσωμεν τὸν Θεόν, καὶ μὴ λογίσασθέ μοι&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ποιεῖν σημεῖα.
Οὐδὲ γὰρ ἀπ' ἐμαυτοῦ ἐγὼ ποιῶ τι, ἀλλ' ἔστι Θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα
ἐν πᾶσιν. Καὶ ἔμεινεν παραινῶν καὶ διδάσκων αὐτοὺς ἀπέχεσθαι ἀπὸ
πάντων τῶν πονηρῶν πραγμάτων καὶ τῶν κακῶν ἐπιθυμιῶν, καὶ πάσης
{{left sidenote|20}}διδασκαλίας ματαίας. Καὶ ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἰδοὺ ἀνέβαινόν τινες
βαστάζοντες ἄνθρωπον ὅλον ὑπὸ τῆς νόσου ἐκλελοιπότα. Καὶ ἔφερον
αὐτὸν πρὸς τὸν δίκαιον δεικνύντες τοῖς θεωμένοις ζῶντα νεκρόν·
περισσὴν γὰρ εἶχε λοιπὸν τῶν μελῶν τὴν σύνθεσιν, καὶ τοῦτον λαβόν-
τες, ἔρριψαν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ δικαίου. Καὶ πάντες ἱκέτευον αὐτὸν
{{left sidenote|25}}ἐλεῆσαι τὸν τάλανα&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; καὶ εὔξασθαι ὑπὲρ αὐτοῦ. Ὁ δὲ δίκαιος λέγει·
Κλίναντες γοῦν, ἀδελφοί, συνεύξασθέ μοι. Καὶ πάντες πεσόντες ἐπὶ τὴν
γῆν προσηύχοντο. Πληρώσαντος δὲ τοῦ δικαίου τὴν εὐχήν, καὶ πάντων
σὺν αὐτῷ ἐγερθέντων ἐκ τοῦ ἐδάφους, ἠτήσατο ὁ δίκαιος ληκύθιον
ἐλαίου. Καὶ λαβών, πάλιν προσηύξατο ἐπὶ ὥραν τελείαν, καὶ προσελθὼν
{{left sidenote|30}}ἔχρισεν ἕκαστον μέλος τοῦ κειμένου, εἰπών· Ὁ τὸν παράλυτον ἰασάμε-
νος ἰᾶταί σε, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ τῷ ἁγίῳ ἐγέρθητι καὶ στῆθι ἐπὶ
τοὺς πόδας σου. Παραχρῆμα δὲ ἀνέστησεν ὁ δίκαιος τὸν κείμενον
ἐνώπιον πάντων καὶ ἐδραπέτευσεν τὸ πάθος τῇ Δομετίου φωνῇ, καὶ

----
'''16.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; καὶ 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; καταπέμψει 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; με 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; τάλαν 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6n45k9s8vuihci20826snge879osjdm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85311</id>
    <revision>
      <id>277339</id>
      <parentid>277310</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277339</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4588" sha1="mr0isnt61yq3ns7zdza1ccvp9frtf12" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|312|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|Fol. 73&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}τῶν δεσμῶν ἐλύθη τὸ σῶμα· καὶ ἦν ὅλος | ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος δοξάζων
τὸν Θεόν.

{{left sidenote|linguae&lt;br&gt;impedimento&lt;br&gt;soluto,}}'''17.''' Ἕτερον δέ τινα ὑπὸ νόσου τὴν γλῶτταν βλαβέντα ἔφερόν τινες
καὶ ἔθηκαν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ δικαίου· τῆς δὲ εὐχῆς γενομένης περὶ
{{right sidenote|5}}αὐτοῦ παρὰ τοῦ δικαίου, ἄφνω μεγαλόφωνος οἷα σάλπιγξ ἐβόησεν κατὰ
τὴν τοῦ ἁγίου&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ὑπόσχεσιν ὁ πρὶν ἄφωνος. Καὶ γὰρ τὸ τῶν λόγων
ὄργανον ἡ εὐχὴ τοῦ δικαίου ἐκ τοῦ πάθους λύσασα, κατέστησε πάλιν
ἐπὶ τῆς ἰδίας τάξεως. Ἤκουσε καὶ κωφὸς τῶν Δομετίου λόγων, καὶ τὴν
{{right sidenote|10}}ἀκοὴν ἤνοιξε γλῶττα&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; δικαίου. Καὶ συντόνως εἶπεν· Οὐδενὶ πάθει
παραίτησις ἦν εἰς τὸ μὴ ὑπακούειν τῷ δικαίῳ.

{{left sidenote|sterilibus&lt;br&gt;matribus&lt;br&gt;prece sua}}'''18.''' Εἷς δέ τις ἀνιὼν παρακάλειν τὸν δίκαιον ἵνα ταῖς ἁγίαις αὐτοῦ
εὐχαῖς χαρισθῇ αὐτῷ παιδίον, καθότι ἡ τούτου γυνὴ ἦν στείρα καὶ
{{right sidenote|15}}οὐκ ἔτικτεν, ὁ δὲ δίκαιος μηδὲν ἐν τούτῳ μελλήσας ηὔξατο, καὶ τῆς
γυναικὸς τὰ κλεῖθρα τῆς γαστρὸς ἤνοιξεν, καὶ πατέρα ἔδειξε τὸν μὴ
προσδοκήσαντα, καὶ τὴν φύσιν ἐγεώργησε ταῖς ἁγίαις αὐτοῦ εὐχαῖς.
Καὶ πατὴρ τέκνου ἀναφανεὶς ὁ ἀνὴρ τοῦτον ἐτάξατο διακονιτὴν τοῦ
δικαίου ποιῆσαι· γενόμενος δὲ ἑπταετὴς ὁ παῖς προσηνέχθη ὑπὸ τοῦ
{{right sidenote|20}}πατρὸς τῷ δικαίῳ· ὃς τὰ θεῖα λόγια παρ' αὐτοῦ παιδευόμενος αὐτοῦ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
μαθητὴς καὶ συναθλητὴς γέγονεν.

{{left sidenote|partu praeter&lt;br&gt;spem&lt;br&gt;concesso,}}'''19.''' Ἄλλῳ δέ τινι περὶ τὴν ἀποβολὴν οὗ ἐγέννησεν κινδυνεύοντι
ἔδωκεν αὐτῷ δι' εὐχῆς ἔχειν ὧν μὴ κατέχειν ἐπίστευσεν· καὶ τούτῳ γὰρ
τῷ ἀνδρὶ ἐγεννήθη υἱὸς καὶ ἑξαετῆ τοῦτον προσήνεγκε τῷ δικαίῳ.
Λοιπὸν δὲ διῆγεν ὁ δίκαιος τῆς ἰδίας ψυχῆς ἐπιμελούμενος, καὶ σώματα
{{left sidenote|Fol. 74&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}καὶ ψυχὰς ἰώμενος· ὄχλος | οὖν ἦν θεραπευόμενος ὑπὸ τοῦ δικαίου,
{{right sidenote|25}}καὶ οὐδὲν παρ' οὐδενὸς ὑπὲρ τῆς ἰατρείας ἐλάμβανεν, ἔχων ἐν νῷ τὴν
ἐντολὴν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; τὴν λέγουσαν· Δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε&lt;ref&gt;''Matth.'', X, 8.&lt;/ref&gt;.

{{left sidenote|daemonum&lt;br&gt;obsessione&lt;br&gt;fugata.}}'''20.''' Εἷς δὲ τῶν γνωρίμων τὰ ἀναγκαῖα τῆς χρείας ἐχορήγει τῷ
δικαίῳ παρ' οὗ ἐδέχετο οὐ δι' ἑαυτόν, οὐδὲ γὰρ ἔμελλεν αὐτῷ περὶ
τροφῆς, ἀλλὰ διὰ τοὺς παῖδας τοὺς συνόντας αὐτῷ. Ἄλλων δὲ πάλιν
{{right sidenote|30}}τινῶν ἐλθόντων πρὸς τὸν δίκαιον, εἷς ἐξ αὐτῶν ὑπὸ δαίμονος ἐκρα-
τεῖτο· ὃς ἐγερθεὶς τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ ἔκραζεν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; καὶ κατεστασίαζεν καὶ

----
'''17.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; δικαίου 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; γλῶτταν (''sic'') 2.&lt;br&gt;
'''18.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; (αὐτοῦ - γέγονεν) γέγ. αὐτ. μ. κ. συνα. 2.&lt;br&gt;
'''19.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; τοῦ Κυρίου ''add.'' 2.&lt;br&gt;
'''20.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἔκραξεν 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mr0isnt61yq3ns7zdza1ccvp9frtf12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277346</id>
      <parentid>277339</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277346</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4593" sha1="cmpndr3h4hvwsonp5h2ydf3awurgifk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|312|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|Fol. 73&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}τῶν δεσμῶν ἐλύθη τὸ σῶμα· καὶ ἦν ὅλος | ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος δοξάζων
τὸν Θεόν.

{{left sidenote|linguae&lt;br&gt;impedimento&lt;br&gt;soluto,}}'''17.''' Ἕτερον δέ τινα ὑπὸ νόσου τὴν γλῶτταν βλαβέντα ἔφερόν τινες
καὶ ἔθηκαν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ δικαίου· τῆς δὲ εὐχῆς γενομένης περὶ
{{right sidenote|5}}αὐτοῦ παρὰ τοῦ δικαίου, ἄφνω μεγαλόφωνος οἷα σάλπιγξ ἐβόησεν κατὰ
τὴν τοῦ ἁγίου&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ὑπόσχεσιν ὁ πρὶν ἄφωνος. Καὶ γὰρ τὸ τῶν λόγων
ὄργανον ἡ εὐχὴ τοῦ δικαίου ἐκ τοῦ πάθους λύσασα, κατέστησε πάλιν
ἐπὶ τῆς ἰδίας τάξεως. Ἤκουσε καὶ κωφὸς τῶν Δομετίου λόγων, καὶ τὴν
ἀκοὴν ἤνοιξε γλῶττα&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; δικαίου. Καὶ συντόνως εἶπεν· Οὐδενὶ πάθει
{{right sidenote|10}}παραίτησις ἦν εἰς τὸ μὴ ὑπακούειν τῷ δικαίῳ.

{{left sidenote|sterilibus&lt;br&gt;matribus&lt;br&gt;partu praeter&lt;br&gt;spem&lt;br&gt;parto,}}'''18.''' Εἷς δέ τις ἀνιὼν παρακάλειν τὸν δίκαιον ἵνα ταῖς ἁγίαις αὐτοῦ
εὐχαῖς χαρισθῇ αὐτῷ παιδίον, καθότι ἡ τούτου γυνὴ ἦν στείρα καὶ
οὐκ ἔτικτεν, ὁ δὲ δίκαιος μηδὲν ἐν τούτῳ μελλήσας ηὔξατο, καὶ τῆς
γυναικὸς τὰ κλεῖθρα τῆς γαστρὸς ἤνοιξεν, καὶ πατέρα ἔδειξε τὸν μὴ
{{right sidenote|15}}προσδοκήσαντα, καὶ τὴν φύσιν ἐγεώργησε ταῖς ἁγίαις αὐτοῦ εὐχαῖς.
Καὶ πατὴρ τέκνου ἀναφανεὶς ὁ ἀνὴρ τοῦτον ἐτάξατο διακονιτὴν τοῦ
δικαίου ποιῆσαι· γενόμενος δὲ ἑπταετὴς ὁ παῖς προσηνέχθη ὑπὸ τοῦ
πατρὸς τῷ δικαίῳ· ὃς τὰ θεῖα λόγια παρ' αὐτοῦ παιδευόμενος αὐτοῦ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
μαθητὴς καὶ συναθλητὴς γέγονεν.

{{left sidenote|parta&lt;br&gt;praesto,}}'''19.''' Ἄλλῳ δέ τινι περὶ τὴν ἀποβολὴν οὗ ἐγέννησεν κινδυνεύοντι
{{right sidenote|20}}ἔδωκεν αὐτῷ δι' εὐχῆς ἔχειν ὧν μὴ κατέχειν ἐπίστευσεν· καὶ τούτῳ γὰρ
τῷ ἀνδρὶ ἐγεννήθη υἱὸς καὶ ἑξαετῆ τοῦτον προσήνεγκε τῷ δικαίῳ.
Λοιπὸν δὲ διῆγεν ὁ δίκαιος τῆς ἰδίας ψυχῆς ἐπιμελούμενος, καὶ σώματα
{{left sidenote|Fol. 74&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}καὶ ψυχὰς ἰώμενος· ὄχλος | οὖν ἦν θεραπευόμενος ὑπὸ τοῦ δικαίου,
καὶ οὐδὲν παρ' οὐδενὸς ὑπὲρ τῆς ἰατρείας ἐλάμβανεν, ἔχων ἐν νῷ τὴν
{{right sidenote|25}}ἐντολὴν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; τὴν λέγουσαν· Δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε&lt;ref&gt;''Matth.'', X, 8.&lt;/ref&gt;.

{{left sidenote|daemonum&lt;br&gt;obsessione&lt;br&gt;fugata.}}'''20.''' Εἷς δὲ τῶν γνωρίμων τὰ ἀναγκαῖα τῆς χρείας ἐχορήγει τῷ
δικαίῳ παρ' οὗ ἐδέχετο οὐ δι' ἑαυτόν, οὐδὲ γὰρ ἔμελλεν αὐτῷ περὶ
τροφῆς, ἀλλὰ διὰ τοὺς παῖδας τοὺς συνόντας αὐτῷ. Ἄλλων δὲ πάλιν
{{right sidenote|30}}τινῶν ἐλθόντων πρὸς τὸν δίκαιον, εἷς ἐξ αὐτῶν ὑπὸ δαίμονος ἐκρα-
τεῖτο· ὃς ἐγερθεὶς τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ ἔκραζεν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; καὶ κατεστασίαζεν καὶ

----
'''17.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; δικαίου 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; γλῶτταν (''sic'') 2.&lt;br&gt;
'''18.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; (αὐτοῦ - γέγονεν) γέγ. αὐτ. μ. κ. συνα. 2.&lt;br&gt;
'''19.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; τοῦ Κυρίου ''add.'' 2.&lt;br&gt;
'''20.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἔκραξεν 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmpndr3h4hvwsonp5h2ydf3awurgifk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277349</id>
      <parentid>277346</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277349</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4588" sha1="oatvpoxz1lxz6p1vwepkc12c28fmzch" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|312|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;{{left sidenote|Fol. 73&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}τῶν δεσμῶν ἐλύθη τὸ σῶμα· καὶ ἦν ὅλος | ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος δοξάζων
τὸν Θεόν.

{{left sidenote|linguae&lt;br&gt;impedimento&lt;br&gt;soluto,}}'''17.''' Ἕτερον δέ τινα ὑπὸ νόσου τὴν γλῶτταν βλαβέντα ἔφερόν τινες
καὶ ἔθηκαν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ δικαίου· τῆς δὲ εὐχῆς γενομένης περὶ
{{right sidenote|5}}αὐτοῦ παρὰ τοῦ δικαίου, ἄφνω μεγαλόφωνος οἷα σάλπιγξ ἐβόησεν κατὰ
τὴν τοῦ ἁγίου&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ὑπόσχεσιν ὁ πρὶν ἄφωνος. Καὶ γὰρ τὸ τῶν λόγων
ὄργανον ἡ εὐχὴ τοῦ δικαίου ἐκ τοῦ πάθους λύσασα, κατέστησε πάλιν
ἐπὶ τῆς ἰδίας τάξεως. Ἤκουσε καὶ κωφὸς τῶν Δομετίου λόγων, καὶ τὴν
ἀκοὴν ἤνοιξε γλῶττα&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; δικαίου. Καὶ συντόνως εἶπεν· Οὐδενὶ πάθει
{{right sidenote|10}}παραίτησις ἦν εἰς τὸ μὴ ὑπακούειν τῷ δικαίῳ.

{{left sidenote|sterilibus&lt;br&gt;matribus&lt;br&gt;prece sua}}'''18.''' Εἷς δέ τις ἀνιὼν παρακάλειν τὸν δίκαιον ἵνα ταῖς ἁγίαις αὐτοῦ
εὐχαῖς χαρισθῇ αὐτῷ παιδίον, καθότι ἡ τούτου γυνὴ ἦν στείρα καὶ
οὐκ ἔτικτεν, ὁ δὲ δίκαιος μηδὲν ἐν τούτῳ μελλήσας ηὔξατο, καὶ τῆς
γυναικὸς τὰ κλεῖθρα τῆς γαστρὸς ἤνοιξεν, καὶ πατέρα ἔδειξε τὸν μὴ
{{right sidenote|15}}προσδοκήσαντα, καὶ τὴν φύσιν ἐγεώργησε ταῖς ἁγίαις αὐτοῦ εὐχαῖς.
Καὶ πατὴρ τέκνου ἀναφανεὶς ὁ ἀνὴρ τοῦτον ἐτάξατο διακονιτὴν τοῦ
δικαίου ποιῆσαι· γενόμενος δὲ ἑπταετὴς ὁ παῖς προσηνέχθη ὑπὸ τοῦ
πατρὸς τῷ δικαίῳ· ὃς τὰ θεῖα λόγια παρ' αὐτοῦ παιδευόμενος αὐτοῦ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
μαθητὴς καὶ συναθλητὴς γέγονεν.

{{left sidenote|partu praeter&lt;br&gt;spem&lt;br&gt;concesso,}}'''19.''' Ἄλλῳ δέ τινι περὶ τὴν ἀποβολὴν οὗ ἐγέννησεν κινδυνεύοντι
{{right sidenote|20}}ἔδωκεν αὐτῷ δι' εὐχῆς ἔχειν ὧν μὴ κατέχειν ἐπίστευσεν· καὶ τούτῳ γὰρ
τῷ ἀνδρὶ ἐγεννήθη υἱὸς καὶ ἑξαετῆ τοῦτον προσήνεγκε τῷ δικαίῳ.
Λοιπὸν δὲ διῆγεν ὁ δίκαιος τῆς ἰδίας ψυχῆς ἐπιμελούμενος, καὶ σώματα
{{left sidenote|Fol. 74&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}καὶ ψυχὰς ἰώμενος· ὄχλος | οὖν ἦν θεραπευόμενος ὑπὸ τοῦ δικαίου,
καὶ οὐδὲν παρ' οὐδενὸς ὑπὲρ τῆς ἰατρείας ἐλάμβανεν, ἔχων ἐν νῷ τὴν
{{right sidenote|25}}ἐντολὴν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; τὴν λέγουσαν· Δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε&lt;ref&gt;''Matth.'', X, 8.&lt;/ref&gt;.

{{left sidenote|daemonum&lt;br&gt;obsessione&lt;br&gt;fugata.}}'''20.''' Εἷς δὲ τῶν γνωρίμων τὰ ἀναγκαῖα τῆς χρείας ἐχορήγει τῷ
δικαίῳ παρ' οὗ ἐδέχετο οὐ δι' ἑαυτόν, οὐδὲ γὰρ ἔμελλεν αὐτῷ περὶ
τροφῆς, ἀλλὰ διὰ τοὺς παῖδας τοὺς συνόντας αὐτῷ. Ἄλλων δὲ πάλιν
{{right sidenote|30}}τινῶν ἐλθόντων πρὸς τὸν δίκαιον, εἷς ἐξ αὐτῶν ὑπὸ δαίμονος ἐκρα-
τεῖτο· ὃς ἐγερθεὶς τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ ἔκραζεν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; καὶ κατεστασίαζεν καὶ

----
'''17.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; δικαίου 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; γλῶτταν (''sic'') 2.&lt;br&gt;
'''18.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; (αὐτοῦ - γέγονεν) γέγ. αὐτ. μ. κ. συνα. 2.&lt;br&gt;
'''19.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; τοῦ Κυρίου ''add.'' 2.&lt;br&gt;
'''20.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ἔκραξεν 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oatvpoxz1lxz6p1vwepkc12c28fmzch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85312</id>
    <revision>
      <id>277340</id>
      <parentid>277311</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277340</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4556" sha1="gpo3l11sc6uwhwcl9m43chrkmulttkv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|313|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;λίθους ἔβαλλεν κατὰ πάντων. Καὶ δὴ καὶ τῷ δικαίῳ ἐπέβαινεν καὶ ἐφιλο-
νείκει τούτῳ. Ταραχὴ δὲ ἐγένετο μεγάλη, καὶ πάντες ἔφυγον. Ὁ δὲ
δίκαιος δραμὼν ἐκράτησεν αὐτόν, καὶ ηὔξατο, καὶ εἶπεν· Ὁ Θεός, ὁ τῷ
λεγεῶνι τῶν δαιμόνων ἐπιτιμήσας, ἀποσόβησον καὶ ἀποδίωξον τὸν
{{left sidenote|5}}δαίμονα καὶ ὑγιῆ κατάστησον τὸν ἄνδρα τοῦτον, καὶ εἰρήνην ἡμῖν
καταφύτευσον. Ἰδοὺ γάρ, δέσποτα, ἐσκορπίσθησαν οἱ δοῦλοί σου οὓς
ὧδε συνήγαγες. Καὶ ταῦτα εἰπὼν ἐπετίμησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ.
Καὶ εὐθέως ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν ὁ δαίμων· Ὦ Δομέτιε, μὴ γὰρ
ἐμὲ μόνον διώκεις· ὅλη ἡ συγγένειά μου ἐν αὐτῷ οἰκεῖ. Ὁ δὲ δίκαιος
{{left sidenote|10}}ἐπέμενε τῇ προσευχῇ, ἕως οὗ τὰ πνεύματα ἐξήγαγεν ἀπὸ τοῦ
ἀνθρώπου.

