Pagina:Nos in schola latine loquimur

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="la">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>lawikisource</dbname>
    <base>https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialis</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Disputatio</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usor</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Disputatio Usoris</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicifons</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Disputatio Vicifontis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fasciculus</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Disputatio Fasciculi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Disputatio MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Formula</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Disputatio Formulae</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Auxilium</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Disputatio Auxilii</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Disputatio Categoriae</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Scriptor</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Disputatio Scriptoris</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Disputatio Paginae</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Liber</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Disputatio Libri</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulus</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Disputatio Moduli</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72803</id>
    <revision>
      <id>278938</id>
      <parentid>267246</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278938</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="609" sha1="tfc3gho4u82oogek79k49ebfo9ba6rv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|
{{xxx-maior|
{{Block center|
&lt;poem&gt;
{{xx-maior|
'''NOS IN SCHOLA'''
             '''LATINE LOQUIMUR.'''}}
&lt;/poem&gt;
}}}}
{{dhr}}
{{sp|{{x-maior|ARS LATINE LOQUENDI'''}}}}

{{x-smaller|PUERIS,&lt;br&gt;AMATORIBUS FAUTORIBUSQUE&lt;br&gt;LINGUAE
LATINAE&lt;br&gt;DEDICATA&lt;br&gt;A}} 

{{sp|{{sc|'''D. THOMA ELSAESSER O. S. B.'''}}}}

{{x-smaller|{{sc|'''MAREDSOUS.'''}}}}
{{dhr|3}}
{{sp|{{sc|NOVA EDITIO EMENDATA ET AUCTA.}}}}
{{dhr|3}}
JULES DE MEESTER

{{xx-smaller|IMPRIMEUR-ÉDITEUR}}
}}

{| {{ts|ma|fs080|ac}}
| Rue S. Alphonse. 7 &amp; 9 
| {{ts|width:6em}} |
| Rue de l’Industrie, 27
|-
| ROULERS.
|
| BRUXELLES.
|}
{{c|1909}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfc3gho4u82oogek79k49ebfo9ba6rv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72805</id>
    <revision>
      <id>278940</id>
      <parentid>241646</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="608" sha1="2wr23679nfhzep6caygi45y2ulzof8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|
{{xxx-maior|
{{Block center|
&lt;poem&gt;
{{xx-maior|
'''NOS IN SCHOLA'''
             '''LATINE LOQUIMUR.'''}}
&lt;/poem&gt;
}}}}
{{dhr}}
{{sp|{{x-maior|ARS LATINE LOQUENDI'''}}}}

{{x-smaller|PUERIS,&lt;br&gt;AMATORIBUS FAUTORIBUSQUE&lt;br&gt;LINGUAE
LATINAE&lt;br&gt;DEDICATA&lt;br&gt;A}} 

{{sp|{{sc|'''D. THOMA ELSAESSER O. S. B.'''}}}}

{{x-smaller|{{sc|'''MAREDSOUS.'''}}}}
{{dhr|3}}
{{sp|{{sc|NOVA EDITIO EMENDATA ET AUCTA.}}}}
{{dhr|3}}
JULES DE MEESTER

{{xx-smaller|IMPRMEUR-ÉDITEUR}}
}}

{| {{ts|ma|fs080|ac}}
| Rue S. Alphonse. 7 &amp; 9 
| {{ts|width:6em}} |
| Rue de l’Industrie, 27
|-
| ROULERS.
|
| BRUXELLES.
|}
{{c|1909}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2wr23679nfhzep6caygi45y2ulzof8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72806</id>
    <revision>
      <id>278941</id>
      <parentid>241879</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:02:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="82qhd5t56vkqnaqgowk3mrrxp1nq3xo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{dhr|12}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{smaller|{{sc|Droits de reproduction réserves.}}}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>82qhd5t56vkqnaqgowk3mrrxp1nq3xo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72807</id>
    <revision>
      <id>278942</id>
      <parentid>253438</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278942</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4985" sha1="ne1wim157894rzx6oo2c1jmt4m13lhb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{dhr|5}}&lt;/noinclude&gt;{| {{ts|ma|w90}}
|-
| colspan=2 align=&quot;center&quot;| {{x-larger|'''INDEX RERUM.'''}}
|-
| colspan=2 | {{gap}}
|-
|{{sc|[[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Praefatio|Praefatio]]}}
|align=&quot;right&quot;|v
|-
|1. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Colloquium de Schola|Colloquium de Schola]]
|align=&quot;right&quot;|{{Nexus ad facsimile|1|7}}
|-
|2. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De sero venientibus|De sero venientibus]]
|align=&quot;right&quot;|4
|-
|3. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Excusandi modus|Excusandi modus]]
|align=&quot;right&quot;|8
|-
|4. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De scriptione|De scriptione]]
|align=&quot;right&quot;|11
|-
|5. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De commentariis emendatis|De commentariis emendatis]]
|align=&quot;right&quot;|14
|-
|6. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De attentione animi|De attentione animi]]
|align=&quot;right&quot;|21
|-
|7. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De charta|De charta]]
|align=&quot;right&quot;|25
|-
|8. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo vocabulum morceau Latine exprimatur|Quomodo vocabulum « ''morceau'' » Latine exprimatur]]
|align=&quot;right&quot;|35
|-
|9. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De permissione|De permissione]]
|align=&quot;right&quot;|39
|-
|10. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De calamo|De calamo]]
|align=&quot;right&quot;|48
|-
|11. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De atramento|De atramento]]
|align=&quot;right&quot;|56
|-
|12. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De adverbio encore|De adverbio « ''encore'' »]]
|align=&quot;right&quot;|64
|-
|13. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Modus salutandi|Modus salutandi]]
|align=&quot;right&quot;|72
|-
|14. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De risu et cachinnatione|De risu et cachinnatione]]
|align=&quot;right&quot;|76
|-
|15. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De lectione et recitatione|De lectione et recitatione]]
|align=&quot;right&quot;|79
|-
|16. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De verbo videndi|De verbo videndi]]
|align=&quot;right&quot;|89
|-
|17. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Dum felis dormit mus gaudet et exsilit antro|Dum felis dormit, mus gaudet et exsilit antro]]
|align=&quot;right&quot;|97
|-
|18. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De libro|De libro]]
|align=&quot;right&quot;|101
|-
|19. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo adjectivum beau Latine sit reddendum|Quomodo adjectivum « ''beau'' » Latine sit reddendum]]
|align=&quot;right&quot;|111
|-
|20. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De silentio|De silentio]]
|align=&quot;right&quot;|115
|-
|21. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De opera danda et de gratiarum actione|De opera danda et de gratiarum actione]]
|align=&quot;right&quot;|118
|-
|22. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Interrogandi ad grammatices rudimenta pertinentes formulae|Interrogandi ad grammatices rudimenta pertinentes formulae]]
|align=&quot;right&quot;|126
|-
|23. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Colloquium de commentatione|Colloquium de commentatione]]
|align=&quot;right&quot;|139
|-
|24. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quae sint indecora|Quae sint indecora]]
|align=&quot;right&quot;|141
|-
|25. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De joco|De joco]]
|align=&quot;right&quot;|143
|-
|26. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De poena|De poena]]
|align=&quot;right&quot;|144
|-
|27. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De chartulis et de studii constantia|De chartulis et de studii constantia]]
|align=&quot;right&quot;|151
|-
|28. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De feriis|De feriis]]
|align=&quot;right&quot;|155
|-
|29. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo locutio s'il vous plait in Latinum sit convertenda|Quomodo locutio « ''s'il vous plait'' » in Latinum sit convertenda]]
|align=&quot;right&quot;|156
|-
|30. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De vitae genere deligendo|De vitae genere deligendo]]
|align=&quot;right&quot;|160
|-
|31. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De verbo mirandi|De verbo mirandi]]
|align=&quot;right&quot;|161
|-
|32. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo voici voila Latine exprimantur|Quomodo « ''voici, voilà'' » Latine exprimantur]]
|align=&quot;right&quot;|163
|-
|33. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Querendi vel accusandi formulae|Querendi vel accusandi formulae]]
|align=&quot;right&quot;|166
|-
|34. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quemodo vocabula traduction traduire Latine denotentur|Quemodo vocabula « ''traduction, traduire'' » Latine denotentur]]
|align=&quot;right&quot;|168
|-
|35. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quid lingua differat a sermone|Quid ''lingua'' differat a ''sermone'']]
|align=&quot;right&quot;|174
{{nopt}}&lt;noinclude&gt;|}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ne1wim157894rzx6oo2c1jmt4m13lhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72808</id>
    <revision>
      <id>278943</id>
      <parentid>243203</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6020" sha1="frw40tvny3ot364loadnq288m6a9gfk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{c|— IV —}}
{| {{ts|ma|w90}}
|-&lt;/noinclude&gt;{{nopt}}
|-
|36. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De verbis interrogandi|De verbis interrogandi]]
|align=&quot;right&quot;|182
|-
|37. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De responso|De responso]]
|align=&quot;right&quot;|187
|-
|38. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Formulae ad tempus pertinentes|Formulae ad tempus pertinentes]]
|align=&quot;right&quot;|189
|-
|39. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Colloquium in salutatorio habitum|Colloquium in salutatorio habitum]]
|align=&quot;right&quot;|200
|-
|40. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Affirmandi et negandi formulae|Affirmandi et negandi formulae]]
|align=&quot;right&quot;|203
|-
|41. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De valetudine|De valetudine]]
|align=&quot;right&quot;|215
|-
|42. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De excursione ad Mosam facta|De excursione ad Mosam facta]]
|align=&quot;right&quot;|221
|-
|43. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De aetate|De aetate]]
|align=&quot;right&quot;|224
|-
|44. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Reprehendendi modus|Reprehendendi modus]]
|align=&quot;right&quot;|230
|-
|45. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Laudandi modus|Laudandi modus]]
|align=&quot;right&quot;|243
|-
|46. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Aliae approbandi et improbandi formulae|Aliae approbandi et improbandi formulae]]
|align=&quot;right&quot;|245
|-
|47. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De declamatione|De declamatione]]
|align=&quot;right&quot;|253
|-
|48. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Formulae ad consuetudinem pertinentes|Formulae ad consuetudinem pertinentes]]
|align=&quot;right&quot;|256
|-
|49. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo verbo exprimere sit utendum|Quomodo verbo « ''exprimere'' » sit utendum]]
|align=&quot;right&quot;|258
|-
|50. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo adverbium celeriter a Romanis usurpetur|Quomodo adverbium « ''celeriter'' » a Romanis usurpetur]]
|align=&quot;right&quot;|264
|-
|51. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quid sit argumentum|Quid sit argumentum]]
|align=&quot;right&quot;|270
|-
|52. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quae notio subjecta sit verbo significandi|Quae notio subjecta sit verbo significandi]]
|align=&quot;right&quot;|272
|-
|53. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo locutio Gallica rester à court Latine sit reddenda|Quomodo locutio Gallica « ''rester à court'' » Latine sit reddenda]]
|align=&quot;right&quot;|276
|-
|54. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De interjectionibus|De interjectionibus]]
|align=&quot;right&quot;|279
|-
|55. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De arte musica|De arte musica]]
|align=&quot;right&quot;|285
|-
|56. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De vocibus animalium|De vocibus animalium]]
|align=&quot;right&quot;|295
|-
|57. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Colloquium quo usus adjectivi et adverbii superficiel superficiellement explanatur|Colloquium, quo usus adjectivi et adverbii « ''superficiel, superficiellement'' » explanatur]]
|align=&quot;right&quot;|297
|-
|58. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De adverbio generalement en general|De adverbio « ''généralement, en général'' »]]
|align=&quot;right&quot;|300
|-
|59. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De locutione Je regrette je suis fâché|De locutione: « ''Je regrette, je suis fâché'' »]]
|align=&quot;right&quot;|302
|-
|60. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo avoir raison avoir tort lingua Latina exprimatur|Quomodo « ''avoir raison, avoir tort'' » lingua Latina exprimatur]]
|align=&quot;right&quot;|305
|-
|61. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo possible impossible Latine dicatur|Quomodo « ''possible, impossible'' » Latine dicatur]]
|align=&quot;right&quot;|312
|-
|62. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo verbis velle posse libet utendum sit|Quomodo verbis « ''velle, posse, libet'' » utendum sit]]
|align=&quot;right&quot;|315
|-
|63. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De Genitivo partitivo|De Genitivo partitivo]]
|align=&quot;right&quot;|320
|-
|64. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo il faut sermone Latino exprimatur|Quomodo « ''il faut'' » sermone Latino exprimatur]]
|align=&quot;right&quot;|323
|-
|65. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Colloquium de epistola|Colloquium de epistola]]
|align=&quot;right&quot;|329
|-
|66. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De variis partibus epistolae|De variis partibus epistolae]]
|align=&quot;right&quot;|341
|-
|67. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Epistolam superiorem tuam accepi|Epistolam superiorem tuam accepi]]
|align=&quot;right&quot;|367
|-
|68. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Colloquium de tempestate vel statu coeli|Colloquium de tempestate vel statu coeli]]
|align=&quot;right&quot;|375
|-
|69. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/De eruditionis vel scientiae tentatione|De eruditionis vel scientiae tentatione]]
|align=&quot;right&quot;|385
|-
|70. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Quomodo scholarum inspector examinet quid pueri inferioris classis didicerint|Quomodo scholarum inspector examinet, quid pueri inferioris classis didicerint]]
|align=&quot;right&quot;|387
|-
|71. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Proverbia|Proverbia]]
|align=&quot;right&quot;|405
|-
|72. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Per ferias|Per ferias]]
|align=&quot;right&quot;|408
|-
|73. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Peccata confitendi formulae|Peccata confitendi formulae]]
|align=&quot;right&quot;|415
|-
|74. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Terrarum nomina|Terrarum nomina]]
|align=&quot;right&quot;|432
|-
|75. [[Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Urbium nomina|Urbium nomina]]
|align=&quot;right&quot;|434
|-
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>frw40tvny3ot364loadnq288m6a9gfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72809</id>
    <revision>
      <id>278944</id>
      <parentid>241846</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278944</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="mgs4hucs9txteqvspn3dawxkbvjto7h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2}}
{{c|{{maior|'''PRAEFATIO.'''}}}}
{{dhr|2}}
Deesse mihi nolo, amice lector, quin paucis tibi, quomodo hoc opusculum ortum sit, exponam.

