Wikisource lawikisource https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicifons Disputatio Vicifontis Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Scriptor Disputatio Scriptoris Pagina Disputatio Paginae Liber Disputatio Libri TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 2 34496 278369 278005 2026-08-27T12:19:39Z JimKillock 19003 278369 wikitext text/x-wiki Active work: * [[Liber:Homeri Odysseae libri 24 Raphaele Volaterrano interprete.pdf]] * [[Liber:Nos in schola latine loquimur Ars latine loquendi.pdf]] * [[Liber:Sal Terrae, sive Apologia pro Ministerio Evangelico.pdf]] * [[Liber:Initium; a first Latin course on the direct method (IA initiumfirstlati00appl).pdf]] Incunabulae: * [[:Categoria:Formulae litterarum]]; [[Usor:JimKillock/common.js]]; [[Usor:JimKillock/incunabula.js]]; [[Usor:JimKillock/formae-incunabulares.js]] * see also [[Usor:JimKillock/common.css]] Ready to start: * [[Liber:Annales monastici Vol IV.djvu]] * [[Liber:Insula Thesauraria.pdf]] * [[Liber:Hermeneumata Pseudodositheana.pdf]] ** using [[[[Liber:Corpus glossariorum latinorum-Vol III-Hermeneumata Pseudodositheana.pdf]] ==Other people's projects:== ===Incunabula=== * [[Liber:Arra aeternae salutis (1495) by Lambsheim.pdf]] * [[Congestorium Artificiose Memorie]] / [[Foenix]]; [[Liber:Foenix._Domini_Petri_Ravennatis_memoriae_magistri_-_(Petrus)_(IA_hin-wel-all-00002799-001).pdf]] * [[Liber:Ars Memorativa (Leporeus).djvu]] * [[Liber:Ars Oratoria. Ars Epistolandi. Ars Memorativa. (Publicio).djvu]] # [[Ars Oratoria. Ars Epistolandi. Ars Memorativa.]] ===Other === * [[Liber:Opera Latine Conscripta, Volume 2 (Bruno).djvu]] * [[Liber:Statius (Mozley 1928) v1.djvu]] * [[Liber:Codex Amiatinus novum testamentum latine (1854).djvu]] / [[Novum Testamentum (Codex Amiatinus)]] * [[Liber:De bello rustico Valentino.pdf]] * [[Liber:Gesta Romanorum - Oesterley 1872.djvu]] * [[Liber:Cartesius - Meditationes de prima philosophia.djvu]] * [[Liber:Historia Naturalis Brasiliae (1648).pdf]]; [[Historia Naturalis Brasiliae]] ==More or less complete:== * [[Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae]]; [[Liber:Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae.pdf]] * [[Lūdī Persicī]] / [[Liber:APPLETON – Ludi Persici.pdf]] * [[Second Latin Reading Book]] / [[Liber:Second Latin reading book With Key.pdf]] * [[A First Latin Reader]] / [[Liber:A First Latin Reader.pdf]] > [[Formula:Wkref]], [[Modulus:Wkref]] [[Template:Wkref]] * [[A New Latin Primer]] / [[Liber:MAXEY, Mima; FAY, Marjorie - A New Latin Primer (1933).pdf]] * [[Liber:Machiavelli-letter.pdf]] * [[Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf]] * [[De Principe]] * [[Nicolai Klimii iter subterraneum]] / [[Liber:Nicolai_Klimii_Iter_Subterraneum.djvu]] * [[Liber:Privilegiebrev för Jönköping från 1284.tif]] * [[Dialogues of Roman Life]] / [[Liber:Dialogues of Roman Life.djvu]] * [[Liber:Ad Alpēs]]; [[Ad Alpēs]] * [[Pro Patria]] [[Liber:Pro Patria A Latin Story for Beginners.pdf]] * [[Colloquia familiaria]] / Transcription: [[Liber:Erasmi Colloquia Familiaria Et Encomium Moriae.djvu]](transcription / copy paste is done; proofing is needed now) ** Combined index [[Usor:JimKillock/Colloquia familiaria index]] * [[Cothvrnvlvs]] / [[Liber:Cothvrnvlvs three short Latin historical plays for the use of beginners.djvu]] * [[Liber:Easy Latin Plays.pdf]] / [[Easy Latin Plays]] * [[Easy Latin Stories]]; Source: [[Liber:Easy Latin Stories.djvu]] *[[Ólim]] / [[Liber:Olim Ludi Scaenici.pdf]] * [[Ora Maritima]] / [[Liber:Ora Maritima.djvu]] * [[Cornelia Puella Americana]] / [[Liber:Cornelia Mima Maxey.pdf]] Main part done * [[Carolus et Maria]] / [[Liber:Marjorie Fay - Carolus Et Maria.pdf]] ===STOA texts=== Completed project to move Stoa abandoned texts [https://web.archive.org/web/20100808165422/http://www.stoa.org/hopper/collection.jsp?collection=Stoa%3Acollection%3Acolloquia from this link]. * Franciscus Cervantes de Salazar. [[Ad Exercitia Linguae Latinae Dialogi]] * Sebastianus Castalio. [[Dialogorum sacrorum libri quattuor]] * Maturinus Corderius. [[Colloquia scholastica]]. * [[Scriptor:Laurentius Corvinus|Laurentius Corvinus]]. [[Latinum Ydeoma]]. * Desiderius Erasmus. Colloquia familiaria. ''(already here)'' * [[Scriptor:Ioannes Fontanus]]. [[Hortulus puerorum pergratus ac perutilis Latine discentibus]]. * [[Scriptor:Nicolaus Beraldus]]. [[Dialogus quo rationes quaedam explicantur quibus dicendi ex tempore facultas parari possit]]. * [[Scriptor:Jacobus Pontanus]]. Jacobi Pontani de Societate Jesu [[Progymnasmatum Latinitatis]], sive Dialogorum Volumen primum, cum annotationibus. De Rebus Literariis.. * [[Scriptor:Petrus Popon]]. [[Colloquia de Scholis Herbipolensibus]] * [[Scriptor:Ioannes Ludovicus Vives]]. [[Exercitatio Linguae Latinae]] * [[Scriptor:Petrus Mosellanus]]. [[Paedologia]]. * [[Scriptor:Martinus Duncanus]]. [[Praetextata Latine Loquendi Ratio]] ==Contributing to EN Wikisource== * [[:en:Key to Easy Latin Stories for beginners]] / [[:en:Index:Key to Easy Latin Stories for beginners.djvu]] * [[:en:Latin_for_beginners_(1911)|Latin for beginners]] (esp [[:en:Latin for beginners (1911)/Reading Matter|Reading Matter]]); and * [[:en:Familiar Colloquies/Table of Contents|Familiar Colloquies]] ===See also:=== * [[:en:user:JimKillock]] * [[user:JimKillock/Orthography]] * [[Wikiversity:User:JimKillock]] and [[Wikiversity:Latin]] (not my course, just my import) * [[Wikibooks:User:JimKillock]] * [[Wikipedia:User:JimKillock]] * [[Wikidata:User:JimKillock]] * [[Commons:User:JimKillock]] * [[Wikidata:User:JimKillock]] Additional account: * [[:en:user:GuilelmusDugard]] / * [[Usor:GuilelmusDugard]] {{s}}, {{ae}}, {{oe}}, {{que}} gbzhmw9qasgdq1hrnse8i0q4r38f7qn 828 36871 278487 276027 2026-08-27T20:57:46Z JimKillock 19003 allow for multiple editors 278487 Scribunto text/plain p = {} function p.titulus(frame) pframe = frame:getParent() config = frame.args args = pframe.args --template parameters local saeculumquaero = require "Module:Titulus/SaeculumQuaero" operaetitulus = config["OperaeTitulus"] subtitulus = config["SubTitulus"] or "" scriptor = config["Scriptor"] or "" liber = config["Liber"] or "" annus = config["Annus"] or "" annusmonstratus = config["AnnusMonstratus"] or "" operaewikipagina = config["OperaeWikiPagina"] or "" fons = config["Fons"] or "" editio = config["Editio"] or "" interpres = config["Interpres"] or "" annusinterpretationis = config["AnnusInterpretationis"] or "" linguanativa = config["LinguaNativa"] or "" recensor = config["Recensor"] or "" genera = config["Genera"] or "" frons = config["Frons"] or "" scriptor2 = config["Scriptor2"] scriptor3 = config["Scriptor3"] scriptor4 = config["Scriptor4"] scriptor5 = config["Scriptor5"] scriptor6 = config["Scriptor6"] --initializes internal variables, for ease of concatenation categoriaomnia=""; categoriacapiti = ""; categoriascriptoris = ""; categorialibri = ""; anninumerus = ""; categoriaanni = ""; categoriagenerum = "" nexusscriptoris2 = ""; nexusscriptoris3 = ""; nexusscriptoris4 = ""; nexusscriptoris5 = ""; nexusscriptoris6 = "" categoriascriptoris2 = ""; categoriascriptoris3 = ""; categoriascriptoris4 = ""; categoriascriptoris5 = ""; categoriascriptoris6 = "" --fetches the title of the page titulus = mw.title.getCurrentTitle().text --checks if the page is a subpage, i.e. if it has slashes / if mw.ustring.find(titulus, "/") then subpagina = true else subpagina = false end --Generating the strings that translate the templates' parameters --SCRIPTOR (author of the work) if scriptor == "Anonymus" or scriptor == "0" then --for anonymous works nexusscriptoris= "Sine Nomine"; categoriascriptoris = "[[Categoria:Opera sine nomine scripta|".. titulus.. "]]" --adds the work in the Categoria:Opera sine nomine scripta else --when the author is known nexusscriptoris = "[[Scriptor:".. scriptor.. "|".. scriptor.. "]]"; if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor).isRedirect then scriptor = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category scriptor = string.gsub(scriptor, "Scriptor:", "") end categoriascriptoris = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor.. " scripsit|".. titulus.. "]]" --adds the work in the author's category end --SCRIPTOR2, 3 etc., for works with more authors (up to 5) if scriptor2 ~= "0" then --2 nexusscriptoris2 = ", [[Scriptor:".. scriptor2.. "|".. scriptor2.. "]]"; if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor2).isRedirect then scriptor2 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor2).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category scriptor2 = string.gsub(scriptor2, "Scriptor:", "") end categoriascriptoris2 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor2.. " scripsit|".. titulus.. "]]" end if scriptor3 ~= "0" then --3 nexusscriptoris3 = ", [[Scriptor:".. scriptor3.. "|".. scriptor3.. "]]"; if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor3).isRedirect then scriptor3 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor3).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category scriptor3 = string.gsub(scriptor3, "Scriptor:", "") end categoriascriptoris3 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor3.. " scripsit|".. titulus.. "]]" end if scriptor4 ~= "0" then --4 nexusscriptoris4 = ", [[Scriptor:".. scriptor4.. "|".. scriptor4.. "]]"; if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor4).isRedirect then scriptor4 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor4).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category scriptor4 = string.gsub(scriptor4, "Scriptor:", "") end categoriascriptoris4 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor4.. " scripsit|".. titulus.. "]]" end if scriptor5 ~= "0" then --5 nexusscriptoris5 = ", [[Scriptor:".. scriptor5.. "|".. scriptor5.. "]]"; if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor5).isRedirect then scriptor5 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor5).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category scriptor5 = string.gsub(scriptor5, "Scriptor:", "") end categoriascriptoris5 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor5.. " scripsit|".. titulus.. "]]" end if scriptor6 ~= "0" then --6 nexusscriptoris6 = ", [[Scriptor:".. scriptor6.. "|".. scriptor6.. "]]"; if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor6).isRedirect then scriptor6 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor6).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category scriptor6 = string.gsub(scriptor6, "Scriptor:", "") end categoriascriptoris6 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor6.. " scripsit|".. titulus.. "]]" end --OPERAETITULUS (title oh the work) if operaetitulus == "0" then error('quaeso titulum operis in campo |OperaeTitulus= insere') end --if the title is not specified, calls for error if subpagina == false then --if the page is not a subpage nexusoperaetituli = operaetitulus --does not gerate a link elseif subpagina == true then --if the page is a subpage if operaewikipagina > "0" then nexusoperaetituli = "[[".. operaewikipagina.. "|".. operaetitulus.. "]]" else nexusoperaetituli = "[[".. operaetitulus.. "]]" end end --SUBTITULUS (subtitle of the work) if subtitulus ~= "0" then nexussubtituli = subtitulus else nexussubtituli = "" end --ANNUS (publication year) if annus ~= "0" then --if the "annus" parameter is defined... if annusmonstratus > "0" then nexusanni = annusmonstratus --visualizes a different value from that used for categorizations, for cases like "inter 1650 et 1655" or similar else nexusanni = annus --the year will be visualized just as inserted in the template end saeculum = saeculumquaero.annus(annus) categoriaanni = "[[Categoria:Saeculi ".. saeculum.. " opera|".. titulus.. "]]" --generates the category by putting together the "saeculum" and the eventuale "aCn" else --if the annus parameter is not compiled, the year is unknown and the corresponding category is added nexusanni = "anno incognito" categoriaanni = "[[Categoria:Saeculi incogniti opera|".. titulus.. "]]" end -- INTERPRES and ANNUSINTERPRETATIONIS, for the translator and the year of translation if interpres ~= "0" then nexusinterpretis= "[[Scriptor:".. interpres.. "|".. interpres.. "]] Latine vertit" if mw.title.new("Scriptor:"..interpres).isRedirect then interpres = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. interpres).redirectTarget) --fixes the translator's name, if redirect, to insert it in the category interpres = string.gsub(interpres, "Scriptor:", "") end categoriainterpretis = "[[Categoria:Opera quae ".. interpres.. " Latine vertit|".. titulus.. "]]" if interpres == "anonimus" or interpres == "Anonimus" or interpres == "incognitus" or interpres == "Incognitus" then --if the author of the translation is not known nexusinterpretis = "Incognitus auctor Latine vertit" categoriainterpretis = "[[Categoria:Auctoris incogniti interpretationes|".. titulus.. "]]" end if annusinterpretationis ~= "0" then --if the "annusinterpretationis" parameter is defined... nexusanniinterpretationis = ", ".. annusinterpretationis saeculum = saeculumquaero.annus(annusinterpretationis) categoriaanniinterpretationis = "[[Categoria:Saeculi ".. saeculum.. " interpretationes|".. titulus.. "]]" --generates the category by putting together the "saeculum" and the eventuale "aCn" else --if the annusinterpretationis parameter is not compiled, the year is unknown and the corresponding category is added nexusanniinterpretationis = ", anno incognito" categoriaanniinterpretationis = "[[Categoria:Saeculi incogniti interpretationes|".. titulus.. "]]" end if linguanativa ~= "0" then linguanativa = linguanativa:lower() --ignore capitalization if linguanativa == "anglicus" or linguanativa == "anglica" then nexuslinguaenativae = " ex Anglico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Anglica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "arabicus" or linguanativa == "arabus" or linguanativa == "arabica" or linguanativa == "araba" then nexuslinguaenativae = " ex Arabico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Arabica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "batavicus" or linguanativa == "batavus" or linguanativa == "batavica" or linguanativa == "batava" or linguanativa == "nederlandica" or linguanativa == "nederlandicus" then nexuslinguaenativae = " e Batavico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Batavica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "croaticus" or linguanativa == "croata" or linguanativa == "croatica" or linguanativa == "croatica" then nexuslinguaenativae = " e Croatico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Croatica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "francicus" or linguanativa == "gallicus" or linguanativa == "francogallicus" or linguanativa == "gallica" or linguanativa == "francica" or linguanativa == "francogallica" then nexuslinguaenativae = " e Francogallico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Francogallica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "germanicus" or linguanativa == "theodiscus" or linguanativa == "teodiscus" or linguanativa == "germanica" or linguanativa == "theodisca" or linguanativa == "teodisca" then nexuslinguaenativae = " e Germanico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Germanica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "graecus" or linguanativa == "grecus" or linguanativa == "graeca" or linguanativa == "greca" then nexuslinguaenativae = " e Graeco" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Graeca|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "hebraicus" or linguanativa == "hebraeus" or linguanativa == "iudaicus" or linguanativa == "hebraica" or linguanativa == "hebraea" or linguanativa == "iudaica" then nexuslinguaenativae = " ex Hebraico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Hebraica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "hibernicus" or linguanativa == "hibernica" then nexuslinguaenativae = " ex Hibernico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Hibernica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "italicus" or linguanativa == "italianus" or linguanativa == "italica" or linguanativa == "italiana" then nexuslinguaenativae = " ex Italico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Italica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "russicus" or linguanativa == "Russicus" or linguanativa == "russica" or linguanativa == "Russica" then nexuslinguaenativae = " e Russico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Russica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "sanscritus" or linguanativa == "sanscrita" or linguanativa == "sancritica" or linguanativa == "Sanscritica" then nexuslinguaenativae = " e Sanscrito" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Sanscritica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "Slavicus Ecclesiasticus" or linguanativa == "Slavica Ecclesiastica" or linguanativa == "slavica ecclesiastica" or linguanativa == "slavicus ecclesiasticus" then nexuslinguaenativae = " e Slavico Ecclesiastico" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Slavica Ecclesiastica|".. titulus.. "]]" elseif linguanativa == "Nederlandica" or linguanativa == "Batava" then nexuslinguaenativae = " e Batavo" categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Batava|".. titulus.. "]]" else nexuslinguaenativae = ""; categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes a lingua incognita|".. titulus.. "]]" end else nexuslinguaenativae = ""; categorialinguaenativae = "" end end --RECENSOR and EDITIO, for edition year and curator if recensor ~= "0" then editioest=true nexusrecensoris= "[[Scriptor:".. recensor.. "|".. recensor.. "]] recensuit" if mw.title.new("Scriptor:"..recensor).isRedirect then recensor = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. recensor).redirectTarget) --fixes the recensor's name, if redirect, to insert it in the category recensor = string.gsub(recensor, "Scriptor:", "") end categoriarecensoris = "[[Categoria:Opera quae ".. recensor.. " recensuit|".. titulus.. "]]" else nexusrecensoris = ""; categoriarecensoris = "" end if editio ~= "0" then if recensor > "0" then comma = "; " else comma = "" end nexuseditionis= "</br>editio: ".. editio.. comma categoriaeditionis = "[[Categoria:Opera cum editione|".. titulus.. "]]" else nexuseditionis = "editio: incognita" categoriaeditionis = "[[Categoria:Opera sine editione|".. titulus.. "]]" end --FONS, generates a link to the source of the text if fons ~= "0" then nexusfontis = "fons: ".. fons categoriafontis = "[[Categoria:Opera cum fonte|".. titulus.. "]]" else nexusfontis = "fons: incognitus" if mw.title.new("Disputatio:"..mw.title.getCurrentTitle().rootText).exists then --TEMPORARY PATCH (25/06/20): looks for the discussion page to add the "sine fonte" category categoriafontis = "[[Categoria:Opera sine fonte|".. titulus.. "]] [[Categoria:Opera cum fonte in disputatione|".. titulus.. "]]" --this category is only a TEMPORARY working tool, the whole string will be deleted after all the works are properly categorized! else categoriafontis = "[[Categoria:Opera sine fonte|".. titulus.. "]]" end end nexusfontis = nexusfontis.. categoriafontis --LIBER (generates a link to the scanned copy OR, lacking this, the discussion page) if liber ~= "0" then nexuslibri = "fons: [[Liber:".. liber.. "|librum vide]]" if mw.title.new("Liber:"..liber).exists then categoriafontis = "[[Categoria:Opera cum libro digitali".. "|".. titulus.. "]]" else error("Librum ".. liber.. " deest! - there is not such index!") end nexusfontis = nexuslibri.. categoriafontis end --GENERA (puts the page into the "genera" categories) if genera ~= "0" then --if the "genera" parameter is defined... genera = string.gsub(genera, ", ", ",") --adjusts the commas genera = string.gsub(genera, ",", "]][[Categoria:") --splits the arguments, separated by commas, generating a category for each one categoriagenerum = "[[Categoria:".. genera.. "]]" else --if the "genera" parameter is not defined... categoriagenerum = "[[Categoria:Opera sine generibus]]" --adds the corresponding category end --FRONS (locates a front page for exports) if frons ~= "0" then nexusfrontis = frons else nexusfrontis = "" end --puts the generic category "Opera omnia", collecting all published works categoriaomnia = "[[Categoria:Opera omnia".. "|".. titulus.. "]]" --Retieves Wikidata item item = mw.wikibase.getEntity() id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if id == nil then wikidata_cat = "[[Categoria:Opera sine re wikidata".. "|".. titulus.. "]]" else wikidata_cat = "" end if subpagina == true then categoriacapiti = "[[Categoria:Capita ex operibus".. "|".. titulus.. "]]" --adds the "capita" (''chapter'') category categoriascriptoris = "" categoriascriptoris2 = "" categoriascriptoris3 = "" categoriascriptoris4 = "" categoriascriptoris5 = "" categoriascriptoris6 = "" categoriafontis = "" if annus == "0" then nexusanni = "" end categoriaanni = "" categoriainterpretis = "" categoriaanniinterpretationis = "" categoriaanniinterpretationis = "" categorialinguaenativae = "" categoriarecensoris = "" categoriagenerum = "" nexusfrontis = "" categoriaomnia = "" if editio == "0" then nexuseditionis = "" end if fons == "0" then nexusfontis = "" end if liber ~= "0" then nexusfontis = nexuslibri end categoriaeditionis = "" wikidata_cat = "" end --builds the table tab = '<div id="ws-data" class="ws-noexport" style="display:none; speak:none">' tab = tab.. '<span id="ws-author">'.. scriptor.. '</span>' tab = tab.. '<span id="ws-title">'.. operaetitulus.. '</span>' tab = tab.. '<span id="ws-scan">'.. liber.. '</span>' tab = tab.. '<span id="ws-year">'.. annus.. '</span>' if nexusfrontis > "0" then tab = tab.. '<span id="ws-cover">'.. nexusfrontis.. '</span>' tab = tab.. '</div>' else tab = tab.. '</div>' end tab = tab.. '<div class="titulusHeaderBox">' tab = tab.. '<div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:120%; font-weight: bold;">' tab = tab.. categoriaomnia.. nexusscriptoris.. categoriascriptoris.. nexusscriptoris2.. categoriascriptoris2.. nexusscriptoris3.. categoriascriptoris3.. nexusscriptoris4.. categoriascriptoris4.. nexusscriptoris5.. categoriascriptoris5.. nexusscriptoris6.. categoriascriptoris6 tab = tab.. '</div>' tab = tab.. '<div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:140%;font-variant:small-caps; font-weight: bold;">' tab = tab.. nexusoperaetituli.. categoriacapiti.. categoriagenerum tab = tab.. '</div>' tab = tab.. '<div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:110%; font-weight:bold;">' tab = tab.. nexussubtituli if interpres > "0" then tab = tab.. '</div><div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:110%; font-weight:bold;">' tab = tab.. nexusinterpretis.. nexuslinguaenativae.. categorialinguaenativae.. nexusanniinterpretationis.. categoriainterpretis.. categoriaanniinterpretationis tab = tab.. '</div>' else tab = tab.. '</div>' end tab = tab.. '<div class="ws-noexport" class="ws-noexport" style="padding:1ex; font-weight: bold;">' tab = tab.. nexusanni.. categoriaanni tab = tab.. '</div>' tab = tab.. '<div align="left" class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:65%; font-weight:bold;">' tab = tab.. nexuseditionis.. nexusrecensoris.. categoriarecensoris.. categoriaeditionis.. "</br>".. nexusfontis.. wikidata_cat tab = tab.. '</div>' tab = tab.. '</div>' tab = tab.. '<div title="beginning"></div>' tab = tab.. '<div class="text">' return tab end return p 3g3jneds3bbadhfw840lsg3gabb0c1f 0 53021 278391 196561 2026-08-27T15:34:23Z ~2026-46625-64 33109 Saeculum scripti Leontii Neapolei septimum est et saeculum interpretationis latinae Anastasii bibleothecarii nonum est neque saeculum octavum. 278391 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor=Leontius Neapoleos |OperaeTitulus= Vita S. Ioannis Eleemosynarii |OperaeWikiPagina= |Annus= Saeculo IX |SubTitulus= |Genera=Hagiographiae |Editio=Migne |Fons=[http://www.mlat.uzh.ch/index.php?app=browser Corpus Corporum] }} '''[[Patrologia Latina/73|Migne ''Patrologia Latina'' Tomus 73]]''' ''LeNeAnB.ViSJoEl 73 Leontius Neapoleos; Anastasius bibliothecarius Parisiis J. P. Migne 1849 early modern edition, no apparatus this file was encoded in TEI xml for the University of Zurich's Corpus Corporum project (www.mlat.uzh.ch) by Ph. Roelli in 2013 Classical Latin orthography latin'' PRAEFATIO ANASTASII INTERPRETIS AD DOMINUM NICOLAUM PAPAM. 178 Cogitante me, ac diu tacite solliciteque mecum considerante, quid in domo Dei commodius ac dignius operari possem, ne ea videlicet praesumerem quae mihi ex ministerio credita non sunt, nec rursus illa arriperem quae ingenioli mei vires excedunt, secundum illud Salomonis: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud (Prov. XXV). Et alibi: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris (Eccli. III); ecce subito quidam strenui ac studiosi viri me cohortari voluerunt, ut in Latinum sermonem verterem Leontium de Vitae residuis Joannis Alexandrini antistitis, quem Graeci propter multiplicem compassionem, quam erga omnes possidebat, merito et absolute Eleemona, id est, misericordem appellant, quatenus tantus vir non tantum sermone Graeco, verum etiam Latino eloquio pollentibus utilitati esset et commodo. Quapropter quia me dignum ad tantum opus atque idoneum minime perspexi, levavi oculos meos in montes, unde veniret auxilium mihi (Psal. CXX); sicque solatia patrum et orationes adhibens, tam proficuum virum non passus sum celare Latinis. Sed licet membranas inciderim, scedulas praeparaverim, non tamen hunc in Codicem conficere ausus sum, antequam a dominatione vestra, o millies beate, licentiam adipisci promerui. Neque enim fas est ut absque vicario Dei, absque clavigero coeli, absque curru et auriga spiritualis Israelis, absque universitatis pontifice, absque unico papa, absque singulari pastore, absque speciali Patre, absque te omnium arbitro aliquid consummetur aut divulgetur. Tu enim tenes claves David (Lucae XI), tu ac cepisti claves scientiae. In arca quippe pectoris tui tabulae testamenti et mana coelestis saporis requiescunt. Tu enim quod ligas, nemo solvit; quod solvis, nemo ligat; qui aperis, et nemo; claudit claudis, et nemo aperit (Matth. XVI). Vicem namque in terris possides Dei. 179 Cum autem hunc beatum in Latinum verterem eloquium, nec Graecorum idiomata, nec eorum ordinem verborum sequi potui vel debui. Non enim verbum e verbo, sed sensum e sensu excerpsi. Sed nec Latinas regulas usquequaque servare curavi, dum tantum intentio mea illo tenderet, ex quo utilitas nasceretur legentibus. Qua de re, coangelice domne, non personam tantillitatis meae intuens, non astutiam investigans, non verborum phaleras requirens, sed potius pio cordis oculo profectum legentium praenoscens, ut tantus vir tanquam exemplar et speculum sit omnibus, vestra apostolica auctoritate translationem hanc, si vestro arbitrio placet, firmate; si displicet, emendate; dummodo Latinitas se tanto non doleat esse sale privatam, quo Graecia se gaudet optime conditam. Suscipe ergo sanctum a peccatore interpretatum; et noli attendere per quem translatus sit, sed quis translatus sit. Neque enim propter fistulam plumbeam aquam limpidissimam despicis, neque propter spinas quae producunt, rosam quae producitur spernis. Custos denique et amator tuus, quando voluit, Pharaoni (Gen. XLI) et Nabuchodonosor (Dan. IV) iniquis regibus somnia, quibus futura praenoscerentur, ostendit; et Caipham impium quod expediebat protulit (Joan. XI); quinimo et quando voluit, asinae loqui articulata voce permisit (Num. XXII). Salve, Praesul amate Deo, per saecula salve, Totius atque orbis papa beate vale. Prooemium auctoris. Intentio quidem una est nostra quoque et eorum qui ante nos fuerunt studiosorum, et sanctorum virorum, super praesenti memorabilis viri Vitae narratione; id est, ut ex hoc omnibus quidem imitatio pia et utilitas fiat, gloria autem et magnificentia sanctae et adorandae Trinitati referatur; et in hoc, sicut et in omnibus, quae semper in generationem et generationem propria luminaria ostendit, ad illuminandos qui in tenebris et in umbra mortis sedent (Luc. I) et peccati. Quoniam vero amici Christi non valde miramur, qui ante generationem nostram fuerunt viri, qui Deo placita conversatione vixerunt; sed de diabolica operatione illos sermones semper dicimus ad alterutrum, quia sub viris qui ante nos fuerunt, non erat ita iniquitas hominum multiplicata sicut modo, ut praedixit divina Scriptura, eo quod abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum (Matth. XXIV); ideo non valemus ad eorum consurgere meritum: hujus rei gratia ad praesentem sanctae hujus Vitae narrationem ex parte venimus ad ostendendum etiam diebus nostris volentes, et propositum suum cogentes, excellentiores nobis demonstrari, et angustam et arctam viam posse incedere (Matth. VII) et obstruere os loquentium iniqua (Psal. LXII), et animae nocuos intellectus. Jam quidem et alii ante nos optima atque excellentissima de hoc admirabili viro et summo sacerdote Joanne philosophati sunt, potentes existentes in opere et in sermone. Dico enim Joannem et Sophronium Dei cultores, et amatores virtutum, et pietatis propugnatores; attamen quamvis tales essent, de dignitate et merito studii viri istius et ipsi omiserunt, et idipsum perpessi sunt, quod nonnulli studiosi agricolae, vineam uberem et fructuosam vindemiantes; nam relinquunt utique ex fructu benedictionem, etiam nolentes, retro se sequentibus egenis eligentibus vineam, ex quibus sumus et nos minimi. Nam et omnes sancti isti, quamvis omni fortitudine sua fructiferam hanc olivam, quae in domo Dei, ut ait Psalmista (Psal. LI), plantata est, propter multiplices revera olivas, quae in ea sunt, zelo Dei vindemiare studuerint, attamen latuit eos multus olivae fructus, Domino dispensante. Nostram ergo vilem et frigidam alacritatem suscipite, ut duo viduae minuta (Lucae XXI); non enim illis detrahentes, neque qui possimus eorum a Deo donatam sapientiam imitari, justi gesta scripturae tradere festinavimus; sed primo quidem ut quod intelligimus non justum esse, ea quae possunt utilitatem audientibus facere, silentio occultare; ne et nos incidamus in judicium servi illius (Matth. XXV), qui talentum in terra 180 abscondit. Secundo autem, ut in hac narratione nostra correctiores et delectabiles historiae conscribantur, quae scriptae non sunt ab optimis viris, in laudibus sanctissimi revera atque beatissimi Joannis. Deinde vero, quia sapientes et potentes in sermone, amatores historiae erant, sapienter et sublimiter materiam depinxerunt: quod maxime et peramplius erexit nos ad praesentem sollicitudinem, ut eo qui inest nobis, pedestri, deformi, humilique charactere enarraremus, ut posset et idiota et sine litteris de his quae dicuntur proficere. VITA. CAPUT PRIMUM.-- Cum pervenissem Alexandriam ego indignus ad amplectandos sanctos et victores martyres Cyrum et Joannem, et eorum jucundis epulis et refectione frueremur, convenientibus et colloquentibus ibidem quibusdam viris venerabilibus atque philochristis, et disputaremus de Scripturis et de animae institutione, venit ad nos quidam peregrinus petens eleemosynam. Dicebat enim se nuper de captivitate Persarum ereptum. Accidit igitur ut nullus de considentibus inveniretur habens pretium aut nummum. Unus ergo de considentibus habebat illic astantem mercenarium, callide datorem, accipientem tres tantum nummos per singulos annos, et habentem uxorem et duos filios. Cumque recessisset qui petebat, prosecutus est eum ingeniose, et abstulit a se quam ferebat cruciculam argenteam, et dat ei, dicens se non habere aliud aliquid usque ad siliquam unam in vita sua. Ego igitur de hoc quod acciderat, imo quod gestum videram, per gratiam Dei considerans quod fecerat, et compunctus, enarravi statim prope sedenti, Mennae nomine, viro industrio et timenti Deum, qui et erat ordinans dispensationem sanctissimae ecclesiae sub nobili et beatissimo Joanne patriarcha. Qui cum me intuitus esset admirantem et laudantem eum qui eleemosynam fecerat, dixit mihi: Ne mireris, eo quod ex traditione et doctrina hujusmodi actionis operator exstitit. Et dicente me ad eum, Quomodo? propter charitatem prodesto mihi. Ipse respondens ait: Sanctissimo ter beato patriarchae nostro ministrans permansit Joanni, et tanquam filius proprius patris industriam suscepit, dicente sancto ad eum: Humilis Zacharia, esto misericors; et verbum habes ex Deo per infelicitatem meam, quia neque in vita mea neque post mortem deerit a te Deus: quod servat usque hodie. Multas enim benedictiones mittit ei Deus, sed non dimittit quidquam, quod non statim det pauperibus, propemodum constringens et in nihilum redigens domum suam. Multoties autem in exsultatione invenerunt eum quidam, dicentem Deo: Sic sic, aut tu mittendo, aut ego dispergendo; videbimus vero quis vincat. Liquet enim quoniam tu dives, Domine, et vitae nostrae ministrator es. Porro est quando juxta eventum non habet ad horam aliquid quod det a se petenti; et tristatus dicit ad tabernarium aut ad negotiatorem: Da mihi unum tremissem, et serviam tibi uno mense vel duobus, ut vis et ubi vis, quoniam esuriunt valde qui in domo mea sunt. Et sumens dat egeno, rogans un nemini dicat. Cum ergo sensisset me idem Dei cultor Mennas, tanquam Evangelium audientem se, dicit mihi cum compunctione: In hoc miraris, Domine? Jam si invenisses sanctum patriarcham, quid? Aio ei: Quid amplius viderem? Tunc dixit mihi: Crede per indulgentiam Dei. Ipse me fecit presbyterum, et vicedominum sanctissimae ecclesiae, et vidi in eo opera, universam pene naturam excedentia. Et si dignatus fueris in servilia tua hodie veniendo, sanctificare nos, enarrabo tibi gesta, quae ipse inspector eorum factus aspexi. Cumque hoc dixisset, tenui manum et erexi eum; apprehendensque, duxit me in a Deo servatam domum suam. Itaque cum voluisset nobis mensam dignatus apponere, dixi ad eum: Non justum est, o Domine, animae cibum relinquentes, corpus ante animam reficere, sed magis cibum qui non perit, sumamus, et postmodum corpori necessitatem praestemus. Cum ergo coepisset vitam sancti sine mendacio recitare, Primum, inquit, et praecipuum bonum ejus fuit, quoniam omnimodis non juravit. Petii igitur chartam et atramentarium, et quae dicebantur, per ordinem annotabam. CAP. II.-- Promotus ergo, et in throno residens in amica Christi magna civitate Alexandria, decreto divino veraciter, et non ex hominibus, neque per homines, hoc primum forte factum et praemium omnibus demonstravit. Mittens enim mox dispensatores, et eum qui dicebatur super pacem, dicit coram omnibus ad eos in honorabili secreto 207: Non justum est, fratres, nos ante alterius cujusquam curam habere quam Christi. Omni vero multitudine quae convenerat, audito verbo compuncta ac sustinente, dicit iterum ille beatus: Euntes ergo per totam civitatem, conscribite 181 mihi usque ad unum omnes dominos meos. Illis autem non intelligentibus, qui hi essent, sed rogantibus dicere, et mirantibus quinam patriarchae domini existerent, respondit rursus angelicum illud os, et ait: Quod vos egenos et mendicos vocatis, illos ego dominos et auxiliatores praedico. Ipsi enim nobis vere et auxiliari, et coelorum regnum donare poterunt. Et cum hoc multa velocitate vidisset factum Christi imitator, praecepit eis per singulos dies stipendia tribui, et per proprium dispensatorem praebens eis sufficientem necessitatem: plus autem erant quam septem millia quingenti. Tunc quasi pastor verus et non mercenarius, cum sacro suo ovili et cum convenientibus sanctis viris episcopis ad ecclesiam sanctam pergens, consecratus est divino judicio. CAP. III.-- Justum vero est et hoc gestorum ejus non postponere bonum. In crastinum enim iterum mittens per totam civitatem eosdem Dei amicos, oeconomos et cancellarios, et reliquos quibus erat dispositio civitatis credita, non permisit mensuram qualemcunque, vel pondus parvum vel magnum in tota civitate; sed omnia in una Campana statera, modio et artabe, vendere et emere contestabatur, scribens in subscriptione sua conditionem per omnem regionem, habentem formam hanc: « Joannes humilis et exiguus servus servorum Domini nostri Jesu Christi, omnibus sub paupertate nostra degentibus, quique ab eodem Domino et Deo nostro regimini, haec: Egregio beato Paulo, per eum qui in eo loquebatur, Christum jubente, et omnibus legem ponente, Obedite praepositis vestris et subjacete eis; ipsi enim pervigilant, quasi rationem pro animabus vestris reddituri (Hebr. XIII): credit tantillitas mea, verbo divino obedientes vos, suscipere petitiones nostras ut ex Deo, et non ex homine; unde hoc sciens, moneo charitatem vestram, ut nequaquam in quopiam vestrum appareat hujuscemodi praevaricatio. Denique, ut ait divina Scriptura, Stateram magnam et parvam odio habet Deus (Prov. XI). Si vero quis apparuerit post praesentem subscriptionis nostrae conditionem, istiusmodi crimen incidens, universas facultates suas indigentibus, non volens, sine mercede, apponet. » Ergo, ut dignum memoria, et hoc ipsum publicum praeceptum hic ponere festinavimus. CAP. IV.-- Relatum est autem aliquando huic divinitus sapientiam consecuto, quod per xenia ecclesiae rectores empti personas acciperent circa dispositiones captivorum. Quos nihil negligens, convocavit; et neminem penitus exasperans, superauxit mercedes quae eis prius dabantur, ponens verbum, quatenus munera a quolibet omnimodis non acciperent: Quoniam, inquit, ignis consumet domos munera accipientium. Ex tunc igitur per gratiam Dei abundaverunt domus eorum, ita ut quidam ex eis additae sibi mercedis quantitatem dimitterent. CAP. V.-- Discens vero aliquando iterum ille ter dives, quod quidam injuriam paterentur ab adversariis suis, et volentes adire eum, timore cancellariorum et ecclesiae defensorum atque ei astantium prohiberentur, consideravit tale quid Deo acceptum negotium; et quarta et sexta feria publice ponens sellam et duo scamna, sedebat ante ecclesiam, colloquens quibusdam strenuis viris, aut sancta Evangelia prae manibus tenens, nullum tanti obsequii appropinquare sibi permittens, excepto uno defensore ecclesiae, licentiam et confidentiam dare festinans se adire volentibus; quibus et confestim quod dignum erat, per ecclesiae defensores faciebat; et praecipiebat ut nemo eorum gustaret, quoadusque ordinarent capitulum. Et audientibus dicebat: Si nos homines existentes, permissionem semper pro petitionibus nostris habemus ingrediendi domum Dei, et petitiones nostras notas facere ei, videlicet intractabili ac omni creaturae supereminenti, atque operam damus quo preces nostrae impleantur, nec non et rogamus eum, ne tardet, sed illud Prophetae dictum protinus exclamamus: Cito anticipet nos misericordia tua, Domine (Psal. LXXVIII); quomodo, putas, nos conservorum nostrorum petitiones cum omni festinatione debemus peragere, memores Domini dicentis: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis (Matth. VII). Et Prophetae iterum perhibentis: Quemadmodum perfecisti, erit tibi? Una ergo dierum simili modo hic mirabilis procedens, et in solito loco praesidens usque ad horam quintam, et nemine accedente, moestus et collacrymans recessit; nullo autem audente eum interrogare causam moeroris, sanctus Sophronius ait ad eum secreto (illic enim erat tunc): Quae causa est, Dei curator, retinentis animum tuum sanctum tristitiae? omnes quippe nos repente conturbavit. Qui dixit ei mansueta voce: Hodie humilis Joannes qualemcunque mercedem a quopiam non habuit, neque Christo pro innumeris peccatis ejus aliquid obtulit, sicut nec aliquando. Cui sanctus Sophronius divinitus inspiratus, respondit (mox enim intellexit causam ob quam idem tristabatur patriarcha): Hodie quidem gaudere et laetari 182 oportet, beatissime; veraciter enim beatissimus es, ita pacificans a Christo creditum tibi gregem, ut nullam habeat contra proximum suum litem aut dubietatem, sed velut angelos sine litigio et sine judicio homines esse fecisti. Ille autem vere mitis pastor, credens quod dictum erat verum esse, oculos in coelum extendens, dicebat: Gratias ago tibi, Deus, quia et immeritam pusillanimitatem meam sacerdotio fungi, et me exiguum et peccatorum, sacerdotem tuum vocari, et pascere rationabilem gregem tuum dignatus es. Mox ergo pusillanimitate omni deposita, gaudium in humilitate multum illi adfuit. Hunc vero (ut quidam aiunt) in hoc imitatus est Constantinus, qui post Heraclium imperatorem exstitit, cujus et filius erat. CAP. VI.-- Hujus sancti patriarchae temporibus ascendentes Persae captivaverunt et depraedati sunt Syriam. Itaque pene omnes qui effugiebant manus Persarum, ad nomen hujus ter beati, tanquam ad portum sine fluctu accurrebant, ab eo et ipsi suffragio et susceptione perfrui postulantes. Quos beatus iste hospitio recipiebat, et consolabatur non tanquam captivos, sed quasi natura veraciter fratres. Continuo ergo plagatos quidem et infirmos in xenodochiis et nosocomiis fecit recumbere, praecipiens curam eis et medicinam gratis impendi; et tunc recedere, quando unusquisque eorum propria voluntate vellet. Eorum vero, qui cum sani essent et egeni, veniebant ad rogam, masculis quidem singulas siliquas dabat; mulieribus autem et puellis, tanquam infirmioribus membris, binas. Venientibus autem quibusdam indutis ornamentis aureis et dextralibus, et quaerentibus eleemosynam, referebant de eis patriarchae hi quibus erat roga credita. Ad quos beatus ille torvo oculo ac severa voce usus, quanquam mitis esset et visus hilaris, dixit: Si quidem humilis Joannis, imo Christi dispensatores vultis esse, divino praecepto sine calliditate obedite, dicenti: Omni petenti te da (Lucae VI). Si autem venientes curiose investigaveritis, Deus curiosorum ministrorum non indiget, neque humilis Joannes. Si enim quae dantur mea existerent, et mecum nata essent, fortasse bene in meis tenax existerem. Si vero quae dantur Dei sunt, utique in suis praeceptum suum custodiri vult. Si autem ex incredulitate aut modica fide illud timetis, ne forte multitudo eorum quibus dantur, superet introitum pecuniarum, ego vestrae pusillae fidei communicari non patior. Etenim si beneplacito Dei actum est ut essem ego indignus dispensator ejus munerum, si totus mundus congregaretur Alexandriae eleemosynae indigens, immensos thesauros Dei non angustabunt, neque sanctam ecclesiam. CAP. VII .--Cumque istos dimisisset, universam quae circumdederat illos defectionem et modicam fidem scindens, loquebatur his qui ei consedebant, et admirabantur de a Deo data ei compassione: Cum essem, inquiens, in Cypro adhuc juvenis quasi annorum quindecim, video una noctium in somnis puellam quamdam, cujus species supra solem splendebat, ornatam supra omnem humanum sensum, quae venit et stetit ante lectum meum, et pulsavit me in latere. Expergefactus vero, video eam in veritate stantem, et aestimavi eam esse mulierem; figura igitur crucis signatus, dixi ei: Quae es tu? et quomodo ausa es intrare super me dum dormirem? Habebat et coronam de olivarum ramis super caput suum. Tunc illa hilari vultu et subridendo labiis dicit mihi: Ego sum prima filiarum regis. Cumque haec audissem, statim adoravi eam. Tunc dicit mihi: Si me possederis amicam, ego te ducam in conspectu imperatoris. Etenim nemo habet potestatem apud eum, sicut ego. Ego quippe feci eum in terris hominem fieri et salvare homines. Et haec dicens, disparuit. Ego vero in memetipsum reversus, intellexi visionem, et dixi: Credo, Compassio ac Eleemosyna est, et ideo habet in capite ex olivae foliis coronam. Etenim veraciter compassio et benignitas erga homines Deum carne vestiri fecit. Statim ergo vestivi me, et nullum domus meae excitans, in ecclesiam abii. Erat enim jam aurora. Et cum irem obviam fratri frigore vexanti, expoliavi me indumento caprino, et dedi ei, dixique intra me: Ecce in hoc sciam si utique vera est visio quam vidi, an daemoniaca. Et veritate testante, nec dum ecclesiam comprehenderam, et subito obvians mihi quidam, albis indutus vestibus, dat mihi ligaturam centum numismatum, dicens: Accipe haec, frater, et dispensa ut vis. Ego autem prae gaudio statim haec suscipiens, reversus sum, volens reddere ei ligaturam illam, quasi nihil indigens, et amplius non vidi aliquem. Tunc dixi mihi: Veraciter non erat phantasia. Ex illa ergo hora saepe dabam aliquid fratribus, et dicebam: Videbo si mittat Deus mihi, ut dixit, centupla. Et cum tentassem Dominum, malefaciens, et satisfactus essem diversis modis per eas res, dixi: Cessa, misera anima, tentando intentabilem. Tot igitur certitudines habente ex Deo humili 183 anima mea, hi increduli fortasse hodie venerunt, et me in diffidentiam secum cadere hortabantur. CAP. VIII.-- Adhuc existente eadem populi multitudine in civitate, quidam peregrinorum videns tantam ejus compassionem, voluit tentare eum; et indutus vestimenta vetera, adiit eum, euntem ad visitandos qui in nosocomio jacebant. Bis enim per hebdomadam vel ter ibat illuc. Et dicit ad eum: Miserere mei, quoniam captivus sum. Dicit datori: Da ei sex numismata. Deinde cum haec accepisset, vadit et mutat habitum, et obviat ei aliunde, et procidit ei, dicens: Miserere mei, quia coarctor. Dicit denuo patriarcha datori: Da ei sex nummos aureos. Cum ergo isset, dicit ille distributor ad aurem illius patriarchae: Per orationes tuas, domine, idem ipse accepit secundo. Fecit vero seipsum patriarcha tanquam nesciret. Venit itaque tertio iterum accipere, et tetigit dator patriarcham qui aurum ferebat, significans quod ipse esset. Tunc respondit ei Dei amicus, ille veraciter misericors: Da ei duodecim numismata, ne forte Christus meus sit, et tentet me. CAP. IX.-- Nauclerus quidam peregrinus damna pertulit; et accedens hunc beatum virum, rogabat eum multis lacrymis, ut compateretur ei, sicut et omnibus aliis. Praecepitque eum accipere quinque libras auri. Cumque accepisset has, abiens emit enthecam, et misit in navim. Mox accidit ut extra pharum naufragium pertulisset; navim vero non perdidit. Accessit iterum ad eum, de bona ejus voluntate praesumens, et dixit: Miserere mei, ut Deus mundi misertus est. Cui ille patriarcha dixit: Crede, frater, nisi miscuisses pecuniae ecclesiae illas pecunias quae tibi remanserant, nullatenus naufragium pertulisses. De malis enim habuisti eas, et perditae sunt cum eis et quae fuerunt ex bonis. Verum praecepit denuo dari ei decem libras auri, denuntians ei ne commisceret eis alias pecunias. Emens praeterea enthecam, et navigans uno die, vento valido flante, projectus est in terram; et omnia perdidit, et ipsam navem, et non sunt salvatae nisi animae tantum. Voluit ergo prae confusione et angustia idem nauclerus necare seipsum; sed Deus qui semper saluti hominum providet, revetavit hoc beato patriarchae. Et cum audisset quod acciderat ei, nuntiat ei venire ad se nihil omnino dubitans. Tunc aspersit se pulvere, et tunicam scindens, indecenter accedit ad eum. Cumque vidisset eum in tali habitu ille sanctus, redarguit eum, et dixit: Misereatur tui Dominus benedictus Deus. Credo ei quod ab hodierna die nequaquam naufragium incidas, usquequo moriaris. Hoc vero tibi contingit, eo quod et ipsa navis tua ex injustitia esset possessa. Mox ergo jussit tradi ei unam magnam navim, plenam frumento viginti millium modiorum, de illis navibus quae sanctissimae ecclesiae subjectae ministrabant. Quam recipiens, exiit Alexandria; et affirmabat ipse nauclerus, asseverans: Viginti diebus ac noctibus vehementi vento navigavimus, non valentes omnino scire quo issemus, neque per stellas, neque per loca, excepto quod gubernator videbat illum patriarcham secum tenentem temonem, et dicentem sibi: Ne timeas, bene navigas. Igitur post vigesimam diem apparuimus in insulis Britanniae; et descendentibus nobis in terram, invenimus illic famem magnam. Cum ergo dixissemus primo civitatis, quod frumentum in navi portaremus, dixit: Bene Deus adduxit vos. Quidquid vultis, eligite; aut per singulos modios numisma unum, aut ejusdem ponderis accipite stannum. Elegimus itaque dimidium sic, et dimidium sic. Rem autem vadit dicere sermo, inexpertis munerum Dei incredibilem quidem et sine fide, his vero qui experientiam miraculi ejus habent, credibilem atque acceptam. Navi praeterea Alexandriam cum gaudio reversa quievimus in Pentapoli; et asportavit nauclerus de illo stanno, ut venumdaret illud. Habebat enim illic antiquum socium in negotiis petentem ex eodem stanno. Dat ei in sacco quasi quinquaginta libras. At ille volens probare speciem si bona esset, solvit il lud in igne, et invenit argentum purum. Putavitque se esse tentatum, et retulit ei saccum dicens: Deus indulgeat tibi. Nunquid invenisti me impostorem erga te, quia tentando argentum pro stanno dedisti mihi? Expavescens vero de sermone illo nauclerus, dicit: Crede, ego pro stanno illud habeo. Si vero ille qui fecit de aqua vinum, (Joan. II), ipse per orationes patriarchae fecit et stannum argentum, nihil mirum. Et ut satisfias, veni ad navim, et videbis caetera istius metalli socia, quod accepisti. Ascendentes itaque, invenerunt stannum argentum optimum factum. Et non est peregrinum miraculum, o philochristi. Qui enim quinque panes multiplicavit (Joan. VI), et rursus aquam Aegypti transmutavit in sanguinem (Exodi VII), et virgam in serpentem transmutavit, et transtulit flammam in rorem (Dan. III), facilius et hoc tam gloriosum miraculum operatus est, quatenus et famulum suum 184 ditaret, et nauclero misericordiam suam praestaret. CAP. X.-- Descendente sanctissimo isto viro aliquando in ecclesiam Dominico die, accessit ad eum homo, qui multas possederat facultates: et fures ingressi domum ejus, despoliaverunt eum usque ad stramentum; et cum multa quaestio esset facta, et non invenisset qui haec perpetraverant, compulsus est multa nimis paupertate, deprecari cum magna reverentia sanctissimum illum patriarcham, dicens ei et calamitatem suam. Misertus ergo illius multum (fuerat enim ex clarissimis et magnis principibus) dicit ad aurem illius cui aurum creditum erat, ut daret ei quindecim libras auri. Cum autem has daturus abiret, apprehendit consilium logothetae et oeconomi; et ex diabolica operatione invidentes, non dederunt ei nisi quinque libras. Cum ergo reverteretur de collecta idem honorabilissimus archiepiscopus, dat ei in scriptis mulier vidua habens unicum filium, notitiam xenii quinque centenariorum auri. Cum autem suscepisset, et honorabile secretum dimisisset, convocavit dispensatores, et dixit eis: Quot libras dedistis illi qui ad me accessit? Qui dixerunt: Domine, ut jussit sacratissima sanctitas vestra, quindecim libras. Cum autem cognovisset per inhabitantem in se gratiam, illos esse mentitos, adducit eum qui acceperat, et interrogavit eum quid accepisset? Illo vero dicente quinque libras, proferens de honoranda manu sua ille sanctus pittacium, quod sibi traditum fuerat, dixit eis: A vobis exquirat Deus et illa alia decem centenaria, quoniam si dedissetis quindecim libras, ut dixit humilitas mea, qui attulit quinque centenaria, quindecim daret. Et ut certos vos faciam, mittens adducam quae has attulit. Et mittens duos venerabiles viros, ut accersirent reverendam feminam, quae in baptisterio pittacium ei porrexerat, cui et indicat, dicens: Benedictionem, quam Deus sibi offerendam misit in cor tuum, ferens tecum, veni ad humilitatem meam. Quae cursim surgens, apprehendit vestigia sancti viri una cum quantitate auri. Cum ergo suscepisset ille patriarcha oblationem, et orasset super eam, et super filium ejus sufficienter, dixit: Obsecro te, nonna, haec tantum voluisti dare Christo, an aliud aliquid? Cum autem sensisset deiferum, illud quod fecerat cognovisse, tremore compressa, dixit: Per sanctas domini mei orationes, et sanctum meum Mennam, quindecim centenaria scripseram in pittacio; et ante unam horam cum starem in synaxi, ut darem hoc tibi Domino meo, dissolvens illud, importune legi. Ego enim indigna ancilla tua scripsi hoc propria manu, et inveni decem deleta a seipso. Tunc stupefacta intra memetipsam, dixi: Utique non est voluntas Dei ut dem nisi quinque. Dimittente autem patriarcha reverendam illam feminam, ceciderunt ad pedes ejus dispensatores, qui trangressi sunt voluntatem ejus, petentes indulgentiam, et affirmantes nihil tale se ulterius acturos fore. CAP. XI.-- Intuens Niceta patricius hujus viri virtutibus pleni magnanimitatem, et sine parcitate manum expansam, et tanquam ex fonte jugiter omnibus praestantem, instinctu quorumdam diabolum imitantium, subit ad sanctum, et dicit ei: Regnum arctatur, et pecunia eget. Jam, quia sine parcitate erogantur, quae deferuntur tibi pecuniae, da eas imperio, da eas in publicum saccellum. Ille vero de hoc quod dictum fuerat, imperturbatus manens, dicit ad eum: Non justum est ut arbitror, domine patrici, ea quae super coelesti Regi oblata sunt, terrestri dare. Si vero et omnino tale aliquid judicasti, crede, humilis Joannes ex eis nummum non dabit tibi; sed ecce sub humili lectulo meo est apotheca Christi, ut volueris fac. Surgens itaque statim patricius, vocat de suis hominibus qui portare deberent, et imponit super eos pecunias totas, non relinquens ex eis nisi unum centenarium. Et cum descenderent qui portabant hujusmodi pecuniam, ascendebant quidam alii portantes pusillas lagunculas, habentes pecunias missas patriarchae de Africa, superscriptas alias quidem MEL OPTIMUM, alias autem MEL SINE FUMO. Cum ergo descendens patricius legeret superscriptiones lagenarum, insinuat patriarchae ut sibi mitteret de tali melle, quo ad opus suum uteretur. Noverat enim eum mali esse immemorem. Ascendente igitur qui lagunculas habebat creditas, et responsa reddente, et indicante pecunias esse pro melle in vasis, statim vere mitis pastor misit ei unam lagunculam, superscriptam MEL OPTIMUM, faciens ei et pittacium, continens ita: « Dominus qui dixit: Non te deseram neque derelinquam (Hebr. XIII; Jos. I), sine mendacio est; et Deus verus; idcirco Deum, qui omnibus escam et vitam praebet, homo corruptibilis constringere non potest. Vale. » Praecepit autem abeuntibus et portantibus lagunculam, ut dicerent ei ut ante se faceret eam aperiri, et dicerent ei quod omnes quas viderat deferri lagunculas pecuniis essent pro melle repletae. Contigit 185 ergo sedente eo ad mensam, ut nuntiaretur adesse eos qui lagunculam portabant, et pittacium patriarchae. Ascendentibus itaque eis, cum vidisset unam tantum lagunculam, dixit eis patricius: Dicite ei: Credo, domine, magnam iracundiam adversum me retines, nam unam solam non mitteres mihi. Tradito autem pittacio eodem, et bullam dissolventibus, et evacuantibus coram omnibus pecuniam, agnovit et reliquas lagunculas, quas vidit, similiter plenas esse. Cum ergo legisset quod homo corruptibilis Deum constringere non posset, compunctus de sermone, dixit: Et vivit Dominus, neque Niceta constringet eum, homo etenim et ipse peccator et corruptibilis est. Et relinquens mox prandium, et sumens secum quotquot pecunias ab honorando Patre abstulerat, et lagunculam quae ab eo transmissa fuerat, et de suo centenaria tria, apprehendit honoranda ejus vestigia, nullo in obsequium proprium sumpto; sed in humilitate multa ascendens, rogabat eum, quasi aliis accusantibus motum, indulgentiam a Deo exposceret, satisfaciens ei quod etsi poenitentiam ei daret, prompte hanc susciperet et custodiret. Admirans autem archiepiscopus velocem viri conversionem, nihil de commisso conquestus est, sed et magis consolabatur eum verbis consolatoriis. Talis autem amborum confirmata est ex tunc a Deo charitas, ut compater supradicti fieret patricii. CAP. XII.-- Qui Abraham in hoc quod expediebat tentavit, ut ejus fidem soli Deo cognitam universus mundus discens imitaretur (Gen. XXII), tentavit et memorabilem istum Joannem. Modus autem illius tentationis forma utilitatis sanctis ejus ecclesiis exstitit. Est autem forma haec: Inaestimabili multitudine fugientium a Persis, sicut jam dictum (Supra c. 6), et adveniente Alexandriam, et sterilitate multa ciborum facta, eo quod non subiret fluvius Nilus secundum consuetudinem, et auro cuncto erogato quod possederat patriarcha, misit, et mutuo accepit a multis philochristis circa decem centenaria. Et his iterum consumptis, et adhuc fame manente, et de caetero mutuum dare ei nullo volente, sed omnibus pertinaciam famis timentibus, et necessitate compresso eorum qui ab eo alebantur, et in multa cura et oratione beato perseverante, sensit quidam civitatis habitator eam quae circumdederat sanctissimum illum ariditatem et omnimodam egestatem: bigamus existens, desiderat diaconus sanctae ecclesiae fieri. Et per necessitatem quae sanctum undique circumdederat, volebat suadere ei ut eum consecraret; fecitque ei deprecationem, continentem ita (in facie quippe ei non audebat tale aliquid dicere): « Sanctissimo et ter beato Patri patrum Joanni vicario Christi, deprecatio et postulatio a Cosma indigno servo servorum sanctitatis vestrae. Ediscens, sanctissime domine, quae obtinet honorandum caput tuum secundum permissionem Dei, imo pro peccatis nostris, escarum penuriam, non justum existimavi servus tuus, in refectione conversari, domino meo in subtilitate manenti. Sunt igitur indigno servo tuo frumenti ducenta millia modiorum, et auri librae centum octoginta, quas rogo dari Christo per te dominum meum: tantum ego indignus in ministerio vestri diaconatu frui merear, ut per talem cum te domino sancti altaris ministrationem, emundet a peccatorum meorum luxuria. Dicit enim vere Dei praedicator sanctus Apostolus, quoniam ex necessitate et legis translatio fit (Hebr. VII). » Haec suscipiens divinitus sapiens, et virum advocans, ait ad eum: Tu es qui preces nobis per notarium tuum et filium misisti? Quo dicente: Etiam, domine, misit omnes foras beatus et misericordissimus, nolens coram omnibus hunc confundere, et coepit dicere ad eum: Oblatio quidem tua valde justa et tempori necessaria, sed maculosa est; et nosti quod in Lege ovis sive parva, sive magna, nisi immaculata esset, non in sacrificium offerebatur (Levit. XXII); et ideo ad sacrificium Cain non respexit Deus (Gen. IV). Quoniam vero dixisti, frater, quod ex necessitate et legis translatio fiat, de lege veteri hoc dicit Apostolus; nam quomodo ait frater Domini Jacobus, quod quicunque observaverit totam legem, offendat autem in uno, factus est omnium reus (Jac. II)? De fratribus vero meis egenis et de sancta Ecclesia, Deus qui eos nutrivit ante quam ego et tu nasceremur, ipse et nunc nutriet eos; tantum, si sermones ejus illaesos custodierimus. Ille enim qui tunc quinque panes multiplicavit (Joan. VI), potest et decem horrei mei modiis benedicere. Quapropter illud dico ad te, fili, quod in Actibus apostolorum dictum est: Non est tibi portio neque haereditas in hac parte (Act. VIII). Cumque hunc tristem et sine effectu dimisisset, nuntiatur ei duas Ecclesiae magnarum navium ad terram esse submissas, quas miserat in Siciliam propter frumentum. Hoc autem audiens ille beatus, cadens in terram, gratias egit omnipotenti Deo, dicens: Gratias refero tibi, Domine, quoniam non permisisti servo tuo pecuniis vendere gratiam tuam. Vere inquirentes te, Domine, et sanctae Ecclesiae tuae regulas custodientes, 186 non deficient omni bono (Psal. XXXIII). CAP. XIII.-- Quibusdam duobus clericis in culpam cadentibus, hoc est, manum in alterutrum injicientibus, hos excommunicavit canonice per aliquot dies. Horum quidem unus libenter suscepit increpationem, et cognovit culpam suam; alter vero malitiosus existens, gaudens praeceptum suscepit. Occasionem enim quaerebat miser, ne ingrederetur ecclesiam, sed licentiam haberet perseverandi in nefandis actibus suis. Irascebatur autem contra sanctum patriarcham, et quantum in se erat, minabatur ei nocere. Quidam vero dicebant, et ipsum esse qui prodiderat pecunias Ecclesiae ad patricium Nicetam (Sup., c. 11), quas et rapuit manu, ut praescriptum est. Nuntiatum est igitur quod ille mali memor malitiam reservaret, et non rectam erga beatum hunc voluntatem haberet. Ille autem vere pastor, memor dicti illius: Quis infirmatur, et ego non infirmor (II Cor. XI)? et iterum: Vos qui potentes estis, debetis infirmitates impotentium portare (Gal. VI; Rom. XV), voluit hunc accersire, et decenter admonere, et solvere eum ab excommunicatione; videbat enim lupum conantem rapere ovem. Dispensatione vero Dei actum est ut innotesceret omnibus patriarchae immemor mali animus. Oblitus est accersire eum, et solvere ab excommunicatione. Cum ergo ad sanctum Dominicum diem pervenisset, et sancto altari astitisset, ut incruentum sacrificium offerret, jam diacono generalem orationem pene consummante, sanctum velum exaltaturo, in mentem malitiae immemoris venit; et statim divini praecepti recordans, asserentis: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum (Matth. V), etc., intimat diacono facienti orationem, quam diaconus solitus facere erat, ut reinciperet a capite; et si impleretur, iterum recapitularet, usque dum perveniat ejus sanctificatio. Finxit enim se, tanquam si eum ventris necessitas compulisset. Et veniens in honorabile cimiliarchium, misit statim fere viginti hebdomadarios, quaerentes jam dictum mali modi clericum. Intentio enim pastoris haec erat, ut educeret de ore leonis ovem. Deus vero, qui voluntatem timentium se facit, fecit prae manibus inveniri mox clericum. Et veniente eo, et veritati testimonium perhibente, prior patriarcha genu flexit, dicens: Indulge mihi, frater. Veritus ergo illius honorabile pontificium, et eorum qui aderant praesentiam, magis vero timens judicium Dei, et horrens ne forte descenderet ignis de coelo eadem hora et consumeret eum, videntem honorandam illam canitiem humi jacentem, genu flexit et ipse, petens veniam et misericordiam. Et dicente patriarcha: Deus nobis omnibus indulgeat, surrexerunt et ingressi sunt ambo ecclesiam; et tunc cum multo gaudio et laetitia astitit sancto altari, cum munda conscientia valens dicere Deo: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris (Matth. VI). Ita autem sana ex tunc et compuncta mente factus est lector ille, ut presbyterii consecratione potiri mereretur. CAP. XIV .--Deiferi quidam sanctorum Patrum dixerunt: Angelorum quidem est nullatenus litigare, sed in omnimoda et perpetua pace consistere; hominum vero est altercari quidem, sed statim reconciliari; daemonum autem est litigare, et totum diem transire inreconciliatos. Hoc propterea praefati sumus, amatores Christi, propter praesentem narrationem. Placuit huic aliquando nobili, una cum commemorato Niceta patricio, de quadam publica re altercari. Modus autem litigii erat talis; necessarium est enim dicere, cum sit animae utilis: Patricius quidem disponere volebat forum propter lucra publica; patriarcha autem id non patiebatur, pauperum in hoc procurans salutem. Multum ergo contra se secreto contendentes, et inflexibiles manentes, recesserunt ambo ab invicem irati et irreconciliati. Erat autem hora quinta, et quidem patriarchae erat refragatio et amaritudo pro mandato Dei, patricii autem propter pecuniaria lucra erat. Tamen ait ille justus: neque pro rationabili, neque pro irrationabili occasione debet homo irasci. Adveniente ergo hora undecima, mandat per archipresbyterum una cum clero patriarcha patricio hoc dignum memoria verbum: Domine, sol ad occasum est. Cum autem hoc verbum ille audisset, non tolerans cordis sui ardorem, sed tanquam divino igne inflammatus, sancti sermone compunctus est, infectusque lacrymis statim totus factus est; et surgens, venit ad beatum hunc. Quem cum vidisset, ait: Bene venisti, fili Ecclesiae, obediens voci ejus (Ephes. IV). Mittentibus igitur ambobus metanoeam, et amplexantibus alterutrum, sederunt. Et aperiens os suum patriarcha, dixit: Crede mihi, domine, nisi quia vidi te valde tribulatum de hoc, jam non pigritarer ego venire ad claritatem tuam. Etenim Dominus et Deus noster ipse circuibat civitates et castella et domos, visitando homines. Omnibus autem humilitate summi sacerdotis aedificatis, et admiratione plenis, respondit 187 ad eum patricius: Crede, Pater, quia ulterius non capient aures meae eorum verba, qui litigiosas mihi suggerunt res. Tunc sapiens doctor dixit ei: Crede, fili et frater, si omnibus his voluerimus credere, multorum peccatorum erimus domini, maxime in tempore hoc, quando facti sunt multi hominum invicem odientes. Multoties enim et mihi suadere tentaverunt hi qui suggerebant mihi dispositiones rerum; et cum facerem saepe finem, ut seductus fueram, postmodum alii quidam suggerebant mihi, quod fuerim deceptus in capitulo; cum ergo secundo et tertio hoc fuissem perpessus, dedi terminum mihimetipsi absque utrorumque parte, ne darem definitionem alio in capitulo. Quod si qui suggerebant mihi, mentirentur, ipsi poenam solverent, quam accusatus ferret, si contra eum calumnia veraciter fuisset injecta. Et ex eadem die improvide suggerere mihi contra aliquem omnino aliquid nullus jam ausum habet, quod deposco et moneo magnum decorem tuum, fili, similiter facere. Saepe enim et caedes injustas faciunt, qui sublimitatem creditam habent, si fuerint verbis suasoriis commoti, et si sine cruciatu reciderint quae ad eos veniunt capitula. Et patricius tanquam a Deo jussus, pactus est ejus mandatum se custodire omni tempore illaesum. CAP. XV.-- Iste memorabilis habebat quemdam nepotem, nomine Georgium. Una itaque dierum faciens iste cum quodam civitatis tabernariorum rixam, conviciis ab eo severe affectus est: qui amare dolens, non solum quia publice, verum etiam quia a viliori inhonoratus esset, maxime vero, quia erat nepos patriarchae, subiit ad eum in conclavi, eo in secreto morante, flens vehementer. Cum autem hunc ita aestuantem et lacrymantem vidisset mitissimus patriarcha, interrogat causam detinentis eum anxietatis, scire hanc volens. Cumque ille non posset prae amaritudine, quae circumdederat eum, exprimere sermonem, hi qui praesto fuerunt quando eum exhonorari a negotiatore contigerat, coeperunt recitare archiepiscopo causam: Et quia non debuerat, inquiunt, ita sanctitas vestra contemni, ut proprios suos ac propinquos a despectis exhonorari pateretur hominibus. Ille autem verus medicus, volens primo veluti emplastro quodam curare nepotis sui furiam, et tamen tanquam ferro incisionem et liberationem passionis, per sapientissimum os suum huic afferre, talibus verbis coepit exstinguere morbum, et dicere: Et omnino ausus est aliquis os aperire, et contradicere tibi? Crede, fili mi, patri tuo, quoniam faciam in eo hodie rem, ut tota Alexandria miretur. Cumque vidisset eum remedium recepisse, et tristitiam cunctam projecisse, putantem videlicet quod ageret contra eum qui se contumeliis affecerat, et faceret eum flagellari per eum qui super forum erat constitutus, et variis pompis dehonestari, dicit ei, deosculans pectus ipsius: Fili mi, si ex veritate humilitatis meae nepos existis, praepara teipsum et flagellari, et convicia pati ab omni homine. Vera enim cognatio non ex sanguine et carne, sed ex virtute mentis agnoscitur. Confestim igitur accersivit eum qui super caupones erat constitutus, et praecepit ei ne ab illo caupone acciperet neque consueta sua, neque publica, neque pensionem ergasterii ejus. Et ipse enim sanctissimae Ecclesiae erat. Et omnes expavescentes immobilem longanimitatem ejus, intellexerunt esse hoc quod dixit: Quoniam faciam in eum rem, ut miretur tota Alexandria, videlicet quia non solum vicissitudinem non reddidit, verum etiam pro ultione adjutorium impendit. CAP. XVI.-- Nuntiatum est aliquando huic beato, quod quidam clericorum malitiam in corde adversus quemdam reservaret, et irreconciliatus ei permaneret. Ille vero quaerebat hujus nomen et gradum nosse. In crastinum ergo die Dominico didicit hunc, Damianum quidem nomine, diaconem vero esse officio. Praecepit itaque archidiacono ut sibi, quando idem Damianus ad ecclesiam veniret, demonstraret. Igitur cum in crastinum statio Dominico die fieret, venit et diaconus ad stationem; et videns archidiaconus, ostendit eum patriarchae. Ob eam enim tantummodo controversiam astabat tunc pontifex sancto altari; quid vero vellet facere, nulli credidit. Cum ergo venisset diaconus Damianus, ut susciperet ab eo sanctam communionem secundum proprium gradum, tenuit manum illius ille sanctus, et dixit: Vade prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens, digne suscipe immaculata, immemor malitiae, Christi mysteria. Reveritus ergo coram tanta multitudine clericorum contradicere illi, maxime in tali loco et in tali horrenda hora, spopondit hoc facere, et tunc de sanctis mysteriis dedit ei. Igitur ex tunc omnes clerici et laici custodiebant se, ne inter se malitiam retinerent, timentes ne et ipsos confunderet, triumpharetque quemadmodum et illum diaconum. CAP. XVII.-- Habebat quidem sanctissimus hic vir scientiam divinarum Scripturarum; non autem 188 in sapientia sermonis, has tanquam ex inani gloria memoriter dicens, sed per eamdem ipsam operum actionem, et mandatorum observationem; et in secreto quotidiani consilii sui nullus sermo otiosus audiebatur, nisi forte ordinatio rei civilis exigeret, sed aut relationes sanctorum Patrum, aut scripturales quaestiones, aut dogmatica problemata, propter multitudinem nec nominandorum haereticorum qui regionem circumdederant. Si vero alicui aliquis detrahere inciperet, hunc patriarcha per alteram sermocinationem, ut sapiens, ingeniose removebat; et si iterum permaneret, nihil quidem ei dicebat; sed hunc annotans, praecipiebat hebdomadario ne sineret ulterius eum intrare cum his qui nuntiabantur, quatenus per eum caeteros temperaret atque erudiret. CAP. XVIII.-- Definitionem autem et aliam, quam affectavit hic sanctus, non est justum postponere. Audiens quod postquam coronatus est imperator, nullus universi senatus et astantium exercituum antiquum memoriale aliquod nuntiet, sed mox hi qui dicuntur monumentorum aedificatores sumant quatuor vel quinque minutias marmorum pusillas de diversis coloribus, et ingrediantur ad eum, et dicant: Domine, quali metallo imperium tuum jubet fieri monumentum tuum; insinuantes videlicet ei quia tanquam homo corruptibilis et transitorius curam habeto tuae ipsius animae, et pie regnum dispone; imitabatur et iste beatus veraciter hanc dignam laude traditionem, et praecepit sibi monumentum aedificari, ubi et reliqui praedecessores ejus patriarchae jacebant; imperfectum vero manere usque ad obitum suum, ut imperfecto existente, per celebrem festivitatem, assistente clero, ingredientes qui dicebantur studiosi, dicerent ad eum: Domine, monumentum tuum imperfectum est, praecipe ergo ut consummetur, eo quod nescias qua hora fur veniat (Matth XXIV). Hoc autem faciebat ille sanctus ut ita fieret, volens imitationem bonam et post se futuris relinquere patriarchis. CAP. XIX.-- Domino ob multitudinem peccatorum nostrorum permittente, propria templa quae erant Jerosolymis, a percutiendis a Deo Persis cremari, discens hic sanctissimus patriarcha in multa egestate esse sanctum Modestum patriarcham Jerosolymorum, ad horum relevationem et reaedificationem mittit ei numismata mille, et mille saccos plenos frumento, et mille legumina, mille libras ferri, mille restes siccatorum piscium, qui menomenae dicuntur, mille vascula vini, et mille Aegyptios operarios, mittens ei per litteras: « Da mihi veniam, vere Christi operator, nihil dignum templis Christi mittenti. Vellem enim, crede mihi, si esset conveniens, et ipse eo venire, et ipse operari in domo sanctae Christi resurrectionis. Verumtamen illud rogo honorandum caput tuum, ut nullatenus hoc imputes minimo nomini exiguitatis meae, sed hoc potius petas a Christo, ut ibi me conscribat ubi veraciter conscriptio beata consistit. » CAP. XX .--Arripit ille sanctus et hoc, bonum dico, videlicet quod infimo stratu recumberet, et vilibus operimentis in cellula sua uteretur. Quod cum audisset quidam possessorum civitatis, ascendens ad eum, et videns quod opertorio scisse et laneo tegeretur, transmisit ei coopertorium numismatum triginta sex, rogans multum eum ut eo cooperiretur ad memoriam, inquit, mittentis. Ille vero hoc suscipiens, propter multam viri postulationem coopertus est hoc una nocte, per totam pene noctem dicebat ad semetipsum, ut recitabant cubicularii ejus: Quis dicet, quod humilis Joannes (habebat enim semper verbum istud in ore) pallio triginta sex numismatum tegatur, et fratres Christi frigore necentur? Quanti sunt modo qui dentibus strident prae glacie? quanti sunt modo qui psiathum habentes subtus dimidium, et supra dimidium, et non possunt extendere pedes suos, sed dormiunt ut glomus trementes? Quanti in monte dormierunt incoenati, et sine lucerna, habentes duplicem cruciatum tam ex frigore quam ex jejunio? Quanti desiderant saturari de foliis olerum, quae projiciuntur de coquina mea? Quanti vellent tingere panem suum in zemate quod projiciunt coqui mei? Quanti cupiunt vel odorare vinum, quod funditur in cellario meo? Quanti sunt in civitate ista in hac hora peregrini, non habentes ubi hospitentur, et in foro jacent, fortasse et pluvia madefacti? Quanti, putas, habent totum mensem, vel etiam duos, non gustantes oleum. Quanti sunt qui non habent alterum vestimentum in aestate, et alterum in hieme, et ita miseriis affliguntur? Tu vero exspectans etiam aeternam jucunditatem assequi, et vinum bibis, et pisces immanes devoras, et in cubiculis demoraris, modo autem cum omnibus malis et in coopertorio triginta sex numismatum te calefacis? Veraciter ita vivens et in tali laxatione conversans, non exspectabis illic praeparatis gaudiis frui, sed audies utique quod et dives ille audivit (Lucae XVI): Recepisti 189 bona in vita tua, pauperes vero mala; nunc ergo consolantur, tu vero cruciaris. Benedictus Deus, humilis Joannes alia nocte non cooperietur illo. Justum est enim, et bene acceptum Deo, ut tegantur centum potius quadraginta quatuor fratres et domini tui, quam tu infelix. Venundabantur enim quatuor rachanellae numismate uno. Mox ergo transmisit illud in crastinum, ut venundaretur. Et videns is qui obtulerat, emit illud triginta sex numismatibus, et rursus obtulit patriarchae. Cum vero in crastinum vidisset illud, emit hoc similiter, et rursus obtulit patriarchae, deposcens ut tegeretur ab eo. Cum autem tertio hoc fecisset, dicit ei gratulabundus ille sanctus: Videbimus quis deficiet, ego an tu. Erat enim opulentus valde, et suaviter quasi vindemiabat eum ille sanctus, paulatim ab eo multa auferens; et dicebat semper quod posset aliquis intentione dandi pauperibus exspoliare divites, et ipsum etiam hypocamisum ab eis benevole auferre, et non peccare, et maxime si sunt aliqui immisericordes et avari. Duo enim lucratur talis: unum quidem, quia animas illorum servat; alterum autem, quoniam et ipse ex hoc mercedem non modicam habet. Attulit autem ad credulitatem verbi et testimonium verax, quod circa sanctum Epiphanium et Joannem episcopum Jerosolymorum factum est, quomodo sanctus Epiphanius per artem tulit argentum patriarchae, videlicet Joannis ejusdem, et dedit egentibus. CAP XXI.