{{right sidenote|Sub Iuliano&lt;br&gt;apostata,&lt;br&gt;martyrium&lt;br&gt;subit&lt;br&gt;S. Dometius,}}'''21.''' Καὶ γέγονε φόβος πολὺς διὰ ταῦτα τὰ σημεῖα. Καὶ οἱ μὲν
θεοσεβεῖς ἔχαιρον ὁρῶντες καὶ ἀκούοντες ταῦτα γενόμενα&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; παρὰ
τοῦ δικαίου, οἱ δὲ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ ζῆλον πολὺν καὶ φθόνον
{{left sidenote|15}}καὶ μανίαν εἶχον κατὰ τοῦ δικαίου· οἳ καιρὸν παρετήρουν ἀμύνασθαι
τῷ δικαίῳ ζητοῦντες. {{right sidenote|Fol. 74&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}Γενομένης δὲ τότε ζάλης μεγάλης κατὰ τῶν
χριστιανῶν, οἱ μὲν τῆς εὐσεβείας ἐρασταὶ ἐδιώκοντο θλιβόμενοι καὶ
ἐξουθενούμενοι· οἱ δὲ ἀσεβέστατοι ἕλληνες ἔχαιρον. Ἰουλιανὸς γὰρ
τότε ὁ βασιλεὺς&lt;ref&gt;Iulianus remansit Antiochiae ab anno 362 ad 5 martii 363, quo exiit ad bellum contra Persas.&lt;/ref&gt; κατὰ τὴν Ἀντιόχου πόλιν παρεγένετο, εἴ γε
{{left sidenote|20}}βασιλέα χρὴ ἐκεῖνον ἐπονομάσαι, ἀρκούσης&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; αὐτῷ καὶ τῆς προσωνυ-
μίας τὸ παραβάτην καὶ ἄνομον καλεῖσθαι αὐτόν, ὅτι τὰς ἐντολὰς τοῦ
Θεοῦ παραβὰς καὶ τὴν ἀληθινὴν καὶ μακαρίαν πίστιν τῶν χριστιανῶν
ἀθετήσας εἰδώλοις ἔθυσεν. Οὕτως γὰρ πρότερον ἀναγνοὺς καὶ μαθὼν
τὰ τοῦ Κυρίου λόγια καὶ χειροτονηθεὶς καὶ ἐγχειρίσας τοῖς ἀχράντοις
{{left sidenote|25}}μυστηρίοις καὶ τῷ θείῳ θυσιαστηρίῳ παραστὰς παραβάτην ἑαυτὸν
ἐποίησε γενέσθαι. Ὃν ὁ Θεὸς ὡς ἀνάξιον τῆς δόξης αὐτοῦ ἐξεώσας,
ἐξουθένημα πεποίηκεν· οὗτος τὸν Ἰούδαν μιμησάμενος ὁ δείλαιος&lt;ref&gt;Cf. Gregorii Nazianzeni orationem adversus Iulianum, ''P. G.'', t. XXXV, col. 590.&lt;/ref&gt;,
εἰσελθὼν εἰς τὴν Ἀντιόχου πόλιν τῆς πρώτης τῶν Σύρων ἐπαρχίας,
τοὺς μὲν τῆς εὐσεβείας ἀθλητὰς ἐδίωκεν, ἄλλους δὲ τὸ θεῖον ἠνάγκαζεν
{{left sidenote|30}}ἀρνεῖσθαι, ὅπως πληρωθῇ τὸ εἰρημένον· Πονηροὶ δὲ ἄνθρωποι καὶ
γόητες προκόψουσιν ἐπὶ τὸ χεῖρον πλανῶντες καὶ πλανώμενοι&lt;ref&gt;''2 Tim.'', III, 13.&lt;/ref&gt;. Ἦν
γὰρ ὁ ἀνὴρ πανοῦργος καὶ δόλιος καὶ ἀλαζών, ἀλλὰ καὶ κομψὸς τὴν ἑλλη-

----
'''21.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; γινόμενα 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ἀρκοῦντος 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gpo3l11sc6uwhwcl9m43chrkmulttkv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277350</id>
      <parentid>277340</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277350</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4558" sha1="js0bo6ylt1q3ct6zsyl51iu8q4wfa4z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|313|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;λίθους ἔβαλλεν κατὰ πάντων. Καὶ δὴ καὶ τῷ δικαίῳ ἐπέβαινεν καὶ ἐφιλο-
νείκει τούτῳ. Ταραχὴ δὲ ἐγένετο μεγάλη, καὶ πάντες ἔφυγον. Ὁ δὲ
δίκαιος δραμὼν ἐκράτησεν αὐτόν, καὶ ηὔξατο, καὶ εἶπεν· Ὁ Θεός, ὁ τῷ
λεγεῶνι τῶν δαιμόνων ἐπιτιμήσας, ἀποσόβησον καὶ ἀποδίωξον τὸν
{{left sidenote|5}}δαίμονα καὶ ὑγιῆ κατάστησον τὸν ἄνδρα τοῦτον, καὶ εἰρήνην ἡμῖν
καταφύτευσον. Ἰδοὺ γάρ, δέσποτα, ἐσκορπίσθησαν οἱ δοῦλοί σου οὓς
ὧδε συνήγαγες. Καὶ ταῦτα εἰπὼν ἐπετίμησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ.
Καὶ εὐθέως ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν ὁ δαίμων· Ὦ Δομέτιε, μὴ γὰρ
ἐμὲ μόνον διώκεις· ὅλη ἡ συγγένειά μου ἐν αὐτῷ οἰκεῖ. Ὁ δὲ δίκαιος
{{left sidenote|10}}ἐπέμενε τῇ προσευχῇ, ἕως οὗ τὰ πνεύματα ἐξήγαγεν ἀπὸ τοῦ
ἀνθρώπου.

{{right sidenote|Sub Iuliano&lt;br&gt;apostata,&lt;br&gt;martyrium&lt;br&gt;subit&lt;br&gt;S. Dometius,}}'''21.''' Καὶ γέγονε φόβος πολὺς διὰ ταῦτα τὰ σημεῖα. Καὶ οἱ μὲν
θεοσεβεῖς ἔχαιρον ὁρῶντες καὶ ἀκούοντες ταῦτα γενόμενα&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; παρὰ
τοῦ δικαίου, οἱ δὲ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ ζῆλον πολὺν καὶ φθόνον
{{left sidenote|15}}καὶ μανίαν εἶχον κατὰ τοῦ δικαίου· οἳ καιρὸν παρετήρουν ἀμύνασθαι
τῷ δι|καίῳ ζητοῦντες. Γενομένης δὲ τότε ζάλης μεγάλης κατὰ τῶν {{right sidenote|Fol. 74&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}
χριστιανῶν, οἱ μὲν τῆς εὐσεβείας ἐρασταὶ ἐδιώκοντο θλιβόμενοι καὶ
ἐξουθενούμενοι· οἱ δὲ ἀσεβέστατοι ἕλληνες ἔχαιρον. Ἰουλιανὸς γὰρ
τότε ὁ βασιλεὺς&lt;ref&gt;Iulianus remansit Antiochiae ab anno 362 ad 5 martii 363, quo exiit ad bellum contra Persas.&lt;/ref&gt; κατὰ τὴν Ἀντιόχου πόλιν παρεγένετο, εἴ γε
{{left sidenote|20}}βασιλέα χρὴ ἐκεῖνον ἐπονομάσαι, ἀρκούσης&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; αὐτῷ καὶ τῆς προσωνυ-
μίας τὸ παραβάτην καὶ ἄνομον καλεῖσθαι αὐτόν, ὅτι τὰς ἐντολὰς τοῦ
Θεοῦ παραβὰς καὶ τὴν ἀληθινὴν καὶ μακαρίαν πίστιν τῶν χριστιανῶν
ἀθετήσας εἰδώλοις ἔθυσεν. Οὕτως γὰρ πρότερον ἀναγνοὺς καὶ μαθὼν
τὰ τοῦ Κυρίου λόγια καὶ χειροτονηθεὶς καὶ ἐγχειρίσας τοῖς ἀχράντοις
{{left sidenote|25}}μυστηρίοις καὶ τῷ θείῳ θυσιαστηρίῳ παραστὰς παραβάτην ἑαυτὸν
ἐποίησε γενέσθαι. Ὃν ὁ Θεὸς ὡς ἀνάξιον τῆς δόξης αὐτοῦ ἐξεώσας,
ἐξουθένημα πεποίηκεν· οὗτος τὸν Ἰούδαν μιμησάμενος ὁ δείλαιος&lt;ref&gt;Cf. Gregorii Nazianzeni orationem adversus Iulianum, ''P. G.'', t. XXXV, col. 590.&lt;/ref&gt;,
εἰσελθὼν εἰς τὴν Ἀντιόχου πόλιν τῆς πρώτης τῶν Σύρων ἐπαρχίας,
τοὺς μὲν τῆς εὐσεβείας ἀθλητὰς ἐδίωκεν, ἄλλους δὲ τὸ θεῖον ἠνάγκαζεν
{{left sidenote|30}}ἀρνεῖσθαι, ὅπως πληρωθῇ τὸ εἰρημένον· Πονηροὶ δὲ ἄνθρωποι καὶ
γόητες προκόψουσιν ἐπὶ τὸ χεῖρον πλανῶντες καὶ πλανώμενοι&lt;ref&gt;''2 Tim.'', III, 13.&lt;/ref&gt;. Ἦν
γὰρ ὁ ἀνὴρ πανοῦργος καὶ δόλιος καὶ ἀλαζών, ἀλλὰ καὶ κομψὸς τὴν ἑλλη-

----
'''21.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; γινόμενα 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ἀρκοῦντος 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>js0bo6ylt1q3ct6zsyl51iu8q4wfa4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85313</id>
    <revision>
      <id>277341</id>
      <parentid>277312</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277341</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4797" sha1="bkaaqta6mx28h3b4knjs1dw9btewhax" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|314|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;νικὴν παιδείαν, ἅμα δὲ καὶ κολακευτικὸς καὶ δι' ὑποσχέσεως καὶ δόσεως
χρημάτων ἀπατῶν καὶ ὑποσκελίζων τὰς ψυχὰς τῶν ἀστηρίκτων. Ὃς
εἰσελθών, ὡς προείρηται, εἰς τὴν πόλιν Ἀντιόχου τὴν ἐκκλησίαν τὴν
μεγάλην τὴν ὑπὸ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου οἰκοδομηθεῖσαν ἐξύβρι-
{{left sidenote|Fol. 75&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}{{right sidenote|5}}σεν· πᾶσαν γὰρ | φάτναις ἵππων ἐπλήρωσεν, τὸν δὲ τόπον τοῦ ἁγίου
θυσιαστηρίου τῷ ἰδίῳ ἵππῳ εἰς φάτνην ἀπένειμεν&lt;ref name=&quot;cp&quot;&gt;Cf. ''Chronicon Paschale'', ed. Bonn., t. I, p. 548, ἐπανελθὼν ἐν Ἀντιοχείᾳ τὴν παλαιὰν ἥρπασεν ἐκκλησίαν.&lt;/ref&gt;. Τοιαῦτα καὶ
τοσαῦτα δεινὰ ἐν τοῖς θείοις σεβάσμασιν ἐπεδείξατο ὁ μιαρός. Καὶ δὴ
τοῦτον πόλεμος ἐκάλει Ἀσσυρίων ἐπιστρατευσάντων αὐτῷ, καὶ κατήπει-
γεν αὐτὸν ἡ ἀνάγκη&lt;ref name=&quot;allard&quot;&gt;De scientia quam habuit Iulianus sacrae scripturae, lege quae narrat P. ALLARD, ''Julien l'Apostat'', t. I (1900), p. 285 sqq.&lt;/ref&gt;. Ἐξήρχετο μὲν οὖν ὁ τοιοῦτος ἐπὶ τὸν πόλεμον·
{{right sidenote|10}}κατὰ δὲ τὴν ὁδόν τινες κατὰ τοῦ Δομετίου τούτῳ προσελθόντες τὸν
δίκαιον ἐνδιέβαλλον, γνόντες τὸν σκοπὸν τοῦ βασιλέως ἀντίπαλον ὄντα
τοῖς τῆς εὐσεβείας διδάγμασιν, ἃ καὶ μεμάθηκε πρότερον ἀναγνούς, περὶ
ὧν καὶ ἔφη ὁ ἀναιδής· Ἀνέγνων, ἔγνων καὶ κατέγνων. Καὶ τούτῳ τις τῶν
εὐσεβῶν ἀντετείνετο λέγων· Εἰ ἀναγνοὺς ἔγνως, οὐκ ἂν κατέγνως&lt;ref name=&quot;allard&quot; /&gt;.
{{right sidenote|15}}Τότε οὖν ὁ τύραννος ἀσμένως ἀποδεξάμενος τοὺς διαβάλλοντας τὸν
δίκαιον, ἀπεκρίνατο λέγων· Ἐγὼ ἐλθὼν ἀμείψομαι τὸν κατὰ τὸν Θεὸν
κήρυκα βουλόμενον καλεῖσθαι. Καὶ ἀκούσαντες οἱ δείλαιοι ἠγάλλοντο
ἐπευχόμενοι τῷ τυράννῳ ἑδραίαν καὶ ἀμετανόητον γενέσθαι παρ' αὐτοῦ
τὴν εἰς τοὺς χριστιανοὺς μανίαν. Καὶ δραμόντες εἰς τὸ σπήλαιον τοῦ
{{right sidenote|20}}ἁγίου Δομετίου, εἶδον αὐτὸν ὡσεὶ ἀγγέλου μορφὴν ἔχοντα, ἑστῶτα καὶ
τεταμένας ἔχοντα τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν εὐχαριστήριον
ᾠδὴν ἀναπέμποντα τῷ Θεῷ ἅμα τοῖς αὐτοῦ παισὶν καὶ μαθηταῖς, οἷς
ἐγέννησεν ἐν τοῖς τῆς εὐσεβείας διδάγμασιν. Καὶ πρῶτον μὲν ἔκθαμβοι
γενόμενοι ἔλεγον πρὸς ἀλλήλους· Τί ἂν δυνησόμεθα ἐπιθεῖναι κατὰ τοῦ
{{right sidenote|25}}τοιούτου ἀνδρὸς πλημμέλημα, ἢ ποίαν αἰτίαν εὑρήσομεν εἰς πρόφασιν
{{left sidenote|Fol. 75&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}τοῦ ἀνελεῖν αὐτόν; Καὶ οἱ μὲν | ἔλεγον· Μὴ κτείνωμεν αὐτόν, καὶ μὴ
κτησώμεθα ἁμαρτίαν, ἀλλὰ διώξωμεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὁρίων τούτων.
Ἄλλοι ἔλεγον· Ἴδε, ὅλον τὸν λαὸν ἐπισυλᾷ, καὶ πάντες πιστεύουσιν εἰς
τὸν ἐκ Μαρίας, ὃν ἐσταύρωσάν ποτε ὡς ἄξιον θανάτου οἱ Ἰουδαῖοι&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;.
{{right sidenote|30}}ἡμεῖς οὖν ὡς κατὰ χριστιανῶν ὀργιζόμενοι, συγκλήτου καὶ ἡγεμόνων
συνεργούντων, τοῦτον φονεύσωμεν· τίς γὰρ ὁ κωλύων τοῦτον ἀναι-
ρεῖσθαι; Δεῦτε οὖν ἴδωμεν [τὸ] κατ' αὐτόν. Καὶ ἐπαναβάντες ἐπάνω τοῦ

----
— &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Ἰδαῖοι (''sic'') 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bkaaqta6mx28h3b4knjs1dw9btewhax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277351</id>
      <parentid>277341</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277351</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4753" sha1="kejnk64diijjc8bpglvbfnx6ukso8k0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|314|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;νικὴν παιδείαν, ἅμα δὲ καὶ κολακευτικὸς καὶ δι' ὑποσχέσεως καὶ δόσεως
χρημάτων ἀπατῶν καὶ ὑποσκελίζων τὰς ψυχὰς τῶν ἀστηρίκτων. Ὃς
εἰσελθών, ὡς προείρηται, εἰς τὴν πόλιν Ἀντιόχου τὴν ἐκκλησίαν, τὴν
μεγάλην τὴν ὑπὸ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου οἰκοδομηθεῖσαν ἐξύβρι-
{{left sidenote|Fol. 75&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}{{right sidenote|5}}σεν· πᾶσαν γὰρ | φάτναις ἵππων ἐπλήρωσεν, τὸν δὲ τόπον τοῦ ἁγίου
θυσιαστηρίου τῷ ἰδίῳ ἵππῳ εἰς φάτνην ἀπένειμεν&lt;ref&gt;Cf. ''Chronicon Paschale'', ed. Bonn., t. I, p. 548, ἐπανελθὼν ἐν Ἀντιοχείᾳ τὴν παλαιὰν ἥρπασεν ἐκκλησίαν.&lt;/ref&gt;. Τοιαῦτα καὶ
τοσαῦτα δεινὰ ἐν τοῖς θείοις σεβάσμασιν ἐπεδείξατο ὁ μιαρός. Καὶ δὴ
τοῦτον πόλεμος ἐκάλει Ἀσσυρίων ἐπιστρατευσάντων αὐτῷ, καὶ κατήπει-
γεν αὐτὸν ἡ ἀνάγκη&lt;ref&gt;De scientia quam habuit Iulianus sacrae scripturae, lege quae narrat P. ALLARD, ''Julien l'Apostat'', t. I (1900), p. 285 sqq.&lt;/ref&gt;. Ἐξήρχετο μὲν οὖν ὁ τοιοῦτος ἐπὶ τὸν πόλεμον·
{{right sidenote|10}}κατὰ δὲ τὴν ὁδόν τινες κατὰ τοῦ Δομετίου τούτῳ προσελθόντες τὸν
δίκαιον ἐνδιέβαλλον, γνόντες τὸν σκοπὸν τοῦ βασιλέως ἀντίπαλον ὄντα
τοῖς τῆς εὐσεβείας διδάγμασιν, ἃ καὶ μεμάθηκε πρότερον ἀναγνούς, περὶ
ὧν καὶ ἔφη ὁ ἀναιδής· Ἀνέγνων, ἔγνων καὶ κατέγνων. Καὶ τούτῳ τις τῶν
εὐσεβῶν ἀντετείνετο λέγων· Εἰ ἀναγνοὺς ἔγνως, οὐκ ἂν κατέγνως.
{{right sidenote|15}}Τότε οὖν ὁ τύραννος ἀσμένως ἀποδεξάμενος τοὺς διαβάλλοντας τὸν
δίκαιον, ἀπεκρίνατο λέγων· Ἐγὼ ἐλθὼν ἀμείψομαι τὸν κατὰ τὸν Θεὸν
κήρυκα βουλόμενον καλεῖσθαι. Καὶ ἀκούσαντες οἱ δείλαιοι ἠγάλλοντο
ἐπευχόμενοι τῷ τυράννῳ ἑδραίαν καὶ ἀμετανόητον γενέσθαι παρ' αὐτοῦ
τὴν εἰς τοὺς χριστιανοὺς μανίαν. Καὶ δραμόντες εἰς τὸ σπήλαιον τοῦ
{{right sidenote|20}}ἁγίου Δομετίου, εἶδον αὐτὸν ὡσεὶ ἀγγέλου μορφὴν ἔχοντα, ἑστῶτα καὶ
τεταμένας ἔχοντα τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν εὐχαριστήριον
ᾠδὴν ἀναπέμποντα τῷ Θεῷ ἅμα τοῖς αὐτοῦ παισὶν καὶ μαθηταῖς, οἷς
ἐγέννησεν ἐν τοῖς τῆς εὐσεβείας διδάγμασιν. Καὶ πρῶτον μὲν ἔκθαμβοι
γενόμενοι ἔλεγον πρὸς ἀλλήλους· Τί ἂν δυνησόμεθα ἐπιθεῖναι κατὰ τοῦ
{{right sidenote|25}}τοιούτου ἀνδρὸς πλημμέλημα, ἢ ποίαν αἰτίαν εὑρήσομεν εἰς πρόφασιν
{{left sidenote|Fol. 75&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}τοῦ ἀνελεῖν αὐτόν; Καὶ οἱ μὲν | ἔλεγον· Μὴ κτείνωμεν αὐτόν, καὶ μὴ
κτησώμεθα ἁμαρτίαν, ἀλλὰ διώξωμεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὁρίων τούτων.
Ἄλλοι ἔλεγον· Ἴδε, ὅλον τὸν λαὸν ἐπισυλᾷ, καὶ πάντες πιστεύουσιν εἰς
τὸν ἐκ Μαρίας, ὃν ἐσταύρωσάν ποτε ὡς ἄξιον θανάτου οἱ Ἰουδαῖοι&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;.
{{right sidenote|30}}ἡμεῖς οὖν ὡς κατὰ χριστιανῶν ὀργιζόμενοι, συγκλήτου καὶ ἡγεμόνων
συνεργούντων, τοῦτον φονεύσωμεν· τίς γὰρ ὁ κωλύων τοῦτον ἀναι-
ρεῖσθαι; Δεῦτε οὖν ἴδωμεν [τὸ] κατ' αὐτόν. Καὶ ἐπαναβάντες ἐπάνω τοῦ

----
— &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Ἰδαῖοι (''sic'') 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kejnk64diijjc8bpglvbfnx6ukso8k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85314</id>
    <revision>
      <id>277342</id>
      <parentid>277313</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277342</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4653" sha1="c1ei9qwgo5cw9ky6z35jp3fjcp9oden" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|315|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἄντρου, εἶδον αὐτὸν ἱστάμενον καὶ προσευχόμενον μετὰ τῶν δύο
νηπίων, καὶ τὴν ψαλμῳδίαν ποιούμενον τῆς ἕκτης ὥρας. Καὶ λέγουσιν
αὐτῷ· Ἔξελθε, κάμε εἰς τὴν στρωτὴν διὰ τὸν βασιλέα· μέλλει γὰρ
παραγίνεσθαι. Ὁ δὲ οὐκ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λόγον, ἀλλ' ἦν προσκαρτερῶν
{{left sidenote|5}}τῇ προσευχῇ. Καὶ πάλιν εἶπον αὐτῷ· Ἔξελθε, κάμε ἐν τῇ ὁδοστρωσίᾳ
διὰ τὸν βασιλέα, μέλλει γὰρ φθάνειν. Ὁ δὲ μὴ βουλόμενος τὴν προσευ-
χὴν διακόψαι, οὐκ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λόγον. Εὐθέως δὲ ὡς λέοντες οἱ
αἱμοβόροι ὥρμησαν ἐπὶ τὸν δίκαιον, βρύχοντες τοὺς ὀδόντας, καὶ
λαβόντες λίθους, ἐλιθοβόλουν αὐτὸν καὶ τοὺς δύο παῖδας αὐτοῦ καὶ
{{left sidenote|10}}μαθητάς. Ἐπὶ τοσοῦτον δὲ ἐλιθοβόλησαν αὐτοὺς οἱ αἱμοβόροι, ἕως
ὅτου ἀνεγέμισαν τὸ σπήλαιον λίθων, ὥστε μὴ φαίνεσθαι τὸ ἄντρον.
Καὶ οὕτως λιθοβολούμενος ὁ δίκαιος σὺν τοῖς νηπίοις παρέδωκεν τὸ
πνεῦμα τῷ Θεῷ προσευξάμενος καὶ εἰπὼν τὸ Ἀμήν. Καὶ γέγονεν τῷ
δικαίῳ καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ παισὶν τάφος τὸ σπήλαιον. Καὶ δραμόντες οἱ
{{left sidenote|15}}τὸν δίκαιον ἀποκτείναντες ἀπήγγειλαν τῷ ἀσεβεῖ βασιλεῖ πάντα τὰ
γενόμενα, καὶ ὅτι αὐτοὶ τὸν δίκαιον ἀπέκτειναν&lt;ref&gt;Martyrium S. Dometii narrant et Iohannes Malalas in sua ''Chronographia'', ed. Bonn., p. 327-8, et ''Chronicon Paschale'', cuius auctor Malalam exscripsit, ed. Bonn., t. I, p. 550. Tradunt isti scriptores Dometium, iubente Iuliano, occlusum in spelunca ita vitam finivisse, minime autem, ut refert auctor noster, lapidibus prius obrutum.&lt;/ref&gt;. | Τότε ὁ βασιλεὺς {{right sidenote|Fol. 76&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
ἐκέλευσεν αὐτοὺς ἀναζητεῖν καὶ κτείνειν&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; τοὺς τῆς εὐσεβείας κήρυκας.