Plerumque proh dolor! accidit, ut pueri haud ita pauci quamquam a magistris doctis utique atque assiduis per complures deinceps annos instructi, tamen exercitationis ususque defectu, quippe cum Latinus sermo hac nostra aetate jam nusquam fere ad docendum usurpetur, tum propter multitudinem, quarum hodie ratio habenda est, disciplinarum diligentiori Latinitatis studio obstantium, schola absoluta lingua Latina adeo sint imprompti, ut vix ullam sententiam ex usu vitae sumptam sine negotio reddere, nedum epistolam conscribere pure ac Latine queant.

Quod incommodum ipse puer expertus, molestissime semper tuli linguae illius nobilissimae usum, qui quidem majoribus nostris per tot saecula decori fuit atque gloriae, magis magisque in oblivionem adduci.

Quam ob rem posterioribus annis quidquid mihi otii erat, ut praestantissimos scriptores tam veteres quam recentiores non deliciarum solum causa evolverem, verum etiam, quae ad sermonem quotidianum pertinerent, et verba et sententias diligenter exscriberem, in hoc potissimum studium contuli atque impendi.

Quid igitur mirum, si procedentibus annis quae singulis diebus excerpsi, in volumen accreverunt.

Docti quidam viri in scholis Latine docentes, quos occasione oblata hac de re consultavi, multis haud parvae utilitati fore iterum atque iterum affirmabant, si ex collecta materia eum librum componerem, quo sermo scholae maxime accommodatus proferetur.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mgs4hucs9txteqvspn3dawxkbvjto7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72810</id>
    <revision>
      <id>278945</id>
      <parentid>241848</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278945</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1276" sha1="51h411b1za9tlwihikw07hvjqm778je" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{c|— VI —}}&lt;/noinclude&gt;Quorum precibus cedens hoc opusculum confeci, quod si cui usui erit, gaudebo, si minus, non aegre feram, cum longissime absit a me, ut difficultates, quas in opere exsequendo plurimas et maximas inveni, omnes a me solutas esse mihi videar.

Ceterum minime in animo erat opus eruditum edere, sed iis qui sermone Latino delectarentur, quae usui esset, materiam aliquam et normam subjicere.

Quod ad dispositionem libri attinet, certum ordinem secutus eas potissimum res ad dialogi formam redegi atque digessi, quae in scholis et disci et doceri et fieri solent, quibus et verba et sententiae quae ad emendate loquendum maxime pertinent, tradantur et explicentur. Praeterea epistolarum et praecepta et exempla quaedam interposui.

Quod autem multis locis interpretationem adjunxi: expertus persuasum habeo vix quidquam pueris prodesse verba praeclara, nisi quid patria lingua significent, plane intelligant.

Saepissime praeterea et verbis et sententiis vel singulas vel plures dictiones consimiles interponendas esse censui, ut lectori non modo, quo libido ferret, e pluribus eligendi, sed uberiorem etiam Latini sermonis cognitionem usumque consequendi daretur copia.

&lt;i&gt;'''Maretioli Calendis Januariis 1906.'''&lt;/i&gt;
{{dhr|5}}
{{c|'''U. I. O. G. D.'''}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>51h411b1za9tlwihikw07hvjqm778je</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72811</id>
    <revision>
      <id>278946</id>
      <parentid>241806</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278946</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1238" sha1="1gidj7tcm07569shb39m96239jzsgob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{dhr|4}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{sc|Novae Editionis}}}}
{{dhr}}
{{c|'''PRAEFATIO.'''}}

Triennium intercessit, cum haec «Ars Latine loquendi», primum prodiit.

Interea compluribus in locis a viris litteratis in judicium vocata praeter exspectationem uno fere, quod quidem in nostram notitiam pervenerit, consensu benigne interpretata, approbata, linguae Latinae studiosis commendata est.

Sic autem de opusculo existimant: hoc genere litterarum pueros certe non minus delectari quam ad amorem studiumque linguae Latinae excitari; docendi rationem popularem esse et festivam; latinitatem, licet satis multi in librum irrepserint errores, ceterum tamen puram atque emendatam; singula denique capita jucunda excellere varietate magnaque copia rerum.

In hac nova editione ordinem ac dispositionem operis mutanda non esse putavimus; contra nobis curae fuit tam latinitatem et quae praeterea correctione indigebant, recognoscere et emendare, quam compluribus in locis rimas explere et quae saepissime adscripta est interpretationem Gallicam typis Italicis, quos vocant, a textu Latino distinguere magis et separare.

Unum praeterea caput novum (72) priorum numero addidimus multaque capiti 75 nomina urbium.

&lt;i&gt;'''Maretioli Idibus Juliis 1909.'''&lt;/i&gt;
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1gidj7tcm07569shb39m96239jzsgob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72818</id>
    <revision>
      <id>278923</id>
      <parentid>241876</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278923</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="le8a16gqlq2k2foo7y0f2olmo8j7bhb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{c|— 7 —}}&lt;/noinclude&gt;Quid excusas (''quelle excuse avez-vous'')?

'''E'''. Egone, domine?

'''M'''. Nae tu.

'''E'''. Ignoscas mihi, rogo, qui, quod sciam, vix sero venerim. Quidam ab ostio me quaerebat, quo ipso tempore octava sonuit.

'''M'''. Nonne alias ille venire potuit?

'''E'''. Non potuit, domine, quia hac transiens litteras a matre ad me perferendas habuit.

'''M'''. Discedite ad loca. Vos sero venientes in culpa estis, quod tantum temporis trivimus (tantam temporis jacturam fecimus).

Jam jamque sonabit nona, ut paene sero sit scholam incipere. Attamen paucas licet etiam quaestiunculas afferre.

Quando mortuus est Horatius, Marcelle?

'''M'''. Mortuus est anno undecimo ante Christum natum.

'''Mg'''. In errore versaris: mortuus est aliquanto post (postea, {{bar|1}} ''plus tard'').

Mortuus est triennio post, triennio tardius, anno octavo ante Christum. Paulo aetate posterior fuit quam Cicero (''a vécu après''), qui mortuus est anno quadragesimo quarto ante Christum.

Quando Plautus fuit, Guilelme (''vécu'')?

'''G'''. Plautus fuit aliquanto post Ciceronem (''considérablement plus tard'').

'''M'''. Oho! Incolumi es capite? Si posterius fuisset, quam Cicero, quomodo hic laudaret Latinitatem illius?

Plus toto saeculo errasti, com Plautus centum viginti annis ante Ciceronem sit natus.

Ceterum haec omnia postea (posterius), cum de litteris Romanis agemus (litteras Romanas agitabimus, {{bar|1}} ''trailer''), accurate discetis.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>le8a16gqlq2k2foo7y0f2olmo8j7bhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278924</id>
      <parentid>278923</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>278924</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1479" sha1="gpr89vdv3lp4948v997242c6uiljv9u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{c|— 7 —}}&lt;/noinclude&gt;Quid excusas (''quelle excuse avez-vous'')?

'''E'''. Egone, domine?

'''M'''. Nae tu.

'''E'''. Ignoscas mihi, rogo, qui, quod sciam, vix sero venerim. Quidam ab ostio me quaerebat, quo ipso tempore octava sonuit.

'''M'''. Nonne alias ille venire potuit?

'''E'''. Non potuit, domine, quia hac transiens litteras a matre ad me perferendas habuit.

'''M'''. Discedite ad loca. Vos sero venientes in culpa estis, quod tantum temporis trivimus (tantam temporis jacturam fecimus).

Jam jamque sonabit nona, ut paene sero sit scholam incipere. Attamen paucas licet etiam quaestiunculas afferre.

Quando mortuus est Horatius, Marcelle?

'''M'''. Mortuus est anno undecimo ante Christum natum.

'''Mg'''. In errore versaris: mortuus est aliquanto post (postea, {{bar|1}} ''plus tard'').

Mortuus est triennio post, triennio tardius, anno octavo ante Christum. Paulo aetate posterior fuit quam Cicero (''a vécu après''), qui mortuus est anno quadragesimo quarto ante Christum.
&lt;br/&gt;
Quando Plautus fuit, Guilelme (''vécu'')?

'''G'''. Plautus fuit aliquanto post Ciceronem (''considérablement plus tard'').

'''M'''. Oho! Incolumi es capite? Si posterius fuisset, quam Cicero, quomodo hic laudaret Latinitatem illius?
&lt;br/&gt;
Plus toto saeculo errasti, com Plautus centum viginti annis ante Ciceronem sit natus.
&lt;br/&gt;
Ceterum haec omnia postea (posterius), cum de litteris Romanis agemus (litteras Romanas agitabimus, {{bar|1}} ''trailer''), accurate discetis.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gpr89vdv3lp4948v997242c6uiljv9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72819</id>
    <revision>
      <id>278925</id>
      <parentid>278862</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>278925</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1559" sha1="5seinpk0r5vr2rpos9cbkk1p4tibgv1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;~2025-27166-18&quot; /&gt;{{c|— 8 —}}
{{dhr|2}}&lt;/noinclude&gt;{{c|'''3. Excusandi modus.'''}}
'''M'''. Quomodo, Alexi, construitur verbum ''excusandi''?

'''A'''. Exemplum proferam, domine, quo res explanetur.

1. Petrus semet ipsum et Paulum apud praeceptorem vel praeceptori excusat.

2. Petrus apud praeceptorem valetudinem excusat vel {{bar|1}} se valetudinis causa excusat ''(s’excuse sur)''.

3. Petrus praeceptori moram (tarditatem) excusat vel de mora sua se excusat ''(s’excuse de)''.

'''M'''. Si tu esses praeceptor, quid diceres Petro?

'''A'''. Tu nimis saepe excusationem quaeris, Petre ''(cherches à t’excuser)''.

Initium sermonis tui semper ab excusatione oritur.

Semper promptus es ad causam confingendam vel reperiendam ''(pretexte)''.

Tu aegrum te esse facile causaris ''(pretendre)''; semper in promptu habes causas.

Saepius justo a schola abes excusatione morbi (per causam, nomine, simulatione morbi; causa interposita, illata, te aegrotare; causans, causam interponens, inter serens, te aegrotare {{bar|1}} sous prétexte).

Qua modo usus es, excusatio non est idonea (honesta {{bar|1}} ''valable)''.

Ista est excusatio, quam modo excogitasti.

Vitium est, quod nihil excusationis habet (excusationem non habet).

Tibi excusatio potest esse nulla (tu n’es pas excusable).

Quam potes afferre excusationem?

Mihi quidem non satisfecisti.

Nihil tibi facilius quam alicujus rei uti excusatione.

Vitio tuo venia dari non potest.

Hoc est indignum venia (venia caret  {{bar|1}} ''inexcusable'').

Istud tibi non dat excusationem ''(ne vous excuse pas)''.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5seinpk0r5vr2rpos9cbkk1p4tibgv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278926</id>
      <parentid>278925</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278926</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1565" sha1="jnf5017inasi5d9e7ymh94hvedwysgj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{c|— 8 —}}
{{dhr|2}}&lt;/noinclude&gt;{{c|'''3. Excusandi modus.'''}}
'''M'''. Quomodo, Alexi, construitur verbum ''excusandi''?