--Dignum et congruum praedicto capitulo referebat semel coram omnibus iste sanctus, dicens: Habebam, inquit, quemdam ministrum in apotheca mea in Cypro, fidelem valde, et virginem usque ad obitum suum. Hic ergo narrabat mihi quia in Africa existente me facta est res hujusmodi: Permanebam enim, ait, cum quodam teloneario, divite vehementer et immisericordi. Semel ergo pauperibus in hieme sedentibus ad solem, seque calefacientibus, coeperunt singuli domos eleemosynatorum collaudare, et pro eis orare per singulos eorum, similiter et domos eleemosynam non facientium vituperare. Inter quae venit in medium eorum et nomen senioris mei telonearii, et coeperunt singuli interrogare proximum: Vere tu, frater, accepisti aliquando de domo illa benedictionem? Et omnibus interrogantibus invicem, nullus inventus est accepisse aliquando de domo ejus aliquid. Dicit ergo unus ex eis: Quid dabitis mihi, et ego accipiam hodie ex eo benedictionem? Et facientibus cum eo pactum, venit et stat foris portam domus, exspectans quando ad domum suam reverteretur. Ex dispensatione Dei pervenerunt simul, ipse ingrediens portam, et animal portans siligines a mancipio, causa prandii ipsius. Videns igitur egenum, non inveniens lapidem, per furorem arripit siliginem de clitella, et jactavit in faciem ejus. Ille vero suscepit eam, et abiit ut satisfaceret confratribus suis, quod ex eisdem manibus accepisset eam. Itaque post duos dies aegrotavit infirmitate ad mortem idem telonearius, et vidit in somnis seipsum rationem ponentem, et omnes actus suos super stateram appendere: in una quidem acie congregabantur Mauri quidam deformes, altera autem acies aliorum quorumdam erat candidatorum et terribilium specie. Qui nihil invenientes boni, ut et ipsi appenderent econtra adversum mala opera quae collecta erant a Mauris in acie ipsorum, nimis tribulabantur et tristabantur, et mente consternebantur ad alterutrum, et dicebant: Ergo ne nihil habemus hic? Tunc dicit unus eorum: Vere nihil habemus, nisi unam siliginem, quam dedit ante duos dies Christo, et ipsam non voluntarie. Et mittentibus eis siliginem, aequalitas facta est. Tunc dicunt teloneario hi qui apparuerant ei candidati: Vade, et auge ad siliginem hanc, nam vere Mauri isti te apprehendent. Ejulans ergo, agnovit quae visa sunt ab eo non esse mendacia, sed veracia. Omnia vero quae a juventute sua commiserat, et quorum ipse erat oblitus, videbat Aethiopes illos congregare, et deportare ad libram, et dicebat: Vave, si una siligo quam jactavi per furorem ita profuit, a quantis malis se liberat qui dat in simplicitate sua bona indigentibus? Et de caetero ita modestus et prudens atque summus eleemosynator factus est, ut etiam corpori proprio non parceret. Contigit enim aliquando secundum consuetudinem procedere eum diluculo ad teloneum, et obviat ei nauta, qui a naufragio nudus ut natus est evaserat; et cecidit ante eum, rogans ut protectionem apud eum impetraret. Ille ergo putans quod egenus esset, exspoliavit se esophorium suum, quod illius melius erat, et dat ei, rogavitque eum ut hoc ipse vestiretur. Pergens vero ille et erubescens vestiri hoc, dedit illud venditori ut venumdaretur. Et cum recederet telonearius, vidit hoc suspensum, et tristatus est vehementer; et ascendens domum suam, nihil passus est gustare; sed claudens ostium conclavis sui, 190 sedebat plorans et cogitans: Quia non fui dignus, inquit, ut mei memoriam haberet egenus. Cum ergo anxiaretur, obdormivit; et ecce vidit quemdam speciosum tamquam solem, ferentem crucem super caput suum et esophorium, quod dederat nautae, assistentem sibi et dicentem: Quid ploras, domine Petre? Hoc enim erat ei nomen. Ille vero dixit, ut ad Deum disputans: Quia, Domine, ex quibus largiris nobis, damus alicui, et in turpe lucrum vertunt accipientes. Tunc dicit ei: Cognoscis hoc? Et ostendit ei quia deintus vestitus esset ejus esophorio. Dicit ei: Ecce ego illo vestior, ex quo dedisti mihi hoc; et gratias ago voluntati tuae bonae, quoniam frigore affligebar, et tu cooperuisti me. Ad se ergo reversus, admiratus est, et coepit beatificare egenos et dicere: Vivit Dominus, si inopes Christus meus sunt, non moriar, et fiam tanquam unus ex eis. Accersito vero notario suo, quem et emerat, dicit ei: Secretum volo credere tibi; et crede, si propalaveris me, barbaris vendam te, aut si non audieris me. Dat vero ei decem libras auri, et dicit ei: Vade, et eme tibi negotium; et sume me, et duc in sanctam civitatem, et vende me cuilibet Christiano, et pretium da pauperibus. Notario autem recusante, dicit ei iterum: Quoniam si me non vendideris, ego vendam te barbaris, ut praedixi tibi. Obedivit ergo ei notarius; et pervenientibus eis ad sancta loca, invenit idem notarius amicum suum charum, fabrum argentarium, qui damna inciderat. Ad locutionem vero venientibus ambobus, dicit ei notarius: Audi me, Zoile, et eme servum unum, quia habeo tam bonum, ut dicat homo quod patricius sit. Et audiens argentarius quod servum haberet, admiratus est, et dicit ei: Crede mihi, quia non possideo unde emere possim. Dicit ei rursum notarius: Accipe mutuum, et eme eum, multum enim est bonus, et benedicet tibi Deus per eum. Acquievit ergo ei, et emit eum sordidis vestibus indutum, numismatibus triginta. Relinquens autem eum notarius, abiit Constantinopolim, satisfaciens quod nulli hoc manifestaret, et quod de pretio nequaquam sibi retinendo aliquid defraudaret, sed hoc totum pauperibus daret. Ergo aliquando idem Petrus coquinam faciebat domino suo, aliquando autem lavabat pannos ejus, nunquam aliquando in quolibet horum assuetus. Afflixit autem seipsum et jejunio multo. Cum vero vidisset se benedici dominus ejus super omnem benedictionem, dicit ei, verecundatus enormem ejus virtutem et humilitatem: Volo, humilis Petre, liberare te, et ut sis de reliquo frater meus. Ille vero noluit. Viderat autem eum frequenter convicia perferre, et percuti a conservis suis. Habebant autem eum tanquam amentem, ita ut et nomen ei imponerent Amentis. Quotiescunque ergo tribulabant, eum conservi sui, et dormiebat in tribulatione, apparebat ei qui in Africa illi apparuerat, vestitus esophorio ejus, tenens et illa triginta numismata in manu, dicens ei: Noli moestus esse, frater Petre, ego suscepi et pretium tui, sed sustenta usque dum cognoscaris. Post aliquod vero tempus, venerunt a patria ejus quidam argenti venditores, ut orarent ad loca sancta; et invitavit eos ad prandium dominus domini Petri; et cum ministraret, statim ille cognovit eos. Ipsi autem dum pranderent, coeperunt affigurare eum, et invicem ad aures dicere: Quam similat puer iste domino Petro teloneario. Ille vero occultabat, quantum poterat, vultum suum. Iterum ergo comedentibus eis, coeperunt dicere ad eum qui eos invitaverat: Vere putamus, res tibi magna evenit, domine Zoile; etenim, nisi erramus, publicam personam in ministerio tuo habes. Neque enim sciebant certius, quia erat de coquina et jejunio commutatus vultus ejus. Diu igitur considerantibus eum, dicit unus ex eis: Vere dominus Petrus est, surgam et tenebo eum. Valde enim imperator audiens, tristatur de eo, quia dudum non comparuit. Foris itaque stans audivit haec; et ponens catinum a se, non est ingressus, sed recto cursu cucurrit ad portam. Erat itaque ei qui eum tunc habebat ostiarius mutus et surdus a nativitate, qui per nutum tamen aperiebat et claudebat. Festinans ergo servus Dei exire, dicit surdo et muto. Tibi dico in nomine Christi. Ille vero audivit statim, et dixit: Etiam, domine. Iterum vero ille ad eum. Aperi. Respondit mutus et surdus secundo: Ego, domine. Statim ergo surrexit, et aperuit ei. Et exeunte eo, subiit ostiarius, et clamavit coram omnibus gaudens et exsultans; quia audivit et locutus est, Domine, Domine. Porro omnibus qui in eadem domo erant perterritis, quoniam audiebant eum loquentem, iterum dicit ille quondam mutus: Ille qui coquinam faciebat, exiit currens, sed videte ne forte fuga lapsus sit, magnus enim servus Dei est. Quando discebat, dixit mihi: Tibi dico in nomine Domini; et mox vidi de ore ejus exeuntem flammam, et tangentem aures meas; et statim audivi, et locutus sum. Et 191 exsilientes et sequentes eum cuncti, ulterius non viderunt eum. Tunc poenitentiam omnes agebant, qui in domo illa erant, et ipse dominus ejus qui Petrum emerat, quia in tali exhonorantia humiliassent eum, et maxime hi qui vocabant eum Amentem. Hae sunt beatissimi a Deo honorati Joannis patriarchae narrationes. Non solum enim de vita sua contentus erat volentem proficere aedificare, verum etiam de Deo acceptis et veracibus relationibus suis, et dicebat semper haec audientibus: Si proprio sanguini non pepercerunt quidam hominum, sed hunc dederunt in manus fratrum, imo Christi, quomodo putas nos cum alacritate et humilitate debemus de facultatibus nostris dare Christo et egenis atque pauperibus, ut recompensationem recipiamus a justo et mercedum redditore Deo, in illa timenda et horrenda retributionis die? Qui nunc seminat parce, parce et metet; et qui seminat in benedictionibus, id est, large et magnanimiter, multipliciter et metet (II Cor. IX); hoc est, bona illa haereditabit quae omnem mentem transcendunt. CAP. XXII .--Omnibus ergo rectis moribus iste sanctus adornatus, nec hoc carebat; valde enim diligebat eloqui de actibus sanctorum Patrum, et eorum qui eleemosynae cultores fuerunt. Unde cum una dierum recitaret de vita sancti Serapionis, qui vocabatur Sindonius, et inveniret eum (ut fertur) amictum suum dedisse egeno (Pallad., cap. 83), et iterum paululum processisse illinc, et frigus patienti obviasse, et illi tunicam praebuisse, et quia nudus sedebat, tenens sanctum Evangelium; et interrogatus a quodam: Quis te exspoliavit, abba? demonstrans sanctum Evangelium, ait: Iste; et alio tempore hoc ipsum Evangelium vendidisse, et dedisse eleemosynam, et discipulo suo dicente: Abba, Evangelium ubi est? et illo dicente ad eum: Crede, fili, qui dixit mihi: Vende quae habes, et da pauperibus (Matth. XIII), ipsum vendidi et dedi eis, ut in die judicii habeamus fiduciam abundantiorem apud Deum; et quia alias iterum vidua mulier petisset ab eodem sancto Serapione eleemosynam, quoniam esuriebant filii ejus, et non habente eo aliquid omnino, tradidit se ei, ut venderet eum ad mimos Graecos, quos et Christianos fecit in paucis diebus. Haec legens sanctus de sancto Serapione, stupefactus et miratus sancti industriam, totus lacrymis infectus vocavit omnes dispensatores proprios, legit et eis omnia de sancto Serapione, et dicit ad eos: Vavae, o philochristi, quid prodest homini colloquenti de actibus sanctorum Patrum? Credite mihi, quia usque hodie putabam quod vel aliquid facerem, datis quas habere possum pecuniis; nesciebam autem quod et seipsos venderent, quadam compassione superati. CAP. XXIII.-- Semper quidem honorabat monachicum schema sanctus hic, et colebat et compatiebatur, ubi maxime aspiciebat monachum corporalibus utilitatibus angustatum. Habebat autem et hoc super multos praecipuum, quia accusationem qualemcumque, sive mendacem, sive veracem, non suscipiebat contra aliquem circumamictum monachico habitu. Semel enim evenit ex immisione quorumdam criminatorum, pertulisse eum aliquid tale: Quodam monacho gyrante in civitate cum puella una juvencula, et petente eleemosynam per dies aliquot, quidam qui hoc viderant, scandalizati, et existimantes quod mulier ejus esset, attulerunt patriarchae contra eum querelas, dicentes: Propter quid, a Deo honorate, derogat talis angelicae monachicae vitae schemati, puellam quamdam habens mulierem? Mox ergo Dei famulus, putans prohibere contra Deum commissa peccata, tanquam qui ad hoc ab eo esset provectus, praecepit mulierem quidem flagellis caedi, et separari ab eo; ipsum autem verberari, et in carcere secreto recludi. Dum ergo cum omni celeritate jussio sancti in opus procederet, apparuit ei nocte per visum monachus, ostendens ei dorsum suum putrefactum (non parcentes enim ceciderant eum Ecclesiae defensores) dicens ei: Ita placet tibi, domine patriarcha; hac una vice errasti ut homo; crede mihi, quia de proximo est vita et mors. Et haec dicens, discessit ab eo. Mane autem facto, recordatus est ille beatus visionis nocturnae, et sedebat super lectum suum moestus; mittitque statim, et convocat per cancellarium suum monachum de loco in quo erat reclusus, cogitans intra se beatus ille patriarcha si similis esset illi qui nocte sibi apparuerat. Cum ergo venisset cum labore multo (neque enim propter plagas moveri poterat), cumque vultum ejus vidisset patriarcha, remansit sine voce immotus, non valens loqui: sola autem manu sua innuit ut sederet prope se in lectulo suo. In semetipsum vero reversus et signatus, rogavit monachum, praecinctum linteo, ut sine verecundia despoliaret se, quatenus videret dorsum ejus, si ita esset sicut et in somnis viderat. Vix ergo suasus ut id ageret, despoliavit se. Cum vero despoliaretur ut monstraret dorsum suum viro sancto, per admirandum Dei 192 consilium solutus est quo erat indutus amictus, et cecidit in terram, et viderunt eum omnes esse eunuchum. Sed quia recens erat, nulli hoc existebat manifestum. Videntibus ergo eum omnibus et sancto pontifice, et maxime dorsi ejus perniciosa verbera, mittens mox, segregavit illos qui hunc inconsiderate tractaverunt. Venerabilissimo autem monacho complura rationabatur, in ignorantia dicens se in eum peccasse, et in Deum verum. Et in hoc admonebat eum ille sanctus: Non, inquit, o fili, ita sine custodia in civitatibus conversari oportet eos qui sancto angelico vestro indumento circumamicti sunt, maxime et feminam circumducere ad scandalum aliorum videntium. Tunc monachus cum omni humilitate rationem reddebat sancto, dicens: Crede, domine, non mentiar. Gazae eram ante paucos dies; et exeunte me de civitate, ut venirem et salutarem sanctum abbatem Cyrum, obviavit mihi haec bene visa puella foris portam, vespere incumbente; et accurrens ad pedes meos, rogabat ut mecum ambularet. Dicebat enim se Hebraeam esse, et velle fieri Christianam; et coepit eadem narrare verbis horribilibus, ut non permitterem perire eam. Timens itaque ego judicium Dei, sumpsi eam, aestimans quod non immitteret tentationem Satanas spadonibus. Nesciebam vero quod nemini parcat. Igitur venientibus nobis, sanctissime Pater, et orationem perficientibus, baptizavi eam ad sanctum abbam Cyrum, et gyrabam cum ea in simplici corde, exposcens modicum sumptum, quatenus introducerem eam in monasterium. Cum haec audisset patriarcha, dixit: Papae! quot absconsos servos habet Deus, et nescimus nos humiles? Et enarrabat his qui praesto erant visionem quam viderat nocte de eo. Et protulit patriarcha centum numismata de manu, daturus ei: Dei autem amicus ille vere monachus, non passus aliquid accipere ex eis, dignum memoria verbum ad patriarcham locutus est, dicens: Ego hoc non postulo, domine; monachus enim si fidem habet, horum non indiget. Si autem horum eget, fidem non habet. Quod maxime amplius satisfecit omnibus qui audierant quod servus Dei iste monachus esset. Genuflexit igitur patriarchae, et exiit in pace. Extunc igitur plus honorabat et hospitio recipiebat monachos, et bonos aestimatos et malos: et aedificabat mox xenodochium seorsum, et appellavit hoc Receptaculum omnium monachorum. CAP. XXIV.-- Mortalitate aliquando civitatem comprehendente, ibat et ipse sanctus, ut videret funerum obsequia. Valde enim dicebat hoc esse proficuum, et sepulcrorum considerationem. Multoties vero assidebat et his qui, morituri, vexationem in exitu animae patiebantur; et ipse eorum oculos propriis manibus claudebat, memoriam habere ex hoc sempiternam volens, et curam proprii exitus. Praecipiebat autem et collectiones pro defunctis impigre et sine dubio perficere. Etenim dicebat quia ante paucum tempus captivus ductus est ad Persas quidam, et descendens in Persidam, retrusus est in carcerem qui appellabatur Lethe, hoc est, oblivio. Quidam ergo fugientes illinc, venientesque in Cyprum, et interrogati a parentibus illius, si forte vidissent eum, respondentes dixerunt eis, quia nos propriis manibus sepelivimus eum. Non autem erat iste de quo interrogabant eos, sed alius indissimiliter eum similans. Dixerunt vero eis et mensem, et diem obitus ipsius. Illi vero tanquam pro mortuo faciebant ei tres collectas per singulos annos. Post quatuor itaque annos venit in Cyprum, fuga lapsus a Persis. Dicerunt ergo ei sui: Vere, frater, nos audivimus quod mortuus esses, et memoriam tui faciebamus ter in anno. Cum ergo audisset quod in anno ter facerent pro eo memoriam, interrogat eos in quo die, et in quo mense haec celebrarent. Et illis dicentibus, sanctis Theophaniis, et Dominica sancta atque sancta Pentecoste, dixit ille: Quia tribus istis temporibus anni veniebat quidam candidatus ut sol, et dissolvebat me a vinculis ferreis et a custodia; et movebar deambulando tota die, et nemo recognoscebat me, et in crastinum inveniebar vincula ferrea portans. Dicebat igitur sanctus episcopus quia ex hoc discimus habere dormientes quietem, quando pro eis collectas facimus. CAP. XXV.-- Quod in Actibus apostolorum audivimus factum (Act. IV), hoc frequenter et huic compatientissimo accidebat. Videntes enim multi indesinentem ejus et inscrutabilem circa gentes compassionem, movebantur multoties ad vendenda multa de substantiis suis; et ferentes, praebebant Dei devoto ministro. Unde et quidam veniens una dierum, offerebat ei septem libras auri et dimidiam, satisfaciens sancto, quod non possideret aliud aliquid in auro. Petebat autem ab eo cum multis genuflexionibus ut oraret quatenus Dominus Deus filium ejus salvaret. Habebat enim unum solummodo filium quasi annorum quindecim, ut reduceret navim ejus cum bono ab Africa, illuc enim abierat. Accipiens igitur summus sacerdos quantitatem auri de manu ejus, 193 miratus est eum tam esse magnanimum ad offerendam totam quantitatem auri quam possidebat. Oravit quidem ei et in facie multum, et sic eum dimisit. Tamen propter ejus multam fidem, posuit subtus sanctam mensam ligaturam quantitatis auri patriarcha in oratorio cubiculi sui, et synaxim fecit statim perfectam super eam pro illo qui hanc obtulerat, satis abundeque Deum rogans quatenus et filium ejus salvaret, et navem cum salute reduceret, secundum quod fuerat postulatus ab illo. Necdum ergo triginta transactis diebus, defunctus est filius hominis illius qui obtulerat septem libras et dimidiam patriarchae; et in tertia die mortis pueri, recepit et navim suam ab Africa, in qua erat et frater germanus, ejusdem viri creditor. Et veniens juxta Pharum, retulit quomodo navis naufragium pertulit, et perdiderit totum quo erat plena, et quod non essent salvatae nisi animae, et una scapha vacua. Cum ergo et hunc casum didicisset evenisse sibi dominus navis et pater pueri, secundum verbum Prophetae, paulo minus in inferno habitavit anima ejus (Psal. XCIII); nondum enim tribulatione filii sui exstincta, comprehendit eum et navis; relata sunt itaque omnia quae acciderant ei patriarchae, et pene plus quam is qui haec perpessus fuerat in tristitia morabatur, maxime propter filium ejus unicum. Nesciens ergo quid faceret, rogat misericordissimum Deum, ut consolaretur virum immensa pietate sua. Convocare enim eum, et consolari in facie sanctus erubescebat: verumtamen mandavit ei ut nullatenus desperaret; neque enim sine justo judicio Deum facere aliquid, sed omnia in hoc quod expedit, quod nos ignoramus. Ergo ut non perdat mercedem, quam fecit in septem et dimidia libra auri, et fidem quam possidebat circa sanctum patriarcham; jam vero ut et nos in tentationibus, quae nobis eveniunt, quando aliquid boni fecerimus, imperturbati et gratias referentes ad Deum permaneamus; vidit in somnis jam dictus vir philochristus postera nocte quemdam, quasi in habitu sanctissimi patriarchae, dicentem sibi: Ut quid tribularis, frater, et moerore dissolveris? Nonne tu me rogasti ut peterem a Deo, ut salvus fieret filius tuus? Ecce salvus factus est. Crede mihi, si viveret, pravus et immundus homo fieret. Et de navi tua, vere, nisi Deus placaretur pro bono quod fecisti parvitati meae, sententia erat data, quatenus tota, ut jacet, cum animabus in profundum pergeret, et perderes fratrem tuum. Sed surge, et glorifica Deum, qui dedit tibi eum, et salvavit filium tuum mundum de hoc saeculo vano. Evigilans itaque vir, invenit cor suum consolatum, et universam tristitiam ejus ejectam; et indutus vestimenta sua, venit cursim ad honorabilissimum patriarcham, et jactat se ad pedes ejus, gratias agens Deo et ei, et narrans visionem quam viderat. Quam audiens justissimus, dixit: Gloria tibi, benigne et misericors Deus, qui et deprecationem peccatorum exaudis. Iterumque ad hominem dixit: Nequaquam, o fili, gratiam hanc orationi meae ascribas, sed Deo et fidei tuae, haec enim omnia ista impetrare valuit. Erat enim valde humiliter sentiens sanctus, verbis scilicet atque prudentia. CAP. XXVI .--Pergebat aliquando hic beatus ad visitandos pauperes, in locum qui dicitur Caesarium; illic enim eis fecerat quasi tholos quosdam prolixos, ligneis tabulis pavimento strato ad requiescendos eos, et simul cum storeis et rachanis per totam hiemem, cum quodam episcoporum eorum qui cum eo erant, amatore pecuniae, passibili modo presso. Dixitque beatus patriarcha ad eum: Ama ac honora, frater Troile, fratres Christi; hoc enim ei erat nomen. Nuntiaverunt enim quidam patriarchae quod triginta libras auri portaret in ipsa hora domesticus ejusdem episcopi Troili, ut emeret speciem argenti anaglyphi, gratia mensae suae. Episcopus autem tanquam veritus sermonem patriarchae, imo ad horam calefactus, singula dari omnibus fratribus praecepit ei qui triginta libras illas portabat. Celeriter ergo hujusmodi auri quantitas erogata est. Recedentibus itaque utrisque, patriarcha scilicet, et qui invitam (ut ita dicam) eleemosynam fecerat, episcopo Troilo in propriis episcopiis velut quaedam amens et animae periculosa in eum cogitatio irruit, propter pecuniarum dationem; horroris et amoris pecuniae, et crudelitatis et negligentiae genimen eum sequebatur, febre extra naturam mista, propter quod aegrotus invitus in lectum cecidit. Hebdomadario ergo a sanctissimo patriarcha ad eum veniente, et ad mensam ejusdem patriarchae eum invitante, recusavit, frigore enim et febre se vexari pro quadam causa dicebat. Igitur cum hoc audisset patriarcha, mox agnovit causam, quia propter exitum viginti librarum, infirmatus est ille invitus eleemosynator. Erat enim (ut praedictum est) valde immisericors, et amator pecuniae. Non sufferens ergo beatus se quidem super mensam reficere, illum autem super lectum cruciari graviter, pervenit celeriter ad eum 194 ille vere sine superbia, et dixit ad eum hilari vultu: Fac charitatem, fili Troile. Aestimas quod in veritate dixerim tibi fratribus hujuscemodi dare? crede mihi, per jocum dixi tibi dare. Ego enim volui praestare eis singula numismata propter sanctam festivitatem; sed quia non habebat distributor meus secum sufficientem quantitatem, hujus rei gratia mutuam dedisti eam mihi, et ecce attuli tibi illas triginta libras. Ut vero vidit quantitatem episcopus in honorabili manu sapientis existentis medici et pastoris, febris quidem subito disparebat, frigus etiam recedebat, fortitudo quoque et corporis ejus calor ad eum revertebantur; ut ex hoc non posset latere hanc esse causam repente comprehendentis eum commutationis. Suscipiens ergo aurum ab honorandis manibus patriarchae, et nihil omnino contradicens, exspectabat ab eo patriarcha conscriptionem abrenuntiationis mercedis earum quae datae sunt triginta auri librarum. Fecit autem hoc cum gaudio Troilus episcopus, scribens propriis manibus ita: Deus, domino meo Joanni beatissimo patriarchae hujus Alexandrinorum magnae civitatis, da mercedem triginta librarum quae data sunt tibi, quoniam ego recepi mea. Hoc scriptum itaque sanctus accipiens, sumpsit secum et eumdem episcopum ad prandium, ut enim jam dictum est, statim sanus factus est. Volens ergo mercedis redditor Deus corripere eum, simul autem et ad miserationem contribulatorum et compassionem erigere, ostendit ei eadem die dormienti post prandium patriarchae in somnis, qua mercede privatus esset. Vidit enim (ut ait) domum, cujus pulchritudinem atque magnitudinem non potest ars hominum imitari, et januam hujus totam auream, et super januam titulum conscriptum: MANSIO AETERNA, ET REQUIES TROILI EPISCOPI. Cum ergo hoc, inquit, legissem, gavisus sum, sciebam enim donandam mihi ab imperatore talis domus epulationem. Nondum autem hujusmodi tituli superscriptionem perlegeram, et ecce quidam regius cubicularius, habens secum et alios obsequii divini; et cum pervenisset ad talem nitentis domus januam, dixit ad proprios officiales: Deponite mihi titulum. Et cum deposuissent, iterum dixit: Mutate eum, et ponite quem misit orbis terrarum rex. Et attulerunt et affixerunt aliud aspiciente me, superscriptum ita: MANSIO AETERNA AC REQUIES JOANNIS ARCHIEPISCOPI ALEXANDRIAE, EMPTA LIBRIS TRIGINTA. Et cum hoc vidisset, surrexit a somno, et magno summoque pastori quae visa sunt ei in somnis enarravit. Proficiens ea de causa Troilus episcopus, factus ex tunc eleemosynator magnificus. CAP. XXVII.-- Dominus qui divitias in tempore quodam beato Job abstulit, fecit simile et huic omni bonitate pleno, sancto patriarchae Joanni. Navibus enim sanctissimae ecclesiae comprehendentibus violentam hiemem, in loco qui dicebatur Adria, projecerunt omnia sua, quae naves portabant; erant vero omnes naves simul. Erat autem summa multa valde enthecarum suarum; habebant enim tantum vestimenta et argentum, et alias res altiores, ut computaretur pondus quod ivit in perditionem quantitatis centenariorum triginta quatuor. Plus enim erant quam tredecim naves, capientes per singulas decem millia modiorum. Venientibus vero Alexandriam et pergentibus, statim reliqui creditores et primi nautae in ecclesiam confugerunt. Sanctus vero hoc audiens, et causam propter quam fugerant, mittit eis verbum manibus suis conscriptum, habens ita: « Dominus dedit, fratres; Dominus, ut voluit, abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum (Job. I). Exite, filii, nihil ex hoc veriti: Dominus enim sollicitus erit de crastino. » Ascendit itaque pene dimidium civitatis in secretum: die autem altero volentes consolari nobilem istum; ipse vero praeoccupans, coepit omnibus dicere: Nequaquam, o filii et fratres, causa navium difficultatis tristemini; nam humilis Joannes, credite, inventus est culpabilis; quippe nisi extollentiam haberem, nullo modo hoc ferrem. Sed quia extollebar in his quae Dei erant, et aestimabam quod magna opera facerem, dans quae hominum erant, hoc mihi evenit; volens ergo Deus ut hoc intelligerem, ista permisit. Eleemosyna enim non vigilantem plerumque in extollentiam elevat: invitus vero casus humiliat sustinentem. Ait enim divina Scriptura: Paupertas virum humiliat. Et iterum David hoc sciens, dicebat: Bonum mihi quod tu humiliasti me, ut discam justificationes tuas (Psal. CXVIII). Dum enim malis factus sum obnoxius, quia dationem per vanam gloriam perdebam, et quoniam per vitium meum perditae sunt tantae pecuniae, habeo nunc judicium animarum quae in arcto sunt. Verum, dilectissimi, qui tunc tempore justi illius Job fuit Deus, et nunc idem ipse est, qui non propter egestatem meam, sed ob indigentium necessitatem, non derelinquet nos. Ipse enim dixit: Non te deseram, neque derelinquam (Hebr. XIII). 195 Et rursus: Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis (Matth. VI). Volentes ergo consolari eum civitatis habitatores, ut dictum est, ipsi magis inventi sunt econtra consolationem ab ejus beatitudine recepisse. Nimis ergo breve tempus praeteriit, et in duplum restituit Deus novo nostro Job facultates; et iterum erat ipse magnanimus circa misericordiam, fortasse autem et religiosior quam antea fuerat. CAP. XXVIII.-- Ad extremam paupertatem pervenienti cuidam de domesticis ministris, propria manu iste sanctus, ut nullus sciret, duas libras auri dedit; et audiens ab accipiente: Quoniam haec accipiens, domine, ulterius non habeo vultum intendendi in honorabilem et angelicam faciem tuam, vere dignum laude, ut sapiens, locutus est verbum: Nondum, inquiens, sanguinem meum pro te, frater, effudi, sicut mandavit mihi Dominus meus et omnium Christus Deus (Joan. X). CAP. XXIX.-- Districtus quidam ab his qui pensionem exigebant, cum non haberet quod daret (erat enim regio in magna difficultate, eo quod fluvius Nilus secundum consuetudinem non irrigaret aquis terram), ipse abiens deprecatus est ducem quemdam magnatorum, ut mutuas sibi daret quinquaginta libras auri; et dicebat se dare pignora, si vellet, dupla. Repromisit ergo dux dare ei, ad praesens vero distulit. Exactoribus ergo constringentibus eum, vadit ipse, ut omnis ad portum a quo cuncti recipiuntur, videlicet ad mitissimum et dignum admiratione patriarcham. Et nondum pene propriam necessitatem ei narraverat, dixit sanctus ad eum: Do, fili, si volueris, et quo vestior, vestimentum. Etenim cum admirabilibus suis bonis et hoc possidebat, quod non posset videre aliquem de necessitatibus lacrymantem, et non statim se propriis rigaret lacrymis: unde et mox petitionem volentis ab eo mutuum accipere adimplevit. Et sequenti nocte videt dux quod staret super altare quidam, cui offerebant multi oblationes; et per unam quam ponebant, accipiebant centum pro ipsa de altari. Erat autem et patriarcha post tergum ejus. Jacebat ergo una oblatio ante eos in uno scamno, et dicit quidam duci: Vade, domine dux, accipe oblationem illam, et offer ad altare, et tolle pro ea centum oblationes. Illo vero pigritante, cucurrit patriarcha, licet post eum staret, et tulit hanc ante eum, et obtulit, et accepit, sicut omnes, centum de altari. Evigilans itaque, non poterat discernere somnium. Misit autem et adduxit eum qui volebat mutuum accipere, ut praestaret ei. Et cum venisset, dicit ei dux: Accipe quod petisti mutuum. Respondens ille, dixit ei: Ante tulit mercedem tuam dominus patriarcha. Etenim te domino differente me, compulsus sum ad illum tanquam ad portum confugere, multa enim erat vis inquietudinis exactorum. Cum ergo audisset hoc, statim recordatus est somnii, et dixit: Vere bene dixisti: Quia ante tulit mercedem tuam. Ante tulit enim, et vae illi qui vult facere bonum, et differt. Et enarravit ei et omnibus somnium quod viderat. CAP. XXX.-- Pergente aliquando sancto ad templum sanctorum victoriosorum martyrum Cyri et Joannis, in gloriosa eorum memoria orationis gratia, exeunte portam civitatis, suscepit eum mulier procidens, et dicens: Vindica me, quoniam injuriam patior a genero meo. Quibusdam ergo de obsequio ejus, qui habebant confidentiam apud eum, dicentibus: Quia cum reversus fueris, causam ejus facies. Respondit sapientissimus: Et quomodo Deus orationem nostram suscipiet, si ego istam postposuero? Quis mihi spopondit ut vivam ego in crastinum? et ibo ad Christum, pro ea rationem redditurus? Et non recessit de loco illo, usque dum quod satis ei erat fieri faceret. CAP. XXXI.-- Ad voluntatem igitur memorabilis hujus, quae tota in Deo erat, misit ei Deus viros sapientes et semper memorandos, Joannem et Sophronium. Consiliarii enim erant veraciter boni, quibus et tanquam patribus indiscrete obediebat, et gratias agebat, tanquam constantibus maxime et viriliter agentibus militibus pro pietate religionis. Etenim sancti Spiritus virtute freti, et cum Severianitis ac caeteris circa regionem existentibus immundis haereticis sapientia sua ac disputationibus pugnam habentes et conflictum, multa quidem castella, pluresque ecclesias, similiter et monasteria ab ore talium bestiarum, tanquam boni pastores, evellere studuerunt, propter quod et maxime plurimum honorabat sanctos hos ille vere sanctissimus. CAP. XXXII.-- Si vero alicubi aliquem durum et inhumanum et percussorem circa proprios servos sentiebat ille beatus, hunc primo convocabat, et cum multa lenitate rogabat, dicens: Fili, venit quidem ad aures peccatrices meas quod ex operatione inimici modicum durius circa proprios pueros tuos feraris; sed, rogo, des locum irae. Non enim ut percutiamus eos, dedit nobis hos Deus, sed ut serviant. Fortasse vero nec propter hoc, sed ut sustententur a nobis, ex quibus 196 Deus praestitit nobis. Quid enim (edic mihi) et dedit homo; et emit eum qui ad imaginem et similitudinem Dei creatus et honoratus est? Nunquid enim tu, dominus ejus, aliquid plus possides in proprio corpore, manum aut pedem, vel auditum, aut animam? Nunquid non similis est tibi per omnia? Audi lumen gloriosum, Paulum dicentem: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis (Gal. III). Non est Judaeus neque Graecus, non est servus neque liber, omnes enim vos unum estis in Christo. Si ergo apud Christum aequales sumus, et ad invicem aequales efficiamur. Etenim Christus formam servi assumpsit, docens nos non superbire contra servos nostros. Unus enim est Dominus omnium, in coelis habitans, et humilia respiciens: non dixit sublimia, sed humilia (Psal. CXII). Quantum enim aurum dedimus, ut honorificatum et emptum nobiscum eum sanguine divino et Dominico, nobis servituti subjiciamus? Propter eum coelum, propter eum terra, propter eum stellae, propter eum sol, propter eum mare et quae in eo sunt. Est autem verum, quia et angeli ei ministrant, propter eum Christus pedes servorum lavit, propter eum crucifixus est, et caetera omnia propter eum passus est. Tu autem eum qui a Deo honoratur inhonoras, et quasi non sis ejusdem naturae, non parcens feris? Dic, obsecro, velles, quoties culpam admittis, ut mox redderet tibi Deus? Nequaquam. Dic, quomodo oras quotidie, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris (Matth. VI)? His et his similibus verbis de habitante in se thesauro monens hunc absolvit; et nisi didicisset istum emendatum, praeparabat et instruebat servum afflictum, ut fugam arriperet, et venditionem peteret; et hunc comparans justus, statim liberum statuebat. CAP. XXXIII.-- Audiens aliquando cujusdam eleemosynatoris puerum orphanum derelictum, parentibus suis morientibus, et in multa paupertate conversari hunc; dicebant enim hi qui in testamento patris ejus inventi sunt testes, quia non dimisit ei, domine, pater ejus moriens usque ad unum numisma; sed habens decem libras auri, adducit eum ipsa hora quando testamentum scribebat, et dicit ei: Has decem libras habe, fili mi. Quid, vis dimittam tibi istas, an vis Dominam meam Dei genitricem curatorem et provisorem? Puero vero eligente sanctam Dei genitricem, praecepit dare cuncta pauperibus. Et ecce, inquiunt, sanctissime, in multa inopia consistit, nocte ac die domum Dominae nostrae non deserens. Cum ergo haec audisset a scientibus sanctus hic, nemini aliquid dicens, adducit quemdam tabellionem; et narrabat ei rem, dans ei terminum ut nulli crederet quam praecepit ei facere rem, dicens ei: Vade, et in veteribus chartulis scribe testamentum cujusdam nomine Theopenti; et fac in eadem charta me et patrem pueri consobrinos fratres, et vade, et dic juveni: Scis, frater, quod genus existens patriarchae, non debueras ita in paupertate versari? et ostende ei chartam, et dic: Quoniam si erubescis, ego ordino causam tuam apud patriarcham, et vide quid tibi dicet. Cum ergo omnia quae jussa sunt ei a patriarcha tabellio fecisset, venit ad eum dicens: Quia pactus est puer mihi, ut ego loquar causam suam domino, et magnas gratiarum actiones referebat mihi. Dixit itaque sanctus: Vade et dic ei: Quia locutus sum patriarchae. Et dixi: Quoniam et ego scio quia habuit consobrinus meus filium, sed ex vultu hunc non recognosco. Bene ergo facis, adducens hunc ad me. Adducens ergo eum, porta et chartam tecum. Cum vero pervenissent, tulit eum secreto ille justus, et coepit deosculari eum, et dicere: Bene venit filius consobrini mei. Ditavit igitur eum, et uxori tradidit in Alexandria, et domum et omnia quibus opus habuit donavit ei, demonstrare festinans quoniam non derelinquet Dominus sperantes in se (Judith. VI). CAP. XXXIV.-- Impraetermisse autem et hujus mandati curam habuit hic admirabilis, legem ponentis: Volenti mutuare a te ne avertas aliquando (Deut. XV; Luc. VI), non prohibuit aliquem hujusmodi ab eo suffragium postulantem. Unde hoc sciens quidam malignus et impostor, petiit ab eo ut sibi mutuas daret viginti libras auri. Erat autem de his qui dicuntur Gallodromi. Contemnens ergo sanctum quemadmodum et alios multos, dicebat: Quia nihil mihi dedit. Quaesierunt itaque Ecclesiae pastores et ordinatores ut in carcerem hunc mitterent, et publicarent ejus substantiam. At imitator dicentis, Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est (Lucae VI), qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos, nequaquam illis consensit, ut eum affligerent. His autem turbantibus contra eum, utpote qui patriarchae illuserat, et dicentibus ad eumdem sanctum: Non justum est, domine, ut quod pauperes acciperent, hic luxuriosus accipiat, respondit econtra ille ter beatus, dicens: Credite, fratres, quia si extra voluntatem acciperetis aliquid ab eo, duo mandata transgrederemini, et unum adimplebitis quando et ad pauperes data 197 fuerit hujuscemodi quantitas. Unum quidem, quia apparebitis impatientes circa damnum, et efficiemini aliis forma mala; alterum autem, quoniam non obedientes eritis Domino Deo, dicenti: Ab eo qui abstulerit tua ne repetas (Luc. VI). Expedit ergo, o filii, ut efficiamur omnibus exemplum patientiae. Etenim Apostolus dicit: Quare non magis injuriam sustinetis? quare non magis fraudem patimini (I Cor. VI)? Et bonum est quidem veraciter, fratres, omni petenti dare, excelsius autem et honorabilius et non petenti; ei autem qui aufert vestimentum sine voluntate a nobis dare et tunicam, angelicae vere naturae imitatio, imo divinae est. Ex his enim quae habemus Dominus praecepit benefacere proximo: Bonum, inquit, facies fratri tuo, juxta quod possidet manus tua, non ex his quae ex lite et contentione et ab injuriam passo auferuntur. CAP. XXXV.-- Senex quidam magnus, quasi annorum sexaginta, audiens tales res beati, voluit tentare eum, si posset verbis suaderi, et ad scandalum facile inclinari, et ut contigit, si condemnaret aliquem. Et habitans prius in monasterio abbatis Seridonis, exiit et venit Alexandriam; et sumit conversationem hominibus quidem reprehensibilem, sed Deo gratam, qui dat (ut ait David) singulis secundum cor eorum (Psal. XIX). Ingrediens itaque civitatem, scribit omnes quae notae erant meretrices, et coepit laborare opuscula, et accipere per singulos dies siliquam unam. Cum ergo occumberet sol, manducabat unius aerei lupinos, et intrabat ad unam meretricum, et dabat ei aereos nummos, et dicebat: Dona mihi noctem istam, et noli fornicari. Et manebat juxta eam nocte illa, observans eam ne fornicaretur. Stabat ergo a vespere in uno angulo cellulae ubi dormiebat mulier, psallens et orans pro ea, et mittens genuflexiones usque ad auroram; et exiens, accipiebat verbum ab illa quod nulli diceret actionem ejus. Ita agebat semper, quousque una earum manifestavit vitam ejus, quod non, ut fornicaretur, intraret ad eas, sed ut salvaret. Oravit senex, et coepit mulier a daemonio vexari, ut per illam caeterae timerent, et non manifestarent eum omni tempore vitae ejus. Dicebant ergo quidam ei quae a daemonio vexabatur: Quid est? Reddidit tibi Deus quoniam mentita es. Ut fornicetur enim ingreditur pessimus iste, et non est aliud aliquid. Jam enim et sanctus Vitalius (hoc quippe nomen erat ei) volens hominum gloriam fugere, et animas a tenebris revocare, dicebat audientibus cunctis, cum laboraret in opere, et solveret vesperi: Eamus modo, domina talis exspectat nos. Ubi ergo erat ordo ipsius? Multis ergo criminantibus et illudentibus ei, dicebat: nunquid ego non vestio corpus ut omnes? Aut monachis solis iratus est Deus? Vere et ipsi homines sunt ut omnes. Dicebat itaque ei quidam: Accipe tibi unam mulierem, abba, et muta vestimentum tuum, ut non blasphemetur Deus per te, et habebis judicium quae scandalizantur animarum. At ille respondebat eis iterum, dicebatque se demonstrans quasi iratum: Vere non obaudiam vobis, ite a me. Modo nihil aliud faciam, ut vos non scandalizemini, nisi accipiam mulierem, quatenus curam babeam domus, et faciam malos dies. Qui vult scandalizari, scandalizetur, et det frontem in parietem. Quid vultis ex me? Nunquid judices constituti estis super me a Deo? Ite, de vobis curam habetote, vos pro me Deo non reddetis rationem. Unus est judex, et sancta dies judicii, qui singulis reddet secundum opera eorum. Dicebat autem haec clamans. Quidam ergo ecclesiae defensorum, haec multoties audientes ab eo, referebant patriarchae quod fiebat. Deus vero sciens quod nollet ille sanctus offendere abbatem Vitalium, induravit cor ejus, ne crederet eis. Recordabatur enim ante memorati eunuchi; sed increpavit vehementer eos qui contra Vitalium abbatem accusationem ei afferebant, dicens ad eos: Quiescite accusare monachos. An nescitis quod circa sanctae memoriae Constantinum imperatorum actum fuisse, conscriptiones quae de eo leguntur contineant? Quoniam, ait, quidam non timentes Deum, cum celebraretur secunda Synodus in Nicaea, coeperunt contra se dare in scriptis famas turpes beato illi imperatori, quidam clerici quidem existentes, quidam monachi, et ad faciem adducens sanctus Dei Constantinus accusatorem et accusatum, utrumque audivit. Et cum invenisset multas talium criminationum veras esse, afferens ardentem cereum, incendit omnes quae datae sunt in scriptis malas opiniones, dicens: Vere si propriis oculis vidissem sacerdotem Dei, vel aliquem eorum qui monachico habitu circumamicti sunt, peccantem, chlamydem meam explicarem, et cooperirem eum, ne ab aliquo videretur. Nam et in servum Dei illum, videlicet eunuchum, ita putastis, et misistis me extra viam, et feci animae meae peccatum magnum. Confundens ergo eos multum, absolvit. Servus autem Dei Vitalius a propria operatione non cessabat. Deprecabatur ergo ut quibusdam post mortem ejus 198 in somnis manifestaret Deus, ut non imputaretur in peccatum his qui scandalizabantur in eum, eo quod rem quam agebat dicerent scandalo esse plenam, et non haberet homo peccati judicium ex ea, quidquid locutus fuisset. Multas igitur de talibus mulieribus in compunctionem induxit haec operatio ejus, et maxime quando videbant eum nocte extendentem manus et orantem pro unaquaque earum: propter quod quaedam earum a fornicatione cessabant; quaedam vero accipiebant viros, et pudice conversabantur; quaedam vero et modis omnibus mundum relinquentes, singularem vitam ducebant. Nullus tamen scivit usque ad ejus dormitionem quod ipsius admonitione et oratione impudicae mulierculae a fornicatione cessarent. Unde quodam die exeunte eo a prima talium mulierum diluculo, obviat ei quidam homo immundus, intrans ad fornicandum cum ea; et cum vidisset sanctum Vitalium ex ea egredientem, dedit ei alapam in faciem, dicens ad eum; Usquequo, pessime illusor Christi, non emendas te ab his nequitiis tuis? Qui dixit ad eum: Crede mihi, accipies alapam a me humili, ut tota Alexandria colligatur ad clamores tuos. Nondum brevi tempore transacto, dormivit cum pace in cellula sua sanctus Vitalius, nemine sciente omnino. Habebat enim valde pusillam cellulam, super locum qui dicitur Porta solis. Unde et plerumque, cum collecta celebraretur juxta cellulam ejus in ecclesia Metrae, convenientes quaedam muliercularum harum, ad alterutras dicebant: Eamus, eamus, iterum abbas Vitalius collectam habet. Et venientibus eis, curabat eas. Igitur dormiente eo, ut praedictum est, in propria cellula, et nullo sciente, mox quidam daemon tanquam Aethiops deformis, astat ei qui dederat alapam abbati Vitalio, et dat ei alapam, dicens: Suscipe alapam quam misit tibi abbas Vitalius. Et cadens, statim coepit spumare. Congregata est igitur, secundum prophetiam Vitalii, pene tota Alexandria in violentiam quam patiebatur a daemone; et maxime quia sonitum datae ei alapae audierunt quidam, quasi ad unius jactum sagittae. Post aliquantas vero horas in mentem rediens is qui patiebatur, scidit vestimenta pectoris sui, et cucurrit ad cellulam, clamans et dicens: Culpam feci tibi, serve Dei Vitali, miserere mei. Cucurrerunt vero cum eo omnes audientes. Cum pervenisset ad cellulam sancti, exiit iterum daemonium, jactans eum omnibus aspicientibus. Et cum ingrederentur intro hi qui cum eo cucurrerunt, invenerunt sanctum stantem in geniculis suis, et orantem, et animam Domino tradentem, et in pavimento scripturam hujusmodi: Viri Alexandrini, nolite ante tempus aliquid judicare, quoadusque veniat Dominus (I Cor. IV). Confitebatur vero et homo, qui a daemonio vexabatur, quod sancto fecerat, et quod dixerat sanctus ei. Recitata sunt ergo beatissimo Joanni patriarchae omnia quae circa sanctum Vitalium acta sunt; et descendens cum clero, venit ad corpus sancti Vitalii; et cum vidisset superscriptionem, dixit: Vere hanc humilis Joannes per Deum evasit, nam alapam quam accepit qui patitur ego acciperem. Tunc itaque omnes fornicariae, et quae abrenuntiaverunt ex eis, et viros susceperant, cum cereis et lampadibus praeibant eum flentes, et dicentes: Perdidimus salutem nostram et doctrinam. Enarrabant enim jam conversationem ejus omnibus, et, Quoniam non propter turpem rem ad nos intrabat; et quia nunquam aliquando vidimus eum super latus dormientem, aut unam ex nobis tenentem manu sua. Et reprehendentibus eas quibusdam et dicentibus: Quare haec non omnibus dicebatis, sed scandalizabatur in eo tota civitas? enarrabant jam capitulum, quod circa eam gestum est, quae a daemonio vexationem sustinuit, et quia hoc timentes tacebamus. Sepulto ergo eo in multo honore, permansit is qui ab eo correctus et sanus factus est, faciens memoriam ejus. Postmodum autem et renuntiavit saeculo, ingressus monasterium abbatis Seridonis in Gaza, et suscepit cellulam abbatis Vitalii secundum fidem, et in ea permansit usque ad mortem suam. Et sanctissimus patriarcha multas gratias egit Deo, quia non permisit eum peccare in servum suum Vitalium. Multi autem multum ex tunc in Alexandria profuerunt sibi, et hospitio recipiebant monachos: et monebantur ut non condemnaretur aliquis ab eis sicut evenerat. Fecit autem et sanitates post mortem honorabile nomen sancti Vitalii per divinam gratiam: cujus orationibus det nobis Dominus bonam conversationem, et misericordiam in die, quando manifestabit abscondita hominum, et nuda faciet consilia cordium (I Cor. IV). CAP. XXXVI.-- Praecipiens aliquando dari cuidam petenti eleemosynam, decem nummos aereos tantum, convicia ab eo patiebatur in facie atrociter ille beatus, quia non dederat ei quotquot voluit. His autem qui de obsequio erant, quaerentibus caedere eum qui conviciabatur, increpavit eos vehementer patriarcha, dicens: Sinite eum fratres: habeo 199 ego sexaginta annos, blasphemans per opera mea Christum, et unum convicium non portabo ab isto? Et praecepit datori solvere sacculum, ut sineret pauperem tollere quantum vellet pretium. CAP. XXXVII. Si vero aliquando audiebat sapientissimus, quoniam eleemosynator est talis, adducebat eum in hilaritate seorsum, et dicebat ei: Quomodo factus es eleemosynator? naturaliter, an teipsum violenter cogens? Unde quidam qui ab eo interrogabantur, verecundati, occultabant quidem, quidam autem dicebant ei. Propter quod unus interrogatus a sancto, respondit ita: Crede mihi, domine, quia nihil do aut facio boni; verumtamen ipsum quod facio et praebeo, ex quibus Deus et orationes tuae largiuntur, ita facere assuevi. Eram prius valde immisericors et crudelis, et semel damna pertuli, et in subtilitatem deveni: coepit cogitatio mea dicere mihi: Vere si esses eleemosynator, non relinqueret te Deus. Statui ergo per singulos dies dare quinque aereos nummos pauperibus; et cum coepissem dare, statim Satanas prohibebat me, dicens: Vere quinque nummi isti sufficiunt domui ad olera, aut ad balneum percipiendum; et statim, tanquam si de faucibus natorum meorum privarem eos, nihil dabam. Cum ergo vidissem quod superarer a vitio, dico puero meo: Per singulos dies furare, me nesciente, quinque nummos, et da eleemosynam. Sum ego enim trapezita, domine. Ille vero benefaciens, coepit furari denos. Erat autem quando et siliquam. Cum ergo vidisset quia benedicebamur, et divitiis abundabamus, coepit et tremisses furari, et dare. Semel itaque admirans benedictiones Dei, dixi ei: Vere multum profuerunt, fili, quinque nummi illi, volo ergo ut des decem. Tunc dicit mihi et puer subridendo: Vade, ora furtis meis. Nam vere hodie non haberemus quem manducassemus panem. Sed si est fur justus, ego sum. Tunc ergo dixit, quoniam tremissia dabat et siliquas etiam, ex fide illius, assuevi, domine, de animo dare. Aedificatus ergo sanetus valde, dixit ad eum; Crede mihi, multas conversationes Patrum legi, tale aliquid non audivi. CAP. XXXVIII.-- Malitiam reservantem quemdam illustrium, contra alium principem, audiens hic magnus Joannes, monuit eum saepe, et suasit ad concordiam, et non potuit eum convertere ad pacem. Semel ergo mittit et adducit eum sanctus, quasi pro re publica: et facit missas in oratorio suo, nullum habens nisi ministrum suum. Cum ergo sancta benedixisset patriarcha, et orationem Dominicam inchoasset, coeperunt dicere tres tantum illi, Pater noster. Et cum pervenisset ad sermonem, quo dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, innuit domestico patriarcha, ut taceret. Siluit ergo et patriarcha, et remansit princeps solus, dicens versum: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. Et statim conversus sanctus, dicit ei mansueta voce: Vide in quali terribili hora quid dicas Deo: Quoniam sicut ego dimitto, ita et tu dimitte mihi. Tanquam ab igne statim cruciatum ferens praedictus princeps, cecidit in faciem ad pedes sancti, dicens: Quaecunque jusseris, domine, faciet servus tuus. Et reconciliatus est inimico suo ex tunc cum omni veritate. CAP. XXXIX.-- Superbum autem si videbat aliquem beatus, hunc quidem non arguebat in facie: quando autem eum in secreto suo sedentem videbat, afferebat de humilitate sermones, ut per tale magisterium sensim percuteret superbum, et modestum faceret, dicens ita: Miror, domini mei, quomodo non recordatur misera anima mea humilitatis quae demonstravit nobis super terram apparere Filium Dei, sed intumesco et extollor super fratrem meum, si fuero modicum aut pulchrior eo, aut ditior, aut gloriosior, aut principatum officii cujuscunque habuero, non intelligens divinam vocem, quae dicit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris (Matth. XI); neque sanctorum voces cogitans, quoniam quidam terram (Gen. XVIII), quidam cinerem, quidam vermem et non hominem (Psal. XXI), quidam aut impeditioris et tardioris linguae (Exod. IV) se nominabant: et quia Isaias, quando Deum videre meruit, ut capit homo, tunc immunda labia se habere pronuntiavit (Isa. VI). Quid enim et sum humilis? Nonne de luto fictus sum, unde sunt et lateres? Nonne omnem quam puto habere gloriam, ut flos foeni marcescit (Isa. XL)? His ergo et hujusmodi, et aliis pluribus verbis sapientissimus, quasi de se dicens, eum qui languorem inflationis et superbiae habebat cauterio comburens, proderat ejus animae. Intelligebat enim is qui ulcus habebat quod de eo patriarcha haec intimaret. CAP. XL.-- Et hoc frequenter ille a Deo honoratus, afferebat in medium, ad humilitatis argumentum, dicens: Quod si considerassemus et cogitassemus Dei erga nos misericordiam et bonitatem, nec in coelos sublevaremus oculos nostros, sed semper in humili habitu ac prudentia degeremus. Ut enim praeteream, qualiter non existentes ut essemus produxit nos fictor, et peccato et inobedientia deceptos iterum vivificavit, et 200 proprio sanguine redemit a morte, et omnem terram et ipsum coelum in obsequium hominum subdidit, sed et nunc qualiter peccantes non dissipat, sed longanimiter magis exspectat immobilis illa natura, et patiens ille oculus, et nobis plerumque blasphemantibus ipse consolatur et blanditur per miserationem suam, desursum pluvias propter vitam nostram tribuens, quantos malos operarios, pergentes ut occidant aut furentur, tegit et non tradit, ne capiantur et puniantur? quantos existentes in navibus in pelago, ut praedentur obviantes sibi naves, et occidant qui in eis sunt, non permittit in profundum demergi, sed imperat mari ne absorbeat eos, exspectans conversionem malitiae ipsorum? quanti pejerant corpus et sanguinem ejus sacrosanctum, et patitur et longanimiter agit, non reddens eis hic aliquid difficile? quantos in itinere latrocinantes, non tradit in cibum obviantibus sibi bestiis? quantos euntes in concava terrarum, et itinerum seditiones operantes, protegit, ut non consumantur a custodientibus canibus, vel etiam hominibus? Et me interdum aut cum meretrice recumbente, aut cum his qui se inebriant, aut cum turpia loquentibus conversante, aut caetero quolibet saeculi hujus implicato peccato, apis quidem circumfertur, et valles et alveos circuit, quaerens colligere fructum, ut dulce faciat mihi guttur, quod foeda et iniqua pronuntiat; uva autem festinat per calorem maturari, ut repleat os et laetificet cor, quod factorem suum praevaricatum est. Flores invicem se praeoccupant, ut delectent oculos, qui fornicationibus et alienis mulieribus ad luxuriam innunt. Ficus turbatur, quatenus perveniat, ut repleat manum per magnitudinem, et os per dulcedinem, quod tenet et basiat alienam mulierem. Talia ergo, inquit, opera fratres agentes, et tales retributiones recipientes a benigno Deo, qualem debueramus habere prudentiam, considerantes novissimam nostram et horrendam horam? Multum enim de memoria mortis et exitu animae disputabat semper ille beatus, ita ut frequenter quidam ad eum superbo schemate intrarent et ridenti vultu, et inconsiderato oculo; et exirent humili more, et compuncta facie, et lacrymantibus oculis. Propter quod et dicebat: Quia (ut aestimo ego humilis) sufficit ad salutem assidue et dolenter cogitare, et sollicitudinem habere de morte, quoniam nemo nobis in illa hora compatietur, aut comitabitur ex vita ista, nisi opera bona nostra. Et quomodo angelis venientibus et properantibus turbatur tunc anima, si inventa non fuerit praeparata? quomodo rogat ut addatur sibi modicum tempus vitae, et audiet: Quid enim? Tempus quod vixisti, bene consumpsisti? Et iterum dicebat tanquam de semetipso: Quomodo, humilis Joannes, transire poteris bestias arundineti (Psal. LXVII), quando obviabunt tibi exactores? Vae qualis timor et tremor obtinet animam tunc rationem ponentem, tantis exquisitoribus tam amaris et immisericordibus? Etenim sanctus iste in memoria semper retinebat quod sancto Simoni, qui in columnis stetit, per revelationem factum est notum: Quia (ut ait) exeunte anima e corpore, obviant ei cum ascenderit a terra in coelum, chori daemonum, singuli in proprio ordine. Obviat ei chorus daemoniorum superbiae, investigat eam, si habeat opera eorum. Obviat chorus spirituum detractionis: aspiciunt si quando oblocuta sit, et poenitentiam non egerit. Obviant iterum superius daemones fornicationis: scrutantur si recognoscant in ea voluptates suas. Et quando a terra usque ad coelum misera anima positura rationem pervenerit, seorsum ab ea sancti angeli stabunt, et non adjuvabunt eam nisi bonitates suae. Haec considerans hic nobilis, perterritus pro tali hora et sollicitus factus est, ferens in memoriam et sancti Hilarionis eloquium (Vita Hilarionis, c. 38); quia cum e vita egressurus esset, formidavit et dixit animae suae: Octoginta annos, o humilis anima, habes serviens Christo, et times exire? Exi, quia misericors est. Et dicebat sibi patriarcha: Si is qui octoginta annos servivit Christo, et mortuos suscitavit, et signa fecit, timuit amaram illam horam, quid habes tu, humilis Joannes, dicere aut facere, quando obviaverint in faciem tuam crudeles illi et immisericordes exactores et inquisitores? Ad quantos poteris rationem reddere, ad eos qui exquirunt de mendacio, ad eos qui de detractione, ad eos qui de crudelitate, ad eos qui de avaritia, ad eos qui de memoria mali, ad eos qui de odio, ad eos qui exquirunt de perjurio? Et dementatus dicebat: Deus, tu eos increpa, nam omnis fortitudo hominum eis resistere non valet. Tu, Domine, da nobis ductores sanctos angelos, qui custodiant et gubernent nos; multa enim est contra nos eorum insania, multus tremor, multus timor, multum periculum pelagi aeris hujus. Si enim de civitate in civitatem super terram ambulantes, deprecamur eos qui nobis ductores sunt, ne in praecipitia cadamus, aut in agrestium bestiarum loca, aut in flumina infinita, aut in inaccessibiles et invios montes, aut in latronum manus, aut in eremum incomprehensibilem 201 aut inaquosam, et pereamus. Quot ductoribus fortibus et divinis custodibus opus habemus, pergentes longa via hac et aeterna, videlicet, quae ex corpore est egressio, et ad coelum ascensio? Hae sunt sapientia plenae beati ad se et ad omnes doctrinae; hae sunt ejus quotidianae curae atque meditationes. CAP. XLI.-- Multam autem et de sancta statione curam habebat, et sollicitudinem demonstrabat. Una enim dierum volens multos resecare, ut non egrederentur post solutionem sancti Evangelii de ecclesia, et otiosis sermonibus pro oratione vacarent, quid fecit? Reliquit mox, postquam lectum est sanctum Evangelium, ecclesiam; et ipse exiit, et sedit cum turba. Omnibus vero obstupentibus, dixit ad eos justus: Filioli, ubi oves, illic et pastor. Aut intrate intro, et ingrediemur; aut manete hic, et hic manebo. Ego propter vos descendo in sanctam ecclesiam, nam poteram facere mihimet missas in episcopio. Semel ergo et bis fecit hoc ipsum schema ille beatus. Erudivit et in hoc plebem magnifice, et emendavit; timebant enim, ne iterum idipsum schema faceret eis ille semper memorandus. CAP. XLII.-- Loqui autem in sacrario omnino non permittebat, sed in conspectu omnium foras mittebat eum, dicens: Si quidem ut orares venisti huc, in hoc mentem tuam et os tuum vacare exopta; si vero propter locutionem, scriptum est: Domus Dei domus orationis vocabitur (Matth. XXI); noli ergo facere eam speluncam latronum. CAP. XLIII.-- Hoc autem erat admirabilius sanctissimi hujus patriarchae, quoniam nec monachicam vitam ducens, neque in clero moratus in ecclesia, sed et feminae legitime dudum conjunctus, ita tenuit vigorem ecclesiae ab ipso initio quo patriarcha consecratus est, et in talem sublimitatem exaltatus est, ut multos eremitarum et in arcta vita degentium superaret. CAP. XLIV.-- Volens autem nec hujus boni esse inexpers, videlicet monachicae vitae connumerationis, studet rem talem: Congregans duos ordines sanctorum monachorum, statuit in eis omnem utilitatem tribui de villis suis in civitate sua: et faciens eis cellulas in duobus oratoriis Dominae nostrae sanctae Dei genitricis, et sancti Joannis, quae ipse a fundamentis aedificaverat, dicens amantissimis Deo monachis ita: Ego post Deum utilitatem corporalem vestram procurabo, vos autem spiritualis habetote meae curam salutis. Vespertina et nocturna vigilia mihi apud Deum imputetur: quidquid vero in cellulis vestris officii feceritis, pro vestris sit animabus. Hoc autem fecit, volens sollicitiores efficere Dei amicos monachos. Unde et permansit Deo talis grata constitutio ordinum; et ad similitudinem monasterii ex his civitas pene vivit, in diversis locis pervigiles hymnodias Deo referens. CAP. XLV.-- Et hoc beatus iste ita omnes docebat, et contestabatur dicens: Nullatenus aliquando haereticorum communionis, imo coinquinationis participemini, etiam si omni vita vestra ex aliqua impulsione vel necessitate communionem catholicae Ecclesiae non invenientes, sine communione permanseritis. Si enim, ait, uxorem corporalem legitime possidentes, in regione aliqua longinqua absque ista tempore multo morantes, relinquere hanc et alii copulari, a Deo et legibus prohibemur, si vero hoc egerimus, punimur; quomodo putas, Deo per rectam fidem et catholicam Ecclesiam conjuncti, ut ait Apostolus: Aptavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo (II Cor. XI), si orthodoxam et santam fidem adulteraveritis per communionem haereticorum, non in futuro saeculo tormenti, quod exspectat haereticos, erimus facti participes? Communio enim, ait, ideo dicitur, eo quod communem faciat, et firmet communicantem quibus communicat. Ne igitur, quaeso, ait, o filii, hujusmodi oratoriis applicetis. CAP. XLVI.-- Cum omnibus bonis suis et hoc beatus hic possidebat, quod (ut dictum est) non condemnaret proximum, nec condemnantes reciperet. Dicam vero et ejus doctrinam de hoc omnibus proficuam: Juvenis quidam rapiens monacham, fugit Constantinopolim. Hoc dicens justus, tristis factus est usque ad mortem. Tempore vero aliquo transacto, consedente eo una dierum in honorabili cimiliarchio cum quibusdam clericis, et sermonem animae utilem movente, venit in medium et memoria juvenis qui ancillam Dei rapuerat, et coeperunt qui sancto considebant anathematizare talem juvenem, tanquam qui duas animas perdiderat, suam videlicet et sanctimonialis. Compescuit ergo et resecavit eos beatus, dicens: Ne sic, filii, ne sic; nam ostendam vobis quia et vos duo peccata facitis: unum, quia transgredimini mandatum dicentis: Nolite judicare, ut non judicemini (Matth. VII); deinde, quia nescitis certius si usque hodie peccent, et non poeniteant. Legi enim vitam Patris aliquid tale habentem: quia in civitate quadam duo monachi abierunt in ministerium. Et cum transiret unus per locum, clamabat ei una fornicaria, dicens: Salva me, Pater, ut Christus meretricem. Ille vero hominum confusionem 202 omnino non curans, dixit ei: Sequere me. Et tenens eam per manum ejus, exiit publice de civitate, omnibus aspicientibus. Facta est ergo fama quia abbas accepit mulierem domnam Porphyriam (ita enim vocabatur mulier). Pergentibus ergo eis, ut mitteret eam in monasterium, invenit mulier in una ecclesia puerum in terram projectum, et sustulit eum ut nutriret illum. Itaque post annum quidam venerunt in patriam, ubi erat abbas et Porphyria, quae fuerat de meretricibus; et videntes eam habere puerulum, dicunt ei: Veraciter bonum abbati pullum genuisti. Nondum enim sanctum schema acceperat. Euntes ergo Tyrum qui viderant eam (inde enim abbas tulerat illam), diffamaverunt, quia genuit de abbate Porphyria, et nos vidimus puerulum oculis nostris similantem ei. Quando ergo cognovit ex Deo abbas obitum suum; dicit nonnae Pelagiae, sic enim mutavit nomen ejus, quando tradidit ei sanctum schema: Eamus Tyrum, quia habeo illic responsum, et volo ut venias mecum. Illa vero non valens contradicere ei, secuta est eum: et venerunt ambo, habentes et puerulum septem annorum existentem. Cum ergo aegrotasset abbas in infirmitate ad mortem, ascenderunt ad visitationem ejus de civitate usque ad centum animas. Et dicit: Afferte prunas. Itaque cum venisset thuribulum plenum prunis, tulit et evacuavit eas in vestimentum suum, et dixit: Credite, fratres, quia sicut Deus rubum custodivit incombustum ab igne, sicut nec tunicam hanc meam incenderunt prunae istae, ita nec ego agnovi peccatum mulieris, ex quo natus sum. Et omnes mirati sunt, quomodo non ardebat vestimentum ab igne; et glorificaverunt Deum habentem occultos servos. Ex occasione autem nonnae Pelagiae quondam meretricis, aliae fornicariae secutae sunt eam, abrenuntiantes mundo, cum ea pergentes in monasterium ejus. Servus enim Dei monachus, qui totonderat eam, postquam satisfecit omnibus, tradidit Deo spiritum in pace. Ideo, inquit, dico vobis, filii, ne praecipites ad condemnanda et judicanda sitis aliena. Multoties enim peccatum fornicationis vidimus, poenitentiam vero ejus, quam fecit occulte, non aspeximus. Et est quia furtum facientem quemdam vidimus, suspiria vero et lacrymas quas produxit Deo nescimus. Et nos quidem habemus eum qualem vidimus illum, furem, aut fornicatorem, aut perjurum; apud Deum vero recepta est occulta ejus confessio et poenitentia, et est ab ipso pretiosus. Omnes igitur admirabantur super doctrina industrii pastoris hujus atque magistri. CAP. XLVII LVII.--Duobus clericis calceamenta facientibus, et juxta se laborantibus, unus quidem habebat filios multos, et uxorem, et patrem, et matrem: vacabat vero ecclesiae sine intermissione, et omnes post Deum alebat de arte sua. Alter vero quamvis doctior esset illo, eo quod non permaneret in ecclesia, sed etiam Dominicis diebus laboraret, nec seipsum tantum nutrire valebat. Invidebat ergo iste vicino suo. Et una vice non sufferens invidiam, dicit ei cum ira: Unde tu sic dives factus es? Ego vero vacans plus arti meae quam tu, in paupertatem deveni. Dicit vero ei, volens facere eum vacare ecclesiae: Invenio pretium in terra, et inde paulatim dives factus sum; sed si vis, semper voco te, et veni mecum; et quidquid invenerimus, accipies dimidium. Cum ergo acquiesceret ille, et sequeretur eum euntem ad ecclesiam, sine intermissione benedixit ei Deus, et divitem fecit eum. Tunc dixit ei ille bonus consiliarius: Vidisti, frater, unum mendacium propter Deum, quantum profuit animae tuae et substantiae tuae? Crede, nihil inveniebam aliquando in terra, ut aestimasti gratia pretii; sed quoniam dixit Dominus: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis (Matth. VI); idcirco occasionem feci, tantum ut seducerem te; et ecce non sine causa laboravi, sed invenisti, et superinvenisti. Hoc igitur discens sanctus patriarcha, fecit illum bonum consiliarium presbyterum, tamquam dignum; erat enim lector. CAP. XLVIII.-- Et quidem hactenus ante memoratus Dei cultor Mennas, qui fuerat vicedominus sanctissimae ecclesiae Alexandrinorum magnae civitatis, enarravit nobis. Sequentia autem vilitas mea depinxit; quaedam vero a quibusdam, quibus digne credendum est, audivi. Dicentibus ergo nobis in praedictis in quodam capitulo (Sup., c. 11), quod multa spirituali dilectione patriarcha et Niceta patricius ad invicem colligati essent, dignum indicium talis exhibitionis praesens existit capitulum. Quando, permittente Deo, pro peccatis nostris, futurum erat ut traderetur Alexandria sine Deo Persis, reminiscens pastor dicentis: Cum persecuti vos fuerint in civitate ista, fugite in aliam (Matth. X), fugam arripuit in propriam patriam, videlicet in Cyprum, in civitatem suam. Unde occasione accepta, praefatus Niceta patricius dixit ad sanctum: Obsecro, si inveni gratiam ante te, ne dedigneris fatigari usque ad reginam civitatem, et bene acceptas preces tuas donare piissimis imperatoribus. Ille vero multae fidei 203 viri consentiens, obediens ad hoc factus est Deo et voluntati ejus, et a se datum honorem quantum erat circa beatum ostendere volente. Fatigata igitur navi multipliciter a vi ventorum, in qua sanctus cum patricio erat, et in profundum mittenda, videt saepe memoratus patricius, et optimates qui cum eo erant, una nocte, in qua tempestas facta est, patriarcham modo quidem cum pauperibus per navim ubique circumcurrentem, modo autem iterum cum eis manus in coelum extendentem, et ab alto adjutorium abstrahentem. Cumque in Rhodum pervenissent ascendentes, videt expergefactus a Deo vocatus hic quemdam eunuchum coruscantem forma, et aureum sceptrum in dextra tenentem, assistentem sibi et dicentem: Veni, jube, Rex regnantium quaerit te. Nihil ergo statim negligens, advocat patricium Nicetam, et dicit ei cum multis lacrymis: Tu quidem, o domine, ad terrenum imperatorem me vocasti; sed praeveniens coelestis, ante vocavit exiguitatem meam. Et retulit ei eunuchi, imo angeli visionem, quae apparuerat sibi. Gavisus ergo et tristis factus idem gloriosissimus vir, impedire sanctum non potuit. Abunde igitur sanctis ejus repletus orationibus, et imperatoribus has deferens, cum multo honore redire ei in Cyprum jussit. CAP. XLIX.-- Adveniente ergo eo in propriam civitatem, quae Amathunta vocabatur, testamentum proprium scribere cito ministris suis praecepit. Velociter vero et sine dilatione chartam et calamum praesentantibus, praecepit sacrum illud os scribere sic: « Joannes servus, propter eam vero quae supposita est mihi sacerdotii dignitatem, Dei gratia liber. Gratias ago, Deus, tibi, quoniam exaudisti miseriam meam, rogantem bonitatem tuam, ne inveniretur morienti mihi nisi unus tremissis. Inveniente enim me in honorabili episcopio sanctissimae Ecclesiae Alexandrinorum magnae civitatis, quam per indulgentiam Dei suscepi, quando in ea consecratus sum episcopus, circiter octoginta centenaria auri, et quae intraverunt mihi ab amicis Christi, pene numerum hominis transcendunt; in seipsam mentem colligens, et cognoscens haec omnia dominatoris omnium esse, festinavi ea quae Dei erant Deo dare. Unde et quod remansit mihi hoc tremisse, Dei et hoc existens, jubeo dari his qui sunt Dei. » O gloriosa res! o devotionem sancti! Non attendit, sicut debuisset, suis; quod faciunt multi qui in divitiis sunt, qui Dei dona aut ex injustitia collecta, tanquam propria, et tanquam si ea secum ferre possunt, thesaurizant, et non large egenis praebent; sed illa quaerebat quae semper manent, et aliquando non minuuntur. Unde sine mendacio repromissionibus non est fraudatus, quae assederant, ex persona Dei, quoniam qui glorificant me, glorificabo (I Reg. II). Vere enim magnifice glorificavit sanctum hunc, qui in suis semper bonis glorificatus est Dominus. Non enim ferens nobilis hic, temporali vita sua conquiescere sancta et digna laude bona, quid egit? Xenodochia, gerontocomia, atque monasteria a fundamentis aedificans, et choros sanctorum monachorum statuens, incessabilem verae justitiae memoriam possidet, per ea quae celebrantur in eis bona opera. Quod enim de his qui mala agunt, et successores propriorum malorum post mortem in vita hac relinquunt, ait Domino plenus Apostolus: Quoniam quorumdam peccata manifesta sunt, praecedentia ad judicium; quosdam autem et subsequuntur. Hoc econtra de hoc beato dicendum est: Quoniam quorumdam justitiae manifestae sunt praecedentes in regnum coelorum (I Tim., V), quosdam autem et subsequuntur, de quibus unus et iste exstitit. Et quoniam non fabula, neque ad gratiam est, quod dictum constat, testimonium nobis perhibeat plane quod mox in pretiosa ejus dormitione gestum est prodigium. Tradente enim eo et commendante propriam animam in manu Domini, ut ait alicubi sacra Littera: Justorum animae in manu Dei sunt (Sap. III), et hanc ei ut sacrificium immolatum offerente, cum recondendum esset honorabile ejus corpus honorifice, et cum congruo sacerdotibus ritu in quodam oratorio sancti miraculorum factoris Tychonis, fit quoddam tale signum gloriosum. CAP. L.-- Jacebant in quodam tumulo, ubi et justus hic reponendus erat, duorum quondam episcoporum, qui ante dormierant, sancta veraciter corpora sanctorum: quae et in natura exanimi interim degentia, tanquam si viva revera essent, aequalem sancto honorem tribuerunt. Cum enim beati corpus inter duos illos componendum esset, honorantes summum pastorem pastores, et multam ejus fiduciam apud Deum reverentes, simul et mirantes, Dei jussione tanquam vivi corpora sua separantes, in medio sacrum hunc susceperunt, honorem et ipsi ei praeceptione Dei sicut a Deo honorato offerentes, et omnibus statim ostendentes quae a Deo ei donata est gloriam atque sublimitatem. Quod maximum et gloriosissimum miraculum, non unus, neque decem, neque centum viderunt, sed omnis turba quae convenit ad pretiosam ejus sepulturam. CAP. LI.-- 204 Aliud autem ejus gloriosius, quod quidem adhuc vivens in carne coepit miraculum, sed postquam migravit ad Deum, complevit, sermo commemorare tentabit. Mulier quaedam de ea quae sanctum protulit civitate existens, cum audisset eum venisse a Rhodo, et angelum ei ibidem apparuisse, et vocationem ad communem Dominum ei denuntiasse, peccamen gravissimum in se recognoscens, quod nec auditus hominum posse intrare affirmabat, fidem inambiguam sumens, ad sanctum cursim pervenit; et pedes ejus comprehendens, cum lacrymis multis clamabat, et dicens secreto sancto: Peccatum, o ter beate, habeo misera, quod ad aures hominum venire non potest, et scio quod, si vis, potes id mihi indulgere; dixit enim vobis Dominus: Quoniam quaecunque solveritis super terram, erunt soluta, et in coelis; et quaecunque ligaveritis super terram, erunt ligata et in coelis (Matth. XVIII); et quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt (Joan. XX). Haec verba audiens a muliere sanctus, et timens, si petitionem ejus refutaret, noxius ejus tormenti fieret, dum posset liberari a proprio peccato per fidem quam habebat in eum, dicit ad eam humiliter: Si utique credis, o mulier, Deo, quod per infelicitatem meam ignoscatur tibi crimen quod dicis, confitere mihi hoc. Quae dixit: Non possum, domine, dicere id, neque enim potest auditus hominum portare illud. Dicit ad eam iterum sanctus: Et si erubescis, vade et scribe illud, si nosti litteras, et fer mihi. Illa iterum respondit: Vere, domine, non possum. Exspectans ergo modicum quid tacens, dixit ei: Non potes scribere et bullare, et afferre mihi? Tunc dixit ei: Possum, domine, hoc facio, rogans honorabilem et coangelicam animam tuam ne solvatur, neque ullo modo inveniatur a quolibet pittacium hoc aliquando. Verbum igitur accipiens a Deo honorabilis quod nullus homo solveret aut legeret ejus pittacium, abiens scripsit propria manu peccatum, et bullans portavit beato. Suscipiens ergo sanctus pittacium, post quinque dies ad Dominum profectus est, nemini aliquid de hujusmodi pittacio aut disponens, aut indicans. Mulier itaque fortuitu, imo dispensatione Dei, non existens in civitate die in qua translatus est in pace de saeculo isto ad aliud patriarcha, volente et in hoc demonstrare Deo quantam apud eum, utpote proprius famulus, fiduciam possidebat. Sed post unam diem reconditionis pretiosi ejus lipsani adveniens, cum audisset dormitionem ejus, amens et desipiens propemodum facta est, existimans pittacium quod dederat, in episcopio relictum, omnibus faceret culpam ejus manifestam. Cito ergo resiliens, et priorem fidem suam indubitabilem super animam resumens, arcam a Deo honorati apprehendit; et, sicut viventi ei veraciter, ita turbata perhibebat: Homo Dei, tibi hoc peccatum non potui enarrare, eo quod supra modum existeret grave, et ecce nunc omnibus factum est forsitan manifestum et cognitum; utinam non tibi rem meam manifestassem. Heu! heu mihi! putans confusionis absolutionem invenire, confusio omnibus facta sum; pro medela brasphemiam recepi. Quid mihi ad te opus erat secretum animae meae patefacere? Tamen non deficiam neque diffidam, neque removebo a tumulo lacrymas, usque dum satisfactionem de petitione mea accepero. Neque enim mortuus es, sancte Dei, sed vivis. Scriptum est enim quia justi in perpetuum vivent (Sap. V). Iterumque eadem verba assumens, dicebat: Nihil, homo Dei, peto a te, nisi ut certum facias cor meum quidnam de dato tibi pittacio factum sit? Deus ergo qui dixit aliquando ad Chananaeam: Fides tua te salvam fecit (Matth. XV), ipse et hanc certam fecit. Tribus enim diebus perseverans ad sepulcrum sancti, et cibum aut potum omnino non gustans, tertia nocte, dum rursus cum lacrymis eosdem duros ac fideles sermones beatissimo diceret, ecce egreditur Dei famulus de tumulo suo, oculatim apparens cum duobus episcopis, qui cum eo jacebant, uno hinc, et altero hinc aspitantibus, et dicit ad eam: usquequo mulier hos qui hic sunt commoves, et non dimittis eos quiescere? Infuderunt enim stolas nostras lacrymae tuae. Et haec dicens, dat ei proprium pittacium nullatum, dicens: Suscipe, recognoscis hoc? solve, aspice. Et in seipsam ex visione veniens, vidit iterum sanctos ingredientes in proprium locum; et solvens, invenit litteras suas deletas, et subscriptionem sub eis, habentem sic: Propter Joannem servum meum, deletum est peccatum tuum. Quis loquetur potentias Domini, o amici et fratres? Qui ita misericors et amator hominum, faciens voluntatem timentium se, et glorificans glorificantes se, et per miraculorum operationes magnificans eos? Non autem in hoc loco solum, in quo pretiosa dormitio ejus facta est, gratia quam habuit apud Deum, manifestata est, sed ubique longius claruit. CAP. LII.