{{right sidenote|cuius&lt;br&gt;corpus post&lt;br&gt;biennium&lt;br&gt;inventum&lt;br&gt;honorifice&lt;br&gt;reconditur.}}'''22.''' Ὁ μὲν οὖν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; τόπος τοῦ ἁγίου Δομετίου ἀφανὴς καὶ ἄδηλος
γέγονεν τοῖς κατ' αὐτοῦ ἐκπεμφθεῖσιν λίθοις καλυφθείς. Ὁ δὲ τόπος
{{left sidenote|20}}τῇ φύσει τῇ ἑαυτοῦ ἐπειγόμενος, ἀνέφυ πλῆθος ἀγρίων βοτανῶν
ἀκανθωδῶν. Οὕτω γὰρ καὶ μέχρι τῆς σήμερον ὑπάρχει ὁ βλαστὸς τοῦ
ὄρους ἐκείνου. Διαδραμόντος δὲ διετοῦς χρόνου&lt;ref&gt;Proinde quae deinceps narrantur acta sunt anno 365.&lt;/ref&gt; συμβαίνει ἔμπορόν
τινα τὰς ἑαυτοῦ καμήλους ἀγαγόντα&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ἐκ τῆς ὁδοῦ λαβεῖν καὶ ἐν τῷ
Παρθὲν&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; κτήματι βοσκῆσαι αὐτάς&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, διὰ τὸ τὰς ἀκάνθας ἀναφύεσθαι
{{left sidenote|25}}ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ. Βοσκομένων δὲ τῶν καμήλων ἐκεῖσε, κατὰ συντυ-
χίαν τινὰ μία ἐξ αὐτῶν ἀπελθοῦσα πλησίον τῆς κώμης εἰσήει ἔν τινι
τόπῳ σπορίμῳ βοσκηθῆναι. Ταύτην δὲ ἰδὼν ὁ τοῦ κτήματος φύλαξ,
κατέδραμεν ἀποσοβῆσαι ἐκ τῆς ἀρούρας. Συνέβη δὲ καταδιωκομένην
αὐτὴν πεσεῖν ἐν τῇ τάφρῳ&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; καὶ κλασθῆναι αὐτῆς τὸν πόδα τὸν δεξιὸν

----
— &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ἀποκτείνειν 2.&lt;br&gt;
'''22.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; (μὲν οὖν) δὲ 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ἀγαγόντας 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Παρθὲς 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; τῷ τάφῳ 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c1ei9qwgo5cw9ky6z35jp3fjcp9oden</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277352</id>
      <parentid>277342</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277352</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4653" sha1="ei6m7he7e5en9xxgrad40vepxlz8idm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|315|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἄντρου, εἶδον αὐτὸν ἱστάμενον καὶ προσευχόμενον μετὰ τῶν δύο
νηπίων, καὶ τὴν ψαλμῳδίαν ποιούμενον τῆς ἕκτης ὥρας. Καὶ λέγουσιν
αὐτῷ· Ἔξελθε, κάμε εἰς τὴν στρωτὴν διὰ τὸν βασιλέα· μέλλει γὰρ
παραγίνεσθαι. Ὁ δὲ οὐκ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λόγον, ἀλλ' ἦν προσκαρτερῶν
{{left sidenote|5}}τῇ προσευχῇ. Καὶ πάλιν εἶπον αὐτῷ· Ἔξελθε, κάμε ἐν τῇ ὁδοστρωσίᾳ
διὰ τὸν βασιλέα, μέλλει γὰρ φθάνειν. Ὁ δὲ μὴ βουλόμενος τὴν προσευ-
χὴν διακόψαι, οὐκ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λόγον. Εὐθέως δὲ ὡς λέοντες οἱ
αἱμοβόροι ὥρμησαν ἐπὶ τὸν δίκαιον, βρύχοντες τοὺς ὀδόντας, καὶ
λαβόντες λίθους, ἐλιθοβόλουν αὐτὸν καὶ τοὺς δύο παῖδας αὐτοῦ καὶ
{{left sidenote|10}}μαθητάς. Ἐπὶ τοσοῦτον δὲ ἐλιθοβόλησαν αὐτοὺς οἱ αἱμοβόροι, ἕως
ὅτου ἀνεγέμισαν τὸ σπήλαιον λίθων, ὥστε μὴ φαίνεσθαι τὸ ἄντρον.
Καὶ οὕτως λιθοβολούμενος ὁ δίκαιος σὺν τοῖς νηπίοις παρέδωκεν τὸ
πνεῦμα τῷ Θεῷ προσευξάμενος καὶ εἰπὼν τὸ Ἀμήν. Καὶ γέγονεν τῷ
δικαίῳ καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ παισὶν τάφος τὸ σπήλαιον. Καὶ δραμόντες οἱ
{{left sidenote|15}}τὸν δίκαιον ἀποκτείναντες ἀπήγγειλαν τῷ ἀσεβεῖ βασιλεῖ πάντα τὰ
γενόμενα, καὶ ὅτι αὐτοὶ τὸν δίκαιον ἀπέκτειναν&lt;ref&gt;Martyrium S. Dometii narrant et Iohannes Malalas in sua ''Chronographia'', ed. Bonn., p. 327-8, et ''Chronicon Paschale'', cuius auctor Malalam exscripsit, ed. Bonn., t. I, p. 550. Tradunt isti scriptores Dometium, iubente Iuliano, occlusum in spelunca ita vitam finivisse, minime autem, ut refert auctor noster, lapidibus prius obrutum.&lt;/ref&gt;. | Τότε ὁ βασιλεὺς {{right sidenote|Fol. 76&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
ἐκέλευσεν αὐτοὺς ἀναζητεῖν καὶ κτείνειν&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; τοὺς τῆς εὐσεβείας κήρυκας.

{{right sidenote|cuius&lt;br&gt;corpus post&lt;br&gt;inventum&lt;br&gt;honorifice&lt;br&gt;biennium&lt;br&gt;reconditur.}}'''22.''' Ὁ μὲν οὖν&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; τάφος τοῦ ἁγίου Δομετίου ἀφανὴς καὶ ἄδηλος
{{left sidenote|20}}γέγονεν τοῖς κατ' αὐτοῦ ἐκπεμφθεῖσιν λίθοις καλυφθείς. Ὁ δὲ τόπος
τῇ φύσει τῇ ἑαυτοῦ ἐπειγόμενος, ἀνέφυ πλῆθος ἀγρίων βοτανῶν
ἀκανθωδῶν. Οὕτω γὰρ καὶ μέχρι τῆς σήμερον ὑπάρχει ὁ βλαστὸς τοῦ
ὄρους ἐκείνου. Διαδραμόντος δὲ διετοῦς χρόνου&lt;ref&gt;Proinde quae deinceps narrantur acta sunt anno 365.&lt;/ref&gt; συμβαίνει ἔμπορόν
τινα τὰς ἑαυτοῦ καμήλους ἀγαγόντα&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ἐκ τῆς ὁδοῦ λαβεῖν καὶ ἐν τῷ
{{left sidenote|25}}Παρθὲν&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; κτήματι βοσκῆσαι αὐτάς&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;, διὰ τὸ τὰς ἀκάνθας ἀναφύεσθαι
ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ. Βοσκομένων δὲ τῶν καμήλων ἐκεῖσε, κατὰ συντυ-
χίαν τινὰ μία ἐξ αὐτῶν ἀπελθοῦσα πλησίον τῆς κώμης εἰσήει ἔν τινι
τόπῳ σπορίμῳ βοσκηθῆναι. Ταύτην δὲ ἰδὼν ὁ τοῦ κτήματος φύλαξ,
κατέδραμεν ἀποσοβῆσαι ἐκ τῆς ἀρούρας. Συνέβη δὲ καταδιωκομένην
αὐτὴν πεσεῖν ἐν τῇ τάφρῳ&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; καὶ κλασθῆναι αὐτῆς τὸν πόδα τὸν δεξιὸν

----
— &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ἀποκτείνειν 2.&lt;br&gt;
'''22.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; (μὲν οὖν) δὲ 2. — &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ἀγαγόντας 2. — &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Παρθὲς 2. — &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; τῷ τάφῳ 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ei6m7he7e5en9xxgrad40vepxlz8idm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85315</id>
    <revision>
      <id>277343</id>
      <parentid>277314</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277343</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4559" sha1="ctmwt5vdcmn7x9k3qnfpiwydt802pd9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|316|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;τῶν&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; ἔμπροσθεν. Καὶ διαλέκτου γενομένης&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; μεταξὺ τοῦ φύλακος καὶ
τοῦ ταύτης δεσπότου, ἔρριψεν αὐτὴν ἐν τῷ ὄρει ἐν τῷ τόπῳ, οὗ ἦν
κατεχόμενον καὶ ἀγνοούμενον τὸ λείψανον τοῦ ἁγίου Δομετίου. Ἀπελ-
θόντες οὖν τοῦ ταύτης δεσπότου εἰς τὴν Κυρεστῶν πόλιν ἐντυχεῖν κατὰ
{{right sidenote|5}}τοῦ φύλακος τοῦ Παρθὲν&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; κτήματος καὶ τῆς καμήλου ἐαθείσης ἐκεῖσε
ἐπὶ ἡμέρας τέσσαρας, κειμένης αὐτῆς ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ καὶ βιαζομέ-
νης ἐγερθῆναι καὶ τὸν κεκλασμένον πόδα στηρίξαι, συνέβη πατήσαντα
καταβῆναι αὐτῆς τὸν πόδα εἰς τὴν ὀπὴν τοῦ σπηλαίου, ἔνθα τὸ ἅγιον
{{left sidenote|Fol. 76&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}λείψανον τοῦ δικαίου ὑπῆρχεν μετὰ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν. Καὶ εὐθέως
{{right sidenote|10}}ἐστηρίχθη ὁ ποὺς τῆς καμήλου καὶ ὑγιὴς γέγονεν. Ἐπιφθάσας οὖν ὁ
ταύτης δεσπότης ἔδραμεν ἐπ' αὐτήν. Ἡ δὲ κάμηλος ἰδοῦσα αὐτὸν ἀνα-
στᾶσα, ὑγιῆ ἔχουσα τὸν ἑαυτῆς πόδα, ἔδραμεν καὶ συνήντησεν τῷ
ἑαυτῆς δεσπότῃ. Ὁ δὲ ἔκθαμβος γενόμενος ἵστατο αἰνῶν καὶ δοξάζων&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
τὸν Θεόν. Οἱ δὲ συνελθόντες αὐτῷ εἶπον πρὸς αὐτόν· Τί τὸ παράδοξον
{{right sidenote|15}}τοῦτο; Ὁ δὲ εἶπεν· Ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ εἴασα αὐτήν. Οἱ δὲ εἶπον·
Δεῦτε, ἴδωμεν τὸν τόπον. Καὶ ἀπελθόντες εὗρον ἐν τῷ τόπῳ ὀπὴν
βαθεῖαν, καὶ εὐθέως τινὲς ἐξ αὐτῶν εἶπον· Ἀληθῶς ὁ τοῦ ἁγίου Δομε-
τίου τόπος ἐστί, καὶ πάντως ὧδε εὑρήσομεν τὸ ἅγιον αὐτοῦ λείψανον.
Καὶ δραμόντες ἤνεγκαν πρεσβύτερον, ἵνα ποιήσῃ εὐχὴν ἐν τῷ τόπῳ. Οἱ
{{right sidenote|20}}δὲ λαβόντες ὀρύγια καὶ σκαλίδια ὤρυξαν. Καὶ εὑρόντες τὸ λείψανον,
ἀνήγαγον μετὰ ψαλμῳδίας&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; καὶ τιμῆς τῆς ὀφειλομένης καὶ εἰσήγαγον
εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Παρθὲν&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; κτήματος. Καὶ πολλοῦ ὄχλου συνδρα-
μόντος καὶ μέλλοντος τὰ λείψανα διαρπάζειν, ἐπετιμήθησαν οἱ στασιώ-
δεις. Οἱ δὲ τῶν ἁγίων ἐρασταὶ λαβόντες τὰ λείψανα κατέθηκαν ἐν τῷ
{{right sidenote|25}}ἁγίῳ οἴκῳ ἐν μηνὶ Πανέμῳ πέμπτῃ&lt;ref&gt;Codex Parisinus n° 548 addit in margine κατὰ Μακεδόνας ἰουλίῳ εʹ, et haec est ratio cur in quibusdam kalendariis celebretur S. Dometius die 5 iulii, qua eius corpus in ecclesiam vici Parthen translatum fuisse perhibetur. Cf. supra p. 286, nota.&lt;/ref&gt;, πάντων συνελθόντων ἱερέων
τε καὶ κληρικῶν, μοναχῶν τε καὶ ἀρχιμανδριτῶν καὶ λαϊκῶν, ἀνδρῶν τε
καὶ γυναικῶν, ὥστε ἐπιτελέσαι ἑορτὴν μεγάλην ἕως πεντεκαιδεκάτης
τοῦ Πανέμου μηνός.

{{left sidenote|Clausula.}}'''23.''' Οὗτος ὁ τοῦ ἁγίου Δομετίου βίος, οὗτοι οἱ τοῦ δικαίου κόποι,
{{right sidenote|30}}πρέποντες Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, διὰ τούτων ὑπὸ Θεοῦ μὲν ὑπερβαλλόν-

----
— &lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; τὸν 2. — &lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; διαλεκτογουμένης 1. — &lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; Παρθὲς 2. — &lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; (κ. δοξ.) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; ψαλμῶν 2. — &lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; Παρθὲς 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ctmwt5vdcmn7x9k3qnfpiwydt802pd9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277353</id>
      <parentid>277343</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277353</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4560" sha1="h9cjq1upz842eflee41j3jpe006wu3h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|316|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;τῶν&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; ἔμπροσθεν. Καὶ διαλέκτου γενομένης&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; μεταξὺ τοῦ φύλακος καὶ
τοῦ ταύτης δεσπότου, ἔρριψεν αὐτὴν ἐν τῷ ὄρει ἐν τῷ τόπῳ, οὗ ἦν
κατεχόμενον καὶ ἀγνοούμενον τὸ λείψανον τοῦ ἁγίου Δομετίου. Ἀπελ-
θόντες οὖν τοῦ ταύτης δεσπότου εἰς τὴν Κυρεστῶν πόλιν ἐντυχεῖν κατὰ
{{right sidenote|5}}τοῦ φύλακος τοῦ Παρθὲν&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; κτήματος καὶ τῆς καμήλου ἐαθείσης ἐκεῖσε
ἐπὶ ἡμέρας τέσσαρας, κειμένης αὐτῆς ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ καὶ βιαζομέ-
νης ἐγερθῆναι καὶ τὸν κεκλασμένον πόδα στηρίξαι, συνέβη πατήσαντα
καταβῆναι αὐτῆς τὸν πόδα εἰς τὴν ὀπὴν τοῦ σπηλαίου, ἔνθα τὸ ἅγιον
{{left sidenote|Fol. 76&lt;sup&gt;v&lt;/sup&gt;.}}λείψανον τοῦ δι|καίου ὑπῆρχεν μετὰ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν. Καὶ εὐθέως
{{right sidenote|10}}ἐστηρίχθη ὁ ποὺς τῆς καμήλου καὶ ὑγιὴς γέγονεν. Ἐπιφθάσας οὖν ὁ
ταύτης δεσπότης ἔδραμεν ἐπ' αὐτήν. Ἡ δὲ κάμηλος ἰδοῦσα αὐτὸν ἀνα-
στᾶσα, ὑγιῆ ἔχουσα τὸν ἑαυτῆς πόδα, ἔδραμεν καὶ συνήντησεν τῷ
ἑαυτῆς δεσπότῃ. Ὁ δὲ ἔκθαμβος γενόμενος ἵστατο αἰνῶν καὶ δοξάζων&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
τὸν Θεόν. Οἱ δὲ συνελθόντες αὐτῷ εἶπον πρὸς αὐτόν· Τί τὸ παράδοξον
{{right sidenote|15}}τοῦτο; Ὁ δὲ εἶπεν· Ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ εἴασα αὐτήν. Οἱ δὲ εἶπον·
Δεῦτε, ἴδωμεν τὸν τόπον. Καὶ ἀπελθόντες εὗρον ἐν τῷ τόπῳ ὀπὴν
βαθεῖαν, καὶ εὐθέως τινὲς ἐξ αὐτῶν εἶπον· Ἀληθῶς ὁ τοῦ ἁγίου Δομε-
τίου τόπος ἐστί, καὶ πάντως ὧδε εὑρήσομεν τὸ ἅγιον αὐτοῦ λείψανον.
Καὶ δραμόντες ἤνεγκαν πρεσβύτερον, ἵνα ποιήσῃ εὐχὴν ἐν τῷ τόπῳ. Οἱ
{{right sidenote|20}}δὲ λαβόντες ὀρύγια καὶ σκαλίδια ὤρυξαν. Καὶ εὑρόντες τὸ λείψανον,
ἀνήγαγον μετὰ ψαλμῳδίας&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; καὶ τιμῆς τῆς ὀφειλομένης καὶ εἰσήγαγον
εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Παρθὲν&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; κτήματος. Καὶ πολλοῦ ὄχλου συνδρα-
μόντος καὶ μέλλοντος τὰ λείψανα διαρπάζειν, ἐπετιμήθησαν οἱ στασιώ-
δεις. Οἱ δὲ τῶν ἁγίων ἐρασταὶ λαβόντες τὰ λείψανα κατέθηκαν ἐν τῷ
{{right sidenote|25}}ἁγίῳ οἴκῳ ἐν μηνὶ Πανέμῳ πέμπτῃ&lt;ref&gt;Codex Parisinus n° 548 addit in margine κατὰ Μακεδόνας ἰουλίῳ εʹ, et haec est ratio cur in quibusdam kalendariis celebretur S. Dometius die 5 iulii, qua eius corpus in ecclesiam vici Parthen translatum fuisse perhibetur. Cf. supra p. 286, nota.&lt;/ref&gt;, πάντων συνελθόντων ἱερέων
τε καὶ κληρικῶν, μοναχῶν τε καὶ ἀρχιμανδριτῶν καὶ λαϊκῶν, ἀνδρῶν τε
καὶ γυναικῶν, ὥστε ἐπιτελέσαι ἑορτὴν μεγάλην ἕως πεντεκαιδεκάτης
τοῦ Πανέμου μηνός.

{{left sidenote|Clausula.}}'''23.''' Οὗτος ὁ τοῦ ἁγίου Δομετίου βίος, οὗτοι οἱ τοῦ δικαίου κόποι,
{{right sidenote|30}}πρέποντες Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, διὰ τούτων ὑπὸ Θεοῦ μὲν ὑπερβαλλόν-

----
— &lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; τὸν 2. — &lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; διαλεκτογουμένης 1. — &lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; Παρθὲς 2. — &lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; (κ. δοξ.) ''om.'' 2. — &lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; ψαλμῶν 2. — &lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; Παρθὲς 2.

&lt;references /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h9cjq1upz842eflee41j3jpe006wu3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85316</id>
    <revision>
      <id>277344</id>
      <parentid>277315</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:43:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277344</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="883" sha1="7qr5ifxsnf7ptzix3y5ooxd85qqdxpy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|317|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;τως τετίμηται, τιμᾶ|ται δὲ ὑπὸ βασιλέων, καὶ προσκυνεῖται ὑπὸ ἱερέων {{right sidenote|Fol. 77&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}
καὶ θεοσεβῶν λαῶν. Ὃς καὶ παρρησίαν ἔχων πρεσβεύει ὑπὲρ ἡμῶν
πρὸς τὸν τῶν ὅλων Θεὸν σὺν τῷ μονογένει αὐτοῦ υἱῷ, κυρίῳ δὲ ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστῷ, ᾧ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, νῦν καὶ
{{left sidenote|5}}ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

----
'''23.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; (ᾧ - προσκύνησις) μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἡ δόξα ἅμα τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι 2.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7qr5ifxsnf7ptzix3y5ooxd85qqdxpy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277354</id>
      <parentid>277344</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277354</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="0l9l1kobqasr6r3y3wdhebcotjh79g8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|317|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;{{right sidenote|Fol. 77&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;.}}τως τετίμηται, τιμᾶ|ται δὲ ὑπὸ βασιλέων, καὶ προσκυνεῖται ὑπὸ ἱερέων
καὶ θεοσεβῶν λαῶν. Ὃς καὶ παρρησίαν ἔχων πρεσβεύει ὑπὲρ ἡμῶν
πρὸς τὸν τῶν ὅλων Θεὸν σὺν τῷ μονογένει αὐτοῦ υἱῷ, κυρίῳ δὲ ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστῷ, ᾧ&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, νῦν καὶ
{{left sidenote|5}}ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

----
'''23.''' — &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; (ᾧ - προσκύνησις) μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἡ δόξα ἅμα τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι 2.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0l9l1kobqasr6r3y3wdhebcotjh79g8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85317</id>
    <revision>
      <id>277418</id>
      <parentid>277286</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277418</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4333" sha1="2xgk0jx3p9svpxzpccjvm7tkjidfz50" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|288|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;288
ACTA GRAECA
κακοχουμένων ἐν τῇ αὐτοῦ φιλανθρωπίᾳ, καὶ τοὺς ἀπίστους διεσκόρπισεν ὡς λύκους καὶ φθορέας, τὰ δὲ πρόβατα τῆς αὐτοῦ ποίμνης συνήγαγεν διὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, ἐπέχων ἀδελφοὺς κατὰ πρόσωπον, κατὰ τὴν τοῦ μακαρίου Παύλου φωνήν, ὅτι ὁ Θεὸς πρόσωπον ἀνθρώπου οὐ λαμβάνει· οὐ γάρ ἐστι προσωπολημψία παρὰ τῷ Θεῷ. Ἐν γὰρ παντὶ ἔθνει ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον καὶ ἐργαζόμενος δικαιοσύνην δεκτὸς αὐτῷ ἐστιν.

2. Ὅθεν οἱ δοῦλοι αὐτοῦ μιμούμενοι τὸν ἑαυτῶν δεσπότην καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστρεφόμενοι, τὰ τῶν ἀνθρώπων παρεκάλουν καταλιπεῖν, εἶναι οὖν αὐτῷ ἐπιζητοῦντες καὶ ἐν τῇ ἄνω ὁμίλῳ διατρίβειν σὺν τῷ χορῷ τῶν δικαίων. Καὶ γὰρ ἐν σαρκὶ ὄντες τὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκὸς ἀπεδίωκον, τὰ ἄνω φρονοῦντες, τοῖς ἄνω ἐγκαταπεσεῖν σπουδάζοντες, τὴν καλὴν ὁμολογίαν ἀνέχοντες ἐν ἑαυτοῖς, πιστεύοντες τῷ εἰπόντι· Ὁ ἀπολέσας τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ εὑρήσει αὐτήν(1), καὶ τό· Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου(2), πάντα ἑκουσίως ὑπομένοντες, τύμνησιν σαρκός, κρύος δειλινόν, φλόγα ἡλίου, ἐνίον, ἀγρυπνίαν, εἴναον, δίψαν, πόνον, ὀκνίαν, βασάνους καὶ μάστιγας, καὶ αὐτὸν τὸν θάνατον, στερεοῦν δόξης καὶ κάλλους σώματος, συγγενεῖς καὶ γονεῖς κατέλιπον καὶ ἠξιώθησαν τῶν ἐπουρανίων αὐλῶν καὶ τῆς θείας συνοικίας, συνόμιλοι ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων ἀναδειχθέντες, καὶ ἐγένοντο φωστῆρες τοῦ κόσμου, νοσοῦντων ἰατροί, οδηγοὶ τῆς εὐσεβείας, λύχνοι φωταγωγοῦντες ψυχάς, σίδηρος ἀνοίγων ἀκοὰς βαρβάρων εἰς ὑπακοὴν πίστεως καὶ ἔργων ἀγαθῶν, πάντα τὰ ἀνιᾶτα πάθη ἐκτείνοντες διὰ τὸν ἐν αὐτοῖς ἐνοικοῦντα Θεόν, πάντα καρτεροῦντες διὰ τὸν Κύριον. Ἠξιώθησαν κληθῆναι καὶ ἀδελφοὶ καὶ ἀδελφαί, καὶ μητέρες καὶ θυγατέρες καὶ τέκνα Χριστοῦ, οὐ μόνον δὲ τέκνα, ἀλλὰ καὶ κληρονόμοι Θεοῦ καὶ συγκληρονόμοι Χριστοῦ. Ἀποστολικῷ γὰρ βίῳ καὶ λόγῳ οὗτοι ἀπὸ ἀνατολῶν ἕως δυσμῶν ἐξέλαμψαν, καὶ ὃν τρόπον ἄνωθεν ὁ ἥλιος καὶ οἱ λοιποὶ φωστῆρες διαφόρῳ λάμπει φωτὶ τοὺς ἐν κόσμῳ, οὕτως οἱ ἅγιοι ἐκ τῶν τεσσάρων κλιμάτων ἐξελάμπουν,

(1) Matth., XVI, 25. — (2) Matth., XXV, 34.

Fol. 56. 6. ὄνομα 2. - 7 παρατάξεις 2. - 8 καὶ γονεῖς add. 2. - 9 ἀνέτρεψεν 2. - 10 τὸν ζῶον 1. - 11 βδελύγματα 2. - 12 νομοθέτην 2. - 13 ἐπιποθοῦντες 2. - 14 εἰσωμαίνετο 1. - 15 λυμαινόμενοι 1. - 16 ἐγίνοντο 2. - 17 ὑπεστέλλοντο 2. - 18 περὶ αὐτῶν 2. - 19 ἐπέθεινεν 2.
{{iwpage|el}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2xgk0jx3p9svpxzpccjvm7tkjidfz50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85318</id>
    <revision>
      <id>277413</id>
      <parentid>277229</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277413</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3365" sha1="1bcbq72j4pnpk7wn3ma7upau156ccnx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|318|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
S. DOMETII VITA BREVIOR&lt;br&gt;
EX CODICE MOSQUENSI (1)
&lt;/div&gt;

{{left sidenote|christianos}}

Μαρτύριον τοῦ ἁγίου Δομετίου καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ.