'''A'''. Exemplum proferam, domine, quo res explanetur.

1. Petrus semet ipsum et Paulum apud praeceptorem vel praeceptori excusat.

2. Petrus apud praeceptorem valetudinem excusat vel {{bar|1}} se valetudinis causa excusat ''(s’excuse sur)''.

3. Petrus praeceptori moram (tarditatem) excusat vel de mora sua se excusat ''(s’excuse de)''.

'''M'''. Si tu esses praeceptor, quid diceres Petro?

'''A'''. Tu nimis saepe excusationem quaeris, Petre ''(cherches à t’excuser)''.

Initium sermonis tui semper ab excusatione oritur.

Semper promptus es ad causam confingendam vel reperiendam ''(prétexte)''.

Tu aegrum te esse facile causaris ''(prétendre)''; semper in promptu habes causas.

Saepius justo a schola abes excusatione morbi (per causam, nomine, simulatione morbi; causa interposita, illata, te aegrotare; causans, causam interponens, inter serens, te aegrotare {{bar|1}} sous prétexte).

Qua modo usus es, excusatio non est idonea (honesta {{bar|1}} ''valable'').

Ista est excusatio, quam modo excogitasti.

Vitium est, quod nihil excusationis habet (excusationem non habet).

Tibi excusatio potest esse nulla (''tu n’es pas excusable'').

Quam potes afferre excusationem?

Mihi quidem non satisfecisti.

Nihil tibi facilius quam alicujus rei uti excusatione.

Vitio tuo venia dari non potest.

Hoc est indignum venia (venia caret  {{bar|1}} ''inexcusable'').

Istud tibi non dat excusationem ''(ne vous excuse pas)''.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jnf5017inasi5d9e7ymh94hvedwysgj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278927</id>
      <parentid>278926</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <origin>278927</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1629" sha1="bbk75mwgx2wjj2cudp26hff3w0p0wuv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{c|— 8 —}}
{{dhr|2}}&lt;/noinclude&gt;{{c|'''3. Excusandi modus.'''}}
'''M'''. Quomodo, Alexi, construitur verbum ''excusandi''?

'''A'''. Exemplum proferam, domine, quo res explanetur.

1. Petrus semet ipsum et Paulum apud praeceptorem vel praeceptori excusat.

2. Petrus apud praeceptorem valetudinem excusat vel {{bar|1}} se valetudinis causa excusat ''(s’excuse sur)''.

3. Petrus praeceptori moram (tarditatem) excusat vel de mora sua se excusat ''(s’excuse de)''.

'''M'''. Si tu esses praeceptor, quid diceres Petro?

'''A'''. Tu nimis saepe excusationem quaeris, Petre ''(cherches à t’excuser)''.
&lt;br/&gt;
Initium sermonis tui semper ab excusatione oritur.
&lt;br/&gt;
Semper promptus es ad causam confingendam vel reperiendam ''(prétexte)''.

Tu aegrum te esse facile causaris ''(prétendre)''; semper in promptu habes causas.

Saepius justo a schola abes excusatione morbi (per causam, nomine, simulatione morbi; causa interposita, illata, te aegrotare; causans, causam interponens, inter serens, te aegrotare {{bar|1}} ''sous prétexte'').
&lt;br/&gt;
Qua modo usus es, excusatio non est idonea (honesta {{bar|1}} ''valable'').
&lt;br/&gt;
Ista est excusatio, quam modo excogitasti.
&lt;br/&gt;
Vitium est, quod nihil excusationis habet (excusationem non habet).
&lt;br/&gt;
Tibi excusatio potest esse nulla (''tu n’es pas excusable'').
&lt;br/&gt;
Quam potes afferre excusationem?
&lt;br/&gt;
Mihi quidem non satisfecisti.
&lt;br/&gt;
Nihil tibi facilius quam alicujus rei uti excusatione.
&lt;br/&gt;
Vitio tuo venia dari non potest.
&lt;br/&gt;
Hoc est indignum venia (venia caret  {{bar|1}} ''inexcusable'').
&lt;br/&gt;
Istud tibi non dat excusationem ''(ne vous excuse pas)''.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bbk75mwgx2wjj2cudp26hff3w0p0wuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72820</id>
    <revision>
      <id>278928</id>
      <parentid>241886</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278928</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1624" sha1="ir5bxrimg5rw4pxq911etxrsnhifqo5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{c|— 9 —}}&lt;/noinclude&gt;Negligentiam tuam valetudinis excusatione defendis.
&lt;br/&gt;
Putasne me peccatis tuis indulgentem esse ''(excuser)''?
&lt;br/&gt;
Noli culpam tuam excusare ''(t’excuser de)''.
&lt;br/&gt;
Noli purgare factum; cave te purges.
&lt;br/&gt;
Heri in excusationem dixisti, caput tibi dolere; hodie viscerum dolores (tormina,  {{bar|1}}  ''mal de ventre'') excusas.
&lt;br/&gt;
Malam sero veniendi consuetudinem etiam necessitatis excusatione defendis. Ejusmodi res profecto non est excusabilis.

'''M'''. Plane sufficit, Alexi. Heus, Frederice, et tu sero venisti nequedum mihi te excusasti.
&lt;br/&gt;
Volo, ut quicunque sero venit, se apud me excuset. Neque pensum mihi tuum reddidisti. Te mihi de penso neglecto non purgasti. {{bar|1}} 
&lt;br/&gt;
Bene, tuae valent apud me excusationes (mihi justae, legitimae videntur).
&lt;br/&gt;
Et tuam, Hilari, accipio excusationem (satisfactionem tuam accipio).
&lt;br/&gt;
Ceteros item excusatos habeo.
&lt;br/&gt;
Cur tu, Valdemire, pensum tuum non fecisti? {{bar|1}} Quid? tu excusationem quaeris ''(tu cherches à)''?
&lt;br/&gt;
Quomodo audes imbecillam oculorum aciem excusare ''(vue faible)''?
&lt;br/&gt;
Tu scis omnes excusationis causas colligere ''(t’excuser de toute manière)''.
&lt;br/&gt;
Valetudinis exercitatus es usu excusationis.
&lt;br/&gt;
Quas excusationes habes? {{bar|1}} Audio.
&lt;br/&gt;
Tace, Petroni. Nolo, quisquam alterius culpam excusatione tegat.
&lt;br/&gt;
Nolo, quisquam mihi alterum excuset ''(fasse les excuses d’un autre)''.
&lt;br/&gt;
Putasne excusatione te digniorem esse, quia filius sis magistratus?
&lt;br/&gt;
Pudeat te contra honesto loco natum et usque ad culpam ignarum esse ''(d’une ignorance inexcusable)''.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ir5bxrimg5rw4pxq911etxrsnhifqo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72821</id>
    <revision>
      <id>278930</id>
      <parentid>241887</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JimKillock</username>
        <id>19003</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>278930</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1727" sha1="qjeyauik5ljvjw18mzz87n5212lt4ri" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;JimKillock&quot; /&gt;{{c|— 10 —}}&lt;/noinclude&gt;Noli mihi succensere, libere si dixero ne minimam quidem me tibi fidem habere.
&lt;br/&gt;
Da operam, ut ejusmodi erratum lacrimis potius, quam verbis excuses ''(réparer)'', aliter ego quidem excusationibus tuis non ignoscam ''(accepter)''.
&lt;br/&gt;
Neque ego oculos longe conspectum ferentes habeo ''(je suis myope)'' et tamen in officio cesso nunquam.
&lt;br/&gt;
Quilibet impedimentum excusare potest.
&lt;br/&gt;
Quid vis, Benedicte?

'''B'''. Eugenius rogat, domine, ut eum morbi causa excusatum habeas ''(se fait excuser)''.

'''M'''. Si vere aegrotat, a culpa scilicet eum libero (purgo, eximo).

Tu, Edmunde, pensum integrum non absolvisti. Quid in causam affers ''(en excuse)''?

'''E'''. Oblitus sum interruptum absolvere.

'''M'''. Istud tibi excusationi esse non potest.

'''E'''. Pace tua, domine, dixerim me illud non volentem fecisse.
&lt;br/&gt;
Obsecro te, ut excusatum me velis habere ''(de bien vouloir m’excuser)''.
&lt;br/&gt;
Amita (patris soror; ''matertera'' matris soror, ''tante,)'' me ad coenam invitaverat, quod deprecari non poteram ''(je ne pouvais pas refuser d’accepter)''.
&lt;br/&gt;
Excusationibus tuis ignosco (eas accipio).
&lt;br/&gt;
Tempus est scholae finem faciendi. Vobis abire licet. {{bar|1}}

'''E'''. Io, schola dimissa est. Hodie apud patruum meum coenabo, qui et te, Carole, invitavit.

'''C'''. Patruo tuo velim me excuses ''(faites lui mes excuses'' {{bar|1}} volo me excusatum patruo tuo; patruus excusatum me habeat velim), nam {{bar|1}} et hoc tibi soli dictum puta ''(ceci pour vous seul)'' {{bar|1}} cum nuper ad eum promisissem ''(accepter une invitation)'', de tenui coenula convivis se excusabat, quod coqua gravi morbo esset afflicta. Non patiar, ut exspectatio mea iterum decipiatur.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qjeyauik5ljvjw18mzz87n5212lt4ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usor:Coronus Tenebrosius</title>
    <ns>2</ns>
    <id>83430</id>
    <revision>
      <id>278937</id>
      <parentid>276743</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* Paginae a me creatae */</comment>
      <origin>278937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="827" sha1="5toi77g660fhyix2an8icg1ayjac4wu" xml:space="preserve">
== De me ==

In Pannonia Savia occidentali habito, ubi flumen Crapina fluit.

== Propositum meum ==

Opera Croatica et extera ab aevo medio ad hodiernum diem, Latine scripta vel Latine a me versa, recenseo atque conservo.

== Paginae a me creatae ==

* [[Poetae Latini Croatici]]
* [[Scriptor:Coronus Tenebrosius]]
* [[Contemplationes Metaphysicae]]
* [[Puteus Chaosi]]
* [[Carmina non adlecta]]
* [[Scriptor:Janko Polić Kamov]]
* [[Maledictio]]
* [[Charta lacerata]]
* [[Scriptor:Friedrich Hölderlin]]
* [[Ad Parcas]]
* [[Olim et nunc]]
* [[Curriculum vitae]]
* [[Brevitas]]
* [[Dimidium vitae]]
* [[Aetas vitae]]
* [[Maturi sunt, igne immersi, decocti]]
* [[Scriptor:Ivan Gundulić]]
* [[Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus]]
* [[Privilegium ducis Tirpimiri]]
* [[De situ Chroatiae Albae sive Magnae]]</text>
      <sha1>5toi77g660fhyix2an8icg1ayjac4wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De situ Chroatiae Albae sive Magnae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85608</id>
    <revision>
      <id>278914</id>
      <parentid>278911</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T14:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE */</comment>
      <origin>278914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5072" sha1="90z4b04lmbtfk3fgiux2u2uoy50yvk1" xml:space="preserve">[[Coronus Tenebrosius]]

= DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE =


1. Introductio

Vetustissimus fons historicus, qui de adventu Croatarum in hodiernam patriam deque regione unde profecti sunt narrat, est opus imperatoris Byzantini&lt;ref&gt;
Nomina historiographica Byzantium, Imperium Byzantinum atque Imperium Romanum Orientale
a recentioribus historicis inducta sunt, ut facilius designaretur civitas quae post annum 476
unica pars Imperii Romani superstes mansit, potestate politica, administrativa et militari.
Imperator Constantinus circa annum 330 novam urbem condidit, Constantinopolim,
in loco veteris coloniae Graecae Byzantion, unde etiam nomen Byzantii ortum est.
Civitas fere mille annos (476–1453) exstitit atque regiones hodiernae Graeciae et Asiae Minoris
complexa est. Religio publica orthodoxa erat, et saeculo VII lingua Graeca locum linguae Latinae
tamquam linguae officialis occupavit. Nomen publicum civitatis erat Graece
''Basileia tōn Rhōmaiōn'', Latine autem ''Imperium Romanum''.
&lt;/ref&gt;
Constantini VII Porphyrogeniti (905–959), quod titulo Latino ''De administrando imperio'' inscribitur. Opus Graece primum conscriptum est, sed titulum Latinum ''[https://archive.org/details/porphyrogenitus-1967-dai/page/153/mode/2up De administrando imperio]''
posteriores Europae editores et curatores ei attribuerunt.&lt;ref&gt;
Primum opus ''De administrando imperio'' typis editum Ioannes Meursius anno 1611 curavit.
Vide editionem digitalem:
[https://archive.org/details/constantiniimper00cons ''Constantini Imperatoris Porphyrogeniti De administrando imperio'' (textus Latinus, 1611)].
&lt;/ref&gt;

Imperator Constantinus librum suum commentarium esse voluit atque fidelem notitiarum thesaurum de populis et regnis vicinis, destinatum filio suo minori et heredi Romano (938–963). Ex ipsis testimoniis operis colligitur librum inter annos 948 et 952 compositum esse, unde annus circiter 950 vulgo pro tempore originis ponitur.

