Wikisource lawikisource https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicifons Disputatio Vicifontis Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Scriptor Disputatio Scriptoris Pagina Disputatio Paginae Liber Disputatio Libri TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 25689 282017 181602 2026-09-28T11:03:36Z Cantons-de-l'Est 4777 Unused parameter. See [[:Categoria:Page transclusions with invalid attributes]] for more details. 282017 wikitext text/x-wiki {{Titulus | Scriptor = Petrus Damianus | OperaeTitulus = De gloria paradisi | OperaeWikiPagina = | Annus = Saeculo XI | SubTitulus = | Genera = Precationes christianae }} <pages index="The glory of Paradise a rhythmical hymn.djvu" from=16 to=20 /> [[en:De gloria et gaudiis Paradisi]] jucx04do2eklv908iasbmigb3nuim0h 0 32559 282013 193523 2026-09-28T11:02:08Z Cantons-de-l'Est 4777 Unused parameter. See [[:Categoria:Page transclusions with invalid attributes]] for more details. 282013 wikitext text/x-wiki {{TextQuality|75%}} {{titulus2 |Scriptor= Iohannes Boccacius |OperaeTitulus= Buccolicum carmen |OperaeWikiPagina= Buccolicum carmen |Annus=XIV saec. |AnnusMonstratus= 1349-1367 |Editio= ex Boccaccii ''Opera latina minora'', Bari, Gius. Laterza & Figli, 1928 |Recensor=Aldus Franciscus Massera |Liber= Boccaccio, Giovanni – Opere latine minori, 1924 – BEIC 1767789.djvu |Genera=Eclogae }} <div style="font-size:larger"><div style="font-size:larger"><div style="font-size:larger"> <pages index="Boccaccio, Giovanni – Opere latine minori, 1924 – BEIC 1767789.djvu" from=7 to=7 fromsection="" tosection="" /> </div></div></div> __NOEDITSECTION__ ==== Index ==== : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/1|I. Galla]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/2|II. Pampinea]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/3|III. Faunus]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/4|IV. Dorus]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/5|V. Silva cadens]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/6|VI. Alcestus]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/7|VII. Iurgium]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/8|VIII. Midas]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/9|IX. Lipis]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/10|X. Vallis opaca]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/11|XI. Pantheon]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/12|XII. Saphos]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/13|XIII. Laurea]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/14|XIV. Olympia]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/15|XV. Phylostropos]]''' : '''[[Buccolicum carmen (Boccacius)/16|XVI. Aggelos]]''' {{finis}} odla6ldj3z1007pl660h6liqvuzyqjg 0 34985 282014 140097 2026-09-28T11:02:43Z Cantons-de-l'Est 4777 Unused parameter. See [[:Categoria:Page transclusions with invalid attributes]] for more details. 282014 wikitext text/x-wiki {{TextQuality|75%}}{{titulus2 |Scriptor= Giovanni Boccaccio |OperaeTitulus= Buccolicum carmen |OperaeWikiPagina= Buccolicum carmen (Boccacius) |Annus=1349-1367 |SubTitulus= I - Galla |Liber= Boccaccio, Giovanni – Opere latine minori, 1924 – BEIC 1767789.djvu }} {{Liber |Ante= |AnteNomen= |Post= II - Pampinea |PostNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/2 }} <pages index="Boccaccio, Giovanni – Opere latine minori, 1924 – BEIC 1767789.djvu" from=9 to=13 fromsection=01 tosection=01 /> {{Liber |Ante= |AnteNomen= |Post= II |PostNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/2 }} 6zz5e84tifhi4xxzpfi6qhkfdq4mfl5 0 34986 282015 137737 2026-09-28T11:03:10Z Cantons-de-l'Est 4777 Unused parameter. See [[:Categoria:Page transclusions with invalid attributes]] for more details. 282015 wikitext text/x-wiki {{TextQuality|75%}}{{titulus2 |Scriptor= Giovanni Boccaccio |OperaeTitulus= Buccolicum carmen |OperaeWikiPagina= Buccolicum carmen (Boccacius) |Annus=1349-1367 |SubTitulus= II - Pampinea |Liber= Boccaccio, Giovanni – Opere latine minori, 1924 – BEIC 1767789.djvu }} {{Liber |Ante= I - Galla |AnteNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/1 |Post= III - Faunus |PostNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/3 }} <pages index="Boccaccio, Giovanni – Opere latine minori, 1924 – BEIC 1767789.djvu" from=13 to=17 fromsection=02 tosection=02 /> {{Liber |Ante= I - Galla |AnteNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/1 |Post= III - Faunus |PostNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/3 }} 79jrs05orzymsp09uofvnmfft3u0l7r 0 34987 282016 137738 2026-09-28T11:03:19Z Cantons-de-l'Est 4777 Unused parameter. See [[:Categoria:Page transclusions with invalid attributes]] for more details. 