{{left sidenote|Sub Iuliano}}

'''1.''' Ἰουλιανοῦ τοῦ δυσσεβοῦς ἄρτι τὴν Ἀντιόχου καταλαβόντος, οὐδὲ {{right sidenote|5}}
γὰρ βασιλέα χρὴ τοῦτον καλεῖν, ἀλλὰ παραβάτην τε καὶ παράνομον διὰ
τὸ τοῦ Θεοῦ κακῶς δαιμόνων φιλίαν ἀνταλλάξασθαι, καὶ πάντας πορ-
θοῦντος χριστιανοὺς καὶ διώκοντος, ἀναγκάζοντάς τε τὸν Χριστὸν
ἀρνεῖσθαι καὶ δαίμονας θεραπεύειν καὶ θυσίας αὐτοῖς προσάγειν καὶ
τελετάς, οἱ τῆς εὐσεβείας ἐπὶ τὴν πέτραν καλῶς ἡδρασμένοι κατέπαιζον {{right sidenote|10}}
μὲν αὐτοῦ, κατεγέλων δὲ καὶ τῶν εἰδώλων καὶ τῶν ἀτιμάτων αὐτοῦ
καταγχόμενοι. Καὶ γὰρ κόλαξ μὲν οὗτος καὶ ἀπατεὼν καὶ ὕπουλος ὁ
κατάρατος χρηματίζων χρήμασι, δόξαις, τιμαῖς, ὑποσχέσεσιν ἄλλαις
ἀπατῶν τοὺς εὐσεβεῖς ἐπειρᾶτο· οἱ δὲ τοῦτον διέσυρον, διέβαλλον,
διήλεγχον, τὸ πανούργον αὐτοῦ σοφῶς ἐξεκάλυπτον, ὡς ἀπαναγκιζό- {{right sidenote|15}}
μενον αὐτὸν καὶ μήτι ταῖς κακονοίαις δεδυνημένον τῶν αὐτῷ σπουδα-
ζομένων εἰς ἔργον ἐξενεγκεῖν πρὸς τὰς κολάσεις χωρεῖν. Ἀπειρηκὼς
οὖν ταῖς τῶν προκατασχεθέντων ἁγίων ἐνστάσεσιν, ἐπεὶ τὴν πόλιν
εἰσῆλθεν, θυμοῦ γέμων καὶ μανίας ἀλόγου καὶ τῆς ἐκκλησίας χωρεῖ καὶ
ταύτην ἐξυβρίζει κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῦ, τὸ τοῦ δαίμονος ἐργαστήριον, {{right sidenote|20}}
ἵππων φάτνην αὐτὴν ἐργασάμενος, ὅ ποτε κήρυξ αὐτῆς τῶν θείων
λογίων γενόμενος· κληρικὸς γὰρ ὁ ἀνόσιος ἐχρημάτισε καὶ μυστηρίων
θείων συνήγορος. Τοιαῦτα τοίνυν καὶ τοσαῦτα δεινὰ τοῦ παραβάτου
ποιοῦντος, ἡ κατάλυσις ἐντεῦθεν αὐτῷ τῆς ἀρχῆς προμνηστεύεται καὶ
πόλεμος αὐτὸν Περσικὸς ἐκκαλεῖται. Καὶ μέντοι δὴ καὶ πρὸς αὐτὸν {{right sidenote|25}}
ἐξορμᾷ καὶ τέμνει τὴν ὁδὸν ἐξουσία μεγάλη καὶ ἦν ἰδεῖν, ὡς εἰπεῖν,
πλεομένην ἤπειρον ἀνδρῶν καὶ ἵππων πλήθει καὶ πελαγίζουσαν.

(1) Vide supra, p. 285.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1bcbq72j4pnpk7wn3ma7upau156ccnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85319</id>
    <revision>
      <id>277414</id>
      <parentid>277231</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277414</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4929" sha1="nzowp2cqpd87atls7lp5py92ut32xt4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|319|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;{{right sidenote|lapidibus&lt;br&gt;obrutus vita&lt;br&gt;fungitur}}

'''2.''' Τότε τοίνυν μεγάλα φυσῶντι καὶ βρέμοντι προσῆλθόν τινες τὸν
δίκαιον Δομέτιον διαβάλλοντες, ὡς εἴη χριστιανὸς καὶ πολλοὺς ἀφιστά
τῆς τῶν εἰδώλων θρησκείας καὶ τῷ αὑτοῦ Θεῷ καθυπάγει. Δεξάμενος {{right sidenote|5. Dometios.}}
οὖν ἄσμενος ὁ παραβάτης τὴν κατὰ τοῦ μάρτυρος τούτου διαβολήν,
κελεύει τοῦτον συσχεθέντα τὸ τάχος παραστῆναι τῷ βήματι. Καὶ ἅμα
τῷ λόγῳ θῆρες ὥσπερ δραμόντες οἱ δυσσεβεῖς ἐν σπηλαίῳ τὸν δίκαιον
εἰς προσευχὴν ἑστῶτα καταλαμβάνουσι τεταμένας ἔχοντα τὰς χεῖρας
εἰς οὐρανούς, ἀλλὰ δὴ καὶ τοὺς δύο μαθητάς τοὺς ὁμοίως προσκειμέ- {{left sidenote|5}}
νους τῷ διδασκάλῳ. Καὶ καταδραμόντες αὐτῶν· Ὁ βασιλεὺς ὑμᾶς,
εἶπον, ὁ μέγας καλεῖ· σπεύσατε τὸ τάχος εἰς τὴν ὁδόν. Ἀμετάτρεπτον
οὖν ἐκείνων τὸ φρόνημα κεκτημένων καὶ τῆς εὐχῆς ἐξισταμένων οὐ-
μενοῦν οὐδαμῶς, ἀλλὰ μηδὲ λόγων μεταδιδόντων αὐτοῖς, λέοντες ὥσπερ
ἐκεῖνοι κατ' αὐτῶν βρύχοντες τοὺς ὀδόντας ἐπῆλθον. Καὶ δὴ καὶ λίθους {{left sidenote|10}}
λαβόντες ἐπὶ τοσοῦτον κατὰ τῶν ἁγίων ἔβαλον, ἕως τὸ σπήλαιον ἅπαν
τοῖς λίθοις κατέχωσαν, ἐφ' ᾧ καὶ τὰ πνεύματα ταῖς τοῦ πλάσαντος
χερσὶν οἱ μάρτυρες ἐπανέθεντο. Οἱ τοίνυν δυσσεβεῖς ἐκεῖνοι, ὡς τινα
μεγάλην ἀριστείαν διαπραξάμενοι τῷ Ἰουλιανῷ πάντα καταγγέλλουσι
τὰ πεπραγμένα. Καί, ὦ τῆς μανίας, χαίρει τούτων ἀκούσας ὁ τύραννος {{left sidenote|15}}
καὶ δεξιοῦται τοὺς ἀσεβεῖς ὁ παρανόμος καὶ νίκην ἄλλην πολέμου τὸ
τοιοῦτον νομίζει καὶ τὴν ὁδὸν γεγηθὼς διανύει. Καὶ ταῦτα μὲν τὰ περὶ
τῶν ἁγίων ἡ ἱστορία γραφὴ παραδέδωκεν.

'''3.''' Ὁ τοίνυν τόπος ἐκεῖνος, ᾧ συνεχώσθησαν τοῖς λίθοις οἱ μάκαρες,
ἀκανθῶν πλήρης γέγονεν, ὡς μή τινα δύνασθαι τὸ σπήλαιον ἐφευρεῖν. {{left sidenote|20}}
Διετοῦς δὲ χρόνου μετὰ τὴν τῶν ἁγίων διαδραμόντος τελείωσιν, καμή-
λων ἐκεῖσε πολλῶν βοσκομένων, μία τις αὐτῶν πρός τι γήδιον τῶν
τῆς σύνεγγυς κώμης ἐσπαρμένον εἰσῆλθεν, ἣν καταδιώκοντος τοῦ
δεσπότου τῆς χώρας συνέβη πεσεῖν καὶ τοῦ ποδὸς συντριβὴν ὑπομεῖ-
ναι, ὡς ἐντεῦθεν ἀχρήστως ἔχουσαν παρὰ τοῖς ἀκάνθαις ἀπορριφῆναι, {{left sidenote|25}}
ὅπουπερ ἀγνοούμενος ὁ Δομέτιος μετὰ τῶν μαθητῶν κατέκειτο. Ὁ
τοίνυν τῆς καμήλου δεσπότης τὴν Κυριστηνῶν πόλιν καταλαβών, ἐν
ταύτη γὰρ ὁ ἄρχων διέτριβε, πρὸς δίκην εἷλκε τὸν ταύτην κατα-
διώξαντα. Καὶ ἐπεὶ τὰ τῆς δίκης πέρας εἰλήφει, πρὸς αὐτὴν ὁ δεσπότης
ἀνέδραμε. Τῆς δέ, πρὸς αὐτὸν ὥσπερ διαναστῆναι ἐσπεύδασκε, ὁ {{left sidenote|30}}
συντριβεῖς τῶν ποδῶν εἰς ἀπήν τινα κατέδυ διολισθήσας· ἡ δὲ ἦν τὸ
σπήλαιον, ἔνθα τὰ μαρτυρικά κατέκειτο λείψανα. Προσιόντος οὖν
αὐτοῦ καὶ χεῖρα δόντος ὡσανεὶ τῇ καμήλῳ, ἐκείνη τὸν πόδα τῆς ὁπῆς
ἐκβαλοῦσα ἄρτιον εἶχεν ὅλον καὶ ὑγιᾶ· ὅπερ ἰδὼν ὁ ταύτης δεσπότης
{{right sidenote|Inventio&lt;br&gt;corporis.}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nzowp2cqpd87atls7lp5py92ut32xt4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85320</id>
    <revision>
      <id>277415</id>
      <parentid>277235</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277415</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2108" sha1="8txdi0l4kwd2m1j1cahn3pailftqqhh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|320|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἔκθαμβός τε γέγονε καὶ τὸν Θεὸν δοξάζων οὐκ ἔληγε. Τινὲς δὲ τὸ παρά-
δοξον τοῦτο καταπλαγέντες προσήλθον τῷ τόπῳ καὶ τὴν ὀπὴν εὑρη-
κότες εἰς νοῦν ἔλαβον συνέντες ὡς ὁ Δομέτιος ἐκεῖσε που τέθαπται.
Καὶ εὐθὺς ὄρυγμα ποιησάμενοι τὰ λείψανα τῶν ἁγίων εὑρίσκουσιν
ἀνάγουσί τε ταῦτα μεθ' ὕμνων καὶ ψαλμῶν καὶ τῆς ὀφειλομένης τιμῆς. {{left sidenote|5}}
Καὶ δὴ καὶ εἰσάγουσιν εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῆς κώμης καὶ φιλοτίμως
κηδεύουσι θάπτουσί τε πρεπόντως. Καὶ κοινὸν ἰατρεῖον τοῖς ἀσθενοῦ-
σιν ἐξανιστώσι, ναὸν περικαλλῆ καὶ ὡραῖον ἐπ' ὀνόματι δομησάμενοι
τούτων. Καὶ νῦν, ὦ πάντως γεραστοὶ καὶ θαυμάσιοι μάρτυρες, τῷ
δεσποτικῷ παριστάμενοι θρόνῳ, μήκος ζωῆς αἰτήσασθε βασιλεῖ ἡμῶν {{left sidenote|10}}
τῷ πράῳ καὶ τὰ πάντα καλῷ, ἰσχὺν ἐκ Θεοῦ καὶ κράτος ἀπρόσμαχον,
χωρῶν, ἐθνῶν τὴν κατάλυσιν ἀπείρων αὐτῶν στρατευμάτων τὴν
ἐξολόθρευσιν, ἤρεμον τὴν ζωὴν καὶ ἡσύχιον, λειμώνων τε πρὸς τούτοις
θείων τὴν κατοικίαν, πάντων ἀγαθῶν τὴν μέθεξιν καὶ βασιλείας οὐρα-
νῶν τὴν ἀπόλαυσιν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ {{left sidenote|15}}
κράτος νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8txdi0l4kwd2m1j1cahn3pailftqqhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277433</id>
      <parentid>277415</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Correctio OCR: textus e recognitione localis (Dometius Martirus.docx), collatus cum Pagina; sine novo OCR</comment>
      <origin>277433</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2111" sha1="9dwgwx37jc6imw5dhuw2zhp6jhdwtd8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;LihachevAnthon1971&quot; /&gt;{{rh|320|ACTA GRAECA|S. DOMETII MARTYRIS}}&lt;/noinclude&gt;ἔκθαμβός τε γέγονε καὶ τὸν Θεὸν δοξάζων οὐκ ἔληγε. Τινὲς δὲ τὸ παρά-
δοξον τοῦτο καταπλαγέντες προσήλθον τῷ τόπῳ καὶ τὴν ὀπὴν εὑρη-
κότες εἰς νοῦν ἔλαβον συνέντες ὡς ὁ Δομέτιος ἐκεῖσε που τέθαπται.
Καὶ εὐθὺς ὄρυγμα ποιησάμενοι τὰ λείψανα τῶν ἁγίων εὑρίσκουσιν
ἀνάγουσί τε ταῦτα μεθ' ὕμνων καὶ ψαλμῶν καὶ τῆς ὀφειλομένης τιμῆς. {{right sidenote|5}}
Καὶ δὴ καὶ εἰσάγουσιν εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῆς κώμης καὶ φιλοτίμως
κηδεύουσι θάπτουσί τε πρεπόντως. Καὶ κοινὸν ἰατρεῖον τοῖς ἀσθενοῦ-
σιν ἐξανιστώσι, ναὸν περικαλλῆ καὶ ὡραῖον ἐπ' ὀνόματι δομησάμενοι
τούτων. Καὶ νῦν, ὦ πάντως γεραστοὶ καὶ θαυμάσιοι μάρτυρες, τῷ
δεσποτικῷ παριστάμενοι θρόνῳ, μήκος ζωῆς αἰτήσασθε βασιλεῖ ἡμῶν {{right sidenote|10}}
τῷ πράῳ καὶ τὰ πάντα καλῷ, ἰσχὺν ἐκ Θεοῦ καὶ κράτος ἀπρόσμαχον,
χωρῶν, ἐθνῶν τὴν κατάλυσιν ἀπείρων αὐτῶν στρατευμάτων τὴν
ἐξολόθρευσιν, ἤρεμον τὴν ζωὴν καὶ ἡσύχιον, λειμώνων τε πρὸς τούτοις
θείων τὴν κατοικίαν, πάντων ἀγαθῶν τὴν μέθεξιν καὶ βασιλείας οὐρα-
νῶν τὴν ἀπόλαυσιν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ {{right sidenote|15}}
κράτος νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9dwgwx37jc6imw5dhuw2zhp6jhdwtd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acta S. Dometii Martyris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85321</id>
    <revision>
      <id>277425</id>
      <parentid>277264</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LihachevAnthon1971</username>
        <id>32937</id>
      </contributor>
      <comment>Creatio/correctio articuli + categoriae hagiographicae</comment>
      <origin>277425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3774" sha1="6x4slb0mfoie7oa64nl70q6oiihl8li" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Anonymus
|OperaeTitulus=Acta S. Dometii Martyris
|OperaeWikiPagina=Acta S. Dometii Martyris
|Editio=Analecta Bollandiana XIX (1900), pp. 285–320
|Recensor=Société des Bollandistes
|Genera=hagiographiae
|Liber=Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf
|SubTitulus=Acta graeca cum praefatione latina et apparatu critico
|AnnusMonstratus=1900
|Annus=1900
|Fons=[https://archive.org/details/sim_analecta-bollandiana_1900_19 Internet Archive]
}}

Liber: [[Liber:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf]]

== Praefatio ==
S. Dometii martyris Acta, quae in lucem damus, eruimus ex duobus bibliothecae nationalis Parisiensis codicibus, altero saeculo X exarato, qui Supplementi graeci signatus est no 241&lt;ref&gt;Catal. Gr. Paris., p. 330-32. Cf. BANDURIUS, Imperium orientale, t. II, p. 647-48.&lt;/ref&gt;, altero saeculi XI, signato n° 548&lt;ref&gt;Catal. Gr. Paris., p. 16-19.&lt;/ref&gt;. Textus ad fidem huius exemplaris est expressus, collata illius codicis recensione. Ut unum prae altero eligeremus, haec nos ratio praecipue movit, quod in codice Supplementi graeci n 241 non solum passim narratio contracta est, sed et saepe sententiae integrae sunt omissae. Ceterum, etsi neuter codex naevis caret, minus tamen mendosus est codex signatus n° 548.

Actorum S. Dometii ultimam partem nuper ediderunt viri docti Rudolphus Abicht et Hermannus Schmidt&lt;ref&gt;Archiv für slavische Philologie, t. XXI, p. 45-49.&lt;/ref&gt;, illam nempe in qua sancti martyrium enarratum est, et quae sola exstat in codice Suprasliensi, cuius diversos textus ad graecum fontem reducere in animo habebant&lt;ref&gt;Ibid., t. XVIII, p. 143.&lt;/ref&gt;.

Cuiusdam S. Dometii (Δομετίου, etiam Δομέτιος vel Δομετιανός) Acta syriace conscripta in lucem dabat R. D. Paulus Bedjan&lt;ref&gt;Acta martyrum et sanctorum, t. VI, p. 536-56.&lt;/ref&gt;. Qui haec cum nostris contulerit, prima fronte tam diversa inveniet ut vix audeat affirmare eam esse unius eiusdemque viri historiam. Non desunt tamen argumenta quae suadeant scriptorem aramaicum, etsi libellum primigenium, unde hauserit, prorsus pro lubitu deformaverit, nostri tamen Dometii historiam tradere voluisse. Praecipua indicia breviter notasse sufficiat. Dometius, apud Syrum auctorem sicut et in Actis nostris, sub Iuliano apostata martyrium fecisse narratur, lapidibusque obrutus esse cum discipulis suis in spelunca, in qua degebat apud urbem Cyrum, multa demum miracula in gratiam vicinorum patrasse. Quin etiam in codice Parisino syriaco no 235, Dometius quasi nomine proprio vocatur &quot;ille qui floruit in monte apud urbem Cyrum&quot;.

Praeter Acta longiora quae vulgaturi sumus, exstant duae aliae Vitae breviores, quarum altera incipit &quot;Ἥνικα μὲν ἡ Περσῶν χώρα&quot;, quam non vidimus, utpote quae in dissitis nimis latet bibliothecis, nimirum in Hierosolymitana&lt;ref&gt;PAPADOPOULOS-KERAMEUS, Ἱεροσολυμιτικὴ Βιβλιοθήκη, t. I, p. 75. Cf. A. EHRHARD, in Römische Quartalschrift, t. XI (1897), p. 131-2.&lt;/ref&gt; et in Magna Laura montis Athonis&lt;ref&gt;NICODEMUS, Συναξαριστής, t. XIII, 1846, p. 32. Cf. SERGIUS, Calendarium orientale (russice), t. II, p. 236.&lt;/ref&gt;. Asservatur altera in bibliotheca Mosquensi sanctae Synodi, in codice quem in suo catalogo signavit n° 396 archimandrita Vladimirus, fol. 237-39&lt;ref&gt;P. 561-66.&lt;/ref&gt;. Hanc exscriptam accepimus a cl. viro Rudolpho Abicht, eamque post Acta longiora edemus&lt;ref&gt;1 = Codex Parisinus gr. 548; 2 = Codex Parisinus, Suppl. gr. 241.&lt;/ref&gt;.

== Textus ==
&lt;pages index=&quot;Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf&quot; from=1 to=36 /&gt;

&lt;references /&gt;

[[Categoria:Hagiographiae]]
[[Categoria:Acta Sanctorum]]
[[Categoria:Opera cum editione]]
[[Categoria:Opera cum fonte]]
[[Categoria:Saeculi undevicesimi opera]]</text>
      <sha1>6x4slb0mfoie7oa64nl70q6oiihl8li</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio Usoris:LihachevAnthon1971</title>
    <ns>3</ns>
    <id>85322</id>
    <revision>
      <id>277326</id>
      <parentid>277278</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Acta Graeca S. Domenici martyris */ Reply</comment>
      <origin>277326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="826" sha1="my7onvedwu57aezhz4qbgc1kbija0f8" xml:space="preserve">== Acta Graeca S. Domenici martyris ==

Hello, thank you for contributing. I wanted to let you know that Latin Wikisource (la.wikisource.org) is for hosting Latin texts only. Since the text you have uploaded is in Greek, we ask you to transfer it to the Greek language Wikisource. I have already created an index page for you there: [[el:Μεταγραφή:Analecta Bollandiana 1900, Vol. 19, pp. 286-320.pdf]] [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 10:26, 24 Augusti 2026 (UTC)

:@[[Usor:LihachevAnthon1971|LihachevAnthon1971]] [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 10:43, 24 Augusti 2026 (UTC)
::@[[Usor:LihachevAnthon1971|LihachevAnthon1971]] Please, do not ignore my message. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 12:28, 24 Augusti 2026 (UTC)</text>
      <sha1>my7onvedwu57aezhz4qbgc1kbija0f8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porta:Tirones</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85323</id>
    <revision>
      <id>277362</id>
      <parentid>277283</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Intermediate */</comment>
      <origin>277362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="807" sha1="lbaaezyq6fkg6giu8sz6b21fbc6yvib" xml:space="preserve">''See also [[:Categoria:Textus ad discendam linguam latinam]]''

==Beginners' Latin==
These texts are suitable for very early beginners. These texts were written for US students in the 1920s-30s.
* [[Carolus et Maria]] can be read with little or no Latin at the start. It covers present past indicative tenses.
* [[Cornelia Puella Americana]] also starts with very simple Latin.
* [[A New Latin Primer]] takes the same approach.
Other simple texts include:
* [[Ora Maritima]], which starts with simple present sentences, and can be read reasonably early on

==Later beginners==
* [[Pro Patria]]; a continuation of Ora Maritima.

==Lower intermediate==
* [[A First Latin Reader]], by Herbert Nutting
* [[Epitome historiæ sacræ]], by Lhomond

==Intermediate==
* [[Ad Alpēs]]
* [[Second Latin Reading Book]]</text>
      <sha1>lbaaezyq6fkg6giu8sz6b21fbc6yvib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277363</id>
      <parentid>277362</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:06:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lower intermediate */</comment>
      <origin>277363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="71ndgoohai1lyp11119qfof0lnu0ast" xml:space="preserve">''See also [[:Categoria:Textus ad discendam linguam latinam]]''

==Beginners' Latin==
These texts are suitable for very early beginners. These texts were written for US students in the 1920s-30s.
* [[Carolus et Maria]] can be read with little or no Latin at the start. It covers present past indicative tenses.
* [[Cornelia Puella Americana]] also starts with very simple Latin.
* [[A New Latin Primer]] takes the same approach.
Other simple texts include:
* [[Ora Maritima]], which starts with simple present sentences, and can be read reasonably early on

==Later beginners==
* [[Pro Patria]]; a continuation of Ora Maritima.

==Lower intermediate==
* [[A First Latin Reader]], by Herbert Nutting
* [[Epitome historiæ sacræ]], by Lhomond
* [[Easy Latin Stories]], by George Bennett

==Intermediate==
* [[Ad Alpēs]]
* [[Second Latin Reading Book]]</text>
      <sha1>71ndgoohai1lyp11119qfof0lnu0ast</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277456</id>
      <parentid>277363</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>277456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="934" sha1="glbsej5fyhx046tltihp9epiu8gpa0c" xml:space="preserve">''See also [[:Categoria:Textus ad discendam linguam latinam]]''

==Beginners' Latin==
These texts are suitable for very early beginners. These texts were written for US students in the 1920s-30s.
* [[Carolus et Maria]] can be read with little or no Latin at the start. It covers present past indicative tenses.
* [[Cornelia Puella Americana]] also starts with very simple Latin.
* [[A New Latin Primer]] takes the same approach.
Other simple texts include:
* [[Ora Maritima]], which starts with simple present sentences, and can be read reasonably early on

==Later beginners==
* [[Pro Patria]]; a continuation of Ora Maritima.