Capita tricesimum et tricesimum primum operis ''De administrando imperio'' (breviter: DAI) continent ''origo gentis'' Croaticae, id est narrationem de origine populi. Croatae non sunt solus populus Slavicus qui traditionem de “terra unde venerunt” ad sedes hodiernas conservat.&lt;ref&gt;
Traditio Bohemica quoque narrationes de origine gentium servat (ut in Chronico Dalimiliano,
saeculo XIV conscripto). Nestor, chronicarius Kioviensis (fine saeculi XI et initio XII),
primam historiam de origine Slavorum exhibet. Priscam sedem gentis in regione Danubiana
constituit, unde, secundum eum, Slavi sub pressione Vlahorum sive Volohorum
(forsitan Romanorum, qui ad terras medii et inferioris Danubii advenerunt; attamen fieri potest
ut ad Celtas sive Gallos referatur, quorum expansio saeculo IV a. Chr. n. facta est)
versus septentrionem migraverint, in loca circa Vistulam sita.
Nestor affirmat ex ea migratione ortos esse Ljahos sive Lahi (Lehos), id est
gentes Slavicas Polonicas, atque ex iis Radimicios et Viaticios, populos Slavicos orientales.
&lt;/ref&gt;
Attamen narratio Porphyrogeniti de origine et adventu Croatarum ad Adriaticum, in duabus versionibus exposita, multis differentiis atque contextu historico certo (Avaris, imperatore Heraclio /610–641/) a ceteris huiusmodi traditionibus Slavicarum gentium discrepat.

'''De appellatione “Chroatia Alba sive Magna”
'''

Notio “Chroatia Alba sive Magna”, quae etiam in titulo huius operis posita est, ex ipso Porphyrogeniti libro proficiscitur, ubi in extremo capitis XXXI haec leguntur:

 Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι.

Quod Latine reddi potest:

 Quoniam Chroatia Magna, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem abaptista permanet, sicut et Serbli, qui ei proximi sunt.

Nonnulli auctores atque investigatores, qui Porphyrogeniti textum diligenter tractaverunt, existimant vocem Graecam ἡ μεγάλη praeter sensum proprium “magna” etiam significationem “vetus” habere potuisse, fortasse sub influxu usus Latini vocabuli maior (cuius significatio est: 1. maior, 2. natu maior, id est senior).

Nam in ethnographia Byzantina adiectivum μεγάλη non solum magnitudinem, sed etiam vetustatem significare solet, id est regionem primigeniam et matrem. Hoc sensu cum Latino maior congruit, qui in scriptis geographicis et ethnographicis Romanis frequenter in sensu “antiquior”, “primigenius”, “originarius” adhibetur. Quam ob rem pars investigatorum censet vocem Porphyrogeniti ἡ μεγάλη Χρωβατία interpretandam esse ut “Chroatia primigenia” sive “vetus Chroatia”, non autem necessario ut “magna” in sensu spatii vel amplitudinis.

&lt;center&gt;
[[File:Location of White Croatia and White Serbia in 560.jpg|700px
|alt=Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560
|Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560 secundum fontes aevi medii]]
&lt;/center&gt;

== Notae ==</text>
      <sha1>90z4b04lmbtfk3fgiux2u2uoy50yvk1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278915</id>
      <parentid>278914</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T14:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE */</comment>
      <origin>278915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5078" sha1="cmw078gt8n29ldaawtj6vxno8kgtal2" xml:space="preserve">[[Coronus Tenebrosius]]

= DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE =


1. Introductio

Vetustissimus fons historicus, qui de adventu Croatarum in hodiernam patriam deque regione unde profecti sunt narrat, est opus imperatoris Byzantini&lt;ref&gt;
Nomina historiographica Byzantium, Imperium Byzantinum atque Imperium Romanum Orientale
a recentioribus historicis inducta sunt, ut facilius designaretur civitas quae post annum 476
unica pars Imperii Romani superstes mansit, potestate politica, administrativa et militari.
Imperator Constantinus circa annum 330 novam urbem condidit, Constantinopolim,
in loco veteris coloniae Graecae Byzantion, unde etiam nomen Byzantii ortum est.
Civitas fere mille annos (476–1453) exstitit atque regiones hodiernae Graeciae et Asiae Minoris
complexa est. Religio publica orthodoxa erat, et saeculo VII lingua Graeca locum linguae Latinae
tamquam linguae officialis occupavit. Nomen publicum civitatis erat Graece
''Basileia tōn Rhōmaiōn'', Latine autem ''Imperium Romanum''.
&lt;/ref&gt;
Constantini VII Porphyrogeniti (905–959), quod titulo Latino ''De administrando imperio'' inscribitur. Opus Graece primum conscriptum est, sed titulum Latinum ''[https://archive.org/details/porphyrogenitus-1967-dai/page/153/mode/2up De administrando imperio]''
posteriores Europae editores et curatores ei attribuerunt.&lt;ref&gt;
Primum opus ''De administrando imperio'' typis editum Ioannes Meursius anno 1611 curavit.
Vide editionem digitalem:
[https://archive.org/details/constantiniimper00cons ''Constantini Imperatoris Porphyrogeniti De administrando imperio'' (textus Latinus, 1611)].
&lt;/ref&gt;

Imperator Constantinus librum suum commentarium esse voluit atque fidelem notitiarum thesaurum de populis et regnis vicinis, destinatum filio suo minori et heredi Romano (938–963). Ex ipsis testimoniis operis colligitur librum inter annos 948 et 952 compositum esse, unde annus circiter 950 vulgo pro tempore originis ponitur.

Capita tricesimum et tricesimum primum operis ''De administrando imperio'' (breviter: DAI) continent ''origo gentis'' Croaticae, id est narrationem de origine populi. Croatae non sunt solus populus Slavicus qui traditionem de “terra unde venerunt” ad sedes hodiernas conservat.&lt;ref&gt;
Traditio Bohemica quoque narrationes de origine gentium servat (ut in Chronico Dalimiliano,
saeculo XIV conscripto). Nestor, chronicarius Kioviensis (fine saeculi XI et initio XII),
primam historiam de origine Slavorum exhibet. Priscam sedem gentis in regione Danubiana
constituit, unde, secundum eum, Slavi sub pressione Vlahorum sive Volohorum
(forsitan Romanorum, qui ad terras medii et inferioris Danubii advenerunt; attamen fieri potest
ut ad Celtas sive Gallos referatur, quorum expansio saeculo IV a. Chr. n. facta est)
versus septentrionem migraverint, in loca circa Vistulam sita.
Nestor affirmat ex ea migratione ortos esse Ljahos sive Lahi (Lehos), id est
gentes Slavicas Polonicas, atque ex iis Radimicios et Viaticios, populos Slavicos orientales.
&lt;/ref&gt;
Attamen narratio Porphyrogeniti de origine et adventu Croatarum ad Adriaticum, in duabus versionibus exposita, multis differentiis atque contextu historico certo (Avaris, imperatore Heraclio /610–641/) a ceteris huiusmodi traditionibus Slavicarum gentium discrepat.

'''De appellatione “Chroatia Alba sive Magna”
'''

Notio “Chroatia Alba sive Magna”, quae etiam in titulo huius operis posita est, ex ipso Porphyrogeniti libro proficiscitur, ubi in extremo capitis XXXI haec leguntur:

=== Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι.===

Quod Latine reddi potest:

 Quoniam Chroatia Magna, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem abaptista permanet, sicut et Serbli, qui ei proximi sunt.

Nonnulli auctores atque investigatores, qui Porphyrogeniti textum diligenter tractaverunt, existimant vocem Graecam ἡ μεγάλη praeter sensum proprium “magna” etiam significationem “vetus” habere potuisse, fortasse sub influxu usus Latini vocabuli maior (cuius significatio est: 1. maior, 2. natu maior, id est senior).

Nam in ethnographia Byzantina adiectivum μεγάλη non solum magnitudinem, sed etiam vetustatem significare solet, id est regionem primigeniam et matrem. Hoc sensu cum Latino maior congruit, qui in scriptis geographicis et ethnographicis Romanis frequenter in sensu “antiquior”, “primigenius”, “originarius” adhibetur. Quam ob rem pars investigatorum censet vocem Porphyrogeniti ἡ μεγάλη Χρωβατία interpretandam esse ut “Chroatia primigenia” sive “vetus Chroatia”, non autem necessario ut “magna” in sensu spatii vel amplitudinis.

&lt;center&gt;
[[File:Location of White Croatia and White Serbia in 560.jpg|700px
|alt=Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560
|Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560 secundum fontes aevi medii]]
&lt;/center&gt;

== Notae ==</text>
      <sha1>cmw078gt8n29ldaawtj6vxno8kgtal2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278916</id>
      <parentid>278915</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T14:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE */</comment>
      <origin>278916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5500" sha1="bs3v81qh0ybpx2wvadr02d6s0m4ymux" xml:space="preserve">[[Coronus Tenebrosius]]

= DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE =


1. Introductio

Vetustissimus fons historicus, qui de adventu Croatarum in hodiernam patriam deque regione unde profecti sunt narrat, est opus imperatoris Byzantini&lt;ref&gt;
Nomina historiographica Byzantium, Imperium Byzantinum atque Imperium Romanum Orientale
a recentioribus historicis inducta sunt, ut facilius designaretur civitas quae post annum 476
unica pars Imperii Romani superstes mansit, potestate politica, administrativa et militari.
Imperator Constantinus circa annum 330 novam urbem condidit, Constantinopolim,
in loco veteris coloniae Graecae Byzantion, unde etiam nomen Byzantii ortum est.
Civitas fere mille annos (476–1453) exstitit atque regiones hodiernae Graeciae et Asiae Minoris
complexa est. Religio publica orthodoxa erat, et saeculo VII lingua Graeca locum linguae Latinae
tamquam linguae officialis occupavit. Nomen publicum civitatis erat Graece
''Basileia tōn Rhōmaiōn'', Latine autem ''Imperium Romanum''.
&lt;/ref&gt;
Constantini VII Porphyrogeniti (905–959), quod titulo Latino ''De administrando imperio'' inscribitur. Opus Graece primum conscriptum est, sed titulum Latinum ''[https://archive.org/details/porphyrogenitus-1967-dai/page/153/mode/2up De administrando imperio]''
posteriores Europae editores et curatores ei attribuerunt.&lt;ref&gt;
Primum opus ''De administrando imperio'' typis editum Ioannes Meursius anno 1611 curavit.
Vide editionem digitalem:
[https://archive.org/details/constantiniimper00cons ''Constantini Imperatoris Porphyrogeniti De administrando imperio'' (textus Latinus, 1611)].
&lt;/ref&gt;

Imperator Constantinus librum suum commentarium esse voluit atque fidelem notitiarum thesaurum de populis et regnis vicinis, destinatum filio suo minori et heredi Romano (938–963). Ex ipsis testimoniis operis colligitur librum inter annos 948 et 952 compositum esse, unde annus circiter 950 vulgo pro tempore originis ponitur.

Capita tricesimum et tricesimum primum operis ''De administrando imperio'' (breviter: DAI) continent ''origo gentis'' Croaticae, id est narrationem de origine populi. Croatae non sunt solus populus Slavicus qui traditionem de “terra unde venerunt” ad sedes hodiernas conservat.&lt;ref&gt;
Traditio Bohemica quoque narrationes de origine gentium servat (ut in Chronico Dalimiliano,
saeculo XIV conscripto). Nestor, chronicarius Kioviensis (fine saeculi XI et initio XII),
primam historiam de origine Slavorum exhibet. Priscam sedem gentis in regione Danubiana
constituit, unde, secundum eum, Slavi sub pressione Vlahorum sive Volohorum
(forsitan Romanorum, qui ad terras medii et inferioris Danubii advenerunt; attamen fieri potest
ut ad Celtas sive Gallos referatur, quorum expansio saeculo IV a. Chr. n. facta est)
versus septentrionem migraverint, in loca circa Vistulam sita.
Nestor affirmat ex ea migratione ortos esse Ljahos sive Lahi (Lehos), id est
gentes Slavicas Polonicas, atque ex iis Radimicios et Viaticios, populos Slavicos orientales.
&lt;/ref&gt;
Attamen narratio Porphyrogeniti de origine et adventu Croatarum ad Adriaticum, in duabus versionibus exposita, multis differentiis atque contextu historico certo (Avaris, imperatore Heraclio /610–641/) a ceteris huiusmodi traditionibus Slavicarum gentium discrepat.