-- Eadem enim die in qua ad Deum ex hac vita beatus iste profectus est, quidam eorum qui angelicam vitam et schema monachicum 205 habent, vir admirabilis et industrius, Sabinus nomine, Alexandriae habitans, vidit quasi in excessu mentis factus, divinitus honoratum Joannem de proprio episcopio egredientem cum clero omni cerea portantem, et ad imperatorem euntem, tanquam eunucho quodam (ut ipse dicebat Sabinus) cubiculario hunc vocante, postquam januam episcopii exiit, quod significat proprii corporis separationem, et unam puellam ut solem, suscipientem eum, et manu tenentem, et super caput coronam ex oleae ramis circumamictam. Mox ergo agnovit sanctus Sabinus migrationem patriarchae ad Dominum ipsa hora fuisse factam. Quapropter adnotantes quidem mensem et diem, erat enim celebris, videlicet sancti martyris Mennae, quibusdam venientibus de Cypro percunctantes quidam qui habitabant Alexandriae de migratione sancti patriarchae, agnoverunt veram fuisse visionem, eo quod eadem hora fieret in qua obiit beatus, et maxime de exemplo puellae quae manu tenebat eum. Acceperat enim repromissiones ab ea sanctus, sicut in praecedentibus verbis Vitae diximus (Sup., c. 7): Quia si me possides amicam, ego te ante imperatorem introducam, quod et revera fecit. CAP. LIII.-- Non autem ex hoc tantum omnes satisfactionem acceperunt, quod eleemosyna et misericordia quam habuit circa egentes, eum in coelorum regnum deduxerunt; sed quia alius eorum qui habitabat civitatem Alexandriam, timens Deum, vidit ipsa nocte in qua et sanctus Sabinus, omnes pauperes et orphanos atque viduas, oleae ramos bajulantes, et in patriarchae obsequio euntes, et ad ecclesiam pergentes. Non solum duo, aut decem, aut centum satisfactiones sunt, per quas scimus clare quoniam sanctorum numerum meruit memorabilis hic; sed ecce et aliae, quas subsequens forma ostendit. CAP. LIV.--Hymnodia enim anniversaria post multum temporis dormitionis sancti celebrata, in templo superius memorati sancti Tychonis (Sup., c. 49), ubi pretiosum lipsanum beatissimi patriarchae Joannis repositum est: erat autem quae colebatur sacra vigiliae hymnodia annuae recordationis sancti miraculorum factoris Tychonis. Is qui est miraculorum Dominus, volens ostendere omnibus quali honore servum suum sanctum Joannem dignum fecerit, placuit de honorabili ejus lipsano unguenti saniferam suavitatem emanare, qua universi in laetitia freti gloriam retulerunt Patri et Filio et Spiritui sancto; vero scilicet Deo nostro, qui proprios sanctos gloria glorificat infinita. CAP. LV.-- Et nullus, o amici Christi, tanti miraculi incredulus sit. Etenim usque nunc videtur in amica Christi Cyprorum insula, in diversis sanctis talem Dei gratiam operantem, et tanquam ex fontibus unguentorum suavitatem de pretiosis eorum lipsanis profluentem, ad gloriam ejusdem bonitatis, et ad honorem sanctorum ejus, atque alacritatem et zelum bonum qui post futuri sunt hominum: quatenus secundum imitationem eorum conversantes, eisdem et nos honoribus digni efficiamur a justo mercedum retributore Deo. Efficiamur igitur, dilectissimi, et nos consummatores praescriptarum rectitudinum sanctissimi hujus Patris nostri Joannis; et quasi incolae existentes et peregrini in vita ista, in aeternum thesaurizemus futurum, per largam quae indigentibus tribuitur donationem (I Cor. IX). Etenim, secundum divinitus inspiratum Apostolum, qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet (I Cor. II); et pro corruptibilibus incorruptibilia, pro temporalibus aeterna, quae oculus non vidit, nec auris audivit, et in cor hominis non ascenderunt quae praeparavit Deus diligentibus se: quae omnes nos impetremus per gratiam et misericordiam Jesu Christi Domini nostri, cum quo est Patri una cum sancto Spiritu gloria et honor et imperium, nunc et semper in saecula saeculorum. Amen. auo2vaxs2zybiulp4gkub1so0b40dfb 104 73239 278483 245135 2026-08-27T20:28:05Z JimKillock 19003 278483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="~2025-30434-23" />{{c|— 144 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Mg. Quid est causae cur fleas, Petre? Ecquid accidit? '''P.''' Carolus mihi dixit, domine, heri domum nostram flammis consumptam esse. '''M'''. Joco seriove istud dixisti, Carole? '''C.''' Hoc jocatus sum, domine (per jocum tantum dixi, per ridiculum, joculariter dixi); Petrus vero jocum in bonam partem accipere non videtur ''(entendre la plaisanterie)''. Nunquam putavi eum, quod per jocum dixi, in serium versurum ''(prendre au sérieux)''. Sed remoto joco (extra jocum, serio — ''plaisanterie à part)'' domum aliquam in vico Petri incendio deletam esse omnino certum est. '''M'''. Qui rem tam seriam jocari potes ''(tourner en plaisanterie)''? Quî te juvare (delectare) potest alios ejusmodi in terrorem conjicere? Praeterea mendacium dicere tibi ludus esse videtur. Bonum illud quidem est in tempore joco uti (joca agere), sed rem tam seriam jocari nunquam licet. An non vides ludum nunc in serium esse versum? Jocari, facete loqui, magisque etiam cavillari, facetiae vel sales acerbi in universum sunt tela periculosa in ore loquentis, quam ob rem, raro vel nunquam jocosa dicta in alios jactare satius esse censeo.<ref>''Jocari'' cum aliquo de aliqua re; in aliquam rem; jocari aliquid; ''ludere, ridere, cavillari'' aliquem.</ref> <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''26. De poena.'''}} '''M'''. Patrici, veni huc. — Quid audio de te? Nonne heri senem quendam mendicantem lapidibus prosecutus es ''(jeter des pierres après un vieux mendiant)''? O scelus nefarium! Gravem poenam promeruisti. <br/> Gravi poina (animadversione) dignus es; (dignus es, qui<section end="s2"/><noinclude>{{rule}}{{smallrefs}}</noinclude> 5fn0wcuf1yau53i0fl49t1dk35sugpc 104 73251 278407 242145 2026-08-27T16:40:57Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 262 —}}</noinclude>« ''carere'' » in morte non dicitur (''l'expression « carere » n'est pas employée pour la mort''); <br/> asperrime loqui de aliquo (''parler avec les expressions les plus dures''); <br/> ut Solonis verbo utar (''pour employer une expression de Solon''; ut Solonis dictum usurpem); <br/> certo nomine hanc rem appellamus (''nous avons une expression propre pour cela''). <br/> haec omnia una appellatione significamus (''nous n'avons qu'une expression pour tout cela''). De oratore autem dicimus: Verbis est expeditus (''il est versé dans l'expression''); sermo ejus elegans est; <br/> admiramur orationis elegantiam; <br/> delectat eloquendi varietas (''variété de l'expression''); delectat copia dicendi; <br/> hic ejus dicendi modus (genus) est; <br/> mirare verborum granditatem (majestatem {{bar|1}} ''sublimité''); mirare suavitatem dicendi (orationis {{bar|1}} ''grâces''); <br/> mirare orationis siccitatem. '''M'''. Jam, ut cognoscam, num quae de verbo « exprimere » dicta sunt, probe teneatis (''bien compris''), unusquisque vestrum ordine sententiam aliquam, quae pertineat (spectet) ad verbum istud, enuntiet. <br/> Guilelmus principium (exordium) ducat (capiat, sumat; primordia capiat {{bar|1}} ''commence''). '''G.''' Graves sententiae aptis verbis efferendae sunt. '''C.''' Prudentis est non omnia dicere, quae animo agitat. '''P.''' Odium in me tuum heri testificatus es. '''A.''' Verba desidero (''il me manque''), quibus enuntiem, quantum vita tua (mores, ratio, ratio vivendi {{bar|1}} ''conduite'') mihi sordeat (''dégoûter''). '''B.''' Perquam velim, cogitata mea praeclarius eloquar. '''V'''. Verbis significare vix possum, quanta laetitia epistola tua me affecerit. {{nop}}<noinclude></noinclude> mqz2sml5jhrbp0xd4tovrted2hpkxec 104 73252 278406 242146 2026-08-27T16:39:29Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 261 —}}</noinclude>'''M'''. Menda igitur illa quae modo attulisti, recentiorum exempla. '''P.''' Bene (apte) dicis: ita enim dixisti. Non satis commode Latine loqui potest. Par est in utriusque orationis facultate. Dic planius. <br/> Magis proprie nihil possum dicere. '''M'''. Quo verbo Latino notas, quo tam saepe utimur, vocabulum « ''expression'' »? '''P.''' Vocabulum « expressio » hoc sensu utique a sermone puro et Latino omnino est exclusum. Cum « ''expression'' » idem est ac signum, usurpatur vocabulum significatio v.g. amoris, grati animi, voluntatis tuae in me significatio: si idem est ac vigor, alacritas (animi), significatio vel vis conveniunt; si ad singula verba se refert, vocabulum, vox, verbum, nomen, appellatio congruunt v.g. vocabulum forense (''expression judiciaire'') vocabulum militare (castrense {{bar|1}} ''de soldats''); vocabulum nauticum (''de bateliers''); <br/> peregrina et externa verba (''expressions étrangères''); haec oratio (''cette expression''); <br/> verba sordida (''expressions inconvenantes''); <br/> verba exculta (''gracieuses''); graviter dicta (''expressions fortes''); verba lecta (exquisita {{bar|1}} ''choisies''); <br/> verbum rusticanum (''grossière''); <br/> verbo uti (verbum dicere, nominare {{bar|1}} ''employer une expression''); <br/> verbum opportune proprieque collocare; verbum perperam (non recte) dicere; verbum recte dicere (''bien employer''); <br/> in his rebus deum nominare (''y employer l'expression « dieu »''); <br/> ut ita dicam (''pour employer cette expression''); <br/> ut levissime dicam (''pour employer l'expression la plus douce''); {{nop}}<noinclude></noinclude> 3jsep7cz8y3c2kxgio870vaep56oxbx 104 73271 278482 245303 2026-08-27T20:21:35Z JimKillock 19003 278482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="~2025-30569-04" />{{c|— 174 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''H.''' Litterae divinae (sacrae – ''S.Ecriture)'' in omnes fere linguas sunt conversae. '''E.''' Petronius interpretationem suam ad verbum ex libro aliquo transcripsit ''(copié)''. '''F.''' Difficile est hunc locum in sermonem patrium (nativum) convertere ''(langue maternelle)''. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''35. Quid lingua differat a sermone.'''}} '''M'''. Veteres, ut animadvertistis, vocabulis ''linguae'' et ''sermonis'' saepius sine ullo discrimine uti videntur v.g. epistola ''lingua'' Latina vel ''sermone'' Latino vel Latine scripta; <br/> aliquid in linguam Latinam vel in sermonem Latinum convertere; <br/> aliquid sermone Latino vel Latine interpretari. — Scire igitur cupio, Guilelme, utrum illa vocabula sententia ''(sens)'' inter se differant an unum idemque significent (declarent, valeant). '''G.''' Inter ''linguam'' et ''sermonem'' hoc interest, quod ''lingua'' tam ad universam, ex qua consistit, materiam refertur, quam ad illud quo ab allis linguis distinguitur; sermo vero apud varias nationes instrumentum ''(moyen)'' communis vitae usus (vel mutui usus) est. Vel, ut paucis dicam: ''lingua'' rem et differentiam significat, ''sermo'' usum vel rationem loquendi, qua apud suos quisque utitur. Cicero v.g. Sentio, inquit, Latinam linguam non modo non inopem, sed locupletiorem esse quam Graecam — (materia et differentia). '''M'''. Bene. Ceterum ''sermo'' non solum significat rationem loquendi, sed etiam scribendi, bene, recte, emendate loquendi, scribendi v.g. sermo Latinus ''(du vrai latin)''. Fuit in Catulo sermo Latinus ''(il le parlait comme il faut)''. Sermo purus et Latinus, sermo emendatus ''(du bon latin)'', <section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 47d0pagx5m77177leejj6hw4pr22s2k 104 73314 278350 242239 2026-08-27T12:03:32Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 217 —}}</noinclude>Articulum pedis extors' (intorsi, torsi {{bar|1}} ''se faire une entorse''). '''M'''. Fac quam primum medicum convenias (''consulter''). Ubi est Eugenius? {{bar|1}} '''G.''' Rubentibus pusulis laborat (''il a la rougeole''), quae tota vicinia ortae (exortae) dicuntur (''éclaté''). Estne iste morbus contagiosus? {{bar|1}} '''M'''. Sane quidem; est vera lues ac pestilentia. Simul ac erupit, evagatur et longe lateque serpens diffunditur, donec domus omnes invaserit. '''P.''' Tunc non expedit invisere aegrotos (''visiter''). '''M'''. Unde Eugenius nactus est morbum? {{bar|1}} '''P.''' A sororcula sua; veretur medicus ne degeneret (mutetur, abeat) in variolas (''petite vérole''), jam enim inchoant papularum eruptiones in facie ejus. '''M'''. Deus nos tueatur (servet) ab ejusmodi malo! Video Hugonis quoque locum esse vacuum. Cur abest? '''P.''' Thoracis destillatione laborat, domine (''rhume de poitrine''; tusses concoquit {{bar|1}} ''il a un rhume de poitrine''). Frigus quod a lavando recepit (''bain''), ei thoracis destillationem concitavit. '''M'''. Hoc nihil est, cito abibit. Cur Anselmus non adest? {{bar|1}} '''P.''' Gravedine laborat (destillatione narium; nares ejus gravedine vexantur {{bar|1}} ''il a un rhume de cerveau''). '''M'''. Quid ei gravedinem fecit (attulit, creavit)? Nudius tertius, multo sudore manans perflatui se exposuit. '''M'''. Vehementer miror, quod tot pueri tam validi tussiunt. Quid sibi vult ista tussis frequentatio (''cette tousserie'')? Gratissimum mihi foret, si tussientes domi remanerent (''les enrhumés''). '''P.''' Praeclare dicis, domine, nam aer frigidus etiam magis mihi tussim movet (concitat, exasperat). Sed nocte imprimis male tussio (crebro, plurimum tussio {{bar|1}} ''je suis tourmenté par une toux violente''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> dih92zcv39c587ofuqsjpzhskn83tbq 104 73315 278351 242240 2026-08-27T12:04:12Z JimKillock 19003 278351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 218 —}}</noinclude>'''M'''. Quid tu nihil sumis, quo istam tussim sedes (sanes, leves, tussi medearis)? Nescisne sorbitionem (''tisane'') tussi prodesse (contra tussim prodesse)? Et ego jam diu tussicula sicca laboro, quam tamen variis medicamentis lenire didici. Cur manus tua, Valdemire, est alligata (''bandée'')? {{bar|1}} '''V'''. Cultro digitum adeo vulneravi, domine, ut medicus necesse haberet plagam hanc grandem et altam obsuere atque alligare (fascia deligare {{bar|1}} ''mettre un bandage''). '''M'''. Video caput Gregorii quoque fascia devinctum (''porter un bandage à la tête''); quid est tibi, Gregori? {{bar|1}} '''G.''' Marcellus heri lapide vulnus mihi inflixit (''m'a blessé''). '''M'''. Et cur apte non loqueris? '''G.''' Hoc nihil est; dentibus linguam vulneravi (''mordre''). '''M'''. Et cur stas adeo incurvus? {{bar|1}} '''G.''' Furunculo (clavo) laboro, vel potius pluribus, nam cervix mea clavis est onusta (''couvert de clous''). {{bar|1}} '''M'''. Febricitare videris; accede huc, ut venas tibi tangam (''tâter le pouls'' {{bar|1}} porrige manum, ut venarum tibi pulsum attingam). Arteriarum pulsus vere est citatus (validus, fortis, celer). Abi domum et fac valeas (''soignez-vous''). Cur nasus tuus tumidus (turgidus) est, Ferdinande (''enflé'' {{bar|1}} cur tumet, cur turget)? {{bar|1}} '''F.''' Benedictus colaphum mihi impegit (''donner un coup de poing''). '''M'''. Unde fit, Bernarde, ut et tu manum habeas fascia vinctam? cur fles? {{bar|1}} '''B.''' Hoc leve est, domine. Verucam (veruculam {{bar|1}} ''verrue'') evelli, quod ulcus (ulcusculum) suppurationem genuit. {{bar|1}} Fleo autem, quia Valdemirus hanc manum vehementer premendo dolorem mihi fecit (movit {{bar|1}} ''m'a fait mal''). '''M'''. Qui praeterea fit, ut Hilarius et Petronius absint a schola? {{bar|1}} {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> s55eokaiug2dzt0zm8j36gcfr01bqkh 278352 278351 2026-08-27T12:04:22Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 218 —}}</noinclude>'''M'''. Quid tu nihil sumis, quo istam tussim sedes (sanes, leves, tussi medearis)? Nescisne sorbitionem (''tisane'') tussi prodesse (contra tussim prodesse)? Et ego jam diu tussicula sicca laboro, quam tamen variis medicamentis lenire didici. Cur manus tua, Valdemire, est alligata (''bandée'')? {{bar|1}} '''V'''. Cultro digitum adeo vulneravi, domine, ut medicus necesse haberet plagam hanc grandem et altam obsuere atque alligare (fascia deligare {{bar|1}} ''mettre un bandage''). '''M'''. Video caput Gregorii quoque fascia devinctum (''porter un bandage à la tête''); quid est tibi, Gregori? {{bar|1}} '''G.''' Marcellus heri lapide vulnus mihi inflixit (''m'a blessé''). '''M'''. Et cur apte non loqueris? '''G.''' Hoc nihil est; dentibus linguam vulneravi (''mordre''). '''M'''. Et cur stas adeo incurvus? {{bar|1}} '''G.''' Furunculo (clavo) laboro, vel potius pluribus, nam cervix mea clavis est onusta (''couvert de clous''). {{bar|1}} '''M'''. Febricitare videris; accede huc, ut venas tibi tangam (''tâter le pouls'' {{bar|1}} porrige manum, ut venarum tibi pulsum attingam). Arteriarum pulsus vere est citatus (validus, fortis, celer). Abi domum et fac valeas (''soignez-vous''). Cur nasus tuus tumidus (turgidus) est, Ferdinande (''enflé'' {{bar|1}} cur tumet, cur turget)? {{bar|1}} '''F.''' Benedictus colaphum mihi impegit (''donner un coup de poing''). '''M'''. Unde fit, Bernarde, ut et tu manum habeas fascia vinctam? cur fles? {{bar|1}} '''B.''' Hoc leve est, domine. Verucam (veruculam {{bar|1}} ''verrue'') evelli, quod ulcus (ulcusculum) suppurationem genuit. {{bar|1}} Fleo autem, quia Valdemirus hanc manum vehementer premendo dolorem mihi fecit (movit {{bar|1}} ''m'a fait mal''). '''M'''. Qui praeterea fit, ut Hilarius et Petronius absint a schola? {{bar|1}} {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 1g5ne9ietk05t2zcwz01h0o7qvk07ua 104 73316 278353 242241 2026-08-27T12:04:54Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 219 —}}</noinclude>'''P.''' Hilarii pater hodie mane subito mortuus concidit (''tombé mort''), postquam avus ejus anno praeterito ex equo decidendo periit (''s'est tué en tombant''). Petronius autem ex faucibus laborat (fauces ejus sunt exasperatae {{bar|1}} ''a mal à la gorge''), cui domi est gargarizandum; nec praeterea propter perniones (''engelures'') calceos induere potest. Multos jam adiit medicos, quorum tamen nemo eum salvum facere potuit (''guérir''). '''M'''. Cum omnes ad unum aegri esse videantur, quinam te, Roberte, habet morbus (''as-tu'')? {{bar|1}} '''R.''' Equidem, domine, sum salvus et sanus (mihi bene est) et valere profecto quam dives esse malo. '''M'''. Et tu, Stephane? {{bar|1}} '''S'''. Et ego Dei beneficio bona integraque adhuc valetudine utor, domine. Contra frater meus major tabe (''consomption'') laborat, cuius salutem despero, utpote (quippe) qui a medicis jam diu sit desertus (''abandonné''). '''M'''. Bene eum novi. Semper puer erat tenui (tenuissima) valetudine (''délicat''). Tu vero puer esse videris vere sanus (validus, salvus, recte valens, vegetus, optimo habitu {{bar|1}} ''en bonne santé''). {{bar|1}} '''S'''. Bene judicas, domine, semper enim recte me habeo. '''M'''. Satin' salvae (res sunt) apud vos, Semproni (''tout va bien'' {{bar|1}} Satin' salvae {{bar|1}} ''vas-tu bien'')? {{bar|1}} Esne refectus ex vulnere tuo (''guéri de'')? '''S'''. Non ex toto, domine, quippe ex quo adhuc semper pus exeat (effluat, effundatur). '''M'''. Cur non in lecto manes, donec ex toto convalueris (dum vulnus curetur; ulcus ex toto sanescat; donec ulceratio finiatur {{bar|1}} ''jusqu'à complète guérison'')? Cura, ut valeas (da operam valetudini; parce, consule, servi, inservi valetudini {{bar|1}} ''soignez, ménagez-vous''). Estne nunc apud matrem tuam recte (''est-elle en bonne santé'')? '''S'''. De matre optime est. Mater omnino convaluit (revocata<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> aejxwz9dzn17zlob03k66divglbkpyy 104 73317 278354 242242 2026-08-27T12:05:44Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 220 —}}</noinclude>est ad pristinam sanitatem; sanata, restituta, ex morbo recreata; morbo liberata, e morbo evasit {{bar|1}} ''elle est guérie''). Bona nunc utitur valetudine (integra, prospera, commoda, iucunda). Soror contra mea Theresia tenui aut nulla potius et Carolus frater incommoda (minus commoda, non bona, aegra) est valetudine (''mauvaise''). Non veniet in scholam donec melius valuerit (satis commode valuerit). '''M'''. Quid de avo et avia? '''S'''. Avus, quae ejus aetas est, mire sustentat valetudinem, quam ceterum diligentissime curat; avia vero perdita prorsus est valetudine (''délabrée''). '''M'''. Spero fore, ut quod valetudini ejus maxime conducat, faciat (''se bien soigner''). Temporibus hibernis alius alio malo et incommodo impeditur (urgetur, vexatur, afflictatur {{bar|1}} ''visité par''). Alter spiritu angustiore (angustiis spiritus) laborat, alter aeger est pedibus; hic rhumatismo, ille articulorum doloribus cruciatur; alii febris horrore quatiuntur, alii hepatico morbo vel pulmonis incommodo (vitiis) vexantur, ut illos omittam, qui varia intemperie (''excès'') ipsi corporis habitum vitiant (''ruinent leur santé''). Hem, nunc demum Petrum quoque abesse video. Quid hoc significat? Ut plus quam dimidium discipulorum desiderarem, vix unquam accidit. Qui scit, cur non adsit? {{bar|1}} '''V'''. Ego, domine; sunt hodie patrui ejus, qui abhinc triduum decessit (mortuus est) exsequiae (''les funérailles'' {{bar|1}} hodie est funus, sepultura, humatio patrui ejus; hodie patruus ejus sepelitur, humatur, effertur, sepulchro conditur, tumulo infertur). Qui, cum vir spectatus et honestus fuerit (''très estimé''), maxima, ut audivi, frequentia efferetur (''concours très nombreux''). Vix quisquam erit hujus loci, quin in funus veniat (ei in funus prodeat). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> f3eucjp2sf1kqxjt8j4upvcm1nrbu15 104 73318 278355 243185 2026-08-27T12:06:17Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 221 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''S'''. Res ita est; et nostra domus tota (''tous les membres de ma famille'') exsequias prosequentur (ejus exsequias cohonestabunt {{bar|1}} ''assister aux funérailles, accompagner le convoi''). '''B.''' Praeterea sacerdos quidam eloquentia clarissimus mortui laudes dicet (''oraison funèbre'') {{bar|1}} funebrem orationem habebit (dicet). <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{C|'''42. De excursione ad Mosam facta.'''}} '''M'''. Estisne ad excursionem parati? {{bar|1}} '''P.''' Pransi ac parati, domine; quo rogitas (''vous voulez-vous aller'')? {{bar|1}} '''M'''. Curru vecti ad Mosam flumen excurremus (''en voiture''). '''P.''' Quanto intervallo Mosa hinc distat? {{bar|1}} '''M'''. Sunt septem itineris millia, quam viam cursu incitatissimo (citatis equis) vecti cito confecerimus; (emensi erimus {{bar|1}} ''allant au grand trot''). '''P.''' Licetne mihi, domine, vobiscum iter ingredi equo (in equo, in equo vectus {{bar|1}} ''à cheval'')? '''M'''. Estne sella equo tuo jam imposita? Estne equus tuus jam stratus et paratus (''sellé'')? {{bar|1}} '''P.''' Nondum est, domine, sed opus nullius temporis erit. {{bar|1}} '''M'''. Tunc satius est te nobiscum curru vehi (''aller en voiture''). '''P.''' Jussistine jam equos jungi, domine (vehiculum parari {{bar|1}} ''atteler'')? '''M'''. Certe jussi. '''G.''' Quando vis devehamur (avehamur {{bar|1}} ''partir'')? '''M'''. Illico certe; jam diu rhedarium morati sumus (''impatienté le cocher''). Equi hinniunt (hinnitum edunt), fremunt, cervices concutiunt pedibusque terram pulsant. Rumpite moras! '''G.''' Nonne (equis) junctis paulo gravius et longius est iter, domine (''en voiture'')? {{bar|1}} {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> qvxb7faf4tlqkfs0q81dxc41v1pmdft 104 73319 278356 242244 2026-08-27T12:06:56Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 222 —}}</noinclude>'''M'''. Nihil refert, nobis satis temporis est. '''P.''' Revehemur eadem via, domine? {{bar|1}} '''M'''. Eadem. '''P.''' Ubi mutabimus jumenta? Ubi jumentis pabulum dabimus {{bar|1}} Ubi eis potum praebebimus (dabimus bibere; ea aquatum ducemus)? '''M'''. Istud videbimus. Conscendite et capite loca. Jam bene eveniat (vertat)! '''G.''' Novistine rhedarium, Carole? {{bar|1}} '''C.''' Egone eum non noverim, qui tam saepe ad stationem viae ferreae me vexerit (''conduit'')? '''G.''' Scitne bene jumenta agere (currum agere, ducere, regere {{bar|1}} ''conduire'')? {{bar|1}} '''C.''' Probe scit, sed nescit, ut vides, equis ornatum apte induere (''harnais''). '''P.''' Parum, domine, provehi videmur; visne rhedarium inclamem, ut equos vehementius incitet? {{bar|1}} '''M'''. Volo sane; est profecto quod equos paululum flagello admoneat (equis verbera adhibeat {{bar|1}} ''donner du fouet''). '''C.''' Jo, video Julium, amicum cursim nos persequentem (''courir après nous''); visne, domine, eum rheda tollere (''prendre; permettre de monter'')? {{bar|1}} '''M'''. Non nolo (non repugno, non moror, nihil impedio {{bar|1}} ''je n'ai rien contre''), si quis ei partem sedis vult concedere (''lui faire place''). '''C.''' Nonne in sella rhedarii assidere potest? {{bar|1}} '''M'''. Certe potest, si sella rhedarii contentus est (si rhedarium assidere contentus est {{bar|1}} ''à côté du cocher''). Quid rei est (''qu’y a-t-il'')? cur sustines currum, rhedarie (''arrêter'')? Cur vehiculum consistit (''la voiture s'arrête-t-elle'')? {{bar|1}} '''R.''' Alter equorum pedem offendit (vestigio falsus est). '''M'''. Quid eum loro non ducis? '''R.''' Videamus: silicem, puto, in ungula habet. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> tj7wekgesvoyobxvdjs4gbdjgbpq10e 104 73320 278357 242245 2026-08-27T12:09:31Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 223 —}}</noinclude>'''M'''. Nonne lassitudine sunt confecti? {{bar|1}} R. Multo saltem sudore manant (fluunt); sed mox eis facultatem quietis dabimus (aliquot horas ad quietem). '''M'''. Cur rotas non sufflamminas, rhedarie (''mettre le frein'')? Currus vehementer ruit deorsum (''descend''). {{bar|1}} R. Non tanti est (''ne vaut pas la peine''), quia ab illa parte mox (''de l'autre côté'') adversus collem (''en montant'') vehendum erit. '''M'''. Et rotae tunc jam erunt relaxatae, nonne? R. Ita est. '''M'''. Faveas mihi (''Dieu me soit propice'')! Quid video? Cur ille pedes priores erigit (tollit se arrectum {{bar|1}} ''se cabrer'')? R. Nolite laborare: mulierculam ex intervallo (''de loin'') conspexit lignorum (virgarum) fascem (''fagot'') in capite ferentem (portantem, capite sustinentem), quae eum paululum terret. '''M'''. At saepius equi minima quaque re consternantur: et tu non descendis? Descendamus omnes; nam mihi praestanda est vita vestra (''je suis responsable''). R. Sed cavete, ne propius ad eum accedatis, quia territus facile calces remittat (calcibus caedat; calcitret). '''M'''. Nonne satius est equos omnino disjungere (''dételer'')? {{bar|1}} R. Istud improbo; nam tranquillitatem jam recuperavit et ab omni periculo tuti sumus. Conscendite, quaeso, ut pergamus. {{bar|1}} '''P.''' Jo, ad Mosam pervenimus (''nous sommes arrivés''), qui ut speculum in sole refulget. Licetne nobis, domine, lavari in flumine, qui adeo pulvere simus sparsi? {{bar|1}} '''M'''. Per me licet, sed cavete, ne itineris perfuncti periculis, aquis hauriamini (''se noyer'' {{bar|1}} fluctibus obruamini, submergamini). Semihorae spatium vobis concedo ad lavandum, quo facto ad cauponam e Bove Aureo omnes simul devertemus. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 4j10oiyxdeqdd0n9pe3tiiu4uzyn5f8 104 73321 278358 242247 2026-08-27T12:10:07Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 224 —}}</noinclude>{{c|'''43. De aetate.'''}} '''M'''. Dic, Hugo, Latine: « ''Quel âge as-tu? Tu es plus (moins) âgé que moi,'' » etc. '''H.''' Quot annos es natus? {{bar|1}} Tu major (minor) es natu quam ego. Tu multo (haud multo, paullo, aliquanto, tribus annis) major (minor) es natu quam ego. Tu viginti annorum es; viginti annos natus es aut plus (''plus de 20 ans''). Viginti annos nata est, non major (minor, non plus {{bar|1}} ''pas plus de 20''). Cajus major (quam) octo annos natus est (vel major octo annis natus {{bar|1}} ''plus de 8 ans''). Sempronius minor (quam) octo annos (minor octo annis) natus est (''il n'a pas encore 8 ans''). Julius parvus natu est (''jeune''); avia ejus magna natu (''vieille''). Accedant pueri majores natu vel annis; minores natu (annis) sedeant. Natu omitti potest, cum de consanguineis i. e. de filiis, de fratribus et sororibus agitur aut anni adduntur, quibus aliquis major vel minor est v.g. filius major, filia minima, frater minor, soror maxima. Maximus natu e filiis tribus annis major est quam soror maxima. '''M'''. His expositis Paulus et Antonius de hoc argumento inter se colloquentur (sermocinabuntur). Eja incipite! '''P.''' Quot annos es natus, Antoni? Quot annos habes? {{bar|1}} '''A.''' Quindecim ipsos annos hodie sum natus (''juste''). '''P.''' Hui, tu minor (quam) quindecim annos natus videris; puerum te putavi duodecim annorum. Et quid aetatis videor tibi ego (''et quel âge me donnerez-vous à moi'')? {{bar|1}} '''A.''' Hujus rei non difficilis est conjectura (''cela n'est pas<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> qlzyvv974y1ucmo8z9gfdcu0h8ps6e9 278360 278358 2026-08-27T12:11:15Z JimKillock 19003 278360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 224 —}}</noinclude>{{c|'''43. De aetate.'''}} '''M'''. Dic, Hugo, Latine: « ''Quel âge as-tu? Tu es plus (moins) âgé que moi,'' » etc. '''H.''' Quot annos es natus? {{bar|1}} Tu major (minor) es natu quam ego. Tu multo (haud multo, paullo, aliquanto, tribus annis) major (minor) es natu quam ego. Tu viginti annorum es; viginti annos natus es aut plus (''plus de 20 ans''). Viginti annos nata est, non major (minor, non plus {{bar|1}} ''pas plus de 20''). Cajus major (quam) octo annos natus est (vel major octo annis natus {{bar|1}} ''plus de 8 ans''). Sempronius minor (quam) octo annos (minor octo annis) natus est (''il n'a pas encore 8 ans''). Julius parvus natu est (''jeune''); avia ejus magna natu (''vieille''). Accedant pueri majores natu vel annis; minores natu (annis) sedeant. Natu omitti potest, cum de consanguineis i. e. de filiis, de fratribus et sororibus agitur aut anni adduntur, quibus aliquis major vel minor est v.g. filius major, filia minima, frater minor, soror maxima. Maximus natu e filiis tribus annis major est quam soror maxima. '''M'''. His expositis Paulus et Antonius de hoc argumento inter se colloquentur (sermocinabuntur). Eja incipite! '''P.''' Quot annos es natus, Antoni? Quot annos habes? {{bar|1}} '''A.''' Quindecim ipsos annos hodie sum natus (''juste''). '''P.''' Hui, tu minor (quam) quindecim annos natus videris; puerum te putavi duodecim annorum. Et quid aetatis videor tibi ego (''et quel âge me donnerez-vous à moi'')? {{bar|1}} '''A.''' Hujus rei non difficilis est conjectura (''cela n'est pas''<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 890ppaqtthaac48bov42x1riffumunp 104 73322 278359 242250 2026-08-27T12:11:05Z JimKillock 19003 278359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 225 —}}</noinclude>''difficile à deviner''): aetas nostra certe non multum discrepat (''différence''); tu eiusdem mecum aetatis es (tu mihi aequalis es {{bar|1}} ''du même âge''). '''P.''' Recte dicis; non multo quippe quam tu major sum natu. Duo tantum sunt menses, cum annum decimum sextum ago (''depuis 2 mois je suis dans ma 16me année''). Sunt menses duo, cum annum decimum quintum complevi (confeci, excessi, egressus sum). '''A.''' Me, ut vides, non fefelli; quamvis enim me sis grandior (''plus grand''), duobus tamen mensibus dumtaxat minor quam tu sum natus. Hem, quam viam vivendi vis schola absoluta ingredi, Paule (''carrière'')? {{bar|1}} '''P.''' Ubi primum mihi erit aetas militaris (aetas patiens militiae; ubi primum maturus ero militiae; ubi primum per aetatem arma ferre licebit) miles fiam (nomen dabo vel profitebor militiae {{bar|1}} ''j'entrerai dans l'armée''), ad quod satis aetatis adhuc non habeo (''assez âgé''). '''A.''' Putasne patrem tibi istius generis vitae deligendi potestatem esse facturum? {{bar|1}} '''P.''' Cum nondum sim aetate adulta (cum adhuc sum puer minor natu, pupillus {{bar|1}} ''mineur'') hac de re patri adhuc non sum locutus; sed ut semel mei juris factus ero (esse coepero, meae tutelae, mei potens ero, in meam tutelam venero, pervenero {{bar|1}} ''quand je serai majeur''), pater consentire vix gravabitur (''faire des difficultés''). '''A.''' Quot tibi sunt fratres et sorores? '''P.''' Fratres mihi sunt tres totidemque sorores. '''A.''' Esne eorum tu minimus an maximus? '''P.''' Ex omnibus ego sum minimus: biennio quam Claudius frater, quem haud scio an noveris (''connais peut-être''), et anno minor quam Theresia, soror minima. Omnes, ut vides, aetate quam ego majores (superiores,<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||15}}}}</noinclude> kdbi4sh66xqg4p0629iqikmojvgcdrk 278361 278359 2026-08-27T12:11:22Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 225 —}}</noinclude>''difficile à deviner''): aetas nostra certe non multum discrepat (''différence''); tu eiusdem mecum aetatis es (tu mihi aequalis es {{bar|1}} ''du même âge''). '''P.''' Recte dicis; non multo quippe quam tu major sum natu. Duo tantum sunt menses, cum annum decimum sextum ago (''depuis 2 mois je suis dans ma 16me année''). Sunt menses duo, cum annum decimum quintum complevi (confeci, excessi, egressus sum). '''A.''' Me, ut vides, non fefelli; quamvis enim me sis grandior (''plus grand''), duobus tamen mensibus dumtaxat minor quam tu sum natus. Hem, quam viam vivendi vis schola absoluta ingredi, Paule (''carrière'')? {{bar|1}} '''P.''' Ubi primum mihi erit aetas militaris (aetas patiens militiae; ubi primum maturus ero militiae; ubi primum per aetatem arma ferre licebit) miles fiam (nomen dabo vel profitebor militiae {{bar|1}} ''j'entrerai dans l'armée''), ad quod satis aetatis adhuc non habeo (''assez âgé''). '''A.''' Putasne patrem tibi istius generis vitae deligendi potestatem esse facturum? {{bar|1}} '''P.''' Cum nondum sim aetate adulta (cum adhuc sum puer minor natu, pupillus {{bar|1}} ''mineur'') hac de re patri adhuc non sum locutus; sed ut semel mei juris factus ero (esse coepero, meae tutelae, mei potens ero, in meam tutelam venero, pervenero {{bar|1}} ''quand je serai majeur''), pater consentire vix gravabitur (''faire des difficultés''). '''A.''' Quot tibi sunt fratres et sorores? '''P.''' Fratres mihi sunt tres totidemque sorores. '''A.''' Esne eorum tu minimus an maximus? '''P.''' Ex omnibus ego sum minimus: biennio quam Claudius frater, quem haud scio an noveris (''connais peut-être''), et anno minor quam Theresia, soror minima. Omnes, ut vides, aetate quam ego majores (superiores,<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||15}}}}</noinclude> oeqpwka6e5uhaywjoyqghh3mgrypszv 104 73323 278362 242251 2026-08-27T12:11:52Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 226 —}}</noinclude>priores, robustiores) sunt (mihi aetate antecedunt, anteeunt, praestant, me praecurrunt {{bar|1}} ''sont plus âgés que moi''). '''A.''' Quod nomen est fratri tuo maximo? Qui vocatur? {{bar|1}} '''P.''' Alexandro ei est nomen. Alexander vocatur. '''A.''' Quot annos habet? '''P.''' Jam diu uxorem duxit (''il est marié'') et octo liberos habet, quatuor filias: anniculam, bimam, trimam, quadrimam (''âgée d'un an, de 2, 3, 4''); et quatuor filios: quinquennem, sexennem, septennem, octennem (vel octo annorum). Hic nuper in hanc scholam venire voluit, sed legitima aetate carens non admissus est. '''A.''' Ain' tu (''est-il possible'')? At quid aetatis requiritur? '''P.''' Qui minores sunt novenos annos nati ex instituto (''règlement'') non recipiuntur. '''A.''' Ejusmodi argutias non intelligo. An non usus docet, pueros octorum annorum haud raro intelligere plus (''être plus intelligent'') quam pueros novenum? '''P.''' Item soror mea maxima, cui nomen est Hildegardi (quae vocatur Hildegardis) viro jam nupta est (''est déjà mariée'') et duas filias habuit, quarum altera in bimatu (''à l'âge de deux ans''), altera, cum esset quatuor annorum, mortua est. Altera soror, quae annis illam proxime sequitur, id quidem aetatis est, ut nubere possit (jam nubilis sit), sed tamen, dum parentes viverent, matrimonio cum viro se non jungere decrevit. '''A.''' Estne uterque parens adhuc in vita (vivitne adhuc; estne in vivis)? {{bar|1}} '''P.''' Ita sane, non soli parentes, verum etiam avi (avus et avia), qui optima valetudine utuntur. Pater, ut verum loquar, sexaginta quatuor annos natus, jam senex esse coepit (''approche de la vieillesse'' {{bar|1}} jam in aetatem venit; aetate jam processit, jam provectiore aetate est {{bar|1}} ''est déjà avancé en âge''); sed mater, quae patris<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> r1fdijm15kxqney3gfaeyuk20ql0hv8 104 73324 278363 242252 2026-08-27T12:12:42Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 227 —}}</noinclude>altera uxor viginti octo annis minor est natu, mulier aetate adhuc est florens (''une femme encore jeune''; aetate floret; adhuc integra aetate quasi in ipso aetatis flore et robore est {{bar|1}} ''dans la force de l’âge''). '''A.''' At fieri vix potest, ut patris tui pater adhuc vivat; natu saltem pergrandis sit oportet. '''P.''' Non quidem patris pater, sed mater, quae annum unum et nonagesimum agit (''qui est dans''). Pater matris autem, qui nescio quanto minor natu est quam avia, non ita grandis est natu, sed tamen senex provectae aetatis. '''A.''' Si avis tibi superbire licet, equidem gloriari possum proavum mihi etiam esse (''bisaïeul''), avum matris meae, qui ter aevo functus, ut ait Horatius (tertiam hominum aetatem vixit {{bar|1}} ''trois générations''), nuper quartum et centesimum annum complevit. Imo vero etiam senex est integris sensibus (''bien conservé''), animo viridis incorruptaque valetudine, qui sine conspicillo adhuc legere potest (''lunettes''). '''P.''' Ain' tu (itane vero)? Istud adduci vix possum, ut credam. Quae si ita sunt, iste profecto aetatis ad prudentiam adeptus est maturitatem (''l’âge de la sagesse''). '''A.''' Id aetatis homines vel aetas centenaria hodie raro sane invenitur. Sed abavus quoque (''trisaïeul''), quem non jam noveram scilicet (''naturellement''), ad summam senectutem vixisse (provectam, longam, extremam, summam senectutem adeptus esse) et aetate exacta (decrepita; aetate confectus {{bar|1}} ''dans un âge très avancé'') nonagenarius i.e. alterum et nonagesimum annum agens (altero et nonagesimo suae aetatis anno; annos nonaginta duos natus) mortuus esse (e vita excessisse) dicitur. '''P.''' Vos genus profecto estis firmum ac robustum, in quo omnes aetates exhibentur (''sont représentés''): pueritia, adolescentia, juventus, senectus. '''M'''. Hoc laudo, sed hac de re jam satis. Attamen etiamnunc hoc unum addere vix supervacaneum<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> nuwxx2e1u6du4ktwxh535634ew9gx5l 104 73325 278364 242253 2026-08-27T12:13:14Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 228 —}}</noinclude>esse censeo. Saepius enim animadverti, quotiescunque de adjectivo « ''jeune'' » agebatur, aquam, ut in proverbio est, haerere (''on est dans l’embarras''). Quomodo igitur, Hilari, Latine reddis « ''jeune'' »? '''H.''' Novellus, quatenus ad rem rusticam spectat (''économie rurale''), ut arbores, plantas, pecora; adjectivum contrarium est vetulus (''déjà assez âgé''). '''M'''. Confirma istud exemplis. '''H.''' Arbor, vitis, rosa, pomus, prunus, cerasus, pirus, nux, betula, quercus, fagus, fraxinus, ulmus, novella (vetula). Novellae (''de jeunes arbres''); arbores tenerae. Capra, sus, ovis, bos, gallina novella (vetula). '''M'''. Ea nihil attinet omnia nominare (''il n'est pas nécessaire de les nommer''). '''H.''' Praeterea pullus et catulus sunt adjectiva significantia « ''jeune'' », quae solis animalibus attribuuntur: illud equis asinisque imprimis et avibus; hoc canibus, felibus aliisque animalibus eis similibus v.g. Pullus equinus, asininus, suillus; pulli gliris, ranae, viperae; pulli columbini, gallinacei, pavonini; pulli anserum, passerum, hirundinis, aquilae, ciconiae; pulli ex ovis orti. Catulus canis, catulus felis, tigris, leaenae, lupae, vulpis, pantherae, suis, leporis, simiae, viperae, cervae, etc. Felis vetula ludens cum catulis. Fetus quoque significat « ''les jeunes'' » v.g. Sues multiplices fetus procreant; fetus piscium, ranarum, viperarum, etc. '''M'''. Confer, Benedicte, adjectivum « ''jeune'' » in homines (''appliquez''). '''B.''' v.g. Puer (puella) tenerae aetatis (''un jeune enfant''). Puer (puella) infans (parvus, parvulus {{bar|1}} ''un tout jeune enfant''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 2hasgw37b6f2ohli0u8nqly7kce73he 104 73326 278365 242254 2026-08-27T12:13:45Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 229 —}}</noinclude>Etiamtum plane (admodum) puer eram (''j'étais alors encore tout jeune''). Aetas tua non matura est academiae (''tu es encore trop jeune pour l'université''). Marius filius (Dionysius filius) puer decessit (''le jeune Marius''). Curio pater senex mortuus est (''le vieux Curion''). Cajus adolescens obiit (''mourut jeune''). Antonium antepono aetate formaque florentem (''qui est jeune et beau''). Filius adolescens Sempronii, filia adolescens (adolescentula) Marci (''le jeune fils de''). Adolescens, adolescentula (''le jeune homme, la jeune fille''). Adolescens homo (''un jeune homme''). Adolescentes (''les jeunes gens''); juvenes utriusque sexus. Adolescens cum saepius audivi (''dans ma jeunesse''). A puero didici animum esse immortalem. A pueris didicimus animum esse immortalem. '''M'''. Adde huc: usque ad annum septimum homo est infans; a septimo usque ad decimum septimum puer (puella); adolescens (adolescentulus, adolescentula) usque ad tricesimum; juvenis usque ad annum quadragesimum quintum; deinde senior et senex. Juvenes igitur homines sunt confirmata et constanti aetate. Attamen propter aetatis vigorem adolescentes studiorum causa in academia versantes aliique qui jam in officio sunt aliquo, juvenes appellare licet. Cave dicas: Adolescentiam erudire, docere; adolescentia Romana; cum magno plausu adolescentiae; nunc etiam Graece scribit adolescentia {{bar|1}} sed juventutem docere, etc.; cum magno plausu adolescentium, vel juventutis. Adolescentia enim non est nomen collectivum ut juventus, sed indicat ut infantia, pueritia gradum aetatis. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 00933rvccbepyjeilpn4m62qbdymaln 104 73327 278366 242256 2026-08-27T12:14:33Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 230 —}}</noinclude>{{c|'''44. Reprehendendi modus.'''}} '''M'''. Quid, Stephane, interest inter reprehendere et vituperare? Licetne utroque verbo sine discrimine (promiscue, indifferenter) uti? '''St.''' Nequaquam licet, domine, quia inter ea interest aliquantum (''une assez grande différence''). Verbo enim reprehendendi semper fere subjecta est notio emendandi; non item verbo vituperandi, quod significat vitia eaque plerumque opinata (''imaginé'') in aliqua re invenire, quae vituperator nec vult nec saepissime potest emendare. Ita cervus in Phaedri fabula crurum nimiam tenuitatem contemnendo vituperat. Sunt qui picturas, orationes, coenas, vitas hominum vel optimas vituperent. Praeceptor pueros non vituperare, sed reprehendere solet; pueri autem saepius de praeceptore dicunt: Nihil probat (nihil bonum judicat; nihil boni consulit); omnia vituperat (''il ne trouve rien de bon''). '''M'''. Quae alia verba idem fere declarant ac reprehendere? '''St.''' Objurgare, increpare aliquem de aliqua re; corripere, castigare. '''M'''. Sane bene, Stephane (''fort bien'')! '''Petronius'''. Vah, laude mihi ille adeo dignus non videtur, domine, quia responsio ejus satis manca erat. Equidem ejusmodi quaestiunculam multo melius expediverim. '''M'''. Tace, homo arrogans! Nae tu in venerando me humanitatis modum profecto non excedis, Petroni (''politesse''). O hominis impudentem audaciam! Homo insigniter impudens, istud mihi dicere non dubitasti? O facinus audax! o ingentem confidentiam (''audace, hardiesse'')! Non ita pridem est, cum de confidentia ac temeritate tua<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ad26wkf6lqlz8a6fzkpxtqhibx8130l 104 73328 278367 242257 2026-08-27T12:15:25Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 231 —}}</noinclude>vehementer te verbis accepi (acerbissime reprehendi, asperrime tractavi). Superbia tua intolerabilis (intoleranda, vix ferenda) est. Nimia est tua jactatio (nimium, plus aequo te jactas), quamob rem unus nemo te diligit (''pas un seul''). Quid est, cur ita attollas animos? Unde tibi tantam arrogantiam sumis (''d'où vient-il que'')? Esne forte elatus (inflatus; superbis, insolescis) quia de primis es? Non est, quod tantopere superbias (quod tibi tantos spiritus sumas, tantopere efferaris, insolescas). Non video, cur tantopere tibi placeas. Penitus (bene) te novi; probe novi animum tuum; ego te intus et in cute novi. Insolentis superbiae es plenus. Nemini prorsus vis cedere (parere, obedire, te submittere). Nunquam gratus es in quemquam (nullius beneficii memor; gratus ac memor beneficii). Gratus (memor) beneficii animus (gratus animus ac memor beneficii {{bar|1}} ''la reconnaissance'') omnino in te desideratur (''manque''). Et ut tute es, item censes omnes esse (qualis tu es ipse, tales esse omnes judicas; ex tuis moribus omnes judicas). Omnibus pessimi exempli in omnium vituperationem incurristi (venisti). Satis quidem scio te de minis meis non laborare (''indifférent''), cum semper tui similis sis (''rester le même''). At ne frustra sis (''ne vous trompez pas''), non serviam tuae libidini: spiritus tuos et fastidiosam arrogantiam reprimam (''humilier''). Ista est tua ratio (''telle est votre conduite''). Fac, ut quam primum vitae tuae dispositionem mutes (''conduite''), aliter mox sero erit. {{bar|1}} Asside (assidas {{bar|1}} ''asseyez-vous'')! {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> rvi9381v5ukv2pqwyomotteacwhtfo8 104 73329 278368 242258 2026-08-27T12:16:07Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 232 —}}</noinclude>'''M'''. Repete jam (dic iterum), Joannes, quae Stephanus de illis verbis dixit. '''J.''' Rationem ejus non intellexi, domine (''explication''). '''M'''. Mirari satis stultitiam tuam non queo. Dic igitur quid inchoare differat ab incipere. '''J.''' Nihil, opinor, differunt, domine, nisi forte illud ab initio, hoc a medio aliquid incipere significet. '''M'''. Auditam istius Salomonis sapientiam admiramini! Sanus hercle non es, Joannes. O ingenium hebes et obtusum (''borné'')! Quantum es tardus (''bouché''). Quid hoc genere hominum facias (''que faire avec de tels hommes'')? Rara avis tu in terris; puer cogitatione nulla. Nunquam te hominem stupidiorem vidi (''bouché''). Praeter speciem stultus es (''plus stupide que tu n'en as l'air''). Mulus es, bipes asellus. Equidem hominem magis asinum nunquam vidi (''un plus grand âne''). Quam hebeti et obtuso est ingenio (''esprit borné''). Incredibili es ingenii imbecillitate {{bar|1}} ingenii tarditate; stupiditate (''terriblement borné''). Nae tu nunquam philosophiae laurea decoraberis (ornaberis). Facilis est conjectura, cur singulis annis ultimus fueris (''on comprend facilement''). Perquam paucos ejusmodi reperias (''on trouverait peu''). Jam aliquoties te docui (ex me audisti), quid sit discriminis inter illa verba (''déjà plusieurs fois''). Hem, quoties etiam dicendum (repetendum, iterandum, inculcandum) erit? Haec omnia, nescio quoties, vobis dixi (''Dieu sait''). Me taedet tarditatis et stultitiae tuae (ignorantiae, inscitiae tuae). Cogitare tuum non est: dicis quidquid in buccam venit (''bouche''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> igrqupctlf5g6l8p646asq8qmmdr12b 104 73330 278370 242259 2026-08-27T12:53:58Z JimKillock 19003 278370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 233 —}}</noinclude>Unde ejusmodi res tibi in mentem venit?<br/> Haud prospere res tuae cedunt (cela ne va pas bien); res desperata est. <br/> Quam nihil (quam non; quam non multum; quantum non quantulum) hoc anno profecisti (combien peu)<ref>Cave dicas: Quam parum profecisti, quod non est Latinum.</ref> <br/> Spem omnem abjeci; vix quidquam spei est te unquam profecturum. <br/> Si tibi vitae spatium duplicaretur, tamen nihil disceres. Tu ad studium minime idoneus es (tout- à- fait incapable). De progressu tuo plane despero. <br/> Si agri culturae te tradas, rem tibi melius successuram plane confido. <br/> Est in rem tuam quod tibi dictum velim (pour ton bien). Noli id velle quod fieri non potest (une impossibilité). <br/> Te admonere meum (officii mei) putavi (devoir; officii duxi te monere). <br/> Qiid igitur interest inter inchoare et incipere, Carole? '''C.''' Inchoare significat fundamenta alicujus rei jacere (ponere), in quibus opus perficiatur (absolvatur). Nostra lingua dicimus: ébaucher, jeter la base, commencer une chose. Inchoare igitur, quod contrarium est verbis perficere, absolvere, conficere, peragere, consummare, ad exitum perducere, nihil prodest, nisi opus totum absolvitur. Qui vestem inchoat, vestem nondum habet; nam res inchoata est res imperfecta, manca, non absoluta vel res non absoluta est tantum inchoata. Signum inchoatum nihil valet: perfecta enim anteponuntur inchoatis. - Petrus statuam inchoavit, Paulus absolvit. Res, ut ait Livius, magis inchoatae erant quam ad exitum perductae. - Eam partem quam pater inchoatam reliquit, filius absolvit. Sapientia hominem accepit a natura inchoatum (non perfectum). {{nop}}<noinclude>{{rule}} {{smallrefs}}</noinclude> krsnzyixnbxuk1adli9ritoyazk87vt 278371 278370 2026-08-27T12:54:47Z JimKillock 19003 278371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 233 —}}</noinclude>Unde ejusmodi res tibi in mentem venit?<br/> Haud prospere res tuae cedunt (''cela ne va pas bien''); res desperata est. <br/> Quam nihil (quam non; quam non multum; quantum non, quantulum) hoc anno profecisti (''combien peu'')<ref>Cave dicas: Quam parum profecisti, quod non est Latinum.</ref> <br/> Spem omnem abjeci; vix quidquam spei est te unquam profecturum. <br/> Si tibi vitae spatium duplicaretur, tamen nihil disceres. Tu ad studium minime idoneus es (''tout-à-fait incapable''). De progressu tuo plane despero. <br/> Si agri culturae te tradas, rem tibi melius successuram plane confido. <br/> Est in rem tuam quod tibi dictum velim (''pour ton bien''). Noli id velle quod fieri non potest (''une impossibilité''). <br/> Te admonere meum (officii mei) putavi (''devoir''; officii duxi te monere). <br/> Quid igitur interest inter inchoare et incipere, Carole? '''C.''' Inchoare significat fundamenta alicujus rei jacere (ponere), in quibus opus perficiatur (absolvatur). Nostra lingua dicimus: ''ébaucher, jeter la base, commencer une chose''. Inchoare igitur, quod contrarium est verbis perficere, absolvere, conficere, peragere, consummare, ad exitum perducere, nihil prodest, nisi opus totum absolvitur. Qui vestem inchoat, vestem nondum habet; nam res inchoata est res imperfecta, manca, non absoluta vel res non absoluta est tantum inchoata. Signum inchoatum nihil valet: perfecta enim anteponuntur inchoatis. {{bar|1}} Petrus statuam inchoavit, Paulus absolvit. Res, ut ait Livius, magis inchoatae erant quam ad exitum perductae. {{bar|1}} Eam partem quam pater inchoatam reliquit, filius absolvit. Sapientia hominem accepit a natura inchoatum (non perfectum). {{nop}}<noinclude>{{rule}} {{smallrefs}}</noinclude> nxjs5qnkjok91ladguxwyoc2qdgx42h 278378 278371 2026-08-27T13:30:04Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 233 —}}</noinclude>Unde ejusmodi res tibi in mentem venit?<br/> Haud prospere res tuae cedunt (''cela ne va pas bien''); res desperata est. <br/> Quam nihil (quam non; quam non multum; quantum non, quantulum) hoc anno profecisti (''combien peu'')<ref>Cave dicas: Quam parum profecisti, quod non est Latinum.</ref> <br/> Spem omnem abjeci; vix quidquam spei est te unquam profecturum. <br/> Si tibi vitae spatium duplicaretur, tamen nihil disceres. Tu ad studium minime idoneus es (''tout-à-fait incapable''). De progressu tuo plane despero. <br/> Si agri culturae te tradas, rem tibi melius successuram plane confido. <br/> Est in rem tuam quod tibi dictum velim (''pour ton bien''). Noli id velle quod fieri non potest (''une impossibilité''). <br/> Te admonere meum (officii mei) putavi (''devoir''; officii duxi te monere). <br/> Quid igitur interest inter inchoare et incipere, Carole? '''C.''' Inchoare significat fundamenta alicujus rei jacere (ponere), in quibus opus perficiatur (absolvatur). Nostra lingua dicimus: ''ébaucher, jeter la base, commencer une chose''. Inchoare igitur, quod contrarium est verbis perficere, absolvere, conficere, peragere, consummare, ad exitum perducere, nihil prodest, nisi opus totum absolvitur. Qui vestem inchoat, vestem nondum habet; nam res inchoata est res imperfecta, manca, non absoluta vel res non absoluta est tantum inchoata. Signum inchoatum nihil valet: perfecta enim anteponuntur inchoatis. {{bar|1}} Petrus statuam inchoavit, Paulus absolvit. Res, ut ait Livius, magis inchoatae erant quam ad exitum perductae. {{bar|1}} Eam partem quam pater inchoatam reliquit, filius absolvit. Sapientia hominem accepit a natura inchoatum (non perfectum). {{nop}}<noinclude>{{rule}} {{smallrefs}}</noinclude> boy4r8ntp5tx3zuipentd8llzrtmesl 104 73331 278372 242260 2026-08-27T12:58:14Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 234 —}}</noinclude>Perfice nunc quod nuper de oratoribus inchoasti. ''Incipere'' autem vel ''coepisse'', quod idem declarat, hoc differt ab inchoare, quod nihil interest utrum opus perficiatur necne. Huic enim verbo contraria sunt ''desinere'', ''desistere'', ''cessare''. Ut incipiendi ratio fuerit, ita sit desinendi modus. <br/> Unde incipiam? <br/> Magnis de rebus dicere incipiens, a Jove incipiendum putat. Potissimum incipiam ab urbe condita (''le mieux est de''). <br/> Huic incipio sententiae diffidere. <br/> Cum primum pabuli copia esse inciperet. Jamque frumenta maturescere incipiebant. Cum maturescere frumenta inciperent. <br/> Ictus erat (''frappé'') qua (''où'') crus esse incipit. Cum deinde inchoare nihil prosit, nisi opus absolvitur, incipere per se jam aliquid prodest; qui enim edere incipit (coepit) jam cibo fruitur; qui edere inchoat, nondum fruitur. Sperare incipio = spem jam habeo. Ver incipit = jam ver est. Item dicimus: bellum, proelium, oppugnationem, opus, iter incipere. Incipere plerumque cum ''a'' praepositione conjungitur v.g. A Jove incipere, ab urbe condita; unde incipiam? Optime incipitur a sinistra. Pro praeteritis: incipiebam, incepi, inceperam, eleganter dici potest: ''coeperat esse'' v.g. <br/> cum ver esse coeperat, etc. Orator autem pro ''incipere'' verbis ''ordiri'', ''exordiri'' utitur v.g. Sic orsus Apollo; sic orsa dea; <br/> ab ipsa re exordiri. Unde exordiar narrare? '''M'''. Bene factum, Carole! Ceterum hanc vobis interpretationem (''explication'') heri in hodiernum diem scribendam imposui; exhibete igitur commentarios. Hem, quid video? Nae tu, Ferdinande, puer es inveterata calliditate (''rusé''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> iifj7rfwiizh3wqxfxhy3zmbpfql443 104 73332 278373 242261 2026-08-27T12:59:44Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 235 —}}</noinclude>Fraudem (dolos) adhibuisti (fallaciis usus es {{bar|1}} ''tu as triché''). Quis te juvit (adjuvit)? Quem adjutorem habuisti? <br/> Nonne haec omnia de libro aliquo transcripsisti? Hoc profecto nimium est (''cela est trop fort''). <br/> Quid, tu vis negare (denegare, infitiari)? <br/> Mihi imponi (verba dari) non patiar (''imposer, tromper''). Fumum mihi non facies. <br/> Non audes vultum (os) meum intueri; (os et oculos meos intueri; intueri in vultum; me intueri). <br/> Credisne me ignorare arcanum tuum (''secret'')? <br/> Nae tu es vafer homo (astutus, callidus, versatus {{bar|1}} ''malin''). Non me latent doli tui; probe novi artes tuas (artifices). <br/> Nihil me fallis; non te ignoro. <br/> Hem, non audes me recte in faciem aspicere (''bien en face''). Aspice me recta (acie) et dic, factumne sit hoc pensum a te ipso. <br/> Aliena opera hoc elaborasti (alieno ingenio scripsisti). Istum veteratorem (''le coquin'')! Nescio quo nomine (appellatione) te notem; quomodo rationem tuam (''conduite'') appellem (declarem, designem). Plerumque satis habebas, chartis aliquid illinere, pensum negligenter (indiligenter, minus diligenter, incuriose, cura omissa, sine cura) scribere, magna et minuta aeque negligenter tractare, et nunc mihi vis imponere te subito factum esse argutiarum harum auctorem (''subtilité, finesse''). <br/> Nae tui es ridiculum caput (''drôle de corps''). <br/> Neque tamen facultas tibi deest, sed voluntas; potes quidem, sed non vis. Nemo est, qui nesciat (nemo non novit, omnes compertum habent, omnibus constat, compertum est) te hominem esse desidiosum, insignem cessatorem (''un grand paresseux''). <br/> Nihil te inertius (pigrius, segnius). <br/> Nunquam pensum ullum tuum accurate est scriptum. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 20r3tbyscpfc1mn8pnsw6npsqfnzgvc 104 73333 278374 242262 2026-08-27T13:00:59Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 236 —}}</noinclude>Nullius rei studio es incensus (admiratione imbutus). Tibi nulla est patientia laboris (''persévérance''). <br/> Hoc me cura afficit. <br/> Multas tecum habeo querelas (''plainte contre''). <br/> Sed quia nihil curas, quid alii censeant, oneri tibi jam non ero. Hoc nihil te movet; hoc nihil ad te attinet (''fait aucune impression''). <br/> Sede! Bis stulte fecisti (''une double sottise'') neque ullam, dictum puta (''croyez-moi''), de hac re laudem capies. <br/> Unde fit, ut pensum tuum, Hilari, sit inchoatum tantum, non absolutum? Et in hoc quidem tu mira hercle narras. Quid, tu satis temporis non habuisti? Adduci non possum, ut istud credam. Satis contra habuisti temporis ad omnia commode absolvenda. <br/> Languescit industria tua (''diminue''). <br/> Remisisti studium (''zèle''); refrixit tuum studium. <br/> Operi tuo non multum temporis tribuisti; vix quidquam scripsisti. <br/> Raro quidquam accurate facis. Desideratur in te industria et diligentia. <br/> Saepissime te jam argui, quod non studeres (''blâmé''); sed clementi castigatione uti nihil prodest (''réprimander avec douceur''). <br/> Iterum ac saepius graviter te increpavi (incusavi {{bar|1}} ''adresser une verte réprimande''). <br/> Valetudinem excusas. {{bar|1}} Valetudinem tibi vitio non do (tibi valetudinem non objurgo), quamquam ceterum, ut pueri delicati assolent, aegrotas, quando libet (''quand tu veux''). <br/> Res tua male se habet; tibi metuo (subtimeo, subvereor), ne quando studia omnino relinquere cogaris. <br/> Levitatem tuam in religionem trahere incipio. <br/> Jam saepe promissis me onerasti (prolixe mihi promisisti;<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> o5el4suicyvun6kzx6mw5z1jl18tvi0 104 73335 278375 242264 2026-08-27T13:02:34Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 237 —}}</noinclude>liberaliter, bene mihi promisisti {{bar|1}} ''faire de belles promesses''), sed promissa adhuc nondum fecisti (effecisti, solvisti, persolvisti; promissis non stetisti, satisfecisti, promissa non servasti, praestitisti; in promissis fidem non servasti; fidem mihi fefellisti). <br/> Tu montes et maria polliceris, sed nihil tandem praestas (efficis). <br/> Cum multa promittas, omnia tamen in irritum cadunt (''rien n'en résulte''). <br/> Tu fidem raro praestas (''tenir parole''). <br/> Vir es multorum verborum, sed parvae fidei. Heri modo fidem mihi dedisti (astrinxisti {{bar|1}} ''donné ta parole''; spopondisti) opus recte perfectum praebiturum te esse (''un travail parfait''). <br/> Fidem, ut ipse vides, non servasti; promissa tua irrita fecisti. Qui promittit, fidem servet integerrimam oportet (''consciencieusement''). Tu quoque, Thoma, pensum, non potuisti pejus, fecisti. Et tu in studio nunc es remissior (omnino remissus {{bar|1}} ''négligent''). Non tam studiosus (fervens in studiis) es jam, quam antea (non tam attente, diligenter studes); totus taedio confectus videris (''dégouté''). <br/> Nihil aliud quam oscitas. <br/> Raro te video opus urgentem (''travailler avec application''). Industrie (graviter) non laboras. <br/> Cum alii laborant, tu sedes et oscitaris. <br/> Cessator esse noli (''paresseux''). Fugit aetatis nostrae breve tempus. <br/> Nullum erit tempus hoc amisso (''le temps ne revient plus'' {{bar|1}} tempus praeteritum nunquam revertitur). <br/> Noli nugari (''tuer le temps''), sed labora dum est tempus. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 3sxwchzplr8o74eti8cr70e5av09oq5 104 73336 278376 242265 2026-08-27T13:03:49Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 238 —}}</noinclude>Tu rem non curasti quam optime potuisti (non pro viribus elaborasti); negligens, incuriosus fuisti. <br/> Tu nihil progrederis; in litteris Latinis nihil proficis (procedis). <br/> Non multum profecisti, ex quo in hoc nostro es gymnasio. Magnum profectum non fecisti. <br/> Nullos progressus fecisti; parvos progressus effecisti in studiis. <br/> Profecisti in mathematicis aliquid (''quelque progrès''), sed hoc non sufficit. <br/> Nonnullum quoque processum habes in lingua Graeca, sed nihil processisti in Latina. <br/> Ex fratre tuo te decet sumere exemplum (de fratre tibi exemplum capiendum est), qui tantum progressum in studiis fecit, ut ipse alios paene docere possit. Nec tu, Edmunde, mihi penso satisfecisti (''je ne suis pas content''). <br/> Et tua segnitia mihi odiosa est (''insupportable''). Industria in opere tuo deest. <br/> Rem parum sedulo (studiose, attente) fecisti. <br/> In hoc opere non multum industriae et diligentiae posuisti (diligentiam adhibuisti, studium collocasti, operam locasti; operam in (ad) opus impendisti). <br/> Si pergis ut coepisti, haud prospere (bene) tibi eveniet (''mal finir''). <br/> Ceterum fac ut libet, ego minime laboro (''m'est égal''). Haec me non tangunt (''m'est égal''). <br/> Huic malo mederi nequeo. {{bar|1}} Quid est industria, Edmunde? {{bar|2}} '''E.''' Industria est perseverans cupiditas aliquid agendi vel discendi, cui contraria est segnitia; diligentia autem est cura et attentio animi, qua aliquid facimus. Saepius industria et diligentia conjunguntur: « industria et diligentia factum. » {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> llpnaf365e4dvlwo1jxc22t3w6ll708 278377 278376 2026-08-27T13:04:31Z JimKillock 19003 278377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 238 —}}</noinclude>Tu rem non curasti quam optime potuisti (non pro viribus elaborasti); negligens, incuriosus fuisti. <br/> Tu nihil progrederis; in litteris Latinis nihil proficis (procedis). <br/> Non multum profecisti, ex quo in hoc nostro es gymnasio. Magnum profectum non fecisti. <br/> Nullos progressus fecisti; parvos progressus effecisti in studiis. <br/> Profecisti in mathematicis aliquid (''quelque progrès''), sed hoc non sufficit. <br/> Nonnullum quoque processum habes in lingua Graeca, sed nihil processisti in Latina. <br/> Ex fratre tuo te decet sumere exemplum (de fratre tibi exemplum capiendum est), qui tantum progressum in studiis fecit, ut ipse alios paene docere possit. Nec tu, Edmunde, mihi penso satisfecisti (''je ne suis pas content''). <br/> Et tua segnitia mihi odiosa est (''insupportable''). Industria in opere tuo deest. <br/> Rem parum sedulo (studiose, attente) fecisti. <br/> In hoc opere non multum industriae et diligentiae posuisti (diligentiam adhibuisti, studium collocasti, operam locasti; operam in (ad) opus impendisti). <br/> Si pergis ut coepisti, haud prospere (bene) tibi eveniet (''mal finir''). <br/> Ceterum fac ut libet, ego minime laboro (''m'est égal''). Haec me non tangunt (''m'est égal''). <br/> Huic malo mederi nequeo. {{bar|1}} Quid est industria, Edmunde? {{bar|2}} '''E.''' Industria est perseverans cupiditas aliquid agendi vel discendi, cui contraria est segnitia; ''diligentia'' autem est cura et attentio animi, qua aliquid facimus. Saepius industria et diligentia conjunguntur: « ''industria et diligentia'' factum. » {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> lkhkllueywc31fowyzhew6r6moth62n 104 73337 278379 242266 2026-08-27T13:32:02Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 239 —}}</noinclude>'''M'''. Istud laudo; sed scire aliquid non sufficit, nisi opere perficiatur, id quod memoriae mandes pervelim. Quid istic rei est, Patrici (''qu'y a-t-il là'')? cur modo saltum dedisti (subsiluisti {{bar|1}} ''sauter en haut, sautiller'')? dic verum. '''P.''' Hilarius me sciens (prudens, de industria, consulto) vehementer calce percussit (''donner un coup de pied''), quod malevolentia (''méchanceté'') in me fecit. '''M'''. O facinus indignum! Nae tu insignis es nebulo, Hilari. <br/> Vehementer cupio te prendere asininis auribus tuis (tibi aures asininas vellere, pervellere). <br/> Illepida et inurbana, vel potius rustica ratio (''conduite'') tua omnibus est nota. <br/> Ex ipso ore tuo eminet rusticitas (''on lit déjà sur''). <br/> Speciem latronis prae te fers (praebes, reddis {{bar|2}} ''tu as l'air d'un''). <br/> Nullius vultum potes intueri. <br/> Nae tu festivum caput es (''drôle de corps''). <br/> Qua temeritate, te rogo, illum percutere ausus es? <br/> Qua confidentia eum percussisti (''comment as-tu osé'')? Qua audacia tantum ausus es facinus, veterator (''coquin'')? Tu honoris tui nullam habes rationem (''se soucier de''). <br/> Nec poenae vel gravissimae mutabunt mores tuos. = Nulla dies te corriget; homo omnino es perditus, ne dignus quidem cui ictus pugni infringatur (''digne d'un coup de poing''). <br/> Aha, obmutescis: quid dicas, non reperis. {{bar|1}} <br/> At at, hoc illud est (''ah c'est cela'')? Culpam in illum derivas? {{bar|1}} In te solo omnis culpa haeret. <br/> Nihil auribus admitto; falsum dicis, mendaciis vis me fallere. Norunt omnes (nemo ignorat, nemo nescit, neminem latet, constat omnibus) te esse veteratorem totum ex fraude et mendacio factum (''un renard''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 4q4jprd002dxhgpu71j81j69b4qv95w 104 73338 278380 242267 2026-08-27T13:33:06Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 240 —}}</noinclude>Certum (manifestum) est; liquet, patet, illum abs te malitia esse percussum (''c'est certain, clair''). <br/> Quid clarius, quid evidentius? <br/> Nulla controversia mihi tecum erit (''se disputer''). O hominem offirmati animi (''obstiné'')! <br/> Tu mira es ad rixandum alacritate (semper ad rixam promptus; rixae cupidus; perturbator pacis). <br/> Non semel, sed saepe (saepius) temeritatem tuam (''légèreté'') objurgavi (argui). <br/> Superbia, insolentia, levitas, immodestia, violentia tua nemini placet (''ta conduite hautaine, violente''). <br/> Morum probitate non excellis (''bonne conduite''). Consonant moribus tuis studia (''répondent''). Qui potest in ejusmodi trunco esse sapientia! <br/> Nota est morum tua perversitas (mali mores {{bar|1}} ''conduite''). Aliis exempla nequitiae praebes (exemplo noces {{bar|1}} ''donner''). Aliis mali (pessimi) exempli es. <br/> Male te geris erga condiscipulos tuos (''se conduire à l'égard de''). <br/> An vis dicere te semper recte facere (te gerere {{bar|1}} ''que ta conduite est bonne'')? <br/> Ita te gerere debes, ut nemo habeat, quid in te vituperet (''rien à reprendre''). <br/> Dignum te praebere debes majoribus tuis (''te conduire d'une manière digne''). <br/> Aliena vita exemplo tibi esse debet. <br/> Documenta ex alienis moribus tibi sumenda sunt. <br/> Tace! hoc est meum negotium, nullum habes in me imperium (''tu n'as rien à me commander''). <br/> Sed multas etiam alias de te habeo querimonias (''griefs''). Praeceptoribus tuis reverentiam nullam praestas. Ne putaveris me ignorare, quam saepe, ut me derideres, apud alios verba mea effinxeris, gestus simulaveris, vultum finxeris (''imiter''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 6wdpskood32k29dz7myz2xjl3m4zdiz 104 73340 278381 242270 2026-08-27T13:34:38Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 241 —}}</noinclude>Non recte (non aequum, inique) facis; non facis ut decet. <br/> Simulatione studii libros legisti prohibitos. <br/> Nuper te vidi fumum tabaci haurientem in propatulo aedium (''fumer en pleine rue''). <br/> Paucis diebus ante in caupona te videram, in quam devertere non licuit. <br/> Audivi te commercium habere cum peregrino quodam suspecto (tibi magnum usum esse cum). <br/> Dubito, quid de hac re sentiam (''je ne sais trop que penser''). Quid? nulla est inter te et illum notitia (''vous ne vous connaissez pas'')? <br/> Haec omnia tu ignoras (''vous ne savez rien de tout cela'')? Operae pretium est te cognoscere (''il vaut la peine, il est utile''). <br/> Ego profecto non fallor, dictum puta (''croyez-moi''). Naturam et mores tuos (naturam moresque; ingenium ac mores tua) probe novi (''caractère''). <br/> Officio coactus sum, si quid inclementius in te sum invectus (''adresser de sévères reproches''). <br/> Secundum officium et religionem egi (''devoir et conscience''). Rectum putavi, qui officii tui immemor es, te admonere (''je me suis fait un devoir''). <br/> Officium meum est haec tibi vitia exprobrari (''reprocher''). Quid prodest vitia velare (verbis decoris vitia obvolvere) vel omnino praetermittere? Sed adhibendum est tuo malo etiam remedium (''remédier à''). Concedo tibi, ut postea in me quae voles, dicas. <br/> Ut sementem feceris, ita metes. <br/> Meae nunc partes sunt percutere (''c'est à moi, à mon tour''). Veni huc, ut dignum factis praemium referas (''mérité''); mercedem tibi debitam auferas. <br/> Nunc facesse ab ore atque oculis meis. <br/> Nunc ad opus institutum revertere (opus intermissum repete). {{nop}}<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||16}}}}</noinclude> jy2klgxk05c3ruiytk44ebc1lqyer2b 104 73341 278382 242271 2026-08-27T13:35:35Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 242 —}}</noinclude>Omnes observabo et seorsum te praeterea. Post scholam venito qualibet hora ad me (in cubiculum meum), est quod tecum loquar (volo rem seriam tecum agere). {{bar|1}} Hoc odioso negotio confecto, revertamur ad propositum, id est ad pensa vestra parum sedulo absoluta. Quod meum est officium, id praesto (''je fais mon devoir''); praestate quod debetis et vos (''faites vous aussi le vôtre''). An potest quis arguere me officii neglecti (me officium violasse; me non religiose, diligenter officium vobis praestitisse {{bar|1}} ''envers vous'')? Negligentes, idque omnibus modis, imo poenis gravissimis ad officium reducebam; neque enim educatorum praeceptorumque ullus salvo officio (''sans manquer à son devoir'') vitiis potest indulgere. Officio deessem nisi tempore suo vos increparem. Quid praeclarius est, quam in officio manere (''rester fidèle à son devoir''); quid honestius quam officium suum facere (praestare, usurpare, explere; officio satisfacere, officio suo non deesse, officio fungi, nullam partem officii deserere {{bar|1}} ''faire complètement''; officium exsequi, persequi, servare, conservare, tueri, colere; omnes partes officii exsequi). Sui quisque oportet sit officii diligens (''fidèle au devoir''). Nemo majore honore dignior est quam homo officii diligentissimus (''très attaché au devoir''). Imprimis igitur colendum est officium (''sentiment du devoir''). Vobis silentium praecepi in schola; vos monui, ut tempore adsitis, sedulo studeatis neve nugis tempus perdatis. Neque tamen sunt, quibus religio non sit (quorum animos religio non subeat {{bar|1}} ''se faire des scrupules''), quominus contra (secus) faciant. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ijk1kg4zzfpxi4pme1b235arau6p84m 104 73342 278383 243194 2026-08-27T13:36:20Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 243 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Bono discipulo religio esse debet, ne minimum quidem temporis momentum perdere, sed voluntati magistri in omnibus obtemperare. Cum vero boni magistri sit, discipulorum progressui invigilare, non patiar, ut quisquam ab officio discedat (recedat; de (ab) officio decedat; officio suo desit, officium praetermittat, negligat, deserat). Omnes pariter, ut mearum partium est (''devoir''), in officio continebo (retinebo). Quam velim, ne unus quidem inter vos sit, qui non gaudeat officio (''qui toujours remplisse volontiers son devoir''). Tot magni nominis viri religione officii (''fidèle accomplissement de leur devoir'') ad gloriam pervenerunt, a quibus velim vobis petatis exemplum (in quorum mores velim vos formetis). <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''45. Laudandi (approbandi) modus.'''}} Antonius. Guilelmi pater a janua te quaerit, domine, qui ex itinere huc devertens te vult convenire de filio (''vous parler''). '''M'''. Manete quieti, ibo et videbo. {{bar|1}} '''P.''' Ignoscas mihi, rogo, domine, quod tam intempestive (alieno tempore) venio: pervelim, si sine ullo tuo incommodo fieri potest (''sans vous déranger''), in transitu quaerere (exquirere, perquirere, percontari abs te {{bar|1}} ''m'informer auprès de vous''), num Guilelmus, filius meus, et bonis moribus et studio atque industria tibi plane satisfaciat. '''M'''. Summae voluptati mihi est, domine, nihil de eo dicere posse nisi bene. Ut sincere (ingenue, aperte) dicam, nihil habeo quod querar. Guilelmus exsequitur omnia probi adolescentis officia. Plane deest, quod in eo reprehendam. Totus est simplex, apertus, candidus. Quamquam semper<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> a94ebl5u5fo9xjcgmchnl0eqsfl19e0 104 73343 278384 242273 2026-08-27T13:37:56Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 244 —}}</noinclude>primus, nunquam audias eum gloriosius de se praedicantem (''se louer soi-même''). <br/> Puer est valde (multum) bonus (''sage''). <br/> Puer probus (honestus, egregius; honestus adolescentulus). <br/> Puer bene moratus, bonae indolis, ingenuus. Non est in eo subdolum quidquam. <br/> In eo nihil malitiae reperias. <br/> Vultu ipso puer bonus videtur (''on voit déjà... qu'il''). <br/> Ad probitatem ejus nihil addi potest (''il est si bon qu'il ne pourrait pas être meilleur''). <br/> Eum vehementer laudo et probo (''je suis fort content de lui''). Puer est summa morum probitate (''sans blâme''). <br/> Sine vitio est; omni vitio caret; omnibus est probatissimus (''sans reproche''). <br/> Sanctissime se gerit (''vertueusement''). <br/> Semper perhonorificus in me aliosque est (''très poli'') reverens et pius, obediens (dicto audiens), industrius et diligens. Vere est laudabilis, laude dignus, ad laudem insignis, imo major omni laude; decus atque scholae nostrae ornamentum (''une perle''). <br/> Praeterea multum sapit (''il est très intelligent, une bonne tête''); puer est felici ingenio (''doué''), tenaci memoria. Puer est intelligens (ingeniosus, acutus, subtilis), qui facile percipit (''comprend''). Puer est bonae spei (eximia spe {{bar|1}} ''qui donne beaucoup d'espérance''). <br/> Fideli, facili, pertinaci, tenaci est memoria. <br/> Plus intelligit, quam plerique ejusdem aetatis (''plus intelligent''). <br/> Modo pensum ejus perlectum propter ingenii, quae in eo se prodit, aciem vehementer probavi (''très content''). <br/> Professorum omnium laudem usque adhuc sibi peperit (''il a satisfait à''). <br/> Quaecunque facit mihi grata sunt (''je suis content de''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> iydhwtj81072x9hriee9ukc4pd4fi97 104 73344 278385 243197 2026-08-27T13:39:15Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 245 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Nescio, cui puero classis majorem laudem tribuam (impertiam; quem puerum laudibus majoribus exornem, decorem). Haec omnia tamen tibi soli, domine, dicta volo; longe abero scilicet (''cela va sans dire, je me garderai bien''), ut filium tuum in os laudem (laudem praesentem). '''P.''' Gratias magnas tibi ago, domine (gratias maximas, singulares tibi ago; amplissimis verbis tibi gratias ago). Beatissimus sum et vehementer (toto pectore) in hoc laetor, quod filius meus tantam promeruit laudem. Si licet, eum post scholam parumper conveniam, quem ad perseverandum in studio bono paucis cohortar. Vale, domine! '''M'''. Vale et tu, domine. Usque ad reditum (''au revoir'')! <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''46. Aliae approbandi et improbandi (reprobandi) formulae.'''