==Lower intermediate==
* [[A First Latin Reader]], by Herbert Nutting
* [[Epitome historiæ sacræ]], by Lhomond
* [[Easy Latin Stories]], by George Bennett

==Intermediate==
* [[Ad Alpēs]]
* [[Second Latin Reading Book]]
[[Categoria:Textus ad discendam linguam latinam]][[Categoria:Portae Vicifontanae]]</text>
      <sha1>glbsej5fyhx046tltihp9epiu8gpa0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/128</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85324</id>
    <revision>
      <id>277357</id>
      <timestamp>2026-08-24T14:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>277357</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1949" sha1="noby8yd0hbf0kgj6z83not95nlmvutv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{c|—&amp;emsp;116&amp;emsp;—}}&lt;/noinclude&gt;{{Hebraica|אִּם־עָשִׂיתִי זֹאת}} ''si hoc fecero'' (litt. ''si feci,'' Psal. VII, 4); 
{{Hebraica|אִם רָחַץ אֲדֹנִָ}} ''si abluerit Dominus'' (litt. ''si abluit,'' Is. IV, 4). 

268. — Perfectum, in oratione vehementi, 
significationem Futuri interdum assumit. Ex. {{Hebraica|כֹּי־יֶשׁ־יוֹם קָֽרְאוּ}}
''quia erit dies in quo clamabunt'' (litt. ''clamaverunt,'' Jer. 
XXXI, 6). 

269. — Perfectum cum significatione Imperativi 
interdum usurpatur. Ex. {{Hebraica|וַעֲצַת רְשָׁעִים רָחֲקָה מֶֽנִּי}} 
''et consilium impiorum procul sit a me'' (litt. ''procul fuit,'' Job 
XXII, 18). 

270. — Imperfectum plerumque adhibetur ad Futurum 
exprimendum. Ex. 5137; {{Hebraica|וְלֹא יִהְיֶה עוֹד מַבּוּל}} ''neque erit denuo diluvium'' 
(Gen. IX, 11).

271. — Imperfectum saepe vim habet Praesentis cujus 
vera forma caret lingua hebraica. Ex. {{Hebraica|לֹא אֵדַע}} nescio 
(I Reg. III, 7; cfr. § 68). 

272, — Imperfectum, in oratione solemni, ponitur etiam 
pro Perfecto. Ex. {{Hebraica|אָז יָשִׁיר־משֶׁה}} ''tunc cecinit Moyses'' (litt. 
''canet'' vel ''canebat,'' Ex. XV, 1). 

273. — Imperfectum exprimit interdum actionem 
consuetudine et usu continuam. Ex. {{Hebraica|כֵּן יַעֲשׂוּ הַבַּחוּרִים}} 
''ita faciebant juvenes'' (vel ''facere solebant,'' Jud. XIV, 10). 

274. — Imperfectum, adhibitis particulis, Conjunctivo 
exprimendo saepe inservit. Ex. {{Hebraica|פֶּןֽ־יִשְׁלַח יָדוֹ}} ''ne extendat'' 
''manum suam'' (Gen. III, 4); {{Hebraica|בַּעֲבוּר תְּבָרֶכְךָ נַפְשִׁי}} 
''ut benedicat tibi anima mea'' (Gen. XXVII, 4). 

275. — Imperativus, cum immediate alium 
Imperativum subsequitur, adjecta vel praetermissa copula {{Hebraica|ו}} et, 
consequentiam vel effectum imperii indicat, i. e. est&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>noby8yd0hbf0kgj6z83not95nlmvutv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/129</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85325</id>
    <revision>
      <id>277358</id>
      <timestamp>2026-08-24T14:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>277358</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2128" sha1="d2ibemuer98yov4kc08aonbzjc5n5xs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{c|—&amp;emsp;117&amp;emsp;—}}&lt;/noinclude&gt;{{grc|ἀπδόδοσις}} Imperativi antecedentis. Ex. {{Hebraica|פְּקַח עֵינֶיךָ שְׂבַע־לֶחֶט}} 
''aperi oculos tuos et satiaberis pane'' (litt. ''et satiare,'' 
Prov. XX, 13). 

276. — Infinitivus absolutus quasi complementum 
dependet a verbo. Ex. {{Hebraica|וְלֹא־אָבוּ בִדְרָכָיו הָלוֹךְ}} ''noluerunt ire'' 
''per semitas ejus'' (Is. XLII, 24). Cfr. etiam § 279 ''d.'' 

277. — Infinitivus absolutus pro adverbio non raro 
adhibetur. Ex. {{Hebraica|סָרוּ מַהֵר מִן־הַדֶּרֶךְ}} ''cito deseruerunt viam'' 
(litt. ''discesserunt festinare a via;'' inf. ''piel'' verbi {{Hebraica|מהר}}, in 
''piel, festinavit,'' Jud. IL, 17). 

278. — Infinitivus absolutus inservit etiam vi 
sermoni augendae. Ex. {{Hebraica|הֲמָלוֹךְ תִּמְלֹךְ עָלֵינוּ}} ''num vere regnabis'' 
''super nos?'' (litt. ''num regnare regnabis super nos?'' Gen. 
XXXVII, 8). 

279. — Infinitivus constructus adhibetur ut nomen 
substantivum, quo fit ut in omnibus fere casibus 
declinationis saepe occurrat. Hoc est: 

''a'') Infinitivus vicem gerit nominativi. Tunc, nomen 
quod sequitur, est in genitivo. Ex. {{Hebraica|לֹא־טוֹב הֱיוֹת הָאָדָם לְבַדּוֹ}}
''non est bonum esse hominem  solum'' (litt. 
''non bonum'' {{grc|τὸ εἶναι}} ''hominis seorsum,'' Gen. II, 18); 

''b'') vicem gerit genitivi. Ex. {{Hebraica|עֵת סְפוֹד וְעֵת רְקוֹד}} 
''tempus plangendà et tempus saltandi'' (litt. ''tempus'' {{grc|τοῦ}} ''plangere'' 
''et tempus'' {{grc|τοῦ}} ''saltare,'' Eccles. III, 4); 

''c'') vicem gerit accusativi. Ex. {{Hebraica|מֵאֲנוּ קַחַת מוּסָר}} ''noluerunt'' 
''recipere admonitionem'' (litt. ''noluerunt'' {{grc|τὸ παραλαμβάνειν}} 
''admonitionem;'' {{Hebraica|קַחַת}} Inf. constr. verbi {{Hebraica|לָקַח}} ''sumere,'' Jer. V, 3); 

''d'') adhibitis praepositionibus, complementum fit verbi 
finiti. Ex. {{Hebraica|וְלֹא יָכוֹל לִרְאוֹת}} ''et non poterat videre'' (litt. ''ad''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d2ibemuer98yov4kc08aonbzjc5n5xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85326</id>
    <revision>
      <id>277359</id>
      <timestamp>2026-08-24T15:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '''videre,'' I Sam. IV, 15); {{Hebraica|אֶשְׁמְרָה דְרָכַי מֵחֲתוֹא}} ''custodiam''  ''semitas meas a peccato'' (litt. ''a peccare; praep.'' {{Hebraica|מֵ}} = {{Hebraica|מִן}} §  248 ''k,'' 250; Psal. XXXIX, 2);   ''e'') praeposita particula {{Hebraica|כְּ}} ''sicut,'' vel {{Hebraica|בְּ}} ''in,'' vel {{Hebraica|עַל}} ''super,''  vel {{Hebraica|עַד}} ''usque,'' Infinitivo, nomen, quod sequitur {{grc|τὸν}}  Infinitiv...'</comment>
      <origin>277359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2195" sha1="5uou6p2i60j6w16nnq1ksxggt23s2dj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{c|—&amp;emsp;118&amp;emsp;—}}&lt;/noinclude&gt;''videre,'' I Sam. IV, 15); {{Hebraica|אֶשְׁמְרָה דְרָכַי מֵחֲתוֹא}} ''custodiam'' 
''semitas meas a peccato'' (litt. ''a peccare; praep.'' {{Hebraica|מֵ}} = {{Hebraica|מִן}} § 
248 ''k,'' 250; Psal. XXXIX, 2); 

''e'') praeposita particula {{Hebraica|כְּ}} ''sicut,'' vel {{Hebraica|בְּ}} ''in,'' vel {{Hebraica|עַל}} ''super,'' 
vel {{Hebraica|עַד}} ''usque,'' Infinitivo, nomen, quod sequitur {{grc|τὸν}} 
Infinitivum, est in genitivo, quo fit ut propositio quaedam 
incidens oriatur. Ex. {{Hebraica|וַיְהִי כִשְׁמֹעַ הַכֶּלֶךְ אֶת־הַדָּבָר}} ''accidit'' 
''ut, cum audiret rex verbum.....'' (litt. ''sicut audire regis verbum,'' 
I Reg. XIII, 4); 

''f'') in hac Infinitivi constructione adhibentur etiam 
suffixa pronominalia. Ex. {{Hebraica|עַל־עָוְבָם אֶת־תּוֹרָתִי}} ''cum''
''dereliquissent legem meam'' (litt. ''in derelinquere eorum legem'' 
''meam,'' Jor. IX, 13); {{Hebraica|בַּעֲוָבְכֶם אֶת־מִצוֹת יְהֹוָה}} ''cum''  
''dereliquistis mandata Domini'' (litt. ''in derelinquere vestro'' 
''mandata Domini,'' I Reg. XVIII, 18); 

280. — Participium vicem gerere Praesentis jam 
diximus in § 68. Cum verbo {{Hebraica|הָיָה}}  ''fuit,'' Imperfectum exprimit. 
Ex. {{Hebraica|הָיוּ מְלַקְּטִים}} colligebant (litt. ''fuerunt colligentes,'' Jud. 
I, 7). 

281. — Participium construitur fere eodem modo quo 
verbum. Praecipuas ipsius construendi rationes respiciant 
tirones: 

''a'') {{Hebraica|רֹעֶה אֶת־צֹאן}} ''pascens oves'' (Ex. III, 1), cum accusativo; 

''b'') {{Hebraica|שֹׁכְבֵי קֶבֶר}} ''jacentes in sepulcro'' (litt. ''jacentes sepulcri,'' 
Psal. LXXXVIIIT, 6); {{Hebraica|קָמַי}} ''insurgentes contra me'' (litt. 
''insurgentes mei,'' i. e. ''adversarii mei;'' part. plur. {{Hebraica|קָמִים}}, cum 
suff., verbi {{Hebraica|קוּם}} Psal. XVIII, 40), cum genitivo; 

c) {{Hebraica|הָרֹדִים בָּעָם}} ''qui imperabant populo'' (litt. 
''imperantes in populo;'' part. plur. verbi {{Hebraica|רָרָה}}, I, Reg. IX, 23), cet. 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5uou6p2i60j6w16nnq1ksxggt23s2dj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/131</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85327</id>
    <revision>
      <id>277360</id>
      <timestamp>2026-08-24T15:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '282. — Participium passivum varia rationeconstruitur.  Ex. {{Hebraica|לָבוּשׁ בַּדִּים}} (cum accusativo, Ezech. IX, 2) et  {{Hebraica|לְבוּשׁ הַבַּדִּים}} (cum genitivo, Ezech. IX, 11)  ''indutus linteis;'' {{Hebraica|בָּרוּךְ אַבְרָם לְאֵל}} (cum dativo) ''Abram benedixit Deus''  (litt. ''Abram benedictus Dei,'' Gen. XLV , 19); {{Hebraica|מַצּוֹת  בְּלוּלוֹת בַּשֶּׁמֶן}}  (cum ab...'</comment>
      <origin>277360</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2238" sha1="pevj2pi71g5f45f699j80gnkuhe2j8x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{c|—&amp;emsp;119&amp;emsp;—}}&lt;/noinclude&gt;282. — Participium passivum varia rationeconstruitur. 
Ex. {{Hebraica|לָבוּשׁ בַּדִּים}} (cum accusativo, Ezech. IX, 2) et 
{{Hebraica|לְבוּשׁ הַבַּדִּים}} (cum genitivo, Ezech. IX, 11) 
''indutus linteis;'' {{Hebraica|בָּרוּךְ אַבְרָם לְאֵל}} (cum dativo) ''Abram benedixit Deus'' 
(litt. ''Abram benedictus Dei,'' Gen. XLV , 19); {{Hebraica|מַצּוֹת 
בְּלוּלוֹת בַּשֶּׁמֶן}}  (cum ablativo) ''placentae oleo illitae'' (litt. 
''in oleo,'' Lev. II, 4), cet. 

283. — Constructio, quam impersonalem vocant (ital. 
''si,'' gall. ''on''), varia ratione fit apud Hebraeos, scilicet: 

''a'') vel per 3&lt;sup&gt;am&lt;/sup&gt; pers. sing. activam. Ex. {{Hebraica|עַל־בֵּן קָרָא 
שְׁמָהּ בָּבֶל}} ''idcireo vocatur nomen ejus Babel'' (litt. ''vocavit;'' 
ital. ''si chiama,'' Gen. XI, 9); 

''b'') vel per 3&lt;sup&gt;am&lt;/sup&gt; pers. plur. activam. Ex. {{Hebraica|וּמֵעוֹלָם 
לֹא שָֽׁמְעוּ לֹא הֶאֱזִיןוּ}} ''ab aeterno non audiunt, non percipiunt'' 
''auribus'' (ital. ''non si ascolta,'' gall. ''on n’écoute pas,'' Is. 
LXIV, 3); 

''c'') vel per 2&lt;sup&gt;am&lt;/sup&gt; pers. sing. Ex. {{Hebraica|תְּכַקְשֵׁם וְלֹא תִמְצָאֵם}}  
''quaeruntur et non inveniuntur'' (litt. ''quaeris eos et non'' 
''invenis eos,'' ital. ''li cerchi e non li trovi,'' Is. LXI, 12); 

''d'') vel per nomen {{Hebraica|אִישׁ}} vir, praecedente articulo, vel 
per nomen {{Hebraica|אָדָם}} homo (cfr. gall. ''on,'' germ. ''man''). Ex. 
{{Hebraica|בְּיִשְׂרָאֵל כֹּה־אָמַר הָאִישׁ}} ''in Israële ita dicebatur'' (litt. 
''dicebat vir,'' I Sam. IX, 9); 

''c'') vel per 3&lt;sup&gt;am&lt;/sup&gt; pers. sing. passivam. Ex. {{Hebraica|אָו הוּחַל לקְרֹא 
בְּשֵׁם יְהֹוָה}} ''coeperunt invocare nomen Domini'' (litt. 
''tunc coeptum est ad invocare in nomime Domini;'' {{Hebraica|הוּחַל}}  
''hophal'' verbi {{Hebraica|חָלַל}}  Gen. IV, 26), cet. 

284. — Cum duo verba, in tempore finito posita, 
immediate adhaereant in propositione, interposita vel 
praetermissa copula {{Hebraica|ו}} ''et,'' actio principalis per subsequens&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pevj2pi71g5f45f699j80gnkuhe2j8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/134</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85328</id>
    <revision>
      <id>277361</id>
      <timestamp>2026-08-24T15:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Without text */</comment>
      <origin>277361</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="8qmpkk1i01ep1y6uqq0xwa871zq6onx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qmpkk1i01ep1y6uqq0xwa871zq6onx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/132</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85329</id>
    <revision>
      <id>277364</id>
      <timestamp>2026-08-24T16:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'verbum exprimitur dum verbum, quod praecedit,  significationem quasi adverbii recipit. Ex. {{Hebraica|אַל תַּרְבּוּ תְדַבְּרוּ גְבֹהָה גְבֹהָה}} ''ne nimis loquamimi sublime'' (litt. ''ne multiplicetis''  ''dicatis sublimia sublimia,'' Sam. II, 3); {{Hebraica|וַיָּשָׁב יִצְחָק וַיַּהְפֹּר}} ''rursus Isaac fodit'' (litt. ''et rediit Isaac et fodit,'' Gen.  XXVII, 18).   285. — Haec eadem constructi...'</comment>
      <origin>277364</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1792" sha1="8cyjwrkg29h4a6c0wtr29nae4hz9mzn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{c|—&amp;emsp;120&amp;emsp;—}}&lt;/noinclude&gt;verbum exprimitur dum verbum, quod praecedit, 
significationem quasi adverbii recipit. Ex. {{Hebraica|אַל תַּרְבּוּ תְדַבְּרוּ
גְבֹהָה גְבֹהָה}} ''ne nimis loquamimi sublime'' (litt. ''ne multiplicetis'' 
''dicatis sublimia sublimia,'' Sam. II, 3); {{Hebraica|וַיָּשָׁב יִצְחָק וַיַּהְפֹּר}}
''rursus Isaac fodit'' (litt. ''et rediit Isaac et fodit,'' Gen. 
XXVII, 18). 

285. — Haec eadem constructio cum Infinitivo, 
interposita vel praetermissa praepositione {{Hebraica|ל}} ''ad,'' occurrit. 
Ex. {{Hebraica|מַדּוּעַ מִהַרְתְּן בֹּא הַיּוֹם}} ''cur festinanter venistis hodie?'' 
(litt. ''cur festinastis venire hodie?'' Ex. II, 18); {{Hebraica|הִרְבְּתָה
לְהִתְפַּלֵּל}} ''valde precata est'' (litt. ''multiplicavit ad precari,'' 
I Sam. I, 12). 


{{ct|{{§|2.}} De nomine, de pronomine, cet.}} 
286. — Nonnulla, quae ad nominum syntaxin 
pertinent, jam protulimus in declinatione nominum 
describenda. Pauca nunc, eaque quae a nostro usu longius 
recedunt, sunt addenda et notanda. 

287. - Nominativus, interdum, absolutus occurrit. 
Ex. {{Hebraica|יְהֹוָה בַּשָּׁמַיִם כִּסְאוֹ}} ''thronus Domini est in coelo'' (litt. 
''Dominus, in coelo thronus ejus''). 

288. — Ad qualitatem alicujus rei exprimendam, saepe 
adhibetur pro adjectivo nomen ipsius qualitatis. Ex, 
{{Hebraica|הַר הַקֹּדֶשׁ}} ''mons sanctus'' (litt. ''mons sanctitatis''); {{Hebraica|סֵפֶל אַדִּירִים}}
''phiala magnifica'' (litt. ''phiala magnificorum''). 

289. — Status constructus occurrit etiam ante 
praepositiones. Ex. {{Hebraica|ישְׁבֵי בְאֶרֶץ צַלְמָוֶת}} ''habitantes in terra''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8cyjwrkg29h4a6c0wtr29nae4hz9mzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/133</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85330</id>
    <revision>
      <id>277365</id>
      <timestamp>2026-08-24T16:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '''umbrae mortis;'' {{Hebraica|שִׂמְחַת בַּקָּצִיר}} ''laetitia propter messem;''  {{Hebraica|אֹהֲבֵי לָנוּם}} ''qui amant dormitare'' (litt. ''amantes ad dormitandum'').   290. — Status constructus occurrit interdum. ante  pronomen relativum {{Hebraica|אֲשֶׁר}}. Ex. {{Hebraica|מְקוֹם אֲשֶׁר יִשְׁחַט}} ''locus in''  ''quo mactatur'' (§ 283 ''a''). Interdum etiam sine {{Hebraica|אֲשֶׁר}}. Ex. {{Heb...'</comment>
      <origin>277365</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1907" sha1="qyvqus1ajyy81yogrptj7jeqdksqv8g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{c|—&amp;emsp;121&amp;emsp;—}}&lt;/noinclude&gt;''umbrae mortis;'' {{Hebraica|שִׂמְחַת בַּקָּצִיר}} ''laetitia propter messem;'' 
{{Hebraica|אֹהֲבֵי לָנוּם}} ''qui amant dormitare'' (litt. ''amantes ad dormitandum''). 

290. — Status constructus occurrit interdum. ante 
pronomen relativum {{Hebraica|אֲשֶׁר}}. Ex. {{Hebraica|מְקוֹם אֲשֶׁר יִשְׁחַט}} ''locus in'' 
''quo mactatur'' (§ 283 ''a''). Interdum etiam sine {{Hebraica|אֲשֶׁר}}. Ex. {{Hebraica|וְזֶה 
מְקוֹם לֹא־יָדַע אֵל}} ''iste (est) locus ejus qui Deum non cognoscit'' 
(litt. ''iste locus, non agnoscit Deum,'' Iob XVIII, 21). 

291. — Articulus {{Hebraica|ה}} praefigitur interdum pronomini 
relativo {{Hebraica|אֲשֶׁר}}, vimque tune habet pronominis 
demonStrativi. Ex. {{Hebraica|הָאָשֶׁר}} ''ille qui.'' Praefigitur praepositionibus, 
itemque vim habet pronominis demonsirativi. Ex. {{Hebraica|וַיָּרֶם
הַטַּבָּח אֶת־הַשּׁוֹק וְהֶעָלֶיהָ}} ''substulitque coquus armum et quod'' 
''erat super eum'' (litt. {{grc|τό ἐπʼ αὐτοῦ,}} I Sam. IX, 24). 

292. — Pronomen {{Hebraica|אֲשֶׁר}}, sequente particula {{Hebraica|לְ}} ''ad,'' 
genitivo exprimendo inservit. Ex. {{Hebraica|הַצֹּאן אֲשֶׁר לְאָבִיהָ}}
''grex patris ejus'' (litt. ''grex quae patri ejus,'' Gen. XXIX, 9). 
Hoc fit praesertim cum duo genitivi, quorum alter ab 
altero dependet, sint exprimendi. Ex. {{Hebraica|שִׁיר הַשִּׁירִים אֲשֶׁר 
לִשְׁלֹמֹה}} ''canticum canticorum Salomonis'' (litt. ''quod Salomoni,'' 
cfr. etiam § 248 ''i'').