'''De appellatione “Chroatia Alba sive Magna”
'''

Notio “Chroatia Alba sive Magna”, quae etiam in titulo huius operis posita est, ex ipso Porphyrogeniti libro proficiscitur, ubi in extremo capitis XXXI haec leguntur:

=== Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι.===

Quod Latine reddi potest:

 Quoniam Chroatia Magna, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem abaptista permanet, sicut et Serbli, qui ei proximi sunt.

Nonnulli auctores atque investigatores, qui Porphyrogeniti textum diligenter tractaverunt, existimant vocem Graecam ἡ μεγάλη praeter sensum proprium “magna” etiam significationem “vetus” habere potuisse, fortasse sub influxu usus Latini vocabuli maior (cuius significatio est: 1. maior, 2. natu maior, id est senior).

Nam in ethnographia Byzantina adiectivum μεγάλη non solum magnitudinem, sed etiam vetustatem significare solet, id est regionem primigeniam et matrem. Hoc sensu cum Latino maior congruit, qui in scriptis geographicis et ethnographicis Romanis frequenter in sensu “antiquior”, “primigenius”, “originarius” adhibetur. Quam ob rem pars investigatorum censet vocem Porphyrogeniti ἡ μεγάλη Χρωβατία interpretandam esse ut “Chroatia primigenia” sive “vetus Chroatia”, non autem necessario ut “magna” in sensu spatii vel amplitudinis.

Hic propositum est, ex iis quae in fontibus historicis continentur (varia documenta, chronica atque annales), locum geographicum Chroatiae Albae sive Magnae determinare. 

Ad hanc rem perficiendam, praeter testimonia de Chroatis 
in documentis et scriptis historiographicis expressa, 
adhibebimus quoque cognitiones ex toponymia, hydronymia, 
anthroponymia, necnon inventa recentioris linguisticae 
atque archaeologiae.


&lt;center&gt;
[[File:Location of White Croatia and White Serbia in 560.jpg|700px
|alt=Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560
|Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560 secundum fontes aevi medii]]
&lt;/center&gt;

== Notae ==</text>
      <sha1>bs3v81qh0ybpx2wvadr02d6s0m4ymux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278917</id>
      <parentid>278916</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T14:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι. */</comment>
      <origin>278917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5501" sha1="aezj22mfr1pj8177opowy6q9t11v3qp" xml:space="preserve">[[Coronus Tenebrosius]]

= DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE =


1. Introductio

Vetustissimus fons historicus, qui de adventu Croatarum in hodiernam patriam deque regione unde profecti sunt narrat, est opus imperatoris Byzantini&lt;ref&gt;
Nomina historiographica Byzantium, Imperium Byzantinum atque Imperium Romanum Orientale
a recentioribus historicis inducta sunt, ut facilius designaretur civitas quae post annum 476
unica pars Imperii Romani superstes mansit, potestate politica, administrativa et militari.
Imperator Constantinus circa annum 330 novam urbem condidit, Constantinopolim,
in loco veteris coloniae Graecae Byzantion, unde etiam nomen Byzantii ortum est.
Civitas fere mille annos (476–1453) exstitit atque regiones hodiernae Graeciae et Asiae Minoris
complexa est. Religio publica orthodoxa erat, et saeculo VII lingua Graeca locum linguae Latinae
tamquam linguae officialis occupavit. Nomen publicum civitatis erat Graece
''Basileia tōn Rhōmaiōn'', Latine autem ''Imperium Romanum''.
&lt;/ref&gt;
Constantini VII Porphyrogeniti (905–959), quod titulo Latino ''De administrando imperio'' inscribitur. Opus Graece primum conscriptum est, sed titulum Latinum ''[https://archive.org/details/porphyrogenitus-1967-dai/page/153/mode/2up De administrando imperio]''
posteriores Europae editores et curatores ei attribuerunt.&lt;ref&gt;
Primum opus ''De administrando imperio'' typis editum Ioannes Meursius anno 1611 curavit.
Vide editionem digitalem:
[https://archive.org/details/constantiniimper00cons ''Constantini Imperatoris Porphyrogeniti De administrando imperio'' (textus Latinus, 1611)].
&lt;/ref&gt;

Imperator Constantinus librum suum commentarium esse voluit atque fidelem notitiarum thesaurum de populis et regnis vicinis, destinatum filio suo minori et heredi Romano (938–963). Ex ipsis testimoniis operis colligitur librum inter annos 948 et 952 compositum esse, unde annus circiter 950 vulgo pro tempore originis ponitur.

Capita tricesimum et tricesimum primum operis ''De administrando imperio'' (breviter: DAI) continent ''origo gentis'' Croaticae, id est narrationem de origine populi. Croatae non sunt solus populus Slavicus qui traditionem de “terra unde venerunt” ad sedes hodiernas conservat.&lt;ref&gt;
Traditio Bohemica quoque narrationes de origine gentium servat (ut in Chronico Dalimiliano,
saeculo XIV conscripto). Nestor, chronicarius Kioviensis (fine saeculi XI et initio XII),
primam historiam de origine Slavorum exhibet. Priscam sedem gentis in regione Danubiana
constituit, unde, secundum eum, Slavi sub pressione Vlahorum sive Volohorum
(forsitan Romanorum, qui ad terras medii et inferioris Danubii advenerunt; attamen fieri potest
ut ad Celtas sive Gallos referatur, quorum expansio saeculo IV a. Chr. n. facta est)
versus septentrionem migraverint, in loca circa Vistulam sita.
Nestor affirmat ex ea migratione ortos esse Ljahos sive Lahi (Lehos), id est
gentes Slavicas Polonicas, atque ex iis Radimicios et Viaticios, populos Slavicos orientales.
&lt;/ref&gt;
Attamen narratio Porphyrogeniti de origine et adventu Croatarum ad Adriaticum, in duabus versionibus exposita, multis differentiis atque contextu historico certo (Avaris, imperatore Heraclio /610–641/) a ceteris huiusmodi traditionibus Slavicarum gentium discrepat.

'''De appellatione “Chroatia Alba sive Magna”
'''

Notio “Chroatia Alba sive Magna”, quae etiam in titulo huius operis posita est, ex ipso Porphyrogeniti libro proficiscitur, ubi in extremo capitis XXXI haec leguntur:

  '''Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι.'''

Quod Latine reddi potest:

 Quoniam Chroatia Magna, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem abaptista permanet, sicut et Serbli, qui ei proximi sunt.

Nonnulli auctores atque investigatores, qui Porphyrogeniti textum diligenter tractaverunt, existimant vocem Graecam ἡ μεγάλη praeter sensum proprium “magna” etiam significationem “vetus” habere potuisse, fortasse sub influxu usus Latini vocabuli maior (cuius significatio est: 1. maior, 2. natu maior, id est senior).

Nam in ethnographia Byzantina adiectivum μεγάλη non solum magnitudinem, sed etiam vetustatem significare solet, id est regionem primigeniam et matrem. Hoc sensu cum Latino maior congruit, qui in scriptis geographicis et ethnographicis Romanis frequenter in sensu “antiquior”, “primigenius”, “originarius” adhibetur. Quam ob rem pars investigatorum censet vocem Porphyrogeniti ἡ μεγάλη Χρωβατία interpretandam esse ut “Chroatia primigenia” sive “vetus Chroatia”, non autem necessario ut “magna” in sensu spatii vel amplitudinis.

Hic propositum est, ex iis quae in fontibus historicis continentur (varia documenta, chronica atque annales), locum geographicum Chroatiae Albae sive Magnae determinare. 

Ad hanc rem perficiendam, praeter testimonia de Chroatis 
in documentis et scriptis historiographicis expressa, 
adhibebimus quoque cognitiones ex toponymia, hydronymia, 
anthroponymia, necnon inventa recentioris linguisticae 
atque archaeologiae.


&lt;center&gt;
[[File:Location of White Croatia and White Serbia in 560.jpg|700px
|alt=Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560
|Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560 secundum fontes aevi medii]]
&lt;/center&gt;

== Notae ==</text>
      <sha1>aezj22mfr1pj8177opowy6q9t11v3qp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278918</id>
      <parentid>278917</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T14:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE */</comment>
      <origin>278918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5493" sha1="ra5ntg7rr93gzrmpqady96t2fv325yx" xml:space="preserve">[[Coronus Tenebrosius]]

= DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE =


1. Introductio

Vetustissimus fons historicus, qui de adventu Croatarum in hodiernam patriam deque regione unde profecti sunt narrat, est opus imperatoris Byzantini&lt;ref&gt;
Nomina historiographica Byzantium, Imperium Byzantinum atque Imperium Romanum Orientale
a recentioribus historicis inducta sunt, ut facilius designaretur civitas quae post annum 476
unica pars Imperii Romani superstes mansit, potestate politica, administrativa et militari.
Imperator Constantinus circa annum 330 novam urbem condidit, Constantinopolim,
in loco veteris coloniae Graecae Byzantion, unde etiam nomen Byzantii ortum est.
Civitas fere mille annos (476–1453) exstitit atque regiones hodiernae Graeciae et Asiae Minoris
complexa est. Religio publica orthodoxa erat, et saeculo VII lingua Graeca locum linguae Latinae
tamquam linguae officialis occupavit. Nomen publicum civitatis erat Graece
''Basileia tōn Rhōmaiōn'', Latine autem ''Imperium Romanum''.
&lt;/ref&gt;
Constantini VII Porphyrogeniti (905–959), quod titulo Latino ''De administrando imperio'' inscribitur. Opus Graece primum conscriptum est, sed titulum Latinum ''[https://archive.org/details/porphyrogenitus-1967-dai/page/153/mode/2up De administrando imperio]''
posteriores Europae editores et curatores ei attribuerunt.&lt;ref&gt;
Primum opus ''De administrando imperio'' typis editum Ioannes Meursius anno 1611 curavit.
Vide editionem digitalem:
[https://archive.org/details/constantiniimper00cons ''Constantini Imperatoris Porphyrogeniti De administrando imperio'' (textus Latinus, 1611)].
&lt;/ref&gt;

Imperator Constantinus librum suum commentarium esse voluit atque fidelem notitiarum thesaurum de populis et regnis vicinis, destinatum filio suo minori et heredi Romano (938–963). Ex ipsis testimoniis operis colligitur librum inter annos 948 et 952 compositum esse, unde annus circiter 950 vulgo pro tempore originis ponitur.

Capita tricesimum et tricesimum primum operis ''De administrando imperio'' (breviter: DAI) continent ''origo gentis'' Croaticae, id est narrationem de origine populi. Croatae non sunt solus populus Slavicus qui traditionem de “terra unde venerunt” ad sedes hodiernas conservat.&lt;ref&gt;
Traditio Bohemica quoque narrationes de origine gentium servat (ut in Chronico Dalimiliano,
saeculo XIV conscripto). Nestor, chronicarius Kioviensis (fine saeculi XI et initio XII),
primam historiam de origine Slavorum exhibet. Priscam sedem gentis in regione Danubiana
constituit, unde, secundum eum, Slavi sub pressione Vlahorum sive Volohorum
(forsitan Romanorum, qui ad terras medii et inferioris Danubii advenerunt; attamen fieri potest
ut ad Celtas sive Gallos referatur, quorum expansio saeculo IV a. Chr. n. facta est)
versus septentrionem migraverint, in loca circa Vistulam sita.
Nestor affirmat ex ea migratione ortos esse Ljahos sive Lahi (Lehos), id est
gentes Slavicas Polonicas, atque ex iis Radimicios et Viaticios, populos Slavicos orientales.
&lt;/ref&gt;
Attamen narratio Porphyrogeniti de origine et adventu Croatarum ad Adriaticum, in duabus versionibus exposita, multis differentiis atque contextu historico certo (Avaris, imperatore Heraclio /610–641/) a ceteris huiusmodi traditionibus Slavicarum gentium discrepat.

'''De appellatione “Chroatia Alba sive Magna”
'''

Notio “Chroatia Alba sive Magna”, quae etiam in titulo huius operis posita est, ex ipso Porphyrogeniti libro proficiscitur, ubi in extremo capitis XXXI haec leguntur:

Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι.

Quod Latine reddi potest:

 Quoniam Chroatia Magna, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem abaptista permanet, sicut et Serbli, qui ei proximi sunt.

Nonnulli auctores atque investigatores, qui Porphyrogeniti textum diligenter tractaverunt, existimant vocem Graecam ἡ μεγάλη praeter sensum proprium “magna” etiam significationem “vetus” habere potuisse, fortasse sub influxu usus Latini vocabuli maior (cuius significatio est: 1. maior, 2. natu maior, id est senior).

Nam in ethnographia Byzantina adiectivum μεγάλη non solum magnitudinem, sed etiam vetustatem significare solet, id est regionem primigeniam et matrem. Hoc sensu cum Latino maior congruit, qui in scriptis geographicis et ethnographicis Romanis frequenter in sensu “antiquior”, “primigenius”, “originarius” adhibetur. Quam ob rem pars investigatorum censet vocem Porphyrogeniti ἡ μεγάλη Χρωβατία interpretandam esse ut “Chroatia primigenia” sive “vetus Chroatia”, non autem necessario ut “magna” in sensu spatii vel amplitudinis.