}} Unde vis convertere incipiam, domine (''traduire'')? Incipe ubi proxime desivimus. <br/> Incipiam igitur a medio capite (''au milieu du chapitre''); a parte extrema (''fin''). <br/> Incipe paulo supra, paulo infra (''plus haut, plus bas''). Attolle (intende) vocem; dic clarius, res arcana non est (''secret''). <br/> Repete sententiam istam clarius (altius). Fac voces distincte pronunties. <br/> Dic sensim (lente); dic cursim (''vite''). <br/> Repete istud verbum; itera eandem locutionem; dic item semel. <br/> Animam recipe; respira; dic intervallis (''pause''). Repete de integro ad finem usque. <br/> Remitte vocem; rerisne me esse surdum (''croyez-vous'')? acerrimus contra mihi est auditus (acuti sum auditus). Quam haesitas lingua! rumpe moras! tu me moraris (''faire attendre''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> r1js7db1djpfqf67tz27rg4p62uzqok 104 73345 278386 242275 2026-08-27T13:40:05Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 246 —}}</noinclude>Patientia mea vincitur (patientiam rumpo, abrumpo {{bar|1}} ''je perds la patience''). <br/> Complica (''fermer'') librum et pronuntia idem memoriter. Si recte memini (si satis commemini; ut mea memoria est), hoc caput vobis ediscendum dedi. <br/> Bene. Nihil jam restat; nihil est praeterea; nihil est reliquum. Hic est finis (''c'est tout''; nondum finis). <br/> Nihil requiro praeterea; nihil desidero amplius. <br/> Quantum scio (quod sciam) alterum quoque caput vobis dedi praeparandum. <br/> Recita ultra, Petre; lege amplius; perge legere (''continuez''). Claude jam librum et rem omnem mihi narra ordine. <br/> Satis est. Bene, Petre (recte, pulchre, probe, belle {{bar|1}} ''bien''). Satis bene; sane bene, bene sane (''très bien'')! <br/> Optime, rectissime, perbene, pulcherrime, praeclare (''très bien''). <br/> Euge, eja, factum bene, laudo (''bravo''); non potuisti melius. Macte (age, agedum). Macte virtute, macte virtute esto (''bien, courage'')! <br/> Res ita est, ut dicis; ita scilicet; rem tenes; libenter istud audio (''me fait plaisir de''). <br/> Optime omnium (''mieux qu'aucun autre''), rectissime respondisti. <br/> Te probo (approbo), mihi plane satisfecisti (''je suis content de vous''). <br/> En responsum, in quo acquiesco. Istud audio summa voluptate. <br/> Pensum quoque tuum lepidissime curasti (''très bien fait''). Item delector versibus quos scripsisti (''je suis content de''). Vehementer gaudeo quod quidquid tu vis, valde vis (''le veux énergiquement''). <br/> Apertissime et planissime rem explicasti (''bien clairement''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ajekv01lvnnwcbnvald4ht4ep1kz7as 104 73346 278387 242276 2026-08-27T13:41:50Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 247 —}}</noinclude>Non mediocrem animo capio voluptatem, quod tam belle respondisti. <br/> Gaudeo vehementerque laetor te rem tam praeclare enucleasse (''expliquer''). Pergat jam Fredericus. {{bar|1}} Plane et aperte loquere, Frederice (''clairement''). <br/> Ohe, inepta loqueris (''non sens''). Miror quod tam ineptum quidquam potuerit tibi in mentem venire. <br/> Alias perbelle feceris, si omnino tacueris (''une autrefois vous ferez bien de''). <br/> Quid? Tu scilicet omnia rectius scis (intelligis; melius, magis scis {{bar|1}} ''savoir mieux'')? <br/> Omnia permisces (confundis). <br/> Ne semel quidem lexicon aperuisti. Omnino nescis lexico uti. Disce diem bene disponere (''régler le temps pour la journée''). Sed ordo tibi est invisus (odiosus, te pungit, urit {{bar|1}} ''une épine dans l'oeil''). <br/> Sentis omnino quid sit ordo, capito (baro {{bar|1}} ''grosse tête'')? <br/> Tu nihil nisi tempus fallis; ut levissime dicam, homo oscitans es (negligens). <br/> Taedio confici videris (''mourir d'ennui''); non studiose discis; studiis non insistis. <br/> Quo more vivas, nescio (''quelle est votre conduite''). Mores tuos graviter querar apud patrem tuum. <br/> Perge explicare. Quae est haec dictio (''expression'')? Quod dicis, nihil ad rem attinet; ad hanc rem nihil spectat; (nihil huc attinet, pertinet; ad hunc locum non pertinet; a proposito nostro alienum est; digrederis a proposito; aberras ab instituto; extra ordinem curris). <br/> Tenta quid possis; proba opere. Quid, si tentes? Tu nihil habes animi (''courage''). <br/> Id est, quod volui (''c'est ce que je voulais''). Hoc malo (''cela est mieux''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> e5wvqu3xnhsj30cj4p2mg8gdv11rxzp 104 73347 278388 242277 2026-08-27T13:43:26Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 248 —}}</noinclude>Responsum tuum accipio (approbo; responso tuo contentus sum). <br/> Responsum tuum boni consulo (''je me contente de''). Nihil ultra requiro; abunde sufficit; mihi satis est. Quid significat conjunctivus verbi in versu, qui sequitur, Benedicte? '''B.''' Significat, opinor, causam. {{bar|1}} Nae tu vehementer erras (toto coelo errasti). Tu mira narras: dic potius bis bina esse quinque. <br/> Quam longe falleris. Tu id nondum sentis (''remarquer''; tu nondum advertis, percipis, sentis errorem). <br/> Non est, quod dubites (''ne doutez pas''). Adhuc tua messis in herba est. <br/> Sensim procedis (lente progrederis). <br/> Volo, ut facias pro viribus (''autant que vous pourrez''). Diffusius (uberius) jam rem explana (''expliquer plus au long''). <br/> Eundem errorem saepius iteras (''faire toujours la même faute''). <br/> Nihil ad rem dicis (''à propos''); de hoc non interrogavi. <br/> Non recte accipis (sentis); tu falleris; in hac re hallucinaris. Rem non pernoscis (non perfecte noscis), non probe curasti rem. <br/> Non tenes rem ipsam; haud satis rem capis. <br/> Quam male versatus (exercitatus {{bar|1}} ''mal ferré'') es in grammatica. <br/> Ei nullum verbum extorquere possum. {{bar|1}} Tenes, quid dicam, baro? <br/> Nae tu agis comoediam lepidissimam (''jouer''). Ostende igitur rem planius. <br/> Id, quod dicis non plane capio. Scire velim quam dictionem istam intelligas (''ce que vous entendez par cette expression''). <br/> Dic iterum; repete quod dixisti. Corrige dictum (''ce que vous avez dit''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> psfv5rixvca9zr21bbthy4we1mnbjrg 104 73348 278389 242278 2026-08-27T13:45:11Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 249 —}}</noinclude>Id a te divelli (avelli, eripi) non posse videtur (''enlever de la tête''). <br/> Nunquam ad rogatum respondes. <br/> Non liquet res (''clair''). Penes te es (''êtes-vous fou'')? Unde natus est error? {{bar|1}} Non recte audisti. <br/> Plane video te nihil intelligere (''je vois bien''). Quae dicis intelligi non possunt (''n'a pas de sens''). <br/> Res non cohaerent sibi (inter se); modo ais, modo negas (''dire: oui et non''). <br/> Omnia oblivioni dedisti (de memoria tibi ceciderunt, delapsa sunt). <br/> Valde obliviosus es (''vous avez tout oublié''). <br/> Res tua male se habet. Res tua diem de die in pejus ruit (''de mal en pis''); pejore loco esse non posset (''ne saurait être pire''). Quid mihi lucri est in hac re te fallere? <br/> Si pergis, ut coepisti, constat (liquet, patet, perspicuum est) hanc classem tibi esse iterandam. Nihil hoc explicatius (''plus clair''). Do fidem sic futurum, namque his tribus mensibus non solum nihil progressus, sed multum regressus es (''considérablement''). <br/> Nec scripto nec sermone mihi ullo modo satisfecisti (''dans l'écrit {{bar|1}} dans l'oral''). <br/> Interrogatus plerumque prave (male, misere, non recte, perperam, perverse) respondisti. <br/> Libellus meus completus est malis notis tuis, de quibus tamen magnopere laborare non videris (''se soucier''). <br/> Molestissime fero (''regretter''), quod tanta in te est levitas, ut non satis sciam, si verba mea tibi usui sint futura. Pergat jam sequens. Potes, Semproni, eandem quaestionem solvere? <br/> Quid moraris? At per ea quae tibi dulcissima sunt in vita, nostri misertus incipe! {{bar|1}} '''S'''. Sine, quaeso domine, mecum recolam (''réfléchir''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> s7x6bx4aekuwdeuezq0kn7jlwzept8m 104 73349 278390 242279 2026-08-27T13:46:18Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 250 —}}</noinclude>Bene vide etiam atque etiam, quid dicas (''pensez bien''). Tandem aliquando. At narrationem longius repetis quam res postulat. <br/> Quorsum istud dicis? Quorsum de hac re tam multa (''pourquoi'')? <br/> Prolixior es, quam par sit, in loquendo. <br/> Quid opus est circuitione (''de tant de détours'')? <br/> Utere brevitate; dic quam potes brevissime (''que possible''). Omitte omnia, quae levioris momenti sunt (res minores); alienum ab hoc tempus est (''nous n'en avons pas le temps''). Id est quod volui. Rem ipsam dicis (''c'est cela'')! Idem placet mihi. <br/> Sed in hoc uno tecum non consentio. <br/> Scito Ciceronem in hoc loco depravatum esse (corruptum). Lectio haec falsa est; Cicero hic, ut ita dicam, mutilatus est. Optimi codices hic habent « malint », non « nolint » (in optimis codicibus est). « Malim » est vera lectio. Ita sentio (sic mihi quidem videtur, sic opinor, ita judico, sic existimo; haec est mea sententia, meo judicio sic res est); sic res se habet mea quidem sententia; ita censeo esse legendum. Ita esse conjicio (conjecturam facio; ita res est, quantum conjicio, conjicere possum). <br/> Sed de hoc alias; ad hoc alias revertemur (''y revenir une autre fois''). Jam porro videamus; ad reliqua progrediamur; pergamus de reliquo (''voyons maintenant le reste''). <br/> Convertat sua quisque vice (''à son tour''). Incipiat Antonius a capite quinto. {{bar|1}} '''A.''' Unam hujus capitis sententiam non satis intellexi, domine (''pas bien''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> b3c162ori0tdasbgdj91zx8x6sp8a66 104 73351 278392 242281 2026-08-27T16:21:01Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 251 —}}</noinclude>Non mirum est, o bone; nam ista sententia item est locus obscurus et difficiles habet explicatus (''obscur et difficile''), qui multorum jam torsit ingenia (''se sont cassé la tête''); ex quo facile intelligi (colligi, judicari) potest eum esse depravatum. <br/> Converte, ut potes (''de votre mieux''); recte an secus, nihil ad nos (''bien ou mal, peu nous importe''). <br/> Cur librum non inspicis? Num verba memoria tenes (''connaissez-vous le texte par coeur'')? <br/> Jam unum et alterum verbum de tuo addidisti (''de votre chef''). Vobis quinque tantum versus erant ediscendi. <br/> Sine, quaeso, me dicere. <br/> Explica locum quem modo convertisti; fac rem conspicuam (''clair''). <br/> Quam male (perverse, vitiose, inquinate) Latine loqueris! Confuse loqueris; memoria tua confunditur. <br/> Noli timere: fac animo sis quieto; noli esse sollicitus. Quidnam tantopere animum tuum confudit? <br/> Rem eo deteriorem fecisti. Hoc non dico, ut animum tuum frangam (debilitem, spem tuam eripiam, auferam), sed contra tibi addam (faciam; animum erigam, firmem {{bar|1}} ''décourager, encourager''). <br/> Adhuc spes est; res nondum est desperata. {{bar|1}} '''S'''. O, domine, animo sum adeo perturbatus! patienter me, rogo, feras (''patientez avec moi''). Non tam male respondisti; rem tam male non gessisti. Agedum, perge. Quid habes dicere de illo verbo? <br/> Quid habes, quod mihi opponas (quid habes mihi opponere)? <br/> Nonne hoc disertissime planissimeque (''distinctement'') in annotatione libri tui scriptum est? <br/> Nonne vobis nominatim (''expressément'') praecipi, ut annotationes diligenter legatis? Roga, si quid nescias. Me rogare debuisti. Quamquam<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 9jpmaluq8l9lo6l5tohjypth4w2ne5d 278393 278392 2026-08-27T16:21:28Z JimKillock 19003 278393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 251 —}}</noinclude>Non mirum est, o bone; nam ista sententia item est locus obscurus et difficiles habet explicatus (''obscur et difficile''), qui multorum jam torsit ingenia (''se sont cassé la tête''); ex quo facile intelligi (colligi, judicari) potest eum esse depravatum. <br/> Converte, ut potes (''de votre mieux''); recte an secus, nihil ad nos (''bien ou mal, peu nous importe''). <br/> Cur librum non inspicis? Num verba memoria tenes (''connaissez-vous le texte par coeur'')? <br/> Jam unum et alterum verbum de tuo addidisti (''de votre chef''). Vobis quinque tantum versus erant ediscendi. <br/> Sine, quaeso, me dicere. <br/> Explica locum quem modo convertisti; fac rem conspicuam (''clair''). <br/> Quam male (perverse, vitiose, inquinate) Latine loqueris! Confuse loqueris; memoria tua confunditur. <br/> Noli timere: fac animo sis quieto; noli esse sollicitus. Quidnam tantopere animum tuum confudit? <br/> Rem eo deteriorem fecisti. Hoc non dico, ut animum tuum frangam (debilitem, spem tuam eripiam, auferam), sed contra tibi addam (faciam; animum erigam, firmem {{bar|1}} ''décourager, encourager''). <br/> Adhuc spes est; res nondum est desperata. {{bar|1}} O, domine, animo sum adeo perturbatus! patienter me, rogo, feras (''patientez avec moi''). Non tam male respondisti; rem tam male non gessisti. Agedum, perge. Quid habes dicere de illo verbo? <br/> Quid habes, quod mihi opponas (quid habes mihi opponere)? <br/> Nonne hoc disertissime planissimeque (''distinctement'') in annotatione libri tui scriptum est? <br/> Nonne vobis nominatim (''expressément'') praecipi, ut annotationes diligenter legatis? Roga, si quid nescias. Me rogare debuisti. Quamquam<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> hjh1zzsgo43zmi2r1jsz8wt9itofudd 104 73352 278394 242282 2026-08-27T16:22:25Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 252 —}}</noinclude>enim res tanti non est (''important''), tamen de hujusmodi quaestione semper ad me referatur (''s'adresser''). <br/> Quis istic tibi a tergo est (''derrière nous'')? Nonne Joannes est? Cave tibi, vulpecula cauta, ne forte deprehendare (''attraper''). Ne feceris quod factum nolis (''dont vous vous repentirez''). Quis tibi mandavit (negotium dedit), ut Antonium a tergo submoneas (admoneas, ei suggeras {{bar|1}} ''souffler'')? {{bar|1}} <br/> Eja haud sic decet (''ah! cela n'est pas bien''). <br/> Tu minas meas ne flocci (pili, nauci) quidem facis (aestimas). <br/> Hoc tanti non esse reris (''important''). Recte non fecisti. Putasne forte nihil esse quod vereare (''vous n'avez rien à craindre'')? <br/> Mores tui mihi non placent; male te geris. <br/> Quid de facto tuo judicem (''que penser de votre conduite'')? Putatis eum hodie istud primum facere? <br/> Nihil vafrum a te expectaveram. Nae tu puer bonus es scilicet. <br/> Tandem sentio fallaciam tuam; semper conatus es me fallere. Commodius fecisses, si rem tuam curasses (''vous auriez mieux fait''). <br/> Ne minimam quidem notionem obedientiae habes. <br/> Sed hoc tibi persuasisti (animo concepisti {{bar|1}} ''mettre dans la tête''), ut mihi stomachum faceres (bilem moveres). <br/> Perbelle feceris, si alias tua, non aliena negotia curaveris (''vous ferez bien''). <br/> Ego promotionis tuae vituperationem subire (suscipere) nolo (''prendre sur moi le blâme''). <br/> Hoc velim tibi penitus persuadeas (''soyez-en bien persuadé''). Te amplius non evocabo, donec mores tuos mutaveris (''se corriger''). <br/> Apage te (facesse hinc) et exi (abi foras {{bar|1}} ''sortez'')! {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 82usf60rmd620wxn5vpl3i1bqi5qeun 104 73353 278395 243199 2026-08-27T16:23:52Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 253 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Invitus hoc facio, nihil profecto magis invitus (''à regret''): sed satis te praemonueram satisque istud merueras. Vos profecto non odi, sed inexorabilis et implacabilis sim necesse est adversus vitia vestra. Summam exerceo (colo) justitiam neque quidquam mali quocunque studio comprobo (''partialité''). Iudex sum aequus, studio et ira vacuus (''impartial''), omnibus aequus, nemini iniquus. Personam non respicio; idem sum omnibus; omnibus exaeque faveo; omnes aeque diligo, nullo discrimine omnes amo (''impartial''). De hoc vos ipsos judices facio (hoc judicio vestro permitto). Amove istos orbiculos, Marcelle (''billes''). Nonne hoc planissime vetui (''formellement'')? Nec tu semper recte facis (''conduite n'est pas toujours bonne''). Parumne tibi est, quod ipse nihil discis, ut alios a studio avertas (non satis habes nihil discere {{bar|1}} ''ne vous suffit pas de'')? <br/> Satis saepe te praemonui. Cave tibi! <br/> Accede huc et mane genibus innixus, dum resurgere te jubebo. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''47. De declamatione.'''}} '''M'''. Heri vobis pronuntiandi rationem docui (''la manière de déclamer''); cujus est hodie pronuntiare (''à qui est-ce'')? Quis initium faciet (capiet, sumet, ducet, ponet {{bar|1}} ''commencer'')? '''S'''. Meae partes sunt, domine (''c'est à mon tour''); pronuntiabimus enim ex ordine. '''M'''. Eja Stephane, ascende in suggestum (''estrade''): in suggestu pronuntiabis coram omnibus (''en public''). '''S'''. Nonne potius illic in medio pro subselliis consistam,<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> e3h6lz829c9yvh3vqf0cn05kac95n1l 104 73354 278396 242286 2026-08-27T16:24:54Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 254 —}}</noinclude>domine (in medio me collocem {{bar|1}} ''se placer au milieu devant les bancs'')? '''M'''. Nequaquam; suggestus est locus opportunus atque idoneus ad pronuntiandum. '''S'''. Latine an patrio sermone pronuntiem, domine (Latine an Gallice)? '''M'''. Non refert (nihil refert, nihil interest, mea nihil interest {{bar|1}} ''c'est égal''). Ceterum metuo, ut Latine possis. Parum enim mihi certum est de ingenio tuo (''je ne suis pas certain de votre talent''). '''S'''. Noli laborare, domine: omnia bene (prospere) procedent (''aller bien''). {{bar|1}} '''M'''. Aliquid tale putavi fore (''je l'ai bien pensé''). Descende, Stephane: ad raucitatem usque vociferatus es (raucus es, raucas fauces habes); prae nimia raucitate verba nequis amplius sonare (''parler haut''). Pronuntiandi omnino es imperitus. Nec pronuntiatio nec actio tibi satis successerunt (contigerunt {{bar|1}} ''réussir''). Non amo soni tui rusticitatem (''accent villageois''). Neque mutationes vocis tuae mihi placent (flexiones {{bar|1}} ''accent''). Dignissimum scilicet rebus de quibus loquimur, sonum fundas oportet (''prendre l'accent le plus convenable au sujet''). Modo, ut res postulat, utendum est voce ad miserabilem sonum inflexa (''accent de tristesse''; voces flebiles sunt referendae, flebiliter gemendum est), modo voce erecta et concitata (''accent pathétique''), modo voce ad sonum hilarem et laetum inflexa (''accent de joie''). <br/> Tua autem declamatio eodem semper modo erat formata (''monotone'') et languens (languida {{bar|1}} ''sans expression''), quae eloquendi varietate omnino carebat (''variété d’expression''). <br/> Vocis flexus (mutationes {{bar|1}} ''les accents'') erant vitiosi. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 8l7t0pdkp66dc92iweum2k96nymzmb2 104 73355 278397 242287 2026-08-27T16:25:58Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 255 —}}</noinclude>Eloquentia tua, opinor, nunquam admirationem habebit (efficiet, movebit {{bar|1}} ''ne sera jamais admirée''). In conquestionibus, ut dixi, declamatio flebile quiddam habeto, laetum in gaudio et exsultatione. Tristitia significatur voce ad flebilem sonum inflexa, gaudium et laetitia ad jubilantem. Verba praeterea et vocis flexus gestusque semper inter se concinant oportet (''harmonie''). <br/> Tu vero manibus significasti bellum cum ore pacem proclamaveris. <br/> Tu nescis nec agere (facere) nec componere (''régler'') gestum (gestu uti). <br/> Quapropter in gestu multum peccasti (''faux gestes''). Declamator quod sentit et voce et manibus significet, sed caveat tamen, ne in gestu sit nimius neve indecorus neve inurbanus (''sans grâce''). Nihil absurdius quam gestus, qui non est suo loco (''déplacé''; gestus alienus, praeposterus, supervacuus). Multa jactatio corporis ridicula est (''gestes trop nombreux''), quamquam sunt, qui ne unum quidem verbum pronuntient, quin manus jactent (''gesticuler''). Gestus sit modestus (consideratus, sedatus {{bar|1}} ''modéré, posé, sobre'') neque unquam plus artis habeat quam rei satis (''trop étudié''). <br/> Gestus distortus vel jactantior (''forcé, exagéré'') homine gravi omnino indignus est. Sed haec hactenus (sed satis de hoc; sed satis jam verborum est; sed de hac re satis superque; sed de his satis multa; utinam hactenus; nolo plura dicere). <br/> Hora jam praeteriit (jam sonuit, jam audita est); abite, schola dimissa est, sed incedite ordine. Heus Marcelle, in seriem te coge (insere te ceterorum ordini). {{bar|1}} Quis tam inhumane vociferatur? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 7q3cvxket8gjkroqcegho14m69jxa06 104 73356 278398 243212 2026-08-27T16:27:00Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 256 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Vocem tuam, Petre, probe agnosco (''je vous connais à la voix''). Bene feceris, si silueris (''vous feriez bien de''). <br/> Nonne pudet te gerere ut canis e catenis solutus (emissus)? Nolo id mihi vitio dari, quod ordinem servandum non curaverim. <br/> Cras rationem facti abs te reposcam (''je vous en ferai rendre compte''). <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''48. Formulae ad consuetudinem pertinentes.'''}} '''M'''. Tu Petre, labore non es assuefactus (assuetus ad). Te labore (laborare) assuefaciam (''je vous habituerai au travail''). <br/> Tu nondum te assuefecisti labore; disce laborare. Assuefacias te velim constanti labore (''régulier''). Disciplinae nostrae nondum assuevisti (''s'habituer''). <br/> Assuefac te imperio parere et tempore surgere in tempore de lecto. <br/> Sed laboris es fugiens (es inertissimae segnitiei {{bar|1}} ''paresseux, très paresseux''). <br/> Sic assuevisti (''c'est votre habitude''). <br/> Assuesce pati aliquid, addiscere quotidie aliquid. Assuesce ad condiscipulos tuos. Tu, Paule, iterum sero venisti; ut soles, sero venisti (''comme c'est votre habitude''). <br/> A more tuo nunquam discedes. <br/> Hoc in te est vitium praevalidum et adultum (''vice fortifié par une longue habitude'' {{bar|1}} inveteratum ac penitus defixum). <br/> Cur sero venisti? {{bar|1}} Responde. <br/> Non est meae consuetudinis responsum diu exspectare. Cur non assuescis clarius loqui? <br/> A teneris annis assuetus es mendaciis (''vous avez contracté l'habitude''). <br/> Menda vitiosam (malam) istam tuam consuetudinem. {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> iov9za27mkqyciou768q4szrufvrgii 104 73357 278399 242293 2026-08-27T16:28:34Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 257 —}}</noinclude>Mendacium in consuetudinem vertisti (''vous vous êtes fait une habitude'' {{bar|1}} malam mentiendi consuetudinem ducis). <br/> Mendacium in consuetudinem adducis (''vous vous faites une habitude de''). <br/> In consuetudinem mentiendi venisti (''vous vous êtes fait l’habitude''). <br/> Mentiris propter depravationem consuetudinis (''par mauvaise habitude''). <br/> Mala (vitiosa) laboras consuetudine (''vous avez''). <br/> Melior factus eras aliquamdiu (''se corriger''); nunc vero in pristinam consuetudinem rediisti (''vous avez repris''). <br/> Consuetudinem sero veniendi servabis (tenebis, retinebis). Ab hac (pristina) consuetudine nunquam deflectes. <br/> Nemo poterit tibi istam consuetudinem adimere (detrahere). Tibi, Alexi, mos est semper ungues arrodere. Non intelligo, quomodo istam consuetudinem ceperis (''contracté''). <br/> Non est laudabilis hujusce mos; hunc morem non probo. Fac caveas, vix enim senex dedisces, quibus puer assueveris. <br/> Da operam, ut istum pravum morem omittas (''se défaire de''). Sile, Semproni! Tibi mos est cachinnandi ob nullam rem (ob quaslibet nugas et ineptias {{bar|1}} ''pour des bagatelles''), quod non patiar. <br/> Dici de te profecto non potest: « Ridet contra (praeter) consuetudinem suam » (contra morem consuetudinemque suam). <br/> Vetus consuetudo naturae vim obtinet. Consuetudine quasi altera natura efficitur. Multa (ex) consuetudine facis (''par habitude''). <br/> Pro tua consuetudine (ex instituto tuo; ut facere consuevisti) nunquam fere non rides (''presque toujours''). {{nop}}<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola....||17}}}}</noinclude> ixttqg79tiwdhjp1qivwganss54p75m 104 73358 278400 243205 2026-08-27T16:30:51Z JimKillock 19003 278400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 258 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Praeterea mihi auditorium intranti non assurrexisti. <br/> Ubique usu est receptum (institutum) superiori assurgere. Ceteri omnes mihi assurrexerunt, ut solet (scil. fieri; ut assolet; ut est consuetum {{bar|1}} ''comme c'est la coutume''). {{bar|1}} Cur tu semper tussis, Patrici? {{bar|2}} Nonne, quod ita consuevisti (''par habitude'')? <br/> Tibi omnino est in usu (''vous vous êtes fait une habitude'') nullam aliorum habere rationem (''avoir regard''). <br/> In morem tibi venisse videtur aliis molestiam afferre (''incommoder''). {{bar|1}} <br/> Quid tibi vis, Antoni? {{bar|1}} Vah, Gallice nescio. Loquere Latine, ut fert consuetudo (''comme c'est''). An ignoras nos in schola more nostro (consuetudine nostra) nihil unquam loqui nisi Latine?<ref>(Noli cum recentioribus dicere « consueto more, » sed simpliciter more vel consuetudine.</ref> <br/> Assuescite Latino sermone (''à parler latin''). Praeter consuetudinem (contra atque fieri solet), obliviscens in Gallicum sermonem recidisti. <br/> Nolite gravari assidue loqui, nam multum loquendo usum sermonis percipietis (''acquérir l'habitude''). <br/> Sine longo usu nunquam loqui poteritis (''sans beaucoup d'habitude''). <br/> Cavete excusationem: « Insuetus sum sermonis Latini » (''je n'ai pas l'habitude de''), vel « desuetus sum sermone Latino » (''j'ai perdu l'habitude de parler''), nam qui loqui non audet, nunquam loqui discet. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''49. Quomodo verbo « exprimere » sit utendum.'''}} '''M'''. Tu, Paule, nobis expones, quemadmodum verbo exprimere, quod saepius invenimus (''rencontrer''), sit utendum. '''P.''' Verbo isto modo proprie, modo improprie vel per translationem utimur (in duas sententias accipi potest {{bar|1}} ''admet un double sens'': vel in propriam vel in translatam {{bar|1}} ''figuré''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{rule}}{{smallrefs}}</noinclude> 3fd1se6z6cl3ffwloiwncd19u2izi5c 278401 278400 2026-08-27T16:31:56Z JimKillock 19003 278401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 258 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Praeterea mihi auditorium intranti non assurrexisti. <br/> Ubique usu est receptum (institutum) superiori assurgere. Ceteri omnes mihi assurrexerunt, ut solet (scil. fieri; ut assolet; ut est consuetum {{bar|1}} ''comme c'est la coutume''). {{bar|1}} Cur tu semper tussis, Patrici? Nonne, quod ita consuevisti (''par habitude'')? <br/> Tibi omnino est in usu (''vous vous êtes fait une habitude'') nullam aliorum habere rationem (''avoir égard''). <br/> In morem tibi venisse videtur aliis molestiam afferre (''incommoder''). {{bar|1}} <br/> Quid tibi vis, Antoni? {{bar|1}} Vah, Gallice nescio. Loquere Latine, ut fert consuetudo (''comme c'est''). An ignoras nos in schola more nostro (consuetudine nostra) nihil unquam loqui nisi Latine?<ref>Noli cum recentioribus dicere « consueto more, » sed simpliciter more vel consuetudine.</ref> <br/> Assuescite Latino sermone (''à parler latin''). Praeter consuetudinem (contra atque fieri solet), obliviscens in Gallicum sermonem recidisti. <br/> Nolite gravari assidue loqui, nam multum loquendo usum sermonis percipietis (''acquérir l'habitude''). <br/> Sine longo usu nunquam loqui poteritis (''sans beaucoup d'habitude''). <br/> Cavete excusationem: « Insuetus sum sermonis Latini » (''je n'ai pas l'habitude de''), vel « desuetus sum sermone Latino » (''j'ai perdu l'habitude de parler''), nam qui loqui non audet, nunquam loqui discet. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''49. Quomodo verbo « exprimere » sit utendum.'''}} '''M'''. Tu, Paule, nobis expones, quemadmodum verbo exprimere, quod saepius invenimus (''rencontrer''), sit utendum. '''P.''' Verbo isto modo proprie, modo improprie vel per translationem utimur (in duas sententias accipi potest {{bar|1}} ''admet un double sens'': vel in propriam vel in translatam {{bar|1}} ''figuré''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{rule}}{{smallrefs}}</noinclude> g3t0kagsmvj5s8nc389z1lcsb3ujibb 278402 278401 2026-08-27T16:32:14Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 258 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Praeterea mihi auditorium intranti non assurrexisti. <br/> Ubique usu est receptum (institutum) superiori assurgere. Ceteri omnes mihi assurrexerunt, ut solet (scil. fieri; ut assolet; ut est consuetum {{bar|1}} ''comme c'est la coutume''). {{bar|1}} Cur tu semper tussis, Patrici? Nonne, quod ita consuevisti (''par habitude'')? <br/> Tibi omnino est in usu (''vous vous êtes fait une habitude'') nullam aliorum habere rationem (''avoir égard''). <br/> In morem tibi venisse videtur aliis molestiam afferre (''incommoder''). {{bar|1}} <br/> Quid tibi vis, Antoni? {{bar|1}} Vah, Gallice nescio. Loquere Latine, ut fert consuetudo (''comme c'est''). An ignoras nos in schola more nostro (consuetudine nostra) nihil unquam loqui nisi Latine?<ref>Noli cum recentioribus dicere « consueto more, » sed simpliciter more vel consuetudine.</ref> <br/> Assuescite Latino sermone (''à parler latin''). Praeter consuetudinem (contra atque fieri solet), obliviscens in Gallicum sermonem recidisti. <br/> Nolite gravari assidue loqui, nam multum loquendo usum sermonis percipietis (''acquérir l'habitude''). <br/> Sine longo usu nunquam loqui poteritis (''sans beaucoup d'habitude''). <br/> Cavete excusationem: « Insuetus sum sermonis Latini » (''je n'ai pas l'habitude de''), vel « desuetus sum sermone Latino » (''j'ai perdu l'habitude de parler''), nam qui loqui non audet, nunquam loqui discet. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''49. Quomodo verbo « exprimere » sit utendum.'''}} '''M'''. Tu, Paule, nobis expones, quemadmodum verbo exprimere, quod saepius invenimus (''rencontrer''), sit utendum. '''P.''' Verbo isto modo proprie, modo improprie vel per translationem utimur (in duas sententias accipi potest {{bar|1}} ''admet un double sens'': vel in propriam vel in translatam {{bar|1}} ''figuré''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{rule}}{{smallrefs}}</noinclude> fwdh8d9dqojnc8e2bib6cy9waqc5bq1 104 73359 278403 242296 2026-08-27T16:33:28Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 259 —}}</noinclude>Ut propria significatione dicimus: mel exprimere, uvas, succum exprimere, spongiam exprimere; translata vero: imaginem vel effigiem de exemplari (exemplo) aliquo exprimere; imaginem alicujus rei vel aliquid ad exemplum (''original'') exprimere (depingere, effingere). Eadem translatio ad linguam quoque vel modum dicendi pertinet. '''M'''. Sine ullo discrimine? '''P.''' Nequaquam, domine, contra ea caute utendum est. '''M'''. Quid ita? dic, amabo, plenius (''expliquez-vous mieux''); explica sententiam tuam; dic clarius. Quin exponis, quid rei sit? '''P.''' Nunquam licet uti verbo « exprimere », nisi ei subjecta est notio, quam ante dixi, imaginis alicujus exprimendae. '''M'''. Nescio quid velis (''je ne vous comprends pas''). '''P.''' Ut dicimus: Aliquid verbum e verbo (ad verbum) de Graecis exprimere, quia interpretando veram de exemplari imaginem exprimimus. Item aliquid Latine exprimere, id est eandem rem, sed verbis Latinis; sensa (animi sensum) dicendo exprimere (''ses pensées''); item rem eandem versibus exprimere; quod sentio verbis accurate exprimere non possum. '''M'''. Perbene; jam plus cerno (video {{bar|1}} ''je vois plus clairement''). '''P.''' Vehementer igitur errant recentiores, qui dicunt: <br/> Bene te exprimis; ita te expressisti; <br/> non satis possum Latine me exprimere; <br/> in utraque oratione commode se exprimit (''rhétorique et philosophie''); exprime te planius; <br/> magis proprie me exprimere non possum (''mieux''). '''M'''. Quae sunt verba, quae in isto genere (''dans ce cas'') apud optimos Latinitatis auctores (''classiques'') maximo in usu sunt? '''P.''' Cogitata, ut Cicero ait, praeclare eloqui. <br/> Si graves sententiae inconditis verbis efferuntur. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> tt9i9ufd4bmuefyvahpx3fewwcip7v9 104 73360 278404 242297 2026-08-27T16:37:24Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 260 —}}</noinclude>Res nominibus notare. Aliquid verbis Latinis notare. Uno verbo significare res duas. Carere hoc significat. <br/> Verbum quod idem significat. <br/> Sententiae breviter enuntiatae (''brièvement exprimées'' {{bar|1}} sententiae breviter comprehensae). <br/> Haec duo Graeci uno nomine appellant, etc. <br/> Item: Expromere, dicere, sensus animi efferre (''sentiments''); quid sentiret, exposuit. <br/> Sententiam suam testificari, declarare, verbis exprimere, notare, declarare, demonstrare, significare. <br/> Dico, eloquor, effero quod sentio (animo agito) eandem rem alio atque alio verbo efferre (''tantôt-tantôt''); hoc non satis plane dicit (''n'exprime pas assez clairement''). <br/> Hoc his verbis a Graecis dici solet. Aliquid Latine dicere (exprimere); dic idem Latine. <br/> Aptis verbis aliquid Latine dicere (''bien''). '''M'''. Quibus verbis a Latinis dici solet « ''s’exprimer'' »? '''P.''' Verbis eloqui; loqui, dicere. <br/> Velut: Bene loqui vel dicere; dicere non inculte. Ei est sermonis facilitas. ''Il s'exprima ainsi'': Sic locutus est; in hunc modum locutus est. Hoc modo disseruit. <br/> Ita verba fecit. <br/> Hujuscemodi orationem habuit. Cujus talis oratio fuit. <br/> Nutu loqui; gestu rem significare (''par gestes''). Latina lingua loqui (''s'exprimer en latin''). <br/> Latine scire (''bien s'exprimer en latin''). Apte dicere (''juste''). <br/> Perverse loqui (''mal''). <br/> Plato saepe hanc orationem usurpat (''s’exprime souvent ainsi''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ljglvfpuqqja8taarppfhf4j86uuuli 278405 278404 2026-08-27T16:37:46Z JimKillock 19003 278405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 260 —}}</noinclude>Res nominibus notare. Aliquid verbis Latinis notare. Uno verbo significare res duas. Carere hoc significat. <br/> Verbum quod idem significat. <br/> Sententiae breviter enuntiatae (''brièvement exprimées'' {{bar|1}} sententiae breviter comprehensae). <br/> Haec duo Graeci uno nomine appellant, etc. Item: Expromere, dicere, sensus animi efferre (''sentiments''); quid sentiret, exposuit. <br/> Sententiam suam testificari, declarare, verbis exprimere, notare, declarare, demonstrare, significare. Dico, eloquor, effero quod sentio (animo agito) eandem rem alio atque alio verbo efferre (''tantôt-tantôt''); hoc non satis plane dicit (''n'exprime pas assez clairement''). <br/> Hoc his verbis a Graecis dici solet. Aliquid Latine dicere (exprimere); dic idem Latine. <br/> Aptis verbis aliquid Latine dicere (''bien''). '''M'''. Quibus verbis a Latinis dici solet « ''s’exprimer'' »? '''P.''' Verbis eloqui; loqui, dicere. <br/> Velut: Bene loqui vel dicere; dicere non inculte. Ei est sermonis facilitas. ''Il s'exprima ainsi'': Sic locutus est; in hunc modum locutus est. Hoc modo disseruit. <br/> Ita verba fecit. <br/> Hujuscemodi orationem habuit. Cujus talis oratio fuit. <br/> Nutu loqui; gestu rem significare (''par gestes''). Latina lingua loqui (''s'exprimer en latin''). <br/> Latine scire (''bien s'exprimer en latin''). Apte dicere (''juste''). <br/> Perverse loqui (''mal''). <br/> Plato saepe hanc orationem usurpat (''s’exprime souvent ainsi''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> g5oiwi5kxaely1ddrdenf7us57rd1hi 104 73361 278516 242298 2026-08-28T08:48:34Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 338 —}}</noinclude>Quemadmodum igitur oportet hoc pronomine utaris, Hugo? '''H.''' Quotiescunque pronomen referri potest ad secundam personam (tu, tuus) vel ad aliquid quod ad eam pertinet, ut verba, qualitates, actiones, tempus, res, locus, ubi habitat, etc. '''M'''. Sempronius tecum paulisper sermonem conferat, quo clarius usus demonstretur. {{bar|1}} '''S'''. Mihi non satis est spatii, Hugo, ad scribendum; aufer, amabo te, paululum ''istos'' libros (= qui sunt tui vel prope te). '''H.''' Libentissimo animo, cum nihil sit facilius quam liberare te ''ista'' molestia (= qua tu afficeris). '''S'''. Valde deplorandum est, quod haec subsellia sunt tam angusta; quam vellem paulo essent latiora. '''H.''' At tu es magistri filius; utere ''ista'' auctoritate, ut meliora fiant (= tua auctoritate). '''S'''. ''Ista'' quidem vera sunt (= quae tu dicis), sed subsellia immutare non in patris, sed in aliorum potestate est positum. '''H.''' Qui sunt ''isti'' (= de quibus tu loqueris), ut conquesturus eos proxime adeam? '''S'''. Unus in via Equina habitat (''Rue du Cheval''). '''H.''' ''Istac'' quotidie ad scholam venio (= per eandem viam quam tu dicis). '''S'''. Alter vero in via Regia. '''H.''' Neque ''istinc'' domus nostra magno intervallo remota est (= remota est a via, quam modo dixisti). '''M'''. Optime factum. In epistolis imprimis caveatur, ne pronomen male usurpetur. Si ad aliquem scribo, ex se intelligitur illum esse secundam personam, non primam neque tertiam. {{bar|1}} Francisce, responde, amabo, ad epistolam quamlibet et fac operam des, ut bene utaris pronomine. '''F.''' Vehementer gaudeo, mi Antoni, quod tandem aliquando certiorem me fecisti, quid ''istic'' agatur (= ubi tu es). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> beoakotq24uho8hwq36lzcq9tit9esk 104 73363 278463 242301 2026-08-27T19:45:32Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 300 —}}</noinclude>{{c|'''58. De adverbio « ''généralement,'' » ''en général.'''''}} '''M'''. Saepenumero (''à plusieurs reprises'') animadverti vos quibusdam adverbiis perperam (perverse) uti, quam ob rem operae pretium mihi esse videtur de hac re, ut vitio medear (''pour porter remède''), unam et alteram quaestiunculam afferre. Quomodo igitur Latine exprimitur: ''en général, généralement'', Claudi? '''C.''' Cum ''en général'', ut ita distinguam, ad unam eandemque actionem se refert, utendum est adverbiis: <br/> ''generaliter, generatim, summatim, universe'' vel ''in universum, communiter, omnino''. '''M'''. Quae sine discrimine usurpari possunt; nonne (''n'est-ce-pas'')? '''C.''' Fusius rem jam exponam, domine. In maximo usu sunt (''beaucoup en usage'') ''generatim, summatim, universe, in universum'', quae idem fere declarant. '''M'''. Dic adverbia singulis contraria (adversa), quibus illorum sensus appareat. '''C.''' ''Generatim'' {{bar|1}} singula, singulae partes, singulatim; ''universe'' (''in universum'') {{bar|1}} proprie (''spécial''), per partes, ''summatim'' {{bar|1}} singula. '''M'''. Affer exempla. '''C.''' De animantibus ''generatim'' loquor, mox de unoquoque ''singulatim'' dicemus. <br/> ''Generatim'' eis gratias egit (non singulis), Romanis, Gallis, Hispanis. <br/> De suppliciis ''generatim'' loquor, non ''singulatim''. <br/> Rem ''generatim'' tradit (''enseigne'') neque per singulas partes exsequitur. <br/> ''Universe'' loquor, non ''proprie'' (per partes). <br/> ''In universum'' loquor, non ''singulatim'' (nominatim, per partes). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> bixsp0kdrddf6srsb1vh8c0aalge4bl 104 73364 278532 242302 2026-08-28T08:59:51Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 350 —}}</noinclude>Quid est, mi Theodore, quod cum jam plus minusve denas ad te dederim litteras, tu vix unis responderis? Adeone refrixit tua erga me vetus amicitia, ut ne salutatione quidem me digneris? Diu est quod nihil ad te dedi litterarum, non oblivione, sed quod nihil haberem, quod scriberem. Quod tam longo temporis intervallo nihil ad te dederim litterarum, excusationem accipe, non peccati sed silentii. <br/> Pudet quidem me tamdiu nihil tibi scripsisse, sed profecto si scias quantis hic distineor occupationibus, facile habeas silentio meo veniam. Longum intervallum est, cum litteras ad te dedi nullas, quod accidit non remissione observantiae in te meae, sed quia multis et molestis occupationibus impeditus alia quoque officia permulta deferre coactus sum. Tu calamo parcis, mi Semproni. <br/> Piger admodum in scribendo es. Me illa cura sollicitat angitque vehementer, quod dierum jam amplius decem intervallo nihil litterarum a te accepi. Jam pridem nullas abs te accipio litteras, ego vero binas ad te dedi eodem exemplo (''contenu''). Crebrius vellem ad me scriberes. Irascor et graviter irascor quod a te jam diu litterae nullae. <br/> Exspectanti mihi abs te quotidie litterarum aliquid saeculum paene praeteriit. Video te occupatissimum esse, qui ad quaternas meas litteras non responderis. Jam pridem nihil a te accipio, quod non contingit sine magna mea sollicitudine. Doleo tibi chartam deesse, si ejus inopia ad me et rarius scribas et brevius. Si forte rarius tibi a me quam a ceteris litterae redduntur, peto a te, ut id non negligentiae meae, sed ne {{pt|occupa-|}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 3p7c8s2mtru9ve5qr2joy0v8i6zq7n3 278533 278532 2026-08-28T09:00:47Z JimKillock 19003 278533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 350 —}}</noinclude>Quid est, mi Theodore, quod cum jam plus minusve denas ad te dederim litteras, tu vix unis responderis? Adeone refrixit tua erga me vetus amicitia, ut ne salutatione quidem me digneris? <br/> Diu est quod nihil ad te dedi litterarum, non oblivione, sed quod nihil haberem, quod scriberem. <br/> Quod tam longo temporis intervallo nihil ad te dederim litterarum, excusationem accipe, non peccati sed silentii. <br/> Pudet quidem me tamdiu nihil tibi scripsisse, sed profecto si scias quantis hic distineor occupationibus, facile habeas silentio meo veniam. Longum intervallum est, cum litteras ad te dedi nullas, quod accidit non remissione observantiae in te meae, sed quia multis et molestis occupationibus impeditus alia quoque officia permulta deferre coactus sum. <br/> Tu calamo parcis, mi Semproni. <br/> Piger admodum in scribendo es. Me illa cura sollicitat angitque vehementer, quod dierum jam amplius decem intervallo nihil litterarum a te accepi. Jam pridem nullas abs te accipio litteras, ego vero binas ad te dedi eodem exemplo (''contenu''). Crebrius vellem ad me scriberes. <br/> Irascor et graviter irascor quod a te jam diu litterae nullae. <br/> Exspectanti mihi abs te quotidie litterarum aliquid saeculum paene praeteriit. <br/> Video te occupatissimum esse, qui ad quaternas meas litteras non responderis. <br/> Jam pridem nihil a te accipio, quod non contingit sine magna mea sollicitudine. <br/> Doleo tibi chartam deesse, si ejus inopia ad me et rarius scribas et brevius. Si forte rarius tibi a me quam a ceteris litterae redduntur, peto a te, ut id non negligentiae meae, sed ne {{pt|occupa-|}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> odmptjofad4vfpixrnlq31ow035kw9d 104 73366 278408 242307 2026-08-27T16:41:44Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 263 —}}</noinclude>'''St.''' Quis vestrum aptioribus verbis haec Latine dicere possit? '''F.''' Quid vis isto gestu significare? '''P.''' Perverse loqueris. '''E.''' Prophetae plerumque hanc orationem usurpant. '''G.''' Vocabulum istud non ferendum est (''permis''). '''C.''' Verbum perperam dixisti (''l'expression est fausse''). '''J.''' Claudius, ut levissime dicam, fur est. Ph. Sapere in odoratu non dicitur. Fr. Nimium saepe in sermonibus suis diabolum nominat. '''A.''' Ut Horatii verbo utar. '''H.''' Quid? Romani hanc virtutem nomine non appellabant? '''P.''' Subinde, « ut ita dicam » hac voce utitur (''chaque instant''). '''L.''' Quae res huic voci subjicitur (''qu'entend-on par cette expression'')? '''B.''' Equidem hoc verbum ita interpretor (accipio {{bar|1}} ''j’explique''). '''E.''' Haec duo verba non intelligo. {{bar|1}} Quae? '''H.''' Haec duo verba peregrina significo (dico, volo). '''S'''. Verbum tuum non exaudivi (percepi {{bar|1}} ''compris''). '''F.''' Praeceptor hodie te asinum appellavit; quam in partem verbum illud accepisti (''comment avez-vous pris'')? '''M'''. Hoc his verbis a Gallis dici solet. '''H.''' Tu quidem Latine scis. Z. Quomodo dicam? '''G.''' Quo verbo hoc notem? '''L.''' Sunt qui perbene digitis loquantur. '''P.''' Nemo hunc versum melius Latine exprimat. '''S'''. Raro quisquam sensa accurate exprimat. '''S'''. Mori non dicitur in rebus naturalibus; vita non dicitur in lapide (''l'expression « mori » ne s'emploie pas pour des choses inanimées''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> et9l92h42dlp9j2xhjwoz2yvd9f28d2 104 73367 278409 242308 2026-08-27T16:43:11Z JimKillock 19003 278409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 264 —}}</noinclude>{{c|'''50. Quomodo adverbium « celeriter » a Romanis usurpetur.'''}} '''M'''. Heri imperavi, ut in hodiernum diem et quaeratis, quibus modis « vite »,adverbium Gallicum in Latinum converti possit, et, quae inter varios modos sit, differentiam definiatis: videamus igitur, Stephane, ad quem tu investigando perveneris exitum (résultat). Age, loquenti tibi aures praebeo (vous avez la parole)! '''St.''' Ad priorem quaestiunculae partem exemplo perspicuo, si per te domine, licet, respondebo. '''M'''. Nihil impedio (bien), si exemplum apte est delectum. '''St.''' Mire (c'est étonnant) quam celeriter illa simia in arborem altissimam enixa est (arborem scandit). <br/> Mire quam ocius arborem scandit. <br/> Mire quam velociter arborem scandit. <br/> Mire quam cito arborem scandit. <br/> Mire quam perniciter arborem scandit. '''M'''. Optime vero (très bien)! At quid haec adverbia inter se differunt? '''St.''' Celeriter et ocius tempus spectant, quasi dicam: <br/> Mire quam parvo tempore arborem scandit; <br/> velociter spatium parvo tempore emensum; <br/> perniciter velocitatem sine labore; cito nec tempus nec spatium, sed solum motum cum studio et voluntate factum. '''M'''. Sane bene differentiam definisti, et si alia etiam, quibus rem explanes, protuleris exempla, omnino mihi probaberis (je serai satisfait). '''St.''' Heri praeceptor pensum nobis adeo breve imperavit, ut id celerrime absolverim (tempore minimo). Petrus mihi scripsit, se in tres menses esse profectum unde igitur fit, ut tam celeriter redierit? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 86bcokf2h2uc34z50tc6fqwzr7et3rk 278410 278409 2026-08-27T16:44:43Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 264 —}}</noinclude>{{c|'''50. Quomodo adverbium « ''celeriter'' » a Romanis usurpetur.'''}} '''M'''. Heri imperavi, ut in hodiernum diem et quaeratis, quibus modis « ''vite'' », adverbium Gallicum in Latinum converti possit, et, quae inter varios modos sit, differentiam definiatis: videamus igitur, Stephane, ad quem tu investigando perveneris exitum (''résultat''). Age, loquenti tibi aures praebeo (''vous avez la parole'')! '''St.''' Ad priorem quaestiunculae partem exemplo perspicuo, si per te domine, licet, respondebo. '''M'''. Nihil impedio (''bien''), si exemplum apte est delectum. '''St.''' Mire (''c'est étonnant'') quam ''celeriter'' illa simia in arborem altissimam enixa est (arborem scandit). <br/> Mire quam ''ocius'' arborem scandit. <br/> Mire quam ''velociter'' arborem scandit. <br/> Mire quam ''cito'' arborem scandit. <br/> Mire quam ''perniciter'' arborem scandit. '''M'''. Optime vero (''très bien'')! At quid haec adverbia inter se differunt? '''St.''' ''Celeriter'' et ''ocius'' tempus spectant, quasi dicam: <br/> Mire quam parvo tempore arborem scandit; <br/> ''velociter'' spatium parvo tempore emensum; <br/> ''perniciter'' velocitatem sine labore; <br/> ''cito'' nec tempus nec spatium, sed solum motum cum studio et voluntate factum. '''M'''. Sane bene differentiam definisti, et si alia etiam, quibus rem explanes, protuleris exempla, omnino mihi probaberis (''je serai satisfait''). '''St.''' Heri praeceptor pensum nobis adeo breve imperavit, ut id ''celerrime'' absolverim (tempore minimo). Petrus mihi scripsit, se in tres menses esse profectum; unde igitur fit, ut tam ''celeriter'' redierit? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 1lipw1e2qrgwh2zqh42h4cvos2s16oz 104 73368 278411 242309 2026-08-27T16:52:26Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 265 —}}</noinclude>Medici dixerant regem longo morbo esse afflictum; sed omnium opinione celerius convaluit. <br/> « ''Veni, vidi, vici'' » significat, Caesarem ''celerrime'' victoriam retulisse. <br/> Eo ''celerius'' de hoc adverbio agemus, quo maturius ad alterum venire possimus. <br/> Librum, quem tantopere desideras, ''celeriter'' tibi mittam. <br/> ''Ocius'' deinde adeo tempus spectat, ut dicamus: poma ''ocissima'' (quae prima maturescunt). <br/> Serius ''ocius'' facti te poenitebit. <br/> Hanc epistolam mihi describes idque ''ocius''. ''Ocius'' omnes surreximus. <br/> Ad coenam noluit promittere, ut ''ocius'' ad suos perveniret. In Italiam profectus est, ut ''ocius'' ex morbo recrearetur. <br/> Exi ''ocius''; sequere me ''ocius'', quam ''ocissime''. Videte quam ''velociter'' fur aufugiat, idem valet ac: Videte quantum spatium fur aufugiens parvo tempore emetiatur. <br/> ''Velociter'' ad ulteriorem ingentis fluminis ripam pervenit. Sed maximo in usu apud Latinos est adverbium ''cito''. <br/> Galli ''citissime'' in currus se receperunt. <br/> Nolite timere: periculum ''cito'' a vobis recesserit. <br/> ''Cito'' abibit voluptas. <br/> Quam tardus es! non vis ''citius'' progredi? Dicto ''citius'' in flumen se praecipitavit. <br/> Hodie morietur. {{bar|1}} Hui, tam ''cito''? Quam ''cito'' labat spes tua! <br/> Dic ''cito'', unde hoc scias. <br/> ''Cito'' domum revertar, ut aliquid nummorum petam (''chercher''). <br/> Exspecta, amabo, ''cito'' prius coenabo. <br/> Mane paulisper, domine, patrem ''cito'' vocabo. Quam ''perniciter'' hirundines illae volant! <br/> Miles bene exercitatus ''perniciter'' se movet. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 2jjxc9h62x52wwl4igkrxc30mqejf0o 104 73369 278412 242310 2026-08-27T16:55:55Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 266 —}}</noinclude>Probe sciunt venatores quam ''perniciter'' rupicapra (''chamois'') de rupe in rupem saliat. <br/> O pernicem velocitatem (''facile'')! '''M'''. Euge, euge, Stephane, bene factum! Audiamus jam, quid Ludovicus de hoc adverbio sentiat. Age sis, Ludovice (''eh bien'')! '''L.''' In universum cum Stephano consentio, domine, sed addendum esse puto, cum animus cum corpore comparatur, ''celeriter'' ad animum, ''velociter'' ad corpus pertinere; ut apud Ciceronem legi: Mens celeriter multa simul cogitat. <br/> Nulla est celeritas, quae possit cum animi celeritate contendere. <br/> Et alibi: en miro ingenio puer, qui omnia celeriter percipit. <br/> Mente universum mundum celeriter percurrere licet. <br/> Sunt in corpore praecipua pulchritudo, vires, valetudo, firmitas, velocitas. <br/> Alios videmus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere. <br/> Iuvenes levitate corporum maxime veloces. <br/> Pedites velocissimi. {{bar|1}} Velox celeritas. <br/> Velociter jactant alas. <br/> Velocissime de equis desiliunt. Ceterum non desunt, qui dicant, ''celeriter'' et ''velociter'' tam de animo quam de corpore promiscue usurpari posse. Praeterea Stephanus omisit, ''cito'' saepius « ''brevi vel mox'' » significare, ut apud Ciceronem et alios est: <br/> Puto cito me ad te venturum. <br/> Confido cito te firmum fore. <br/> Cito conjeci te esse. <br/> Cito videbis te vehementer errasse. <br/> Futura cito spem tibi dement (''désabuser''). '''M'''. Nonne ''actutum'' quoque significat celeriter, Alexi? '''A.''' Vero (''certainement''), domine v.g. actutum aperi ostium (''promptement, sur-le-champ''), ut apud comicos est; sed<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 7lv8zjp1qxzifkgr7e9f2prptgcctc5 278413 278412 2026-08-27T16:56:24Z JimKillock 19003 278413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 266 —}}</noinclude>Probe sciunt venatores quam ''perniciter'' rupicapra (''chamois'') de rupe in rupem saliat. <br/> O pernicem velocitatem (''facile'')! '''M'''. Euge, euge, Stephane, bene factum! Audiamus jam, quid Ludovicus de hoc adverbio sentiat. Age sis, Ludovice (''eh bien'')! '''L.''' In universum cum Stephano consentio, domine, sed addendum esse puto, cum animus cum corpore comparatur, ''celeriter'' ad animum, ''velociter'' ad corpus pertinere; ut apud Ciceronem legi: Mens celeriter multa simul cogitat. <br/> Nulla est celeritas, quae possit cum animi celeritate contendere. <br/> Et alibi: en miro ingenio puer, qui omnia celeriter percipit. <br/> Mente universum mundum celeriter percurrere licet. <br/> Sunt in corpore praecipua pulchritudo, vires, valetudo, firmitas, velocitas. <br/> Alios videmus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere. <br/> Iuvenes levitate corporum maxime veloces. <br/> Pedites velocissimi. {{bar|1}} Velox celeritas. <br/> Velociter jactant alas. <br/> Velocissime de equis desiliunt. Ceterum non desunt, qui dicant, ''celeriter'' et ''velociter'' tam de animo quam de corpore promiscue usurpari posse. <br/> Praeterea Stephanus omisit, ''cito'' saepius « ''brevi vel mox'' » significare, ut apud Ciceronem et alios est: <br/> Puto cito me ad te venturum. <br/> Confido cito te firmum fore. <br/> Cito conjeci te esse. <br/> Cito videbis te vehementer errasse. <br/> Futura cito spem tibi dement (''désabuser''). '''M'''. Nonne ''actutum'' quoque significat celeriter, Alexi? '''A.''' Vero (''certainement''), domine v.g. actutum aperi ostium (''promptement, sur-le-champ''), ut apud comicos est; sed<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> gvf3y38p0rs88j3u8t7k934gei04mug 104 73370 278414 242311 2026-08-27T16:57:20Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 267 —}}</noinclude>solutae orationis scriptores (prosam scribentes, prosarum scriptores, in prosa {{bar|1}} ''les prosateurs'') hoc adverbio plerumque evitato, ''cito, confestim, extemplo, illico, statim'', utuntur. '''M'''. Quae alia etiam adverbia significant « ''vite'' »? '''A.''' ''Propere, mature, raptim, rapide, cursim, festinanter, subito, repente.'' <br/> Minimo strepitu ''propere'' aquam se mergunt. <br/> Quid video? tu ''mature'' senex factus es. <br/> ''Raptim'' exercitum conscripsit. <br/> ''Rapide'' iter confecit; rapide in eas partes venit. <br/> Aliud est ''cursim'' dicere, aliud ''sensim'' (''lentement''). <br/> ''Cursim'' (cito et cursim) eum secuti sumus. <br/> Ignosce mihi, ''festinanter'' hanc epistolam scripsi. '''M'''. Quid interest inter ''subito'' et ''repente''? '''A.''' Quod quis non exspectat, ''subito'' vel necopinato accidit. <br/> Bella saepius ''subito'' atque improviso nascuntur. <br/> Coenans ''subito'' mortuus est. <br/> Aliquid ''repente'' vel inopinato accidit, cum contrarium exspectavimus. <br/> ''Repente'' de coelo sereno fulmen in arborem cecidit. <br/> Bibiturus lagenam aperit, cum ''repente'' serpens exit. '''M'''. Quid significat ''subito dicere''? '''A.''' Idem ac ''ex tempore dicere''. <br/> Orator sis bene exercitatus oportet, ut omni occasione ''subito'' dicere possis. '''M'''. Et tu, Ferdinande, quid habes, quod de hoc adverbio dicas? '''F.''' Haud raro verbum aliquod, ut ''maturare, properare, festinare'' adverbii vicem praestat (adverbii locum tenet). <br/> ''Maturat'' in forum ire (''il va vite au forum''). <br/> Coenare ''properat''; epistolam scribere ''festinat''. <br/> Patrem salutare ''properat''. <br/> Illa nocte exercitum ad urbem ducere ''maturat''. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> oxuu6y1fx8978kmxryuuwnxs4rrqlq6 104 73371 278415 242312 2026-08-27T16:58:23Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 268 —}}</noinclude>''Festinans'' de arbore descendit. <br/> ''Maturans'' domum revertere (''retournez aussitôt''). <br/> Ideo maturare hujus libri editionem ''festino''. '''M'''. Petre, dic Latine « ''trop vite'' ». '''P.''' Nimis celeriter, velociter, etc.; nimium celeriter. <br/> Paulo celerius (''un peu trop vite''). <br/> Tu celerius legis, quam ut intelligi possis (''trop vite''). <br/> Celeriuscule dicit (''un peu vite''). <br/> Ne nimis celeriter legeris. <br/> Tu celerius aequo (justo, solito) judicasti. '''M'''. Petronius ad extremum, quae adhuc de adverbio dicta vel potius non dicta sunt, variis locutionibus explebit. '''P.''' Amicum currentem, qui in via mihi se obvium dat, rogo: <br/> Quo te rapis, Semproni (= quo curris {{bar|1}} ''où vas-tu si vite'')? <br/> Cursu cum aliquo certaturus: Mane, quaeso, paulisper, ut ad celeritatem calceos exuam (quo celerius currere possim). <br/> Ambulans cum aliquo: Heus, tu contentius ambulas (celeriuscule ambulas); minue, amabo, gradum. <br/> Furem aufugientem videns exclamo: Properato (maturato) opus est, nam montes effuso cursu petit (''il gagne très vite''). <br/> Puerum suspectum in pomario nostro inveniens: Quid tibi hic est negotii? Quantum potes abi; (facesse hinc; apage te, aufer te hinc quam celerrime, quam ocissime {{bar|1}} ''au plus vite''). <br/> Amico imprudenti: Heus, tu praepropere agis (''trop vite''). <br/> Lingua peregrina loquenti: Ohe, tu verba praecipitas (''tu parles trop vite'')! <br/> Orator dicit: Brevitatis causa haec omitto (''pour terminer plus vite''). Brevis est vita hominis (''passe vite''). <br/> De cervo: Ventos praevertit (celerius currit quam ventus). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 3r9w9psqwv98wx45yofwcy98ptt1ivz 104 73372 278416 242313 2026-08-27T17:03:28Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 269 —}}</noinclude>De cane: ''velocissimum'' aequat cursu equum (''aussi vite que'' {{bar|1}} aequat cursum equi velocissimi). <br/> Ipsam celeritatem cervi vincit (''plus vite que''). <br/> De aegroto: Cor ejus semper mobiliter palpitat (''vite''). <br/> In mari: Velim navigemus paulo expeditius. <br/> In circo: Quam celeri cursu currus feruntur (''aller''). <br/> Puero quem aliquo mitto: Abi, propera! move te ocius! fac te celerem (''mais vite'')! Properato (maturato) opus est! '''M'''. Etiamnunc hoc unum. Converte, Claudi, hanc sententiam in Latinum: <br/> « ''Allez vite me chercher un verre d'eau fraîche'' ». '''C.''' I cito et pete mihi poculum aquae frigidae (gelidae). <br/> Propera mihi petere poculum aquae. <br/> I petitum mihi poculum; I petitum mihi aquam. <br/> Festina unum etiam mihi petere poculum. <br/> Eodem modo dicimus: <br/> I cito et defer (perfer) hanc epistolam ad patrem tuum. <br/> Propera hunc fasciculum perferre ad rectorem. <br/> Quid tibi hic est negotii? {{bar|1}} Veni petitum Ciceronem meum. <br/> Ubi est frater tuus? {{bar|1}} Misi eum petitum Virgilium meum. <br/> Tuo sumptu librum tibi peti jubebo. <br/> Cum vero de personis agitur, utendum est verbis ''arcessere, adducere, ciere'': <br/> « ''Allez chercher votre frère'' »: <br/> I et adduc fratrem tuum. (I et arcesse fratrem tuum). <br/> I arcessitum sororem tuam. Patrem ciebo (''appeler''). <br/> Eum cieri jussit (''il le fit appeler, chercher''). <br/> Captivos arcessi jussit (adduci jussit). <br/> Sin melius quid vini habes, arcesse (''faites le chercher''). <br/> Arcessitu (jussu) tuo venio (''tu m'as fait venir''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> c0jc8aom3agntnp95tflzvjfvj0kcjk 278417 278416 2026-08-27T17:03:51Z JimKillock 19003 278417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 269 —}}</noinclude>De cane: ''velocissimum'' aequat cursu equum (''aussi vite que'' {{bar|1}} aequat cursum equi velocissimi). <br/> Ipsam celeritatem cervi vincit (''plus vite que''). <br/> De aegroto: Cor ejus semper mobiliter palpitat (''vite''). <br/> In mari: Velim navigemus paulo expeditius. <br/> In circo: Quam celeri cursu currus feruntur (''aller''). <br/> Puero quem aliquo mitto: Abi, propera! move te ocius! fac te celerem (''mais vite'')! Properato (maturato) opus est! '''M'''. Etiamnunc hoc unum. Converte, Claudi, hanc sententiam in Latinum: <br/> « ''Allez vite me chercher un verre d'eau fraîche'' ». '''C.''' I cito et pete mihi poculum aquae frigidae (gelidae). <br/> Propera mihi petere poculum aquae. <br/> I petitum mihi poculum; I petitum mihi aquam. <br/> Festina unum etiam mihi petere poculum. Eodem modo dicimus: <br/> I cito et defer (perfer) hanc epistolam ad patrem tuum. <br/> Propera hunc fasciculum perferre ad rectorem. <br/> Quid tibi hic est negotii? {{bar|1}} Veni petitum Ciceronem meum. <br/> Ubi est frater tuus? {{bar|1}} Misi eum petitum Virgilium meum. <br/> Tuo sumptu librum tibi peti jubebo. Cum vero de personis agitur, utendum est verbis ''arcessere, adducere, ciere'': <br/> « ''Allez chercher votre frère'' »: <br/> I et adduc fratrem tuum. (I et arcesse fratrem tuum). <br/> I arcessitum sororem tuam. Patrem ciebo (''appeler''). <br/> Eum cieri jussit (''il le fit appeler, chercher''). <br/> Captivos arcessi jussit (adduci jussit). <br/> Sin melius quid vini habes, arcesse (''faites le chercher''). <br/> Arcessitu (jussu) tuo venio (''tu m'as fait venir''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> e2kl2cngy80eld66e6l4qvfungvkdio 278418 278417 2026-08-27T17:04:21Z JimKillock 19003 278418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 269 —}}</noinclude>De cane: ''velocissimum'' aequat cursu equum (''aussi vite que'' {{bar|1}} aequat cursum equi velocissimi). <br/> Ipsam celeritatem cervi vincit (''plus vite que''). De aegroto: Cor ejus semper mobiliter palpitat (''vite''). In mari: Velim navigemus paulo expeditius. In circo: Quam celeri cursu currus feruntur (''aller''). Puero quem aliquo mitto: Abi, propera! move te ocius! fac te celerem (''mais vite'')! Properato (maturato) opus est! '''M'''. Etiamnunc hoc unum. Converte, Claudi, hanc sententiam in Latinum: <br/> « ''Allez vite me chercher un verre d'eau fraîche'' ». '''C.''' I cito et pete mihi poculum aquae frigidae (gelidae). <br/> Propera mihi petere poculum aquae. <br/> I petitum mihi poculum; I petitum mihi aquam. <br/> Festina unum etiam mihi petere poculum. Eodem modo dicimus: <br/> I cito et defer (perfer) hanc epistolam ad patrem tuum. <br/> Propera hunc fasciculum perferre ad rectorem. <br/> Quid tibi hic est negotii? {{bar|1}} Veni petitum Ciceronem meum. <br/> Ubi est frater tuus? {{bar|1}} Misi eum petitum Virgilium meum. <br/> Tuo sumptu librum tibi peti jubebo. Cum vero de personis agitur, utendum est verbis ''arcessere, adducere, ciere'': <br/> « ''Allez chercher votre frère'' »: <br/> I et adduc fratrem tuum. (I et arcesse fratrem tuum). <br/> I arcessitum sororem tuam. Patrem ciebo (''appeler''). <br/> Eum cieri jussit (''il le fit appeler, chercher''). <br/> Captivos arcessi jussit (adduci jussit). <br/> Sin melius quid vini habes, arcesse (''faites le chercher''). <br/> Arcessitu (jussu) tuo venio (''tu m'as fait venir''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> kd7kd0gas3vgpfdgle5smpjo9kvlt8y 104 73373 278419 243214 2026-08-27T17:05:31Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 270 —}}</noinclude>{{c|'''51. Quid sit argumentum.'''}} '''M'''. Quod, Donate, intelligis ''argumentum'' (''qu'entendez-vous par'')? '''D.''' Argumentum intelligo materiam vel rem de qua aliquis scribit, dicit, disputat, disserit, sermonem habet v.g. Si quis orator a sacris de justitia Dei dicit, justitia Dei est argumentum orationis ejus. Si quis philosophus de immortalitate animi disserit, immortalitas animi est argumentum dissertationis ejus. Si quis equum depingit, equus est argumentum picturae ejus. Si quis Apollinem sculpit, Apollo est argumentum sculpturae ejus (''sujet''). '''M'''. Quid amplius significat ''argumentum''? '''D.''' Argumentum praeterea est ratio, quae rei dubiae fidem facit vel est probabile inventum ad faciendam fidem (''preuve''). <br/> Multa sunt argumenta, quibus Deum esse demonstretur. <br/> Multis argumentis philosophi Deum esse docent. <br/> Argumentum firmissimum, argumentum pertenue. '''M'''. At ''documentum'' quoque significat « ''preuve'' »; quid differt ab argumento? '''D.''' ''Argumentum'' utimur sensu subjectivo, ''documentum'' objectivo. <br/> ''Argumentum'' cogit dubium vel repugnantem se reddere; ''documentum'' docet ignorantem. <br/> Documenta docendi causa exempla dicuntur (''on appelle documenta les exemples donnés comme leçons''). <br/> Cajus nobis documentum eloquentiae dedit. <br/> Rutilius hominibus fuit documentum virtutis (''modèle''). <br/> Clementiae ejus multa et magna documenta sunt (''traits''). <br/> Humanorum casuum documenta (''exemple de vicissitudes''). <br/> Documenta fidei nobis dedit (''fidélité, dévouement''). <br/> Cavendae similis injuriae documentum (''avertissement''). <br/> Quarum rerum maxuma documenta habeo. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 4wtxsjhjx9wnlgn9bewhpeheri61krx 104 73374 278420 242325 2026-08-27T17:08:55Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 271 —}}</noinclude>Dederas, quam contemneres populares insanias, documenta maxima. <br/> Habeat me ipsum ''documento'' (''qu'il prenne exemple sur moi''). <br/> Documentum dabo, ne quis audeat (''exemple''). <br/> Effossis oculis eos remittit, ut sint reliquis documento. <br/> Exemplum igitur, quo docemur (''exemple instructif''), est documentum. '''M'''. Quid interest inter: Rutilius ''exemplum'' innocentiae est, et: Rutilius innocentiae ''specimen'' est? '''D'''. In illa sententia Rutilius est exemplum imitandum, in hac exemplum admirandum. ''Specimen'' est alicujus virtutis vel vitii exemplum, quod aut admirationem habet aut odium. <br/> Hercules specimen dedit fortitudinis, cum... <br/> Verres specimen crudelitatis dedit, cum... '''M'''. Quid interest inter ''exemplar'' et ''exemplum''. '''D'''. ''Exemplar'' est exemplum absolute egregium (''idéal, original''); exemplum est egregium in suo genere tantum. <br/> Velut Christus est exemplar omnibus ad imitandum propositum: exemplar est omnium virtutum. <br/> Exemplum sibi petere ab; capere de (a), sumere ex (a) aliquo. <br/> Periculosam exempli imitationem aliis prodere (''donner le mauvais exemple''). <br/> Exemplum severitatis edere; <br/> exemplum dare, praebere (''donner à imiter''). '''M'''. Nonne ''documentum'' etiam significat, quod nos appellamus ''document''? '''D'''. Minime, domine; ''documents'' Latine redditur vocabulis ''tabulae publicae, monumenta, diplomata, chartae'' {{bar|1}} (''chartes''). {{bar|1}} '''M'''. Nonne nostrae aetatis scriptores (''modernes'') saepius utuntur ''argumentum'' pro ''epitome''? Quae est tua opinio? '''D'''. Latinitatis auctores dicunt: ''summarium'' libri alicujus, ''summa'' libri et pro scriptis minoris amplitudinis, ut litteris, ''exemplum'' v.g. epistola mihi reddita est hoc exemplo (''de ce contenu''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> kvfyzbmxrrl8paoyli0kfshysq500uv 104 73375 278421 243219 2026-08-27T17:10:21Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 272 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''M'''. Quid interest, Claudi, inter verba ''adipisci, assequi, consequi, nancisci, impetrare, obtinere, auferre''? '''C.''' Verba ista idem fere significant (declarant, valent), sed tamen inter se hoc differunt: ''Adipisci, assequi, consequi'' significant studio, labore, opera in possessionem rei alicujus desideratae venire, ut divitias adipisci, laudem, gloriam, dignitatem, consulatum, sapientiam, senectutem; ''nancisci'' significat casu et fortuito sine ullo labore et studio in possessionem alicujus rei venire. <br/> Unde nactus es hunc annulum (''d'où as-tu'')? <br/> Unde nactus es hunc morbum, hanc febrim (''contracté'')? <br/> Plus otii nactus tibi scribam; serenitatem, tempestatem, spem nancisci. <br/> Saepius nancisci idem est atque ''invenire'' v.g. occasionem nancisci. <br/> Haec avis aliarum avium ova nacta frangit. <br/> Vitis quidquid nacta est, amplectitur. <br/> ''Impetrare'': in possessionem alicujus rei venire precibus: veniam, civitatem, diem feriatum impetrare. <br/> ''Obtinere'': quocumque modo (superatis obstaculis) in possessionem alicujus rei venire: regnum, provinciam, principatum, jus suum contra aliquem (''obtenir et maintenir''). <br/> Saepius quoque = possidere: domum suam, etc. <br/> ''Auferre'': quasi fructum laboris accipere; abstulit pretium, praemium, palmam victoriae, responsum ab aliquo. <br/> Tantum abstulit quantum petiit. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''52. Quae notio subjecta sit verbo significandi.'''}} '''M'''. Quid est ''significare'', Semproni? '''S'''. Significare est signo aliquid indicare vel manifestare, etiam voce vel litteris. {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> bnmok228qskt974jgjbengmlqrjwiha 278422 278421 2026-08-27T17:10:55Z JimKillock 19003 278422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 272 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''M'''. Quid interest, Claudi, inter verba ''adipisci, assequi, consequi, nancisci, impetrare, obtinere, auferre''? '''C.''' Verba ista idem fere significant (declarant, valent), sed tamen inter se hoc differunt: ''Adipisci, assequi, consequi'' significant studio, labore, opera in possessionem rei alicujus desideratae venire, ut divitias adipisci, laudem, gloriam, dignitatem, consulatum, sapientiam, senectutem; ''nancisci'' significat casu et fortuito sine ullo labore et studio in possessionem alicujus rei venire. <br/> Unde nactus es hunc annulum (''d'où as-tu'')? <br/> Unde nactus es hunc morbum, hanc febrim (''contracté'')? <br/> Plus otii nactus tibi scribam; serenitatem, tempestatem, spem nancisci. <br/> Saepius nancisci idem est atque ''invenire'' v.g. occasionem nancisci. <br/> Haec avis aliarum avium ova nacta frangit. <br/> Vitis quidquid nacta est, amplectitur. ''Impetrare'': in possessionem alicujus rei venire precibus: veniam, civitatem, diem feriatum impetrare. ''Obtinere'': quocumque modo (superatis obstaculis) in possessionem alicujus rei venire: regnum, provinciam, principatum, jus suum contra aliquem (''obtenir et maintenir''). Saepius quoque = possidere: domum suam, etc. ''Auferre'': quasi fructum laboris accipere; abstulit pretium, praemium, palmam victoriae, responsum ab aliquo. <br/> Tantum abstulit quantum petiit. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''52. Quae notio subjecta sit verbo significandi.'''}} '''M'''. Quid est ''significare'', Semproni? '''S'''. Significare est signo aliquid indicare vel manifestare, etiam voce vel litteris. {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> q601aj26xcs7toyqdm7yj3713hfet0a 104 73376 278423 243224 2026-08-27T17:19:22Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 273 —}}</noinclude>'''M'''. Affer exempla. '''S'''. Canes latratu significant fures adesse. <br/> Hostes proposito vexillo deditionem significant. <br/> Galli strepitu fugam significabant et metum. <br/> Gratum animum litteris significare. <br/> Litterae tuae nec unde nec quo die datae essent, significabant. <br/> Significationes bonae vel adversae valetudinis vel mortis (''signes''). <br/> Significatio amoris in me tui magno gaudio me affecit (''expression''). '''M'''. Vocabulum significationis maximo in usu est; scisne alia vocabula quae idem declarent (''synonymes'')? '''S'''. ''Vis, notio, sententia, intellectus, sensus.'' '''M'''. Haec hactenus. Inspicite paginam decimam scriptoris vestri. Aliquot vobis quaestiunculas dictabo, ad quas proxime respondebitis (''la prochaine fois''). <br/> 1. Quae sententia subjecta est versui carminis quarto (''quel est le sens du 4e vers'')? <br/> 2. Quam notionem poeta subjecit verbo ''solvere''? <br/> 3. Quae est vis praecepti Apollinis in versu quinto (''le sens de l'oracle'')? <br/> 4. Quae est vis verbi ''reipublicae'' (''sens'')? <br/> 5. Quae est significatio verbi ''colere'' in versu 6, et quae est potestas ejus? <br/> 6. Quae est ''religionis'' notio adjuncta (''signification secondaire'')? <br/> 7. Quomodo interpretaris voluntatem legis (vers. 8)? <br/> 8. Quae vis subjecta est adverbio ''subinde'' (vers. 9 {{bar|1}} ''le sens de'')? <br/> 9. Estne voci ''bombax'' aliqua sententia subjecta, an intellectu caret (''sens'')? <br/> 10. Estne ''evax'' vox inanis (''n'a-t-il pas de sens'')? <br/> 11. Idemne ''verba facere'' et ''reddere'' significant (''sont-ils synonymes'')? {{nop}}<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||18}}}}</noinclude> ohcau33yt0abkh4mpoarld07kzl3kd6 104 73377 278424 242330 2026-08-27T17:22:07Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 274 —}}</noinclude>12. Potestne verbum ''carere'' plures res significare (''plusieurs sens'')? <br/> 13. Significanturne hoc uno verbo duae res (''double sens'')? <br/> 14. Quaeritur, num ''princeps'' idem (eandem rem) significet ac ''rex'', an aliam etiam sententiam declaret. {{bar|1}} Re unum sonant (''une seule''). <br/> 15. Demonstra (versus 20), quomodo ''de'' praepositio in uno eodemque verbo diversitatem significationis capere possit (''prendre une signification toute différente''). <br/> 16. Significatne verbum ''tradere'' in versu 21 aliam sententiam quam in versu septimo (''a-t-il un autre sens'')? <br/> 17. Diciturne ''vir'' alia quadam notione verbi (''est-ce qu'on emploie « vir » dans un autre sens'')? <br/> Estne nulla alia notio verbo subjecta? <br/> Nonne Cicero consimiliter isto verbo utitur (''dans le même sens'')? <br/> 18. Qui alius Horatii versus in hanc sententiam est (''a ce sens'')? <br/> 19. Num Graeci responsum Apollinis, quo valeret, intellexerunt (''compris le sens de l'oracle'')? <br/> 20. Quod verbum ambiguum erat (''avait un double sens'')? <br/> 21. Cur res intelligi non potuit (''comprendre le sens'')? <br/> 22. Intelligisne, quid sonet vox integritatis (''comprenez-vous le sens de'')? <br/> 23. Videsne, quid verbum ''facere'' valeat (''comprenez-vous le sens'')? <br/> 24. Potestne ''mos'' accipi in duas pluresve sententias (''admettre deux sens'')? <br/> 25. Nonne hic latius patet (''avoir un sens plus large'')? <br/> 26. Nonne verbum ''esse'' apud Graecos angustius patet (''sens plus étroit'')? <br/> 27. Interpretarisne verbum dare (vers. 35) id quod verbum significare solet (''employez-vous « dare » dans le sens ordinaire'')? <br/> 28. Interpretarisne versum 36 litterate (''dans le sens littéral'')? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 91wisuf33wo6lb0znrkc9hc4x2ca0xe 104 73378 278425 242332 2026-08-27T17:23:30Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 275 —}}</noinclude>29. Estne poeta usus verbo ''ridere'' proprie an improprie (''sens propre ou figuré'')? <br/> 30. Qui est sensus verbi proprius et qui improprius? <br/> 31. Quae est improprietas verbi ''imponere''? <br/> 32. Estne ''montes exultant'' sensu proprio an figurato dictum (sensu translato, per translationem dictum)? <br/> 33. Spectatne versus 40 alio quam versus 25 (''a un autre sens'')? <br/> 34. Quid est ''potestas'' propria et principali significatione (''dans le sens précis du mot'')? <br/> 35. Usurpatne poeta verbum ''virtutis'' prima vel principali significatione (''signification originaire'')? <br/> Quid significat virtus significatione, in qua natum est verbum (vel sensu naturali et principali {{bar|1}} ''originaire'')? <br/> 36. Quae vis inest in verbis extremi carminis (''à la fin du poème'')? Nihil praeterea (''rien d'autre'', vel: ''c'est tout''). Spero, fore, ut ad haec omnia quam diligentissime respondeatis. Unde dicta est vox ''versus'' (''le vers''), Petroni (''d'où dérive'')? '''P.''' Ducta est a verbo ''vertere'' id est aratro terram vertere, aratro sulcum imprimere; et quia sulcus plerumque est linea recta, verbum significationem quoque accepit lineae in genere et imprimis lineae scriptae. <br/> Ut dicimus ne versum quidem scribere, legere (''une ligne''). '''M'''. Supra dixi: ''vox integritatis'' (''le mot intégrité''). <br/> Nonne dicendum est: ''vox integritas'', Marcelle? Mr. Sic distinguo, domine: Si nomen est nomen proprium, Genitivus in prosa non admittitur v.g. rex Tullius, urbs Roma, mons Aetna; si vero est nomen commune, cum Genitivo jungi (conjungi) potest (''on peut le construire avec le Génitif''): vox integritatis, verbum amandi, vocabulum arboris, etc. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> f7l1nmad1xtevkxhval04gtyxbc078y 104 73379 278426 242335 2026-08-27T17:25:14Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 276 —}}</noinclude>{{c|'''53. Quomodo locutio Gallica « ''rester à court'' » Latine sit reddenda.'''}} '''M'''. Quibus verbis a Latinis dici solet ''rester à court'', Francisce (''comment dit-on en latin'')? '''F.''' Varie istud Latine exprimi potest: optimi tamen latinitatis scriptores dicunt: in dicendo deficere; continuandi verba facultate destitui; dicendo adhaerescere, haerescere, haerere, haesitare, memoria haerere; obmutescere; memoria destitui: memoria me deficit (decipit), mens me deserit; memoria falli. '''M'''. De hoc argumento Valdemirus et Stephanus sermonem velim inter se conferant. '''St.''' Nonne commotus es, Valdemire (''embarrassé''), quod Hugo nuper coram celebri conventu (''assemblée nombreuse'') obmutuit (declamans media in voce restitit, institit; medium sermonem, sermonem inceptum subito interrupit)? '''V'''. Sane quidem non mediocriter laboravi (anxius, incertus fui {{bar|1}} ''embarrassé''), quamquam enim miser, ut rem occultaret (''cacher''), firma voce, quasi subito obstaculum intervenisset, quin pergeret loqui, ingeniose (''habilement'') usitatam clausulam « sed loquendi finem faciamus » (sed hic resisto; sit jam hujus loci finis) adhibuit, attamen vix quemquam fugit, eum revera in dicendo defecisse. '''St.''' O, quanta quisque exspectatione cruciabatur, cum ille, si quis sibi auxilium ferret, moram faciens quoquo versus circumspiceret (''faire une pause, regarder tout autour''). '''V'''. Minime mirum (''naturellement'') mente effluxa, vel promptissima voluntate contextum reperire non potuit (''après avoir perdu le fil, malgré la meilleure volonté il ne pouvait plus le retrouver''). '''St.''' Merito (non injuria, non indigno) istud ei accidit, cui minime necesse fuerit nomen dare (edere, profiteri) ad<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 1ml5eyjmeh7g37agsequrd89sdedkgo 104 73380 278427 242336 2026-08-27T17:26:10Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 277 —}}</noinclude>declamandum. Qui honorem sibi sumit, dedecus quoque perferat (''souffrir'') oportet. '''V'''. Majores angustiae (''embarras'') cogitari vix possunt, quam cum oratorem memoria deficit (oratoris memoria non constat {{bar|1}} ''fait défaut à''). '''St.''' Hugoni autem, quod nemo ignorat, infirma est memoria. Totos enim dies, ut dicunt, consumit (in) una pagina ediscenda (ut unam paginam ad verbum memoriae mandet, tradat, infigat). '''V'''. Mea autem opinione (ut mea fert opinio; ut mea opinio est; ut mihi quidem videtur; de (ex) mea sententia) oratori imprimis opus est memoria bona (bonae fidei {{bar|1}} tenaci, firma et diurna; orator memoria vigeat, plurimum valeat {{bar|1}} ''avoir une bonne mémoire''). '''St.''' Bone deus (''ah! mon dieu''), quam confuso ore fuit (''embarrassé'')! '''V'''. Aspectus ejus miserationem commovit (''pitié''). '''St.''' Attamen proverbium in eum non cadit (ad eum non pertinet {{bar|1}} ''ne s’applique pas à lui''): « Qui sine labore ascendit, descendit sine honore ». '''V'''. Huc accedit, quod (''ajoutez encore''), qui semel in dicendo defecit, facile animum demittit (abjicit, animum despondet {{bar|1}} ''se décourage'') et in periculo versatur prima quaque occasione iterum deficiendi (''à la première occasion''). '''St.''' Qui in discrimine non vult mente deseri (''qui dans le moment décisif ne veut pas perdre la tête''), is, ut ego quidem opinor, diligenter exerceat memoriam et mature (''de bonne heure'') coram auditoribus (publice) dicere assuescat (''parler en public''). '''V'''. Unum idemque et ego sentio; ista sola ratione, quae quis memoriae tradiderit (commiserit), in ea haerebunt neque in discrimine excident (''faire défaut''). '''M'''. De hoc satis. Aliquis vestrum, ut ad illud revertar, nuper ''porro'' adverbio male usus est. Quapropter<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ss8tiec6ilxn4u1j45ym59bsqwj0g2k 104 73381 278428 242337 2026-08-27T17:27:05Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 278 —}}</noinclude>Eugenius jam enucleabit (''expliquer clairement''), quomodo hoc adverbium usurpetur. Quid significat ''porro''? '''E.''' Permutatione ex ''pro'' ortum significat ''en avant''; ita rerum successum (''succession'') notat, nunquam vero enumerationem, quae adverbiis ''deinde, tum, praeterea'' significanda est. Gallice dicimus: ''puis, ensuite, à son tour'' v.g.: Is etiam corruptus porro suum corrupit filium (''à son tour''). <br/> Saepe audivi a majoribus natu, qui se porro pueros a senibus, audire dicebant (''eux-mêmes, vel à leur tour''). <br/> Ut quis audierat... extemplo aliis porro impertiebat gaudium suum (''à son tour''). Non est adversativum, sed in oratione argumentandi progressionem significat = ut progrediar; ''or, donc, maintenant (dans le syllogisme)'' v.g. sequitur porro, nihil deos ignorare (''or il s'en suit que''; ''synonyme'': atqui, autem). <br/> Videte jam porro cetera (''maintenant''). <br/> Quid porro praeclarum videat (''que pourrait-il donc voir''). <br/> Age porro, tu, qui te tam religiosum existimari voluisti (''voyons donc, toi qui''). <br/> Eum porro consensu populi consulem fieri videbat (''or il le voyait''). <br/> Porro autem anxius erat, quid facto opus esset (''donc''). '''M'''. Nonne progressio non tota (''partiel'') saepius adverbio ''jam'' significatur? '''E.''' Certe; quod idem declarat ac: ut jam veniamus ad... (''pour venir maintenant à ceci''). Quantum ''porro'' attinet ad spatium (''relativement à''), significat procul vel ''en avant''; quantum attinet ad tempus: ''à l'avenir, désormais, dorénavant''. <br/> Scio te pauperem esse et porro fore (''à l'avenir''). <br/> Divinare non possum, quid in animo habeas aut porro habiturus sis (''à l'avenir, plus tard''). <br/> Si porro esse odiosi pergitis (''dorénavant''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> nzujr37b28p05dgezjtqa68khpz1xhm 104 73382 278429 243233 2026-08-27T17:28:00Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 279 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''M'''. Cavete dicatis v.g. qui patriam prodit; si porro caedem infert civibus; si porro... (''de plus'') {{bar|1}} abunde enim sufficit: si... si... si... sine ''porro''. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''54. De Interjectionibus.'''}} '''M'''. Mirum mihi videtur (''je m'étonne''), quod Latine loquentes vix unquam interjectionibus utimini, unde efficio (''je conclus'') plerosque vestrum earum usu parum esse exercitatos. Eja, quando ''heus'' interjectione utimur, Petroni? '''P.''' Cum aliquem vel inclamamus, invitamus, evocamus, ut aliquid faciat vel praestet, aut generatim appellamus (alloquimur). '''M'''. Quid ''heus'' Gallice declarat? '''P.''' ''Hé, holà, écoute!'' '''M'''. Confirma istud exemplis. '''P.''' De via dubitans inclamo puerum in agro laborantem: <br/> ''Heus'' puer! estne haec via, quae ferat ad vicum? <br/> Cum domum rediens ostium invenio sera clausum, meos inclamo: « ''Heus, heus!'' aperite ostium. » <br/> Si nocte in cubiculo sedens foris strepitum audio, januam aperiens clamo: « ''Heus'', ecquis hic est? » <br/> Si salutandi causa domum aliquam intravi, quam vacuam invenio: « ''Heus'', ubi estis? » inclamo. <br/> Cum de fenestra amicum video praetereuntem: <br/> « ''Heus'' tu, Antoni, paucis te volo! » <br/> Praeceptorem autem saepius audimus pueris inclamantem: <br/> ''Heus'' age, responde! <br/> ''Heus'', Pamphile, cave mentiaris! <br/> ''Heus'' vos (''vous autres''), cessate (desistite, quiescite ''tranquilles'')! <br/> ''Heus'' (''écoute''), tu nugas dicis (''sottises''). <br/> ''Heus'', nihil ad rem loqueris (''raisonnable''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> evmbla5gletwsi5w01vyzo9sp06i97q 278430 278429 2026-08-27T17:28:58Z JimKillock 19003 278430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 279 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''M'''. Cavete dicatis v.g. qui patriam prodit; si porro caedem infert civibus; si porro... (''de plus'') {{bar|1}} abunde enim sufficit: si... si... si... sine ''porro''. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''54. De Interjectionibus.'''}} '''M'''. Mirum mihi videtur (''je m'étonne''), quod Latine loquentes vix unquam interjectionibus utimini, unde efficio (''je conclus'') plerosque vestrum earum usu parum esse exercitatos. Eja, quando ''heus'' interjectione utimur, Petroni? '''P.''' Cum aliquem vel inclamamus, invitamus, evocamus, ut aliquid faciat vel praestet, aut generatim appellamus (alloquimur). '''M'''. Quid ''heus'' Gallice declarat? '''P.''' ''Hé, holà, écoute!'' '''M'''. Confirma istud exemplis. '''P.''' De via dubitans inclamo puerum in agro laborantem: <br/> ''Heus'' puer! estne haec via, quae ferat ad vicum? Cum domum rediens ostium invenio sera clausum, meos inclamo: « ''Heus, heus!'' aperite ostium. » Si nocte in cubiculo sedens foris strepitum audio, januam aperiens clamo: « ''Heus'', ecquis hic est? » Si salutandi causa domum aliquam intravi, quam vacuam invenio: « ''Heus'', ubi estis? » inclamo. Cum de fenestra amicum video praetereuntem: « ''Heus'' tu, Antoni, paucis te volo! » Praeceptorem autem saepius audimus pueris inclamantem: <br/> ''Heus'' age, responde! <br/> ''Heus'', Pamphile, cave mentiaris! <br/> ''Heus'' vos (''vous autres''), cessate (desistite, quiescite ''tranquilles'')! <br/> ''Heus'' (''écoute''), tu nugas dicis (''sottises''). <br/> ''Heus'', nihil ad rem loqueris (''raisonnable''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 3u3qr75vzzrcdzqoq8k6mqmdmj1ncx7 278431 278430 2026-08-27T17:29:29Z JimKillock 19003 278431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 279 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''M'''. Cavete dicatis v.g. qui patriam prodit; si porro caedem infert civibus; si porro... (''de plus'') {{bar|1}} abunde enim sufficit: si... si... si... sine ''porro''. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''54. De Interjectionibus.'''}} '''M'''. Mirum mihi videtur (''je m'étonne''), quod Latine loquentes vix unquam interjectionibus utimini, unde efficio (''je conclus'') plerosque vestrum earum usu parum esse exercitatos. <br/> Eja, quando ''heus'' interjectione utimur, Petroni? '''P.''' Cum aliquem vel inclamamus, invitamus, evocamus, ut aliquid faciat vel praestet, aut generatim appellamus (alloquimur). '''M'''. Quid ''heus'' Gallice declarat? '''P.''' ''Hé, holà, écoute!'' '''M'''. Confirma istud exemplis. '''P.''' De via dubitans inclamo puerum in agro laborantem: <br/> ''Heus'' puer! estne haec via, quae ferat ad vicum? Cum domum rediens ostium invenio sera clausum, meos inclamo: « ''Heus, heus!'' aperite ostium. » Si nocte in cubiculo sedens foris strepitum audio, januam aperiens clamo: « ''Heus'', ecquis hic est? » Si salutandi causa domum aliquam intravi, quam vacuam invenio: « ''Heus'', ubi estis? » inclamo. Cum de fenestra amicum video praetereuntem: « ''Heus'' tu, Antoni, paucis te volo! » Praeceptorem autem saepius audimus pueris inclamantem: <br/> ''Heus'' age, responde! <br/> ''Heus'', Pamphile, cave mentiaris! <br/> ''Heus'' vos (''vous autres''), cessate (desistite, quiescite ''tranquilles'')! <br/> ''Heus'' (''écoute''), tu nugas dicis (''sottises''). <br/> ''Heus'', nihil ad rem loqueris (''raisonnable''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ehylm70sbqlc81t7jn0y91a5i9tnbro 104 73383 278432 242339 2026-08-27T17:30:23Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 280 —}}</noinclude>''Heus'', audi, seria res est. <br/> ''Heus'', tu tempus in fabulis teris (fabulis vacas). <br/> ''Heus'', tu semper in promptu habes causas. <br/> ''Heus'', tu omnia leviter facis. <br/> ''Heus'', surge, erige teipsum, tu plane incurvus es. <br/> ''Heus'', patientiam rumpo (''je perds''). <br/> ''Heus'', vehementer mihi hoc displicet. <br/> ''Heus'', mores tui mihi non placent (''conduite''). <br/> ''Heus'' tu non attendis (non es attentus, non animadvertis; tu non attendis mihi). <br/> ''Heus'', tu non fecisti, ut bonum discipulum decet. <br/> ''Heus'', plus respondes quam ad rogatum. <br/> ''Heus'', aberras a proposito. <br/> ''Heus'', tu nihil aliud quam fabularis. <br/> ''Heus'', audin' quid hi ajunt? <br/> ''Heus'', bone, tu palles. <br/> ''Heus'', exi; heus sequere me. '''M'''. Euge, euge, perbene, sed sit jam hujus interjectionis modus (''mais c'est assez de''). Quid significat ''hui'' interjectio, Claudi? '''C.''' Stuporem et admirationem significat. Gallice dicimus: <br/> ''ah, oh, mais, eh quoi, peste.'' '''M'''. Affer exempla. '''C.''' Cum pomaria interrogata: « Quanti libra cerasi? »<ref>Romani, ut jam alias commemoravimus, multa nomina (fructuum, animalium, etc.) sensu collectivo singulariter declarare solebant v.g. Villa abundat porco, hoedo, agno, gallina.<br/> Faba, glande, pisce vescuntur. Ciceris catinus (''un plat de pois chiches'').<br/> Nux, uva, pomum secundas ornabat mensas.<br/> Cerasum legere (''cueillir des cerises''). Fabam, lentem, rapum serere.</ref> mihi respondet: « Uno denario », stupens exclamo: « ''Hui'' cerasum tuum percarum est (''peste! elles sont bien chères'')! » <br/> Mater filium e gymnasio revertentem videns exclamat: ''Hui'', Petre, quantum adolevisti (''grandi'')! Pater audiens filium Britannice colloquentem cum peregrino<noinclude>{{rule}}{{smallrefs}}</noinclude> r0emueqsj948k6r82d53liieqcc0bxm 104 73384 278433 242363 2026-08-27T17:55:16Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 281 —}}</noinclude>exclamat: ''Hui papae'' (babae), quam expedite loquitur! Praeceptor puero tardo, qui contra exspectationem bene respondit: ''Hui'', tu bene respondisti! Amico mihi affirmanti, se tribus horis iter quoddam emensum esse, respondeo: ''Hui'', tam velociter? Praeceptor autem: ''Hui'', quam nihil hoc anno profecisti! <br/> ''Hui'', tu non vis respondere? <br/> ''Hui'', tu nescis hoc praeceptum? <br/> ''Hui''! qui video? '''M'''. Praeclare dictum! Quae vis inest in ''hem'', interjectione, Hugo? {{bar|2}} '''H.''' ''Hem'', significat admirationem alicujus rei inopinatae sive jucundae sive non jucundae; eadem interjectio et laetitiam et dolorem declarat. Gallice dicimus: ''ah, oh, tiens, vois donc, allons, eh bien, hein''. v.g. Si quis mihi dicit: « Audivi aliquid novi », respondeo: ''Hem'', quid est? Pater, qui audit a filio facinus perpetratum esse, exclamat: « ''Hem'', quid audio de te? » Paulus, qui in via incidit in amicum, clamat: « ''Hem'', Alexander, optime te mihi offers. » Praeceptor pueris dicere solet: <br/> ''Hem'', quod quaerebas, tandem invenisti. <br/> ''Hem'', tute istud tibi peperisti (intrivisti). <br/> ''Hem'', impudens iste ecquid veretur id facere? <br/> ''Hem'', novi te penitus; probe novi artes tuas. <br/> ''Hem'', quoties dicendum est! <br/> ''Hem'', nemo est, qui nesciat. <br/> ''Hem'', officio boni discipuli non es functus. <br/> ''Hem'', omni officio non satisfecisti. <br/> ''Hem'', me non fallunt artes tuae. <br/> ''Hem'', quid dicam, ipse optime intelligit (novit). <br/> ''Hem'', hodie emendate scripsisti. <br/> ''Hem'', non latent me doli tui. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> c2t937bp10lmuu8liweiwb5xd6wpz9p 104 73385 278434 242364 2026-08-27T17:56:16Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 282 —}}</noinclude>''Hem'', audiamus quid in excusationem afferas. <br/> ''Hem'', res aliter evenit ac putabas. <br/> ''Hem'', occidi! (''ha! je suis perdu'')! <br/> ''Hem'', nihil ad me attinet. '''M'''. Quae sunt ceterae interjectiones admirandi, Paule? '''P.''' ''Bombax'': ''oh, ah, à merveille!'' babae vel papae: ''oh, ah, à merveille, diantre, peste''. <br/> ''Ehem'': ''ah, tiens'' admiratur aliquid inopinatum et jucundum; ut custos publicae securitatis apprehendens furem exclamat: « ''Ehem'', tandem aliquando te habemus ». <br/> Qui in via aureum invenit exclamat: <br/> ''Ehem'' optime, opportune! <br/> Peregrinus: ''Ehem'', tu Germanice loqueris? <br/> Praeceptor: ''Ehem'', tu pensum jam absolvisti? <br/> ''Vah'' admirationem et gaudium significat, sed praeterea etiam iram, indignationem, contemptum. <br/> Cum delectamur, ait S. Augustinus, ''vah'' dicimus. <br/> Iudaei vero dixerunt: ''Vah'', (''ah'') qui destruis templum Dei et in triduo reaedificas illud, salva temetipsum. <br/> ''Vah'', quam gaudeo adventum tuum, Camille! <br/> ''Vah'', nihil unquam edi dulcius! <br/> ''Vah'', quam bene mihi est in lecto! <br/> ''Vah'', perii (''ah! je suis perdu'')! <br/> Praeceptor: ''Vah'', res indigna est; illud indignum est disputatione; <br/> garritus tuus indignus est auditu. <br/> ''Vah'', nunquam vidi te stultiorem quemquam. <br/> ''Vah'', felix qui cum tantillo supplicio evaseris; praeclare tecum actum est, quod graviores poenas effugeris. <br/> ''Vah'', velis nolis, id faciam. <br/> ''Vah'', tu me loquacitate obtundis. <br/> ''Vah'', tu insignis es cessator (''paresseux''). <br/> ''Vah'', tu dicis quidquid in buccam venit. <br/> ''Vah'', nondum multum sapis (''savoir''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 48uvv7ki9gt30u3ffvthldjrk9ldc4f 104 73386 278435 242365 2026-08-27T17:56:58Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 283 —}}</noinclude>''Vah'', eandem cantilenam semper mihi canis. <br/> ''Vah'', apage te a me. <br/> ''Vah'', hoc nihil est. <br/> ''Vah'', sine illum dicere. <br/> ''Vah'', egone pronunciem bis continenter (''de suite'')? <br/> ''Vah'', quam amoenus hic Italiae ager (''paysage'')! exclamat viator. '''M'''. Quid significat ''ohe'', Marcelle? Mr. Inclamat aliquem, ut gradum sistat (ut sistat, stet, resistat, consistat) vel desinat facere aliquid. Gallice dicimus ''ohé, hé, holà''. <br/> v.g. excubitor (''sentinelle'') advenientem inclamat: <br/> ''Ohe'', istic adstato! <br/> Praeceptor: ''Ohe'', taceant summonitores (''souffleurs'')! <br/> ''Ohe'', omitte istas ineptias. <br/> ''Ohe'', quiesce, cessa, desiste (''tranquille'')! <br/> ''Ohe'', tu odiose facis! <br/> ''Ohe'', cessa; istius rei me cepit satietas (''j'en ai assez'')! <br/> ''Ohe'', jam satis est. <br/> ''Ohe'', quis pedibus tantum strepitum edit? '''M'''. Quid significat ''eho'', Guilelme? '''G.''' Interrogantem, jubentem, reprehendentem: ''ho, hé, holà''. <br/> ''Eho'', quem quaeris? <br/> ''Eho'', num tu me ludis? <br/> ''Eho'', itane lepidum tibi videtur alios irridere? <br/> ''Eho'', exhibe librum! <br/> ''Eho'', claude januam! <br/> ''Eho'', sceleste (''scélérat''), agnosce culpam tuam! <br/> ''Eho'', nonne res prius est cognoscenda quam judicanda? <br/> ''Eho'', tu vehementer erras! <br/> ''Eho'', num bona fide istud dicis (''sérieusement'')? '''M'''. Latini interjectionibus ''oho, aha, ha'' eodem quo nos modo utebantur. Quae sunt interjectiones doloris, Frederice? '''F.''' ''Oi, au, hau, heu, eheu, vae, proh''. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 29az9i0500w34iayaf6od0autoodadm 104 73387 278436 242366 2026-08-27T17:57:47Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 284 —}}</noinclude>Vehementer, ''proh'' (''hélas'') falsus sum expectatione mea! <br/> Res, ''proh'', aliter evenit ac putabam. <br/> Tantum, ''proh''! degeneravimus. <br/> ''Vae'' victis! <br/> ''Heu, eheu'', quam caput mihi dolet! <br/> ''Au'', tu rem non bene intellexisti. '''M'''. Quae sunt interjectiones laetitiae, Edmunde? '''E.''' ''Evax, evoe'' (''hé''), ''io'' (''ah, oh''). <br/> ''Io, io'' liber ad te venio! <br/> ''Io'', hodie diem feriatum habebimus. <br/> ''Evax'', cras gymnasium relinquemus. <br/> ''Eja'' quod simul significat gaudium, admirationem rei inopinatae ac animi confirmationem: ''ah, hâ, courage, allons!'' <br/> ''Euge'': gaudium, approbationem, admirationem: ''bien, très bien, bravo, à merveille''. <br/> ''Eja'', te Romae invenio. ''Eja'' age bibe (''allons, courage, bois''). <br/> ''Eja'', narra rem quam brevissime potes. <br/> ''Eja'', propone (''posez une question''). <br/> ''Eja'', bono animo fac sis. ''Eja'' consolamini. <br/> ''Euge'', tu scopum attigisti. <br/> ''Euge'', nullum est nobis thema propositum (''nous n'avons pas de thème''). <br/> ''Euge'', praeclare nobiscum factum est. '''M'''. Nonne quaedam substantiva pro interjectionibus usurpantur? '''E.''' Certe, ut ''malum'' (''fi, quel malheur, quelle misère, o honte, diantre''), ''indignum, nefas, nefandum, miserum, miserabile''. <br/> Quid tu, ''malum'', me sequere (''pourquoi, peste'')? <br/> Quid tibi, ''malum'', hic negotii est (''diantre'')? <br/> Quis, ''malum'', te istud facere jussit? <br/> ''Malum'' sit tibi nisi cessaveris. <br/> Filiam suam, ''nefas'' (''horreur, chose affreuse, inouïe''), necavit. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> d6ywlda8ihwcvsebzg1e762g8mqdcuk 104 73388 278437 242368 2026-08-27T17:58:30Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 285 —}}</noinclude>{{c|'''55. De arte musica.'''}} '''M'''. Quae est prima ''canendi'' significatio, Guilelme? '''G.''' ''Canere''<ref>Participium hujus verbi apud veteres semper est ''cantatum, cantaturus'' etc., ac non: ''cantum''.</ref> primitus significat sonos musicos edere vel efficere, quod aut voce fit aut instrumento aliquo musico; quam ob causam Latine dicendum est: Qua voce canis (''quelle voix avez-vous'')? <br/> Quo instrumento canis (''quel instrument jouez-vous'')? <br/> Petrus suprema voce canit (''soprano''), Paulus alta (''alto''). <br/> Antonius media (''tenor''). Sempronius, gravi vel gravissima, ima (''basse''). <br/> Quod vero voce vel instrumento canimus in Accusativo collocatur v.g. voce vel instrumento musico canticum canere. '''M'''. Quae sunt variae voces hominum? '''G.''' Vox puerilis, muliebris, virilis; vox parva, exigua, pusilla (''fine''); vox magna, robusta, valens, resonans (''forte''); clamosa (''criarde''); vox exilis (''grêle''), quassa (''cassée''), stridens, scissa; vox acuta, liquida, angusta, vasta (''étendue''); vox rauca (''rauque''), rigida (''peu flexible''). <br/> Vox absona, absurda, discordans (''fausse''); vox pura, clara. <br/> Vox agrestis, rustica, rudis, inculta, indocta, inerudita, non exercitata; vox bona, docta, erudita, exercitata, suavis et canora (''agréable et douce''). '''M'''. Fac te esse modulatorem (''maître de chant'') vel rectorem (moderatorem, praefectum) chori; finge chorum canentium coram te esse ad concentum quadripartitum<ref>Eodem modo dicimus: concentus tripartitus, bipartitus.</ref> instituendum (''chant à quatre parties''). Quomodo fere exhortaberis canentes; quomodo eorum vitia reprehendes? {{nop}}<noinclude>{{rule}} {{smallrefs}}</noinclude> jqoebpn7wzijqmfvsfixzgr8a8tnb4d 104 73390 278438 242371 2026-08-27T17:59:22Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 286 —}}</noinclude>'''G.''' Ad missam usque adhuc plerumque planis ac simplicibus modis (''plain-chant'') cantabamus, sed die natali rectoris gymnasii missae solemni musicum concentum adhibebimus (in missa solemni ad harmoniam cantabimus {{bar|1}} ''nous chanterons la messe en musique''). Hymnos per strophas vel psalmos alternis vocibus cantare (''alternativement'') haud difficile videatur; concentus vero quadripartitus diligentius exigit studium, quapropter hodie diebusque qui sequuntur, sedulo nos in hoc genere exerceamus oportet. Distribuite igitur folia vocum sonis exscripta et videte, ut suam quisque in cantu partem bene agat (''chante bien sa partie''). <br/> Qui supremis canunt vocibus, in sinistra, qui altis, post illos, qui mediis, in dextra, qui gravibus, a tergo eorum consistant (''se placer''). <br/> Quam potest quisque, det operam, ut caput paulum levet, os satis aperiat commodoque tempore respiret, quia tum demum sonos plenos et vocales (''sonores'') efficietis. <br/> Attendite; modos vobis ministrabo (''donner le ton''). <br/> Unum, duo, tria! {{bar|1}} <br/> Heus, intersistite paululum (''un petite pause'')! <br/> Tu, Petre, horrendum in modum absurde canis (''horriblement faux''). <br/> Vox tua extra modum absurde sonat. <br/> Voce omnino absona (absurda) es. <br/> Locum illum (''passage'') quam pravissime cecinisti (''faux''). <br/> Fac eum solus idque assa voce recanas (recinas {{bar|1}} ''chantez encore une fois sans accompagnement''). <br/> Nonne audis sonum istum absurdum esse (''cette intonation'')? <br/> Sonum vocis non satis intendis (''vous ne chantez pas assez haut''). <br/> Sonum vocis nimis deprimis (remittis {{bar|1}} ''vous baissez trop''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> qivvtqqj8zg5bh86a6bi3nfzesq48a5 104 73391 278439 242372 2026-08-27T18:04:46Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 287 —}}</noinclude>Intende sonum vocis (''chantez plus haut''). Sonus certus sit oportet (''juste''). <br/> Praeterea non canis, sed vociferaris, ululas (''hurler''), quem cantum aures omnino respuunt. <br/> Aures habes parum eruditas (aurium judicio nihil vales {{bar|1}} ''vous n’avez pas d'oreille''). <br/> Modo canis quam potes maxima voce (quantum potes vocem contendis {{bar|1}} ''aussi fort que possible''), modo vocis exiguitate laborare videris (''n’avoir qu’un filet de voix'') aut quo nihil in cantu pejus sonat vel odiosius ad aures accidit, vocem comprimis (''étouffer la voix''). <br/> Sine ulla canis intelligentia; non multum vales canendo (''peu de talent''). <br/> Nihil ingenii in canendo habes (''talent''); canere nescis; nihil es in canendo. <br/> Artis musicae omnino es imperitus; in laude musica non es egregius. <br/> Ab arte musica omnino es remotus (nihil scis in musicis). <br/> In te cantandi scientia, in te ars non est ulla. <br/> In musico agone tu nunquam pretium auferes (''concours de musique''). <br/> Nunquam modos facies (''composer, être compositeur''). <br/> Nunquam canticum ullum musicis modis exprimes (cantum vocum sonis rescribes {{bar|1}} ''composer un morceau de chant''). <br/> Nunquam fidibus modos aptabis (''composer pour la cithare''). <br/> Ne plura, tu avis profecto es cantrix rarissima. Neque tu, Paule, mihi satisfecisti. Aures tuae plerumque peregrinantur (''vous êtes distrait''). Nolo memoriter (ex memoria), sed de scripto canas. <br/> Semper aut a tergo es aut praecurris (''être en retard ou devancer''). <br/> Nonne sentis te extra numeros (modos) canere (''n’être''<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 5x4rztn98ewa513rsjmusho954qy8dj 104 73392 278440 242373 2026-08-27T18:05:40Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 288 —}}</noinclude>''pas en mesure''), te concentum (numerum) non servare (''observer la mesure''). <br/> Nonne vides me baculi ictu intervalla signantem (''battre la mesure'')? <br/> Quorsum do numeros (modos), si legem temporum (ictum baculi vel manus) non observatis (''à quoi bon battre la mesure, si...'')? <br/> Tu intermissiones (''pauses'') omnino non observas. <br/> At in tribus primis versibus tibi tria intervalla (''pauses'') observanda sunt. <br/> Necesse non habes sonum vocis pulsu pedis modulari (pedis ictu intervalla signare); satis est mihi attendere. <br/> Ceterum vos omnes monuerim, ut magis in numerum canatis (ut in cantu numerum magis servetis; ut numerose, modulate canatis {{bar|1}} ''de chanter en mesure''). Modi sunt aut pressi aut citati (''la mesure est lente ou rapide''); iste est cantus pressus, non citatus (''d’une mesure lente''). Aliter res se habet in cantu plano, in quo modulatio vocis res maxima est (''la chose principale''); qui quidem quibusdam numeris non caret (''rythme''), sed valde differt a cantu descripto (''mesuré''). Sunt, optime Paule, praeterea loci, qui ''crescente'' (augendo) sono vocis, et, qui ''decrescente'' (remittendo); qui voce magna (contenta) vel maxima, et qui sedata (depressa) sint cantandi (''forte, piano''). Inspectis igitur foliis signa, quaeso, observate. <br/> Incipiamus ab integro, sed una omnes simul (eodem tempore simul); ubi vero chorus concinuit (''dès que le choeur a entonné'') omnes ad unum attentissimo animo sint oportet. {{bar|1}} Heus, quid est Hugo, quod tu non canas? Quid stas mutus? Vocem, domine, heri cantu obtusi (''je suis devenu rauque à force de chanter''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 6qa4kg1wfew4xtlxts4q0bqk7snv6wx 278441 278440 2026-08-27T18:06:46Z JimKillock 19003 278441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 288 —}}</noinclude>''pas en mesure''), te concentum (numerum) non servare (''observer la mesure''). <br/> Nonne vides me baculi ictu intervalla signantem (''battre la mesure'')? Quorsum do numeros (modos), si legem temporum (ictum baculi vel manus) non observatis (''à quoi bon battre la mesure, si...'')? <br/> Tu intermissiones (''pauses'') omnino non observas. <br/> At in tribus primis versibus tibi tria intervalla (''pauses'') observanda sunt. <br/> Necesse non habes sonum vocis pulsu pedis modulari (pedis ictu intervalla signare); satis est mihi attendere. <br/> Ceterum vos omnes monuerim, ut magis in numerum canatis (ut in cantu numerum magis servetis; ut numerose, modulate canatis {{bar|1}} ''de chanter en mesure''). Modi sunt aut pressi aut citati (''la mesure est lente ou rapide''); iste est cantus pressus, non citatus (''d'une mesure lente''). Aliter res se habet in cantu plano, in quo modulatio vocis res maxima est (''la chose principale''); qui quidem quibusdam numeris non caret (''rythme''), sed valde differt a cantu descripto (''mesuré''). Sunt, optime Paule, praeterea loci, qui crescente (augendo) sono vocis, et, qui decrescente (remittendo); qui voce magna (contenta) vel maxima, et qui sedata (depressa) sint cantandi (''forte, piano''). Inspectis igitur foliis signa, quaeso, observate. <br/> Incipiamus ab integro, sed una omnes simul (eodem tempore simul); ubi vero chorus concinuit (''dès que le chœur a entonné'') omnes ad unum attentissimo animo sint oportet. {{bar|1}} Heus, quid est Hugo, quod tu non canas? Quid stas mutus? Vocem, domine, heri cantu obtusi (''je suis devenu rauque à force de chanter''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 0ru5doqq3gkhf9cpekljgpn1nzvt6df 104 73393 278442 242375 2026-08-27T18:07:45Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 289 —}}</noinclude>Raucae mihi sunt fauces; irrausi; ravus factus sum; fauces meae cantu sunt obtusae; propter raucitatem canere nequeo. <br/> Praeterea fumus, qui in hoc cubiculo est, vocis usum nemini non praecludat necesse est. Si canere nequis, saltem attende. Quam miserum est (''quelle misère'')! Voces supremae notas summas non assecutae discrepantes sunt vociferatae; voces mediae parum habent virium (sunt exiles, tenues {{bar|1}} ''sont faibles''), voces graves contra extra modum sunt praevalentes (''sont trop fortes''). <br/> Opus est haec suaviter, non graviter sonare. <br/> Qui graves cantus partes sustinent (gravium partium cantores; qui gravibus vocibus canunt), oportet aliquantum sibi temperent (''se modérer''). Te, Marcelle, imprimis monuerim, ut gravissimae tuae voci modum vel moderationem quandam adhibeas. Non video, quid prodesse possit, tam immoderate vocem profundere (extra vires urgere {{bar|1}} ''forcer la voix''). Eundem locum iterum canite. {{bar|1}} Istud profecto jam melius sonat (resonat). <br/> Quae paulo ante minime concinuerunt voces, nunc consonant (''sont d'accord''). <br/> Ipsi videtis, primum esse in cantu concordiam (concentum). <br/> Neque tamen possum, quin unum et alterum reprehendam. Sunt quidem loci, Benedicte, qui significanter sint canendi (''avec expression''), sed isto loco voce grandiore et pleniore minime est opus. Ratio canendi tua semper videtur esse praepostera (''à l'envers''): ubi enim significatione opus est (''expression''), sonos in longum ducendo languide (enerve, inerter {{bar|1}} ''sans expression'') canis; locis rursum minoris momenti quam maximam potes vim affers ac pondus. <br/> Voce ad cantandum uteris egregia (''vous avez une voix splendide''), habente in se omnes sonos (''un organe qui possède<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||19}}}}</noinclude> 86ugobjupp4isny151gimtjj3jdvlz2 278443 278442 2026-08-27T18:07:57Z JimKillock 19003 278443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 289 —}}</noinclude>Raucae mihi sunt fauces; irrausi; ravus factus sum; fauces meae cantu sunt obtusae; propter raucitatem canere nequeo. <br/> Praeterea fumus, qui in hoc cubiculo est, vocis usum nemini non praecludat necesse est. Si canere nequis, saltem attende. Quam miserum est (''quelle misère'')! Voces supremae notas summas non assecutae discrepantes sunt vociferatae; voces mediae parum habent virium (sunt exiles, tenues {{bar|1}} ''sont faibles''), voces graves contra extra modum sunt praevalentes (''sont trop fortes''). <br/> Opus est haec suaviter, non graviter sonare. <br/> Qui graves cantus partes sustinent (gravium partium cantores; qui gravibus vocibus canunt), oportet aliquantum sibi temperent (''se modérer''). Te, Marcelle, imprimis monuerim, ut gravissimae tuae voci modum vel moderationem quandam adhibeas. Non video, quid prodesse possit, tam immoderate vocem profundere (extra vires urgere {{bar|1}} ''forcer la voix''). Eundem locum iterum canite. {{bar|1}} Istud profecto jam melius sonat (resonat). <br/> Quae paulo ante minime concinuerunt voces, nunc consonant (''sont d'accord''). <br/> Ipsi videtis, primum esse in cantu concordiam (concentum). <br/> Neque tamen possum, quin unum et alterum reprehendam. Sunt quidem loci, Benedicte, qui significanter sint canendi (''avec expression''), sed isto loco voce grandiore et pleniore minime est opus. Ratio canendi tua semper videtur esse praepostera (''à l'envers''): ubi enim significatione opus est (''expression''), sonos in longum ducendo languide (enerve, inerter {{bar|1}} ''sans expression'') canis; locis rursum minoris momenti quam maximam potes vim affers ac pondus. <br/> Voce ad cantandum uteris egregia (''vous avez une voix splendide''), habente in se omnes sonos (''un organe qui possède''<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||19}}}}</noinclude> ltx2udq4wi8hgri9dtc2yasvuv2o56k 104 73394 278444 242376 2026-08-27T18:09:30Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 290 —}}</noinclude>''tous les tons''), sed ex illis es, qui ad rem musicam facili illo quidem ac lubenti sint ingenio (''qui aime la musique''), sed tamen parum se exerceant nullamque operam dent, ut in arte proficiant. An non inveniuntur, qui etsi praeclare canentes ne operam quidem dent, ut notas musicas et intervalla cognoscant; qui nesciant, quid differat ditonus a semi ditono (''tierce majeure, mineure''); qui ignorent, quid sit diatesseron (''quarte''), quid diapente (''quinte''), quid diapason (''octave''), quid disdiapason (''double octave''); qui non intelligant, quid sibi velit (''signifie'') index notarum (''clef'') et distinguere nesciant tonum integrum ab hemitonio (''demi-ton''). His te quidem annumeratum noluerim (''compter parmi''), sed tamen, ut in posterum ad studium musicum magis te applices (musicis magis te dedas; artem musicam studiosius tractes) vehementer te admonuerim. Quid dicis Carole? Nihil odiosius esse quam per horas nihil audire nisi cursum vocis per omnes sonos (''d'entendre chanter la gamme'')? {{bar|1}} Sit sane, sed qui musicis vult se excolere, eum imprimis scire necesse est septem discrimina vocum (sonorum gradus; scansiones sonorum {{bar|1}} ''la gamme''). Musicorum elementa sunt diagramma (''l'alphabet de la musique, c'est la gamme''). Cupiverim te aeque bene in musicis versatum esse ac fratrem tuum, qui operae (''peine'') diagramma sexcenties voce percurrendi (canendi) profecto non pepercit. Nunc vero operae praemia aufert (''recueillir le fruit''): peritus est canendi (exercitatus, versatus in canendo; canendi usum habet; musicus est; in musicis eruditus). Scite (ex arte; summa, singulari arte; callidissimo artificio) quodcunque ei propono, imparatus (''à vue'') egregie (eximie, commode, expedite) de scripto canit. Eum ingenio abundare non nego (''avoir un grand talent'' {{bar|1}} ingenium esse singulare, praeclarum, {{pt|praestantissi-|}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> c0xz87yo6g6l4ejxp23mv9c65rhphcw 104 73395 278448 242381 2026-08-27T19:28:52Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 291 —}}</noinclude>{{pt|mum|praestantissimum}}, sed hac certe excellit laude (''mérite''), quod multum canendo vocem exercuit, firmavit eique splendorem attulit. Ceterum, cum homo naturâ (suopte ingenio) ad musicen sit pronus (musices studiosus {{bar|1}} ''est musicien de nature'') nec quisquam fere inveniatur, quin cantu (sonis) delectetur, vix credibile est nonnullos ex vobis hoc studio gravari (''regarder comme un fardeau''). Videte agricolam, qui post aratrum incedens cantiunculam suam fundit (edit {{bar|1}} ''entonne sa chansonnette''); <br/> opifex inter opus canit (laborem cantu solatur {{bar|1}} ''en travaillant''); <br/> procul in montibus pueri capras custodientis exauditur liquida modulatio; <br/> homo in carcere inclusus solitudinis tristitiam canturiendo (cantillando {{bar|1}} ''en chantonnant'') condire conatur. Unde praeterea manarunt tot carmina militaria, unde carmina illa popularia tam canora (dulcia, numerosa {{bar|1}} tam eximie, mirifice modulata {{bar|1}} ''remplies de mélodie'')? Quam multos juvat (quam gratum multi habent {{bar|1}} ''quel plaisir'') ad chordarum sonum cantare (''chanter au son d'instruments à cordes''), ad tibiam, (ad violam, ad citharam) canere; voce tibiae adesse (conferre vocem ad tibiam; vocem tibiae jungere; voce tibiae concinere; carmina nervis sociare {{bar|1}} ''accompagner avec la voix''; ad symphoniam canere {{bar|1}} ''chanter avec accompagnement''). Quam multi tubarum cornuumque concentum (''fanfare'') audientes (vel cum classica sonant) inviti cantillant. '''M'''. Istud laudo, Guilelme; nam omnia fere dixisti, quae de cantu dici possunt. Veniamus igitur ad organa vel instrumenta musica. Quot sunt instrumentorum genera, Antoni? '''A.''' Tria domine: instrumenta quae inflantur, ut tibia; fides (ium {{bar|1}} ''instruments à cordes''), ut lyra; instrumenta denique, quae pulsantur, ut tympanum (''tambour''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> l8n7urk1y49ffze9ayg3hs1hhtx3ilo 104 73396 278449 242382 2026-08-27T19:29:52Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 292 —}}</noinclude>'''M'''. Quid significat ''fides''? '''A.''' Fides singulariter significat nervum vel chordam (''corde''), pluraliter instrumentum nervis intentum (''monté de cordes''). '''M'''. Nomina praecipua instrumenta fidibus intenta. '''A.''' Viola (''violon''), gravis vel gravissimi soni viola (''violoncelle et contrebasse''), lyra, cithara, harpa, clavichordium (''piano''). <br/> Instrumenta, quae inflantur: tibia, tibia acrioris soni major (''clarinette''), calamus agrestis vel pastoralis fistula (''chalumeau''), tuba (''trompette''), tuba ductilis argentea, classicum, lituus (''clairon''), cornu, gravioris vel gravissimi soni cornu. <br/> Instrumenta quae pulsantur: organum, clavichordium, tympanum, cymbales, triangulum, tympanum majus (''grosse caisse''). '''M'''. Dic Latine: ''Quel instrument jouez-vous?'' '''A.''' Quo instrumento canis vel uteris musico? <br/> Qui autem tibia canit, tibicen est, qui tuba, tubicen, qui fidibus fidicen, qui cornu, cornicen. <br/> Ut exempla afferam: Alexius perite gravioris soni viola canit (''violoncelle''); <br/> Fredericus scite cithara utitur (''joue bien''). <br/> Paulus scit tibiam inflare et cornu canere. Item fratres ejus omnes sunt symphoniaci (''musiciens'') et musices perstudiosi (''passionnés pour la musique''). '''M'''. Audiamus quo quisque vestrum instrumento canat. Eja Joannes! '''J.''' Equidem, domine, adhuc instrumento uti nescio ullo, sed per hiemem viola docendum me curabo ab artifice, qui in suo genere est Roscius (qui magna gloria est in musicis {{bar|1}} ''qui est un maître dans son art, un musicien célèbre''). '''P.''' Idem et me fidibus docet (scil. canere). {{bar|1}} Ab eodem et ego viola disco (''je prends des leçons de violon''). '''S'''. Ego anno proxime sequenti harpae tractandae operam dabo, unde canendi artifex (canendi peritissimus {{bar|1}} ''virtuose'') {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> th9y0x3menxpfog5rf9tgy0exitknge 278450 278449 2026-08-27T19:30:28Z JimKillock 19003 278450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 292 —}}</noinclude>'''M'''. Quid significat fides? '''A.''' Fides singulariter significat nervum vel chordam (''corde''), pluraliter instrumentum nervis intentum (''monté de cordes''). '''M'''. Nomina praecipua instrumenta fidibus intenta. '''A.''' Viola (''violon''), gravis vel gravissimi soni viola (''violoncelle et contrebasse''), lyra, cithara, harpa, clavichordium (''piano''). <br/> Instrumenta, quae inflantur: tibia, tibia acrioris soni major (''clarinette''), calamus agrestis vel pastoralis fistula (''chalumeau''), tuba (''trompette''), tuba ductilis argentea, classicum, lituus (''clairon''), cornu, gravioris vel gravissimi soni cornu. <br/> Instrumenta quae pulsantur: organum, clavichordium, tympanum, cymbales, triangulum, tympanum majus (''grosse caisse''). '''M'''. Dic Latine: ''Quel instrument jouez-vous?'' '''A.''' Quo instrumento canis vel uteris musico? <br/> Qui autem tibia canit, tibicen est, qui tuba, tubicen, qui fidibus fidicen, qui cornu, cornicen. <br/> Ut exempla afferam: Alexius perite gravioris soni viola canit (''violoncelle''); <br/> Fredericus scite cithara utitur (''joue bien''). <br/> Paulus scit tibiam inflare et cornu canere. Item fratres ejus omnes sunt symphoniaci (''musiciens'') et musices perstudiosi (''passionnés pour la musique''). '''M'''. Audiamus quo quisque vestrum instrumento canat. Eja Joannes! '''J.''' Equidem, domine, adhuc instrumento uti nescio ullo, sed per hiemem viola docendum me curabo ab artifice, qui in suo genere est Roscius (qui magna gloria est in musicis {{bar|1}} ''qui est un maître dans son art, un musicien célèbre''). '''P.''' Idem et me fidibus docet (scil. canere). {{bar|1}} Ab eodem et ego viola disco (''je prends des leçons de violon''). '''S'''. Ego anno proxime sequenti harpae tractandae operam dabo, unde canendi artifex (canendi peritissimus {{bar|1}} ''virtuose'') {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ttcqvyers3cidjjuav3c1dr94bfj7z6 104 73397 278451 242383 2026-08-27T19:31:54Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 293 —}}</noinclude>{{pt|evadere|evadere}} cupio ut Benedictus, qui canendi artificium jam consecutus est (''être un virtuose''). '''M'''. Esne et tu, Hilari, musicis eruditus (''connaissez-vous la musique'')? <br/> Scisne fidibus (''savez-vous jouer un instrument à cordes'')? <br/> Quis te artem musicam docet? '''H.''' Viola nonnihil scio, sed adeo nihil, ut plectrum (''archet'') recte tractare vix noverim (''mais si peu, que je...''). Th. Ego, domine, sum violinista, citharista, organista, psaltes (''joueur de harpe''). <br/> Praeterea scio carmina tibiis cantare (''jouer des airs sur la flûte''). '''V'''. Ego in concentibus, quos nonnunquam domi efficimus, gravissimi soni viola cano (''dans des concerts''). Item bene utor tuba. '''M'''. Patricius, ut finem faciamus, scite, quod nemo ignorat, organum pulsat (organizat, organo modulatur). Equidem fateri non dubito modum ejus organo utendi esse mirabilem (''que son jeu est admirable''). {{c|***}} '''G.''' Eja, Petroni, tu cithara canendi artifex es (''virtuose sur la cithare''); fac nobis canas aliquot modos (''airs, morceaux''). '''P.''' Lubenter voluntati tuae morem geram, sed instrumento jam diu non usus valde timeo, ne tempestas fides disturbarit (fidium concentum dissolverit), nam cithara plerumque diu concentum non servat (''reste d'accord''). {{bar|1}} Hem! est, ut metui: chordae omnino discrepant (''ne sont pas d'accord'') et omnes modi plane discordes (''et tous les accords faux''); quin etiam, ut vides, tres nervi dissiluerunt (''cassé''), et nihil profecto molestius est, quam citharam nervis intendere (''remettre des cordes''). '''G.''' Agedum cito tres novos intende aliosque in concentum redige (''accorder''). Excusationem non accipio. '''P.''' Da mihi saltem veniam, ut animo aequo paulisper exspectes. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> rkpnoiy3gf4e6x8d7czqopsd1ntp8t0 278452 278451 2026-08-27T19:32:24Z JimKillock 19003 278452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 293 —}}</noinclude>{{pt|evadere|evadere}} cupio ut Benedictus, qui canendi artificium jam consecutus est (''être un virtuose''). '''M'''. Esne et tu, Hilari, musicis eruditus (''connaissez-vous la musique'')? <br/> Scisne fidibus (''savez-vous jouer un instrument à cordes'')? <br/> Quis te artem musicam docet? '''H.''' Viola nonnihil scio, sed adeo nihil, ut plectrum (''archet'') recte tractare vix noverim (''mais si peu, que je...''). '''Th.''' Ego, domine, sum violinista, citharista, organista, psaltes (''joueur de harpe''). <br/> Praeterea scio carmina tibiis cantare (''jouer des airs sur la flûte''). '''V'''. Ego in concentibus, quos nonnunquam domi efficimus, gravissimi soni viola cano (''dans des concerts''). Item bene utor tuba. '''M'''. Patricius, ut finem faciamus, scite, quod nemo ignorat, organum pulsat (organizat, organo modulatur). Equidem fateri non dubito modum ejus organo utendi esse mirabilem (''que son jeu est admirable''). {{c|***}} '''G.''' Eja, Petroni, tu cithara canendi artifex es (''virtuose sur la cithare''); fac nobis canas aliquot modos (''airs, morceaux''). '''P.''' Lubenter voluntati tuae morem geram, sed instrumento jam diu non usus valde timeo, ne tempestas fides disturbarit (fidium concentum dissolverit), nam cithara plerumque diu concentum non servat (''reste d'accord''). {{bar|1}} Hem! est, ut metui: chordae omnino discrepant (''ne sont pas d'accord'') et omnes modi plane discordes (''et tous les accords faux''); quin etiam, ut vides, tres nervi dissiluerunt (''cassé''), et nihil profecto molestius est, quam citharam nervis intendere (''remettre des cordes''). '''G.''' Agedum cito tres novos intende aliosque in concentum redige (''accorder''). Excusationem non accipio. '''P.''' Da mihi saltem veniam, ut animo aequo paulisper exspectes. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> mk7vncglmtivly33ocepp8hyj99jz7v 104 73398 278453 242384 2026-08-27T19:33:23Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 294 —}}</noinclude>Spatium opus est mihi, tibi patientia. {{bar|1}} '''G.''' Tandem aliquando re perfecta chordae inter se consonant (''d'accord''). Eja, fac jam manum fidibus admoveas (fac admotis digitis nervorum sonos elicias; tange, percute nervos, percurre chordas, citharam tenta {{bar|1}} ''pincez les cordes''). <br/> O quam suavis hic sonorum concentus (''que cet accord est magnifique'')! <br/> Et quis non admiretur sollertiam (artificium) tuam. <br/> Quam modulate (dulce, canore, numerose) canit (''mélodieusement'')! Sed miror, quid canis. Hujus cantus modulatio (''mélodie'') mihi est nota: numeros memini, si verba tenerem (''si je me rappelais les paroles''). <br/> Scisne, quis hoc canticum musicis notis (modis) exceperit (''composé'')? '''H.''' Hoc nihil refert; sunt utique modi valde flebiles (''air triste''); carmen funebre, quo ego quidem parum delector. <br/> Si gratum mihi vis facere, Petroni, cane carmen patrium (''l'air national''); modos saltatorios (''danse'') vel alpinos (''air des Alpes'') vel militares vel histrionales (''de la foire''), vel modulationem incedendi (''une marche''), vel, si quid flebile magis te juvat, modulationem incedendi funebrem a Beethoven musicis notis exceptam (''la marche funèbre de Beethoven''). '''P.''' Huic haud invitus suffragor (''je vote volontiers pour cette dernière''). Th. Praeclare! Ego et Stephanus tibiis, Marcellus viola tibi aderimus (tibi concinemus {{bar|1}} ''accompagner''). Incipiamus. '''G.''' Quam flebiliter miserabiliterque sonat (''touchant'')! <br/> Per horas continuas deinceps attentum vobis auditorem me praebeam (''je pourrais écouter...''), cum nihil quam tibiarum fidiumque concentus (symphoniae cantus; organorum musicorum concentus {{bar|1}} ''musique instrumentale'') magis me delectet. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> aabmjwzbzqmznt1dni56ag4v9pom0o6 278454 278453 2026-08-27T19:33:54Z JimKillock 19003 278454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 294 —}}</noinclude>Spatium opus est mihi, tibi patientia. {{bar|1}} '''G.''' Tandem aliquando re perfecta chordae inter se consonant (''d'accord''). Eja, fac jam manum fidibus admoveas (fac admotis digitis nervorum sonos elicias; tange, percute nervos, percurre chordas, citharam tenta {{bar|1}} ''pincez les cordes''). <br/> O quam suavis hic sonorum concentus (''que cet accord est magnifique'')! <br/> Et quis non admiretur sollertiam (artificium) tuam. <br/> Quam modulate (dulce, canore, numerose) canit (''mélodieusement'')! Sed miror, quid canis. Hujus cantus modulatio (''mélodie'') mihi est nota: numeros memini, si verba tenerem (''si je me rappelais les paroles''). <br/> Scisne, quis hoc canticum musicis notis (modis) exceperit (''composé'')? '''H.''' Hoc nihil refert; sunt utique modi valde flebiles (''air triste''); carmen funebre, quo ego quidem parum delector. <br/> Si gratum mihi vis facere, Petroni, cane carmen patrium (''l'air national''); modos saltatorios (''danse'') vel alpinos (''air des Alpes'') vel militares vel histrionales (''de la foire''), vel modulationem incedendi (''une marche''), vel, si quid flebile magis te juvat, modulationem incedendi funebrem a Beethoven musicis notis exceptam (''la marche funèbre de Beethoven''). '''P.''' Huic haud invitus suffragor (''je vote volontiers pour cette dernière''). '''Th.''' Praeclare! Ego et Stephanus tibiis, Marcellus viola tibi aderimus (tibi concinemus {{bar|1}} ''accompagner''). Incipiamus. '''G.''' Quam flebiliter miserabiliterque sonat (''touchant'')! <br/> Per horas continuas deinceps attentum vobis auditorem me praebeam (''je pourrais écouter...''), cum nihil quam tibiarum fidiumque concentus (symphoniae cantus; organorum musicorum concentus {{bar|1}} ''musique instrumentale'') magis me delectet. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 2v4hn0080l3j9jwuagdldlar17tlf2o 104 73399 278455 243238 2026-08-27T19:35:00Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 295 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''E.''' Mihi, fateor, tibia est invisa (odiosa), nec quidquam praeclarius esse censeo quam fidium cantus (''le son des instruments à cordes''). '''V'''. Alia alios delectant (''à chacun son goût''): equidem quolibet delector organico cantu (''j'aime tout air joué par des instruments''), imprimis autem cornuum tubarumque concentu (''fanfare''). '''C.''' Ego, fratres et sorores meae per ferias domi quotidie fere nervis et tibiis canimus (''nous faisons de la musique''; vocibus et nervis canimus {{bar|1}} ''nous chantons et faisons de la musique''). '''B.''' In quo concentu (''concert'') tu procul dubio tympanum majus pulsas (''la grosse caisse''). '''C.''' Longe absumus (''nous nous gardons bien''), ut, qui plerumque vesperi canimus, per silentium noctis tantum strepitum edamus (''faire''). '''G.''' Quid? Petroni, canendi jam finem fecistis? {{bar|1}} Euge, praeclare (''bravo'')! Itera! repete (''da capo'')! {{bar|1}} '''P.''' Quorsum canam, cum vos haud quidquam aliud quam confabulemini (''ne cesser de causer'')? <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''56. De vocibus animalium.'''}} '''M'''. In praedio (''ferme'') patris tui, Stephane, et in agris silvisque circumjectis varia, opinor, sunt animalia, quorum voces singulas verbo Latino velim denotes. '''St.''' Canes latrant; saepius lunam allatrant; latratum edunt, cum noctu aliquis appropinquat. <br/> Caesi (''frappés'') vagiunt aut baubantur (''hurler''). <br/> Si quis offam (''morceau'') eis ex dentibus eripere tentat, hirriunt (''grogner''). <br/> Feles (''chat'') feliunt; nocte nonnunquam vox felina auditur (''on entend miauler''). <br/> Oves et caprae balant (balatum edunt {{bar|1}} ''bêlent''). <br/> Equi hinniunt (hinnitum edunt {{bar|1}} ''hennissent''). <br/> Asini rudunt (o, ivi, itum {{bar|1}} ''braient''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> tvka1a3igjafhv3yb4chw344c1twuyg 278456 278455 2026-08-27T19:36:24Z JimKillock 19003 278456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 295 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''E.''' Mihi, fateor, tibia est invisa (odiosa), nec quidquam praeclarius esse censeo quam fidium cantus (''le son des instruments à cordes''). '''V'''. Alia alios delectant (''à chacun son goût''): equidem quolibet delector organico cantu (''j'aime tout air joué par des instruments''), imprimis autem cornuum tubarumque concentu (''fanfare''). '''C.''' Ego, fratres et sorores meae per ferias domi quotidie fere nervis et tibiis canimus (''nous faisons de la musique''; vocibus et nervis canimus {{bar|1}} ''nous chantons et faisons de la musique''). '''B.''' In quo concentu (''concert'') tu procul dubio tympanum majus pulsas (''la grosse caisse''). '''C.''' Longe absumus (''nous nous gardons bien''), ut, qui plerumque vesperi canimus, per silentium noctis tantum strepitum edamus (''faire''). '''G.''' Quid? Petroni, canendi jam finem fecistis? {{bar|1}} Euge, praeclare (''bravo'')! Itera! repete (''da capo'')! {{bar|1}} '''P.''' Quorsum canam, cum vos haud quidquam aliud quam confabulemini (''ne cesser de causer'')? <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''56. De vocibus animalium.'''}} '''M'''. In praedio (''ferme'') patris tui, Stephane, et in agris silvisque circumjectis varia, opinor, sunt animalia, quorum voces singulas verbo Latino velim denotes. '''St.''' Canes latrant; saepius lunam allatrant; latratum edunt, cum noctu aliquis appropinquat. <br/> Caesi (''frappés'') vagiunt aut baubantur (''hurler''). <br/> Si quis offam (''morceau'') eis ex dentibus eripere tentat, hirriunt (''grogner''). <br/> Feles (''chat'') ''feliunt''; nocte nonnunquam vox felina auditur (''on entend miauler''). <br/> Oves et caprae ''balant'' (''balatum edunt'' {{bar|1}} ''bêlent''). <br/> Equi ''hinniunt'' (''hinnitum edunt'' {{bar|1}} ''hennissent''). <br/> Asini ''rudunt'' (o, ivi, itum {{bar|1}} ''braient''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> sdup91xjig2zc4p8s6cor52v0v3nmzy 104 73400 278457 242386 2026-08-27T19:39:03Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 296 —}}</noinclude>Porci et sues ''grunniunt'' (''grunnitum edunt'' {{bar|1}} ''grognent''). <br/> Boves ''mugiunt'' (''mugitum edunt, tollunt'' {{bar|1}} ''beuglent''). <br/> In tecto columbae ''ganniunt'' (''roucoulent''); turtures in silva ''gemunt''. <br/> In area (''cour'' {{bar|1}} in corte vel cohorte {{bar|1}} ''basse-cour'') ''glociunt'' (''gracillant'' {{bar|1}} ''gloussent'') gallinae; pulli ''pipant'' (''les poulets piaulent''). <br/> Pavo (''paon'') ''pupillat'' (''braille''), anas (''canard'') ''tatrinnit'' (''nasille''). <br/> ''Cucurriunt'' galli Indici (''dindon'' {{bar|1}} ''glougloutent''). <br/> In sterquilinio (fimeto {{bar|1}} ''fumier'') ''canunt'' galli (''chantent''). <br/> In gallinario (''poulailler'') ''glociunt'' (''glousser'') et ''clangunt''<ref>''Clangere'' est vox pavida omnium avium (''cri de détresse'').</ref> gallinae ova editurae. <br/> In tecto ''glottorant'' ciconiae (''cigogne'' {{bar|1}} ''claquettent''). <br/> Anseres ''gingriunt'' et ''strident'' (''cagnardent''). <br/> In arboribus passeres ''pipiunt'' et pulli avium (''pépient''). <br/> In tecto ''fritinniunt'' hirundines (''gazouillent''). <br/> In stagno ''coaxant'' ranae (''coassent''). <br/> Circum aedificia ''strident'' vespertiliones, scarabaei, apes; ''bombiunt'' (''susurrant'') insecta et muscae (''bourdonner''). <br/> In agris ''grillant'' cicadae (''craquettent'') et grylli (''grésillonnent''). <br/> In rupibus ''crociunt'' corvi et cornices (''croassent''). <br/> Procul in silva ''fringultiunt'' (''fringuliunt'') merulae (''flûtent'') et monedulae (''choucas''), ''canunt'' (''garriunt'' {{bar|1}} ''jasent'') lusciniae, ''cuculant'' cuculi (''coucou'' {{bar|1}} ''coucoulent''). <br/> In agris ''cacabant'' (''cacabent'') perdrices et ''canunt'' coturnices (''caille'' {{bar|1}} ''carcaillent''). <br/> Nocturno tempore ''bubulant'' noctuae, ''ululant'' ululae (''hululent''). <br/> In montibus ''clangunt'' aquilae (''trompettent''), ''pulpant'' vultures. '''M'''. Adde, Thoma, quod restat de vocibus ferarum. '''Th.''' ''Feliunt'' vel ''rictant'' panthera et leopardus (''miaulent''). {{nop}}<noinclude>{{rule}}{{smallrefs}}</noinclude> hq3h6mi92fcnged0ne6j48wqrorxd3k 104 73401 278458 243240 2026-08-27T19:40:05Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 297 —}}</noinclude><section begin="s1"/>''Blaterant'' cameli (''blatèrent''), ''barriunt'' elephanti (''barètent''). <br/> ''Ululant'' lupi (''hurlent'') et ''raucant'' (''raccant'') tigres (''râlent''). <br/> ''Rudunt'' vel ''rugiunt'' leones (''rugissent''); ''rudunt'' cervi (''brament'') et ursi (''grognent''). <br/> Aper ''mutit'' (''grommelle''); ''gannit'' vulpes (''glapit''). <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''57. Colloquium, quo usus adjectivi et adverbii « ''superficiel'', » « ''superficiellement'' » explanatur.'''}} '''M'''. Cavete dicatis: ''profunde scire'', pro: penitus cognoscere; percognoscere, perdocte callere; <br/> ''profunda linguae notitia'', pro: magna linguae scientia; <br/> vir ''profunde doctus'', pro: doctissimus, etc.; <br/> ''profunda eruditio'' (doctrina), pro: summa eruditio, subtilis doctrina, recondita eruditio, reconditae litterae; <br/> res ''profunde excogitata'', pro: subtiliter excogitata. <br/> Item cave dicas: ''superficialiter tractare'', studere; <br/> ''superficialiter esse doctum'', scriptum; <br/> ''scientiam superficialem habere'', etc. pro: <br/> leviter, parum diligenter, parum accurate tractare, etc. {{rule|2em}} Petronius. Quid tibi, Antoni, videtur de novo praeceptore nostro? '''A.''' Ut aperte loquar, eum haud magni pendo (facio, puto, existimo): homo litteris leviter tantum imbutus esse videtur (''savant superficiel''). '''P.''' Neque ego eum hominem exquisita doctrina esse censeo (''grand savant''), quippe qui, ut saepius jam animadverti, ne litteris quidem Graecis satis sit eruditus. '''A.''' Ne leviter quidem, inquam, imbutus (''pas même des connaissances superficielles''). '''P.''' In recentioribus litteris contra (in litteris hujus aetatis, temporis), ne omnino ei detraham laudem suam, multum<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> sj9gfkbzretlm2ph7ngjn2wgdtsyupg 104 73402 278459 242388 2026-08-27T19:42:21Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 298 —}}</noinclude>est certe versatus (peritissimus, imprimis gnarus est, plurimum valet {{bar|1}} ''être fort''). '''A.''' Gallice quoque optime scit (''connaît à fond'') itemque discendi praecepta perspexit planeque cognovit (penitus percepit {{bar|1}} ''connaît à fond''). '''P.''' Rursus historiam primoribus labris attigisse (primis labris gustasse) videtur (''connaissances superficielles''), nam saepenumero illud mirum mihi visum est (''m'a frappé''), quod locos difficiles tam cito praetervolavit (''passer rapidement''). '''A.''' Verissime judicas; ex tot tantisque adversariorum mendaciis ne unum quidem, ut mea est memoria, refellit et redarguit (''bien réfuter''). '''P.''' Neque sapientiae professione est clarus (''philosophe célèbre''): philosophiam odoratus est tantum (extremis digitis attigit; parce transcurrit {{bar|1}} ''possède superficiellement''). '''A.''' Ita plane est; in quamcumque enim difficultatem incurrit (quaecumque res obscura difficiles habet explicatus), eam vix tangit (eam praestringit, leviter tangit, breviter, summatim, strictim attingit {{bar|1}} ''touche superficiellement''). '''P.''' Ne plura, subtilitas (gravitas, cura ac diligentia {{bar|1}} ''profondeur'') suum non esse videtur (''son affaire''). '''A.''' Recte judicas. Qui vero alios vult docere, ipse imprimis (''à fond'') subtilis (acutus, gravis) sit oportet. '''P.''' Longe alius vir erat frater ejus, qui quondam in hoc gymnasio historiam explicabat {{bar|1}} vir ingenio non exiguo nec profecto rerum cognitione manca aut inchoata (''esprit superficiel avec des connaissances superficielles''). <br/> Quis enim dicat libros ejus parum diligenter (subtiliter, accurate) esse scriptos? <br/> Praeterea bene meministi quam facilis sit in commode dicendo et quam carus acceptusque omnibus, qui eum audiunt. '''A.''' Miror, quid de eo factum sit, postquam nos reliquit. '''P.''' Tu hoc nescias? Academia Lovaniensis ei doctoris<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 6w8khganyhw73p866k1bf4tc9d8tfce 278460 278459 2026-08-27T19:42:59Z JimKillock 19003 278460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 298 —}}</noinclude>est certe versatus (peritissimus, imprimis gnarus est, plurimum valet {{bar|1}} ''être fort''). '''A.''' Gallice quoque optime scit (''connaît à fond'') itemque discendi praecepta perspexit planeque cognovit (penitus percepit {{bar|1}} ''connaît à fond''). '''P.''' Rursus historiam primoribus labris attigisse (primis labris gustasse) videtur (''connaissances superficielles''), nam saepenumero illud mirum mihi visum est (''m'a frappé''), quod locos difficiles tam cito praetervolavit (''passer rapidement''). '''A.''' Verissime judicas; ex tot tantisque adversariorum mendaciis ne unum quidem, ut mea est memoria, refellit et redarguit (''bien réfuter''). '''P.''' Neque sapientiae professione est clarus (''philosophe célèbre''): philosophiam odoratus est tantum (extremis digitis attigit; parce transcurrit {{bar|1}} ''possède superficiellement''). '''A.''' Ita plane est; in quamcumque enim difficultatem incurrit (quaecumque res obscura difficiles habet explicatus), eam vix tangit (eam praestringit, leviter tangit, breviter, summatim, strictim attingit {{bar|1}} ''touche superficiellement''). '''P.''' Ne plura, subtilitas (gravitas, cura ac diligentia {{bar|1}} ''profondeur'') suum non esse videtur (''son affaire''). '''A.''' Recte judicas. Qui vero alios vult docere, ipse imprimis (''à fond'') subtilis (acutus, gravis) sit oportet. '''P.''' Longe alius vir erat frater ejus, qui quondam in hoc gymnasio historiam explicabat {{bar|1}} vir ingenio non exiguo nec profecto rerum cognitione manca aut inchoata (''esprit superficiel avec des connaissances superficielles''). Quis enim dicat libros ejus parum diligenter (subtiliter, accurate) esse scriptos? Praeterea bene meministi quam facilis sit in commode dicendo et quam carus acceptusque omnibus, qui eum audiunt. '''A.''' Miror, quid de eo factum sit, postquam nos reliquit. '''P.''' Tu hoc nescias? Academia Lovaniensis ei doctoris<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> dp8u1hy95t7eoy9yiwm3a1am2co5n4s 104 73403 278461 242389 2026-08-27T19:43:48Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 299 —}}</noinclude>munus obtulit (''une chaire''), qua conditione accepta (''il accepta'') nunc magnam famam habet. '''A.''' Quando scholas aperuit (''ses cours'')? '''P.''' Idibus Octobribus (''15 Octobre'') anni superioris. Cum docendi (scholas habendi) initium fecit, pauci aderant auditores, sed paulo post tam multi, ut in ceteris scholis esset solitudo (''les autres étaient désertes, vides''). '''A.''' Quas docet disciplinas? '''P.''' Ter in hebdomade tradit historiam, semel scholam habet de arte universa (''en général''), bis de rebus antiquis Romanorum. '''A.''' Magnopere profecto cupiverim, scholae ejus aliquando interesse. '''P.''' At cuilibet licet auditiones ejus obire (''assister aux cours''). Cum nuper Lovanii essem, in magna audientium (auditorum) celebritate (frequentia; frequentibus auditoribus {{bar|1}} ''devant une grande assistance'') forte de ludis Romanorum scholam habuit, quae omnibus magnopere probata est (omnium judicio probata est; quae plausum tulit; cum plausibus clamoribusque; plaudente tota frequentia). <br/> Perincommode accidit (''c'est dommage''), ut tantopere ad aegrotandum sit proclivis (valetudine minus prospera utatur; semper infirma atque aegra sit valetudine {{bar|1}} ''maladif''). '''A.''' Si quando oblata opportunitas Lovanium me duxerit, non committam, ut eum non audiam (''je ne manquerai pas'' {{bar|1}} sedulo operam dabo, ut eum audiam; conabor profecto eum audire). '''P.''' Vale, Antoni, et quod de praeceptore nostro dixi, hoc inter nos sit (hoc tu tecum habeto; hoc tibi soli dictum puta; hoc tibi in aurem dixerim {{bar|1}} ''soit dit entre nous''); nam si tale quid ei (ad eum) deferretur, de nobis actum esset. '''A.''' Noli laborare (angoribus te dedere): rem summa ope tacebo. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> dd9le1s3b3tsinyg4r6cwouoqv2h4fp 278462 278461 2026-08-27T19:44:28Z JimKillock 19003 278462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 299 —}}</noinclude>munus obtulit (''une chaire''), qua conditione accepta (''il accepta'') nunc magnam famam habet. '''A.''' Quando scholas aperuit (''ses cours'')? '''P.''' Idibus Octobribus (''15 Octobre'') anni superioris. Cum docendi (scholas habendi) initium fecit, pauci aderant auditores, sed paulo post tam multi, ut in ceteris scholis esset solitudo (''les autres étaient désertes, vides''). '''A.''' Quas docet disciplinas? '''P.''' Ter in hebdomade tradit historiam, semel scholam habet de arte universa (''en général''), bis de rebus antiquis Romanorum. '''A.''' Magnopere profecto cupiverim, scholae ejus aliquando interesse. '''P.''' At cuilibet licet auditiones ejus obire (''assister aux cours''). Cum nuper Lovanii essem, in magna audientium (auditorum) celebritate (frequentia; frequentibus auditoribus {{bar|1}} ''devant une grande assistance'') forte de ludis Romanorum scholam habuit, quae omnibus magnopere probata est (omnium judicio probata est; quae plausum tulit; cum plausibus clamoribusque; plaudente tota frequentia). {{bar|1}} Perincommode accidit (''c'est dommage''), ut tantopere ad aegrotandum sit proclivis (valetudine minus prospera utatur; semper infirma atque aegra sit valetudine {{bar|1}} ''maladif''). '''A.''' Si quando oblata opportunitas Lovanium me duxerit, non committam, ut eum non audiam (''je ne manquerai pas'' {{bar|1}} sedulo operam dabo, ut eum audiam; conabor profecto eum audire). '''P.''' Vale, Antoni, et quod de praeceptore nostro dixi, hoc inter nos sit (hoc tu tecum habeto; hoc tibi soli dictum puta; hoc tibi in aurem dixerim {{bar|1}} ''soit dit entre nous''); nam si tale quid ei (ad eum) deferretur, de nobis actum esset. '''A.''' Noli laborare (angoribus te dedere): rem summa ope tacebo. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> eh9zkvofwx70c73twf4l5v0doszpoj1 104 73404 278464 242390 2026-08-27T19:46:47Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 301 —}}</noinclude>Terra ''in universum'' aut silvis horrida aut paludibus foeda. <br/> ''Summatim'' rem expono. <br/> Quae longiorem desiderant orationem, ''summatim'' tibi perscribo. <br/> ''Generatim'' et ''summatim'' de virtutibus loquor. '''M'''. Quid, Alexi, si adverbium ''universe'' conjunctum est cum substantivo v.g. « ''la philosophie en général'' »? '''A.''' Tunc adjectivum adverbii vicem praestat (''prend la place''). '''M'''. Profer, amabo, exempla. '''A.''' ''Universa'' et ''propria'' oratoris vis (''en général et en particulier''). <br/> Hactenus de ''universa philosophia'' locutus sum. <br/> De ''universo litterarum cultu'' (''culture scientifique''). <br/> Si ''rem omnem'' spectas. <br/> De ''re universa'' agere. '''M'''. Bene. Quae adverbia restant? '''A.''' ''Communiter, generaliter, omnino'' v.g. <br/> Haec verba ''communiter'' regulam sequuntur. '''M'''. Quid de adverbio ''generaliter''? '''A.''' Istud adverbium ad definitionem solam referri videtur; apud Ciceronem semel invenitur, qui dicit: <br/> Tempus ''generaliter'' definire perdifficile est. '''M'''. Affer exempla de ''omnino''. '''A.''' De hominum genere aut ''omnino'' (''généralement'') de animalium loquor. <br/> Perdifficile est contra tales oratores non modo tantam causam perorare (''plaider''), sed ''omnino'' verba facere. <br/> ''Omnino'' fortis animus et magnus duabus rebus maxime cernitur (''se reconnaît''). '''M'''. Claudius supra dixit: « Si ''en général'' ad unam eandemque actionem se refert »; cur ita distinxit, Bernarde? '''B.''' Jure ita distinxit, domine, quia cum actio non una eademque est, sed iterata, alia adverbia requiruntur. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> r0w4kjbz638850q58sporvgb870quhn 104 73405 278465 243279 2026-08-27T19:57:46Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 302 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''M'''. Quae? '''B.''' ''Vulgo, fere, ferme, plerumque'' (''généralement, ordinairement''). '''M'''. Quid ''vulgo'' proprie significat? '''B.''' Id quod apud multitudinem, in vita vulgari fieri solet {{bar|1}} est adverbium cui raro et insolenter adversantur. '''M'''. Affer exempla. '''B.''' Homines ''vulgo'' impune occisi sunt. <br/> Litteras quas ''vulgo'' ad te mitto. <br/> ''Vulgo'' litterae obsignabantur. <br/> ''Vulgo'' evenire solet; illud verbum quod ''vulgo'' dici solet. <br/> Ut ''vulgo'' uti solemus. <br/> Hoc quod ''vulgo'' sententias vocamus. <br/> Quod ''fere'' fieri solet (''ordinairement''). <br/> ''Ferme'' fit, ut aufugiant. <br/> Ut sunt ''fere'' domicilia Gallorum. <br/> Statuae ornatu ''fere'' militari (''costume''). <br/> Post coenam dormire ''consuevit''. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''59. De locutione: « ''Je regrette,'' » « ''je suis fâché.'' »'''}} '''M'''. Quomodo locutionem Gallicam « ''je regrette, je suis fâché'' » Latine declaras, Petre? '''P.''' Romani ad hoc verbis ''dolere; aegre, moleste, graviter ferre'' utebantur. '''M'''. Quid interest inter ista verba? An licet eis sine discrimine uti? '''P.''' Haud sane, domine. Hoc discrimen faciendum esse puto: ''dolere'' refertur ad dolorem animi, ''aegre ferre'' ad taedium, ''moleste ferre'' ad quandam tristitiam, ''graviter ferre'' ad indignationem. '''M'''. Confirma istud exemplis. '''P.''' Magister pueris: Vehementer dolendum est, quod tam multi adolescentes laborem fugiunt. {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> a9a3bm4x8xnvcsoe33y3hdi1ftls1px 104 73406 278466 242392 2026-08-27T19:58:51Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 303 —}}</noinclude>Doleo audire matrem tuam, Alexi, tam male affectam esse (''souffrante''), patrem tuum tam graviter aegrotare. <br/> Vehementer doleo, quod de morte fratris tui certiorem te facere debeo. <br/> Doleo dolore tuo (''je prends part à ta douleur''). <br/> Nuntius est tristis (acerbus, gravis, molestus {{bar|1}} ''fâcheux''). <br/> Doleo, quod tantum studium vitii in te, Marcelle, conspicio. <br/> Sane doleo te hac una occasione non usum esse (''beaucoup''). <br/> An quis non indoleat, talem occasionem amisisse (''profondément'')? '''M'''. ''Aegre ferre'', Paule. '''P.''' Aegerrime fero, quod magister nobis diem feriatum denegavit. <br/> Aegre fert, quod voluntatem suam obtinere non potest. <br/> Aegre fero, quod huic malo mederi non possum. <br/> Aegre fero, quod tibi verbum elicere non possum. <br/> Aegre fert, quod iterum ultimus factus est. <br/> Aegre fert, quod Carolus praemium tulit. '''M'''. ''Moleste ferre'', Patrici. '''P.''' Amicus amico: Molestissime fero, mi Petre, quod nemo ad litteras tuas respondit. <br/> Magister puero: Moleste fero, quod vobis diem feriatum concedere nequeo. <br/> Moleste fero, quod meliore testimonio te prosequi non possum (''donner un meilleur certificat''). <br/> Moleste fero te a tot aliis in certamine esse victum. <br/> Moleste fero, quod omnibus obsequi (placere) nequeo. <br/> Molestissime fero, quod tibi gratum facere nequeo (hanc operam navare, praebere, te adjuvare nequeo {{bar|1}} ''rendre service''). <br/> Pueri: Equidem aegre (moleste) non fero pensum meum absolvisse. <br/> Mendico: Moleste fero, o bone, quod te sublevare (opem tibi ferre, opitulari tibi; te adjuvare) non possum. '''M'''. ''Graviter ferre'', Semproni. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> buocj6khcgq3bogqinbpn0y51q62gy4 104 73407 278467 242393 2026-08-27T20:00:07Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 304 —}}</noinclude>'''S'''. Graviter fero, Edmunde, quod adeo decoris es oblitus. <br/> Graviter fero, quod ita mendacio me fefellisti. <br/> Graviter fero ex patre tuo audire te domi pessimi esse exempli. <br/> Miserum (incommodum, grave, molestum) est tale quid audire (''fâcheux''). <br/> Miserum est, quod non possum huic malo remedium adhibere. <br/> Graviter fero, quod officio tuo defuisti; quod fidem non servasti (fidem fregisti). <br/> Pater graviter fert, quod invitatus ad coenam abnuisti. <br/> Graviter fero, quod me vetante (contra vetitum meum) lavatum ivisti. <br/> Videsne, magistrum graviter ferre, quod eum identidem interpelles eique ad extremum obloquaris (''vouloir avoir le dernier mot'')? '''M'''. Satis est. Numquid vis addere, Marcelle? Dic. Mr. Dicimus quoque: Noli aegre (graviter) ferre, quod risi, quod sero veni, quae significant, noli in malam partem accipere. <br/> Te rogo, domine, ut accipias sine offensione, quod risi (''ne vous fâchez pas''). <br/> Me poenitet facti; nollem factum; te offensum nolui. <br/> Ignosce mihi hoc; da mihi veniam hujus temeritatis. {{bar|1}} Dabo, cum mihi satisfeceris (''demander pardon''). <br/> Quid, Stephane, tu mihi stomacharis (irasceris)? <br/> Video te subiratum (''un peu fâché''). <br/> Irasceris de nihilo (''vous vous fâchez pour un rien''). <br/> Videte, haud leviter excandescit (''il devient tout rouge''). <br/> Graviter fert, quod hodie ambulatum ire vetamur (quod praeceptor nobis ambulatione interdixit). Equidem moleste non fero, quod domi manere, in horto ambulare jubemur. <br/> Ego non invitus domi manebo (''je ne suis pas fâché''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> dryx55yg3hj2iz2zqhxikb42tumt8ln 104 73408 278468 243297 2026-08-27T20:01:11Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 305 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Antonius aegre fert, quod vetatur cum patruo suo ad signum « Aurei Leonis » devertere (''d'aller au Lion d'or'' {{bar|1}} in cauponam ad Aureum Leonem; in cauponam cui signum est Aurei Leonis devertere). Nobiscum ambulatum abeat neque invitus hic coenabit (''ne sera pas fâché de''). <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''60. Quomodo « ''avoir raison'' », « ''avoir tort'' » lingua Latina exprimatur.'''}} '''M'''. Hugo supra verbis usus est (''expression''): ''Vere judicas'', quod significat: ''avoir raison''; profer, Paule, alia verba, quae idem significent. '''P.''' A Cicerone optimisque Latinitatis auctoribus dici solet: ''Probe dicis''; ''praeclare dicis''; ''est, ut dicis''; ''recte intelligis''; et ''recte quidem fecisti''; ''plane bene fecisti''; ''res ita est, ut dixisti''; ''sunt ista, ut dicis''; ''aequum dicis''; ''recte dicis''; ''vere judicas''; ''recte mones'', etc. '''M'''. Ut usus hujus locutionis demonstretur, Carolus quaslibet sententias proferet, quas ad singulas Antonius respondebit: ''vous avez raison; vous avez eu raison''. '''C.''' Ita censeo faciendum. '''A.''' Probe dicis. '''C.''' Illud tibi faciendum sentio. '''A.''' Recte quidem judicas. '''C.''' Sic res se habet. '''A.''' Praeclare dicis. '''C.''' Qui causam perdit, ei tolerandi sunt litis sumptus (impendia sustinenda). '''A.''' Aequum dicis. '''C.''' Omnes pariter tenentur sanguinem pro patria profundere. '''A.''' Aequum bonumque dicis (''maintenant vous dites juste''). '''C.''' In hoc vocabulo deest p unum (''trop peu''). '''A.''' Est, ut dicis. '''C.''' Haec sententia est falsa. {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||20}}}}</noinclude> 0zrv8g41ifl6qtt1fgf9pdrqnfkea2j 104 73409 278469 242395 2026-08-27T20:02:32Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 306 —}}</noinclude>'''A.''' Recte intelligis. '''C.''' Habenda est ratio valetudinis (''avoir égard''). '''A.''' Vere judicas. '''C.''' Praeceptor noster integrum se omnibus praestat (''impartial''; studio et ira est vacuus; neminem eximium habet). '''A.''' Tu aequum dicis. '''C.''' Fortunatus, qui nunquam aegrotaveris. '''A.''' Praeclare dicis. '''C.''' Nunquam de dubiis definio (''décider''). '''A.''' Plane bene facis. '''C.''' Nemo fere voluptatem labori non anteponat. '''A.''' Vere judicas. '''C.''' Tempus est abire. '''A.''' Recte mones. '''C.''' Amplius eum non operiar (''l’attendre''). '''A.''' Plane bene facis. '''C.''' Eum foras exturbavi (ejeci, expuli e cubiculo). '''A.''' Plane bene fecisti. '''C.''' Tu librum tuum oblitus reliquisti. '''A.''' Bene mones. '''C.''' Nullam fidem ei habeo. '''A.''' Recte quidem facis. '''C.''' Transitum ei negavit (''faire place''). '''A.''' Recte fecit. '''C.''' Primo aspectu eum furem habui. '''A.''' Vere judicasti (bene intellexisti). '''C.''' Ille homo ebrius esse videtur. '''A.''' Quod haud scio an non sit (''je crois que vous avez raison''). '''M'''. Pergant Benedictus et Valdemirus: ''avoir raison de; avoir raison de...'' '''B.''' Eugenius mendax est. '''V'''. Praeceptor recte ei nihil credit (''a raison de''). '''B.''' Recte dicit Tacitus Germanos esse integris moribus (''Tacite a raison, quand il dit''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 6uvnvbtzqzx9phpvy20acm9cyxr5024 104 73410 278470 242396 2026-08-27T20:03:25Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 307 —}}</noinclude>'''V'''. Sunt ista, ut dicis. '''B.''' Dubius eram, quid facerem. '''V'''. Recte fortunae te commisisti (''vous avez eu raison de vous abandonner à''). '''B.''' Cajus consul factus est. '''V'''. Bene (praeclare) eum nominaverunt (''ils ont eu raison de''). '''B.''' Nihil respondi. '''V'''. Praeclare siluisti (''vous avez eu raison de vous taire''). '''B.''' Praeceptor animadvertit in Petrum saevissime (''punir''). '''V'''. Recte poenas de illo sumpsit (exegit). '''B.''' Homo desidiosus est (''paresseux''). '''V'''. Recte gymnasii praefectus (''recteur'') ei vacationem (''congé'') denegavit. '''B.''' Voluit mihi partem pecuniae dare. '''V'''. Recte nihil accepisti. '''B.''' Praeceptor duo menda negligentia praeterivit (''passé''). '''V'''. Tu recte rem taces (''vous avez raison de vous taire''). '''B.''' Hic liber est thesaurus. '''V'''. Bene (commode, ratione) fecisti, quod eum emisti. '''B.''' Populus magis magisque opprimitur. '''V'''. Profecto hoc vere dicunt (verum est quod dicitur {{bar|1}} ''on a bien raison de le dire''). '''B.''' Nihil emam. '''V'''. Recte nihil pecuniae in ejusmodi res impendis (erogas; nihil sumptus, impensae facis in ejusmodi res {{bar|1}} ''dépense''). '''B.''' Antonium vehementer verberavit. '''V'''. Haud immerito; non injuria; jure, merito; merito ac jure, jure meritoque; justo jure, optimo jure (''avec raison''). Cave dicas: ''pleno jure''. '''B.''' Dixit se nihil scire. '''V'''. Vere dixit (bene, recte, haud falso {{bar|1}} ''avec raison''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> enp48s6bvau7ubi12lz4t27kntqsof3 104 73411 278471 242397 2026-08-27T20:04:21Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 308 —}}</noinclude>'''B.''' Tu non vis veniam meam petere? '''V'''. Probe vero non petam (''c'est avec raison''). '''B.''' Dixit se nummos non habere. '''V'''. Id quidem non falso (''et cela avec raison''). '''B.''' Tu vis ejusmodi rem facere? '''V'''. Faciam recte an perperam (rectene hoc an non {{bar|1}} ''à tort ou à raison''). '''B.''' Nunquam tibi obediam. '''V'''. Te coercebo (''mettre à la raison''). <br/> Te hominem petulantem (''insolent'') modestum reddam (ad obsequium te redigam). '''B.''' Visne mecum ire? '''V'''. Habeo, quod non eam (''j'ai des raisons pour''). '''B.''' Miror quod ei hanc rem denegas. '''V'''. Jure hoc feci (''j'ai mes raisons''); certa de causa adducor, ut denegem. '''B.''' Cur siletis? '''V'''. Constat nobis silentii nostri ratio (''nous avons de bonnes raisons''). <br/> Nihil habemus, quod loquamur (''nous n'avons pas de raison''). '''B.''' Paulus nonne vult reconciliari fratri suo (''se réconcilier'')? '''V'''. Non vult rationi locum dare (''il ne veut pas entendre raison''). '''B.''' Volo reconciliari. '''V'''. Hoc est responsum sana mente datum (''raisonnable''; item: hae sunt litterae sana mente scriptae). '''B.''' Paulus in schola retentus est propter minas suas. '''V'''. Ratio non erat minari (''il n'était pas raisonnable de''). '''B.''' Licetne mihi cubitum ire? '''V'''. Nunc aequa oras (postulas; aequa et honesta est postulatio tua {{bar|1}} ''vous faites une demande raisonnable''). '''B.''' Iram, quaeso, depone. '''V'''. Pro me stat (pugnat) ratio (''j'ai le droit de mon côté''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 23kfibndrdg8xmtfhljqg5201vc7bw4 104 73412 278472 242398 2026-08-27T20:05:15Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 309 —}}</noinclude>'''B.''' Renuntio haereditatem (''je renonce à mon héritage''). '''V'''. Esne mentis compos (''êtes-vous sain d'esprit'')? <br/> Esne tuae mentis? Sanusne es? <br/> Satin' sanus es (sanae mentis)? Stas animo? <br/> Incolumi es capite? <br/> Tu mentem amisisti (''perdu la raison''). <br/> Mente captus es. Tu insanis. '''B.''' Antonius recusat te suffragio suo ornare (adjuvare {{bar|1}} ''donner son suffrage''). '''V'''. Nihil potest ab eo aequi bonique impetrari (''cet homme n'est point du tout raisonnable''). '''B.''' Nunquam ei ignoscam. '''V'''. Non aequum dicis (''ce que vous dites n'est pas raisonnable''). '''B.''' Nonne aequum postulo (''ma demande n'est-elle pas raisonnable'')? '''V'''. Certe aequum. '''B.''' Cajus indicat smaragdum suum viginti aureis denariis (''demande pour''). '''V'''. Hoc nullam habet aequitatem (''cela n'est nullement raisonnable''). '''B.''' Cur istud mihi dicis? '''V'''. Aequum (consentaneum) est te id cognoscere (''raisonnable que''). '''B.''' Sic mihi videtur (ita sentio, sic judico, sic opinor). '''V'''. Non par (consentaneum) est ita sentire (''il n'est pas raisonnable''). '''B.''' Quanti librum istum emisti? '''V'''. Quanti aequum est (''à un prix raisonnable''). '''B.''' Quomodo mihi loquendum est? '''V'''. Juste (recte, ut par, ut aequum est {{bar|1}} ''raisonnablement''). '''M'''. Quomodo Latine exprimitur: ''avoir tort''? Respondeant Claudius et Joannes. '''C.''' Nunquam fratri ignoscam. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> e3h7yeuxsvcxuek2r80bies8x1y0n2m 104 73413 278473 242399 2026-08-27T20:06:11Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 310 —}}</noinclude>'''J.''' Non aequum dicis (facis); inique facis (''vous avez tort''). '''C.''' Nos somno privamur, Petre. '''J.''' Nostra culpa est (nos in culpa sumus {{bar|1}} ''nous avons tort''). '''C.''' Hujus culpa in te residet (''c'est vous qui avez tort''). '''J.''' Minime: culpa omnis penes te est (''c'est vous qui avez tort''). '''C.''' Te oro, ut omnia mihi ignoscas. '''J.''' Nullam de his rebus culpam commeruisti (''vous n'avez point eu de tort''). '''C.''' Pecuniam illam mihi retinui. '''J.''' In causa aequum et bonum habes (''vous n'avez point tort''). '''C.''' Poena dignus est Petrus. '''J.''' Est, etiamsi nulla subesset culpa (''quand même il n'aurait pas tort''). '''C.''' Hereditatem illam repudiabo (''refuser''). '''J.''' Te culpabunt omnes (''vous donneront tort''). '''C.''' Nescio quid mihi sit dicendum. '''J.''' Fac ut alii, quibus haud multum intersit inconsiderate (inconsulto) loqui (''à tort et à travers'' {{bar|1}} qui temere multa effutiant; qui garriant quodlibet; qui dicenda tacenda loquantur). '''C.''' Misere deceptus sum. '''J.''' Tu falso quereris (''à tort''). '''C.''' Quid de Petro? '''J.''' Queratur jure aut injuria (''à tort ou à raison''). '''C.''' Tu istud consilium mihi dedisti. '''J.''' Peccavi; in culpa fui (''j'ai eu tort''). '''C.''' Paulus mortuus est imprudentia medici. '''J.''' Culpandus non est medicus. '''C.''' Nunquam ita fore putavi. <br/> Nunquam sic futurum (eventurum) putaveram (existimaveram). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 2lkpdy5ter38hjjggt3rm3tb51ziwwt 104 73414 278474 242400 2026-08-27T20:07:06Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 311 —}}</noinclude>'''J.''' In te culpa residet (in te omnis haeret culpa {{bar|1}} ''les torts sont de votre côté''). '''C.''' Hodie sunt Calendae Juliae. '''J.''' Te tenet error (''vous avez tort, vous vous trompez''). '''C.''' Quid dicis? illi nobis sunt inimici? '''J.''' Erraverim fortasse, qui eos esse dixi (''j'ai peut-être eu tort''). '''C.''' Petrus mihi dixit, te esse divitem. '''J.''' Stulte dixit (''il a eu tort''). '''C.''' Quid, tu rem infitiaris (''nier'')? '''J.''' Contra, culpam confiteor (''j'avoue mes torts''). '''C.''' Cajus damnatus est ad furcam (patibulum, crucem). '''J.''' Falso accusatus est (''on l'a accusé à tort''). '''C.''' Antonius praeceptori praetereunti nec assurrexit nec caput aperuit. '''J.''' In culpa fuit (peccavit, non recte, male, perverse fecit). '''C.''' Propter delictum hoc vapulabit. '''J.''' Recte caedetur (non injuria, non immerito, haud falso {{bar|1}} ''non à tort''). '''C.''' Non possum, quin te reprehendam. '''J.''' Non recte (perverse) facis. '''M'''. Quid significat: ''aequum et bonum'' (aequum bonumque), Claudi? '''C.''' Id quod bonum est et justum; aequitatem et justitiam. '''M'''. Quid significat: ''boni consulere''? '''C.''' ''Agréer, approuver, être content de'' v.g. laborem, munus, etc. boni consulere vel bonum judicare. <br/> Te rogo boni consulas coenulam nostram. <br/> Praeceptor noster nihil unquam boni consulit (''n'est jamais content''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> carm82yaee84sqnkce9r1jwh52aakwj 104 73415 278475 242401 2026-08-27T20:08:30Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 312 —}}</noinclude>{{c|'''61. Quomodo « ''possible'' », « ''impossible'' » Latine dicatur.'''}} '''M'''. Quomodo Latine redduntur vocabula Gallica ''possible, impossible'', Paule? '''P.''' Latine dicimus, aliquid ''esse vel fieri potest''; aliquid ''agi, effici, accidere potest''; ''possum, non possum, nequeo'' aliquid facere; ''copia est, facultas est''; ''copiam, facultatem habere'' aliquid faciendi. Item ''fas, nefas est'' {{bar|1}} in rebus quae pertinent ad legem divinam, naturalem, moralem. '''M'''. Antonius et Carolus inter se colloquendo haec nobis demonstrabunt. '''A.''' Licetne pensum tuum inspicere, si multa peccaveris? '''C.''' Potest (esse potest), ut unum et alterum mendum negligentia praeterierim (''il est possible''). '''A.''' Fac ea cito corrigas, te quantum potero, adjuvabo (quantum poterit). '''C.''' Hui, non reperio calamum; potest, ut in via mihi exciderit; sine calamo autem scribere non possum (fieri non potest, ut scribam; copiam, facultatem scribendi non habeo; copia non est scribendi). '''A.''' Adduci non possum, o bone, ut credam te calamum amisisse (''je ne peux pas croire''), quod nullo pacto fieri potest, quia alias res quibuscum calamus erat inclusus, omnes hic invenio. '''C.''' At eum reperire plane non possum (''tout-à-fait impossible''). '''A.''' Neque ego ullum, quem tibi commodem, habeo, quod pergrave est (quod acerbum est ut quod maxime {{bar|1}} ''fâcheux au possible''), quia tempus jam praeteriit et praeceptor exspectatur. {{bar|1}} '''M'''. Pergant Hugo et Guilelmus de quolibet argumento. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> s9awzziyovf7fyrvs2dz9lt3vh7swzt 104 73416 278476 242407 2026-08-27T20:09:31Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 313 —}}</noinclude>'''H.''' Nonne tibi mandatum est, ut nobis diem feriatum a rectore impetres? '''G.''' Sane quidem et omni ope atque opera enitar (omnibus viribus elaborabo; omnia experiar {{bar|1}} ''je ferai tout mon possible''), ut mihi annuat (ut petenti mihi satisfaciat {{bar|1}} ''accorde ma demande''). '''H.''' Valde metuo, ut concedatur, quia tu homo nimis timidus es, qui nequeat precibus insistere (''à qui il est impossible''). Jam praescio eum gravaturum (''faire des difficultés'') et dicentem mihi videor audire: « Hoc plane fieri non potest (hoc nullo modo, omnino fieri non potest); istud concedere nequeo; non puto hoc fieri posse; nolite id velle quod fieri non potest (''l’impossible'') ». {{bar|1}} Tunc vero pro viribus (pro virili parte) rationibus precibusque insistendum erit. <br/> Quod si feceris, fieri non poterit, quin tibi annuat. Ah, nihil est, o bone, quod fidens animus et voluntas efficere non possint (''au courage et à la bonne volonté rien n'est impossible''). Equidem, mihi credas, nihil me non efficere duco (''tout m'est possible''). {{bar|1}} Quando igitur rectorem adire cogitas? {{bar|1}} Quam primum eum adeas oportet (''aussi tôt que possible''). Cur non illico? '''G.''' Istud nunc quidem non facile est factu (''pas facile à faire''), hora enim post coenam certe minus est apta (commoda). Satius esse duco tardiuscule (''un peu plus tard'') rem tentare. '''H.''' At posterius ad cantum instituemur (''nous avons une leçon de chant''). '''G.''' Praeclare dicis: simul utrumque agi non potest (''il n'est pas possible de faire les deux en même temps''). <br/> Ibo igitur post horae quadrantem, quia fieri non potest aliter. '''H.''' Visne negotio confecto, si poteris (''si possible''), rei eventum mecum communicare? '''G.''' Volo. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 9wfa1xyq91fpoo92tvig673bwmaqey0 104 73417 278477 242408 2026-08-27T20:10:39Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 314 —}}</noinclude>'''H.''' Recte spero. Bene eveniat (vertat {{bar|1}} ''j’ai toute confiance'')! '''M'''. Pergant Ferdinandus et Thomas. '''F.''' Licetne ex te scire, Thoma, cur mihi stomacheris (''en vouloir'')? Th. Abi hinc cum simulatione tua (''allez-vous-en avec''). <br/> Fieri non potest, ut tibi non irascar (quin tibi irascar; facere non possum, ut tibi non irascar). <br/> Nequeo te amplius amare (fieri non potest, ut amplius te amem). '''F.''' Ain’tu (itane? {{bar|1}} ''serait-il possible'')? Quidnam mali merui (''commettre'')? Th. Rem non ignoras (causam probe novisti). '''F.''' Dic planius et apertius, quid velis (sentias); sic enim mihi me purgandi copia (facultas) est nulla. Th. Nonne heri mihi invidiam magistri conciliasti (''dénigré auprès'')? Vah, mihi amplius commercium non erit tecum. '''F.''' Et tibi compertum est scilicet me istud fecisse (''convaincu''). Th. Nihil est quod accidere non possit (''tout est possible''). <br/> Certe compertum habeo te simulatum amicum esse (''faux''), quam ob rem te diutius non feremus (''vous vous êtes rendu impossible''). <br/> Si quisquam est falsus, profecto is tu es. '''F.''' De contrario te convincam. Th. Dubito num possit (scil. fieri; vel possis {{bar|1}} ''possible''). '''F.''' Nihil est, quod Deus efficere non possit, et ipse illuminabit innocentiam meam (''à Dieu tout est possible''). Th. Speras ex arena funem facere posse (''une chose impossible''). '''F.''' Istud certe non potest (scil. fieri), sed audi: equidem multis diebus magistrum non conveni (''parlé''), si ergo heri quis te denigravit, is alius fuit, non ego. I, si libet, et interroga magistrum. {{bar|1}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> dk3n4j00kky87neuuoccqulvg91xpws 104 73418 278478 243301 2026-08-27T20:12:11Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 315 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''M'''. Bene. {{bar|1}} Thomas paulo ante dixit: ''Si quisquam est falsus, etc....'' Quando licet uti ''quisquam'', Petre? '''P.''' Plerumque, cum sententia est negativa v.g. Vix quisquam sapiens nascitur. <br/> Num quisquam unquam Deum vidit? {{bar|1}} Estne quisquam, qui hoc possit? <br/> Vix quisquam audebit hoc negare. {{bar|1}} Et quisquam dubitabit? Et dubitare quisquam potest? <br/> Omnes me adorti sunt neque quisquam me defendit. <br/> Cura ne quid (quidquam) perdas. {{bar|1}} Hoc vix cuiquam credibile est. <br/> Eum interrogavi neque vero quidquam respondit. <br/> Et quemquam putas fuisse tam excordem? Raro quemquam inveni suae utilitatis omnino immemorem. '''M'''. Thomas igitur pronomine perverse usus est; nonne? '''P.''' Haudquaquam, domine, quia ipse Cicero saepius hoc pronomen conjunctum cum ''si'' sensu affirmativo usurpat, = ''aliquis, si quis'', ut forma negativa dubitatio augeatur v.g. <br/> Si quisquam, ille sapiens fuit. {{bar|1}} Si quisquam fuit unquam remotus ab inani laude, ego profecto is sum. {{bar|1}} Si quisquam est timidus, is ego sum. <br/> Nefarius fueris, si quidquam misericordia adductus feceris. <br/> Moriar, si praeter te quemquam reliquum habeo. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''62. Quomodo verbis « ''velle'' », « ''posse'' », « ''libet'' » utendum sit.'''}} '''M'''. Quid interest inter ''velle'' et ''cupere'', Eugeni? '''E.''' ''Velle'' significat voluntatem efficientem, quae aliquid strenue persequitur; ''cupere'' studium quoddam animi aliquid faciendi, quod plerumque non persequaris v.g. te punitum volo, te puniri cupio: illud ad effectum adducitur, hoc non item. '''M'''. Quid interest inter ''velim'' et ''volo''; inter ''velim'' et ''vellem''? {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> fghbgmtm0p0vt1qwwfqkj58rfjrujj9 104 73419 278479 242410 2026-08-27T20:13:16Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 316 —}}</noinclude>'''E.''' Inter ''velim'' et ''volo'' hoc tantum interest, quod ''velim'' est paulo lenius quam ''volo''; ''velim'' autem optat quod fieri potest, ''vellem'' quod fieri non potest. '''M'''. Affer exempla. '''E.''' Velim mihi respondeas, mihi scribas saepius {{bar|1}} (quod fieri potest). <br/> Vellem mihi non scripsisses; (sed quod factum est infectum fieri non potest). <br/> Quam velim taceas; (fieri potest). <br/> Quam vellem tacuisses; (jam sero est). <br/> Velim vos omnes quam plurimum in litteris proficiatis. <br/> Vellem maturius venisses. <br/> Nihil magis et ego velim. <br/> Ita plane velim (''je le souhaite de tout mon cœur''). <br/> Quam vellem nunquam natus essem. <br/> Vellem minor essem decem annis (''plus jeune de''). <br/> Eandem regulam sequuntur ''nolle'' et ''malle''. <br/> Venito cras, quod malim; si hodie venies fortasse domi non ero, quod nolim. '''M'''. Cur non sequeris grammaticam dicendo ''velim, ut''? '''E.''' ''Ut'' quidem rectum est, sed post quaedam verba ut ''velle, nolle, malle, cupere, optare, rogare, postulare, jubere, fac'', etc. plerumque omittitur. <br/> Quid vis faciam? Quid jubes faciam; fac valeas. <br/> Scire velim, quid jubeas faciam. '''M'''. Cave dicas: « Haec posthac explicare volo »; pro: <br/> ''explicabo''; <br/> De hac re cras agere volumus; pro: ''agemus''; <br/> Patriam amare volumus; pro: ''amemus''. <br/> Cave item dicas: ''Nolens volens'' illud promisi; pro: ''velim nolim'', vel ''seu velim seu nolim'', invitus, coactus promisi. <br/> Rectum est vero: Romam volo, in Galliam volo (scil. ire); item: Romam cogito (scil. ire), Romae cogitabam (scil. esse {{bar|1}} ''je voulais être à Rome''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 8z7isgwodrrfina7lhzgge0ctgvhgkx 104 73420 278492 242411 2026-08-28T08:14:53Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 317 —}}</noinclude>Estne haec sententia emendata, Alexi: « ''Alia etiam exempla commemorare possem, si vellem'' »? '''A.''' Nequaquam, domine. Emendate dicendum est: Alia etiam exempla commemorare possum, si velim. '''M'''. Quid tibi de hac sententia videtur: Nihil jucundius mihi scribere potuisses? '''A.''' Falsa est. Nihil jucundius mihi scribere poteras vel potuisti. Item dico: Nihil gratius mihi facere poteras (potuisti {{bar|1}} ''faire un plus grand plaisir''). '''M'''. Sed haec sententia certe minus est emendata: Quis dubitare possit? Quis te beatior esse possit? {{bar|1}} Nonne? '''A.''' Istud affirmare non ausim. Longe enim abero, ut Ciceronem corrigam, qui in ejusmodi interrogationibus, quamvis raro, subjunctivo praesentis utitur. {{bar|1}} Plerumque dicimus: « Quis potest dubitare; quis te beatior esse potest? » '''M'''. Hilari, redde Latine: « ''Vous ne sauriez croire, combien je me réjouis'' ». '''H.''' Dici non potest (dici vix potest, vix credibile est), quam gaudeam. '''M'''. Affer jam exempla quaelibet, quibus verbo ''velle'' recte uti doceamur. '''H.''' Mane, Petre, paucis te volo (''je veux vous dire un mot''). <br/> Quid me vis? Quid est quod me velis (''que voulez-vous de moi'')? <br/> Quid velim (desiderem), audi. <br/> Visne mecum ambulatum ire? <br/> Esto! (fiat, nihil pugno, mihi placet {{bar|1}} ''je veux bien''). <br/> Fac, ut voles (ut libebit, ut videbitur; ad tuum arbitrium libidinemque {{bar|1}} ''comme vous le voudrez''). <br/> Non operosa est res volenti. <br/> Hoc a te fieri (factum) volo. <br/> At tu nihil certi habes (''vous ne savez pas ce que vous voulez''). <br/> Quid igitur tibi vis (''quel est votre plan'')? <br/> Licetne hac transire, domine (visne nobis potestatem hac transeundi facere)? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 0xo31405qnmm9qeo49uhggw3k499z91 104 73421 278493 242413 2026-08-28T08:16:03Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 318 —}}</noinclude>Patior facile: per me licet: ite, si placet (libet, videbitur {{bar|1}} ''je veux bien''). <br/> Cupitis negata (''vous voulez ce qu'on ne peut pas avoir''). <br/> Visne experiamur (''essayer'')? <br/> Teneo quid sit animi vestri (''je sais ce que vous voulez''). <br/> Poenas quandocumque luetis (''un jour ou l'autre''). <br/> Nolo existimetis me esse durum. <br/> Non committam, ut credatis me esse durum (''je ne veux à aucun prix''). <br/> Dicatis quam multa voletis adversus me (''que vous voudrez''). <br/> Domum revertamur, nam pluvia imminet (''il va pleuvoir''). <br/> Hoc nihil est; multum est (''cela ne veut rien dire; cela veut dire beaucoup''). <br/> Ad meum arbitrium possum te fingere (''faire de vous ce que je veux''). <br/> Estne in animo reverti (''voulez-vous retourner'')? <br/> Omnes te rident. {{bar|1}} Licet irrideat, si quis velit (''me trouvera ridicule qui voudra''). <br/> Multi tibi male volunt (''vous veulent du mal''), pauci bene. <br/> Nescio cur mihi sint offensi (infenso atque inimico animo sint erga me; abalienatam a me habeant voluntatem {{bar|1}} ''m'en veulent''); <br/> ego volo omnia eorum causa (valde cupio eorum causa {{bar|1}} ''je leur veux tout le bien''). '''M'''. Pergat Fredericus. '''F.''' Numquid me vis (''voulez-vous quelque chose de moi'')? <br/> Cur es tam tristis? Quid ista tristitia sibi vult (''signifie'')? <br/> Quid hoc sibi vult? Quid sanguis iste in manibus tuis sibi vult? <br/> Volo ex te audire, quid hoc sibi velit. <br/> Tu verum dicis, ubi visum est (''quand vous voulez''). <br/> Dicam, quid facere in hac re te velim (''ce que je désire''). <br/> Sed scire velim (pervelim, magnopere, maxime velim), quomodo istud acciderit (factum sit). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 5zbhe3kyzglufd1c98639pnomhfhb1x 104 73422 278494 242415 2026-08-28T08:20:55Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 319 —}}</noinclude>Scire studeo, ut vides, quid egeris (''je voudrais bien''). <br/> Verum ex te audire studeo. <br/> Studemus culpam tuam extenuare (''nous voudrions''). <br/> Ah, tu studes me fallere (decipere). <br/> Cupio alapam tibi ducere (''j'ai envie de vous donner un soufflet''). <br/> Flagro cupiditate alapam tibi ducendi (''grande envie'' {{bar|1}} incedit mihi cupido; flagrantissime cupio). <br/> Valde aveo scire, num res ita se habeat. '''M'''. Quid, Stephane, habes dicere de verbo impersonali ''libet''? <br/> Quid significat ''libet''? '''S'''. Gallice dicimus: ''il plaît, il convient, il fait plaisir, on aime, on veut, on est disposé''. <br/> Cauponam intranti caupo dicet: « Ecquid (tibi) libet, domine? <br/> Dic, si quid libet.<ref>Dativus ''mihi, tibi'' etc. ''libet, licet'' aut poni aut omitti potest.</ref> <br/> Et postquam epulas apposuit: Nunc ede et bibe quantum libet. <br/> Non libet plus edere (''je ne suis pas disposé, je n'ai pas envie''). <br/> Age, ut libet (ut libitum est). <br/> Si id tibi minus lubebit, non te urgebo. <br/> Sume quod tibi libet (libitum est). <br/> Hortum amoenissimum habemus, si ambulare in eo (tibi) libet. <br/> Lubet paululum ambulare (''je veux, j'ai envie''). <br/> Quid tibi lubet, idem mihi lubet (''ce que vous voulez''). <br/> I, si libet, aut ego ibo pro te, si tibi non libet. <br/> Multi ambulare omittunt, quia aut non vacat aut non libet (''n'ont pas le temps''). <br/> Quid ego de hac re sentiam, non libet dicere (''je ne veux pas dire''). {{nop}}<noinclude>{{rule}}{{smallrefs}}</noinclude> 9zv1qhgmzxapfvaw9ka70y47838u65f 104 73423 278495 243303 2026-08-28T08:22:01Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 320 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Tu nihil credis nisi quod lubet. <br/> Dic clarius, si libet. <br/> In culina: Adde panem tostum et, si libet, aliquot micas salis (''grains''). <br/> De hac re mihi libuit plura dicere, quia majoris momenti est. <br/> Reside (conside, asside) in sella, si libet (''asseyez-vous''). <br/> Omnibus libuit humi assidere, in molli herba, sub arguta ilice (''qui murmure''). <br/> Simul assidamus, si videtur (si libet). <br/> Libuit principi me jubere ire sessum (''de m’asseoir''). <br/> Jussit me assidere propter filium suum in toro (''sofa''). <br/> Ambulatum ibimus, si libet. <br/> Ambulationem jam confeci. Mecum (apud me {{bar|1}} ''seul'') ambulavi. <br/> Inter deambulandum librum legere libuit. <br/> Si libet, in horto paululum spatiabimur (inambulare, deambulare). <br/> Flumini obambulabimus (foro, theatro {{bar|1}} ''le long, à côté''). <br/> In circuitionibus inambulabimus (''corridor''). {{bar|1}} <br/> Cur tam longam hodie ambulationem confecisti? <br/> Quia libuit (libitum fuit {{bar|1}} ''c’était mon plaisir''). <br/> Ambulatiuncula mihi non satis est. <br/> Paululum per urbem vagabimur, si libet (''se promener en ville''). <br/> Ego vehiculo extra urbem vectabor (gestabor {{bar|1}} ''en voiture''). <br/> Equo vectabor (''à cheval''). <br/> Equo circumvectus sum (''je me suis promené à cheval''). <br/> Jam satis deambulatum est (''on s’est assez promené''). <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''63. De Genitivo partitivo.'''}} '''M'''. Saepenumero animadverti vos Genitivo partitivo perperam uti. Heri modo tu, Petre, scripsisti: « Amici ejus, quorum multos habebat »; {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 6mr7mi9fruy46syrao82cvcz6po5idz 104 73424 278496 242417 2026-08-28T08:23:44Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 321 —}}</noinclude>« domos sex habebat, ''quarum'' omnes vendidit. » Dic potius, si vis emendate scribere: amici ejus, ''quos'' multos habebat; <br/> domos sex habebat, ''quas'' omnes vendidit. Cur, Guilelme? '''G.''' Quia in his exemplis non pars, sed totum significatur: <br/> Omnes amici eum reliquerunt; omnes domos vendidit. Item Cicerone auctore dicam: « Veniamus ad vivos, ''qui'' duo de consularium numero reliqui sunt », ac non: « ''quorum duo'' », quia hi duo totum numerum, non partem ejus exhibent. <br/> Item dicendum est: Nullum meum dictum (''aucune de mes paroles''); nullum meum minimum dictum (''pas la moindre de mes paroles''). '''M'''. At certe licet dicere: Nullus senatorum, nullus militum; nonne? '''G.''' Sane licet, sed nunquam ''nullus senatorum nostrorum''. Cum enim numerali alicui indefinito vel definito additur pronomen possessivum vel nomen substantivum, quo pronomine vel substantivo tot dumtaxat designandae sunt personae vel res, quot numerali, in eodem casu ac numerale collocantur. v.g. ''unum verbum tuum, multa verba tua, pauca, plura, tot, aliquot, pleraque, quot verba tua''. <br/> Ego ''nullam'' accepi epistolam ''tuam'' (''pas de''). <br/> Unis se ''litteris meis'' omnia consecutum putat. <br/> In una quadam ''epistola tua'' (''de tes lettres''). <br/> Plurimas ''epistolas meas''. <br/> Licet tamen dicere ''nullus'', etc. ''ex (de) senatoribus nostris''. '''M'''. Affer alia etiam exempla, Antoni. '''A.''' ''Fortunati'' plures sunt quam infelices. <br/> ''Laetos dies'' plures quam tristes vidimus. <br/> Pauci ''sui'' (non: suorum). <br/> Partes orbis terrarum, ''quae'' sunt quinque (non: quarum). <br/> Reges Romani, ''qui'' sunt septem. {{nop}}<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||21}}}}</noinclude> 5y4rq05c2chh8h4jv7dlu8rl1mnl1kq 104 73425 278497 242418 2026-08-28T08:24:53Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 322 —}}</noinclude>Tres libri de officiis, ''qui'' omnes exstant. <br/> Gigantes, ''qui'' hodie sunt perpauci. <br/> Amicos numerabat, ''quos'' paucos habuit. <br/> Spem mihi facis amicorum, ''quos'' nullos habeo. <br/> Milites ''qui'' pauci erant. Stulti, ''qui'' multi reperiuntur. <br/> Ducibus belli peritis opus est, ''qui'' adhuc nostri nulli fuerunt (''nous n'en avons pas eu''). <br/> Unum verbum tuum plus valet quam... <br/> Ex tuo sermone quodam collegi. <br/> Quod ''officium'' tuum defuit? '''M'''. Estne hoc emendatum: Satis habemus equorum? '''A.''' Non est illud quidem prorsus falsum, sed sermo purus et Latinus plerumque non conjungit ''satis'' nisi cum Genitivo nominis abstracti v.g. satis prudentiae, judicii, modestiae. Ea amicitia non habet satis firmitatis, etc. Cum vero agitur de nomine concreto, interponitur adjectivum aliquod v.g. satis ''multos'' equos habemus; satis ''magnas'' copias; satis ''magnam'' ei dedit pecuniam; satis ''multos'' milites, etc. '''M'''. Eodem modo cum Genitivo conjungitur adverbium ''parum''. Quid significat ''parum''? '''A.''' ''Parum'', cui contrarium est ''nimium'', significat ''non satis'', v.g. satis sapientiae, eloquentiae parum (''peu''). <br/> Parum intellexisti (''pas bien'', non satis). <br/> Magis offendit nimium quam parum (''le trop nuit plus que le trop peu''). <br/> Quid satis est, si Roma parum (''trop peu''). <br/> Parumne tibi est, homines fallere (''pas assez'')? <br/> Parum multi defensores; parum multae arbores. Tigna parum firma. '''M'''. Falsum est igitur: Parum mea interest, parum laboro, quid homines dicant. {{bar|1}} Parum aut nihil contribuit; pro: Non multum, non magnopere mea interest, laboro; non multum aut nihil contribuit. Emendatum contra est: ''Non (haud) parum'' mea interest (laboro), quid dicant homines, quia duplex negatio (non non satis) est affirmatio (= multum, magnopere). {{bar|1}} Haud<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 51b0nsxk060gs5jryk49b2ylddxl82k 104 73426 278498 243305 2026-08-28T08:26:25Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 323 —}}</noinclude><section begin="s1"/>parum callide rem aggressus est (''avec assez d'adresse''). Urbs ei non parum magna visa est (''assez grande''). Non parum saepe (''assez souvent''). Neque latinum est: ''Parum admodum'' dedit (''très peu''); sed: admodum nihil dedit. Neque: ''Quam parum'' hoc anno in mathematicis profecisti; sed: Quam ''nihil'' (quam non; quam non multum; quantum non; quantulum) profecisti. Neque: ''Tam parum, ut''; sed: Ita non, ut; usque eo non, ut. Neque: ''Tam parum'' intelligit; sed: adeo non; usque eo non; tantulum intelligit. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''64. Quomodo Gallicum « ''il faut'' » sermone Latino exprimatur.'''}} '''M'''. Quomodo construuntur ''necesse est, oportet, opus est'', Eugeni? '''E.''' ''Necesse est'' et ''oportet'' conjunguntur aut cum Accusativo et Infinitivo aut sine ''ut'' cum subjunctivo; ''opus est'' cum Infinitivo vel cum Accusativo et Infinitivo, nonnunquam etiam cum participio perfecti passivi vel cum supino v.g. scitu. <br/> Persona, cui opus est collocatur in Dativo, res qua opus est plerumque in Ablativo; personae, quibus opus est, in Nominativo vel Ablativo; pronomina neutra et adjectiva in Nominativo v.g. quantum argenti opus est tibi? Multa mihi opus sunt. '''M'''. Quid interest inter ''necesse est, opus est, debere, oportet'', quae idem fere significare videntur? '''E.''' Illud necesse est, de quo ''intelligentia nostra judicare cogitur'' rem sua natura aliter esse vel fieri non posse v.g. Homini ''necesse est'' mori. Homo ''necesse est'' edat et dormiat. Qui ex divisione tripartita duas partes absolverit, huic ''necesse est'' restare tertiam. {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> r7q5cc2clo35et0fudfzgy1gn8vd4qj 104 73427 278499 242420 2026-08-28T08:28:12Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 324 —}}</noinclude>Bis bina ''necesse est'' sint quatuor; quinquies quina viginti quinque. <br/> Ex argumentatione res ita sit, ''necesse est''. <br/> Virtus ''necesse est'' vitium aspernetur atque oderit. <br/> Hodie proficiscar ''necesse est''. <br/> Quidquid oritur, causam habeat ''necesse est''. <br/> Nisi quid ''necesse erit'', ne rogaveris (''ne faites que les questions indispensables''). <br/> Boves vendat ''necesse est''. <br/> Non ''necesse erat'' vendere omnes. <br/> Ego scribam ''necesse est''; ''necesse habeo'' ad te scribere (''j’ai besoin de''). <br/> Mihi (me) scribere ''necesse est''. <br/> ''Necesse est'' paucis respondere. <br/> ''Necesse fuit'' dari litteras. <br/> Paulo post natalem centesimum mortuus est. {{bar|1}} Id quod ''necesse erat'' (''naturellement''). <br/> Foras exiisti, quod tibi ''necesse'' minime fuit. <br/> Eum ad coenam invitare ''necesse erat''. 2. ''Opus est'' id spectat, quod non omnino necessarium sed tamen ad usum utile, commodum, aptum est (''il est utile''). <br/> Illud tertium etiamsi ''opus est'', minus est tamen necessarium. <br/> Emas, non quod ''opus est'', sed quod ''necesse est'' (''indispensable''). <br/> Parare quae ad oppugnationem ''opus sunt''. <br/> Materiem et quae ''opus sunt'' dominus praebebit (''fournir''). <br/> Atticus, quae amicis suis ''opus fuerunt'', omnia ex sua re familiari dedit. <br/> Duce nobis ''opus est''; expedito homine ''opus est''. <br/> Quid ''opus est'' verbis, ubi rerum testimonia adsunt? <br/> Ea re mihi ''opus est''. <br/> Verres dicebat multa sibi ''opus esse''. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 1g4d9ztndi9y85530dxwn5uj4pdjjgw 104 73428 278500 242421 2026-08-28T08:29:06Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 325 —}}</noinclude>Quid ''opus est''? Viro et gubernatore ''opus est''. <br/> Nihil ''opus est'' pluribus verbis commemorare. <br/> Puero ''opus est'' cibo. Quid ''opus est'' negare? <br/> Legem ferre ''opus est'', non necesse. <br/> Quarundam rerum nobis exempla permulta ''opus sunt''. <br/> Haud scio an ''opus sit'' scribere (''bon, utile, convenable''). <br/> Sed id scire non ''opus est''. <br/> Celeriter, quae ''opus erant'', reperiebat. <br/> Quid ''opus est'' affirmare? Sic ''opus est''. <br/> Si quid ipsi a Caesare ''opus esset''. <br/> Ostendit, quid ''opus sit'' facto; cur properato ''opus esset''. <br/> Nihil erat, cur properato ''opus esset'' (''il n'était pas besoin de se presser''). <br/> Priusquam incipias consulto ''opus est''. <br/> Tacito, cum ''opus est'', clamas. <br/> ''Opus'' sibi esse domino ejus convento (''parler''). <br/> ''Opus fuit'' Hirtio convento. <br/> Nihil nisi quod ''opus est'' scitu. <br/> Non est ''opus'' te hic manere. 3. ''Debere'' obligationem moralem (officium) spectat, quamobrem hoc verbo caute utendum est. Cui pecuniam ''debeo'', ei reddere teneor ex justitia. <br/> Cui obedientiam ''debeo'', ei obedire ''debeo''. <br/> Si patria mater mea est, eam amare ''debeo''. <br/> Prudentiam et circumspectionem mihi ''debeo''; ergo vitam periculo opponere (offerre, committere) non ''debeo''. <br/> Filii parentes adjuvare ''debent''. <br/> ''Debuisti'' in me esse officiosior. <br/> Eum sine supplicio dimittere non ''debuisti''. <br/> Eum contumeliis onerasti, quem patris loco diligere ''debebas''. <br/> Hoc facere non ''debuisti''. <br/> Nunquam vero: aquam bibere ''debeo''; proficisci ''debeo''; mirari ''debeo''; quia hic de officio non agitur. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ipixt59ztjvn7emc8pt4qsutlh9mssc 104 73429 278501 242422 2026-08-28T08:30:09Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 326 —}}</noinclude>4. ''Oportet'' id spectat quod ''meo judicio'' est justum, aequum, conveniens, decens, utile, aptum, probabile, etc. Cicero ait: perfectionem declarat officii, quo et semper utendum est et omnibus. ''Debere'' usurpatur objective, ''oportere'' subjective. Ad mortem te duci jam pridem ''oportebat'' (''on aurait dû''). <br/> Signum ablatum esse non ''oportuit'' (''enlever''). <br/> Ne quid fiat secus quam volumus, quamque ''oportet'' (''ce qu’il convient''). <br/> Leges ''oportet'' breves sint. <br/> Irritari Antonium non ''oportuit''. <br/> Catilinam omnino vivum e senatu exire non ''oportuerat''. <br/> Quod jam pridem factum ''oportuit''. <br/> Alio tempore venit atque ''oportuerit'' (''qu’il n’aurait fallu''). <br/> Inimico testi credi non ''oportet''. <br/> Hoc nobis concedi ''oportet''. <br/> Me ipsum ames ''oportet'', non mea. <br/> Hunc hominem improbum esse ''oportet''. <br/> Non solum ''oportet'', sed necesse est. <br/> ''Oportet'' ergo episcopum irreprehensibilem esse, sobrium, prudentem. <br/> Nihil in bello ''oportet'' contemni. <br/> Exstent ''oportet'' vestigia. <br/> Ego crimen ''oportet'' diluam. <br/> Quidquid non licet, non ''oportet''. <br/> Hoc fieri ''oportet'' et opus est (''la convenance et l’intérêt le commandent''). <br/> Ex rerum cognitione efflorescat et redundet ''oportet'' oratio. <br/> Ex malis eligere minima ''oportet''. <br/> Haec facta ab illo ''oportebat''. '''M'''. Quid differt participium futuri passivi v.g. ''mihi scribendum est'', a verbis quae modo explicasti? '''E.''' Istud notionem necessitatis adhuc incertam et confusam continet, quamobrem pro omnibus superioribus verbis usurpari potest; {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> hf7ivukhp3sh1f0h2dd8k1tdpsaaae1 104 73430 278502 242423 2026-08-28T08:30:56Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 327 —}}</noinclude>v.g. hi homines non sunt nominatim ''appellandi'', pro: non necesse est appellari. <br/> Tria ''videnda sunt'' oratori (tria orator videat oportet). <br/> Universis ''ignoscendum est''. <br/> Aut ''ridenda'' omnia aut ''flenda sunt''. <br/> Si vis scribere, calamus tibi ''sumendus est''. <br/> Epistola mihi ''est scribenda''. <br/> Antonio est hodie ''proficiscendum''. <br/> Aguntur bona multorum civium quibus a vobis ''consulendum est'' (propter ambiguitatem utimur ''a''). <br/> Libro, priusquam typis exscribendum cures (''faire imprimer''), extrema manus imponenda (adhibenda) est; vel: extremam manum imponas oportet. '''M'''. Quid praeterea, Bernarde? '''B.''' Compluribus etiam aliis modis « ''il faut'' » declarari potest v.g. magistri est docere, pueri audire. <br/> ''Est adolescentis'' majores natu vereri. <br/> ''Meum est, tuum est...'' tacere. <br/> Non possum, quin (fieri non potest, ut non) hodie proficiscar. <br/> Non possum hodie non redire. <br/> Fieri non potest, ut eum non cognoris (''connu''). <br/> Nemo non potest has res non admirari. <br/> Non potes non esse. <br/> Fateor, confiteor (''je dois avouer''). <br/> Illud unum dico (''je dois seulement faire remarquer''). <br/> Hoc fac ante oculos tibi proponas. <br/> Fac venias vel venito (''il faut que tu viennes''). <br/> Illum, Petre, caveto (fac illum caveas); cave tibi imponatur, cave fallaris, decipiaris. <br/> Tibi ab illo cavendum est. <br/> Fac ne obliviscaris (noli oblivisci, cave ne obliviscaris). <br/> Veniam, si res ita feret (si necesse erit, si res postulabit, exiget, coget {{bar|1}} ''s’il le faut''). <br/> Aequum est ferre (''il faut supporter''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ahpq86t4ubpp4e64nsoi9c0lgwu8jhc 104 73431 278503 242424 2026-08-28T08:32:36Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 328 —}}</noinclude>Quod praemium ei dari par est (''faut-il lui donner'')? <br/> Serius venisti quam dignum fuit (''qu’il ne fallait''). <br/> Hoc indiget approbationis (''il faut le prouver''). '''M'''. Cavete dicatis: Diligentior esse deberes {{bar|1}} sed: debes; <br/> diligentior esse debuisses {{bar|1}} sed: debebas (debuisti); <br/> puniendus ille esset (fuisset) {{bar|1}} sed: puniendus est (erat, fuit); <br/> te hoc facere oporteret (oportuisset) {{bar|1}} sed: oportet (oportebat, oportuit); <br/> Cur, Guilelme? '''G.''' Quia his elocutionibus nihil dubii, sed id quod certum est, significatur. '''M'''. Quando autem imperfecto, quando perfecto uteris? '''G.''' Imperfecto id significatur quod quidem non factum est, cujus tempus autem nondum praeteriit v.g. <br/> Ad mortem te duci jam pridem ''oportebat'' (nondum ductus es, sed tempus non praeteriit: etiam fieri potest). Perfectum id indicat quod non factum est, sed fieri non jam potest, quia tempus praeteriit v.g. <br/> Cajus ''debuit'' in te officiosior esse (non fuit, sed nunc sero est). '''M'''. Cavete praeterea dicatis: ''possem (potuissem)'' exempla afferre {{bar|1}} pro: ''possum (poteram, potui)''; <br/> mihi ire ''liceret (licuisset)'' {{bar|1}} pro: ''licet (licebat, licuit)''; <br/> hoc non ''conveniret'' {{bar|1}} pro: ''convenit (conveniebat, convenit)''; <br/> ei scribere necesse non ''esset (fuisset)'' {{bar|1}} pro: ''est (erat, fuit)''; <br/> ita facere melius, satius, utilius, optabilius ''esset (fuisset)'' {{bar|1}} pro: ''est (erat, fuit)''; <br/> par (aequum, justum) ''esset'' {{bar|1}} pro: ''est (erat, fuit)''; <br/> ejusmodi quaestionem solvere difficile ''esset'' {{bar|1}} pro: ''est''; <br/> omnia enumerare longum ''esset'' {{bar|1}} pro: ''est''; <br/> infiniti (immensi) laboris ''esset'' {{bar|1}} pro: ''est''. Licet tamen dicere: Longum ''fuerit'' omnia enumerare, etc. (''il pourrait être, je crains qu’il ne soit''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 09vulnfyebzh447vgj065cakq2x4zyb 278504 278503 2026-08-28T08:33:55Z JimKillock 19003 278504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 328 —}}</noinclude>Quod praemium ei dari par est (''faut-il lui donner'')? <br/> Serius venisti quam dignum fuit (''qu’il ne fallait''). <br/> Hoc indiget approbationis (''il faut le prouver''). '''M'''. Cavete dicatis: Diligentior esse deberes {{bar|1}} sed: debes; <br/> diligentior esse debuisses {{bar|1}} sed: ''debebas'' (''debuisti''); <br/> puniendus ille ''esset'' (''fuisset'') {{bar|1}} sed: puniendus ''est'' (''erat, fuit''); <br/> te hoc facere ''oporteret'' (''oportuisset'') {{bar|1}} sed: ''oportet'' (''oportebat, oportuit''); <br/> Cur, Guilelme? '''G.''' Quia his elocutionibus nihil dubii, sed id quod certum est, significatur. '''M'''. Quando autem imperfecto, quando perfecto uteris? '''G.''' Imperfecto id significatur quod quidem non factum est, cujus tempus autem nondum praeteriit v.g. <br/> Ad mortem te duci jam pridem ''oportebat'' (nondum ductus es, sed tempus non praeteriit: etiam fieri potest). Perfectum id indicat quod non factum est, sed fieri non jam potest, quia tempus praeteriit v.g. <br/> Cajus ''debuit'' in te officiosior esse (non fuit, sed nunc sero est). '''M'''. Cavete praeterea dicatis: ''possem (potuissem)'' exempla afferre {{bar|1}} pro: ''possum (poteram, potui)''; <br/> mihi ire ''liceret (licuisset)'' {{bar|1}} pro: ''licet (licebat, licuit)''; <br/> hoc non ''conveniret'' {{bar|1}} pro: ''convenit (conveniebat, convenit)''; <br/> ei scribere necesse non ''esset (fuisset)'' {{bar|1}} pro: ''est (erat, fuit)''; <br/> ita facere melius, satius, utilius, optabilius ''esset (fuisset)'' {{bar|1}} pro: ''est (erat, fuit)''; <br/> par (aequum, justum) ''esset'' {{bar|1}} pro: ''est (erat, fuit)''; <br/> ejusmodi quaestionem solvere difficile ''esset'' {{bar|1}} pro: ''est''; <br/> omnia enumerare longum ''esset'' {{bar|1}} pro: ''est''; <br/> infiniti (immensi) laboris ''esset'' {{bar|1}} pro: ''est''. Licet tamen dicere: Longum ''fuerit'' omnia enumerare, etc. (''il pourrait être, je crains qu’il ne soit''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 9ra337stxtjsq5ntvhp4taz1kxacwmk 104 73432 278505 243323 2026-08-28T08:35:24Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 329 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Item dicendum est: Coenare paene oblitus ''sum'', ac non: oblitus ''essem''; <br/> prope ''cecidi'', non: ''cecidissem''; <br/> paene ''dixi'', non: ''dixissem''; <br/> sive ''cogito'' sive ''scribo'', ac non: ''cogitem, scribam''. Item conjungitur indicativus cum pronominibus relativis compositis: quicunque, qualiscunque, quotcunque, ubicunque, utcunque, quandocunque, quocunque, quisquis, quotquot, utut, quidquid, ubiubi. <br/> v. g. quoque modo res se ''habet''; quocunque ''adspexisti''; quicunque is ''est''. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''65. Colloquium de epistola.'''}} '''M'''. Quomodo Latine exprimis vocabulum Gallicum ''lettre'', Petroni? '''P.''' ''Lettre'' Latine dicitur « ''epistola'' » vel « ''litterae'' ». '''M'''. Licetne utrisque promiscue uti? '''P.''' Nequaquam, domine. ''Epistola'' ipsa quidem aliud nihil significat nisi ''lettre'', sed non item ''litterae''. '''M'''. Quid igitur significat ''litterae''? '''P.''' Quidquid scriptum est; scriptum quodlibet. Quod si vero scriptum significat quodlibet, per se unum idemque atque epistola significare non potest. '''M'''. Unde igitur fit, ut sermo Latinus hoc vocabulum tam saepe isto sensu usurpet? '''P.''' Hoc quidem sensu saepissime usurpatur, sed ita tamen, ut ex adjectis semper cognosci possit, ''cui vel a quo'' litterae sint scriptae v. g. venio nunc ad ''tuas'' litteras (= quas tu mihi scripsisti); statueram nullas ''ad te'' litteras mittere. <br/> Simul accepi ''a Seleuco tuo'' litteras. '''M'''. Quid praeterea inter ''epistolam'' et ''litteras'' interest? '''P.''' ''Litterae'' potius ad sententias (''contenu'' {{bar|1}} argumentum<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> km9cspfwemfu1l6dvou7vlzyx1jxm04 104 73433 278506 242426 2026-08-28T08:36:58Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 330 —}}</noinclude>seu rem), ''epistola'' ad exteriorem et interiorem formam se refert. <br/> Magno solatio mihi tuae litterae fuerunt. <br/> Litterae tuae mihi valde placuerunt. Sed: complica et obsigna epistolam. Epistolam tuam omnino laceratam accepi; hanc epistolam alteri junxi (adjunxi; cum altera conjunxi; alteri implicavi; in eundem fasciculum addidi = inclusi). '''M'''. Licetne igitur, Ludovice, dicere: ''litteras scribere (conscribere)''? '''L.''' Licet, si addo ''ad aliquem''; secus dicendum est ''epistolam scribere, conscribere''. <br/> Litteras ''ad aliquem'' dare, mittere. <br/> Litteras ''Romam'' dare; litteras ''in Europam'' mittere. '''M'''. ''Une petite lettre''? '''L.''' Epistola pusilla, (minuscula); litterulae, litterae paucorum versuum; aliquid litterarum (litterularum). '''M'''. ''Voici une lettre pour toi de tes parents''? '''L.''' En epistola (litterae) a parentibus ad te scripta (missa, data). '''M'''. ''Jusqu'à présent je n'ai reçu de toi que deux ou trois lettres''? '''L.''' Adhuc binas trinasve a te accepi litteras (binae trinaeve mihi abs te allatae, perlatae, redditae sunt litterae). '''M'''. Cur non dicis: ''duas, tres''? '''L.''' Quia ''duae, tres litterae'' significat duas, tres formas vel notas elementorum (''lettre de l'alphabet'') v. g. hoc vocabulum tribus litteris compositum est. '''M'''. ''Je n'ai pas encore répondu à votre lettre''? '''L.''' Adhuc non (nondum) respondi ad epistolam tuam, (nondum rescripsi ad epistolam vel litteras tuas). <br/> Adhuc non respondi epistolae tuae (litteris tuis). '''M'''. ''Je n'ai pas encore reçu de réponse à ma lettre.'' '''L.''' Nondum litteris meis rescriptum est (a parentibus). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> gqjptp4t0q1euuswx0jvjioouqb5eat 104 73434 278507 242427 2026-08-28T08:39:36Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 331 —}}</noinclude>'''M'''. ''Lettre de condoléances, de félicitations, de remerciements''? '''L.''' Epistola consolatoria, gratulatoria; litterae gratias agentis (agentium); redditae sunt mihi litterae tuae consolatoriae, etc. '''M'''. ''Finissons maintenant cette lettre.'' '''L.''' Concludamus jam hanc epistolam. '''M'''. Multa alia etiam de epistola dici possunt, sed spero fore, ut Bernardus et Eugenius sermone quem jam inter se sunt collaturi, quae desunt, suppleant. {{bar|1}} Amabo vos, incipite (''s'il vous plaît'')! '''E.''' Ecce, Bernarde, tabellarius adest (''le facteur vient''). '''B.''' Io! peram epistolarum plenam habere videtur (''sac''). Fore spero, ut nunc quidem (''cette fois'') litterarum aliquid et mihi afferat (reddat). '''E.''' Amet te Deus (''Dieu vous bénisse''), tabellarie; ecquid ad me? T. Hanc unam, domine, accipe ad te epistolam (''voici une lettre''). '''B.''' Quid? ego nihil auferam, tabellarie (''et moi je ne recevrai rien'')? T. Neutiquam, domine; en fasciculus iste ad te et acta diurna (''paquet et journaux''). '''E.''' Estne paululum otii tibi, tabellarie? Si ita, sequere me, ut poculum vini tibi apponam, id quod copiam mihi dabit, hanc epistolam veloci oculo percurrendi et si opus erit breviter rescribendi. Asside, oro, tabellarie, asside (''asseyez-vous'')! {{bar|1}} Bombax, Bernarde, haec epistola opera data (dedita) a fratre ad me est missa, et insuper etiam pecunia gravis (''est une lettre expresse et chargée''). '''B.''' Quid hoc sibi vult? Ubi nunc commoratur frater tuus (''qu'est-ce que cela veut dire'')? '''E.''' Priusquam respondeo, mihi videndum est, unde epistola sit data. Habesne cultellum, Bernarde, quo eam incidam? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 09nmlh6gt5gr4ewo5jvk72b8go1x4a0 104 73435 278508 242428 2026-08-28T08:40:38Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 332 —}}</noinclude>'''B.''' Quid, cultello tibi opus est, cum involucrum jam undique sit scissum et laceratum? <br/> Insuper inscriptio etiam, ut video, plane est diluta (''l’adresse effacée''). Quorsum, quaeso, epistolae obsignantur, cum signum raro integrum maneat? Signa ista quidem omnino turbata videntur (''violé''). <br/> Propera et remove ea (''enlever'')! '''E.''' Recte dicis (''tu as raison''). Numquid saepius accidit, tabellarie, ut vobis ejusmodi epistolae reddantur (''que vous recevez de telles lettres'')? '''T'''. Rarius scissas, domine, saepius vero quarum inscriptio est diluta vel parum clare scripta, imperfecta, vix inchoata, etc. '''E.''' Istud mihi mulierem illam in memoriam revocat, quae epistolam filio meo in bello inscripsit (''adressée à son fils''). '''T'''. Heri modo (''hier seulement'') fasciculus nobis traditus est Cajo Marco cuidam tantum inscriptus (''adressé à un certain''). '''B.''' At revertamur ad epistolam tuam, quae digressione ista plane in oblivionem venisse videtur. Quid igitur novi? '''E.''' Hem, data est Vindobona (''Vienne'') pridie Idus Novembres (12 Nov.). <br/> Sed miror, si non pudet cessatorem illum in litteris (''le correspondant négligent'') mihi, qui impiger sum in scribendo (''qui lui écris si souvent, qui suis si exact''), istas litterulas mittere. Crebras profecto ab eo non exspecto epistolas, sed utique longiores (uberiores, pleniores), non ejusmodi pusillas, quae commode columbae internuntiae pedibus annecti possint (''lier aux pieds d’un pigeon''). <br/> Numquam ego ei litteras mitto, quin non solum altero tantum, sed decies tantum contineant (''deux fois {{bar|1}} dix fois autant''). '''B.''' Quam pridem tibi non scripsit (''combien de temps y a-t-il que'')? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> qwiuryv2852lu1iinu5qgainzprsrs8 104 73436 278509 242429 2026-08-28T08:41:36Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 333 —}}</noinclude>'''E.''' Proximae (novissimae, superiores) ejus litterae (''la dernière lettre'') datae erant Monacho Calendis Januariis (''1 Janvier''). '''B.''' Diu sane videatur, eum tibi scripsisse (''depuis qu'il''), sed fieri potest, ut una et altera epistola in via interierit vel sit intercepta (''s'est perdue''). {{bar|1}} '''E.''' Istud, ut credam, adduci vix possum (''je peux à peine croire''). Cornelius nunquam cessator non erat in litteris (''toujours négligent''). <br/> Sed quam hodie mihi scripsit epistolam, ea tres alias aequat (pro tribus est {{bar|1}} ''en vaut trois''). '''B.''' Quid ita (''comment cela'')? Nonne mihi dixisti eam esse pusillam? '''E.''' Sane pusilla, sed gravis et rerum plena (''sérieuse et pleine de nouvelles importantes''). '''B.''' Suspenso animo exspecto, quid sit (''je suis dans l'attente''). '''E.''' Finge, quaeso (''pensez un peu'')! Cornelius studiis relictis comitem se adjunxit hominum eruditorum coetui, qui mense proximo iter in ultimas Aquilonis partes est suscepturus (''va faire une expédition au pôle nord'' {{bar|1}} ad boreum polum; ad frigidum axem). '''B.''' Laudo (''bravo'')! factum bene! vade feliciter (''bon voyage'')! '''E.''' Sed haec, quaeso, tecum habeto (teneto {{bar|1}} ''gardez cela pour vous''). '''B.''' Omitte timorem (noli timere vel laborare {{bar|1}} ''ne craignez rien'')! Rem religiose tacebo. {{bar|1}} <br/> At iste est nuntius bonus (jucundus, laetus, exoptatus, optatissimus {{bar|1}} ''mais ce sont de bonnes nouvelles''). '''E.''' Imo malus (tristis, adversus, gravis, acerbus) atque ego jam pretium stultitiae meae fero (''je suis puni de ma folie''), qui usque putaverim eum unquam facturum quidquam, quin prius me consuluerit (''demander conseil''). Sed<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> iin057jbma7i5cvvowbfq6xheec6ip9 104 73437 278513 242430 2026-08-28T08:46:25Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 336 —}}</noinclude>Quid suavius quam litteras dare et accipere (''échanger''); quid jucundius quam per litteras cum amicis absentibus agere et colloqui (''converser'')! Litteras ad tempus intermittere, ut res postulat (''d'après les circonstances''), bonum esse potest; omittere negligentis est (''omettre tout à fait''). Ultimum te jam rogo (''pour la dernière fois''): visne aliquid scribere? '''B.''' Nihil, ut dixi, ne litteram quidem, etsi Cornelium semper dilexi carumque habui. Tu vero fac tandem aliquando incipias, ne tabellarium moreris (tabellario moram facias) neve serae litterae tuae perveniant (''arriver trop tard''). '''E.''' Exspecto quid velis (''je suis à votre disposition''). Sed opus est mihi, cui chartam imponam aliquo substrato. Tu vero interea tace, si placet, neque enim angustiae spatii temporisque, nec gravitas rei mihi facile permittent inepta scribere (''sottises''). Ceterum rem paucis persolvero. Istic in mensula invenies narrationem fabulosam (fabularem historiam {{bar|1}} ''roman'') jucundissimam, qua si tacere te taedeat, tempus interea fallas. {{bar|1}} Incipio. {{bar|1}} '''B.''' Quid? tu scribendi jam finem fecisti (''fini'')? '''E.''' Feci, neque quidquam jam restat, nisi ut nomen subscribam (''signer''), nam diem jam supra adscripsi (''date''). Epistolam complicare, in involucro (integumento) recondere (''mettre dans l'enveloppe''), Cornelio inscribere (''adresser à Corneille''), obsignare (''cacheter''), ad pondus examinare (''peser'') nihil negotii erit. '''B.''' Habesne necesse, eam pendere (pensare, ponderare {{bar|1}} ''croyez-vous nécessaire de la peser'')? '''E.''' Tutius est eam in lance (in libra) ponere (pondus trutina, statera examinare {{bar|1}} ''mettre dans la balance''). Epistolae meae quidem plerumque dena grammata ponderis<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> f4ojuz3yjqujh3cenrc5qednjh0cukg 278514 278513 2026-08-28T08:46:46Z JimKillock 19003 278514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 336 —}}</noinclude>Quid suavius quam litteras dare et accipere (''échanger''); quid jucundius quam per litteras cum amicis absentibus agere et colloqui (''converser'')! Litteras ad tempus intermittere, ut res postulat (''d'après les circonstances''), bonum esse potest; omittere negligentis est (''omettre tout à fait''). Ultimum te jam rogo (''pour la dernière fois''): visne aliquid scribere? '''B.''' Nihil, ut dixi, ne litteram quidem, etsi Cornelium semper dilexi carumque habui. Tu vero fac tandem aliquando incipias, ne tabellarium moreris (tabellario moram facias) neve serae litterae tuae perveniant (''arriver trop tard''). '''E.''' Exspecto quid velis (''je suis à votre disposition''). Sed opus est mihi, cui chartam imponam aliquo substrato. Tu vero interea tace, si placet, neque enim angustiae spatii temporisque, nec gravitas rei mihi facile permittent inepta scribere (''sottises''). Ceterum rem paucis persolvero. Istic in mensula invenies narrationem fabulosam (fabularem historiam {{bar|1}} ''roman'') jucundissimam, qua si tacere te taedeat, tempus interea fallas. {{bar|1}} Incipio. {{bar|1}} '''B.''' Quid? tu scribendi jam finem fecisti (''fini'')? '''E.''' Feci, neque quidquam jam restat, nisi ut nomen subscribam (''signer''), nam diem jam supra adscripsi (''date''). Epistolam complicare, in involucro (integumento) recondere (''mettre dans l'enveloppe''), Cornelio inscribere (''adresser à Corneille''), obsignare (''cacheter''), ad pondus examinare (''peser'') nihil negotii erit. '''B.''' Habesne necesse, eam pendere (pensare, ponderare {{bar|1}} ''croyez-vous nécessaire de la peser'')? '''E.''' Tutius est eam in lance (in libra) ponere (pondus trutina, statera examinare {{bar|1}} ''mettre dans la balance''). Epistolae meae quidem plerumque dena grammata ponderis<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> s2083qpj4hxs2uwna3ggyub4wccdp0c 104 73438 278510 242431 2026-08-28T08:42:18Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 334 —}}</noinclude>vereor, ne sera aliquando subeat eum poenitentia (''s'en repentira trop tard''). '''B.''' Et quid praeterea scripsit? '''E.''' Ne litteram quidem (''pas même une ligne'') nisi Albertum sodalem ejus (''compagnon'') Vindobonae gravi morbo laborare, quod ut cum parentibus quam primum communicarem, me orat. Nescio equidem quomodo matri, quae rem adhuc ignorat, tristis nuntii mentionem sensim inferam (''communiquer avec ménagement''). Fortasse tu id videbis (''tu te chargeras de cela''). '''B.''' Tu te fallis; magno enim cum pudore meo fateor (''je dois avouer à ma grande honte'') mihi parum ad istud esse animi (''trop peu de courage''). '''E.''' Omitte sermonem (''n'en parlez plus''); ego postea matri scribam. '''B.''' Et mihi dices, quo animo rem acceperit (tulerit). '''E.''' De ista re alias sermonem habebimus (''nous en parlerons une autre fois''). '''B.''' At vix intelligo, Eugeni, quorsum Cornelius pecuniam ad te miserit (''pourquoi''). '''E.''' Istud in aperto est (''c'est très simple''): ut scilicet (''naturellement'') aes ejus alienum dissolverem (''que je paie ses dettes''). '''B.''' Unde fit, ut hic etiam aes alienum habeat (in aere alieno sit)? Qui sunt creditores ejus? '''E.''' Nemo alius nisi quidam bibliopola (''libraire'') cui, antequam proficisceretur, satisfacere oblitus est. '''B.''' Levia sunt ista (''ce n'est rien que cela''); sed in ultimas Aquilonis partes proficisci {{bar|1}} quod deliramentum (quae somnia {{bar|1}} ''quelle idée'')! Est profecto, quod dubitem, num mens ejus sit sana (''j'ai toute raison de douter''). '''E.''' Rem oblivioni dare praestat, nam expertus scio, eum ab incepto nulla vi abstrahi (averti) posse (''il vaut mieux...'')<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 8lscesoc7wuxzdkf0lslw7ru2kkvkjc 278512 278510 2026-08-28T08:45:20Z JimKillock 19003 278512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 334 —}}</noinclude>vereor, ne sera aliquando subeat eum poenitentia (''s'en repentira trop tard''). '''B.''' Et quid praeterea scripsit? '''E.''' Ne litteram quidem (''pas même une ligne'') nisi Albertum sodalem ejus (''compagnon'') Vindobonae gravi morbo laborare, quod ut cum parentibus quam primum communicarem, me orat. Nescio equidem quomodo matri, quae rem adhuc ignorat, tristis nuntii mentionem sensim inferam (''communiquer avec ménagement''). Fortasse tu id videbis (''tu te chargeras de cela''). '''B.''' Tu te fallis; magno enim cum pudore meo fateor (''je dois avouer à ma grande honte'') mihi parum ad istud esse animi (''trop peu de courage''). '''E.''' Omitte sermonem (''n'en parlez plus''); ego postea matri scribam. '''B.''' Et mihi dices, quo animo rem acceperit (tulerit). '''E.''' De ista re alias sermonem habebimus (''nous en parlerons une autre fois''). '''B.''' At vix intelligo, Eugeni, quorsum Cornelius pecuniam ad te miserit (''pourquoi''). '''E.''' Istud in aperto est (''c'est très simple''): ut scilicet (''naturellement'') aes ejus alienum dissolverem (''que je paie ses dettes''). '''B.''' Unde fit, ut hic etiam aes alienum habeat (in aere alieno sit)? Qui sunt creditores ejus? '''E.''' Nemo alius nisi quidam bibliopola (''libraire'') cui, antequam proficisceretur, satisfacere oblitus est. '''B.''' Levia sunt ista (''ce n'est rien que cela''); sed in ultimas Aquilonis partes proficisci {{bar|1}} quod deliramentum (quae somnia {{bar|1}} ''quelle idée'')! Est profecto, quod dubitem, num mens ejus sit sana (''j'ai toute raison de douter''). '''E.''' Rem oblivioni dare praestat, nam expertus scio, eum ab incepto nulla vi abstrahi (averti) posse (''il vaut mieux''<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 6denxna026xc2c1aoz6ed35cbig9g5c 104 73439 278511 242432 2026-08-28T08:44:58Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 335 —}}</noinclude>''je sais par expérience, qu'il ne se laisse détourner de son plan par aucun moyen''). Attamen ei aliquid rescribam oportet (''cependant je dois lui répondre''). Visne et tu aliquid adjungere {{bar|1}} chartam salutatricem saltem, si nihil aliud (''une carte de visite'')? '''B.''' Scribere non mirabiliter cupio (''je n'ai pas grande envie''): epistolam enim alteri implicari non convenit, charta autem salutatrix mihi omnino videtur inanis (superflue). '''E.''' Vah, abi cum ineptiis et nugis puerilibus tuis (''enfantillages'')! Cuinam ejusmodi res unquam in mentem veniat. '''B.''' Heus (''écoutez''), ab epistolis scribendis {{bar|1}} et hoc tibi soli dictum puta (secreto hoc audi tecumque habeto {{bar|1}} ''je vous dis cela en confiance'') omnino abhorreo. '''E.''' Audire cupio (''je suis curieux de savoir''), quae causae ejusmodi horrorem tibi injiciant (''inspirer''). '''B.''' Hem, epistolam scribere rem maxime arduam esse censeo (''chose difficile''). '''E.''' Propterea scilicet quod tuae plerumque tanti ponderis sunt (''si importantes''), ut verbum unumquodque tibi prius statera auraria sit pendendum (''peser''). '''B.''' Etiamsi stateram omitto, horam amplius in una scribenda plerumque mihi est moliendum (sudandum {{bar|1}} ''me tourmenter''). Quamobrem tu facile perspicies, cur ab isto negotio tam sim alienus (''j'aime si peu''). '''E.''' Tu nescis uti bono litterarum (''le bienfait de la correspondance''). Mihi quotidie litterae redduntur (afferuntur, ad me perferuntur {{bar|1}} ''je reçois''); nemo, dico, frequentius quam ego mittit et accipit (''a un commerce épistolaire plus actif''); neque vero quisquam ad me unquam scripsit litteram, cui non sine mora rescripserim. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> q23xek5t7v7gncway2whk3qp6q1tra9 104 73440 278515 242435 2026-08-28T08:47:41Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 337 —}}</noinclude>cleriis non exsuperant, sed haec nova charta ultra modum spissa gravior esse videtur. '''B.''' Cedo, ut eam pendam. {{bar|1}} Quot grammata eam esse censes (''combien croyez-vous qu’elle pèse'')? '''E.''' Pro certo minore est pondere (''en-dessous du poids''). '''B.''' Graviore contra est (''trop lourde''); nam viginti grammata pendit (pendet). '''E.''' Nihil refert; quod vecturae pretium requiretur, id solvam (''je payerai le port nécessaire''). Veni huc, tabellarie. Habes epistolam scriptam paratamque (''la lettre est prête''), quam cursui publico perferendam committas (''mettre à la poste''), sed cave ne tibi in via excidat (''perdre en chemin''). <br/> Tesseram epistolarem (''timbre''), quarum jam nihil paratum habeo (''je n’ai plus de provision''), ei ipse agglutines (''coller''). <br/> Accipe hunc nummum, cujus una parte pretium pro tessera solvas (''payer le timbre''), alteram pro opera (''service'') tuam tibi sumas (''vous vous payerez vous-même pour votre service''). T. Benignissime facis, domine (''vous êtes bien bon''); omnia ista quam diligentissime curabo. Bono animo esto. Ex superioribus tuis epistolis aliquando mihi una quidem in via excidit, sed postridie amissam aliquis reperit (''j’en ai perdu une, mais le lendemain on l’a retrouvée''). Salvete. '''M'''. De hoc satis. Cumulatissime mihi satisfecistis (''je suis très satisfait de vous''), quamquam alia multa de epistola afferri possunt (etsi quae de epistola dici possunt, non prorsus sunt consumpta, completa {{bar|1}} ''épuisé''). Etiamnum hoc unum. In isto colloquio vos ''iste'', pronomine saepius usos esse animadverti, quamobrem operae pretium mihi esse videtur (''cela vaut la peine'') interrogare unum et alterum, quemadmodum ''iste'' sit utendum. {{nop}}<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||22}}}}</noinclude> c5yfinqfboomq5h62usa4gvsmb5g6ek 104 73441 278517 242436 2026-08-28T08:49:22Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 339 —}}</noinclude>Neque vero minus vehementer miror, quod mihi tam accurate de Lentulo quodam, cujus amicitiam fecisses, scripsisti. ''Iste'' mihi plane est ignotus. Putas praeterea te solum, qui pecuniae inopia labores? ''Istis'' curis et difficultatibus neque ego prorsus sum exemptus. Quod vero de amoenitate et magnificentia urbis ''istius'' scribis, tantopere mihi arridet, ut, si vere proximo etiam ''istic'' eris, certe sim ''istuc'' venturus, praesertim cum Romam proficiscenti necesse sit, iter persequatur ''istac''. '''M'''. Perbene! Sexcenta alia ejusmodi exempla afferri possunt; velut hortulanus, ut unum de vita quotidiana sumam, furem, quem invocatum in ceraso deprehendit, inclamat: « Quid tibi, nequam, ''istic'' est negotii? » etc. Etiamnunc alia pronomini « ''iste'' » subjecta est notio; quaenam, Marcelle? Mr. Notio quaedam ironiae vel contemptus, verbi gratia: <br/> ''Isti'' me doceant (''de telles gens'')? <br/> Ostendam, quo amico ''isti'' erga vos sint animo. <br/> Videte quae ''istae'' sint copiae (''troupes''). <br/> Nemo alius nisi ''iste'' tuus frater. <br/> ''Istos'' non timemus. <br/> ''Iste'' simulator. <br/> Quid, tibi placet ''ista'' charta? <br/> Non erit amicitia ''ista'', sed proditio (''ce ne sera pas une''). <br/> Mollities esset ''ista'', non virtus (''ce serait''). Item in consessu judicum reus hoc pronomine significatur. '''M'''. Marcellus dicto usus est modo « ''verbi gratia'' », Hilari; quomodo Latine exprimis nostrum « ''Par exemple'' »? '''H.''' « ''Par exemple'' » Latine est: ''exempli causa (gratia)'' aut ''verbi causa (gratia)''; aut ''ut (velut)''. '''M'''. Quibus scilicet sine discrimine utaris; nonne? '''H.''' Minime gentium, domine; sic ea distinguo: 1) « ''Exempli causa (gratia)'' » utendum est, cum non de<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 0hbypljda8dvt90s4ktognc803hjfox 104 73442 278518 242437 2026-08-28T08:50:02Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 340 —}}</noinclude>mera locutione, sed de vero exemplo vel facto ex historia vel de vita deprompto agitur. Neque unquam collocatur solum, sed cum verbis ''afferre, proferre, ponere, nominare'' et cum aliis conjunctum. '''M'''. Affer exempla. '''H.''' Exempli causa paucos nominavi. <br/> Satis est unam rem exempli causa proferre. <br/> In ea muliere etiamnunc quasi exempli causa vestigia antiqui officii remanent. Ridiculum vero est dicere: <br/> Si quis exempli causa se mungit (''se mouche''). <br/> Cajus exempli causa tacuit. <br/> Bis tibi exempli causa scripsi. <br/> Crassus exempli causa nihil dedit. <br/> Quintus exempli causa risit. '''M'''. Cur ridiculum? '''H.''' Quia sensus est: hi omnes ita fecerunt, ut aliis exemplum praeberent. 2) Cum enim aliquid indefinitum arbitrario exemplo explanare volumus, utimur « ''verbi causa (gratia)'' », quod idem fere significat ac « ''disons'' », vel: « ''ut aliquem vel aliquid nominem'' ». '''M'''. Confirma istud exemplis. '''H.''' Putasne Crassum verbi gratia esse miserum? <br/> Heus, tu Rufio verbi gratia, cave mentiaris. <br/> Veni ad me quam primum, verbi gratia perendie. <br/> Flos iste verbi gratia oriente Canicula seritur. <br/> Aves, quae verbi gratia hieme tantum emergunt. <br/> Phormio verbi gratia hodie nihil didicit. <br/> Si quis verbi gratia aegrotat. <br/> Appius verbi causa aliter sentit. <br/> Si propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter virtutem nos amamus. <br/> Unumquemque convenit aliquid conferre ad opus illud, verbi gratia mille sestertios. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 981t8cytui61014sl2ibjm5r3c9qxkx 104 73443 278519 243327 2026-08-28T08:50:56Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 341 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Ne multa, ista locutio infinite majore in usu est quam « ''exempli causa'' ». '''M'''. Quid differt « ''ut'' », « ''velut'' » a « ''verbi causa'' »? '''H.''' ''Ut, velut'' idem fere significant ac « ''comme'' », quod nomen, verbum, locutionem vel rem aliquam in exemplum addit, cum de re aliqua generatim locuti sumus. <br/> Animalia ferocia ''ut'' leo, ''ut'' ursus, et etiam alia. <br/> In libero populo, ''ut'' Rhodi, ''ut'' Athenis, nemo est qui... <br/> Legislatores, ''ut'' Cretum Minos, Lacedaemoniorum Lycurgus. <br/> In bestiis aquatilibus, ''ut'' crocodili. <br/> Monumenta, ''velut'' apud portam. <br/> Odium hominum, ''ut'' Timonis (''comme celle de''). <br/> Fingamus corpus aliquod coeleste, ''ut'' lunam, in terram cadere. <br/> Os distorquemus, ''ut'' cum ridemus. <br/> Multi viri illustres tunc occisi sunt, ''ut'' Camillus. <br/> Eadem mente res dissimillimas comprehendimus, ''ut'' colorem, saporem, calorem. <br/> Hoc est incepta efficere pulchre... ''velut'' mihi evenit... <br/> Miris modis dii ludos faciunt hominibus... ''velut'' ego hac nocte somniavi somnium... <br/> ''Velut'' veteres Romani Cincinnatum ab aratro abduxerunt (''comme par exemple; ainsi par exemple''). <br/> ''Velut'' gallinae avesque reliquae cum pullis agere solent (''ainsi par exemple''). <br/> Falsum est: Ita gallinae agere solent, nisi de comparatione: ''ut... ita'' agitur. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''66. De variis partibus epistolae.'''}} '''M'''. Quae, Carole, apud veteres prima pars erat epistolae? '''C.''' Salutatio; velut Cicero semper incipit: M. T. Cicero M. Terentio Varroni S. P. D. (salutem plurimam dicit). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> gp7hifij2tfxydsbns8mcpr69js9mve 104 73444 278520 242439 2026-08-28T08:51:56Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 342 —}}</noinclude><section begin="s1"/>M. T. Cicero S. D. M. Terentio Varroni. <br/> Cicero Attico suo. <br/> M. T. Cicero Terentiae suae S. (salutem). <br/> M. T. Tulliae suae S. <br/> M. T. Tironi suo S. <br/> M. T. Cicero Terentiae, Tulliae, Ciceroni suis S. Sed nonnunquam invenias alia praeterea adjectiva adjuncta; <br/> Cicero pater suavissimae filiae Tulliolae S. D. <br/> Tullius Tironi humanissime et optimo S. D. <br/> Cicero filio Tironi suo dulcissimo S. P. D. <br/> Cicero matri optimae et suavissimae sorori S. P. D. <br/> Cornelius Valerius M. Antonio unice sibi colendo S. <br/> M. T. Cicero C. Caesari Imperatori S. D. '''M'''. Recentiores, quomodo salutant, Guilelme? '''G.''' v. g. Salve, mi Norberte. <br/> Salve multum (plurimum), pater optime! <br/> Salve, mater suavissima! <br/> Salve etiam atque etiam, dulcissima soror! <br/> Salve multum in Christo Jesu, mi Antoni! <br/> Salve plurimum, observande patrue! <br/> Salutem plurimam, optime et integerrime Felix! <br/> A Martino tuo salve! <br/> Multam (plurimam, perennem) opto tibi salutem. <br/> Multam ex animo tibi precor felicitatem. Sanctus Paulus Apostolus sic salutat: <br/> Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo. <br/> Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum custodiat corda vestra et intelligentias vestras. {{bar|1}} Sanctus Anselmus sic: <br/> Omnipotens Dominus faciat vos in hac vita et in futura indeficienti sua protectione et consolatione gaudere. <br/> Omnipotens Dominus dirigat et corroboret et consoletur cor tuum. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>Omnipotens Deus vos sua benedictione protegat et ad conspectum gloriae suae perducat. <br/> Omnipotens Deus in diuturna prosperitate nobis vos conservet. <br/> Omnipotens Deus sic vos faciat vivere in hoc saeculo, ut in futuro jungamini beato angelorum consortio. {{bar|1}} <br/> Dominus custodiat te ab omni malo, custodiat animam tuam Dominus. <br/> Dominus sit semper vobiscum. <br/> Deo corpus et animam tuam commendo. <br/> Ecclesiam exaltate, honorate, defendite, ut in illa sponsa Deo placeatis et in aeterna beatitudine cum illa regnando vivatis. Amen, fiat! '''M'''. Ut quis autem suis scribere possit, varia propinquitatis nomina et appellationes imprimis noverit, necesse est. Quae sunt igitur ejusmodi nomina, Petre? '''P.''' Avus (''grand-père, aïeul'') {{bar|1}} avia (''grand'mère, aïeule''). <br/> Avi vel avus et avia (''les grands-parents''). <br/> Proavus (''bisaïeul'') {{bar|1}} proavia (''bisaïeule''). <br/> Abavus (''trisaïeul'') {{bar|1}} abavia (''trisaïeule''). <br/> Pater (''père'') {{bar|1}} mater (''mère''). <br/> Filius (''fils'') {{bar|1}} filia (''fille''). <br/> Frater (fraterculus) {{bar|1}} soror (sororcula {{bar|1}} ''frère, sœur''). <br/> Vitricus (''beau-père'') {{bar|1}} noverca (''belle-mère''). <br/> Privignus (''beau-fils'') {{bar|1}} privigna (''belle-fille''). <br/> Nepos (''petit-fils'') {{bar|1}} neptis (''petite-fille''; filius fratris vel sororis {{bar|1}} ''fils du frère ou de la sœur'') {{bar|1}} <br/> Pronepos (''arrière-petit-fils'') {{bar|1}} proneptis (''arrière-petite-fille''). <br/> Patruus (''oncle paternel, frère du père'') {{bar|1}} amita (''tante paternelle''). <br/> Patruus magnus, major {{bar|1}} amita magna (''grand-oncle, grand-tante''). <br/> Avunculus (''oncle maternel'') {{bar|1}} matertera (''tante maternelle''). {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 2gcju1gawv71igwqsxyi9ie21eq1boq 278521 278520 2026-08-28T08:52:59Z JimKillock 19003 278521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 342 —}}</noinclude><section begin="s1"/>M. T. Cicero S. D. M. Terentio Varroni. <br/> Cicero Attico suo. <br/> M. T. Cicero Terentiae suae S. (salutem). <br/> M. T. Tulliae suae S. <br/> M. T. Tironi suo S. <br/> M. T. Cicero Terentiae, Tulliae, Ciceroni suis S. Sed nonnunquam invenias alia praeterea adjectiva adjuncta; <br/> Cicero pater suavissimae filiae Tulliolae S. D. <br/> Tullius Tironi humanissime et optimo S. D. <br/> Cicero filio Tironi suo dulcissimo S. P. D. <br/> Cicero matri optimae et suavissimae sorori S. P. D. <br/> Cornelius Valerius M. Antonio unice sibi colendo S. <br/> M. T. Cicero C. Caesari Imperatori S. D. '''M'''. Recentiores, quomodo salutant, Guilelme? '''G.''' v. g. Salve, mi Norberte. <br/> Salve multum (plurimum), pater optime! <br/> Salve, mater suavissima! <br/> Salve etiam atque etiam, dulcissima soror! <br/> Salve multum in Christo Jesu, mi Antoni! <br/> Salve plurimum, observande patrue! <br/> Salutem plurimam, optime et integerrime Felix! <br/> A Martino tuo salve! <br/> Multam (plurimam, perennem) opto tibi salutem. <br/> Multam ex animo tibi precor felicitatem. Sanctus Paulus Apostolus sic salutat: <br/> Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo. <br/> Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum custodiat corda vestra et intelligentias vestras. {{bar|1}} Sanctus Anselmus sic: <br/> Omnipotens Dominus faciat vos in hac vita et in futura indeficienti sua protectione et consolatione gaudere. <br/> Omnipotens Dominus dirigat et corroboret et consoletur cor tuum. {{nop}}<section end="s1"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> eyldlsbbb1wyvl0hkijplnymg14jvfi 104 73445 278522 242440 2026-08-28T08:53:22Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 343 —}}</noinclude>Omnipotens Deus vos sua benedictione protegat et ad conspectum gloriae suae perducat. <br/> Omnipotens Deus in diuturna prosperitate nobis vos conservet. <br/> Omnipotens Deus sic vos faciat vivere in hoc saeculo, ut in futuro jungamini beato angelorum consortio. {{bar|1}} <br/> Dominus custodiat te ab omni malo, custodiat animam tuam Dominus. <br/> Dominus sit semper vobiscum. <br/> Deo corpus et animam tuam commendo. <br/> Ecclesiam exaltate, honorate, defendite, ut in illa sponsa Deo placeatis et in aeterna beatitudine cum illa regnando vivatis. Amen, fiat! '''M'''. Ut quis autem suis scribere possit, varia propinquitatis nomina et appellationes imprimis noverit, necesse est. Quae sunt igitur ejusmodi nomina, Petre? '''P.''' Avus (''grand-père, aïeul'') {{bar|1}} avia (''grand'mère, aïeule''). <br/> Avi vel avus et avia (''les grands-parents''). <br/> Proavus (''bisaïeul'') {{bar|1}} proavia (''bisaïeule''). <br/> Abavus (''trisaïeul'') {{bar|1}} abavia (''trisaïeule''). <br/> Pater (''père'') {{bar|1}} mater (''mère''). <br/> Filius (''fils'') {{bar|1}} filia (''fille''). <br/> Frater (fraterculus) {{bar|1}} soror (sororcula {{bar|1}} ''frère, sœur''). <br/> Vitricus (''beau-père'') {{bar|1}} noverca (''belle-mère''). <br/> Privignus (''beau-fils'') {{bar|1}} privigna (''belle-fille''). <br/> Nepos (''petit-fils'') {{bar|1}} neptis (''petite-fille''; filius fratris vel sororis {{bar|1}} ''fils du frère ou de la sœur'') {{bar|1}} <br/> Pronepos (''arrière-petit-fils'') {{bar|1}} proneptis (''arrière-petite-fille''). <br/> Patruus (''oncle paternel, frère du père'') {{bar|1}} amita (''tante paternelle''). <br/> Patruus magnus, major {{bar|1}} amita magna (''grand-oncle, grand-tante''). <br/> Avunculus (''oncle maternel'') {{bar|1}} matertera (''tante maternelle''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ducpe41t1858ow4ez0c29udmjxme1a1 104 73446 278523 242441 2026-08-28T08:54:09Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 344 —}}</noinclude>Avunculus magnus {{bar|1}} matertera magna. <br/> Soror ex noverca suscepta (''demi-sœur''). <br/> Frater ex noverca susceptus (''demi-frère''). <br/> Frater (soror) altero tantum parente natus (a) vel ex eodem patre natus (a); <br/> frater ex eodem mecum patre, ex eadem matre. <br/> Socer (''beau-père'') {{bar|1}} socrus (us, {{bar|1}} ''belle-mère''). <br/> Socer magnus {{bar|1}} socrus magna. <br/> Gener (''beau-fils'') {{bar|1}} nurus (''belle-fille, bru''). <br/> Uxoris frater (soror); mariti frater (soror {{bar|1}} ''beau-frère, belle-sœur''; sororis meae maritus). <br/> Patruelis (''qui descend du frère du père''), <br/> Patrueles (''cousins germains du côté paternel; fils de deux frères''). <br/> Consobrinus (''qui descend de la sœur de la mère''). <br/> Consobrini (''cousins germains du côté maternel; fils de deux sœurs''). <br/> Agnatus (''cousin c. à. d. parent du côté paternel''). <br/> Cognatus (''sens plus large: cousin c. à. d. parent du côté paternel et maternel''). <br/> Cognata (''une cousine''). <br/> Propinquitas vel cognatio (''la parenté''). <br/> Saluta meis verbis totam cognationem meam (vel totum cognationis meae gregem). <br/> Saluta meis verbis omnes propinquos (proximos, necessarios) nostros. <br/> Cajus (genere) mihi est propinquus (vel proximus {{bar|1}} ''parent ou proche parent''). <br/> Cajus mihi proximus est cognatione (''proche parent'' {{bar|1}} proxima propinquitate mihi est conjunctus). <br/> Maximis propinquitatis vinculis cum Cajo conjunctus sum (''proche parent''). <br/> Cajus longinqua cognatione nos contingit (''est un parent éloigné''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 1ogwihvzxd3gj5j7rjlgrrniz2xmbcw 104 73447 278524 242443 2026-08-28T08:54:55Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 345 —}}</noinclude>Propinqua cognatio (''proche parenté''; longinqua: ''éloignée''; amplissima: ''grande''). '''M'''. Quibus adjectivis varias personas appellas, Benedicte? '''B.''' Filius vel filia patrem vel matrem: <br/> Carissime, optime, plurimum observande pater. <br/> Suavissima atque optima; carissima et dulcissima; perpetuo amore veneranda mater (matercula {{bar|1}} ''petite-mère''). Fratrem vel sororem: <br/> Optime, optatissime, optime et dulcissime, suavissime, carissime frater (fratercule, sororcula). <br/> Suavissima, carissima, dulcissima, unice cara soror (sororcula). Pater vel mater filium vel filiam: <br/> Carissime(a), suavissime(a), dulcissime(a), mellitissime(a). Amicum: <br/> Fidelissime, sincerrime, integerrime, incomparabilis, carissime, percare, imprimis (unice, summe) care. {{bar|1}} Sodalem: <br/> Amicissime, jucundissime, lepidissime. Praeceptorem: <br/> Multum (plurimum) observande; summe (valde) venerande; unice (praecipue) colende; imprimis, admodum, majorem in modum, cum primis colende. <br/> Summa (maxima) observantia digne praeceptor. Theologum: <br/> Eruditissime; rerum sacrarum (divinarum) scientia doctissime (praestantissime). <br/> Sacrae theologiae professor eximie (egregie). Medicum: <br/> Clarissime, fidelissime; artis medicae expertissime domine; medicinae doctor praestantissime. <br/> Multo usu excellentissime domine. Jureconsultum (jurisconsultum): <br/> Celeberrime domine; legum peritissime, jurisconsultissime. Judicem: <br/> Justissime, integerrime, incorruptissime justitiae patrone. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 8eu2nfp8v1ik9dj0v8pgu9ziu1q6ar5 104 73448 278525 242444 2026-08-28T08:55:43Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 346 —}}</noinclude>Virum praeclarum: <br/> Vir omni laude dignissime; <br/> vir clarissime et laudatissime; summa observantia dignissime. <br/> Prudentia et auctoritate nobilis. <br/> Plurimum (maxime) colende (vel observande) domine. Matronam: <br/> Integerrima, honestissima, eximia pietate (virtute) ornatissima; feminarum praestantissima; prudentissima, generosissima domina. {{bar|1}} Virginem: <br/> Verecundissima, pudicissima, lepidissima, honestissima, bellissima, jucundissima domina (vel dominula vel domicella). {{bar|1}} Pontificem Maximum: <br/> Beatissime Pater. Sanctissime Pater. {{bar|1}} Cardinalem: <br/> Amplissime, illustrissime, eminentissime Domine. {{bar|1}} Episcopum: <br/> Reverendissime, amplissime, illustrissime Praesul, Antistes. {{bar|1}} Sacerdotem: <br/> Reverende, colende, venerande, honorande religione et pietate conspicue. {{bar|1}} Imperatorem: <br/> Auguste, invictissime, potentissime imperator. {{bar|1}} Regem: <br/> Serenissime, clementissime, potentissime rex. {{bar|1}} Ducem vel principem: <br/> Serenissime, illustrissime, clarissime, inclyte. {{bar|1}} Baronem: <br/> Generosissime, nobilitate generis clarissime (illustrissime). {{bar|1}} '''M'''. Quid sequitur salutationem, Valdemire? '''V'''. Exordium epistolae, quod olim usque ad Senecae aetatem mos fuit sic efficere: <br/> Si vales, valeo. <br/> Si vales, bene est, valeo. <br/> Si vales, bene est, ego bellissime valeo. <br/> Si vales, bene est, ego perbelle valeo et in dies bellius. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ekylwb84ud7brau5mg7j6e8a6w6768a 104 73449 278526 242445 2026-08-28T08:56:40Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 347 —}}</noinclude>Si vales, bene est, ego valeo ut soleo, paulo etiam deterius quam soleo. <br/> Si vales, gaudeo, equidem valeo, et Tullia nostra recte valet et Cicero. Terentia nostra minus belle habuit, sed certo scio jam convaluisse eam. <br/> Si tu exercitusque tuus valetis, bene est. '''M'''. Veterum imitatione quomodo nobis epistolam exordiri licebit, Stephane? '''St.''' v.g. Si vales, bene est; ego Dei gratia sic vivo ac valeo, ut nunquam paene in vita suavius. <br/> Si recte vales, carissime pater, una cum suavissima matre, bene est; nos hic Dei dono perbelle valemus. <br/> Si recte vales, unice mihi care patrue, est quod plurimum gaudeam; equidem hic Dei beneficio valeo rectissime. <br/> Si tu tuaque fidelissima (suavissima) conjux reliquaque familia valetis, est cur maximopere gaudeamus; nos Dei munere valemus ex sententia. '''M'''. Quomodo deinde in epistolam ingredimur, Ferdinande? '''F.''' Aut ''abrupte'' aut recte. '''M'''. Quid intelligis ''abrupte''? '''F.''' Afferam exempla, domine. <br/> Deum immortalem, quid ego audio? <br/> Siccine igitur veterem amiculum negligis? <br/> Sic est, inquam, uti scribis. <br/> Ergo mutabimus sententiam, quando tu quidem hoc tantopere censes. <br/> Quin ego igitur tibi gratulor? <br/> Quin tu igitur huc revolas, si ita, ut scribis, res sese habet? <br/> Hui, quis te tam esse virum credidisset? <br/> Eho, quid ais, obsecro? <br/> Vae tu mihi album adportas nuntium (''malheureux''). <br/> Nunc te objurgari patere. <br/> O casum mirificum sane hodie. <br/> Quid ego audio? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> ayykk44aa97znkn2eg5c1w5z2rk3gqn 104 73450 278527 242447 2026-08-28T08:57:23Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 348 —}}</noinclude>Ego vero, Tulli, vellem in meo casu adfuisses. <br/> Urbem, mi Rufe, cole, et in ista luce vive! '''M'''. Pergat Paulus. '''P.''' ''Recte'' vero sic ingredimur: <br/> Accepi litteras tuas binas, ad quas his unis respondebo. <br/> Accepi litteras tuas plenas humanitatis et aequitatis. <br/> Binas abs te accepi litteras Coloniae datas. <br/> Accepi tuas litteras, quas Marcus ad me attulit. <br/> Redditae mihi sunt abs te litterae gratissimae et optatae utpote amore illo tuo vere fraterno plenissimae. <br/> Accepi litteras tuas et suaves profecto et eruditas. <br/> Accepi epistolas tuas aliam alia jucundiorem. <br/> Accepi litteras tuas datas Namurci extremo mense Decembri. <br/> Gratissimae mihi fuerunt litterae tuae idque ipsum sane multis de causis: primum... deinde... adde etiam quod... <br/> Tua epistola tanto mihi jucundior fuit, quanto longior, praesertim cum... <br/> Quo magis praeter spem acciderunt, hoc gratiores fuerunt tuae litterae. <br/> Gratissima mihi tua fuit epistola, quae testabatur veterem illum tuum in me animum. <br/> Amice candidissime, gratae mihi tuae litterae fuerunt, ex quibus intellexi... <br/> Nihil ex omni rerum genere potuit mihi nuntiari jucundius, quam te ex morbo convalescere. <br/> Ego nullius litteris aeque delector ac tuis, ex quibus multiplicem capio et fructum et voluptatem. <br/> Ex litteris tuis, quae me de tua valetudine reliquisque tuis rebus erudierunt, magnam cepi voluptatem. <br/> Magna me voluptate affecerunt tuae litterae, ex quibus perspexi vigere apud te et memoriam amicitiae nostrae et studium propensae erga me voluntatis. <br/> Epistola tua, humanissime praeceptor, mirum me in modum delectavit. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 8urbmh1hxt9uheh8ug7jvtk2shmgrgp 278528 278527 2026-08-28T08:57:35Z JimKillock 19003 278528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 348 —}}</noinclude>Ego vero, Tulli, vellem in meo casu adfuisses. <br/> Urbem, mi Rufe, cole, et in ista luce vive! '''M'''. Pergat Paulus. '''P.''' ''Recte'' vero sic ingredimur: <br/> Accepi litteras tuas binas, ad quas his unis respondebo. <br/> Accepi litteras tuas plenas humanitatis et aequitatis. <br/> Binas abs te accepi litteras Coloniae datas. <br/> Accepi tuas litteras, quas Marcus ad me attulit. <br/> Redditae mihi sunt abs te litterae gratissimae et optatae utpote amore illo tuo vere fraterno plenissimae. <br/> Accepi litteras tuas et suaves profecto et eruditas. <br/> Accepi epistolas tuas aliam alia jucundiorem. <br/> Accepi litteras tuas datas Namurci extremo mense Decembri. <br/> Gratissimae mihi fuerunt litterae tuae idque ipsum sane multis de causis: primum... deinde... adde etiam quod... <br/> Tua epistola tanto mihi jucundior fuit, quanto longior, praesertim cum... <br/> Quo magis praeter spem acciderunt, hoc gratiores fuerunt tuae litterae. <br/> Gratissima mihi tua fuit epistola, quae testabatur veterem illum tuum in me animum. <br/> Amice candidissime, gratae mihi tuae litterae fuerunt, ex quibus intellexi... <br/> Nihil ex omni rerum genere potuit mihi nuntiari jucundius, quam te ex morbo convalescere. <br/> Ego nullius litteris aeque delector ac tuis, ex quibus multiplicem capio et fructum et voluptatem. <br/> Ex litteris tuis, quae me de tua valetudine reliquisque tuis rebus erudierunt, magnam cepi voluptatem. Magna me voluptate affecerunt tuae litterae, ex quibus perspexi vigere apud te et memoriam amicitiae nostrae et studium propensae erga me voluntatis. <br/> Epistola tua, humanissime praeceptor, mirum me in modum delectavit. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> o25bkx1qpbo5q5naa63ec22m57xwyse 104 73451 278529 242448 2026-08-28T08:58:23Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 349 —}}</noinclude>Multa me in epistola tua delectaverunt, sed nihil magis, quam quod ad studium litterarum rediisti. <br/> Quo minus exspectatae venerunt tuae litterae, hoc mihi plus voluptatis attulerunt. <br/> Legi tuas litteras, in quibus mirificum erga me amorem recognovi. <br/> Libentissime legi tuas litteras, in quibus jucundissimum fuit, quod cognovi... <br/> Maxima sum ex tuis litteris affectus voluptate, non eo solum quod suavissime scriptae, magnam tuae erga me observantiae significationem haberent, sed quod ea verborum puritate atque elegantia essent contextae, ut meam de studiorum tuorum cursu opinionem plane confirmarent atque haud scio an vincerent. <br/> Non facile dixerim, quantum voluptatis ex epistola tua acceperim: est enim mihi gratissimum, cum et me a te amari et amore in te meo delectari perspicio; ex quo fit ut... <br/> Quas ad me his proximis superioribus diebus litteras dedisti, mi Eduarde, incredibili me affecerunt voluptate: quod enim plerique solent aegre ferre, id mihi plane jucundissimum fuit, ut me objurgares. <br/> Nescio quibus tibi verbis, amice integerrime, infelicitatem meam satis deplorem... <br/> Quam acerbum vulnus ex patris obitu acceperis, equidem ex meo ipsius dolore facile conjecturam facio. Quare vehementer sim inhumanus, si filium in tam tristi casu lugere vetem, cum alienus ipse non queam non lugere. '''M'''. Pergat Edmundus; nam multa etiam alia ad exordium possunt pertinere. '''E.''' Jam dies octavus agitur aut plus eo, cum optatissimas abs te accepi litteras. <br/> Centenas jam ad te litteras dedi; tu ne unas quidem reddidisti; quid conjectem? quid divinem? vivere te an sepultum esse? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 1kwi5xywzictpxvjb53gu3u9i9lv9fk 278530 278529 2026-08-28T08:58:47Z JimKillock 19003 278530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 349 —}}</noinclude>Multa me in epistola tua delectaverunt, sed nihil magis, quam quod ad studium litterarum rediisti. <br/> Quo minus exspectatae venerunt tuae litterae, hoc mihi plus voluptatis attulerunt. <br/> Legi tuas litteras, in quibus mirificum erga me amorem recognovi. <br/> Libentissime legi tuas litteras, in quibus jucundissimum fuit, quod cognovi... Maxima sum ex tuis litteris affectus voluptate, non eo solum quod suavissime scriptae, magnam tuae erga me observantiae significationem haberent, sed quod ea verborum puritate atque elegantia essent contextae, ut meam de studiorum tuorum cursu opinionem plane confirmarent atque haud scio an vincerent. Non facile dixerim, quantum voluptatis ex epistola tua acceperim: est enim mihi gratissimum, cum et me a te amari et amore in te meo delectari perspicio; ex quo fit ut... Quas ad me his proximis superioribus diebus litteras dedisti, mi Eduarde, incredibili me affecerunt voluptate: quod enim plerique solent aegre ferre, id mihi plane jucundissimum fuit, ut me objurgares. <br/> Nescio quibus tibi verbis, amice integerrime, infelicitatem meam satis deplorem... <br/> Quam acerbum vulnus ex patris obitu acceperis, equidem ex meo ipsius dolore facile conjecturam facio. Quare vehementer sim inhumanus, si filium in tam tristi casu lugere vetem, cum alienus ipse non queam non lugere. '''M'''. Pergat Edmundus; nam multa etiam alia ad exordium possunt pertinere. '''E.''' Jam dies octavus agitur aut plus eo, cum optatissimas abs te accepi litteras. <br/> Centenas jam ad te litteras dedi; tu ne unas quidem reddidisti; quid conjectem? quid divinem? vivere te an sepultum esse? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> t4pr975dta90prb6dhuz54353qswmuv 278531 278530 2026-08-28T08:58:59Z JimKillock 19003 278531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 349 —}}</noinclude>Multa me in epistola tua delectaverunt, sed nihil magis, quam quod ad studium litterarum rediisti. <br/> Quo minus exspectatae venerunt tuae litterae, hoc mihi plus voluptatis attulerunt. <br/> Legi tuas litteras, in quibus mirificum erga me amorem recognovi. <br/> Libentissime legi tuas litteras, in quibus jucundissimum fuit, quod cognovi... Maxima sum ex tuis litteris affectus voluptate, non eo solum quod suavissime scriptae, magnam tuae erga me observantiae significationem haberent, sed quod ea verborum puritate atque elegantia essent contextae, ut meam de studiorum tuorum cursu opinionem plane confirmarent atque haud scio an vincerent. Non facile dixerim, quantum voluptatis ex epistola tua acceperim: est enim mihi gratissimum, cum et me a te amari et amore in te meo delectari perspicio; ex quo fit ut... Quas ad me his proximis superioribus diebus litteras dedisti, mi Eduarde, incredibili me affecerunt voluptate: quod enim plerique solent aegre ferre, id mihi plane jucundissimum fuit, ut me objurgares. <br/> Nescio quibus tibi verbis, amice integerrime, infelicitatem meam satis deplorem... Quam acerbum vulnus ex patris obitu acceperis, equidem ex meo ipsius dolore facile conjecturam facio. Quare vehementer sim inhumanus, si filium in tam tristi casu lugere vetem, cum alienus ipse non queam non lugere. '''M'''. Pergat Edmundus; nam multa etiam alia ad exordium possunt pertinere. '''E.''' Jam dies octavus agitur aut plus eo, cum optatissimas abs te accepi litteras. <br/> Centenas jam ad te litteras dedi; tu ne unas quidem reddidisti; quid conjectem? quid divinem? vivere te an sepultum esse? {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> b8goy0aot86ynrthw19qokk9ccqmxjd 104 73454 278534 242458 2026-08-28T09:01:57Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 351 —}}</noinclude>{{pt|tioni|occupationi}} quidem tribuas, quae etsi summa est, tamen nulla esse tanta potest, ut interrumpat iter amoris nostri et officii. <br/> Ego ad te propterea nimis scribo saepe, quod certum non habeo, ubi sis, aut ubi futurus sis. Meas litteras quid requiris? Impedior inopia rerum, quas nullas habeo litteris dignas, quippe cui nec quae accidunt nec quae aguntur ullo modo probentur. Nolim me putes oblivione tui rarius ad te scribere quam solebam. <br/> Non est quod succenseas nobis, si aliquantulo tardiores fuerimus in scribendo, multa fuere impedimenta. <br/> Decreveram scribere ad te, verum intervenere nescio quae, quae mihi hoc propositum excuterent. <br/> Distuli respondere litteris tuis, quod existimavi, fore ut te praesentem amplecterer. <br/> Noli mirari, si tuis sane jucundis mihi et suavibus litteris serius respondi quam aequum fuit. '''M'''. Excusa, Georgi, litterarum brevitatem. '''G.''' Pluribus verbis ad te scriberem, nisi occupationes nimis multae ac variae me impedirent. Ad te brevior in scribendo incipio fieri, dubitans Romaene sis, an jam profectus. Tam multum est, quod scribam, ut nec initium inveniam nec exitum: propter hanc dubitationem meam brevior epistola. Copiosissimam ad te scribere epistolam gestiebat animus ni et otium deesset et propediem te ipse visere decrevissem. <br/> Ad tuas litteras mihi longe gratissimas tribus verbis respondebo velut occupatissimus. '''M'''. Alia etiam, quae ad exordium pertineant, Claudi. '''C.''' Nimium jam diu est, ex quo nihil ad te litterarum dedi. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> tjjteecuo1f1sbtmjtvlm3nmfizjh6g 104 73455 278535 242459 2026-08-28T09:03:43Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 352 —}}</noinclude>Euntibus ad te nostris, ut nihil ad te dem litterarum facere non possum. <br/> Ego etsi nihil habeo, quod ad te scribam, scribo tamen, ut tuas eliciam litteras. <br/> Etsi quid scriberem non habebam, tamen amico ad te eunti non potui nihil litterarum dare. <br/> Scire cupio, quid agas, et quam longum istum tuum discessum a nobis futurum putes. <br/> Certior per te fieri cupio, num jam advenerit pater tuus, aut quam mox exspectetur adfuturus. <br/> Epistolae argumentum ad te nullum prorsus erat, nisi id mihi Antonius suis ad me litteris praebuisset. <br/> Tu velim ad me quam saepissime et de tuis rebus et de meis et de omni reipublicae statu, de quo sum sollicitus, scribas. <br/> Nihil erat novi, quod ad te scriberem, nisi quod... <br/> Non potui, quin sciscitarer ex te per litteras, quid ageres rerum, ac qui valeres. <br/> Non quod quidquam habeam te dignum, ad te scribo, sed idcirco tantum, ut rescribas: alioquin mihi nec causa scribendi ulla nec argumentum. '''M'''. Quomodo in calce litterarum brevitatem excusas, Joannes? '''J.''' Longior fuisset epistola, nisi eo ipso tempore petita esset, cum jam iretur ad te. <br/> Scribam ad te pluribus alias, cum plus otii nactus ero. <br/> Oro, obsecro, ignosce, non possum plura scribere. <br/> Haec scripsi festinans, subito, raptim, raptissime, ex tempore, plus quam ex tempore. <br/> Cum plus otii nactus ero, uberiores (longiores) a me litteras exspectato; fusior ero et copiosior; nec chartae parcam nec operae. <br/> Temporis exiguitas non sinit me plura addere. <br/> Brevi loquentem jam me tempus ipsum fecit. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 5sgx5q9em11dtxd8lqpu8rhamfc3egf 104 73456 278536 242460 2026-08-28T09:05:14Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 353 —}}</noinclude>Brevitate temporis tam pauca cogor scribere. <br/> Sum brevior, quod, ut spero, coram quae volumus brevi conferre licebit (brevitati studeo, brevitatem adhibeo, quod.....). <br/> Pluribus ad te scriberem, nisi mihi dolor facultatem mentis ademisset. <br/> Pluribus verbis tecum agerem, nisi pro me res ipsa loqueretur. <br/> Scribentem me haec nunc coena, nunc alia multa interpellant. '''M'''. Quomodo in calce longitudinem excusas, Frederice? Fr. Habes epistolam verbosiorem fortassis quam velles, quod tibi ita videri putabo, nisi mihi longiorem remiseris. <br/> Longius me provexit dulcedo quaedam tecum loquendi, sed jam finem faciam, ne modum quem etiam orationi adhibendum puto, in epistola excedam. <br/> Velim mihi ignoscas, quod tanta harum prolixitate te paene obtundam: otiabar jam enim, et tuas volebam elicere. <br/> Longior fui in his litteris quam aut vellem aut putavi me fore. <br/> Haec ad te scripsi paulo fusius, quam par est. <br/> Sed haec satis multa, vel plura potius quam necesse fuit. <br/> Sed jam modum aut finem potius scribendi faciam. <br/> Sed provehor longius quam volebam, et charta me deserit, ut vides, tecum suavissime loquentem: fac igitur valeas. <br/> Sed jam ultra metas epistolam porrigo (''étendre''), dum amore mei ipsius oblitus rapior. <br/> Sed de his quoque satis. '''M'''. Dic, Alexi, aliquot concludendae epistolae formulas. '''A.''' Epistolam ita concludam. <br/> Epistolae ita finem faciam (imponam). <br/> Haec fere sunt, quae in praesentia tibi nota esse volui (''voilà''). {{nop}}<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||23}}</noinclude> 17schuql0pag56twfnusao3u9m6crv5 278537 278536 2026-08-28T09:05:36Z JimKillock 19003 278537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 353 —}}</noinclude>Brevitate temporis tam pauca cogor scribere. <br/> Sum brevior, quod, ut spero, coram quae volumus brevi conferre licebit (brevitati studeo, brevitatem adhibeo, quod.....). <br/> Pluribus ad te scriberem, nisi mihi dolor facultatem mentis ademisset. <br/> Pluribus verbis tecum agerem, nisi pro me res ipsa loqueretur. <br/> Scribentem me haec nunc coena, nunc alia multa interpellant. '''M'''. Quomodo in calce longitudinem excusas, Frederice? Fr. Habes epistolam verbosiorem fortassis quam velles, quod tibi ita videri putabo, nisi mihi longiorem remiseris. <br/> Longius me provexit dulcedo quaedam tecum loquendi, sed jam finem faciam, ne modum quem etiam orationi adhibendum puto, in epistola excedam. <br/> Velim mihi ignoscas, quod tanta harum prolixitate te paene obtundam: otiabar jam enim, et tuas volebam elicere. <br/> Longior fui in his litteris quam aut vellem aut putavi me fore. <br/> Haec ad te scripsi paulo fusius, quam par est. <br/> Sed haec satis multa, vel plura potius quam necesse fuit. <br/> Sed jam modum aut finem potius scribendi faciam. <br/> Sed provehor longius quam volebam, et charta me deserit, ut vides, tecum suavissime loquentem: fac igitur valeas. <br/> Sed jam ultra metas epistolam porrigo (''étendre''), dum amore mei ipsius oblitus rapior. <br/> Sed de his quoque satis. '''M'''. Dic, Alexi, aliquot concludendae epistolae formulas. '''A.''' Epistolam ita concludam. <br/> Epistolae ita finem faciam (imponam). <br/> Haec fere sunt, quae in praesentia tibi nota esse volui (''voilà''). {{nop}}<noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||23}}}}</noinclude> 641cgn1gd7zhetbaa9bxsd8qmcm6sat 104 73457 278538 242461 2026-08-28T09:06:17Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 354 —}}</noinclude>Habes, quam brevissime potui, totum valetudinis meae statum. <br/> Habes, quae scire cupiebas. Vale. <br/> Habes de rebus fere omnibus. Vale. <br/> Haec habebam, quae te scire vellem. <br/> Haec habui, quae de his rebus ad te scriberem. <br/> Haec fere ad eas litteras, quas accepi abs te proxime. <br/> Extremum illud est, ut te orem, te obsecrem... <br/> Sed ne longior, vale, et me, ut facis, ama. <br/> Plura otiosus: haec subito et varie distractus (''vite''). <br/> Epistolae clausula haec erit, ut benevolentiae in me tuam perpetuo conserves (''conclusion''). <br/> Haec ad te in praesenti scripsi, ut speres, te assequi id quod optasses. <br/> Reliquum est, ut a te petam, ut me de rebus tuis omnibus quam saepissime facias certiorem, quo nihil gratius exspectare a te possum. '''M'''. Quid de ratione epistolam excusandi negligentius scriptam, Hermanne? Dic nobis aliquot ejusmodi formulas. '''H.''' Epistolae stilus neglectus testis est summae nostrae festinationis. <br/> Haec exaravi multis distractus negotiis animoque curis valde impedito. <br/> Haec scripsi ex tempore plus quam occupatissimus, scripturus alias accuratius. <br/> Ex tempore haec scripsi et incogitantius (''sans réfléchir''); alioqui nec meditatus satis probus scribendi artifex. <br/> Haec scripsi raptim et plus quam ex tempore forte oblato tabellario; scribam alias accuratius. <br/> Haec subito. <br/> Haec festinanter scripsi (festinans, properans, animo alia cogitante), quod velim ignoscas. <br/> Haec in summa vacui temporis inopia scripsi. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> gdnloaf99109b5y3thm3zs4o6p3lvyh 104 73458 278539 242462 2026-08-28T09:07:01Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 355 —}}</noinclude>Haec scripsi praepropere et perturbate, quod ex litteris ipsis et sensu facile conjicies; quaeso festinationi meae et brevitati litterarum des veniam. {{bar|1}} '''M'''. Dic, Petroni, aliquot salutandi amicos in extremis litteris formulas. '''P.''' Sunt, qui perverse dicant: Salutabis ex me patrem officiose; matrem a me perofficiose saluta {{bar|1}} pro: <br/> Salutabis meis verbis patrem (matrem) officiose (amanter). <br/> Patrem salutato (patri salutem dicito). <br/> Patri a me salutem plurimam nuntiato (dicito). <br/> Per te patri salutem mitto. <br/> Salutato patrem meis verbis. <br/> Jube patrem salvere (''saluez-le de ma part''). <br/> Salvebis a sorore mea (''vous fait saluer''). <br/> Mihi apud amicos vicarius sis, quaeso, salutator. <br/> Salvebit a me Petrus officiose et accurate. <br/> Basilio laeta omnia et felicia! <br/> Humanissimis et integerrimis viris N. officiose a nobis salutem dicito. <br/> Cajus per me tibi mittit salutem. <br/> Salutem Henrico et si quem alium benevolum videris. <br/> Eximios viros N. etiam atque etiam a me salvere jube. <br/> Joannem praestanti eruditione et integritate virum jubebis a me salvere plurimum. <br/> Alexium nostrum saluta meis verbis officiose. <br/> Amicos omnes, sed imprimis N. jubebis a me salvere plurimum. <br/> Ad Paulum, si quid dederis litterarum, adscribes a me illi salutem plurimam. <br/> Bruxellas proficiscens meo nomine salutem perferas ad illustrissimum urbis illius praefectum. <br/> Contubernalem nostrum Albertum, quando videris, voles ac vacabit a me jube salvere plurimum. <br/> Romano nostro, si quando opportunum fuerit, salutem a me dicito, quam propriis illi litteris nuntiare voluissem, si, ubi locorum ageret, compertum habuissem. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> q2sfgf229cyu2ch7wxogg4qgg6w59ld 104 73459 278540 242463 2026-08-28T09:07:53Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 356 —}}</noinclude>Amicis meis verbis salutem nuntiato, nominatim vero humanissimis et integerrimis viris N., quorum, cum istic agerem, suavissima consuetudine valde oblectabar, salutem a me impertire plurimam. <br/> Matthiae meis verbis salutem impertias velim. <br/> Quaeso, ut sodalitatem totam meo nomine salutes. <br/> Antoni, tibi salutem. <br/> Dionysio plurimam salutem. <br/> Patri tuo multam salutem. <br/> Petrus officiose te jubet salutari (''vous fait saluer''). <br/> Paulus jubet te salvere plurimum. <br/> Antonius jussit tibi multam adscribi salutem. <br/> Cajus annuntiat tibi ac tuis salutem. <br/> Pomponius jussit me tibi salutem scribere. <br/> Sempronius precatur tibi ac tuis omnia felicissima. <br/> Theodorus nihil non optat tibi faustum ac laetum. <br/> Valebis et valere filiam tuam jubebis: salvebitis ab Aemilio meo. {{bar|1}} '''M'''. Quomodo resalutant salutati, Hugo? '''H.''' Manlius, quam tuis verbis salutem dixi, libenter accepit teque vicissim his litteris officiose salvere jussit. <br/> Pius noster, per me diligenter salutatus, dedit hoc mihi negotii, ut te vicissim juberem suis verbis salvere plurimum. <br/> Hermanno abs te salutem dixi, qui laetissime audivit remittitque salutem ingenti foenore cumulatam. <br/> Marcus et Publius per me tuis verbis salutati, vicissim te meis officiose resalutant. {{bar|1}} '''M'''. Quae sunt valedictionis formulae, Petroni? '''P.''' Vale {{bar|1}} valeto {{bar|1}} valebis. <br/> Bene vale {{bar|1}} recte vale {{bar|1}} vale feliciter {{bar|1}} vale rectissime {{bar|1}} vale etiam atque etiam. <br/> Fac valeas {{bar|1}} fac, ut valeas {{bar|1}} da operam, ut valeas. <br/> Maxime da operam, ut valeas. <br/> Cura, ut quam rectissime valeas. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 4j8cncf92mq1ke4nwwcrsi36t1kwqog 104 73460 278541 242464 2026-08-28T09:08:37Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 357 —}}</noinclude>Cura, ut valeas etiam atque etiam. <br/> Valetudinem tuam fac cures diligenter. <br/> Tu velim tuam et Tulliae valetudinem cures. <br/> Te oro etiam atque etiam, mi frater, ut valeas. <br/> Quantam diligentiam in valetudinem tuam contuleris, tanti me a te fieri judicabo. <br/> Quantum me diligis, tantum fac ut valeas. <br/> Valetudini omni ratione cura, ut inservias. <br/> Valetudini tuae, si me et omnes tuos valere vis, diligentissime servias. <br/> Bene valere te cum omnibus tuis precor. <br/> Vale felix et faustus, vir omnium humanissime. <br/> Incolumem te nobis diu servet Christus Optimus Maximus. <br/> Vale et rescribe {{bar|1}} vale et Deum time. <br/> Vale et me, ut soles, dilige. <br/> Vale et tui amantem redama. <br/> Vale et si me amas, labores ama et studia. <br/> Vale et huc ad nos quam primum advola. <br/> Vale et scribe ad me quam frequentissime. <br/> Vale et litterarum studiis incumbe diligenter. <br/> Vale et nos saepius tuis litteris, si est otium, saluta. <br/> Cura, ut valeas, et me, ut amas, ama. <br/> Vale, et si me amas, ad nos de rebus omnibus frequenter scribas. <br/> Vale, mi suavissime Theophile, et tibi persuade, te a me non vulgariter amari. <br/> Vale. Plura ad te scribam, cum quas avide exspecto, tuas aliquando accepero litteras. <br/> Bene vale, doctissime praeceptor, cui me totum, quantus sum, dico consecroque. <br/> Vale et commenda me precibus Domino. <br/> Bene vale in Christo Jesu, et me ex animo tibi faventem redamare perge. <br/> Bene vale nostri memor praesertim in precibus tuis. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 7x1ften6sil6aaac7swljav1odftxig 278542 278541 2026-08-28T09:09:09Z JimKillock 19003 278542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 357 —}}</noinclude>Cura, ut valeas etiam atque etiam. <br/> Valetudinem tuam fac cures diligenter. <br/> Tu velim tuam et Tulliae valetudinem cures. <br/> Te oro etiam atque etiam, mi frater, ut valeas. <br/> Quantam diligentiam in valetudinem tuam contuleris, tanti me a te fieri judicabo. <br/> Quantum me diligis, tantum fac ut valeas. <br/> Valetudini omni ratione cura, ut inservias. <br/> Valetudini tuae, si me et omnes tuos valere vis, diligentissime servias. Bene valere te cum omnibus tuis precor. <br/> Vale felix et faustus, vir omnium humanissime. <br/> Incolumem te nobis diu servet Christus Optimus Maximus. <br/> Vale et rescribe {{bar|1}} vale et Deum time. <br/> Vale et me, ut soles, dilige. <br/> Vale et tui amantem redama. <br/> Vale et si me amas, labores ama et studia. <br/> Vale et huc ad nos quam primum advola. <br/> Vale et scribe ad me quam frequentissime. <br/> Vale et litterarum studiis incumbe diligenter. <br/> Vale et nos saepius tuis litteris, si est otium, saluta. <br/> Cura, ut valeas, et me, ut amas, ama. <br/> Vale, et si me amas, ad nos de rebus omnibus frequenter scribas. Vale, mi suavissime Theophile, et tibi persuade, te a me non vulgariter amari. <br/> Vale. Plura ad te scribam, cum quas avide exspecto, tuas aliquando accepero litteras. <br/> Bene vale, doctissime praeceptor, cui me totum, quantus sum, dico consecroque. <br/> Vale et commenda me precibus Domino. <br/> Bene vale in Christo Jesu, et me ex animo tibi faventem redamare perge. <br/> Bene vale nostri memor praesertim in precibus tuis. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> idguiu7mgsfm5pd21aqohukojsvug73 278543 278542 2026-08-28T09:09:19Z JimKillock 19003 278543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 357 —}}</noinclude>Cura, ut valeas etiam atque etiam. Valetudinem tuam fac cures diligenter. <br/> Tu velim tuam et Tulliae valetudinem cures. <br/> Te oro etiam atque etiam, mi frater, ut valeas. <br/> Quantam diligentiam in valetudinem tuam contuleris, tanti me a te fieri judicabo. <br/> Quantum me diligis, tantum fac ut valeas. <br/> Valetudini omni ratione cura, ut inservias. <br/> Valetudini tuae, si me et omnes tuos valere vis, diligentissime servias. Bene valere te cum omnibus tuis precor. <br/> Vale felix et faustus, vir omnium humanissime. <br/> Incolumem te nobis diu servet Christus Optimus Maximus. <br/> Vale et rescribe {{bar|1}} vale et Deum time. <br/> Vale et me, ut soles, dilige. <br/> Vale et tui amantem redama. <br/> Vale et si me amas, labores ama et studia. <br/> Vale et huc ad nos quam primum advola. <br/> Vale et scribe ad me quam frequentissime. <br/> Vale et litterarum studiis incumbe diligenter. <br/> Vale et nos saepius tuis litteris, si est otium, saluta. <br/> Cura, ut valeas, et me, ut amas, ama. <br/> Vale, et si me amas, ad nos de rebus omnibus frequenter scribas. Vale, mi suavissime Theophile, et tibi persuade, te a me non vulgariter amari. <br/> Vale. Plura ad te scribam, cum quas avide exspecto, tuas aliquando accepero litteras. <br/> Bene vale, doctissime praeceptor, cui me totum, quantus sum, dico consecroque. <br/> Vale et commenda me precibus Domino. <br/> Bene vale in Christo Jesu, et me ex animo tibi faventem redamare perge. <br/> Bene vale nostri memor praesertim in precibus tuis. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 60xpa5uvxexjmlhkcld9xrqwvxfz2o0 104 73461 278544 242465 2026-08-28T09:10:06Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 358 —}}</noinclude>Vale et boni consulas has litteras plus quam extemporarias (''se contenter''). {{bar|1}} '''M'''. Quae sunt formulae subjiciendi aliquid (''Post-scriptum''), Ludovice? '''L.''' Vale, sed percommode hoc mihi nunc in mentem venit. <br/> Vale, sed heus tu, ferme praeterieram, quod imprimis dictum oportuit. <br/> Vale, sed heus, mane paulisper, succurrit nunc, quod non oportuit praetermissum. <br/> Vale, sed heus, mane paulisper, omisi quod non minus libenter leges quam cetera. <br/> Vale, sed o me obliviosum, nunc demum occurrit animo, quod primo loco dictum oportuit. <br/> Vale, sed obsignaturo epistolam illud percommode venit in mentem, quod omissum dolerem. <br/> Rursum, iterum (atque iterum) vale. {{bar|1}} '''M'''. Quomodo locus, tempus, nomen adscribitur, Bernarde? '''B.''' Data vel datae vel datum (vel omisso participio). <br/> Coloniae, Romae vel Roma, Carthagine, Parisiis. <br/> Anno... <br/> Anno restitutae per Christum salutis millesimo... <br/> Anno a natali Jesu Christi post millesimum quarto. <br/> Anno a Christi natali, a Christi nativitate, post Christum natum. <br/> Anno humanae salutis.... <br/> Primo die mensis Januarii vel Calendis, etc. Decimo Julii. <br/> Natalibus Christi Salvatoris. <br/> Pridie Omnium Sanctorum. <br/> Die festo Paschae. <br/> Feriis Paschalibus (''fête''). <br/> Ecclesiasticae dedicationis feriis (''fête''). Nomen vero in capite litterarum non expressum in calce hoc modo adscribitur: {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 461hvkqptkqd28emd3sz8a4sx47or4v 104 73462 278545 242466 2026-08-28T09:11:01Z JimKillock 19003 278545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 359 —}}</noinclude>Tuus {{bar|1}} tuus totus {{bar|1}} tuus toto animo (''toto pectore''). <br/> Tuus toto corpore et animo. Tuus ut scis (nosti). <br/> Tuus idem qui semper. Tui amantissimus. <br/> Tui cupidissimus (observantissimus). <br/> Tibi obediens (obsequens); tibi dicto audiens. <br/> Tibi morigerens (morem gerens) filius N. V. {{bar|1}} '''M'''. Quomodo summae dignitatis viris? X. Tuae Clementiae (Celsitudini, Amplitudini) deditissimus clientulus. '''M'''. Quomodo minus nobilibus minusque praestantibus? X. Nobilitati (Dignitati, Reverentiae) deditissimus cliens N. <br/> Tuae Celsitudini devinctissimus subjectus N. <br/> Reverendae tuae Amplitudini, Dignitati. <br/> Tibi addictus, deditus, devotus, tui studiosus (''votre dévoué''). <br/> Totus sum tuus; tibi addictus et deditus (''tout dévoué''); <br/> tui observantissimus (studiosissimus {{bar|1}} ''dévoué serviteur''); <br/> tui grato animo (memori mente; grate pieque {{bar|1}} ''reconnaissant'') addictus et deditus. <br/> Annue, domine, significationi gratissimi mei animi, quo semper permanebit Dignitati tuae fidissimus cliens N. (''agréez l'expression''). {{bar|1}} '''M'''. Dic aliquot transeundi formulas, Eugeni. '''E.''' Uni epistolae respondi, venio ad alteram. <br/> Sed hactenus jocati sumus, veniam ad seria. <br/> Sed tristia mittamus, revertamur ad laetiora. <br/> Quae hic gerantur, audisti, nunc ad litteras tuas ordine. <br/> Quantam rem susceperis, ostendi: qua ratione perficias, disce. <br/> De domesticis rebus hactenus. <br/> Habes de Antonio, cognosce de Crasso. <br/> Vulnus aperui: nunc remedium ostendam. <br/> Sed hoc nihil ad nos: illud vehementer mea refert. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 6sc895aae02o05dtexrm4d0r2ou7jko 278546 278545 2026-08-28T09:11:30Z JimKillock 19003 278546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 359 —}}</noinclude>Tuus {{bar|1}} tuus totus {{bar|1}} tuus toto animo (''toto pectore''). <br/> Tuus toto corpore et animo. Tuus ut scis (nosti). <br/> Tuus idem qui semper. Tui amantissimus. <br/> Tui cupidissimus (observantissimus). <br/> Tibi obediens (obsequens); tibi dicto audiens. <br/> Tibi morigerens (morem gerens) filius N. V. {{bar|1}} '''M'''. Quomodo summae dignitatis viris? X. Tuae Clementiae (Celsitudini, Amplitudini) deditissimus clientulus. '''M'''. Quomodo minus nobilibus minusque praestantibus? X. Nobilitati (Dignitati, Reverentiae) deditissimus cliens N. <br/> Tuae Celsitudini devinctissimus subjectus N. <br/> Reverendae tuae Amplitudini, Dignitati. <br/> Tibi addictus, deditus, devotus, tui studiosus (''votre dévoué''). Totus sum tuus; tibi addictus et deditus (''tout dévoué''); <br/> tui observantissimus (studiosissimus {{bar|1}} ''dévoué serviteur''); <br/> tui grato animo (memori mente; grate pieque {{bar|1}} ''reconnaissant'') addictus et deditus. Annue, domine, significationi gratissimi mei animi, quo semper permanebit Dignitati tuae fidissimus cliens N. (''agréez l'expression''). {{bar|1}} '''M'''. Dic aliquot transeundi formulas, Eugeni. '''E.''' Uni epistolae respondi, venio ad alteram. <br/> Sed hactenus jocati sumus, veniam ad seria. <br/> Sed tristia mittamus, revertamur ad laetiora. <br/> Quae hic gerantur, audisti, nunc ad litteras tuas ordine. <br/> Quantam rem susceperis, ostendi: qua ratione perficias, disce. <br/> De domesticis rebus hactenus. <br/> Habes de Antonio, cognosce de Crasso. <br/> Vulnus aperui: nunc remedium ostendam. <br/> Sed hoc nihil ad nos: illud vehementer mea refert. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 7islfuvtj0s479h6hn5q9a7s9qkpi87 278549 278546 2026-08-28T09:13:42Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 359 —}}</noinclude>Tuus {{bar|1}} tuus totus {{bar|1}} tuus toto animo (''toto pectore''). <br/> Tuus toto corpore et animo. Tuus ut scis (nosti). <br/> Tuus idem qui semper. Tui amantissimus. <br/> Tui cupidissimus (observantissimus). <br/> Tibi obediens (obsequens); tibi dicto audiens. <br/> Tibi morigerens (morem gerens) filius N. V. {{bar|1}} '''M'''. Quomodo summae dignitatis viris? X. Tuae Clementiae (Celsitudini, Amplitudini) deditissimus clientulus. '''M'''. Quomodo minus nobilibus minusque praestantibus? X. Nobilitati (Dignitati, Reverentiae) deditissimus cliens N. <br/> Tuae Celsitudini devinctissimus subjectus N. <br/> Reverendae tuae Amplitudini, Dignitati. <br/> Tibi addictus, deditus, devotus, tui studiosus (''votre dévoué''). Totus sum tuus; tibi addictus et deditus (''tout dévoué''); <br/> tui observantissimus (studiosissimus {{bar|1}} ''dévoué serviteur''); <br/> tui grato animo (memori mente; grate pieque {{bar|1}} ''reconnaissant'') addictus et deditus. Annue, domine, significationi gratissimi mei animi, quo semper permanebit Dignitati tuae fidissimus cliens N. (''agréez l'expression''). {{bar|1}} '''M'''. Dic aliquot transeundi formulas, Eugeni. '''E.''' Uni epistolae respondi, venio ad alteram. <br/> Sed hactenus jocati sumus, veniam ad seria. <br/> Sed tristia mittamus, revertamur ad laetiora. <br/> Quae hic gerantur, audisti, nunc ad litteras tuas ordine. <br/> Quantam rem susceperis, ostendi: qua ratione perficias, disce. <br/> De domesticis rebus hactenus. <br/> Habes de Antonio, cognosce de Crasso. <br/> Vulnus aperui: nunc remedium ostendam. <br/> Sed hoc nihil ad nos: illud vehementer mea refert. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> r8xsmeyvgkwp7fgerrlcyfmc9l1489e 104 73463 278547 242467 2026-08-28T09:12:18Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 360 —}}</noinclude>Quid doleam, habes: nunc quid metuam, accipe. <br/> Sed jam satis diu de Republica: ad domestica veniam. <br/> Sed haec rumore tantum cognovimus; illa vidimus ipsi. <br/> Turpia audisti, audi turpiora. <br/> Omnibus fere de rebus habes, nunc unum addam. <br/> Sed jam nimis multa de externis, de nostris pauca modo memorabo. <br/> Rescripsi epistolae maximae, audi nunc de minuscula. {{bar|1}} '''M'''. Aliquot connectendi et praecidendi formulas, Francisce. '''F.''' Nunc audi quod pluris est quam omnia. <br/> Sed ad propositum redeamus. <br/> Redeamus illuc, unde divertimus. <br/> Ut ad rem redeam. <br/> Redeo ad id quod primo omiseram (quod initio scripsi). <br/> Reliquum est. Accedit eodem. Huc accedit. <br/> Quid praeterea? nihil nisi ut incolumis ad nos primo quoque tempore revertare. <br/> Primum... deinde... tum... postremo; primum... deinde... praeterea... denique. <br/> In summa; ad summam. <br/> Ut uno verbo, ut acervatim dicam. <br/> Ut rem paucis complectar (perstringam, comprehendam). <br/> Ut in pauca multa conferam. {{bar|1}} Quid multa (is)? <br/> Ut paucis concludam. {{bar|1}} Ne te multis morer. Ne multa (is). <br/> Quid plura? Quid pluribus? Ut brevitate utar. <br/> Ne longus sim. Ne longum sit. <br/> Ut laconica utar brevitate. Ne diutius te teneam. <br/> Non tenebo te pluribus. <br/> Sed super re plura quam volebam. <br/> Sed plura quam statueram; redeo ergo ad... <br/> Sed quid ago? longius progredior. <br/> Sed de his satis, metuo ne tu nimium putes. <br/> Verum quo provehimur? Sed quo delati sumus? vela contrahamus. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> i3p48tpqjbypnpdcns9d3vo7hc2upg1 104 73464 278548 242468 2026-08-28T09:13:21Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 361 —}}</noinclude>Sed jam sentio me esse longius provectum quam proposita ratio postularet. <br/> Sed quid ago? Epistolam institueram scribere, ea autem crescit in volumen. <br/> Sed de his satis superque: jam ad te, et praesidium et dulce decus meum! {{bar|1}} '''M'''. Apud Ciceronem saepius has invenimus formulas: <br/> Sed haec hactenus (''mais c'en est assez sur ce chapitre''). <br/> Nunc quidem hactenus (''c'est assez pour aujourd'hui''). <br/> Sed de perceptione hactenus (''voilà assez sur les perceptions''). <br/> De hoc satis. <br/> Sed quid multa. <br/> Sit hujus loci finis. <br/> De Caesare satis dictum est (''j'ai parlé assez de''). <br/> Haec de rhetorica dicta sint (''c'en est assez sur''). <br/> De fratre satis (''en voilà assez sur le compte de''). <br/> Ne multa. <br/> Ne plura etc. Haud raro in veterum epistolis elocutiones inveniuntur, quae a pueris lingua Latina non satis eruditis vix intelligantur v.g. ''Studium'' in me tuum; tua erga Caesarem ''voluntas''; quae tua singularis erga me est ''humanitas''; mea tibi ''observantia'' nunquam defuit; summo ''officio'' praeditus homo; amicos tanta semper ''facilitate'' tractas; in Caesaris ''consuetudinem'' sese insinuabat; significabas memoriam tuam nostrae ''necessitudinis''; conjunctus magno ''usu'' familiaritatis; inter nosmet vetus ''usus'' intercedit. Quis vestrum instituet (tentabit) haec verba idque nostro sermone interpretari, ut audientes singulorum sententiam plane intelligant? '''F.''' Ego, domine. '''M'''. Eja, Frederice, te attente audiemus. '''F.''' 1. ''Studium'' {{bar|1}} ''le zèle qu'on a pour quelqu'un, par conséquent : dévouement, attachement, affection'' v. g. studium {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> rd1kn5b37687hep966hact737mtzfxa 104 73465 278550 242469 2026-08-28T09:16:43Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 362 —}}</noinclude>in populum Romanum. {{bar|1}} Pro suo studio quod in vos habuit semper. {{bar|1}} Studium erga te meum credo te cognoscere ex litteris. {{bar|1}} Tui studiosissimus (''votre tout dévoué''). {{bar|1}} 2. ''Voluntas'' {{bar|1}} ''les bonnes dispositions envers quelqu’un; par conséquent: bienveillance, attachement, affection, intérêt''. <br/> Litterae exiguam significationem tuae erga me voluntatis habebant. <br/> Voluntas totius provinciae erga Caesarem. <br/> Singularis erga me tua voluntas. {{bar|1}} 3. ''Humanitas'' {{bar|1}} ''sentiments humains: bienveillance, bonté, douceur, obligeance'' (contraire: superbia). <br/> Legi litteras dignas Appio Claudio plenas humanitatis. <br/> Pisonis humanitas in omnes nos tanta est, ut nihil supra possit. <br/> Quae singularis tua erga me est humanitas. <br/> Summa severitas cum summa humanitate conjuncta. {{bar|1}} 4. ''Observantia'' {{bar|1}} ''l’attention qu’on a pour une personne: respect, considération, estime, égard''. <br/> Semper summa observantia me coluit (''avoir un profond respect''). <br/> Mea tibi observantia nunquam defuit. <br/> Mei est observantissimus homo. <br/> Nunquam eum non observavi (''avoir des égards''). <br/> Pro summa mea in te observantia et tua in me pari. <br/> Omni qua par est observantia. <br/> Tui observantissimus. {{bar|1}} 5. ''Officium'' {{bar|1}} ''tout ce qu’on fait par devoir pour quelqu’un: bons offices, service, complaisance, bienfait''. <br/> Reliquum est, ut officiis certemus inter nos. <br/> Litterae tuae officii plenae. <br/> Summo officio praeditus homo (''d’une extrême complaisance''). <br/> Homo officiosus; officiosissima natio (''complaisant''). {{bar|1}} 6. ''Facilitas'' (comitas) {{bar|1}} ''douceur, bonté, affabilité, complaisance''. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 2lfgsqc2fh8a8bz7wchm4tfu9h0arw3 104 73466 278551 242470 2026-08-28T09:17:30Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 363 —}}</noinclude>Comitatem et facilitatem gravitati severitatique aspergere (''mêler la douceur à l’austérité''). <br/> Amicitia ad omnem comitatem facilitatemque proclivior esse debet. <br/> Facilitate par infimis esse videtur (''par son affabilité''). <br/> Tanta comitate adeuntium desideria excepit. <br/> Comitas affabilitasque sermonis. {{bar|1}} 7. ''Consuetudo'' {{bar|1}} ''l’habitude de se trouver avec quelqu’un; de là: liaison, commerce, intimité, amitié''. <br/> Mihi usus et consuetudo est cum Marco. <br/> Consuetudo et familiaritas. <br/> Sunt mihi cum illo omnes amicitiae necessitudines (''liens''). <br/> Necessitudinem cum eo junxi (''lié amitié avec lui''). <br/> Pro vetere nostra conjunctione et necessitudine (''amitié''). <br/> Mecum necessitudine conjunctus est. <br/> Necessitudo nostra, qua mihi nihil potest esse jucundius. 8. ''Usus'' {{bar|1}} ''commerce d’amitié, intimité''. <br/> Inter nos vetus usus intercessit (''nous sommes de vieux amis''). {{bar|1}} '''M'''. Sic satis est, Frederice (''c’est bien''). {{bar|1}} Eodem addendum est, quod inveniuntur (''de plus, il y en a''), qui epistolas scribentes varios modos ignorent, quibus Latine exprimatur Gallicum « ''depuis'' », quo tam saepe in epistolis scribendis aliisque sermonibus opus est, vocabulo. Quibus igitur modis Latine exprimi potest ''depuis'', Semproni? {{bar|1}} '''S'''. ''Depuis'' Latine exprimi potest: 1. Praepositionibus ''a, ab, jam inde a, usque a, jam usque a, e, ex'' v. g. <br/> Ab initio, ab ultimo principio, usque a principio, ab hora tertia; jam inde a cunabulis, jam usque a pueritia; ab urbe condita (''de la fondation de Rome''); ab incenso Capitolio (''depuis l’incendie du Capitole'') hic tertius annus est. <br/> Usque a mane hic exspecto (''depuis le matin''). <br/> Usque ab hesterno vespere (''depuis hier soir''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 1v8rudg35lp89wnubyaq8lvlf8b7ugk 104 73467 278552 242472 2026-08-28T09:18:16Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 364 —}}</noinclude>Marcus, cujus a morte hic tertius annus est. <br/> Annus intercesserat ab illo sermone (''s'était écoulé depuis cet entretien''). <br/> Ex Calendis Januariis ad hanc horam aegrotat. <br/> Ex eo tempore (die) eum amplius non vidi. '''M'''. Licetne dicere: ''A longo tempore'' (''depuis longtemps'')? <br/> A quo tempore hic habitas? <br/> A multis, a tribus annis ei non scripsi? '''S'''. Minime, domine; dicendum est: ''Jam diu, jam pridem, jam dudum'' (''depuis longtemps''). <br/> Quam pridem hic habitas (''depuis quand'')? <br/> Jam multi, jam tres sunt anni, cum ei scripsi. {{bar|1}} 2. Praepositione ''post''. <br/> Post Romam conditam nunquam ejusmodi clades accepta est. <br/> Post hominum memoriam templum Jani non erat clausum (''de mémoire d'homme''). <br/> Post urbem captam (''la prise de'') in pace vivimus. <br/> Post hanc urbem constitutam (''depuis que cette ville a été fondée''). 3. Ablativo temporis: anno jam prope senatum non habuerunt. <br/> Libri qui decem proximis annis scripti sunt (= intra). 4. Accusativo temporis: jam decimum annum regnat. <br/> Abhinc decem annos mortuus est (''il est mort depuis''). <br/> Jam quintum annum in carcere vitam miserrimam traho. 5. ''Cum'', conjunctione, quae indicativum exigit. <br/> Amplius sunt sex menses, cum aegrotat (''il est malade depuis...''). <br/> Jam biennium est, cum mihi scripsisti. <br/> Ex quo profectus es, nihil de te audivi (''depuis que''). <br/> Ex quo tibi scripsi, meliuscule me habeo (''je me porte un peu mieux''). <br/> Jam viginti sunt anni, cum domi non fui (''depuis 20 ans''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> newyua286ff2wcqvckearevd4l9a2y9 278553 278552 2026-08-28T09:19:44Z JimKillock 19003 278553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 364 —}}</noinclude>Marcus, cujus a morte hic tertius annus est. <br/> Annus intercesserat ab illo sermone (''s'était écoulé depuis cet entretien''). <br/> Ex Calendis Januariis ad hanc horam aegrotat. <br/> Ex eo tempore (die) eum amplius non vidi. '''M'''. Licetne dicere: ''A longo tempore'' (''depuis longtemps'')? <br/> ''A quo tempore hic habitas?'' <br/> ''A multis, a tribus annis ei non scripsi?'' '''S'''. Minime, domine; dicendum est: ''Jam diu, jam pridem, jam dudum'' (''depuis longtemps''). <br/> Quam pridem hic habitas (''depuis quand'')? <br/> ''Jam multi, jam tres sunt anni, cum ei scripsi''. {{bar|1}} 2. Praepositione ''post''. <br/> Post Romam conditam nunquam ejusmodi clades accepta est. <br/> Post hominum memoriam templum Jani non erat clausum (''de mémoire d'homme''). <br/> Post urbem captam (''la prise de'') in pace vivimus. <br/> Post hanc urbem constitutam (''depuis que cette ville a été fondée''). 3. Ablativo temporis: anno jam prope senatum non habuerunt. <br/> Libri qui decem proximis annis scripti sunt (= intra). 4. Accusativo temporis: jam decimum annum regnat. <br/> Abhinc decem annos mortuus est (''il est mort depuis''). <br/> Jam quintum annum in carcere vitam miserrimam traho. 5. ''Cum'', conjunctione, quae indicativum exigit. <br/> Amplius sunt sex menses, cum aegrotat (''il est malade depuis...''). <br/> Jam biennium est, cum mihi scripsisti. <br/> Ex quo profectus es, nihil de te audivi (''depuis que''). <br/> Ex quo tibi scripsi, meliuscule me habeo (''je me porte un peu mieux''). <br/> Jam viginti sunt anni, cum domi non fui (''depuis 20 ans''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 2g7yv25izj1u1sp3mncbu8oi1vuk16j 278554 278553 2026-08-28T09:20:12Z JimKillock 19003 278554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 364 —}}</noinclude>Marcus, cujus a morte hic tertius annus est. <br/> Annus intercesserat ab illo sermone (''s'était écoulé depuis cet entretien''). <br/> Ex Calendis Januariis ad hanc horam aegrotat. <br/> Ex eo tempore (die) eum amplius non vidi. '''M'''. Licetne dicere: ''A longo tempore'' (''depuis longtemps'')? <br/> ''A quo tempore hic habitas?'' <br/> ''A multis, a tribus annis ei non scripsi?'' '''S'''. Minime, domine; dicendum est: ''Jam diu, jam pridem, jam dudum'' (''depuis longtemps''). <br/> Quam pridem hic habitas (''depuis quand'')? <br/> ''Jam multi, jam tres sunt anni, cum ei scripsi''. {{bar|1}} 2. Praepositione ''post''. <br/> Post Romam conditam nunquam ejusmodi clades accepta est. <br/> Post hominum memoriam templum Jani non erat clausum (''de mémoire d'homme''). <br/> Post urbem captam (''la prise de'') in pace vivimus. <br/> Post hanc urbem constitutam (''depuis que cette ville a été fondée''). 3. ''Ablativo temporis:'' anno jam prope senatum non habuerunt. <br/> Libri qui decem proximis annis scripti sunt (= intra). 4. ''Accusativo temporis:'' jam decimum annum regnat. <br/> Abhinc decem annos mortuus est (''il est mort depuis''). <br/> Jam quintum annum in carcere vitam miserrimam traho. 5. ''Cum'', conjunctione, quae indicativum exigit. <br/> Amplius sunt sex menses, cum aegrotat (''il est malade depuis...''). <br/> Jam biennium est, cum mihi scripsisti. <br/> Ex quo profectus es, nihil de te audivi (''depuis que''). <br/> Ex quo tibi scripsi, meliuscule me habeo (''je me porte un peu mieux''). <br/> Jam viginti sunt anni, cum domi non fui (''depuis 20 ans''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 5bctm39ty9sr43kq4v26kan271pjqm6 104 73468 278555 242473 2026-08-28T09:21:00Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 365 —}}</noinclude>'''M'''. De praeceptis satis, quae quidem sunt necessaria, sed quorum enumeratio taedium affert (''cause de l’ennui''). Stephanus et Hilarius sermone inter se habendo (''conversation'') rem nobis lepidius proponent (''plus agréablement''). Eja, macte virtute! '''St.''' Hodie primum te video (''pour la première fois''). <br/> Quod nomen est tibi, et cujas es (unde domo {{bar|1}} ''d’où es-tu'')? '''H.''' Nomen est mihi Hilarius (nominor Hilarius). Natione sum Britannus, ortu Londinensis (natus, ortus Londinii {{bar|1}} ''né à''), sed mater post mortem patris Lutetiae Parisiorum domicilium collocavit (sibi constituit {{bar|1}} ''établir son domicile''). '''St.''' Quam pridem in hoc nostro gymnasio versaris (''depuis quand'')? '''H.''' Non ita pridem (''depuis peu''). '''St.''' At certe de nostra classe non es, aliter te jamdiu cognovissem (''j’aurais fait ta connaissance''). <br/> Amplius sunt duo menses, cum equidem hic commoror (''je suis ici depuis plus de deux mois'' {{bar|1}} jam alterum mensem hic litteris studeo). <br/> Quam pridem pater tuus mortuus est? '''H.''' Abhinc tres annos (triennium) mortuus est (''il est mort depuis''). '''St.''' Suntne tibi fratres et sorores? '''H.''' Unus frater major, qui in India fortunam tentat (periclitatur). '''St.''' Qui quidem quam saepissime scilicet litteras ad te mittit (''naturellement''). '''H.''' In errore versaris, o bone; ex quo profectus est, ne semel quidem mihi scripsit (''depuis qu’il est parti''). '''St.''' Sed litterae a matre tibi dantur (afferuntur {{bar|1}} ''tu reçois''). '''H.''' Ita sane; mensibus duobus proximis decies minimum {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> nk10ltqexozyq1za0mc7rd0a4uv49kq 104 73469 278556 242474 2026-08-28T09:22:07Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 366 —}}</noinclude>mihi scripsit (''depuis 2 mois''), sed ab avunculo, qui Bruxellis commoratur, anno jam prope nihil accepi (''depuis un an''). '''St.''' Bono animo esto; cras diem feriatum habebimus (''congé''). '''H.''' Quam saepe hic dies feriati conceduntur? '''St.''' Minus saepe (''pas souvent''), namque sesquimensis (''six semaines'') intercessit (confectus, interpositus, peractus, circumactus est, transiit, praeteriit {{bar|1}} ''s'est écoulé'') cum, ut vides, sine ulla cessatione molimur (sudamus {{bar|1}} ''depuis 6 semaines nous travaillons sans relâche''). '''H.''' Non puto hoc fieri posse (''cela me semble impossible''). '''St.''' Pro certo tibi affirmo, nobis ex Calendis Majis (usque a Calendis Majis; jam inde usque a Calendis Majis) ad hanc horam ne unum quidem diem feriatum fuisse, ex quo, si computemus, sesquimensis est. '''H.''' Id mea minime refert (Id non laboro {{bar|1}} ''peu m'importe''): <br/> in feriis majoribus mihi omnia sunt. '''St.''' Propterea, opinor, quod per ferias aestivas iter facere consuevisti. Fuistine jam in Helvetia? '''H.''' Fui anno superiore (exacto, transacto, circumacto, proximo, superiore {{bar|1}} ''l'année dernière'')<ref>Nemo veterum unquam dixit: anno elapso; annus elapsus est; hora, dies, mensis, tempus elabitur: quia tempus iis tantum elabitur, qui eo male utuntur.</ref> cum avunculo; item invisimus (lustravimus) Italiam. Hoc anno iter faciam in Germaniam et anno proxime sequente in Hungariam. '''St.''' Helvetiam et ego bis jam invisi, cujus memoriam perpetuo animo meo fixa manebit (cujus memoriam meam nulla unquam delebit oblivio {{bar|1}} ''j'en garderai un éternel souvenir''). Quid enim grandius ac majestate mirabilius spectaculum praebeat quam montes illi altissimi, post hominum {{pt|memo-|}}<noinclude>{{rule}} {{smallrefs}}</noinclude> qqkhas4khmm4vw4z8r6tzxarx0yb1sm 104 73470 278557 243329 2026-08-28T09:23:01Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 367 —}}</noinclude><section begin="s1"/>{{pt|riam|memoriam}} (a summa memoria; ex omnium saeculorum memoria {{bar|1}} ''depuis les siècles les plus reculés'') nivibus obruti. '''H.''' Ad eorum vertices certe non ascendisti? '''St.''' Qui possum, cum altero pede, ut vides, sim claudus (''boîteux'')? <br/> Via ferrea iter vel maximum conficere haud difficile est, sed ut homo claudus in montes ascendat exigi vix potest. '''H.''' Quam pridem claudicas (''être boîteux'')? '''St.''' A primo natali die (jam inde a cunabulis {{bar|1}} ''depuis ma naissance''). <br/> Amplius sunt quindecim anni, cum claudico atque semper claudicabo. {{bar|1}} Et unde fit, ut tu sis luscus (''borgne'')? '''H.''' Non amplius sunt tres anni, cum hoc vitio laboro (''seulement depuis 3 ans''). <br/> Inter ludum oculus alter pila admodum dura adeo percussus est (''j’ai été atteint par une balle très dure''), ut medici frustra curationem tentarent. '''St.''' Mihi gratulor, quod te cognovi, quem amare jam coepi, nam simile simili gaudet vel similitudo mater est benevolentiae, consuetudinisque conciliatrix. {{bar|1}} '''M'''. De isto argumento hactenus. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''67. Epistolam superiorem tuam accepi.'''}} '''M'''. Recentiores, ut jam alias commemoravi, haud raro scribunt: <br/> « Epistolam ''extremam (ultimam, postremam)'' tuam accepi » {{bar|1}} <br/> « In ''postremis'' litteris tuis legi te brevi huc esse venturum » {{bar|1}} <br/> « Scisne Petronium, amicissimum nostrum, ''ultima'' nocte repentino esse mortuum? » <br/> « Annis duobus ''ultimis'' vires fratris mei haud parum debilitatae esse videntur, quem utique non ignoras ''ultimo'' bello arma tulisse, quo multorum labefactata graviterque afflicta est valetudo (''ruiner''). » {{bar|1}} {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> p14m5kpobgr08bgk2ghj8naub7ghrbc 104 73471 278558 242476 2026-08-28T09:24:03Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 368 —}}</noinclude>Quid tibi, Francisce, de his sententiis videtur? '''F.''' Nihil magis barbarum ac ridiculum mihi videtur. Ceterum distinguo, domine. Si Petrus Paulum certiorem faciens se ejus epistolam accepisse, certo scit, seriem epistolarum, quas ab illo accipere solebat, nunc ita esse terminatam, ut in posterum nihil amplius ab eo exspectet, recte scribere potest, se extremam, ultimam, postremam epistolam accepisse. <br/> Item emendate dicat: Heri extremam, ultimam, postremam ''hujus anni'' abs te accepi epistolam. <br/> Item: De ''decem'' epistolis, quas usque adhuc ad me dedisti, tres ''ultimae'' aliena manu sunt scriptae. <br/> ''Viginti'' annos exsulavi, quorum quinque ''ultimos'' Athenis degi. Namque epistola, qua series omnino terminatur, haud dubie est ultima (extrema, postrema). <br/> Idem valet in serie certo tempore vel numero circumscripta v. g. epistolae ''hujus anni''; ''decem'' epistolae, ''viginti'' anni. Cum vero non de certa et definita, quae terminatur, serie agitur, et Petrus, ut ad exemplum quod initio attuli revertar, nihil aliud intendit dicere, nisi « quam nuper mihi scripsisti accepi epistolam », ei veterum auctoritate dicendum est: <br/> ''Superiorem, proximam, novissimam, recentissimam'' epistolam tuam accepi. <br/> Eodem modo: In ''superioribus'' litteris tuis legi.... <br/> ''Proxima'' nocte Petronius, amicissimus noster mortuus est. <br/> Duobus annis ''superioribus'', vel biennio ''proximo'' vires fratris mei debilitatae sunt. Bello ''novissimo (recentissimo)'' arma tulit. <br/> ''Superiore'' (vel ''priore'') anno graviter aegrotavit. '''M'''. Nonne ''proximus'' significationem habet futuri? '''F.''' Prout verbum indicat, aeque praeteritum ac futurum {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 3awdv9c3mbdqivfs83ghg08nrnja6bm 104 73472 278559 242477 2026-08-28T09:24:56Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 369 —}}</noinclude>spectat, domine v.g. Jam proximo mense dedi ad te litteras neque adhuc responsum accepi ullum. {{bar|1}} Hoc Horatii carmen jam proxime interpretari incepimus (''la dernière fois''). <br/> Litteras a me petis: exspecta paulisper (paulum) namque mense proximo ipse ad te veniam. {{bar|1}} '''M'''. Conside (sede, reside), Francisce; Alexius nobis demonstrabit, quid intersit inter ''extremus, ultimus, postremus'', quo melius etiam sententias illas prorsus falsas esse intelligatis. Ceterum recta verborum distinctio nunquam, confido, non vobis perutilis erit. Eja vero, Alexi, quid significat ''extremus''? '''A.''' ''Extremus''<ref>Nomen substantivum: ''extremitas'' v.g. mundi, circuli, lacus; extremitates corporis. Frigus jam invasit extremitates.</ref> ad finem vel terminum alicujus rei refertur, sed ita tamen, ut ''intimus'' vel ''medius'' ei sit contrarium. Quod ''extremum'' est, ait Cicero, hoc est finis: nam licet etiam ''finem'' pro ''extremo'' dicere. <br/> Genabum (''Orléans'') est Galliae urbs intima vel in media Gallia sita; Vesuntio (''Besançon''), Nancium (''Nancy''), Massilia (''Marseille'') urbes extremae. <br/> Multi Lutetiae Parisiorum (quae in interiore Gallia est sita) nascuntur, qui nunquam urbes Galliae extremas sint visuri. <br/> Qui in medio stat pontis, utramque poterit pontis partem extremam vel finem videre. <br/> Qui vero in medio urbis amplissimae habitat, is partes ejus extremas certe videre non potest. <br/> Caesar in extremo ponte turrim, ad extremas fossas castella constituit. <br/> Oratio, liber, epistola habet partem primam, mediam, extremam. {{nop}}<noinclude>{{rule}} {{smallrefs}} {{smaller|{{rh|Nos in schola.||24}}}}</noinclude> lsq5wutflw95elxlom7oz81b14zgkyn 104 73473 278560 242478 2026-08-28T09:25:52Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 370 —}}</noinclude>In extrema oratione, in extremo libro tertio, quod quaeris invenies. <br/> De hac re ne in extrema quidem aut media aut aliqua denique parte orationis verbum fecit ullum. <br/> In ordine unctionum unctio graviter aegrotantium est extrema vel postrema. <br/> In extrema fere parte epistolae haec scripta erant (''presqu'à la fin''). <br/> Tabellarius mihi epistolam attulit in qua extrema inveni.... (''à la fin de''). <br/> Litteras tuas accepi, quibus in extremis tantopere me laudas. <br/> Extremo anno, extremo hoc mense, extremo mense Martio de vita decessit. <br/> Extrema hieme bellum apparavit, ineunte vere suscepit, aestate confecit. <br/> Ad extremam senectutem pervenit. <br/> Eam amicitiam ad extremum finem vitae perduxit. <br/> Operi meo extremam manum nondum imposui (''mettre la dernière main''). <br/> Extremum illud est, ut te rogem et obsecrem (''il ne me reste plus qu'à te prier''). {{bar|1}} '''M'''. De hac super re satis, Alexi. Quid amplius de ''extremo'' dici potest, Hugo? {{bar|1}} Sed de hoc postea; responde potius ad hanc quaestionem. Alexius paulo ante exemplum attulit « ''extremo anno'' ». Profer aliquot exempla, quae contrarium et alia quae idem atque « ''extremo anno'' » declarent. Intelligistine, quid velim? '''H.''' Ita probe, domine. Cicerone auctore dicere licet: ''Ineunte anno''; qui item habet: ''Ineunte aestate, ineunte mense Januario'' (''au commencement''). <br/> Vel aliorum auctoritate: ''Initio'' vel ''principio anni''; ''incipiente anno''; qui praeterea dicunt: ''Principio veris'' vel ''primo, novo vere''; ''autumni tempore primo''; ''prima nocte''; ''prima luce''. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 178oxdjmwl3ev8bzp5a8ehei1oz9kv4 278561 278560 2026-08-28T09:27:25Z JimKillock 19003 278561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 370 —}}</noinclude>In extrema oratione, in extremo libro tertio, quod quaeris invenies. <br/> De hac re ne in extrema quidem aut media aut aliqua denique parte orationis verbum fecit ullum. <br/> In ordine unctionum unctio graviter aegrotantium est ''extrema'' vel ''postrema''. <br/> In ''extrema'' fere parte epistolae haec scripta erant (''presqu'à la fin''). <br/> Tabellarius mihi epistolam attulit in qua ''extrema'' inveni.... (''à la fin de''). <br/> Litteras tuas accepi, quibus in ''extremis'' tantopere me laudas. <br/> ''Extremo'' anno, ''extremo'' hoc mense, ''extremo'' mense Martio de vita decessit. <br/> ''Extrema'' hieme bellum apparavit, ineunte vere suscepit, aestate confecit. <br/> Ad ''extremam'' senectutem pervenit. <br/> Eam amicitiam ad ''extremum'' finem vitae perduxit. <br/> Operi meo extremam manum nondum imposui (''mettre la dernière main''). <br/> ''Extremum'' illud est, ut te rogem et obsecrem (''il ne me reste plus qu'à te prier''). {{bar|1}} '''M'''. De hac super re satis, Alexi. Quid amplius de ''extremo'' dici potest, Hugo? {{bar|1}} Sed de hoc postea; responde potius ad hanc quaestionem. Alexius paulo ante exemplum attulit « ''extremo anno'' ». Profer aliquot exempla, quae contrarium et alia quae idem atque « ''extremo anno'' » declarent. Intelligistine, quid velim? '''H.''' Ita probe, domine. Cicerone auctore dicere licet: ''Ineunte anno''; qui item habet: ''Ineunte aestate, ineunte mense Januario'' (''au commencement''). <br/> Vel aliorum auctoritate: ''Initio'' vel ''principio anni''; ''incipiente anno''; qui praeterea dicunt: ''Principio veris'' vel ''primo, novo vere''; ''autumni tempore primo''; ''prima nocte''; ''prima luce''. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> pqkmqccxiuinp1gka9owuodne1lpoju 278562 278561 2026-08-28T09:27:51Z JimKillock 19003 278562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 370 —}}</noinclude>In ''extrema'' oratione, in ''extremo'' libro tertio, quod quaeris invenies. <br/> De hac re ne in ''extrema'' quidem aut media aut aliqua denique parte orationis verbum fecit ullum. <br/> In ordine unctionum unctio graviter aegrotantium est ''extrema'' vel ''postrema''. <br/> In ''extrema'' fere parte epistolae haec scripta erant (''presqu'à la fin''). <br/> Tabellarius mihi epistolam attulit in qua ''extrema'' inveni.... (''à la fin de''). <br/> Litteras tuas accepi, quibus in ''extremis'' tantopere me laudas. <br/> ''Extremo'' anno, ''extremo'' hoc mense, ''extremo'' mense Martio de vita decessit. <br/> ''Extrema'' hieme bellum apparavit, ineunte vere suscepit, aestate confecit. <br/> Ad ''extremam'' senectutem pervenit. <br/> Eam amicitiam ad ''extremum'' finem vitae perduxit. <br/> Operi meo extremam manum nondum imposui (''mettre la dernière main''). <br/> ''Extremum'' illud est, ut te rogem et obsecrem (''il ne me reste plus qu'à te prier''). {{bar|1}} '''M'''. De hac super re satis, Alexi. Quid amplius de ''extremo'' dici potest, Hugo? {{bar|1}} Sed de hoc postea; responde potius ad hanc quaestionem. Alexius paulo ante exemplum attulit « ''extremo anno'' ». Profer aliquot exempla, quae contrarium et alia quae idem atque « ''extremo anno'' » declarent. Intelligistine, quid velim? '''H.''' Ita probe, domine. Cicerone auctore dicere licet: ''Ineunte anno''; qui item habet: ''Ineunte aestate, ineunte mense Januario'' (''au commencement''). <br/> Vel aliorum auctoritate: ''Initio'' vel ''principio anni''; ''incipiente anno''; qui praeterea dicunt: ''Principio veris'' vel ''primo, novo vere''; ''autumni tempore primo''; ''prima nocte''; ''prima luce''. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> nxcs52s9kq0t1tcp0u5uudkwxinsv8b 104 73474 278563 242480 2026-08-28T09:28:55Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 371 —}}</noinclude>Idem declarant atque « ''extremo anno'' »: « ''Exeunte anno''; ''exitu anni''; ''anno vertente''; ''anno circumacto'' ». <br/> Eodem modo dicimus: Quinto anno ''exeunte''; aestate jam ''exacta''; hieme ''confecta'', etc. '''M'''. Bene; sed eo, unde huc digressi sumus, revertamur. Quid amplius de ''extremo''? '''H.''' Saepius ''extremus'' aeque ac ''ultimus'' aliquid significat funestum, ut ''summus'' aliquid faustum v.g. <br/> ''Extremam'' famem sustentare. <br/> ''Extrema'' egestate, necessitate laborare. <br/> ''Extrema'' pati, experiri; ad ''extrema'' descendere. <br/> ''Extremae'' dementiae est in tantum periculum se inferre (''s’exposer''). <br/> Respublica in ''extremo'' sita est (''est dans une situation critique''). <br/> ''Ultima'' crudelitas, poena, tristitia; ''ultimum'' discrimen, scelus, supplicium. <br/> At contra: Vir ''summa'' virtute praeditus; ''summa'' prudentia, justitia; ''summa'' cum laude; ''summum'' bonum. '''M'''. Neque tamen licet dicere: Acta publica nuntium afferunt regem ''in extremis'' jacere (''que le roi est à la mort''). Ejusmodi enim dictio veteribus erat ignota, qui dicebant: <br/> Nuntius affertur regem ''animam agere'' vel ''extremum spiritum ducere''; regem esse morientem. {{bar|1}} Perge, si quid aliud superest, Hugo. '''H.''' ''Extremum'' saepius quoque substantivi modo usurpatur, = ''finis'' v.g. ''extremo anni''; ''sub extremum noctis''; ''diei extremum'' erat; ''extremum aetatis'' (''vie''); ''extremum hastae''; ''extrema imperii''. '''M'''. Quid declarat ''ad extremum, extremum'' adverbiali modo dictum? '''H.''' Illud Gallice significat: ''enfin, en dernier lieu, finalement''; hoc: ''pour la dernière fois''. <br/> v.g. ''Ad extremum'' vero omnes loqui et clamare coeperunt. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 951bkf99b5hgxxfot0002zvq89uhw4c 104 73475 278564 242482 2026-08-28T09:30:25Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 372 —}}</noinclude>''Ad extremum'' hoc unum te rogo. <br/> Eodem sensu dicimus: ''Ad postremum'' et ''postremo'' v.g. Ad postremum bella civilia exorta sunt. <br/> ''Postremo'' in acie interfici praestat (''finalement, il vaut mieux''). In libris artem culinariam docentibus invenimus: ''Ad postremum'' herbae bene lotae et sale pipereque conspersae acetum et oleum superfunde. <br/> At: Hodie (''postremum, ultimum'') me vides (''pour la dernière fois''). <br/> Hodie ''extremum'' te alloquor. <br/> ''Postremum (ultimum)'' vale. {{bar|1}} '''M'''. Quid interest inter ''extremus'' et ''ultimus'', Semproni? '''S'''. ''Ultimus'' non tam finem rei spectat quam intervallum, quo res ab initio vel a spectante vel de re loquente vel cogitante distat. Ei contrarium est ''proximus'' vel ''citimus''. Aeque ad futurum atque ad praeteritum referri potest. <br/> Quod subsellium maximo a primo, quod est initium, intervallo distat, id est ''ultimum''. <br/> ''Ultimae'' stellae, quarum lux vix usque ad nos pervenit, immenso intervallo ab illis distant, quae nobis sunt ''proximae'' vel ''citimae''. <br/> Pars pontis ''ultima'', conclavia in ''ultimis'' aedibus ab initio sunt remotissima (''éloigné''). <br/> Orientis solis ''ultimae'' partes (''les pays les plus lointains'') a nobis sunt remotissimae. <br/> ''Ultimum'' initium (principium, origo) stirpis Romanae a nostra memoria propter vetustatem est remotissima (''se perd dans la nuit des temps''). <br/> Pueritiae memoriam, ait Cicero, recordor ''ultimam''. <br/> ''Ultima'' antiquitas, vetustas, tempora (''reculé''). {{bar|1}} '''M'''. Quid igitur interest inter ''extremus'' et ''ultimus''? '''S'''. Cum Cicero ipse affirmet licere etiam ''finem'' pro {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> cqjradpfk5iikwa785bira1b2miv3d5 104 73476 278565 242483 2026-08-28T09:31:23Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 373 —}}</noinclude>''extremo'' vel ''ultimo'' dicere, plerumque haud ita magnum discrimen inter ea esse judico. <br/> ''Ultimum'' et ''extremum'' coelum; ''ultimus'' et ''extremus'' mensis anni. <br/> In ''ultimam'' vel ''extremam'' provinciam confugit. '''M'''. Quid significat ''postremus'', Georgi? '''G.''' ''Postremus'' ita seriem aliquam terminat, ut nihil amplius sequatur. <br/> Petrus primus advenit, Paulus secundus, Andreas ''postremus''. <br/> Guilelmus classis primus est, Claudius decimus, Antonius ''postremus''. <br/> Ego sum in (de) ''postremis'', nescio an tertius aut secundus a ''postremo''. <br/> In oratione alia prima ponenda sunt alia ''postrema''. <br/> Pater meus quotidie ''postremus'' cubitum ire consuevit. <br/> Cura canum tibi ''postrema'' non esse videtur. <br/> Quaeritur, quis Romanorum rex fuerit ''postremus''. <br/> Cicero denique praeclarum mihi subjicit exemplum dicendo: <br/> Tum ut quisque in fuga ''postremus'', ita in periculo princeps erat; ''postremam'' enim quamque navem piratae primam adoriebantur. '''M'''. Nonne ''supremus'' quoque significat ''dernier''? '''G.''' Imo significat, domine, sed plerumque in rebus, quae ad mortem spectant. <br/> Dies (vitae) ''supremus''; hora, nox ''suprema''; cura ''suprema'' (''testament''); vox ''suprema'' (''la dernière parole''); ''supremum vale'' (''le dernier adieu''); spiritus ''supremus''; usque ad spiritum ''supremum'' mentis compos erat; honor ''supremus'' (= exsequiae); lapis, tituli ''supremi'' (''épitaphe''). {{bar|1}} '''M'''. Converte, Carole, in Latinum: « ''Ton avant-dernière lettre s'est probablement perdue en route'' »; et: « ''L'avant-dernière foire était beaucoup plus fréquentée que la dernière'' ». {{bar|1}} {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> eq0sm7i2vg5pk6ajca7hebqr8d4jll2 104 73477 278566 242484 2026-08-28T09:32:37Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 374 —}}</noinclude>'''C.''' Verisimile est epistolam tuam ''superiori proximam'' excidisse in via. <br/> Mercatus ''novissimo proximus'' superiore longe celebrior ac frequentior fuit. {{bar|1}} '''M'''. Ad extremum unusquisque vestrum quodlibet de re, quam modo agitavimus, proferat velim exemplum. Initium faciat ultimi subsellii postremus. '''F.''' Per ''superiores'' ferias aestivas cum avunculo iter feci in Italiam. '''V.''' In ''proxima'' ambulatione ventus pileum (''chapeau'') meum ablatum in flumen conjecit. '''P.''' Velim mihi dicas, Paule, quatenus in ''superiore'' schola Virgilium legeritis. Th. In ''recentissimis'', quibus interfui nuptiis, unus ex convivis subito mortuus est. '''C.''' ''Proximo'' Pascha<ref>Pascha est nomen neutr. primae declinationis significans et festum, et agnum paschalem. Altera forma: pascha, atis.</ref> villa nostra flammis consumpta est. '''H.''' ''Superiore'' (vel ''priore'') die lunae annum decimum octavum agere coepi (''entrer''). '''S.''' ''Proxima'' nocte me naufragium fecisse somniavi. '''A.''' Frater meus summa cum laude ex ''novissima'' scientiae periclitatione evasit. '''B.''' ''Superiore'' natali Christi horologium aureum ab amita dono accepi. '''E.''' ''Supremae'' admonitionis ejus nunquam in posterum memor non ero. '''G.''' Princeps ille ''proximo'' regi plane erat dissimilis. '''J.''' ''Recentissima'' epistola tua jurgium inter me et fratrem excitavit. '''M.''' ''Proximo'' biennio vel potius triennio avia mea lecto erat affixa. {{nop}}<noinclude>{{rule}} {{smallrefs}}</noinclude> 04g3ub1vvwv22n00qmfyp49pgl4zndk 104 73478 278567 243331 2026-08-28T09:33:30Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 375 —}}</noinclude><section begin="s1"/>'''G.''' Vale ''ultimum'', mi Petre; in hac vita jam nunquam te videbo. '''Fr.''' ''Primum'' hodie hanc urbem viso et ''postremum'', opinor, quoque. '''A.''' Illud bellum non ''ultimum'' erat Romanorum; sed princeps ille ''ultimus'' erat suae stirpis. Haec omnia jam in ''proximis'' litteris meis tibi exposui. '''B.''' ''Ultimum (postremum)'' te moneo, Antoni. '''C.''' ''Ultimum'' vobiscum intersum convivio. '''G.''' Decembris est anni mensis ''extremus (ultimus, postremus)''. '''V'''. Hispania ''postrema'' omnium provinciarum ductu Augusti Caesaris perdomita est (''était la dernière qui''). '''E.''' Ille imperator ''postremus'' idolis sacrificavit et ''primus'' Deo vero basilicam aedificavit (''est le premier qui''). '''H.''' Cum ''supremam'' horam advenisse sensisset, omnium virium contentione singulis adstantibus vale dixit. I. Opus meum ''exeunte anno superiore'' confeci: en volumen ''postremum''. '''M'''. Heri mater mihi ''postremam'' misit epistolam, namque hodie mane repentino mortua est. '''P.''' Hic est feriarum dies ''postremus (ultimus, extremus)''. '''S'''. ''Extremum'' illud est, ut omnibus precibus te orem, ne tanta calamitate unquam mihi desis. '''F.''' ''Primo'' omnia patienter tuli; ''postremo'' autem quam optime poteram me defendi. '''V'''. Diu dubia victoria pugnatum est; deinde Galli pedem referre coeperunt, ''postremo'' sunt numero superati. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''68. Colloquium de tempestate vel statu coeli.'''}} Vocabulum Gallicum ''le temps (qu'il fait)'' Latinum est: ''tempestas, coelum, status'' vel ''facies coeli, aër'', cum verbis ''habere, uti, esse, nancisci'' {{bar|1}} {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> la9d0iuc5sgthwxf9sq2tvb4az6knkk 104 73479 278584 242487 2026-08-28T10:05:46Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 390 —}}</noinclude>Additio seu consummatio, deductio, multiplicatio, divisio. Addendo plures numeros in summam unam colligimus; deducendo numerum aliquem de altero auferimus; multiplicando numerum aliquem toties ducimus quoties altero indicatur; dividendo numerum aliquem toties partimur quoties altero declaratur. '''I.''' Euge Dunstane: bene factum! Perge porro ut instituisti, et brevi evades philosophus. Audiamus jam Chilianum, qui colliget in summam unam partes sequentes: tertiam, quartam, quintam partem (1/3 + 1/4 + 1/5) et duas et tres partes (+ 2/3 + 3/4)<ref>Si denominator uno est major quam numerator, dicere sufficit: duae partes (2/3), tres partes (3/4), quatuor partes (4/5), etc.</ref>; de summa effecta deducet tres decimas et quatuor duodecimas. Quid erit residuum, quid restabit? '''Ch.''' Partes in unam summam colligendas in centum triginta duas, et partes deducendas in triginta octo mutabo sexagesimas, qua summa de illa deducta residuae erunt nonaginta quatuor sexagesimae, quibus efficiuntur unum et septendecim trigesimae. '''I.''' Quot octavae partes integrum et dimidium exaequant, Ruperte? '''R.''' Integrum octo octavas et dimidium quatuor aequat, domine. '''I.''' Quam rationem instituis, Ubalde, si tibi multiplicandae sunt duae et tres partes (2/3 × 3/4)? '''U.''' Numeratores multiplicabo; itidem in se denominatores, quo sex duodecimae efficientur. '''I.''' Quid vero, si tres septimae per dimidium sunt dividendae? '''U.''' Inverso divisore multiplicabo ut supra, quo fient sex septimae. {{nop}}<noinclude>{{rule}}{{smallrefs}}</noinclude> imvtdw76bv9ubmkg5gqgilf8ireml2w 104 73480 278572 242488 2026-08-28T09:38:01Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 380 —}}</noinclude>'''C.''' Eheu! quid de itinere nostro fiet, si ejusmodi nebula in altum redeat et in aquam resolvatur (vel in imbrem transeat)? domi manere multo malim (''je préférerais''). '''A.''' Noli laborare; omnia, opinor, jam recte procedent (''tout s'arrangera parfaitement''), nebula enim contra ex alto jam cadere (desidere, ima petere) videtur et confido fore, ut sol, qui interdum jam nubibus interfulget (''perce les nuages'') ex pugna, quae esse coepit, superior discedat (''remporte la victoire''). '''C.''' Vah! Spes te fallit, o bone; quomodo solem videre potes, cum nebula per totam regionem diffusa tam vehementer increbuerit. Equidem nihil video nisi quam terra humida effundit caliginem. Pluet, credo hercle, hodie. '''A.''' Fidem meam adstringo (''je donne ma parole'') istam caliginem post horae quadrantem a sole esse dispulsam (disjectam, discussam, dissipatam, fusam atque fugatam). '''C.''' Nihil minus! Esne incolumi capite? Quin foras exis spectatum? '''A.''' Nihil repugno. Exspecta paulisper, cito ad te redibo. {{bar|1}} '''C.''' Jam rediisti? Quid igitur existimas (''eh bien! que penses-tu'')? <br/> Eo me major tenet exspectatio (''je suis d'autant plus dans l'attente''), quod paulo ante tanta cum fiducia serenitatem praenuntiasti. '''A.''' Id quod tum pro certo habui (''dont j'étais alors sûr''). Interea autem ventus versus (''s'est tourné'') a regione occidentis oritur (ab occidente venit, flat, spirat). <br/> Aër magis magisque fit humidus et caliginosus; nubes atrae et condensae minantur: impendet (imminet, instat) pluvia, imminent imbres (''nous aurons de la pluie''). '''C.''' Tunc expedit quam primum nos committere viae: ut semel enim stationem viae ferreae nacti erimus, pluere nihil jam referet. <br/> Expeditus igitur ut sis facito (''tiens-toi prêt''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 3ipv0nt4rwu6ekniqohyfc7pgo2zij8 104 73492 278579 243333 2026-08-28T10:00:24Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 385 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Saevit hiems. Frigeo (algeo); frigore morior.<br/> Frigore inhorreo (perhorresco); algent pedes (manus) mei (''j’ai froid aux pieds''). Nives (''masses de neige''); nix vetus, nova; nix cumulata vento.<br/> Nives quae recentes ceciderunt; mons nivium.<br/> Nives solutae; duratae gelu; mons nive obsessus (opertus). Ningit; nix cadit (de coelo delabitur). Diem nivalem, gelicidium (''verglas'') nacti sumus (''nous avons''). Montium juga perenni nive obruta. Mare congelatum (concretum); nives glaciatae; aqua conglaciat, congelat, congelascit, frigore concrescit (durescit); aqua frigoribus conglaciat. Rhenus congelat; frigore mori, exanimari, perire, interire. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''69. De eruditionis vel scientiae tentatione<br/>(periclitatione).'''}} '''M.''' Jam audistis, pueri, hodie post meridiem scholam non esse futuram, quia rector gymnasii re diu multumque ponderata diem crastinum tentandae scientiae vestrae constituit. Cras igitur periclitatio (cognitio) major, perendie minor vobis subeunda erit, i. e. cras scripto, perendie voce respondebitis. Non est, opinor, quod vos nominatim exhortar, ut his paucis, quae restant horis, totum animum ac diligentiam in praeparatione ponatis; neque enim adhuc, ut spero, ex animis vestris excidit (effluxit), quantulum laudis superiore eruditionis vestrae periclitatione merueritis (vobis peperitis, collegeritis). Confido igitur fore, ut haec tandem vobis sit laudi, decori, ornamento. '''Guilelmus.''' Qui erunt, domine, doctrinae (peritiae) nostrae judices (qui erunt interrogatores {{bar|1}} ''les examinateurs'')? {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smaller|{{rh|Nos in schola...||25}}}}</noinclude> 2l9vtfqlx2dhtqneunpels7ytnlllxo 104 73493 278590 242506 2026-08-28T10:13:32Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 395 —}}</noinclude>nam, qui mediam urbem interfluit, situm; Versaliae, Bellovaci, Caletum, Remi, Rotomagus, Noviodunum, Genabum (''Orléans'') ad Ligerim sita, Tolosa et Burdigala ad Garumnam; praeterea Vesontio, Catalaunum ad Matronam sita, Augustodunum (''Autun''), Nanetes, Massilia. '''I.''' Cosma, quae Germaniae flumina mari Baltico et quae mari Germanico miscentur? '''C.''' Mari Baltico Vistula et Viadrus (''Weichsel, Oder''); mari Germanico Albis, Visurgis (''Weser''), Amisia (''Ems''), Rhenus. '''I.''' Quid scis, Didace, de Albi flumine? '''D.''' Albis flumen e Bohemorum jugis ortus pluribus fontibus in unum confluentibus Saxoniam totam praelabitur et Muldavia, Elstera, Sala, Havela Soevoque (''Sprée'') auctus supra Hamburgum influit in Oceanum. '''I.''' Line, dic mihi binas urbes ad Mosellam et Mosam sitas. '''L.''' Ad Mosellam Divodurum (''Metz'') et Augusta Trevirorum; ad Mosam Namurcum et Leodium. '''I.''' Quae sunt praecipua Belgicae flumina? '''L.''' Scaldis, Mosa, Sabis, Lisa, Aorta (''l’Ourthe''), quorum Scaldis alluit Gandavum et Antverpiam, urbem emporio nobilem. '''I.''' Quid est Hieronyme, insula, peninsula, promontorium? '''H.''' Insula major vel minor est terra, quae undique mari vel flumine alluitur; peninsula est terra, quae jugo adnectitur continenti; promontorium est tractus terrae in mare prominens et ideo sinui contrarius. '''I.''' Quid est mons? '''H.''' Mons est grandis terrae aggestio supra planitiem se attollens. '''I.''' Dic mihi, Georgi, duo majora freta Europae. '''G.''' Duo nobilissima sunt Gaditanum (''Gibraltar'') et Siculum. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> bvptv28ab3owrt3p60gdestz8dzlbrz 278591 278590 2026-08-28T10:13:50Z JimKillock 19003 278591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 395 —}}</noinclude>qui mediam urbem interfluit, situm; Versaliae, Bellovaci, Caletum, Remi, Rotomagus, Noviodunum, Genabum (''Orléans'') ad Ligerim sita, Tolosa et Burdigala ad Garumnam; praeterea Vesontio, Catalaunum ad Matronam sita, Augustodunum (''Autun''), Nanetes, Massilia. '''I.''' Cosma, quae Germaniae flumina mari Baltico et quae mari Germanico miscentur? '''C.''' Mari Baltico Vistula et Viadrus (''Weichsel, Oder''); mari Germanico Albis, Visurgis (''Weser''), Amisia (''Ems''), Rhenus. '''I.''' Quid scis, Didace, de Albi flumine? '''D.''' Albis flumen e Bohemorum jugis ortus pluribus fontibus in unum confluentibus Saxoniam totam praelabitur et Muldavia, Elstera, Sala, Havela Soevoque (''Sprée'') auctus supra Hamburgum influit in Oceanum. '''I.''' Line, dic mihi binas urbes ad Mosellam et Mosam sitas. '''L.''' Ad Mosellam Divodurum (''Metz'') et Augusta Trevirorum; ad Mosam Namurcum et Leodium. '''I.''' Quae sunt praecipua Belgicae flumina? '''L.''' Scaldis, Mosa, Sabis, Lisa, Aorta (''l’Ourthe''), quorum Scaldis alluit Gandavum et Antverpiam, urbem emporio nobilem. '''I.''' Quid est Hieronyme, insula, peninsula, promontorium? '''H.''' Insula major vel minor est terra, quae undique mari vel flumine alluitur; peninsula est terra, quae jugo adnectitur continenti; promontorium est tractus terrae in mare prominens et ideo sinui contrarius. '''I.''' Quid est mons? '''H.''' Mons est grandis terrae aggestio supra planitiem se attollens. '''I.''' Dic mihi, Georgi, duo majora freta Europae. '''G.''' Duo nobilissima sunt Gaditanum (''Gibraltar'') et Siculum. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> fi7apsc4qn3nswf6sqih41jtj32cyxg 104 73499 278568 242513 2026-08-28T09:34:29Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 376 —}}</noinclude>Calor est, frigus est, siccitas est, humor est, apricitas est (''il fait chaud''), etc. '''M'''. Cum status coeli maximam omni tempore in rebus humanis partem obtinuerit (''jouer un grand rôle''), audire mihi videor, quomodo jam veteres abhinc amplius duobus millibus annorum, cum in foro Romano, in propatulo (aedium {{bar|1}} ''dans les rues'') vel alio loco inter se obvii essent (sibi occurrerent), de tempestate sint questi aut laetati. Fingite igitur, vos, Petre et Marcelle, Ciceronis temporibus<ref>Noli dicere: ''Ciceronis tempore'', sed: Ciceronis, Caesaris, imperatorum, etc. temporibus, vel Ciceronis aetate, nostra aetate; majorum, nostra, vestra memoria.</ref> fuisse, et quae vestra est loquacitas, Latinum inter vos de tempestate sermonem conferte. Macte virtute! Locus nihil refert. Nos attente audiemus. '''P.''' Vix expergefactus (somno solutus, excitatus {{bar|1}} ''éveillé'') iter quod perendie sumus inituri (ingressuri, suscepturi), Marcelle, jam animo meo obversatur (ante oculos versatur {{bar|1}} ''devant les yeux''). Putasne cras fore ''sudum'' (''beau temps'')? Qualis est hodie mane status coeli? '''Mr.''' Qui sciam, qui adhuc foras non spectaverim (e fenestra, per fenestram prospexerim; fenestra prospectaverim)? <br/> Putasne, mihi nihil aliud esse agendum nisi statum coeli observare? '''P.''' Heus, quid hoc sibi vult? Tu hodie plenus officii esse videris (''poli''). <br/> Fac coelum suspicias et videbis. '''Mr.''' Contine te modo placide in lectulo tuo, coelum est ''obscurum, nubilum, pluvium, humidum, caliginosum, asperum, immite''; coeli tristitia magna est (''un temps triste''), nubilatur aër (''le ciel se couvre''); sol post nubes se abdit (delitescit sub nubibus {{bar|1}} ''se cache''). {{nop}}<noinclude>{{rule}} {{smallrefs}}</noinclude> exocoq760e4168f8knnjy1b0afdngap 104 73500 278569 242514 2026-08-28T09:35:26Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 377 —}}</noinclude>'''P.''' Et quid aliud praeterea? {{bar|1}} Perge modo, senex delire (''vieux fou''). Mr. Tempestatem habemus adversam, foedam, spurcissimam, turbidam, turbulentam, horridam; tempestatem multi pulveris; omnis generis tempestatem: frigus, aestus, calor, ventus est. '''P.''' Tace, amabo, qui aut insanias aut mendacio studeas me fallere. Quonam modo aër eodem tempore calidum et frigidum esse potest? Putasne me caecum? Hinc per fenestram video, coelum esse ''sudum, serenum, clarum, purum, splendidum, apertum ac liquidum''; aër calere et tempestas arridere videtur. Coelum nubibus omnino est vacuum et serenum, ne minima quidem nubecula maculatum. <br/> Facesse (apage te) hinc, blatro: nihil jam auribus admitto (''allez-vous en, je ne veux plus rien entendre''). Mr. Veniam mihi oro da, Petre; sui quemque sensus interdum decipere possunt (''être le jouet de ses sens''). Recte mihi non credidisti, quia nunc demum cerno nos revera uti tempestate ''optima, serena, clara, certa, secunda, egregia, jucundissima, exoptata, mira'' (''magnifique''), sine exemplo saluberrima, calida, tepida, sicca {{bar|1}} ea, ut paucis dicam, quam et mihi et tibi jam diu optaveram. '''P.''' Bene, istud malo. Sed hodie sic, cras secus (''autrement''). Equidem serenitati non fido. <br/> Nusquam enim terrarum major quam in Belgica est coeli varietas (''le temps plus changeant'' {{bar|1}} coelum tam varians; tantopere variat: tam incertum est); quam ob rem scire aveo (vehementer scire concupisco {{bar|1}} ''je suis très curieux'') qualem tempestatem ad iter ingrediendum crastino die habituri simus. <br/> Coeli facies in hac re maximi momenti est. Non ibimus nisi per tempestatem licebit; omnia, inquam, ex statu coeli pendent (iter nostrum positum vel situm est in statu coeli); quam ob rem imprimis tempestatis rationem {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> rhe98x2a7ml0f2hvvjpnhp17titb5fs 104 73501 278570 242515 2026-08-28T09:36:20Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 378 —}}</noinclude>habeamus oportet (''se guider selon le temps''); ergo tempestas prius consulenda erit. Intellexistin' (''compris'')? Mr. At, at! Ego certo scio cras fore sudum. Tu semper inter spem et metum fluctuas. '''P.''' Coelum, ut dixi, hic mutatur in horas (quibuslibet temporibus, omnibus horis {{bar|1}} ''chaque moment''); equidem, fateor, aëri parum fido (''avoir confiance''), quia nervi mei hodie minus aequo sunt agitati et pedibus vehementer laboro (''rhumatisme''). Ne plura, si prognostica nostra vera sunt, cras pluet; an ranas procul perorantes non exaudis? Mr. Istud ridiculum est. Numquid iter vis differre in mensem Octobrem, cum jam frigescere coeperit? '''P.''' Nequaquam (neutiquam). Neque enim ulla conditione in hac regione manserim, ubi, nemo verbis satis exprimere possit, quantum molestiae, taedii, languoris fastidiique tempestas pluvia et ista imbrium continuatio mihi attulerit, quibus sine ulla superlatione (''exagération'') affirmaverim valetudinem meam esse prorsus labefactatam (''minée''). Quid rides? Non sunt haec ridicula. Mr. Non possum, quin rideam. Cui non lepidissimum videatur te audire querentem? '''P.''' Quid? Intelligo quod loquar (''je sais bien ce que je dis''). An non putas statum coeli vehementer pertinere ad valetudinem (magnam vim habere, afferre ad; multum conferre, maximi momenti esse ad {{bar|1}} ''avoir une grande influence'')? <br/> Serenitas (''beau temps''), ut ex se intelligitur, adjuvat, tempestas adversa nocet (perniciosa est) valetudini (''mauvaise influence''). Mr. Qualiscunque est status coeli, tu senis more morosi, nunquam querendi finem facis. Ceterum noli laborare, nam fastos de tempestate consului (''l'almanach'' {{bar|1}} vel fastos adivi), qui praedicunt: « Prima parte mensis Augusti sereno coelo (''beau temps'' {{bar|1}} sereno, in sereno, serena {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> p7so0ov35r3tvkzkygov0w17y566dun 104 73502 278571 242516 2026-08-28T09:37:08Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 379 —}}</noinclude>luce, tempestate non suspecta, serenitate) iter ingrediaris, altera coelo nubilo iter perges, tertia imbribus domum reverteris. <br/> Postea in longum (''pour longtemps'') status coeli in dies deterior fiet, quod cum in meliorem mutare non possis, patienter fac feras. » '''P.''' Hoc parum solatii habet. O miseram hominis vitam (''sort'')! Modo aër friget, modo calet (''il fait froid, chaud''); nunc nubilatur, nunc disserenat (disserenascit; coeli serenitas redditur; nubes disjiciuntur): alias sol fervet (aestuat), alias frigus ingruit (''il fait froid''). Heu, mori volo (''je souhaite la mort'')! Mr. Ohe! Eo res nondum deducta est. Consolare te, flebilis senex; nubilo serena succedunt, et si aër turbidus animum tristitia et moestitia satis affecerit, coelum serenum suo tempore rursus ad gaudium et laetitiam evocabit. '''P.''' Supra stellas autem aliquando perpetuo vernabit (''il y aura un printemps éternel''). '''M'''. Suscipiant Petri et Marcelli partes Carolus et Antonius. {{c|'''De nebula et pluvia.'''}} Ad quod praefandum esse puto, ''caliginem'' hoc differre a ''nebula'', ut illa densissima sit atque atra, haec tenuis ac subalba; ''imbrem'' vehementem esse et molestum, ''pluviam'' placidam contra ac beneficam. '''C.''' Jo, tandem aliquando dies, quo proficisci liceat, illuxit, sed adhuc somno gravis (impeditus), haud scio, Antoni, satisne cernam. Mihi nebula densa, crassa, spissa, sordida de terra surgere videtur. '''A.''' Nebula non subtilis, sed caligo, quae heri vespere e flumine orta totam noctem obtinuit (''durer'') atque adeo est densa, ut haud multum absit, quin lucis usum eripiat (''qu’on ne puisse voir''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 4ulua97jy1381lhqgz90d8110daiesl 104 73503 278573 242517 2026-08-28T09:45:34Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 381 —}}</noinclude>{{c|'''Formulae ad pluviam pertinentes et similia.'''}} Flat pluvius ventus. <br/> Haec sunt certissima pluviae praenuntia (''indices''). <br/> Brevi pluet; jam cadit pluvia rara et minuta; jam rorat. <br/> Jam guttae (pluviae) pleniores (''grosses'') cadunt. <br/> Vento verberatae in os feruntur (os invadunt {{bar|1}} ''donnent dans le visage''). <br/> Leniter pluit: humor perfundit omnia (''une pluie fine mouille tout''). <br/> Equidem sub arborem illam in tutum me recipio (''mettre à l'abri''). <br/> Ego pallium mihi injicio imbribus impenetrabile. <br/> Pluvia nivem admixtam habet (''il pleut et neige''). <br/> Pluit diem de (ex) die; idque bis, ter... in die (''chaque jour''). <br/> Continuos hic habemus imbres (''chez nous il pleut toujours''). <br/> Assidui imbres effunduntur (''continuellement''). <br/> Maximo imbri ad te veni (''par une pluie battante''). <br/> Diem habemus imbribus foedissimum (''abominable jour''). <br/> Imber per totam noctem continens tenuit (''durer''). <br/> Imber largus, densissimus, violentus, fusus (''battante''). <br/> Hic in horas effunditur imber (''chaque instant''). <br/> Continuatione imbrium affligimur (''temps de pluie continuelle''). <br/> Imber ingentibus procellis (cum ingenti strepitu) effusus est. <br/> Pluvia jam strepit in tectis. <br/> Imber torrentis modo effunditur. <br/> Imber verberat (invadit {{bar|1}} ''bat'') fenestras; vento et imbre verberantur. <br/> Nubes rupta esse videtur (''les nuages se déchirent''); nimborum vis effunditur. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 9p94pnu3s79i3rcdge4r8i0kzlheny3 278574 278573 2026-08-28T09:45:45Z JimKillock 19003 278574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 381 —}}</noinclude>{{c|'''Formulae ad pluviam pertinentes et similia.'''}} Flat pluvius ventus. <br/> Haec sunt certissima pluviae praenuntia (''indices''). <br/> Brevi pluet; jam cadit pluvia rara et minuta; jam rorat. <br/> Jam guttae (pluviae) pleniores (''grosses'') cadunt. <br/> Vento verberatae in os feruntur (os invadunt {{bar|1}} ''donnent dans le visage''). <br/> Leniter pluit: humor perfundit omnia (''une pluie fine mouille tout''). <br/> Equidem sub arborem illam in tutum me recipio (''mettre à l'abri''). <br/> Ego pallium mihi injicio imbribus impenetrabile. <br/> Pluvia nivem admixtam habet (''il pleut et neige''). <br/> Pluit diem de (ex) die; idque bis, ter... in die (''chaque jour''). Continuos hic habemus imbres (''chez nous il pleut toujours''). <br/> Assidui imbres effunduntur (''continuellement''). <br/> Maximo imbri ad te veni (''par une pluie battante''). <br/> Diem habemus imbribus foedissimum (''abominable jour''). <br/> Imber per totam noctem continens tenuit (''durer''). <br/> Imber largus, densissimus, violentus, fusus (''battante''). <br/> Hic in horas effunditur imber (''chaque instant''). <br/> Continuatione imbrium affligimur (''temps de pluie continuelle''). <br/> Imber ingentibus procellis (cum ingenti strepitu) effusus est. <br/> Pluvia jam strepit in tectis. <br/> Imber torrentis modo effunditur. <br/> Imber verberat (invadit {{bar|1}} ''bat'') fenestras; vento et imbre verberantur. <br/> Nubes rupta esse videtur (''les nuages se déchirent''); nimborum vis effunditur. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> arlnm42p1q6wyxqksno7bmu3py8jspl 104 73504 278575 242518 2026-08-28T09:47:41Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 382 —}}</noinclude>Timeo, ne nubes illa atra ac pluvia gravis rumpatur. <br/> Se tanta vis aquae dejecit, ut omnes viae sint inundatae. <br/> Imbres assidui; sine fine cadentes aquae. <br/> Aquarum intemperie affligimur. <br/> Tota nocte, quam longa est, pluit (''toute la nuit''). <br/> Ruit imber; largus coelo demittitur imber; imber maximus effunditur (''pleut à verse''). <br/> Pluvia ingens; imber violenter effusus (''torrentielle''). <br/> Pluvia cecidit repentina; nimbus repente effusus (''averse''). <br/> Subito cooritur imber; repentina praeceps pluvia (''averse''). Imber nos oppressit (''surprendre''); coorto magno imbri sub arborem confugimus (refugimus; sub arbore constitimus. Nos adorta est (oppressit) tempestas. <br/> Per imbrem (in imbri; dum pluit) ad te venimus. <br/> Nimbo obruti sumus; imbre permadefacti sumus (''jusqu'aux os''). <br/> Imber me totum madefecit. Viae continuis imbribus inexplicabiles sunt factae, lubricae, coenosae (''impraticables''); vestigium fallunt, non recipiunt (''glissant''). <br/> Propter continuationem imbrium flumina sunt superfusa (extra ripas diffluunt; alveos excedunt, super ripas effunduntur; agros inundant). <br/> Mosa super ripas est effusus. Omnia impetu amnis auferuntur. <br/> Flumina crescunt (accrescunt, augescunt, augentur; aqua augescit — ''montent, se gonflent''). <br/> Imbres segetes afflixerunt, straverunt, prostraverunt; foenum, frumentum corruperunt. Foenum in pratis putrescit. Nimis multum pluviae habemus, nimis pluviae, nimiam pluviam; nimis pluit; pluit plus quam satis est; pluit plus satis, ultra modum, immodice pluit. Parum pluit (''trop peu''); pluvia sero, opportune venit. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> hy9mhl4u876brj5njjh7s4y4cfvptek 104 73505 278576 242519 2026-08-28T09:50:24Z JimKillock 19003 278576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2025-68940-4" />{{c|— 383 —}}</noinclude>Imber desinit, quiescit; imbres desinunt (cessent). <br/> Fenestra imbrem transmisit (''il a plu par la fenêtre''). <br/> Tectum pluviam recipit (transmittit – ''laisse passer''); perforatum, pertusum est. Pluit usque (''il pleut encore''); imbres solvunt terram. <br/> Non desinit pluere; continenter, die ac nocte pluit. <br/> Terra sitit pluviam (aquam). <br/> Pluvia recreavit terram; pluvia tenuis cecidit. <br/> In lectum, in mensam impluit. <br/> Pluvia tepida (frigida), placida, aurea, salutaris cecidit. <br/> Ver, aestas, autumnus, hiems fuit pluviosa; dies pluvius. <br/> Heri sanguine, lacte, lapidibus pluit. <br/> Imber sanguinis effluxit (nunquam vero: pluit sanguinem; pluvia sanguinis). <br/> Tempus pluviae; aqua pluvia (vel coelestis); gutta pluviae. Dic: saxa volant (''il pleut des''); undique lapides jaci coepti sunt. <br/> {{bar|1}} Verbera ''ingerere'' in aliquem (alicui {{bar|1}} ''faire pleuvoir des coups''). <br/> Arcus (coelestis) in nubibus apparet. Unde hodie flat ventus (''quel vent avons-nous aujourd'hui'')? <br/> Venit, flat, exit, oritur ab Occidente (ab occasu solis); a Septentrionibus. <br/> Ventus levis, lenis, tenuis, mitis, frigidus, vehemens, gravis, saevus, acer, ingens, validus, fortis, animosus, rapidus, trux, ferox, furens. Ventus ruit, saevit, bacchatur, fremit, sibilat, stridet, strepit. <br/> Ventus increbescit (gliscit); magis accensa est vis venti. Ventus desinit, cadit, silet, relanguescit; vis venti remisit. <br/> Dies, qui vento caret; dies silens a ventis. Ventus pulverem movet; multum ante se pulverem agit. Via plurimi pulveris est (''le chemin est couvert de poussière''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> chbdccggzbq0aoacb8ufmlv972pbsd3 278578 278576 2026-08-28T09:59:43Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 383 —}}</noinclude>Imber desinit, quiescit; imbres desinunt (cessent). <br/> Fenestra imbrem transmisit (''il a plu par la fenêtre''). <br/> Tectum pluviam recipit (transmittit – ''laisse passer''); perforatum, pertusum est. Pluit usque (''il pleut encore''); imbres solvunt terram. <br/> Non desinit pluere; continenter, die ac nocte pluit. <br/> Terra sitit pluviam (aquam). <br/> Pluvia recreavit terram; pluvia tenuis cecidit. <br/> In lectum, in mensam impluit. <br/> Pluvia tepida (frigida), placida, aurea, salutaris cecidit. <br/> Ver, aestas, autumnus, hiems fuit pluviosa; dies pluvius. <br/> Heri sanguine, lacte, lapidibus pluit. <br/> Imber sanguinis effluxit (nunquam vero: pluit sanguinem; pluvia sanguinis). <br/> Tempus pluviae; aqua pluvia (vel coelestis); gutta pluviae. Dic: saxa volant (''il pleut des''); undique lapides jaci coepti sunt. <br/> {{bar|1}} Verbera ''ingerere'' in aliquem (alicui {{bar|1}} ''faire pleuvoir des coups''). <br/> Arcus (coelestis) in nubibus apparet. Unde hodie flat ventus (''quel vent avons-nous aujourd'hui'')? <br/> Venit, flat, exit, oritur ab Occidente (ab occasu solis); a Septentrionibus. <br/> Ventus levis, lenis, tenuis, mitis, frigidus, vehemens, gravis, saevus, acer, ingens, validus, fortis, animosus, rapidus, trux, ferox, furens. Ventus ruit, saevit, bacchatur, fremit, sibilat, stridet, strepit. <br/> Ventus increbescit (gliscit); magis accensa est vis venti. Ventus desinit, cadit, silet, relanguescit; vis venti remisit. <br/> Dies, qui vento caret; dies silens a ventis. Ventus pulverem movet; multum ante se pulverem agit. Via plurimi pulveris est (''le chemin est couvert de poussière''). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> tarbfxknr8obzeam5mkbjsw7x112gew 104 73506 278577 242520 2026-08-28T09:54:33Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 384 —}}</noinclude>Tempestas atrox minatur (imminet {{bar|1}} orage). <br/> Tempestas cum magno fragore tonitrubusque coorta est. <br/> Fulgur totum coelum illuminat. <br/> Ingens fragor intonat (il tonne terriblement). <br/> Aether ignibus micat. <br/> Coelum tonat omni fragore (tumultu). <br/> Fulgur fertur ab ortu usque ad occasum. <br/> Ingenti sono coeli strepunt. <br/> Sonat fragor et fulmen arborem tactam scindit. <br/> Domum inflammavit, incendit. Grandinat; grando cadit; grandines ruunt. <br/> Grando mixta imbri. <br/> Grando vites contudit (vexavit, verberavit, percussit, prostravit). <br/> Unum pedem alta jacet grando; grandines magnitudine ovi gallinacei (columbini, avis ovi). Tempestas vel grandinis imber transiit. <br/> Tonare desiit, tempestas abiit (exsaeviit). Aër calet; calor est (il fait chaud). <br/> Caleo, percaleo, aestuo (j'ai chaud, très chaud). Sudorem emitto; mihi sudor erumpit; multum sudo; multo sudore mano (fluo); sudore madeo; sudore perfusus sum; fluunt sudore membra; sudor manat ad talos. <br/> Fasciae tuae sudatae male olent (bas). <br/> Sicca frontem sudario (tergere, abstergere faciem), ne frigus aliquod experiaris (frigus recipias a perflatu, ne refrigescas {{bar|1}} se refroidir dans le courant d'air). <br/> Nunc diei fervidissimum tempus est (nous sommes au plus chaud du jour). <br/> Maximis caloribus ambulatum abivi; frigora et aestus juxta patior (endurer le froid et le chaud). <br/> Calor se fregit; aestus deferbuit (il fait moins chaud). Frigus est. Frigus intenditur, ingruit; minuitur, remittitur. <br/> Hiems gelida, praegelida, saeva; tantum est frigus ut... {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> co0rt10icsbkiikf1uew3yzvbvm3b8a 104 73507 278580 242521 2026-08-28T10:01:14Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 386 —}}</noinclude>'''M.''' Rector ipse de grammatica Latina interrogabit et de historia; Philo, vir optime Graece doctus, inspiciet, quid in grammatica didiceritis Graeca; Demetrius, quem jam novistis, examinabit (explorabit, exquiret) quid in mathematicis sciatis; Meander in physicis, Cornelius in litteris. '''Petrus.''' At periclitatio superior nostra non ita mala fuit, domine: plerisque nostrum imo bene (prospere, commode, perquam venuste) cecidit. '''Paulus.''' In una tantum disciplina male cecidit, et quidem (''et cela'') quia Demetrius nimium in res inquirebat. '''Stephanus.''' Judex est ille adeo severus, ut sub finem qui nondum erant interrogati, terrore perculsi singuli aufugerint. '''Marcellus.''' Pauci satisfecerunt; quin qui plurimum mathematicis valebant de denis punctis terna quaternave tantum consecuti sunt, unde liquet non nos, sed interrogatorem immodica severitate fuisse in culpa. Cui singulariter non favet fortuna, is ejusmodi interrogatori satisfacere poterit nunquam. '''Claudius.''' In ceteris enim disciplinis paucissimi judicibus non sunt probati (''passer''); omnes fere aut simpliciter aut cum laude (cum magna, summa laude) satisfecerunt, (periclitationem cum laude sustinuerunt). {{bar|1}} '''M.''' Quid igitur (''que s’en suit-il?'')? {{bar|1}} Sequitur (efficitur), ut mathematicis, arti exactae, quae non admittit res dubias, porro diligentius oporteat studeatis. Cum igitur periclitatio vestra, ut dixi, cras sit futura, prius jam equidem paululum, quid in variis disciplinis sciatis tentabo (experiar, periclitabor). Cognovi quidem diuturna observatione (''expérience quotidienne'') quid futurum sit, ut cuique vestrum accidat (''le sort''), quod tamen non impedit, quin gallina etiam caeca nonnunquam margaritam (gemmam) inveniat. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> rl32kz32u95dul47h94ueegavvq88ve 104 73508 278581 243336 2026-08-28T10:02:18Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 387 —}}</noinclude><section begin="s1"/>Stephanus v. g. grammaticam Graecam perceptam (cognitam) non habet (''ne sait pas, ne possède point''). Scias (scito, sic scito, habeto; scire licet {{bar|1}} ''sachez'') te in hac disciplina nullo modo probatum iri.<br/> Praeterea mathematica sunt tuo majora intellectu.<br/> Tibi periculum jam diu manifestum feci (''je vous ai fait comprendre'').<br/> Noli id velle quod fieri non potest; fieri autem mea quidem sententia non potest, ut judicibus proberis.<br/> Tu quidem temere speras, sed ego non puto hoc fieri posse (''je le crois impossible''), quod apparet etiam caeco. Et te, Valdemire, optimis ominibus prosequor (''je vous souhaite beaucoup de bonheur'') i. e. cupio, ut periclitatio tua bene eveniat, quamvis tibi non multum sit spei, qui toto hoc mense in historia ne ad unam quidem interrogatiunculam satis bene (''satis juste'') responderis. Sed tempus est scholae finem facere (''finir la classe''). <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{c|'''70. Quomodo scholarum inspector examinet,<br/>quid pueri inferioris classis didicerint.'''}} '''Inspector praeceptori.''' Antequam incipimus, accurate velim mihi dicas, domine, quae per annum in hac classe tractaveris. '''Praeceptor.''' Accipe, domine, quem stricte tenui, pensorum indicem (''programme'') de quo, quae tibi videantur, eligas. '''I.''' Agitedum pueri, sumite libellum canticorum in manus ut cantiuncula ad opus ingrediendum in laetitiam evocemur.<br/> Canticum numero decimum, cui « ''Splendor Solis vespertini'' » est inscriptio. '''Pr.''' Attendite. Tibia vobis modos ministrabo (''entonner''), quo facto diligenter ictum manus meae servabitis (''mesure''). {{bar|1}} {{nop}}<section end="s2"/><noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> mqomf0e03y38yg2tkazzjgnpp0qth71 104 73509 278582 242523 2026-08-28T10:03:17Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 388 —}}</noinclude>'''I.''' Perbelle, pueri, bene factum! Quam praeclare canunt, domine. Nihil profecto voce puerili plena ac liquida jucundius. Per horas continuas attentum eis auditorem me praebeam. Mihi persuasum est, etsi quis aures parum eruditas habeat, fore tamen, quia puerorum cantui aliquid coeleste, quod nobis memoriam affert angelorum, inesse videtur, ut invitus commoveatur. Verumtamen tacitus pati non possum, quod unus ex vobis sonum vocis pulsu pedis modulatus (''battre la mesure'') perquam absurde cecinit (''faux''). '''Pr.''' Caudex fuit ille capillo rufo, domine, qui in ultimo subsellio sedet. '''I.''' Audite pueri; ut cantus suaviter modulateque (''pur'') resonet, imprimis opus est, ut quicunque vestrum vocis valentis, rusticae, obsonae (''fausse'') sibi conscius est, is omnino aut taceat, aut saltem ultra vires vocem non urgeat. Fieri enim non potest, quin ejusmodi cantor, qui nec concentum servare (''tenir le ton'') nec quem vult sonum reddere possit; qui modo sonum nimis intendat, modo remittat (''chanter trop haut, trop bas''), canentium chorum haud parum perturbet. {{bar|1}} Item aliquos vestrum, quo nihil tetrius est, os canendo distorquentes animadverti (''faire des grimaces''). At vultu non depravato multo etiam facilius canitur. Quam ob rem praeceptorem etiam atque etiam monuerim, ut toto animo ac studio his vitiis mederi in posterum curet. Sed veniamus ad numerandum. Possuntne pusilli bis bina quot sint, memoriter pronuntiare? '''Pr.''' Ne dubitaveris, domine; nemo, opinor, ne unus quidem in pronuntiando deficiet (haerebit). Accipe nominum indicem, de quo singulos evoces. '''I.''' Incipiat Timotheus: Bis bina sunt quatuor etc. '''T.''' Bis bina sunt quatuor; ter bina sunt sex; quater {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> pq3kjzl83tonaf3o3q6q3bms4p0ma9j 104 73510 278583 242524 2026-08-28T10:04:31Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 389 —}}</noinclude>bina sunt octo; quinquies bina sunt decem; sexies bina sunt duodecim; septies bina sunt quatuordecim; octies bina sunt sedecim; novies bina sunt duodeviginti; decies bina sunt viginti. '''I.''' Sane bene. Pergat Camillus, sed ita tamen, ut ab unitate ad denarium progrediens singulos numeros in se multiplicet. Intellexin'? '''C.''' Ita prorsus, domine. Bis bina sunt quatuor; ter terna sunt novem; quater quaterna sunt sedecim; quinquies quina sunt viginti quinque; sexies sena sunt triginta sex; septies septena sunt quadraginta novem; octies octona sunt sexaginta quatuor; novies novena sunt octoginta unum; decies dena sunt centum. '''I.''' Bene factum; sed abs te postulo, ut alias clarius dicas.<br/> '''Bertinus.''' Equidem domine, quam possum maxima voce loquar. '''I.''' Eja, potes ex multiplicatione efficere, bis vicena singula quot sint? '''B.''' Viginti unum bis multiplicata sunt quadraginta duo.<br/> '''I.''' Dic mihi, Dunstane, qui sint...<br/> '''Pueri.''' Noli istum interrogare, domine, qui tam stupidus est, ut nesciat quidem, quot tria ter ducta, quin prius digitis computarit, fiant. '''I.''' Macte virtute, Dunstane! Fac eos erroris et calumniae convincas. Haud dubie quidem scis, qui numeri sint pares et qui impares. '''D.''' Tria, quinque. septem, novem sunt numeri impares, ceteri pares. '''I.''' Laudo, Dunstane. Videtis, pueri, vos perverse de eo judicasse.<br/> Scisne item, Dunstane, ratiocinandi species quot sint?<br/> Si interroganti mihi recte responderis, calumniatores istos cogam, ut veniam abs te petant. '''D.''' Quatuor sunt ratiocinandi species, domine: {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> rp8tlrl0iq8ur2z9zmpcnotmu792bcx 104 73511 278585 242525 2026-08-28T10:06:47Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 391 —}}</noinclude>'''I.''' Si vero totus numerus aliquis multiplicandus vel dividendus est per ejusdem partem tertiam? '''U.''' Numero toto in tertias partes diviso eandem ac supra rationem instituo. '''I.''' Quintae anni partes quot sunt dies? '''U.''' Quinta pars anni numerat dies septuaginta tres et quintae partes tres ter totidem numero, id est ducentos dies et undeviginti. '''I.''' Numerus convenit, bene calculum posuisti (''le nombre est juste, vous avez bien calculé''). Fac, Pirmine, sutorem quendam nonaginta francos argenteos in mensem merere, cujus summae parte quarta dissolvat aes alienum et altera parte sibi emat novum vestitum: quantum restabit? '''P.''' Quarta de nonaginta pars sunt viginti duo et dimidium, quae bis ducta fiunt quadraginta quinque. Ergo summae dimidium erit residuum. '''I.''' Ratio tua constat (''est juste'').<br/> '''David.''' Nequedum ego respondendi occasionem reperi, domine. '''I.''' Agedum quinquies terna dena quot sunt?<br/> '''D.''' Vah, domine! quasi plus nesciam. Scilicet sexaginta quinque.<br/> '''Praeceptor.''' Etiam taces, insolens verbero? Siccine audes domino inspectori respondere?<br/> '''I.''' Omitte eum, domine, quem non in hoc fecisse, ut me offenderet, persuasum habeo (''qui n’avait pas l’intention de''). Eja David, si grandis vel aliquanta tibi fuerit pecunia, eam, opinor, in cella vinaria defodias vel ubi mucescat, in cistam concludas. Nonne? '''D.''' Minime vero, domine. Ita enim pecunia jaceat otiosa, ex qua nihil usurae percipiam. Grandem istam pecuniam potius apud argentarium vel alio loco quam gravissimo possem fenore collocarem, quod fenus in singulos annos {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 962ev0xyl2auukw7gpfuflvfhhb1mxo 278586 278585 2026-08-28T10:07:15Z JimKillock 19003 278586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 391 —}}</noinclude>'''I.''' Si vero totus numerus aliquis multiplicandus vel dividendus est per ejusdem partem tertiam? '''U.''' Numero toto in tertias partes diviso eandem ac supra rationem instituo. '''I.''' Quintae anni partes quot sunt dies? '''U.''' Quinta pars anni numerat dies septuaginta tres et quintae partes tres ter totidem numero, id est ducentos dies et undeviginti. '''I.''' Numerus convenit, bene calculum posuisti (''le nombre est juste, vous avez bien calculé''). Fac, Pirmine, sutorem quendam nonaginta francos argenteos in mensem merere, cujus summae parte quarta dissolvat aes alienum et altera parte sibi emat novum vestitum: quantum restabit? '''P.''' Quarta de nonaginta pars sunt viginti duo et dimidium, quae bis ducta fiunt quadraginta quinque. Ergo summae dimidium erit residuum. '''I.''' Ratio tua constat (''est juste''). '''David.''' Nequedum ego respondendi occasionem reperi, domine. '''I.''' Agedum quinquies terna dena quot sunt? '''D.''' Vah, domine! quasi plus nesciam. Scilicet sexaginta quinque. '''Praeceptor.''' Etiam taces, insolens verbero? Siccine audes domino inspectori respondere? '''I.''' Omitte eum, domine, quem non in hoc fecisse, ut me offenderet, persuasum habeo (''qui n’avait pas l’intention de''). Eja David, si grandis vel aliquanta tibi fuerit pecunia, eam, opinor, in cella vinaria defodias vel ubi mucescat, in cistam concludas. Nonne? '''D.''' Minime vero, domine. Ita enim pecunia jaceat otiosa, ex qua nihil usurae percipiam. Grandem istam pecuniam potius apud argentarium vel alio loco quam gravissimo possem fenore collocarem, quod fenus in singulos annos {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> sng7xvvini59y2vb1pft6msn8ef3o17 104 73512 278587 242526 2026-08-28T10:09:07Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 392 —}}</noinclude>renovarem, dum pecunia totius urbis essem princeps. '''Pueri.''' Phu! {{bar|1}} Scias, domine, patrem ejus esse Judaeum. '''D.''' Irrideatis me, quantum libet, vos, qui argentariae faciendae prorsus inscii atque rudes estis. Veteres Romani non fuerunt Judaei, et tamen vel probissimus quisque singulis Calendis singulas, binas, quin imo quaternas centesimas exigere minime dubitabat (''exiger 1, 2, 3, 4 pour cent''). '''I.''' Unde hoc scis, qui natu utique multo minor sis, quam ut istam historiae Romanae partem tam penitus noveris? '''D.''' Pater ita me instruxit. '''Pr.''' Et ego gloriari possum, non omnino ignorare historiam Romanam. Binae tamen et quaternae centesimae menstruae jam tunc erant fenus iniquum, sordidum, nemini lege concessum, quod facinus, ne plura dicam, a religione vel remotissimum quemque horrore implebat. '''I.''' Ne verbum amplius de hac re addamus. Nemo negabit, quin ipso jure naturali ex pecunia, quae alteri utenda credatur, fructus percipi liceat. Ne vero quemquam avaritia inducat ad rem suam alterius necessitate injuste augendam, leges, ex hominum memoria fenus iniquum exercentibus poenas gravissimas comminabantur. Cavetote igitur posthac, pueri, a detestabili fenerationis vitio. Etenim male parta male dilabuntur. Et tametsi quis legibus fraudem facere potuerit, Dei tamen, quae inopinatum aliquando opprimet perdetque, non effugiet justitiam. Haec nihil sane ad rem pertinent, sed quia unum ex vobis de pecunia quaerenda perverse sentientem animadverti, quid in hac re fas esset, vos in transitu docere officium meum esse putavi. Asside, David. Cum magna mea voluptate cognovi, vos in arithmeticis satis esse exercitatos. Pergite, uti coepistis, cum his temporibus magis quam cum maxime necesse sit, homo vel pauperrimus possit legere, scribere, numerare, {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 59lkdudhlwamrcz4hhgc7n9g7h3ersw 104 73513 278588 242528 2026-08-28T10:11:28Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 393 —}}</noinclude>rare, si victu carere et in quotidiano commercio decipi non vult. Videamus jam, Adriane, quae fuerint mensurae Romanorum liquariae. '''A.''' Amplissima Romanorum mensura liquaria erat ''culeus'', qui continebat vigenas amphoras, ''amphora'' autem binas urnas, ''urna'' quaternos congios, ''congius'' senos sextarios, ''sextarius'' binas heminas, ''hemina'' binos quartarios, ''quartarius'' bina acetabula, ''acetabulum'' sesquicyathum, ''cyathus'' quaternas ''ligulas''. '''I.''' Bene factum Adriane. Utinam omnibus esset memoria aeque ac tua firma et diuturna. At scisne, quantum sit culeus cum mensuris aetatis nostrae comparatus? '''A.''' Culeus, nisi memoria me fallit, quingenas et duodevigenas continet litras, ''ligula'' vero, quae minima mensura est, centesimam litrae partem constituit. '''I.''' Rem tenes. Satis est, veniamus ad geographiam.<br/> Eja, Aegidi, accede illuc ad tabulam geographicam et digito nobis demonstra, qui sint fines Germaniae. '''A.''' Germania ad Septentrionem habet (tangit, attingit) Daniam, mare Germanicum et Balticum; ad Orientem Russiam; ad meridiem Austriam et Helvetiam; ad Occidentem Galliam, Belgicam, Bataviam. '''I.''' Quae sunt, Remigi, flumina Germaniae nobilissima? '''R.''' Rhenus et Danubius, domine. '''I.''' Scisne, uterque unde originem habeat? '''R.''' Rhenus flumen ex lateribus Godhardi montis supra Curiam, Helvetiorum civitatem, profluens lacum Brigantinum efficit, et Arola, Birsa, Viesa, Illa, Nicero, Moeno, Nava, Mosella, Logana, Rura, Luppia recepta multis capitibus in mare Germanicum influit. '''I.''' Dic nobis, Eusebi, Danubius unde oriatur. '''E.''' Danubii fons est in silva Hercinia ad montem Adnobam, in pago quem Donaueschingen vocant. Fonte suo {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 82cnfhreofxrox8jx4nrjf87xlyjfdp 104 73514 278589 242529 2026-08-28T10:12:19Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 394 —}}</noinclude>prolapsus divagatur in palustria, mox in alveum receptus et subinde allabentibus rivis auctus Ulmam petit. Illero, Altimona, Nava, Regino, Isara, Aeno, Aniso, Arrabone, Tibisco aliisque fluminibus receptis, in Pontum evolvitur ostiis quinque sexve tanto impetu, ut undarum copia sexaginta millium passuum longitudine vincat mare, unde nautae dulcem hauriant aquam, priusquam terram ex alto conspiciant. '''I.''' Toleremus descriptionem tuam, quamquam nihil minus est quam accurata. {{bar|1}} Quod aliud flumen item oritur in monte Godhardo, Alexander? '''A.''' Rhodanus flumen, domine, a cujus origine ad fontem Rheni recta linea intervallum est septem fere millium quingentorum passuum (''3 lieues''). Rhodanus Austrum, Rhenus Septentrionem versus fluit. Rhodani caput est in vertice montis Furcae (montis Juberi), quae pars est montis Godhardi in Valesia, loco gelido, nivibus perpetuis et glacie obsito. Initio exilis, mox nivibus solutis auctus ac Valesiam egressus, Lemano mergitur. Defertur in sinum Gallicum. '''I.''' Felix nobis dicet, quae sint urbes ad Rhodanum sitae. '''F.''' Geneva, Lugdunum, Vienna, Valentia, Arausio, Avenio, Arelate. '''I.''' Quae sunt urbes nobiliores ad Rhenum sitae? '''F.''' Basilea, Argentoratum, Noviomagus, Manhemium, Vormatia, Moguntiacum, Confluentes, Bonna, Colonia Agrippina, Düsseldorfium. '''I.''' Quae sunt, Stephane, majora Galliae flumina? '''St.''' Garumna, Ligeris, Rhodanus, Sequana, Matrona, quorum quatuor Oceano Atlantico, unum freto miscetur Gallico. '''I.''' Justine, enumera mihi aliquas urbes Galliae. '''Just.''' Lutetia Parisiorum, caput et arx regni ad Sequanam, {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 6zhu60l2e9h276hydyyjlzouhf4hn9i 104 73515 278592 242530 2026-08-28T10:14:51Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 396 —}}</noinclude>'''I.''' Quid scis de Melita et Ilva (''Elbe'') insulis? '''G.''' In utraque Napoleo imperator exulavit. '''I.''' Melitam Helena insula confundis, o bone. Scisne unde haec nomen habeat? '''G.''' Ex eo dicta est, domine, quod Lusitani duodecimo Calendas Majas, qui dies Helenae sacer est, hanc insulam primum invenerunt. Medio Oceano sita a Bonae Spei promontorio millia passuum vicies centena fere distat (''800 lieues''). '''I.''' Quaenam, Fidelis, est orbis terrarum pars minima? '''F.''' Regio totius novi orbis longe nobilissima est Australia, quae quidem ceteris orbis partibus minor est, sed fontibus scatet et silvis et amnibus inclitis, ut omittam jucundam salubremque coeli temperiem. '''I.''' Tu utique loqueris, quasi porci cocti ambulent ibi. '''Pr.''' Ideo tam gloriose loquitur, domine, quia frater ejus major natu in Australiam emigravit, unde interdum litteras laetum nuntium continentes accipit. '''I.''' Ut interrogandi finem faciamus, pauca etiam terrarum et urbium nomina in tabula scribam, quarum ii qui adhuc non sunt interrogati, numerum incolarum exsequentur (''indiquer'').<br/> Petropolis {{bar|1}} Belgica {{bar|1}} Roma {{bar|1}} Russia {{bar|1}} Lutetia Parisiorum {{bar|1}} Europa.<br/> Vindobona {{bar|1}} Londinium {{bar|1}} Colonia Agrippina {{bar|1}} Berolinum {{bar|1}} Turcia. Surgant igitur singuli et nomina sua professi servato ordine ad singulas quaestiones quam brevissime respondeant. '''S.''' ''Petropolis'': Undecies centena millia (1,100,000). '''U.''' ''Belgica'': Septies et sexagies centena quinquaginta millia (6,750,000). '''L.''' ''Roma'': Quater centena (vel quadringenta) quinquaginta millia (450.000). {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> hdoeekafrcfce4weueb4gvielnyjwe0 104 73516 278593 242531 2026-08-28T10:16:10Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 397 —}}</noinclude>'''D.''' ''Russia'': Millies trecenties centena millia (''130 millions''). '''B.''' ''Lutetia'': Quinquies et vicies centena millia (2,500,000). '''O.''' ''Europa'': Ter millies octingenties centena millia (''380 millions''). '''A.''' ''Vindobona'': Quinquies decies centena millia (1,500,000). '''M.''' ''Londinium'': Quater et quadragies centena millia (4,400,000). '''R.''' ''Colonia Agrippina'': Ter centena (vel trecenta) quadraginta millia (340,000). '''P.''' ''Berolinum'': Septies decies centena millia (1,700,000). '''V.''' ''Turcia'': Centies quinquagies centena millia (''15 millions''). '''I.''' Quomodo Romani vocabulum, « ''million'' » significare consueverunt, Claudi? '''C.''' Proprio vocabulo carentes centena millia decies multiplicabant. '''I.''' Quid vero, cum de 2, 3, 4, 10, 100 « ''millions'' » agitur? Quomodo rem aggredieris? '''C.''' Numerum, qui praepositus est vocabulo « ''million'' » 2, 3, 4, 10, 100 decies multiplicabo et summae effectae constanter adjungam « centena millia » v. g.<br/> 1 Million = 10 × 100,000 : decies centena millia.<br/> 2 Millions = 20 × 100,000 : vicies centena millia.<br/> 3 Millions = 30 × 100,000 : tricies centena millia.<br/> 4 Millions = 40 × 100,000 : quadragies centena millia.<br/> 5 Millions = 50 × 100,000 : quinquagies centena millia.<br/> 6 Millions = 60 × 100,000 : sexagies centena millia.<br/> 7 Millions = 70 × 100,000 : septuagies centena millia.<br/> 8 Millions = 80 × 100,000 : octogies centena millia.<br/> 9 Millions = 90 × 100,000 : nonagies centena millia.<br/> 10 Millions = 100 × 100,000 : centies centena millia. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> f4rt5urcu8x949qr7se7rj1sc22xcxu 104 73517 278594 242532 2026-08-28T10:17:47Z JimKillock 19003 /* Emendata */ 278594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JimKillock" />{{c|— 398 —}}</noinclude>11 ''Millions'' = 110 × 100,000 : decies et centies centena millia.<br/> 12 ''Millions'' = 120 × 100,000 : vicies et centies centena millia.<br/> 13 ''Millions'' = 130 × 100,000 : tricies et centies centena millia.<br/> 14 ''Millions'' = 140 × 100,000 : quadragies et centies centena millia.<br/> 15 ''Millions'' = 150 × 100,000 : quinquagies et centies centena millia, etc.<br/> 20 ''Millions'' = 200 × 100,000 : ducenties centena millia.<br/> 21 ''Millions'' = 210 × 100,000 : decies et ducenties centena millia.<br/> 22 ''Millions'' = 220 × 100,000 : vicies et ducenties centena millia.<br/> 30 ''Millions'' = 300 × 100,000 : trecenties centena millia.<br/> 40 ''Millions'' = 400 × 100,000 : quadringenties centena millia.<br/> 50 ''Millions'' = 500 × 100,000 : quingenties centena millia.<br/> 60 ''Millions'' = 600 × 100,000 : sexcenties centena millia.<br/> 70 ''Millions'' = 700 × 100,000 : septingenties centena millia.<br/> 80 ''Millions'' = 800 × 100,000 : octingenties centena millia.<br/> 90 ''Millions'' = 900 × 100,000 : non(in)genties centena millia.<br/> 100 ''Millions'' = 1000 × 100,000 : millies centena millia.<br/> 105 ''Millions'' = 1050 × 100,000 : quinquagies et millies centena millia.<br/> 200 ''Millions'' = 2000 × 100,000 : bis millies centena millia.<br/> 300 ''Millions'' = 3000 × 100,000 : ter millies centena millia.<br/> 400 ''Millions'' = 4000 × 100,000 : quater millies centena millia. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> gl2ebbr4qqcu9mgy921kumdelp8v5a2 0 85500 278488 278013 2026-08-27T20:58:55Z JimKillock 19003 278488 wikitext text/x-wiki <div class=text> {{titulus2 |Scriptor= W. L. Paine |Scriptor2=C. L. Mainwaring |Scriptor3=Euphemia Ryle |OperaeTitulus= Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae |Annus= 1919 |Editio=G. Bell & Sons |Recensor= |SubTitulus= |Genera=Textus ad discendam linguam latinam |Liber=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae.pdf }} {{Liber |Ante= |AnteNomen= |Post=Preface |PostNomen=/Preface }} <pages index="Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae.pdf" include=1,5 /> {{c|{{bar|8}}}} {{c|[[Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/Preface|''Preface'']]}} {{c|[[Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/Author’s Note|''Author’s Note'']]}} {{c|{{bar|8}}}} <pages index="Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae.pdf" include=10 /> {{Liber |Ante= |AnteNomen= |Post=Preface |PostNomen=/Preface }} b405qlepj8o2q7r44g1z6k2c96pcamw 0 85502 278491 278032 2026-08-27T21:02:46Z JimKillock 19003 278491 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor= W. L. Paine |Scriptor2=C. L. Mainwaring |Scriptor3=Euphemia Ryle |OperaeTitulus= Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae |OperaeWikiPagina=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae |Annus= 1919 |Editio=G. Bell & Sons |Recensor= |SubTitulus=Author’s Note |Liber=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae.pdf }} <div class=text> {{Liber |Ante=Preface |AnteNomen=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/Preface |Post=I |PostNomen=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/I }} <pages index="Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae.pdf" include=9 /> {{c|{{bar|8}}}} {{Liber |Ante=Preface |AnteNomen=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/Preface |Post=I |PostNomen=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/I }} n8l9vnos06dh2097y11pujf8hve86h8 0 85503 278490 278033 2026-08-27T21:01:55Z JimKillock 19003 278490 wikitext text/x-wiki <div class=text> {{titulus2 |Scriptor= W. L. Paine |Scriptor2=C. L. Mainwaring |Scriptor3=Euphemia Ryle |OperaeTitulus= Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae |OperaeWikiPagina=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae |Annus= 1919 |Editio=G. Bell & Sons |Recensor= |SubTitulus=Pyramus et Thisbe |Liber=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae.pdf }} {{Liber |Ante=Author’s Note |AnteNomen=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/Author’s Note |Post=II |PostNomen=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/II }} <pages index="Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae.pdf" include=11-20 /> {{c|{{bar|8}}}} {{Liber |Ante=Author’s Note |AnteNomen=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/Author’s Note |Post=II |PostNomen=Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae/II }} ags1pmzdis0ufou4u3mkzw31e59inuu 102 85519 278445 2026-08-27T18:57:04Z JimKillock 19003 Paginam instituit, scribens '{{Scriptor |Munera= |Natio= }} ==Opera== * [[Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae]]' 278445 wikitext text/x-wiki {{Scriptor |Munera= |Natio= }} ==Opera== * [[Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae]] 7qfmtwbdukwgpeuzf5royii4n4jr07u 102 85520 278446 2026-08-27T18:57:15Z JimKillock 19003 Paginam instituit, scribens '{{Scriptor |Munera= |Natio= }} ==Opera== * [[Ólim]] * [[Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae]]' 278446 wikitext text/x-wiki {{Scriptor |Munera= |Natio= }} ==Opera== * [[Ólim]] * [[Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae]] kaue19xbw4ws3re4my4hfvni3yx0ev0 278447 278446 2026-08-27T18:57:24Z JimKillock 19003 278447 wikitext text/x-wiki {{Scriptor |Munera= |Natio= }} ==Opera== * [[Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae]] 7qfmtwbdukwgpeuzf5royii4n4jr07u 104 85521 278480 2026-08-27T20:17:45Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia sinistra|<center>John IV.<br/>26th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1302–8.{{hr}}</center>The Convent plead that they hold in frankalmoing, but the Escheator persists in taking possession.}} Ad quem diem, quia Prioratus tenetur in puram eleemosynam ''et cætera'', et nusquam temporibus retroactis vacationum facta fuit hujusmodi exactio de fidelitate, recognitione, aut curia tenenda, vel aliquibus exactionibus vel exitibus medii temporis ca... 278480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin}} {{rh|84|{{Capituli|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>{{Marginalia sinistra|<center>John IV.<br/>26th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1302–8.{{hr}}</center>The Convent plead that they hold in frankalmoing, but the Escheator persists in taking possession.}} Ad quem diem, quia Prioratus tenetur in puram eleemosynam ''et cætera'', et nusquam temporibus retroactis vacationum facta fuit hujusmodi exactio de fidelitate, recognitione, aut curia tenenda, vel aliquibus exactionibus vel exitibus medii temporis capiendis, petitum fuit ex parte dicti Conventus, quod Escaetor prædictus nihil faceret vel attentaret in læsionem puritatis eleemosynæ, ''et cætera''. Qui propter hoc non cessavit, sed præsentes coegit facere fidelitatem, absentes amerciando, super utrosque præsentes et absentes tallagium imponendo; et per collectores, de novo factos, levando, demandavit equos carrucarum et carectarum Prioratus, in parco ponendo portas, grangia et ostia <ref>''obserendo'' in MS.</ref>oserando, et caves asportando. {{Marginalia sinistra|Further hardships inflicted on the tenants of the Priory.}} Eodem die clerici et ministri Escaetoris venerunt ad manerium de Happesburg, et homines manerii, quia non venrunt coram eis, amerciaverunt ad decem libras, nihilominu ponendo super villam tallagium de quindecim libris. Et exitus mercati, die Mercurii sequente, quatuor solidos tres denarios levaverunt et ceperunt; ostia grangiarum obserando, et claves retinendo, omnia averia manerii et hominum manerii capiendo, inparcando, et retinendo, quousque fidelitatem fecerunt; et, post fidelitatem factam, omnia averia quæ in manerio invenire poterant, ceperunt, inpareaverunt, non permittentes in dicto manerio quicquam operari cum carrucis vel carectis, quousque per Dominum W. de Karletone deliberata fuerant dicta averia sub plevina ad returnandum. Insuper blada, et omnia bona et catalla Prioratus, sub arta custodia posuerunt, prohibentes ne per Conventum, vel ministros suos, disponeretur seu perciperetur; unde exhibitio Conventus et familiæ ad victum tunc in parte, præterquam ex mutuo, impedita fuit: et tunc <ref>''Celerario'' in MS.</ref>Cellerario, seu alicui alii de familia, non permitte<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> mqj9j28n5ihyaejks1md73sgdrn06nl 278481 278480 2026-08-27T20:18:35Z Catgolin 32186 278481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin}} {{rh|84|{{Capituli|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>{{Marginalia sinistra|<center>John IV.<br/>26th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1302–8.{{hr}}</center>The Convent plead that they hold in frankalmoing, but the Escheator persists in taking possession.}} Ad quem diem, quia Prioratus tenetur in puram eleemosynam ''et cætera'', et nusquam temporibus retroactis vacationum facta fuit hujusmodi exactio de fidelitate, recognitione, aut curia tenenda, vel aliquibus exactionibus vel exitibus medii temporis capiendis, petitum fuit ex parte dicti Conventus, quod Escaetor prædictus nihil faceret vel attentaret in læsionem puritatis eleemosynæ, ''et cætera''. Qui propter hoc non cessavit, sed præsentes coegit facere fidelitatem, absentes amerciando, super utrosque præsentes et absentes tallagium imponendo; et per collectores, de novo factos, levando, demandavit equos carrucarum et carectarum Prioratus, in parco ponendo portas, grangia et ostia <ref>''obserendo'' in MS.</ref>oserando, et caves asportando. {{Marginalia sinistra|Further hardships inflicted on the tenants of the Priory.}} Eodem die clerici et ministri Escaetoris venerunt ad manerium de Happesburg, et homines manerii, quia non venrunt coram eis, amerciaverunt ad decem libras, nihilominu ponendo super villam tallagium de quindecim libris. Et exitus mercati, die Mercurii sequente, quatuor solidos tres denarios levaverunt et ceperunt; ostia grangiarum obserando, et claves retinendo, omnia averia manerii et hominum manerii capiendo, inparcando, et retinendo, quousque fidelitatem fecerunt; et, post fidelitatem factam, omnia averia quæ in manerio invenire poterant, ceperunt, inpareaverunt, non permittentes in dicto manerio quicquam operari cum carrucis vel carectis, quousque per Dominum W. de Karletone deliberata fuerant dicta averia sub plevina ad returnandum. Insuper blada, et omnia bona et catalla Prioratus, sub arta custodia posuerunt, prohibentes ne per Conventum, vel ministros suos, disponeretur seu perciperetur; unde exhibitio Conventus et familiæ ad victum tunc in parte, præterquam ex mutuo, impedita fuit: et tunc <ref>''Celerario'' in MS.</ref>Cellerario, seu alicui alii de familia, non permitte<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> ch93mvcedgfbmeo23kkamslee30hozh 278484 278481 2026-08-27T20:33:47Z JimKillock 19003 278484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin}} {{rh|84|{{Capituli|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>{{Marginalia sinistra|<center>John IV.<br/>26th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1302–8.{{hr}}</center>The Convent plead that they hold in frankalmoigu, but the Escheator persists in taking possession.}} Ad quem diem, quia Prioratus tenetur in puram eleemosynam ''et cætera'', et nusquam temporibus retroactis vacationum facta fuit hujusmodi exactio de fidelitate, recognitione, aut curia tenenda, vel aliquibus exactionibus vel exitibus medii temporis capiendis, petitum fuit ex parte dicti Conventus, quod Escaetor prædictus nihil faceret vel attentaret in læsionem puritatis eleemosynæ, ''et cætera''. Qui propter hoc non cessavit, sed præsentes coegit facere fidelitatem, absentes amerciando, super utrosque præsentes et absentes tallagium imponendo; et per collectores, de novo factos, levando, demandavit equos carrucarum et carectarum Prioratus, in parco ponendo portas, grangia et ostia <ref>''obserendo'' in MS.</ref>oserando, et caves asportando. {{Marginalia sinistra|Further hardships inflicted on the tenants of the Priory.}} Eodem die clerici et ministri Escaetoris venerunt ad manerium de Happesburg, et homines manerii, quia non venerunt coram eis, amerciaverunt ad decem libras, nihilominus ponendo super villam tallagium de quindecim libris. Et exitus mercati, die Mercurii sequente, quatuor solidos tres denarios levaverunt et ceperunt; ostia grangiarum obserando, et claves retinendo, omnia averia manerii et hominum manerii capiendo, inparcando, et retinendo, quousque fidelitatem fecerunt; et, post fidelitatem factam, omnia averia quæ in manerio invenire poterant, ceperunt, inpareaverunt, non permittentes in dicto manerio quicquam operari cum carrucis vel carectis, quousque per Dominum W. de Karletone deliberata fuerant dicta averia sub plevina ad returnandum. Insuper blada, et omnia bona et catalla Prioratus, sub arta custodia posuerunt, prohibentes ne per Conventum, vel ministros suos, disponeretur seu perciperetur; unde exhibitio Conventus et familiæ ad victum tunc in parte, præterquam ex mutuo, impedita fuit: et tunc <ref>''Celerario'' in MS.</ref>Cellerario, seu alicui alii de familia, non permitte<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> ir9u58qiohvvp6i44fprm9kyvxk127d 278485 278484 2026-08-27T20:34:36Z JimKillock 19003 278485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin}} {{rh|84|{{Capituli|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>{{Marginalia sinistra|<center>John IV.<br/>26th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1302–8.{{hr}}</center>The Convent plead that they hold in frankalmoign, but the Escheator persists in taking possession.}} Ad quem diem, quia Prioratus tenetur in puram eleemosynam ''et cætera'', et nusquam temporibus retroactis vacationum facta fuit hujusmodi exactio de fidelitate, recognitione, aut curia tenenda, vel aliquibus exactionibus vel exitibus medii temporis capiendis, petitum fuit ex parte dicti Conventus, quod Escaetor prædictus nihil faceret vel attentaret in læsionem puritatis eleemosynæ, ''et cætera''. Qui propter hoc non cessavit, sed præsentes coegit facere fidelitatem, absentes amerciando, super utrosque præsentes et absentes tallagium imponendo; et per collectores, de novo factos, levando, demandavit equos carrucarum et carectarum Prioratus, in parco ponendo portas, grangia et ostia <ref>''obserendo'' in MS.</ref>oserando, et caves asportando. {{Marginalia sinistra|Further hardships inflicted on the tenants of the Priory.}} Eodem die clerici et ministri Escaetoris venerunt ad manerium de Happesburg, et homines manerii, quia non venerunt coram eis, amerciaverunt ad decem libras, nihilominus ponendo super villam tallagium de quindecim libris. Et exitus mercati, die Mercurii sequente, quatuor solidos tres denarios levaverunt et ceperunt; ostia grangiarum obserando, et claves retinendo, omnia averia manerii et hominum manerii capiendo, inparcando, et retinendo, quousque fidelitatem fecerunt; et, post fidelitatem factam, omnia averia quæ in manerio invenire poterant, ceperunt, inpareaverunt, non permittentes in dicto manerio quicquam operari cum carrucis vel carectis, quousque per Dominum W. de Karletone deliberata fuerant dicta averia sub plevina ad returnandum. Insuper blada, et omnia bona et catalla Prioratus, sub arta custodia posuerunt, prohibentes ne per Conventum, vel ministros suos, disponeretur seu perciperetur; unde exhibitio Conventus et familiæ ad victum tunc in parte, præterquam ex mutuo, impedita fuit: et tunc <ref>''Celerario'' in MS.</ref>Cellerario, seu alicui alii de familia, non permitte<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> diljz5bpqtk0r2rjzi62qw1c49euzjx 829 85522 278486 2026-08-27T20:53:17Z JimKillock 19003 /* Errors with multiple authors */ nova pars 278486 wikitext text/x-wiki == Errors with multiple authors == Hi @[[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] @[[Usor:SZC 03|SZC 03]], this module is generating errors for me, at [[Decem fābvlae pverīs pvellīsqve agendae]], where sub pages are being entered as works at [[:Categoria:Opera quae Euphemia Ryle scripsit]]. I'm going to attempt a change so just to let you know in case it causes problems. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:53, 27 Augusti 2026 (UTC) j0dm6nenwvygpqe8qoc0ppm0p1rkhuw 14 85523 278489 2026-08-27T21:00:16Z JimKillock 19003 Paginam instituit, scribens '''Vide [[Scriptor:C. L. Mainwaring]]''' 278489 wikitext text/x-wiki ''Vide [[Scriptor:C. L. Mainwaring]]'' 0pte2823zl7wiys0hc89vrgb3o3b0xi