293. — Pronomen relativum interdum omittitur. Ex. 
{{Hebraica|יִהְיֶה זַרְעֲךָ בְּאֶרֶץ לֹא לָהֶם}} ''erit soboles tua in terra quae'' 
''sua non est'' (litt. ''in terra non ipsis,'' Gen. XV, 13). 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qyvqus1ajyy81yogrptj7jeqdksqv8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Italo Pizzi, Elementa grammaticae Hebraicae.djvu/221</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85331</id>
    <revision>
      <id>277368</id>
      <timestamp>2026-08-24T16:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{ct|CHRESTOMATHIA.}}   {{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#I|titolo=I. Nuptiae Isaaci et Rebeccae (''Gen.'' XXIV, 1-67)|from=135|delta=12}} {{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#II|titolo=II. Joseph recognoscitur a fratribus (''Gen.'' XLV, 1-28)|from=140|delta=12}} {{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#III|titolo=III. Dominus mittit Moysen ad filios I...</comment>
      <origin>277368</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3512" sha1="mxggxxn20nwg4v7osydclva3abxu5fw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{c|—&amp;emsp;119&amp;emsp;—}}&lt;/noinclude&gt;{{ct|CHRESTOMATHIA.}} 

{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#I|titolo=I. Nuptiae Isaaci et Rebeccae (''Gen.'' XXIV, 1-67)|from=135|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#II|titolo=II. Joseph recognoscitur a fratribus (''Gen.'' XLV, 1-28)|from=140|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#III|titolo=III. Dominus mittit Moysen ad filios Israël de manu Aegyptiorum liberandos (''Exod.'' III, 1-15)|from=143|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#IV|titolo=IV. Ruthae virgini spicas colligenti occurrit Booz (''Ruth,'' II, 1-23)|from=144|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#V|titolo=V. Samson moritur (''Jud.'' XVI, 28-31)|from=147|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#VI|titolo=VI. Saul rex eligitur a Samuele (I ''Sam.'' IX, 1-27; X, 1-9)|from=148|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#VII|titolo=VII. Pugna Davidis et Goliae (I Sam. XVII, 32-51)|from=152|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#VIII|titolo=VIII. Canticum Moysis (''Exod.'' XV,.1-18)|from=155|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#IX|titolo=IX. Davidis elegia de Saulo et Jonatha mortuis (II ''Sam.'' I, 19-27)|from=156|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#X|titolo=X. Psalmus VIII|from=157|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XI|titolo=XI. Psadlmus XIX|from=158|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XII|titolo=XII. Psalmus XXXIV|from=159|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XIII|titolo=XIII. Psalmus CXXXVII|from=161|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XIV|titolo=XIV. Descriptio sponsi advenientis (''Cant.'' II, 8. 17)|from=162|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XV|titolo=XV. De homine justo et de homine injusto et improbo (''Prov.'' X, 1-82)|from=163|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XVI|titolo=XVI. Irrisio regi Babylonis (Isai. XIV, 8-20)|from=165|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XVII|titolo=XVII. Vaticinium Isaiae prophetae de felicitate regni messianici (''Isai.'' XI, 1-16)|from=166|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XVIII|titolo=XVIII. Lamentatio Jeremiae prophetae de Jerusalem (''Thren.'' I, 1-22)|from=168|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XIX|titolo=XIX. Visio Ezechielis prophetae (''Ezech.'' XXXVII 1 14)|from=171|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XX|titolo=XX. Joélis prophetae vaticinium de judicio extremo (''Jo.'' III, 1-21)|from=172|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XXI|titolo=XXI. De aerumnis humanae vitae (''Eccles.'' IV, 141 6)|from=174|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Chrestomathia#XXII|titolo=XXII. De brevitate vitae (''Job.'' XIV, 1-22)|from=176|delta=12}}
{{Indice sommario|nome=Elementa grammaticae Hebraicae/Glossarium|titolo={{sc|Glossarium}}|from=179|delta=12}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mxggxxn20nwg4v7osydclva3abxu5fw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Aelfricus Bata</title>
    <ns>102</ns>
    <id>85332</id>
    <revision>
      <id>277372</id>
      <timestamp>2026-08-24T18:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{scriptor}}  == Opera == * [[Colloquium (Ælfricus)]]'</comment>
      <origin>277372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="ox81ybcymhwtppj0md3bocjmnj89pam" xml:space="preserve">{{scriptor}}

== Opera ==
* [[Colloquium (Ælfricus)]]</text>
      <sha1>ox81ybcymhwtppj0md3bocjmnj89pam</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277373</id>
      <parentid>277372</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T18:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="imuvmg9kzywrxiz7xoj9ykwymhsp2h9" xml:space="preserve">{{scriptor|Natio=Anglia}}

== Opera ==
* [[Colloquium (Aelfricus)|Colloquium]]</text>
      <sha1>imuvmg9kzywrxiz7xoj9ykwymhsp2h9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Aelfricus grammaticus</title>
    <ns>102</ns>
    <id>85333</id>
    <revision>
      <id>277374</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{scriptor|Natio=Anglia}}  == Opera == * [[Colloquium (Aelfricus)|Colloquium]]'</comment>
      <origin>277374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="imuvmg9kzywrxiz7xoj9ykwymhsp2h9" xml:space="preserve">{{scriptor|Natio=Anglia}}

== Opera ==
* [[Colloquium (Aelfricus)|Colloquium]]</text>
      <sha1>imuvmg9kzywrxiz7xoj9ykwymhsp2h9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liber:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>85334</id>
    <revision>
      <id>277375</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens ''</comment>
      <origin>277375</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210" sha1="m9emgw6wxnepzg2rcdn39l3rst3rkl2" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Anglo-Saxon and Old English vocabularies
|Language=la
|Volume=1
|Author=Thomas Wright et Richardus Wülker (ed.)
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=Trübner
|Address=London
|Year=1884
|Source=
|Image=[[File:{{PAGENAME}}{{!}}300px{{!}}page=5]]
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist 1to6=– 7=1 7to22=roman 23to24=– 25=1 445to450=– /&gt;
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>m9emgw6wxnepzg2rcdn39l3rst3rkl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277397</id>
      <parentid>277375</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T20:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277397</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4798" sha1="67p0g6eqwi10b3j5d8r53roahnfva2s" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Anglo-Saxon and Old English vocabularies
|Language=la
|Volume=1
|Author=Thomas Wright et Richardus Wülker (ed.)
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=Trübner
|Address=London
|Year=1884
|Source=
|Image=[[File:{{PAGENAME}}{{!}}300px{{!}}page=5]]
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist 1to6=– 7=1 7to22=roman 23to26=– 
27=1-2 28=3-4 29=5-6 30=7-8
31=9-10 32=11-12 33=13-14 34=15-16 35=17-18 36=19-20 37=21-22 38=23-24 39=25-26 40=27-28
41=29-30 42=31-32 43=33-34 44=35-36 45=37-38 46=39-40 47=41-42 48=43-44 49=45-46 50=47-48
51=49-50 52=51-52 53=53-54 54=55-56 55=57-58 56=59-60 57=61-62 58=63-64 59=65-66 60=67-68
61=69-70 62=71-72 63=73-74 64=75-76 65=77-78 66=79-80 67=81-82 68=83-84 69=85-86 70=87-88
71=89 
86=104-105 87=106-107 88=108-109 89=110-111 90=112-113
91=114-115 92=116-117 93=118-119 94=120-121 95=122-123 96=124-125 97=126-127 98=128-129 99=130-131 100=132-133
101=134-135 102=136-137 103=138-139 104=140-141 105=142-143 106=144-145 107=146-147 108=148-149 109=150-151 110=152-153
111=154-155 112=156-157 113=158-159 114=160-161 115=162-163 116=164-165 117=166-167 118=168-169 119=170-171 120=172-173
121=174-175 122=176-177 123=178-179 124=180-181 125=182-183 126=184-185 127=186-187 128=188-189 129=190-191 130=192-193
131=194-195 132=196-197 133=198-199 134=200-201 135=202-203 136=204-205 137=206-207 138=208-209 139=210-211 140=212-213
141=214-215 142=216-217 143=218-219 144=220-221 145=222-223 146=224-225 147=226-227 148=228-229 149=230-231 150=232-233
151=234-235 152=236-237 153=238-239 154=240-241 155=242-243 156=244-245 157=246-247 158=248-249 159=250-251 160=252-253
161=254-255 162=256-257 163=258-259 164=260-261 165=262-263 166=264-265 167=266-267 168=268-269 169=270-271 170=272-273
171=274-275 172=276-277 173=278-279 174=280-281 175=282-283 176=284-285 177=286-287 178=288-289 179=290-291 180=292-293
181=294-295 182=296-297 183=298-299 184=300-301 185=302-303 186=304-305 187=306-307 188=308-309 189=310-311 190=312-313
191=314-315 192=316-317 193=318-319 194=320-321 195=322-323 196=324-325 197=326-327 198=328-329 199=330-331 200=332-333
201=334-335 202=336-337 203=338-339 204=340-341 205=342-343 206=344-345 207=346-347 208=348-349 209=350-351 210=352-353
211=354-355 212=356-357 213=358-359 214=360-361 215=362-363 216=364-365 217=366-367 218=368-369 219=370-371 220=372-373
221=374-375 222=376-377 223=378-379 224=380-381 225=382-383 226=384-385 227=386-387 228=388-389 229=390-391 230=392-393
231=394-395 232=396-397 233=398-399 234=400-401 235=402-403 236=404-405 237=406-407 238=408-409 239=410-411 240=412-413
241=414-415 242=416-417 243=418-419 244=420-421 245=422-423 246=424-425 247=426-427 248=428-429 249=430-431 250=432-433
251=434-435 252=436-437 253=438-439 254=440-441 255=442-443 256=444-445 257=446-447 258=448-449 259=450-451 260=452-453
261=454-455 262=456-457 263=458-459 264=460-461 265=462-463 266=464-465 267=466-467 268=468-469 269=470-471 270=472-473
271=474-475 272=476-477 273=478-479 274=480-481 275=482-483 276=484-485 277=486-487 278=488-489 279=490-491 280=492-493
281=494-495 282=496-497 283=498-499 284=500-501 285=502-503 286=504-505 287=506-507 288=508-509 289=510-511 290=512-513
291=514-515 292=516-517 293=518-519 294=520-521 295=522-523 296=524-525 297=526-527 298=528-529 299=530-531 300=532-533
301=534-535 302=536-537 303=538-539 304=540-541 305=542-543 306=544-545 307=546-547 308=548-549 309=550-551 310=552-553
311=554-555 312=556-557 313=558-559 314=560-561 315=562-563 316=564-565 317=566-567 318=568-569 319=570-571 320=572-573
321=574-575 322=576-577 323=578-579 324=580-581 325=582-583 326=584-585 327=586-587 328=588-589 329=590-591 330=592-593
331=594-595 332=596-597 333=598-599 334=600-601 335=602-603 336=604-605 337=606-607 338=608-609 339=610-611 340=612-613
341=614-615 342=616-617 343=618-619 344=620-621 
345=622 
356=633-634 357=635-636 358=637-638 359=639-640 360=641-642
361=643-644 362=645-646 363=647-648 364=649-650 365=651-652 366=653-654 367=655-656 368=657-658 369=659-660 370=661-662
371=663-664 372=665-666 373=667-668 374=669-670 375=671-672 376=673-674 377=675-676 378=677-678 379=679-680 380=681-682
381=683-684 382=685-686 383=687-688 384=689-690 385=691-692 386=693-694 387=695-696 388=697-698 389=699-700 390=701-702
391=703-704 392=705-706 393=707-708 394=709-710 395=711-712 396=713-714 397=715-716 398=717-718 399=719-720 400=721-722
401=723-724 402=725-726 403=727-728 404=729-730 405=731-732 406=733-734 407=735-736 408=737-738 409=739-740 410=741-742
411=743-744 412=745-746 413=747-748 414=749-750 415=751-752 416=753-754 417=755-756 418=757-758 419=759-760 420=761-762
421=763-764 422=765-766 423=767-768 424=769-770 425=771-772 426=773-774 427=775-776 428=777-778 429=779-780 430=781-782
431=783-784 432=785-786 433=787-788 434=789-790 435=791-792 436=793-794 437=795-796 438=797-798 439=799-800 440=801-802
441=803-804 442=805-806 443=807-808 444=809-810 445=811-812 446=813-814 
447to450=– 
/&gt;
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>67p0g6eqwi10b3j5d8r53roahnfva2s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277398</id>
      <parentid>277397</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T20:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277398</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4833" sha1="49msxatxe5ue7pz3ccqmd3botjxaqj6" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Anglo-Saxon and Old English vocabularies
|Language=la
|Volume=1
|Author=Thomas Wright et Richardus Wülker (ed.)
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=Trübner
|Address=London
|Year=1884
|Source=
|Image=[[File:{{PAGENAME}}{{!}}300px{{!}}page=5]]
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist 1to6=– 7=1 7to22=roman 23to26=– 
27=1-2 28=3-4 29=5-6 30=7-8
31=9-10 32=11-12 33=13-14 34=15-16 35=17-18 36=19-20 37=21-22 38=23-24 39=25-26 40=27-28
41=29-30 42=31-32 43=33-34 44=35-36 45=37-38 46=39-40 47=41-42 48=43-44 49=45-46 50=47-48
51=49-50 52=51-52 53=53-54 54=55-56 55=57-58 56=59-60 57=61-62 58=63-64 59=65-66 60=67-68
61=69-70 62=71-72 63=73-74 64=75-76 65=77-78 66=79-80 67=81-82 68=83-84 69=85-86 70=87-88
71=89 
86=104-105 87=106-107 88=108-109 89=110-111 90=112-113
91=114-115 92=116-117 93=118-119 94=120-121 95=122-123 96=124-125 97=126-127 98=128-129 99=130-131 100=132-133
101=134-135 102=136-137 103=138-139 104=140-141 105=142-143 106=144-145 107=146-147 108=148-149 109=150-151 110=152-153
111=154-155 112=156-157 113=158-159 114=160-161 115=162-163 116=164-165 117=166-167 118=168-169 119=170-171 120=172-173
121=174-175 122=176-177 123=178-179 124=180-181 125=182-183 126=184-185 127=186-187 128=188-189 129=190-191 130=192-193
131=194-195 132=196-197 133=198-199 134=200-201 135=202-203 136=204-205 137=206-207 138=208-209 139=210-211 140=212-213
141=214-215 142=216-217 143=218-219 144=220-221 145=222-223 146=224-225 147=226-227 148=228-229 149=230-231 150=232-233
151=234-235 152=236-237 153=238-239 154=240-241 155=242-243 156=244-245 157=246-247 158=248-249 159=250-251 160=252-253
161=254-255 162=256-257 163=258-259 164=260-261 165=262-263 166=264-265 167=266-267 168=268-269 169=270-271 170=272-273
171=274-275 172=276-277 173=278-279 174=280-281 175=282-283 176=284-285 177=286-287 178=288-289 179=290-291 180=292-293
181=294-295 182=296-297 183=298-299 184=300-301 185=302-303 186=304-305 187=306-307 188=308-309 189=310-311 190=312-313
191=314-315 192=316-317 193=318-319 194=320-321 195=322-323 196=324-325 197=326-327 198=328-329 199=330-331 200=332-333
201=334-335 202=336-337 203=338-339 204=340-341 205=342-343 206=344-345 207=346-347 208=348-349 209=350-351 210=352-353
211=354-355 212=356-357 213=358-359 214=360-361 215=362-363 216=364-365 217=366-367 218=368-369 219=370-371 220=372-373
221=374-375 222=376-377 223=378-379 224=380-381 225=382-383 226=384-385 227=386-387 228=388-389 229=390-391 230=392-393
231=394-395 232=396-397 233=398-399 234=400-401 235=402-403 236=404-405 237=406-407 238=408-409 239=410-411 240=412-413
241=414-415 242=416-417 243=418-419 244=420-421 245=422-423 246=424-425 247=426-427 248=428-429 249=430-431 250=432-433
251=434-435 252=436-437 253=438-439 254=440-441 255=442-443 256=444-445 257=446-447 258=448-449 259=450-451 260=452-453
261=454-455 262=456-457 263=458-459 264=460-461 265=462-463 266=464-465 267=466-467 268=468-469 269=470-471 270=472-473
271=474-475 272=476-477 273=478-479 274=480-481 275=482-483 276=484-485 277=486-487 278=488-489 279=490-491 280=492-493
281=494-495 282=496-497 283=498-499 284=500-501 285=502-503 286=504-505 287=506-507 288=508-509 289=510-511 290=512-513
291=514-515 292=516-517 293=518-519 294=520-521 295=522-523 296=524-525 297=526-527 298=528-529 299=530-531 300=532-533
301=534-535 302=536-537 303=538-539 304=540-541 305=542-543 306=544-545 307=546-547 308=548-549 309=550-551 310=552-553
311=554-555 312=556-557 313=558-559 314=560-561 315=562-563 316=564-565 317=566-567 318=568-569 319=570-571 320=572-573
321=574-575 322=576-577 323=578-579 324=580-581 325=582-583 326=584-585 327=586-587 328=588-589 329=590-591 330=592-593
331=594-595 332=596-597 333=598-599 334=600-601 335=602-603 336=604-605 337=606-607 338=608-609 339=610-611 340=612-613
341=614-615 342=616-617 343=618-619 344=620-621 
345=622 
356=633-634 357=635-636 358=637-638 359=639-640 360=641-642
361=643-644 362=645-646 363=647-648 364=649-650 365=651-652 366=653-654 367=655-656 368=657-658 369=659-660 370=661-662
371=663-664 372=665-666 373=667-668 374=669-670 375=671-672 376=673-674 377=675-676 378=677-678 379=679-680 380=681-682
381=683-684 382=685-686 383=687-688 384=689-690 385=691-692 386=693-694 387=695-696 388=697-698 389=699-700 390=701-702
391=703-704 392=705-706 393=707-708 394=709-710 395=711-712 396=713-714 397=715-716 398=717-718 399=719-720 400=721-722
401=723-724 402=725-726 403=727-728 404=729-730 405=731-732 406=733-734 407=735-736 408=737-738 409=739-740 410=741-742
411=743-744 412=745-746 413=747-748 414=749-750 415=751-752 416=753-754 417=755-756 418=757-758 419=759-760 420=761-762
421=763-764 422=765-766 423=767-768 424=769-770 425=771-772 426=773-774 427=775-776 428=777-778 429=779-780 430=781-782
431=783-784 432=785-786 433=787-788 434=789-790 435=791-792 436=793-794 437=795-796 438=797-798 439=799-800 440=801-802
441=803-804 442=805-806 443=807-808 444=809-810 445=811-812 446=813-814 
447to450=– 
/&gt;
|Remarks=Index:
* [[Colloquium (Aelfricus)]]
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>49msxatxe5ue7pz3ccqmd3botjxaqj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Colloquium (Aelfricus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85335</id>
    <revision>
      <id>277376</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:11:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{titulus |Scriptor      = Aelfricus grammaticus |Scriptor2     = Aelfricus Bata |OperaeTitulus = Colloquium |SubTitulus    =  |Annus         = saeculo X p.Ch.n. |Liber         = Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf |Editio        = ''Anglo-Saxon and Old English vocabularies'', vol. I, London, Trübner, 1884 |Recensor      = Richardus Wülker |Genera        = Textus ad discendam linguam latinam }}  ''Colloquium ad pueros...'</comment>
      <origin>277376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14040" sha1="ciu1avdq2qeb5vtl3ur0mhai9n8ugzs" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor      = Aelfricus grammaticus
|Scriptor2     = Aelfricus Bata
|OperaeTitulus = Colloquium
|SubTitulus    = 
|Annus         = saeculo X p.Ch.n.
|Liber         = Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf
|Editio        = ''Anglo-Saxon and Old English vocabularies'', vol. I, London, Trübner, 1884
|Recensor      = Richardus Wülker
|Genera        = Textus ad discendam linguam latinam
}}

''Colloquium ad pueros linguae Latinae locutione exercendos, ab Ælfrico primum compilatum, et deinde ab Ælfrico Bata, eius discipulo, auctum, Latine et Saxonice.''

D. Nos pueri rogamus te, magister, ut doceas nos loqui 
recte, quia idiote sumus, et corrupte loquimur.

M. Quid uultis loqui?

D. Quid curamus quid loquamur, nisi recta locutio sit, et
utilis, non anilis, aut turpis?

M. Uultis flagellari in discendo? {{p|90}}

D. Carius est nobis flagellari pro doctrina, quam nescire;
sed scimus te mansuetum esse, et nolle inferre plagas nobis, nisi
cogaris a nobis.

M. Interrogo te quid mihi loqueris? quid habes operis?

D. Professus sum monachum, et psallam omni die septem
sinaxes cum fratribus, et occupatus sum lectionibus et cantu;
sed tamen uellem interim discere sermocinari Latina lingua.

M. Quid sciunt isti tui socii?

D. Alii sunt aratores, alii opiliones, quidam bubulci, quidam
etiam uenatores, alii piscatores, alii aucupes, quidam mercatores,
quidam sutores, quidam salinatores, quidam pistores loci.

M. Quid dicis tu, arator, quomodo exerces opus tuum?

A. O mi domine, nimium laboro; exeo diluculo, minando
boues ad campum, et iungo eos ad aratrum; non est tam aspera
hiemps ut audeam latere domi, pre timore domini mei; sed iunctis
bobus, et confirmato uomere et cultro aratro, omni die debeo
arare integrum agrum, aut plus.

M. Habes aliquem socium?

A. Habeo quendam puerum minantem boues cum stimulo, qui
etiam modo raucus est, pre frigore et clamatione. {{p|91}}

M. Quid amplius facis in die?

A. Certe adhuc plus facio. Debeo implere presepia boum feno,
et adaquare eos, et fimum eorum portare foras.

M. O, O, magnus labor est!

A. Etiam, magnus labor est, quia non sum liber.

M. Quid dicis tu, opilio? Habes tu aliquem laborem?

O. Etiam habeo; in primo mane mino oues meas ad pascua,
et sto super eas, in estu et frigore, cum canibus, ne lupi deuorent
eas, et reduco eas ad caulas, et mulgeo eas bis in die, et caulas
earum moueo insuper, et caseum et butirum facio, et fidelis sum
domino meo.

M. O bubulce, quid operaris tu?

B. O domine mi, multum laboro. Quando arator disiungit
boues, ego duco eos ad pascua, et tota nocte sto super eos uigilando
propter fures, et iterum primo mane adsigno eos aratori, bene pastos
et adaquatos.

M. Est iste ex tuis sociis?

D. Etiam est. {{p|92}}

M. Scis tu aliquid?

V. Unam artem scio.

M. Quale est?

V. Uenator sum.

M. Cuius?

V. Regis.

M. Quomodo exerces artem tuam?

V. Plecto mihi retia, et pono ea in loco apto, et instigo canes
meos ut feras persequantur, usque quo perueniunt ad retia
inprouise, et sic inretientur, et ego iugulo eos in retibus.

M. Nescis uenare nisi cum retibus?

V. Etiam, sine retibus uenare possum.

M. Quomodo?

V. Cum uelocibus canibus insequor feras.

M. Quales feras maxime capis?

V. Capio ceruos, et apros, et dammas, et capreos, et aliquando

lepores.

M. Fuisti hodie in uenatione?

V. Non fui, quia dominicus dies est, sed heri fui in
uenatione. {{p|93}}

M. Quid cepisti?

V. Duos ceruos et unum aprum.

M. Quomodo cepisti eos?

V. Ceruos cepi in retibus, et aprum iugulaui.

M. Quomodo fuisti ausus iugulare aprum?

V. Canes perduxerunt eum ad me, et ego e contra stans subito
iugulaui eum.

M. Ualde audax fuisti tunc.

V. Non debet uenator formidolosus esse, quia uarie bestie
morantur in siluis.

M. Quid facis de tua uenatione?

V. Ego do regi quicquid capio, quia sum uenator eius.

M. Quid dat ipse tibi?

V. Uestit me bene et pascit, aliquando dat mihi equum, aut
armillam, ut libentius artem meam exerceam.

M. Qualem artem scis tu?

P. Ego sum piscator.

M. Quid adquiris de tua arte?

P. Uictum et uestitum et pecuniam.

M. Quomodo capis pisces?

P. Ascendo nauem, et pono retia mea in amne, et hamum proiicio et sportas, et quicquid ceperint sumo.

M. Quid si inmundi fuerint pisces? {{p|94}}

P. Ego proiiciam inmundos foras, et sumo mihi mundos in escam,

M. Ubi uendis pisces tuos?

P. In ciuitate.

M. Quis emit illos?

P. Ciues. Non possum tot capere quot possum uendere.

M. Quales pisces capis?

P. Anguillas, et lucios, menas, et capitones, tructos, et murenas, 
et qualescunque in amne natant saliu.

M. Cur non piscaris in mari

P. Aliquando facio, sed raro, quia magnum nauigium mihi est ad mare.

M. Quid capis in mari? 

P. Alleces et isicios, delfinos et sturias, ostreas et cancros, musculas,
torniculi, neptigalli, platesia, et platissa, et polipodes, et similia.

M. Uis capere aliquem cetum?

P. Nolo.

M. Quare?

P. Quia periculosa res est capere cetum. Tutius est mihi ire {{p|95}}
ad amnem cum [naue] mea, quam ire cum multis nauibus in uenationem
ballene.

M. Cur sic?

P. Quia carius est mihi capere piscem quem possum occidere, qui
non solum me sed etiam meos socios uno ictu potest mergere
aut mortificare.

M. Et tamen multi capiunt cetos, et euadunt pericula, et magnum
pretium inde adquirunt.

P. Uerum dicis, sed ego non audeo, propter mentis meae ignauiam.

M. Quid dicis tu, auceps? quomodo decipis aues?

A. Multis modis decipio aues; aliquando retibus, aliquando 
laqueis, aliquando glutino, aliquando sibilo, aliquando accipitre,
aliquando decipula.

M. Habes accipitrem?

A. Habeo.

M. Scis domitare eos?

A. Etiam scio. Quid deberent mihi, nisi scirem domitare eos?

V. Da mihi unum accipitrem.

A. Dabo libenter, si dederis mihi unum uelocem canem. Qualem 
accipitrem uis habere, maiorem aut minorem?

V. Da mihi maiorem.

M. Quomodo pascis accipitres tuos? {{p|96}}

A. Ipsi pascunt se et me in hieme, et in uere dimitto eos
auolare ad siluam, et capio mihi pullos in autumno, et domito eos.