Hic propositum est, ex iis quae in fontibus historicis continentur (varia documenta, chronica atque annales), locum geographicum Chroatiae Albae sive Magnae determinare. 

Ad hanc rem perficiendam, praeter testimonia de Chroatis 
in documentis et scriptis historiographicis expressa, 
adhibebimus quoque cognitiones ex toponymia, hydronymia, 
anthroponymia, necnon inventa recentioris linguisticae 
atque archaeologiae.


&lt;center&gt;
[[File:Location of White Croatia and White Serbia in 560.jpg|700px
|alt=Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560
|Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560 secundum fontes aevi medii]]
&lt;/center&gt;

== Notae ==</text>
      <sha1>ra5ntg7rr93gzrmpqady96t2fv325yx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278919</id>
      <parentid>278918</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T16:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <origin>278919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5544" sha1="p88arytkv41k8wzk37yezpqw6xkezqx" xml:space="preserve">[[Coronus Tenebrosius]]

= DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE =


1. Introductio

Vetustissimus fons historicus, qui de adventu Croatarum in hodiernam patriam deque regione unde profecti sunt narrat, est opus imperatoris Byzantini&lt;ref&gt;
Nomina historiographica Byzantium, Imperium Byzantinum atque Imperium Romanum Orientale
a recentioribus historicis inducta sunt, ut facilius designaretur civitas quae post annum 476
unica pars Imperii Romani superstes mansit, potestate politica, administrativa et militari.
Imperator Constantinus circa annum 330 novam urbem condidit, Constantinopolim,
in loco veteris coloniae Graecae Byzantion, unde etiam nomen Byzantii ortum est.
Civitas fere mille annos (476–1453) exstitit atque regiones hodiernae Graeciae et Asiae Minoris
complexa est. Religio publica orthodoxa erat, et saeculo VII lingua Graeca locum linguae Latinae
tamquam linguae officialis occupavit. Nomen publicum civitatis erat Graece
''Basileia tōn Rhōmaiōn'', Latine autem ''Imperium Romanum''.
&lt;/ref&gt;
Constantini VII Porphyrogeniti (905–959), quod titulo Latino ''De administrando imperio'' inscribitur. Opus Graece primum conscriptum est, sed titulum Latinum ''[https://archive.org/details/porphyrogenitus-1967-dai/page/153/mode/2up De administrando imperio]''
posteriores Europae editores et curatores ei attribuerunt.&lt;ref&gt;
Primum opus ''De administrando imperio'' typis editum Ioannes Meursius anno 1611 curavit.
Vide editionem digitalem:
[https://archive.org/details/constantiniimper00cons ''Constantini Imperatoris Porphyrogeniti De administrando imperio'' (textus Latinus, 1611)].
&lt;/ref&gt;

Imperator Constantinus librum suum commentarium esse voluit atque fidelem notitiarum thesaurum de populis et regnis vicinis, destinatum filio suo minori et heredi Romano (938–963). Ex ipsis testimoniis operis colligitur librum inter annos 948 et 952 compositum esse, unde annus circiter 950 vulgo pro tempore originis ponitur.

Capita tricesimum et tricesimum primum operis ''De administrando imperio'' (breviter: DAI) continent ''origo gentis'' Croaticae, id est narrationem de origine populi. Croatae non sunt solus populus Slavicus qui traditionem de “terra unde venerunt” ad sedes hodiernas conservat.&lt;ref&gt;
Traditio Bohemica quoque narrationes de origine gentium servat (ut in Chronico Dalimiliano,
saeculo XIV conscripto). Nestor, chronicarius Kioviensis (fine saeculi XI et initio XII),
primam historiam de origine Slavorum exhibet. Priscam sedem gentis in regione Danubiana
constituit, unde, secundum eum, Slavi sub pressione Vlahorum sive Volohorum
(forsitan Romanorum, qui ad terras medii et inferioris Danubii advenerunt; attamen fieri potest
ut ad Celtas sive Gallos referatur, quorum expansio saeculo IV a. Chr. n. facta est)
versus septentrionem migraverint, in loca circa Vistulam sita.
Nestor affirmat ex ea migratione ortos esse Ljahos sive Lahi (Lehos), id est
gentes Slavicas Polonicas, atque ex iis Radimicios et Viaticios, populos Slavicos orientales.
&lt;/ref&gt;
Attamen narratio Porphyrogeniti de origine et adventu Croatarum ad Adriaticum, in duabus versionibus exposita, multis differentiis atque contextu historico certo (Avaris, imperatore Heraclio /610–641/) a ceteris huiusmodi traditionibus Slavicarum gentium discrepat.

'''De appellatione “Chroatia Alba sive Magna”
'''

Notio “Chroatia Alba sive Magna”, quae etiam in titulo huius operis posita est, ex ipso Porphyrogeniti libro proficiscitur, ubi in extremo capitis XXXI haec leguntur:

Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι.

Quod Latine reddi potest:

 Quoniam Chroatia Magna, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem abaptista permanet, sicut et Serbli, qui ei proximi sunt.

Nonnulli auctores atque investigatores, qui Porphyrogeniti textum diligenter tractaverunt, existimant vocem Graecam ἡ μεγάλη praeter sensum proprium “magna” etiam significationem “vetus” habere potuisse, fortasse sub influxu usus Latini vocabuli maior (cuius significatio est: 1. maior, 2. natu maior, id est senior).

Nam in ethnographia Byzantina adiectivum μεγάλη non solum magnitudinem, sed etiam vetustatem significare solet, id est regionem primigeniam et matrem. Hoc sensu cum Latino maior congruit, qui in scriptis geographicis et ethnographicis Romanis frequenter in sensu “antiquior”, “primigenius”, “originarius” adhibetur. Quam ob rem pars investigatorum censet vocem Porphyrogeniti ἡ μεγάλη Χρωβατία interpretandam esse ut “Chroatia primigenia” sive “vetus Chroatia”, non autem necessario ut “magna” in sensu spatii vel amplitudinis.

Hic propositum est, ex iis quae in fontibus historicis continentur (varia documenta, chronica atque annales), locum geographicum Chroatiae Albae sive Magnae determinare. 

Ad hanc rem perficiendam, praeter testimonia de Chroatis 
in documentis et scriptis historiographicis expressa, 
adhibebimus quoque cognitiones ex toponymia, hydronymia, 
anthroponymia, necnon inventa recentioris linguisticae 
atque archaeologiae.


&lt;center&gt;
[[File:Location of White Croatia and White Serbia in 560.jpg|700px
|alt=Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560
|Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560 secundum fontes aevi medii]]
&lt;/center&gt;

== Notae ==


[[Categoria:Historia]]
[[Categoria:Geographia]]</text>
      <sha1>p88arytkv41k8wzk37yezpqw6xkezqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liber:Cuerpo del derecho civil romano a doble texto (IA cuerpodelderechocivilromanoP1T2).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>85609</id>
    <revision>
      <id>278912</id>
      <timestamp>2026-09-01T13:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ignacio Rodríguez</username>
        <id>10096</id>
      </contributor>
      <comment>liber novis</comment>
      <origin>278912</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="huc5igfz07jm711ozdg7dwaonof13ax" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Corpus iuris civilis
|Language=la
|Volume=
|Author=[[Scriptor:Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus|Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus]]
|Translator=Ildefonso García del Corral, Moritz Kriegel, Albert Kriegel
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=Jaime Molinas
|Address=Barcelona
|Year=1892
|Source=Internet archive: https://archive.org/details/cuerpodelderechocivilromanoP1T2
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=
|Header={{InitiumBilinguis|s|lg=es}}
|Footer={{ExitusBilinguis|s|lg=es}}
}}</text>
      <sha1>huc5igfz07jm711ozdg7dwaonof13ax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278913</id>
      <parentid>278912</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T13:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ignacio Rodríguez</username>
        <id>10096</id>
      </contributor>
      <origin>278913</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="j70ljmg31ae4exsx86fcbhue5bnj4hb" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Corpus iuris civilis
|Language=la
|Volume=
|Author=[[Scriptor:Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus|Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus]]
|Translator=Ildefonso García del Corral, Moritz Kriegel, Albert Kriegel
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=Jaime Molinas
|Address=Barcelona
|Year=1892
|Source=Internet archive: https://archive.org/details/cuerpodelderechocivilromanoP1T2
|Image=[[File:{{PAGENAME}}|page=9|250px]]
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=
|Header={{InitiumBilinguis|s|lg=es}}
|Footer={{ExitusBilinguis|s|lg=es}}
}}</text>
      <sha1>j70ljmg31ae4exsx86fcbhue5bnj4hb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Privilegium ducis Tirpimiri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85610</id>
    <revision>
      <id>278920</id>
      <timestamp>2026-09-01T17:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI ='</comment>
      <origin>278920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="sq6butp6p0kp8gzlhfw474q1sd60csl" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =</text>
      <sha1>sq6butp6p0kp8gzlhfw474q1sd60csl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278921</id>
      <parentid>278920</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T17:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI */</comment>
      <origin>278921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4927" sha1="p9wpeexuxzvaerjdjou3sp4uw043vbm" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.</text>
      <sha1>p9wpeexuxzvaerjdjou3sp4uw043vbm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278922</id>
      <parentid>278921</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:08:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI */</comment>
      <origin>278922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7960" sha1="qnpgwvdo9ur8wqg305w6ta3pc381kxo" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc instrumentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Chroatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Chroaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “Tirpimir dux Chroatorum” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse
.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit .

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in isprava dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840)
proposuit .

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum
Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum
DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates
ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Instrumentum a capellano Martino propria manu scriptum esse testatur,
qui se in fine “concessorem et auctorem” vocat, formulam rarissimam
et ad saeculum IX pertinentem .

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, dispositione
et eschatocolo — plures formulae (invocatio, mancipatio, vocabula
servorum, titulus “regnum Chroatorum”) originem saeculo IX firmare
videntur. Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios
amplificare conata sit .

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae,
ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis
Chroaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem
gentis Chroaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus
inter ducatum Chroatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.</text>
      <sha1>qnpgwvdo9ur8wqg305w6ta3pc381kxo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278929</id>
      <parentid>278922</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:47:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <origin>278929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8856" sha1="80ceiipy4vpsq1zxk5gb3o9vl2vxz9z" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc documentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Croatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Croaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “Tirpimir dux Chroatorum” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit.

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in hoc documento dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840) proposuit.

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. 

Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Documentum a capellano Martino propria manu exaratum esse testatur, dum Tirpimirus dux ipse in clausula finali “concessor et auctor”
appellatur, formula quidem rarissima in posterioribus saeculis, sed in IX saeculo usitatissima, ut documenta Lombardorum eiusdem
temporis confirmant.

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, dispositione
et eschatocolo. Tamen plures formulae (invocatio, mancipatio, nomina servorum, quae omnia vernacula sunt et ad saeculum IX
pertinent, cum in posterioribus saeculis nomina christiana praevaleant, item titulus “regnum Chroatorum”) '''originem saeculo IX firmare
videntur'''. Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios amplificare conata sit .

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae, ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis
Chroaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem gentis Croaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus
inter ducatum Croatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.

== Fons ==

=== Textus originalis ===
Auctor textus Latinis:
Martinus, presbyter et capellanus ducis Tirpimiri,
qui in fine instrumenti se ipsum scriptorem et notarium profitetur.

=== Editio adhibita ===
Textus Latinus adhibitus ex editione:
Nada Klaić, ''Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine'' (Latine: ''Fontes historiae Croaticae ad annum MDXXVI''),
Zagreb: Školska knjiga, MCMLXXII, pp. 20–21.

=== Litteratura secundaria ===

De quaestionibus datationis, traditionis textus et diplomatica:
Danijel Bosnar, “Trpimirova darovnica,” Rostra, 2014, disponibile in situ Hrčak:
[https://hrcak.srce.hr/169442 Trpimirova darovnica (Hrčak)].</text>
      <sha1>80ceiipy4vpsq1zxk5gb3o9vl2vxz9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278931</id>
      <parentid>278929</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* De Privilegio ducis Tirpimiri */</comment>
      <origin>278931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8862" sha1="3t1vc8khlas062x43lg68ttx8hgys1d" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc documentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Croatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Croaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “'''Tirpimir dux Chroatorum'''” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit.

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in hoc documento dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840) proposuit.

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. 

Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Documentum a capellano Martino propria manu exaratum esse testatur, dum Tirpimirus dux ipse in clausula finali “concessor et auctor”
appellatur, formula quidem rarissima in posterioribus saeculis, sed in IX saeculo usitatissima, ut documenta Lombardorum eiusdem
temporis confirmant.