M. Et cur permittis [tu] domitos auolare a te?

A. Quia nolo pascere eos in estate, eo quod nimium comedunt. 

M. Et multi pascunt domitos super estatem, ut iterum habeant 
paratos.

A. Etiam sic faciunt, sed ego nolo in tantum laborare super eos, 
quia scio alios non solum unum sed etiam plures capere.

M. Quid dicis tu, mercator?

{{sc|Mer.}} Ego dico quod utilis sum et regi et ducibus et 
diuitibus et omni populo.

M. Et quomodo?

{{sc|Mer.}} Ego ascendo nauem cum mercibus meis, et nauigo ultra
marinas partes et uendo meas res, et emo res pretiosas quae in hac
terra non nascuntur, et adduco uobis huc, cum magno periculo
super mare, et aliquando naufragium patior, cum iactura omnium rerum
mearum, uix uiuus euadens.

M. Quales res adduces nobis?

{{sc|Mer.}} Purpurum, et sericum, pretiosas gemmas, et aurum, uarias
uestes, et pigmenta, uinum, et oleum, ebur, et auricalcum, aes, et
stagnum, sulfur, et uitrum, et his similia. {{p|97}}

M. Uis uendere res tuas hic, sicut emisti illic?

{{sc|Mer.}} Nolo. Quid tunc mihi proficit labor meus? Sed uolo 
uendere hic carius quam emi illic ut aliquod lucrum mihi 
adquiram, unde me pascam et uxorem et filios.

M. Tu, sutor, quid operaris nobis utilitatis?

S. Est quidem ars mea utilis ualde uobis et necessaria.

M. Quomodo?

S. Ego emo cutes et pelles, et preparo eas arte mea, et facio 
ex eis calciamenta diuersi generis, subtalares et ficones, coligas et 
utres, frenos et falera, flascones et calidilia, calcaria
et chamos, peras et marsupia, et nemo uestrum uult hiemare sine 
mea arte.

M. O salinator, quid nobis proficit ars tua?

S. Multum prodest ars mea omnibus, nemo uestrum gaudio fruitur 
in prandio aut cena nisi ars mea hospita ei fuerit.

M. Quomodo? {{p|98}}

S. Quis hominum dulcibus perfruitur cibis sine sapore salis? 
Quis repplet cellaria sua siue promptuaria sine arte mea? Ecce
butirum omne et caseum perit uobis, nisi ego custos adsim, qui 
nec saltem oleribus uestris sine me utimini.

M. Quid dicis tu, pistor? Cui prodest ars tua, aut si sine
te possimus uitam ducere?

P. Potestis quidem per aliquod spatium sine arte mea uitam ducere, 
sed non diu, nec adeo bene; nam sine arte mea omnis mensa uacua 
uidetur esse, et sine pane omnis cibus in nausium conuertitur. Ego cor 
hominis confirmo, ego robur uirorum sum, et nec paruuli uolunt 
praeterire me.

M. Quid dicimus de coco, si indigemus in aliquo arte eius?

Dicit cocus: Si me expellitis a uestro collegio, manducabitis 
holera uestra uirida, et carnes uestras crudas, et nec saltem pingue 
ius potestis sine arte mea habere.

M. Non curamus de arte tua, nec nobis neccessaria est, quia nos 
ipsi possumus coquere quae coquenda sunt et assare que
assanda sunt.

Dicit cocus: Si ideo me expellitis, ut sic faciatis, tunc eritis 
omnes serui; et nullus uestrum erit dominus; et tamen sine arte 
mea non manducatis. {{p|99}}

M. O monache, qui mihi locutus es, ecce probaui te habere
bonos socios, et ualde necessarios; qui sunt illi?

D. Habeo fabros, ferrarium, aurificem, argentarium, aerarium, 
lignarium, et multos alios uariarum artium operatores.

M. Habes aliquem sapientem consiliarium?

D. Certe habeo. Quomodo potest nostra congregatio sine consiliario 
regi?

M. Quid dicis tu, sapiens? que ars tibi uidetur inter istas prior 
esse?

C. Dico tibi, mini uidetur seruitium Dei inter istas artes primatum 
tenere, sicut legitur in euangelio, Primum querite regnum Dei
et iustitiam eius, et haec omnia adiicientur uobis.

M. Et quales tibi uidetur inter artes seculares retinere primatum?

C. Agricultura, quia arator nos omnes pascit.

Ferrarius dicit: Unde aratori uomer aut culter, qui nec 
stimulum habet nisi ex arte mea? Unde piscatori hamus, aut sutori
subula, siue sartori acus? nonne ex meo opere?

Consiliarius respondit: Uerum quidem dicis; sed omnibus nobis carius 
est hospitari apud te aratorem quam apud te; quia arator dat nobis {{p|100}}
panem et potum; tu quid das nobis in officina tua, nisi ferreas 
scinctillas et sonitus tundentium malleorum et flantium follium? 

Lignarius dicit: Quis uestrum non utitur arte mea, cum domos, 
et diuersa uasa, et naues, omnibus fabrico?

Ferrarius respondit: O lignarie, cur sic loqueris, cum nec saltem 
unum foramen sine arte mea uales facere?

Consiliarius dicit: O socii et boni operarii, dissoluamus citius
has contentiones, et sit pax et concordia inter nos, et prosit
unusquisque alteri arte sua, et conueniamus semper apud aratorem, 
ubi uictum nobis et pabula equis nostris habemus; et hoc consilium
do omnibus operariis, ut unusquisque artem suam diligenter exerceat; 
quia qui artem suam dimiserit, ipse dimittatur ab arte. Siue
sis sacerdos, siue monachus, seu laicus, seu miles, exerce 
temet ipsum in hoc; et esto quod es, quia magnum dampnum et 
uerecundia est homini nolle esse quod est et quod esse debet.

M. O pueri, quomodo uobis placet ista locutio?

D. Bene quidem placet nobis, sed ualde profunde loqueris, et ultra
etatem nostram protrahis sermonem; sed loquere nobis juxta nostrum
intellectum, ut possimus intelligere que loqueris?

M. Interrogo uos cur tam diligenter discitis.

D. Quia nolumus esse sicut bruta animalia, quae nihil sciunt nisi 
herbam et aquam.

M. Et quid uultis uos?

D. Uolumus esse sapientes. {{p|101}}

M. Qua sapientia? Uultis esse uersipelles, aut milleformes, in
mendaciis uafri, in loquelis astuti, uersuti, bene loquentes et male
cogitantes, dulcibus uerbis dediti, dolum intus alentes, sicut
sepulchrum depicto mausoleo intus plenum fetore?

D. Nolumus sic esse sapientes, quia non est sapiens qui simulatione 
semet ipsum decipit.

M. Sed quomodo uultis?

D. Uolumus esse simplices sine hipochrisi, et sapientes, ut declinemus 
a malo et faciamus bona; adhuc tamen profundius nobiscum 
disputas quam aetas nostra capere possit; sed loquere nobis nostro 
more, non tam profunde.

M. Et ego faciam sicut rogatis. Tu, puer, quid fecisti hodie? 

D. Multas res feci. Hac nocte, quando signum audiui, surrexi 
de lectulo et exiui ad ecclesiam, et cantaui nocturnam cum 
fratribus; deinde cantauimus de omnibus sanctis et matutinales laudes; 
post haec, primam, et vii. psalmos, cum letaniis, et primam missam; 
deinde tertiam, et fecimus missam de die; post haec cantauimus sextam, 
et manducauimus, et bibimus, et dormiuimus, et iterum surreximus, et 
cantauimus nonam, et modo sumus hic coram te, parati audire quid 
nobis dixeris. {{p|102}}

M. Quando uultis cantare uesperum aut completorium? 

D. Quando tempus erit.

M. Fuisti hodie uerberatus?

D. Non fui, quia caute me tenui.

M. Et quomodo tui socii?

D. Quid me interrogas de hoc? Non audeo pandere tibi secreta 
nostra. Unusquisque scit si flagellatus erat an non.

M. Quid manducas in die?

D. Adhuc carnibus uescor, quia puer sum sub uirga degens.

M. Quid plus manducas?

D. Holera et oua, pisces et caseum, butirum et fabas, et omnia 
munda manduco, cum gratiarum actione.

M. Ualde edax es, cum omnia manducas que tibi 
apponuntur.

D. Non sum tam uorax ut omnia genera ciborum in una 
refectione edere possum.

M. Sed quomodo?

D. Uescor aliquando his cibis, et aliquando aliis, cum sobrietate, 
sicut decet monachum, non cum uoracitate, quia non sum gluto.

M. Et quid bibis?

D. Ceruisam, si habeo, uel aquam, si non habeo ceruisam.

M. Nonne bibis uinum? {{p|103}}

D. Non sum tam diues ut possim emere mihi uinum; et uinum 
non est potus puerorum siue stultorum, sed senum et sapientum. 

M. Ubi dormis?

D. In dormitorio cum fratribus.

M. Quis excitat te ad nocturnos?

D. Aliquando audio signum, et surgo; aliquando magister meus 
excitat me duriter cum uirga.

M. O probi pueri, et uenusti mathites, uos hortatur uester eruditor 
ut pareatis diuinis disciplinis, et obseruetis uosmet eleganter 
ubique locorum. Inceditis morigerate, cum auscultaueritis ecclesie 
campanas, et ingredimini in orationem, et inclinate suppliciter ad almas 
aras, et state disciplinabiliter, et concinite unanimiter et interuenite 
pro uestris erratibus, et egredimini sine scirilitatem in claustrum uel 
in gimnasium.</text>
      <sha1>ciu1avdq2qeb5vtl3ur0mhai9n8ugzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277399</id>
      <parentid>277376</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T20:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>transclusion</comment>
      <origin>277399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="549" sha1="qq2miox7owklt9ksc5o1d2q100t47c5" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor      = Aelfricus grammaticus
|Scriptor2     = Aelfricus Bata
|OperaeTitulus = Colloquium
|SubTitulus    = 
|Annus         = saeculo X p.Ch.n.
|Liber         = Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf
|Editio        = ''Anglo-Saxon and Old English vocabularies'', vol. I, London, Trübner, 1884
|Recensor      = Richardus Wülker
|Genera        = Textus ad discendam linguam latinam
}}

&lt;pages index=&quot;Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf&quot; from=71 to=85/&gt;</text>
      <sha1>qq2miox7owklt9ksc5o1d2q100t47c5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277400</id>
      <parentid>277399</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T20:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="mw0haw66v9srinuvhe60bocwqnocf1h" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor      = Aelfricus grammaticus
|Scriptor2     = Aelfricus Bata
|OperaeTitulus = Colloquium
|SubTitulus    = 
|Annus         = saeculo XI p.Ch.n.
|Liber         = Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf
|Editio        = ''Anglo-Saxon and Old English vocabularies'', vol. I, London, Trübner, 1884
|Recensor      = Richardus Wülker
|Genera        = Textus ad discendam linguam latinam
}}

&lt;pages index=&quot;Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf&quot; from=71 to=85/&gt;</text>
      <sha1>mw0haw66v9srinuvhe60bocwqnocf1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Aelfricus Bata scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>85336</id>
    <revision>
      <id>277377</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:13:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Vide|Scriptor:Aelfricus Bata}}  [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Aelfricus Bata]]'</comment>
      <origin>277377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="m5c2ij1eyba0nqx4uaig20v7zizqezn" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Aelfricus Bata}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Aelfricus Bata]]</text>
      <sha1>m5c2ij1eyba0nqx4uaig20v7zizqezn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Aelfricus grammaticus scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>85337</id>
    <revision>
      <id>277378</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Vide|Scriptor:Aelfricus grammaticus}}  [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Aelfricus grammaticus]]'</comment>
      <origin>277378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="3x9l75n5mj39qdezzkemir6sf8qawpl" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Aelfricus grammaticus}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Aelfricus grammaticus]]</text>
      <sha1>3x9l75n5mj39qdezzkemir6sf8qawpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Richardus Wülker scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>85338</id>
    <revision>
      <id>277379</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Vide|Scriptor:Richardus Wülker}}  [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Wülker, Richardus]]'</comment>
      <origin>277379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="gp7mvryf8aomj2r8t0uiea0flrjoz6r" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Richardus Wülker}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Wülker, Richardus]]</text>
      <sha1>gp7mvryf8aomj2r8t0uiea0flrjoz6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Richardus Wülker recensuit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>85339</id>
    <revision>
      <id>277380</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:14:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Vide|Scriptor:Richardus Wülker}}  [[Categoria:Opera per recensores digesta|Wülker, Richardus ]] [[Categoria:Opera quae Richardus Wülker scripsit| ]]'</comment>
      <origin>277380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="ajwsxv604l6mb0kmt094csr9ok1fkrf" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Richardus Wülker}}

[[Categoria:Opera per recensores digesta|Wülker, Richardus ]]
[[Categoria:Opera quae Richardus Wülker scripsit| ]]</text>
      <sha1>ajwsxv604l6mb0kmt094csr9ok1fkrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Richardus Wülker</title>
    <ns>102</ns>
    <id>85340</id>
    <revision>
      <id>277381</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{scriptor}}'</comment>
      <origin>277381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="qen1qtb2qqmrcwxy7o7guwyr29tmimi" xml:space="preserve">{{scriptor}}</text>
      <sha1>qen1qtb2qqmrcwxy7o7guwyr29tmimi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85341</id>
    <revision>
      <id>277382</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '''Colloquium ad pueros linguae Latinae locutione exercendos, ab Ælfrico primum compilatum, et deinde ab Ælfrico Bata, eius discipulo, auctum, Latine et Saxonice.''  D. Nos pueri rogamus te, magister, ut doceas nos loqui  recte, quia idiote sumus, et corrupte loquimur.  M. Quid uultis loqui?  D. Quid curamus quid loquamur, nisi recta locutio sit, et utilis, non anilis, aut turpis?  M. Uultis flagellari in discendo?  {{nop}}'</comment>
      <origin>277382</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="428" sha1="fdnt2wkkqc36v16yf4ljyehaze32toe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;''Colloquium ad pueros linguae Latinae locutione exercendos, ab Ælfrico primum compilatum, et deinde ab Ælfrico Bata, eius discipulo, auctum, Latine et Saxonice.''

D. Nos pueri rogamus te, magister, ut doceas nos loqui 
recte, quia idiote sumus, et corrupte loquimur.

M. Quid uultis loqui?

D. Quid curamus quid loquamur, nisi recta locutio sit, et
utilis, non anilis, aut turpis?

M. Uultis flagellari in discendo?

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fdnt2wkkqc36v16yf4ljyehaze32toe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85342</id>
    <revision>
      <id>277383</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'D. Carius est nobis flagellari pro doctrina, quam nescire; sed scimus te mansuetum esse, et nolle inferre plagas nobis, nisi cogaris a nobis.  M. Interrogo te quid mihi loqueris? quid habes operis?  D. Professus sum monachum, et psallam omni die septem sinaxes cum fratribus, et occupatus sum lectionibus et cantu; sed tamen uellem interim discere sermocinari Latina lingua.  M. Quid sciunt isti tui socii?  D. Alii sunt aratores, alii opiliones,...</comment>
      <origin>277383</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="1ogshhywn9ecj88ckfuzgibri5lv1vm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;D. Carius est nobis flagellari pro doctrina, quam nescire;
sed scimus te mansuetum esse, et nolle inferre plagas nobis, nisi
cogaris a nobis.

M. Interrogo te quid mihi loqueris? quid habes operis?

D. Professus sum monachum, et psallam omni die septem
sinaxes cum fratribus, et occupatus sum lectionibus et cantu;
sed tamen uellem interim discere sermocinari Latina lingua.

M. Quid sciunt isti tui socii?

D. Alii sunt aratores, alii opiliones, quidam bubulci, quidam
etiam uenatores, alii piscatores, alii aucupes, quidam mercatores,
quidam sutores, quidam salinatores, quidam pistores loci.

M. Quid dicis tu, arator, quomodo exerces opus tuum?

A. O mi domine, nimium laboro; exeo diluculo, minando
boues ad campum, et iungo eos ad aratrum; non est tam aspera
hiemps ut audeam latere domi, pre timore domini mei; sed iunctis
bobus, et confirmato uomere et cultro aratro, omni die debeo
arare integrum agrum, aut plus.

M. Habes aliquem socium?

A. Habeo quendam puerum minantem boues cum stimulo, qui
etiam modo raucus est, pre frigore et clamatione. 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ogshhywn9ecj88ckfuzgibri5lv1vm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85343</id>
    <revision>
      <id>277384</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'M. Quid amplius facis in die?  A. Certe adhuc plus facio. Debeo implere presepia boum feno, et adaquare eos, et fimum eorum portare foras.  M. O, O, magnus labor est!  A. Etiam, magnus labor est, quia non sum liber.  M. Quid dicis tu, opilio? Habes tu aliquem laborem?  O. Etiam habeo; in primo mane mino oues meas ad pascua, et sto super eas, in estu et frigore, cum canibus, ne lupi deuorent eas, et reduco eas ad caulas, et mulgeo eas bis in d...</comment>
      <origin>277384</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="830" sha1="06inpatrws8dvrigkf4lqrzi9u1cnwt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;M. Quid amplius facis in die?

A. Certe adhuc plus facio. Debeo implere presepia boum feno,
et adaquare eos, et fimum eorum portare foras.

M. O, O, magnus labor est!

A. Etiam, magnus labor est, quia non sum liber.

M. Quid dicis tu, opilio? Habes tu aliquem laborem?

O. Etiam habeo; in primo mane mino oues meas ad pascua,
et sto super eas, in estu et frigore, cum canibus, ne lupi deuorent
eas, et reduco eas ad caulas, et mulgeo eas bis in die, et caulas
earum moueo insuper, et caseum et butirum facio, et fidelis sum
domino meo.

M. O bubulce, quid operaris tu?

B. O domine mi, multum laboro. Quando arator disiungit
boues, ego duco eos ad pascua, et tota nocte sto super eos uigilando
propter fures, et iterum primo mane adsigno eos aratori, bene pastos
et adaquatos.

M. Est iste ex tuis sociis?

D. Etiam est. 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>06inpatrws8dvrigkf4lqrzi9u1cnwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85344</id>
    <revision>
      <id>277385</id>
      <timestamp>2026-08-24T19:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'M. Scis tu aliquid?  V. Unam artem scio.  M. Quale est?  V. Uenator sum.  M. Cuius?  V. Regis.  M. Quomodo exerces artem tuam?  V. Plecto mihi retia, et pono ea in loco apto, et instigo canes meos ut feras persequantur, usque quo perueniunt ad retia inprouise, et sic inretientur, et ego iugulo eos in retibus.  M. Nescis uenare nisi cum retibus?  V. Etiam, sine retibus uenare possum.  M. Quomodo?  V. Cum uelocibus canibus insequor feras.  M. Q...</comment>
      <origin>277385</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="ejh6gzja0crjghztw0de2d7meknxje0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;M. Scis tu aliquid?

V. Unam artem scio.

M. Quale est?

V. Uenator sum.

M. Cuius?

V. Regis.

M. Quomodo exerces artem tuam?

V. Plecto mihi retia, et pono ea in loco apto, et instigo canes
meos ut feras persequantur, usque quo perueniunt ad retia
inprouise, et sic inretientur, et ego iugulo eos in retibus.

M. Nescis uenare nisi cum retibus?

V. Etiam, sine retibus uenare possum.

M. Quomodo?

V. Cum uelocibus canibus insequor feras.

M. Quales feras maxime capis?

V. Capio ceruos, et apros, et dammas, et capreos, et aliquando

lepores.

M. Fuisti hodie in uenatione?

V. Non fui, quia dominicus dies est, sed heri fui in
uenatione. 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ejh6gzja0crjghztw0de2d7meknxje0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85345</id>
    <revision>
      <id>277386</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'M. Quid cepisti?  V. Duos ceruos et unum aprum.  M. Quomodo cepisti eos?  V. Ceruos cepi in retibus, et aprum iugulaui.  M. Quomodo fuisti ausus iugulare aprum?  V. Canes perduxerunt eum ad me, et ego e contra stans subito iugulaui eum.  M. Ualde audax fuisti tunc.  V. Non debet uenator formidolosus esse, quia uarie bestie morantur in siluis.  M. Quid facis de tua uenatione?  V. Ego do regi quicquid capio, quia sum uenator eius.  M. Quid dat...</comment>
      <origin>277386</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="891" sha1="qnjj6i84cbuusm2i4qy690fjsczears" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh||COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.|93}}&lt;/noinclude&gt;M. Quid cepisti?

V. Duos ceruos et unum aprum.

M. Quomodo cepisti eos?

V. Ceruos cepi in retibus, et aprum iugulaui.

M. Quomodo fuisti ausus iugulare aprum?

V. Canes perduxerunt eum ad me, et ego e contra stans subito
iugulaui eum.

M. Ualde audax fuisti tunc.

V. Non debet uenator formidolosus esse, quia uarie bestie
morantur in siluis.

M. Quid facis de tua uenatione?

V. Ego do regi quicquid capio, quia sum uenator eius.

M. Quid dat ipse tibi?

V. Uestit me bene et pascit, aliquando dat mihi equum, aut
armillam, ut libentius artem meam exerceam.

M. Qualem artem scis tu?

P. Ego sum piscator.

M. Quid adquiris de tua arte?

P. Uictum et uestitum et pecuniam.

M. Quomodo capis pisces?

P. Ascendo nauem, et pono retia mea in amne, et hamum proiicio et sportas, et quicquid ceperint sumo.

M. Quid si inmundi fuerint pisces? 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qnjj6i84cbuusm2i4qy690fjsczears</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85346</id>
    <revision>
      <id>277387</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:01:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'P. Ego proiiciam inmundos foras, et sumo mihi mundos in escam,  M. Ubi uendis pisces tuos?  P. In ciuitate.  M. Quis emit illos?  P. Ciues. Non possum tot capere quot possum uendere.  M. Quales pisces capis?  P. Anguillas, et lucios, menas, et capitones, tructos, et murenas,  et qualescunque in amne natant saliu.  M. Cur non piscaris in mari  P. Aliquando facio, sed raro, quia magnum nauigium mihi est ad mare.  M. Quid capis in mari?   P. All...</comment>
      <origin>277387</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="739" sha1="eboeep5x0zua4hwr8r997q09k7o815m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh||COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.|94}}&lt;/noinclude&gt;P. Ego proiiciam inmundos foras, et sumo mihi mundos in escam,

M. Ubi uendis pisces tuos?

P. In ciuitate.

M. Quis emit illos?

P. Ciues. Non possum tot capere quot possum uendere.

M. Quales pisces capis?

P. Anguillas, et lucios, menas, et capitones, tructos, et murenas, 
et qualescunque in amne natant saliu.

M. Cur non piscaris in mari

P. Aliquando facio, sed raro, quia magnum nauigium mihi est ad mare.

M. Quid capis in mari? 

P. Alleces et isicios, delfinos et sturias, ostreas et cancros, musculas,
torniculi, neptigalli, platesia, et platissa, et polipodes, et similia.

M. Uis capere aliquem cetum?

P. Nolo.

M. Quare?

P. Quia periculosa res est capere cetum. Tutius est mihi ire&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eboeep5x0zua4hwr8r997q09k7o815m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85347</id>
    <revision>
      <id>277388</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:01:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ad amnem cum [naue] mea, quam ire cum multis nauibus in uenationem ballene.  M. Cur sic?  P. Quia carius est mihi capere piscem quem possum occidere, qui non solum me sed etiam meos socios uno ictu potest mergere aut mortificare.  M. Et tamen multi capiunt cetos, et euadunt pericula, et magnum pretium inde adquirunt.  P. Uerum dicis, sed ego non audeo, propter mentis meae ignauiam.  M. Quid dicis tu, auceps? quomodo decipis aues?  A. Multis m...</comment>
      <origin>277388</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="943" sha1="e6ta7wzxnxtde6rors3cbfosfgrojcp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh||COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.|95}}&lt;/noinclude&gt;ad amnem cum [naue] mea, quam ire cum multis nauibus in uenationem
ballene.

M. Cur sic?

P. Quia carius est mihi capere piscem quem possum occidere, qui
non solum me sed etiam meos socios uno ictu potest mergere
aut mortificare.

M. Et tamen multi capiunt cetos, et euadunt pericula, et magnum
pretium inde adquirunt.

P. Uerum dicis, sed ego non audeo, propter mentis meae ignauiam.

M. Quid dicis tu, auceps? quomodo decipis aues?

A. Multis modis decipio aues; aliquando retibus, aliquando 
laqueis, aliquando glutino, aliquando sibilo, aliquando accipitre,
aliquando decipula.

M. Habes accipitrem?

A. Habeo.

M. Scis domitare eos?

A. Etiam scio. Quid deberent mihi, nisi scirem domitare eos?

V. Da mihi unum accipitrem.

A. Dabo libenter, si dederis mihi unum uelocem canem. Qualem 
accipitrem uis habere, maiorem aut minorem?

V. Da mihi maiorem.

M. Quomodo pascis accipitres tuos? 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e6ta7wzxnxtde6rors3cbfosfgrojcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85348</id>
    <revision>
      <id>277389</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'A. Ipsi pascunt se et me in hieme, et in uere dimitto eos auolare ad siluam, et capio mihi pullos in autumno, et domito eos.  M. Et cur permittis [tu] domitos auolare a te?  A. Quia nolo pascere eos in estate, eo quod nimium comedunt.   M. Et multi pascunt domitos super estatem, ut iterum habeant  paratos.  A. Etiam sic faciunt, sed ego nolo in tantum laborare super eos,  quia scio alios non solum unum sed etiam plures capere.  M. Quid dicis...</comment>
      <origin>277389</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="brcv66pybnl4kff16ps10xkv0xhw6na" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh|96|COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.}}&lt;/noinclude&gt;A. Ipsi pascunt se et me in hieme, et in uere dimitto eos
auolare ad siluam, et capio mihi pullos in autumno, et domito eos.

M. Et cur permittis [tu] domitos auolare a te?

A. Quia nolo pascere eos in estate, eo quod nimium comedunt. 

M. Et multi pascunt domitos super estatem, ut iterum habeant 
paratos.

A. Etiam sic faciunt, sed ego nolo in tantum laborare super eos, 
quia scio alios non solum unum sed etiam plures capere.

M. Quid dicis tu, mercator?

{{sc|Mer.}} Ego dico quod utilis sum et regi et ducibus et 
diuitibus et omni populo.

M. Et quomodo?

{{sc|Mer.}} Ego ascendo nauem cum mercibus meis, et nauigo ultra
marinas partes et uendo meas res, et emo res pretiosas quae in hac
terra non nascuntur, et adduco uobis huc, cum magno periculo
super mare, et aliquando naufragium patior, cum iactura omnium rerum
mearum, uix uiuus euadens.

M. Quales res adduces nobis?

{{sc|Mer.}} Purpurum, et sericum, pretiosas gemmas, et aurum, uarias
uestes, et pigmenta, uinum, et oleum, ebur, et auricalcum, aes, et
stagnum, sulfur, et uitrum, et his similia. 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>brcv66pybnl4kff16ps10xkv0xhw6na</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85349</id>
    <revision>
      <id>277390</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'M. Uis uendere res tuas hic, sicut emisti illic?  {{sc|Mer.}} Nolo. Quid tunc mihi proficit labor meus? Sed uolo  uendere hic carius quam emi illic ut aliquod lucrum mihi  adquiram, unde me pascam et uxorem et filios.  M. Tu, sutor, quid operaris nobis utilitatis?  S. Est quidem ars mea utilis ualde uobis et necessaria.  M. Quomodo?  S. Ego emo cutes et pelles, et preparo eas arte mea, et facio  ex eis calciamenta diuersi generis, subtalares...</comment>
      <origin>277390</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="p0yvskwr8a06qxqvkj08momc4r1n343" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh||COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.|97}}&lt;/noinclude&gt;M. Uis uendere res tuas hic, sicut emisti illic?

{{sc|Mer.}} Nolo. Quid tunc mihi proficit labor meus? Sed uolo 
uendere hic carius quam emi illic ut aliquod lucrum mihi 
adquiram, unde me pascam et uxorem et filios.

M. Tu, sutor, quid operaris nobis utilitatis?

S. Est quidem ars mea utilis ualde uobis et necessaria.

M. Quomodo?

S. Ego emo cutes et pelles, et preparo eas arte mea, et facio 
ex eis calciamenta diuersi generis, subtalares et ficones, coligas et 
utres, frenos et falera, flascones et calidilia, calcaria
et chamos, peras et marsupia, et nemo uestrum uult hiemare sine 
mea arte.

M. O salinator, quid nobis proficit ars tua?

S. Multum prodest ars mea omnibus, nemo uestrum gaudio fruitur 
in prandio aut cena nisi ars mea hospita ei fuerit.

M. Quomodo? 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p0yvskwr8a06qxqvkj08momc4r1n343</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85350</id>
    <revision>
      <id>277391</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'S. Quis hominum dulcibus perfruitur cibis sine sapore salis?  Quis repplet cellaria sua siue promptuaria sine arte mea? Ecce butirum omne et caseum perit uobis, nisi ego custos adsim, qui  nec saltem oleribus uestris sine me utimini.  M. Quid dicis tu, pistor? Cui prodest ars tua, aut si sine te possimus uitam ducere?  P. Potestis quidem per aliquod spatium sine arte mea uitam ducere,  sed non diu, nec adeo bene; nam sine arte mea omnis mensa...</comment>
      <origin>277391</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1170" sha1="273c3roe6oakj9fusesse7erme6jakt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh|98|COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.}}&lt;/noinclude&gt;S. Quis hominum dulcibus perfruitur cibis sine sapore salis? 
Quis repplet cellaria sua siue promptuaria sine arte mea? Ecce
butirum omne et caseum perit uobis, nisi ego custos adsim, qui 
nec saltem oleribus uestris sine me utimini.

M. Quid dicis tu, pistor? Cui prodest ars tua, aut si sine
te possimus uitam ducere?

P. Potestis quidem per aliquod spatium sine arte mea uitam ducere, 
sed non diu, nec adeo bene; nam sine arte mea omnis mensa uacua 
uidetur esse, et sine pane omnis cibus in nausium conuertitur. Ego cor 
hominis confirmo, ego robur uirorum sum, et nec paruuli uolunt 
praeterire me.

M. Quid dicimus de coco, si indigemus in aliquo arte eius?

Dicit cocus: Si me expellitis a uestro collegio, manducabitis 
holera uestra uirida, et carnes uestras crudas, et nec saltem pingue 
ius potestis sine arte mea habere.

M. Non curamus de arte tua, nec nobis neccessaria est, quia nos 
ipsi possumus coquere quae coquenda sunt et assare que
assanda sunt.

Dicit cocus: Si ideo me expellitis, ut sic faciatis, tunc eritis 
omnes serui; et nullus uestrum erit dominus; et tamen sine arte 
mea non manducatis. 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>273c3roe6oakj9fusesse7erme6jakt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85351</id>
    <revision>
      <id>277392</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'M. O monache, qui mihi locutus es, ecce probaui te habere bonos socios, et ualde necessarios; qui sunt illi?  D. Habeo fabros, ferrarium, aurificem, argentarium, aerarium,  lignarium, et multos alios uariarum artium operatores.  M. Habes aliquem sapientem consiliarium?  D. Certe habeo. Quomodo potest nostra congregatio sine consiliario  regi?  M. Quid dicis tu, sapiens? que ars tibi uidetur inter istas prior  esse?  C. Dico tibi, mini uidetur...</comment>
      <origin>277392</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1067" sha1="svjsrr09lflzcvzzqyo08dji02xpfnh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh||COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.|99}}&lt;/noinclude&gt;M. O monache, qui mihi locutus es, ecce probaui te habere
bonos socios, et ualde necessarios; qui sunt illi?

D. Habeo fabros, ferrarium, aurificem, argentarium, aerarium, 
lignarium, et multos alios uariarum artium operatores.

M. Habes aliquem sapientem consiliarium?

D. Certe habeo. Quomodo potest nostra congregatio sine consiliario 
regi?

M. Quid dicis tu, sapiens? que ars tibi uidetur inter istas prior 
esse?

C. Dico tibi, mini uidetur seruitium Dei inter istas artes primatum 
tenere, sicut legitur in euangelio, Primum querite regnum Dei
et iustitiam eius, et haec omnia adiicientur uobis.

M. Et quales tibi uidetur inter artes seculares retinere primatum?

C. Agricultura, quia arator nos omnes pascit.

Ferrarius dicit: Unde aratori uomer aut culter, qui nec 
stimulum habet nisi ex arte mea? Unde piscatori hamus, aut sutori
subula, siue sartori acus? nonne ex meo opere?

Consiliarius respondit: Uerum quidem dicis; sed omnibus nobis carius 
est hospitari apud te aratorem quam apud te; quia arator dat nobis&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>svjsrr09lflzcvzzqyo08dji02xpfnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85352</id>
    <revision>
      <id>277393</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'panem et potum; tu quid das nobis in officina tua, nisi ferreas  scinctillas et sonitus tundentium malleorum et flantium follium?   Lignarius dicit: Quis uestrum non utitur arte mea, cum domos,  et diuersa uasa, et naues, omnibus fabrico?  Ferrarius respondit: O lignarie, cur sic loqueris, cum nec saltem  unum foramen sine arte mea uales facere?  Consiliarius dicit: O socii et boni operarii, dissoluamus citius has contentiones, et sit pax et...</comment>
      <origin>277393</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1393" sha1="rep61f95rmtpf9tsenvvxmruxbnpira" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh|100|COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.}}&lt;/noinclude&gt;panem et potum; tu quid das nobis in officina tua, nisi ferreas 
scinctillas et sonitus tundentium malleorum et flantium follium? 

Lignarius dicit: Quis uestrum non utitur arte mea, cum domos, 
et diuersa uasa, et naues, omnibus fabrico?

Ferrarius respondit: O lignarie, cur sic loqueris, cum nec saltem 
unum foramen sine arte mea uales facere?

Consiliarius dicit: O socii et boni operarii, dissoluamus citius
has contentiones, et sit pax et concordia inter nos, et prosit
unusquisque alteri arte sua, et conueniamus semper apud aratorem, 
ubi uictum nobis et pabula equis nostris habemus; et hoc consilium
do omnibus operariis, ut unusquisque artem suam diligenter exerceat; 
quia qui artem suam dimiserit, ipse dimittatur ab arte. Siue
sis sacerdos, siue monachus, seu laicus, seu miles, exerce 
temet ipsum in hoc; et esto quod es, quia magnum dampnum et 
uerecundia est homini nolle esse quod est et quod esse debet.

M. O pueri, quomodo uobis placet ista locutio?

D. Bene quidem placet nobis, sed ualde profunde loqueris, et ultra
etatem nostram protrahis sermonem; sed loquere nobis juxta nostrum
intellectum, ut possimus intelligere que loqueris?

M. Interrogo uos cur tam diligenter discitis.

D. Quia nolumus esse sicut bruta animalia, quae nihil sciunt nisi 
herbam et aquam.

M. Et quid uultis uos?

D. Uolumus esse sapientes. 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rep61f95rmtpf9tsenvvxmruxbnpira</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85353</id>
    <revision>
      <id>277394</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'M. Qua sapientia? Uultis esse uersipelles, aut milleformes, in mendaciis uafri, in loquelis astuti, uersuti, bene loquentes et male cogitantes, dulcibus uerbis dediti, dolum intus alentes, sicut sepulchrum depicto mausoleo intus plenum fetore?  D. Nolumus sic esse sapientes, quia non est sapiens qui simulatione  semet ipsum decipit.  M. Sed quomodo uultis?  D. Uolumus esse simplices sine hipochrisi, et sapientes, ut declinemus  a malo et faci...</comment>
      <origin>277394</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="2uj6mebva52dz0gikqsky0zhfsgzuic" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh||COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.|101}}&lt;/noinclude&gt;M. Qua sapientia? Uultis esse uersipelles, aut milleformes, in
mendaciis uafri, in loquelis astuti, uersuti, bene loquentes et male
cogitantes, dulcibus uerbis dediti, dolum intus alentes, sicut
sepulchrum depicto mausoleo intus plenum fetore?

D. Nolumus sic esse sapientes, quia non est sapiens qui simulatione 
semet ipsum decipit.

M. Sed quomodo uultis?

D. Uolumus esse simplices sine hipochrisi, et sapientes, ut declinemus 
a malo et faciamus bona; adhuc tamen profundius nobiscum 
disputas quam aetas nostra capere possit; sed loquere nobis nostro 
more, non tam profunde.

M. Et ego faciam sicut rogatis. Tu, puer, quid fecisti hodie? 

D. Multas res feci. Hac nocte, quando signum audiui, surrexi 
de lectulo et exiui ad ecclesiam, et cantaui nocturnam cum 
fratribus; deinde cantauimus de omnibus sanctis et matutinales laudes; 
post haec, primam, et vii. psalmos, cum letaniis, et primam missam; 
deinde tertiam, et fecimus missam de die; post haec cantauimus sextam, 
et manducauimus, et bibimus, et dormiuimus, et iterum surreximus, et 
cantauimus nonam, et modo sumus hic coram te, parati audire quid 
nobis dixeris. 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2uj6mebva52dz0gikqsky0zhfsgzuic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85354</id>
    <revision>
      <id>277395</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'M. Quando uultis cantare uesperum aut completorium?   D. Quando tempus erit.  M. Fuisti hodie uerberatus?  D. Non fui, quia caute me tenui.  M. Et quomodo tui socii?  D. Quid me interrogas de hoc? Non audeo pandere tibi secreta  nostra. Unusquisque scit si flagellatus erat an non.  M. Quid manducas in die?  D. Adhuc carnibus uescor, quia puer sum sub uirga degens.  M. Quid plus manducas?  D. Holera et oua, pisces et caseum, butirum et fabas,...</comment>
      <origin>277395</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="931" sha1="4gt9rbfo530bb9o4gq3a2xnwo54zfep" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh|102|COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.}}&lt;/noinclude&gt;M. Quando uultis cantare uesperum aut completorium? 

D. Quando tempus erit.

M. Fuisti hodie uerberatus?

D. Non fui, quia caute me tenui.

M. Et quomodo tui socii?

D. Quid me interrogas de hoc? Non audeo pandere tibi secreta 
nostra. Unusquisque scit si flagellatus erat an non.

M. Quid manducas in die?

D. Adhuc carnibus uescor, quia puer sum sub uirga degens.

M. Quid plus manducas?

D. Holera et oua, pisces et caseum, butirum et fabas, et omnia 
munda manduco, cum gratiarum actione.

M. Ualde edax es, cum omnia manducas que tibi 
apponuntur.

D. Non sum tam uorax ut omnia genera ciborum in una 
refectione edere possum.

M. Sed quomodo?

D. Uescor aliquando his cibis, et aliquando aliis, cum sobrietate, 
sicut decet monachum, non cum uoracitate, quia non sum gluto.

M. Et quid bibis?

D. Ceruisam, si habeo, uel aquam, si non habeo ceruisam.

M. Nonne bibis uinum? 

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4gt9rbfo530bb9o4gq3a2xnwo54zfep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Anglo-Saxon and Old English vocabularies (IA anglosaxonoldeng01wriguoft).pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85355</id>
    <revision>
      <id>277396</id>
      <timestamp>2026-08-24T20:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'D. Non sum tam diues ut possim emere mihi uinum; et uinum  non est potus puerorum siue stultorum, sed senum et sapientum.   M. Ubi dormis?  D. In dormitorio cum fratribus.  M. Quis excitat te ad nocturnos?  D. Aliquando audio signum, et surgo; aliquando magister meus  excitat me duriter cum uirga.  M. O probi pueri, et uenusti mathites, uos hortatur uester eruditor  ut pareatis diuinis disciplinis, et obseruetis uosmet eleganter  ubique locor...</comment>
      <origin>277396</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="iv90ujo31nw0ivabhugok7wmf8zx3wq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;SZC 03&quot; /&gt;{{rh||COLLOQUY OF ARCHBISHOP ALFRIC.|103}}&lt;/noinclude&gt;D. Non sum tam diues ut possim emere mihi uinum; et uinum 
non est potus puerorum siue stultorum, sed senum et sapientum. 

M. Ubi dormis?

D. In dormitorio cum fratribus.

M. Quis excitat te ad nocturnos?

D. Aliquando audio signum, et surgo; aliquando magister meus 
excitat me duriter cum uirga.

M. O probi pueri, et uenusti mathites, uos hortatur uester eruditor 
ut pareatis diuinis disciplinis, et obseruetis uosmet eleganter 
ubique locorum. Inceditis morigerate, cum auscultaueritis ecclesie 
campanas, et ingredimini in orationem, et inclinate suppliciter ad almas 
aras, et state disciplinabiliter, et concinite unanimiter et interuenite 
pro uestris erratibus, et egredimini sine scirilitatem in claustrum uel 
in gimnasium.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iv90ujo31nw0ivabhugok7wmf8zx3wq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elegia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85356</id>
    <redirect title="Elegia (de Frangipanibus)" />
    <revision>
      <id>277403</id>
      <timestamp>2026-08-25T00:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>SZC 03 movit paginam [[Elegia]] ad [[Elegia (de Frangipanibus)]]</comment>
      <origin>277403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="g9nsoufbz1trb0rhvs1zctulpoxorb7" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Elegia (de Frangipanibus)]]</text>
      <sha1>g9nsoufbz1trb0rhvs1zctulpoxorb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>85357</id>
    <revision>
      <id>277406</id>
      <timestamp>2026-08-25T00:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Vide|Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus}}  [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Frangipanibus, Franciscus Christophorus Comes de ]]'</comment>
      <origin>277406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="rktpkix52lw7zlgxj5hcvd0gzuilghn" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Frangipanibus, Franciscus Christophorus Comes de ]]</text>
      <sha1>rktpkix52lw7zlgxj5hcvd0gzuilghn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Leontius Damascenus</title>
    <ns>102</ns>
    <id>85358</id>
    <revision>
      <id>277426</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Scriptor}}  == Opera == * [[Vita S. Stephani Sabaitae]]'</comment>
      <origin>277426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="crkjyhbn3de6jl8mjxjyevqusw53s97" xml:space="preserve">{{Scriptor}}

== Opera ==
* [[Vita S. Stephani Sabaitae]]</text>
      <sha1>crkjyhbn3de6jl8mjxjyevqusw53s97</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277427</id>
      <parentid>277426</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="4g3powo50n8m0bltsxc9066iz6pdnkc" xml:space="preserve">{{Scriptor|Natio=Syria}}

== Opera ==
* [[Vita S. Stephani Sabaitae]]</text>
      <sha1>4g3powo50n8m0bltsxc9066iz6pdnkc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Leontius Damascenus scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>85359</id>
    <revision>
      <id>277428</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Vide|Scriptor:Leontius Damascenus}}  [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Leontius Damascenus ]]'</comment>
      <origin>277428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="q8t2sxzapccynzhm0rwn2koqr2040w4" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Leontius Damascenus}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Leontius Damascenus ]]</text>
      <sha1>q8t2sxzapccynzhm0rwn2koqr2040w4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Petrus Boschius</title>
    <ns>102</ns>
    <id>85360</id>
    <revision>
      <id>277429</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Scriptor|IndicisNomen=Boschius, Petrus}}'</comment>
      <origin>277429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="gx7u35a7p3cok962033oc9j04wg36wc" xml:space="preserve">{{Scriptor|IndicisNomen=Boschius, Petrus}}</text>
      <sha1>gx7u35a7p3cok962033oc9j04wg36wc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277432</id>
      <parentid>277429</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="accgtu0zb9s4r1ouvnid698wplsthvb" xml:space="preserve">{{Scriptor|IndicisNomen=Boschius, Petrus|Natio=Belgium}}</text>
      <sha1>accgtu0zb9s4r1ouvnid698wplsthvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Petrus Boschius scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>85361</id>
    <revision>
      <id>277430</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Vide|Scriptor:Petrus Boschius}}  [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Boschius, Petrus ]]'</comment>
      <origin>277430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="fs1i78r6grbua4q2gc18ypcvolcuyhk" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Petrus Boschius}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Boschius, Petrus ]]</text>
      <sha1>fs1i78r6grbua4q2gc18ypcvolcuyhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Petrus Boschius Latine vertit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>85362</id>
    <revision>
      <id>277431</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{Vide|Scriptor:Petrus Boschius}}  [[Categoria:Opera per interpretes digesta|Boschius, Petrus ]] [[Categoria:Opera quae Petrus Boschius scripsit]]'</comment>
      <origin>277431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="i9oodell0ev150ltnozrbsdd29wavec" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Petrus Boschius}}

[[Categoria:Opera per interpretes digesta|Boschius, Petrus ]]
[[Categoria:Opera quae Petrus Boschius scripsit]]</text>
      <sha1>i9oodell0ev150ltnozrbsdd29wavec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vita S. Stephani Sabaitae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85363</id>
    <revision>
      <id>277434</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '{{titulus |Scriptor      = Leontius Damascenus |OperaeTitulus = Vita S. Stephani Sabaitae |SubTitulus    =  |AnnusMonstratus = inter 794 et 821 p.Ch.n. |Annus         = s. IX p.Ch.n. |LinguaNativa  = Graeca |Interpres     = Petrus Boschius |AnnusInterpretationis= s. XVIII |Liber         = 1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf |Editio        = ''Acta sanctorum Julii […], collecta, digesta, commentariisque et observa...'</comment>
      <origin>277434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="828" sha1="r4infdyfln591l5gmpufk8eh0cx45sg" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor      = Leontius Damascenus
|OperaeTitulus = Vita S. Stephani Sabaitae
|SubTitulus    = 
|AnnusMonstratus = inter 794 et 821 p.Ch.n.
|Annus         = s. IX p.Ch.n.
|LinguaNativa  = Graeca
|Interpres     = Petrus Boschius
|AnnusInterpretationis= s. XVIII
|Liber         = 1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf
|Editio        = ''Acta sanctorum Julii […], collecta, digesta, commentariisque et observationibus illustrata a Johanne Bapt. Sollerio, Johanne Pinio, Guilielmo Cupero e S. J. presbyteris theologis'', Tomus III, Antverpiae, apud Jacobum du Moulin, 1723
|Recensor      =
|Fons          = 
|Genera        = Hagiographia
}}

&lt;pages index=&quot;1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf&quot; from=585 to=660 fromsection=s2 /&gt;</text>
      <sha1>r4infdyfln591l5gmpufk8eh0cx45sg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>277435</id>
      <parentid>277434</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SZC 03</username>
        <id>22335</id>
      </contributor>
      <origin>277435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="5wxo3xc0qbu516wnh81kg10hdtmqnyf" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor      = Leontius Damascenus
|OperaeTitulus = Vita S. Stephani Sabaitae
|SubTitulus    = 
|AnnusMonstratus = inter 794 et 821 p.Ch.n.
|Annus         = s. IX p.Ch.n.
|LinguaNativa  = Graeca
|Interpres     = Petrus Boschius
|AnnusInterpretationis= s. XVIII
|Liber         = 1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf
|Editio        = ''Acta sanctorum Julii […], collecta, digesta, commentariisque et observationibus illustrata a Johanne Bapt. Sollerio, Johanne Pinio, Guilielmo Cupero e S. J. presbyteris theologis'', Tomus III, Antverpiae, apud Jacobum du Moulin, 1723
|Recensor      =
|Fons          = 
|Genera        = Hagiographiae
}}

&lt;pages index=&quot;1643-1925, Societe des Bollandistes, Acta Sanctorum 07 Julii Tomus 03 1723, LT.pdf&quot; from=585 to=660 fromsection=s2 /&gt;</text>
      <sha1>5wxo3xc0qbu516wnh81kg10hdtmqnyf</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>