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, dispositione
et eschatocolo. Tamen plures formulae (invocatio, mancipatio, nomina servorum, quae omnia vernacula sunt et ad saeculum IX
pertinent, cum in posterioribus saeculis nomina christiana praevaleant, item titulus “regnum Chroatorum”) '''originem saeculo IX firmare
videntur'''. Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios amplificare conata sit .

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae, ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis
Chroaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem gentis Croaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus
inter ducatum Croatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.

== Fons ==

=== Textus originalis ===
Auctor textus Latinis:
Martinus, presbyter et capellanus ducis Tirpimiri,
qui in fine instrumenti se ipsum scriptorem et notarium profitetur.

=== Editio adhibita ===
Textus Latinus adhibitus ex editione:
Nada Klaić, ''Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine'' (Latine: ''Fontes historiae Croaticae ad annum MDXXVI''),
Zagreb: Školska knjiga, MCMLXXII, pp. 20–21.

=== Litteratura secundaria ===

De quaestionibus datationis, traditionis textus et diplomatica:
Danijel Bosnar, “Trpimirova darovnica,” Rostra, 2014, disponibile in situ Hrčak:
[https://hrcak.srce.hr/169442 Trpimirova darovnica (Hrčak)].</text>
      <sha1>3t1vc8khlas062x43lg68ttx8hgys1d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278932</id>
      <parentid>278931</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* De natura et momento documenti */</comment>
      <origin>278932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8868" sha1="8bwymk14xwkxadq3c14kg0jotvnog8a" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc documentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Croatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Croaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “'''Tirpimir dux Chroatorum'''” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit.

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in hoc documento dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840) proposuit.

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. 

Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Documentum a capellano Martino propria manu exaratum esse testatur, dum Tirpimirus dux ipse in clausula finali “concessor et auctor”
appellatur, formula quidem rarissima in posterioribus saeculis, sed in IX saeculo usitatissima, ut documenta Lombardorum eiusdem
temporis confirmant.

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, in dispositione
et in eschatocolo. Tamen plures formulae (invocatio, mancipatio, nomina servorum, quae omnia vernacula sunt et ad saeculum IX
pertinent, cum in posterioribus saeculis nomina christiana praevaleant, item titulus “regnum Chroatorum”) '''originem saeculo IX firmare
videntur'''. Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios amplificare conata sit .

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae, ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis
Chroaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem gentis Croaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus
inter ducatum Croatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.

== Fons ==

=== Textus originalis ===
Auctor textus Latinis:
Martinus, presbyter et capellanus ducis Tirpimiri,
qui in fine instrumenti se ipsum scriptorem et notarium profitetur.

=== Editio adhibita ===
Textus Latinus adhibitus ex editione:
Nada Klaić, ''Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine'' (Latine: ''Fontes historiae Croaticae ad annum MDXXVI''),
Zagreb: Školska knjiga, MCMLXXII, pp. 20–21.

=== Litteratura secundaria ===

De quaestionibus datationis, traditionis textus et diplomatica:
Danijel Bosnar, “Trpimirova darovnica,” Rostra, 2014, disponibile in situ Hrčak:
[https://hrcak.srce.hr/169442 Trpimirova darovnica (Hrčak)].</text>
      <sha1>8bwymk14xwkxadq3c14kg0jotvnog8a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278933</id>
      <parentid>278932</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* De natura et momento documenti */</comment>
      <origin>278933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8868" sha1="9krkwe7bjt5nw9xznfb8j9muxy3e54k" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc documentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Croatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Croaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “'''Tirpimir dux Chroatorum'''” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit.

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in hoc documento dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840) proposuit.

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. 

Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Documentum a capellano Martino propria manu exaratum esse testatur, dum Tirpimirus dux ipse in clausula finali “concessor et auctor”
appellatur, formula quidem rarissima in posterioribus saeculis, sed in IX saeculo usitatissima, ut documenta Lombardorum eiusdem
temporis confirmant.

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, in dispositione
et in eschatocolo. Tamen plures formulae (invocatio, mancipatio, nomina servorum, quae omnia vernacula sunt et ad saeculum IX
pertinent, cum in posterioribus saeculis nomina christiana praevaleant, item titulus “regnum Chroatorum”) '''originem saeculo IX firmare videntur'''. 

Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios amplificare conata sit.

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae, ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis Croaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem gentis Croaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus inter ducatum Croatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.

== Fons ==

=== Textus originalis ===
Auctor textus Latinis:
Martinus, presbyter et capellanus ducis Tirpimiri,
qui in fine instrumenti se ipsum scriptorem et notarium profitetur.

=== Editio adhibita ===
Textus Latinus adhibitus ex editione:
Nada Klaić, ''Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine'' (Latine: ''Fontes historiae Croaticae ad annum MDXXVI''),
Zagreb: Školska knjiga, MCMLXXII, pp. 20–21.

=== Litteratura secundaria ===

De quaestionibus datationis, traditionis textus et diplomatica:
Danijel Bosnar, “Trpimirova darovnica,” Rostra, 2014, disponibile in situ Hrčak:
[https://hrcak.srce.hr/169442 Trpimirova darovnica (Hrčak)].</text>
      <sha1>9krkwe7bjt5nw9xznfb8j9muxy3e54k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278934</id>
      <parentid>278933</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <origin>278934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8926" sha1="6yajii3ih925f2jb7brd2slqomluiow" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc documentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Croatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Croaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “'''Tirpimir dux Chroatorum'''” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit.

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in hoc documento dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840) proposuit.

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. 

Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Documentum a capellano Martino propria manu exaratum esse testatur, dum Tirpimirus dux ipse in clausula finali “concessor et auctor”
appellatur, formula quidem rarissima in posterioribus saeculis, sed in IX saeculo usitatissima, ut documenta Lombardorum eiusdem
temporis confirmant.

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, in dispositione
et in eschatocolo. Tamen plures formulae (invocatio, mancipatio, nomina servorum, quae omnia vernacula sunt et ad saeculum IX
pertinent, cum in posterioribus saeculis nomina christiana praevaleant, item titulus “regnum Chroatorum”) '''originem saeculo IX firmare videntur'''. 

Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios amplificare conata sit.

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae, ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis Croaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem gentis Croaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus inter ducatum Croatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.

== Fons ==

=== Textus originalis ===
Auctor textus Latinis:
Martinus, presbyter et capellanus ducis Tirpimiri,
qui in fine instrumenti se ipsum scriptorem et notarium profitetur.

=== Editio adhibita ===
Textus Latinus adhibitus ex editione:
Nada Klaić, ''Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine'' (Latine: ''Fontes historiae Croaticae ad annum MDXXVI''),
Zagreb: Školska knjiga, MCMLXXII, pp. 20–21.

=== Litteratura secundaria ===

De quaestionibus datationis, traditionis textus et diplomatica:
Danijel Bosnar, “Trpimirova darovnica,” Rostra, 2014, disponibile in situ Hrčak:
[https://hrcak.srce.hr/169442 Trpimirova darovnica (Hrčak)].

[[Categoria:Historia]]
[[Categoria:Documenta historica]]</text>
      <sha1>6yajii3ih925f2jb7brd2slqomluiow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278935</id>
      <parentid>278934</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <origin>278935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9042" sha1="igt6wjszidn71qtj5kkc5vrlxf27mxu" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc documentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Croatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Croaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “'''Tirpimir dux Chroatorum'''” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit.

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in hoc documento dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840) proposuit.

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. 

Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Documentum a capellano Martino propria manu exaratum esse testatur, dum Tirpimirus dux ipse in clausula finali “concessor et auctor”
appellatur, formula quidem rarissima in posterioribus saeculis, sed in IX saeculo usitatissima, ut documenta Lombardorum eiusdem
temporis confirmant.

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, in dispositione
et in eschatocolo. Tamen plures formulae (invocatio, mancipatio, nomina servorum, quae omnia vernacula sunt et ad saeculum IX
pertinent, cum in posterioribus saeculis nomina christiana praevaleant, item titulus “regnum Chroatorum”) '''originem saeculo IX firmare videntur'''. 

Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios amplificare conata sit.

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae, ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis Croaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem gentis Croaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus inter ducatum Croatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.

== Fons ==

=== Textus originalis ===
Auctor textus Latinis:
Martinus, presbyter et capellanus ducis Tirpimiri,
qui in fine instrumenti se ipsum scriptorem et notarium profitetur.

=== Editio adhibita ===
Textus Latinus adhibitus ex editione:
Nada Klaić, ''Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine'' (Latine: ''Fontes historiae Croaticae ad annum MDXXVI''),
Zagreb: Školska knjiga, MCMLXXII, pp. 20–21.

=== Litteratura secundaria ===

De quaestionibus datationis, traditionis textus et diplomatica:
Danijel Bosnar, “Trpimirova darovnica,” Rostra, 2014, disponibile in situ Hrčak:
[https://hrcak.srce.hr/169442 Trpimirova darovnica (Hrčak)].

[[Categoria:Historia]]
[[Categoria:Documenta historica]]
[[Categoria:Saeculi noni opera]]
[[Categoria:Opera cum fonte in disputatione]]
[[Categoria:Opera sine re wikidata]]</text>
      <sha1>igt6wjszidn71qtj5kkc5vrlxf27mxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278936</id>
      <parentid>278935</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <origin>278936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9168" sha1="km6w76bj7fx3wsubq5l7i0niqd57vtr" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc documentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Croatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Croaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “'''Tirpimir dux Chroatorum'''” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit.

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in hoc documento dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840) proposuit.

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. 

Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Documentum a capellano Martino propria manu exaratum esse testatur, dum Tirpimirus dux ipse in clausula finali “concessor et auctor”
appellatur, formula quidem rarissima in posterioribus saeculis, sed in IX saeculo usitatissima, ut documenta Lombardorum eiusdem
temporis confirmant.

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, in dispositione
et in eschatocolo. Tamen plures formulae (invocatio, mancipatio, nomina servorum, quae omnia vernacula sunt et ad saeculum IX
pertinent, cum in posterioribus saeculis nomina christiana praevaleant, item titulus “regnum Chroatorum”) '''originem saeculo IX firmare videntur'''. 

Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios amplificare conata sit.

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae, ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis Croaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem gentis Croaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus inter ducatum Croatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.

== Fons ==

=== Textus originalis ===
Auctor textus Latinis:
Martinus, presbyter et capellanus ducis Tirpimiri,
qui in fine instrumenti se ipsum scriptorem et notarium profitetur.

=== Editio adhibita ===
Textus Latinus adhibitus ex editione:
Nada Klaić, ''Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine'' (Latine: ''Fontes historiae Croaticae ad annum MDXXVI''),
Zagreb: Školska knjiga, MCMLXXII, pp. 20–21.

=== Litteratura secundaria ===

De quaestionibus datationis, traditionis textus et diplomatica:
Danijel Bosnar, “Trpimirova darovnica,” Rostra, 2014, disponibile in situ Hrčak:
[https://hrcak.srce.hr/169442 Trpimirova darovnica (Hrčak)].

== Adiectum imaginis ==

[[Fasciculus:Darovnica kneza Trpimira.852.jpg|thumb|center|Facsimile Privilegii ducis Tirpimiri.]]


[[Categoria:Historia]]
[[Categoria:Documenta historica]]
[[Categoria:Saeculi noni opera]]
[[Categoria:Opera cum fonte in disputatione]]
[[Categoria:Opera sine re wikidata]]</text>
      <sha1>km6w76bj7fx3wsubq5l7i0niqd57vtr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278939</id>
      <parentid>278936</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* Adiectum imaginis */</comment>
      <origin>278939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9600" sha1="tc7ztqnshqy6nc7agyon39kn6mj71ar" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc documentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Croatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Croaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “'''Tirpimir dux Chroatorum'''” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit.

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in hoc documento dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840) proposuit.

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. 

Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Documentum a capellano Martino propria manu exaratum esse testatur, dum Tirpimirus dux ipse in clausula finali “concessor et auctor”
appellatur, formula quidem rarissima in posterioribus saeculis, sed in IX saeculo usitatissima, ut documenta Lombardorum eiusdem
temporis confirmant.

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, in dispositione
et in eschatocolo. Tamen plures formulae (invocatio, mancipatio, nomina servorum, quae omnia vernacula sunt et ad saeculum IX
pertinent, cum in posterioribus saeculis nomina christiana praevaleant, item titulus “regnum Chroatorum”) '''originem saeculo IX firmare videntur'''. 

Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios amplificare conata sit.

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae, ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis Croaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem gentis Croaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus inter ducatum Croatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.

== Fons ==

=== Textus originalis ===
Auctor textus Latinis:
Martinus, presbyter et capellanus ducis Tirpimiri,
qui in fine instrumenti se ipsum scriptorem et notarium profitetur.

=== Editio adhibita ===
Textus Latinus adhibitus ex editione:
Nada Klaić, ''Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine'' (Latine: ''Fontes historiae Croaticae ad annum MDXXVI''),
Zagreb: Školska knjiga, MCMLXXII, pp. 20–21.

=== Litteratura secundaria ===

De quaestionibus datationis, traditionis textus et diplomatica:
Danijel Bosnar, “Trpimirova darovnica,” Rostra, 2014, disponibile in situ Hrčak:
[https://hrcak.srce.hr/169442 Trpimirova darovnica (Hrčak)].

== Adiecta imaginis ==

[[Fasciculus:Darovnica kneza Trpimira.852.jpg|thumb|center|Facsimile Privilegii ducis Tirpimiri.]]


[[Fasciculus:Fragment_grede_s_natpisom_kneza_Trpimira_9_st.jpg|thumb|center|
Fragmentum cancelli ecclesiastici saeculi IX cum inscriptione «PRO DUCE TREPIMERO».]]
=== De testimonio epigraphico ===
Fragmentum cancelli ecclesiastici in monasterio Rižinica repertum
inscriptionem «PRO DUCE TREPIMERO» exhibet, quae forma epigraphica
nomini diplomatico «Tirpimir» respondet atque varietatem orthographicam
saeculi IX illustrat.


[[Categoria:Historia]]
[[Categoria:Documenta historica]]
[[Categoria:Saeculi noni opera]]
[[Categoria:Opera cum fonte in disputatione]]
[[Categoria:Opera sine re wikidata]]</text>
      <sha1>tc7ztqnshqy6nc7agyon39kn6mj71ar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>278947</id>
      <parentid>278939</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T20:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* De testimonio epigraphico */</comment>
      <origin>278947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9800" sha1="f9k5aho74v63reslwcmnrbdyr78hwa8" xml:space="preserve">= PRIVILEGIUM DUCIS TIRPIMIRI =

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Regnante in Italia piissimo Lothario, Francorum rege, per indictionem XV sub die IIII Nonis Martii. Dum mundi ab origine cuncta per tempora facta mansisse delabisseque succedentibus alia alternis simet oculis perspicimus mentis et manus fidei palpamus, nihil corporeis membris uidere, audire aliud ualemus, nisi ea, quę pręsentantur et scripturarum auditio obtutibus pandet. Unde ego, licet peccator, Tirpimir, dux Chroatorum, iuuatus munere diuino incertus de die nouissimo et hora, quam nescit homo, solicitus nimis animę meę commune consilium meis cum omnibus zuppanis construxi monasterium ibique cateruas fratrum adhibui, quorum sedulis uotis et frequens oratio nos immunes redderet deo peccatis, in hanc adiecit mens nostra, eiusdem monasterii ecclesiae aliquid in utensilibus pręparare. Cum autem non sufficeret in argento ipsa uasa perficiendum, accommodauit nobis Petrus, Salonitanę ecclesiae archiepiscopus et dilectus compater, undecim libras argenteas.

Hac de re ei diximus hylari animo dare: Quod uis et non denegamus charitati uestre. Quibus ipse respondit: &quot;Volo, domine et compater, ut primum quicquid proprio emi precio uel quod donatum est immobilibus uel mobilibus in sancta matre ecclesia id est in Lazani et Tugari cum seruis et ancillis Stepus, Sagoleo, Chortino presentia claritatis uestre per paginulam priuilegium sanctae Salonitane ecclesiae dicte mancipata in aeternum permaneant ac deinde, ut in fatam matrem ecciesiam, quę metropolis usque ripam Danubii et pene per totum regnum Chroatorum, et pro remedio anime nostrę, parentum uel fidelium uestrorum et per commodatum argentum detis ecclesie beati Georgii in loco, qui dicitur Putalio, omnia que obtinet possessionum, seruos quidem et ancillas, quae Mislauo duce ipsam ecclesiam, cum dedicata uidetur et ab ipso supradicto duce donis ditatam simili modo et pruilegii censura. Hęc quidem donatio a uobis firmetur enixe deposcimus.&quot;

Taliter et suggestioni placiti data ad sensum spopondimus et iure mansuris rebus priuilegium fieri presentem nostram deliberationem precepimus videlicet ita dumtaxat, ut empta precio infra terminis nostris in locis memoratis sempiterna donatione possideat dicta iam sancta ecclesia a nemine infestante. Tandem uero prefatam ecclesiam de regali territorio ab orientali tam occidentali parte a rupe montis usque ad mare, ab utroque latere terminos cum lapideis et ferro signatis, infra quos terminos nullius adiacet territorium, nos diligenter condonamus et hoc in augumentum sanctę Salonitanę ecclesiae proferentes firmamus, et ut singulis annis de omnibus nascentibus terre ex curte nostra, que Clisa dicitur, decime inferantur in memoratam ecclesiam, quas decimas antecessor noster Mislauus dare cepit. Si quis vero de superscriptis quicquid deo inspirante amore sanctorum inflamati deuoto pectore optulimus, concessimus et in posterum inconuulsa, firmata manere censuimus, in cenobium sanctorum martirum Domnii, Anastasii, Cosme et Damiani, ut, si quis diripere uel subtrahere aut per uim opponere tentauerit, iram domini et saluatoris et sanctorum omnium maledictionem quidem CCC patrum et octodenos uinculo insolubili anathemate maranatha denodetur, diuidatur et euellatur diuino iuditio a gnognatione (!) et patria, uxore et filiis, quis separare donationem nostram temerarie et sanctam matrem ecclesiam iam factam presumpserit. Fouetur itaque hic litigantibus cum eo vicariis sanctis religiosorum subsistentium principum gratia tam nefandum faciens, quisquis ille defunctorum obliuioni dans et lumen animarum eorum extinguens et in nouissimo die magni examinis cum diabolo et eius tetre angeli et Iuda Scarioten, Christi proditore, in gehenna baratri muneretur, ubi ignis numquam extinguitur et vermes impiorum non moriuntur.

Actum in loco, qui dicitur Byaci, tempore nuperfato et testium notitia, praesentia, commune voto et voluntate corroboratum. Signum manu meque ipso Tirpimiro duce, huius rei consessore et auctore. Signum manu Comiciai, iuppani, testis. Signum manu Pretilia, iuppani. Signum manu Nemustlo iuppani testis. Signum manu Zarsata iuppani testis. Signum manu Ludouico iuppani testis. Signum manu Ozanulo cum fratre. Signum manu Negutia cameraro testis. Signum manu Zulo testis. Signum manu Potecario testis. Signum manu Zutimustlo testis. Signum manu Damai testis. Signum manu Dommico presbytero capellano testis. Cypriano presbytero capellano testis. Ego Martinus, presbyter, capellanus preceptione domini mei ducis memorati rogatus scripsi et manu propria opus compleui, signum manu feci. Hęc sunt nomina servorum Masaro pertinentes eos in sancta matre ecclesia beati Domnii. Scitote nomina eorum. Sunt inprimis: Carento, Postellio, Nasezaii, Damaiai, Ybena, Trubuza. Istis cum suas feminas. Ceteri vero septem, quorum nomina sunt: Liutamiro, Strehemilo, Nedamustlo, Tesina, Liuteciai, Ceustizo.


== De Privilegio ducis Tirpimiri ==

Hoc documentum, vulgo “Povelja kneza Trpimira” sive “Trpimirova
darovnica”, inter antiquissima et gravissima documenta historica
Croatorum merito numeratur. In studiis recentioribus etiam “charta
natalis civitatis Croaticae” appellatur, cum in eo primum occurrat
nomen gentis verbis “'''Tirpimir dux Chroatorum'''” .

Textus originalis non servatus est; exstat autem in exemplaribus
authenticis, quorum antiquissimum anno MDLXVIII (1568) a Daniele
Terzago, notario publico Spalatensi, exaratum est. Alia exemplaria
saeculo XVII in cartulariis ecclesiae Salonitanae reperta sunt, unde
patet traditionem textus multis saeculis post originem formatam esse.

=== De datatione ===

Tradito more privilegium ad annum DCCCLII (852) referri solet, quod
Franjo Rački primus stabilivit, corrigens opinionem Kukuljevićianam
de anno DCCCXXXVII (837). Haec datatio, auctoritate Račkiana et
Dummleriana confirmata, diu recepta mansit.

Recentiores tamen investigationes argumenta validiora protulerunt.
Lujo Margetić demonstravit Račkium indictionem solam secutum esse,
neglecta condicione politica Lotharii, qui anno DCCCXL (840) Italiam
reliquit nec umquam reversus est. Cum in hoc documento dicatur “Regnante in
Italia piissimo Lothario”, verisimile est documentum ante discessum
eius confectum esse; itaque Margetić diem IV Martii DCCCXL (840) proposuit.

Mirjana Matijević Sokol, titulo “rex Francorum” considerato, diem
IV Martii DCCCXLI (841) probabilissimum esse demonstravit, cum Lotharius post mortem patris XX Iunii DCCCXL (840) totius imperii
summum dominium adeptus sit. 

Hac ratione datatio ad annos
DCCCXL–DCCCXLI (840–841) magis congruere videtur quam ad annum DCCCLII (852), qui traditione tantum nititur .

=== De natura et momento documenti ===

Privilegium donationes, fines territorii, iura atque immunitates ecclesiae Salonitanae confirmat, praesertim circa possessiones in
Lažanis, Tugaris et Putalio, necnon decimas ex curte regali Clisa.
Documentum a capellano Martino propria manu exaratum esse testatur, dum Tirpimirus dux ipse in clausula finali “concessor et auctor”
appellatur, formula quidem rarissima in posterioribus saeculis, sed in IX saeculo usitatissima, ut documenta Lombardorum eiusdem
temporis confirmant.

Quamvis textus hodiernus mixturam praebeat elementorum genuinorum
et interpolationum posteriorum — praesertim in peticione, in dispositione
et in eschatocolo. Tamen plures formulae (invocatio, mancipatio, nomina servorum, quae omnia vernacula sunt et ad saeculum IX
pertinent, cum in posterioribus saeculis nomina christiana praevaleant, item titulus “regnum Chroatorum”) '''originem saeculo IX firmare videntur'''. 

Simul tamen nonnullae partes (metropolis usque ad Danubium,
incrementa possessionum, structura eschatocoli) ad saecula XII–XVII
referenda sunt, cum ecclesia Salonitana textum ad usus proprios amplificare conata sit.

Momentum huius privilegii ad cognitionem ordinationis publicae, ad historiam ecclesiae Salonitanae atque ad primordia civitatis Croaticae maximum est: documentum enim non solum primam mentionem gentis Croaticae continet, sed etiam lucem affert de relationibus inter ducatum Croatorum et ecclesiam Salonitanam ineunte saeculo IX.

== Fons ==

=== Textus originalis ===
Auctor textus Latinis:
Martinus, presbyter et capellanus ducis Tirpimiri,
qui in fine instrumenti se ipsum scriptorem et notarium profitetur.

=== Editio adhibita ===
Textus Latinus adhibitus ex editione:
Nada Klaić, ''Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine'' (Latine: ''Fontes historiae Croaticae ad annum MDXXVI''),
Zagreb: Školska knjiga, MCMLXXII, pp. 20–21.

=== Litteratura secundaria ===

De quaestionibus datationis, traditionis textus et diplomatica:
Danijel Bosnar, “Trpimirova darovnica,” Rostra, 2014, disponibile in situ Hrčak:
[https://hrcak.srce.hr/169442 Trpimirova darovnica (Hrčak)].

== Adiecta imaginis ==

[[Fasciculus:Darovnica kneza Trpimira.852.jpg|thumb|center|Facsimile Privilegii ducis Tirpimiri.]]


[[Fasciculus:Fragment_grede_s_natpisom_kneza_Trpimira_9_st.jpg|thumb|center|
Fragmentum cancelli ecclesiastici saeculi IX cum inscriptione «PRO DUCE TREPIMERO».]]
=== De testimonio epigraphico ===

Fragmentum cancelli ecclesiastici in monasterio Rižinica iuxta Solinum (prope ruinas Salonae antiquae) repertum inscriptionem «PRO DUCE TREPIMERO» exhibet, quae forma epigraphica nomini diplomatico «Tirpimir» respondet atque varietatem orthographicam saeculi IX illustrat.

=== Titulus epigraphicus reconstructus ===

'''PRO DVCE TREPIME[RO … … PRECE]S CHR[IST]O SV[B]MIT[TATIS ET INCLINATA HABE]TE COLA TERME[NTES…]'''


[[Categoria:Historia]]
[[Categoria:Documenta historica]]
[[Categoria:Saeculi noni opera]]
[[Categoria:Opera cum fonte in disputatione]]
[[Categoria:Opera sine re wikidata]]</text>
      <sha1>f9k5aho74v63reslwcmnrbdyr78hwa8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>