282016 wikitext text/x-wiki {{TextQuality|75%}}{{titulus2 |Scriptor= Giovanni Boccaccio |OperaeTitulus= Buccolicum carmen |OperaeWikiPagina= Buccolicum carmen (Boccacius) |Annus=1349-1367 |SubTitulus= III - Faunus |Liber= Boccaccio, Giovanni – Opere latine minori, 1924 – BEIC 1767789.djvu }} {{Liber |Ante= II - Pampinea |AnteNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/2 |Post= IV - Dorus |PostNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/4 }} <pages index="Boccaccio, Giovanni – Opere latine minori, 1924 – BEIC 1767789.djvu" from=18 to=21 fromsection=03 tosection=03 /> {{Liber |Ante= II - Pampinea |AnteNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/2 |Post= IV - Dorus |PostNomen= Buccolicum carmen (Boccacius)/4 }} odpb32o94zn9zdpo8p3hae6bw69zpnk 0 40438 282008 280713 2026-09-28T09:30:23Z Saumache 27923 282008 wikitext text/x-wiki {{titulus |Scriptor=Titus Maccius Plautus |OperaeTitulus= Miles gloriosus |OperaeWikiPagina= |Liber= |Editio= |Annus= saeculo III a.Ch.n. |Genera=Comoediae{{a|}} |Fons=[https://www.thelatinlibrary.com/plautus/miles.shtml thelatinlibrary.com] }} {| align=center id=toc |- align=center | ACTVS I - [[#I.i|i]]<br>ACTVS II - [[#II.i|i]] ⸱ [[#II.ii|ii]] ⸱ [[#II.iii|iii]] ⸱ [[#II.iv|iv]] ⸱ [[#II.vi|vi]] ⸱ [[#II.vi|vi]]<br>ACTVS III - [[#III.i|i]] ⸱ [[#III.ii|ii]] ⸱ [[#III.iii|iii]]<br>ACTVS IV - [[#IV.i|i]] ⸱ [[#IV.ii|ii]] ⸱ [[#IV.iii|iii]] ⸱ [[#IV.iv|iv]] ⸱ [[#IV.v|v]] ⸱ [[#IV.vi|vi]] ⸱ [[#IV.vii|vii]] ⸱ [[#IV.viii|viii]] ⸱ [[#IV.ix|ix]]<br>ACTVS V - [[#V.i|i]] |} __NOTOC__ ==PERSONAE== <poem>PYRGOPOLYNICES MILES ARTOTROGVS PARASITVS SCELEDRVS SERVVS LVRCIO SERVVS MILPHIDIPPA ANCILLA PLEVSICLES ADVLESCENS PALAESTRIO SERVVS PHILOCOMASIVM MERETRIX PERIPLECTOMENVS SENEX ACROTELEVTIUM MERETRIX CARIO COCVS PVER</poem> ==ARGVMENTVM I== <poem>'''M'''eretricem Athenis Ephesum miles avehit. '''I'''d dum ero amanti servos nuntiare volt '''L'''egato peregre, ipsus captust in mari '''E'''t eidem illi militi dono datust. '''S'''uom arcessit erum Athenis et forat '''G'''eminis communem clam parietem in aedibus, '''L'''icere ut quiret convenire amantibus. '''O'''bhaerentis custos hos videt de tegulis, '''R'''idiculis autem, quasi sit alia, luditur. '''I'''temque impellit militem Palaestrio '''O'''missam faciat concubinam, quando ei '''S'''enis vicini cupiat uxor nubere. '''V'''ltro abeat orat, donat multa. Ipse in domo '''S'''enis prehensus poenas pro moecho luit.</poem> ==ARGVMENTVM II== <poem>Meretricem ingenuam deperibat mutuo Atheniensis iuvenis; Naupactum is domo legatus abiit. Miles in eandem incidit, deportat Ephesum invitam. servos Attici, ut nuntiaret domino factum, navigat; capitur, donatur illi captus militi. Ad erum ut veniret Ephesum scribit. Advolat adulescens atque in proximo devortitur apud hospitem paternum. Medium parietem perfodit servos commeatus clanculum qua foret amantum. Geminam fingit mulieris sororem adesse. Mox ei dominus aedium suam clientam sollicitandum ad militem subornat. Capitur ille, sperat nuptias, dimittit concubinam et moechus vapulat.</poem> ==ACTVS I== ===<span id='1.1.0'></span>I.i=== <poem>[PYRGOPOLYNICES ⸱ ARTOTROGVS] '''PYRGOPOLYNICES''' Curate ut splendor meo sit clupeo clarior{{a|1}} quam solis radii esse olim quom sudumst solent,{{a|2}} ut, ubi usus veniat, contra conserta manu{{a|3}} praestringat oculorum aciem in acie hostibus.{{a|4}} Nam ego hanc machaeram mihi consolari volo,{{l|5}}{{r|1.1.5|5}} ne lamentetur neve animum despondeat,{{a|6}} quia se iam pridem feriatam gestitem,{{a|7}} quae misera gestit [et]<ref>gestit ''Camerarius'' : gestitet ''B²CD'' gestat et ''B¹''</ref> fartem facere ex hostibus.{{a|8}} Sed ubi Artotrogus hic est? '''ARTOTROGVS''' Stat propter virum{{a|9}} fortem atque fortunatum et forma regia;{{l|10}}{{r|1.1.10|10}} tum<ref>tam ''Bothe''</ref> bellatorem—Mars haud ausit dicere{{a|11}} neque aequiperare suas virtutes ad tuas.{{a|12}} '''PYRG.''' Quemne ego servavi in campis Curculioniis,{{a|13}} ubi Bumbomachides Clutomistaridysarchides{{a|14}} erat imperator summus, Neptuni nepos?{{l|15}}{{r|1.1.15|15}} '''ART.''' Memini. Nempe illum dicis cum armis aureis,{{a|16}} cuius tu legiones difflavisti spiritu,{{a|17}} quasi ventus folia aut paniculum tectorium.{{a|18}} '''PYRG.''' Istuc quidem edepol nihil est. '''ART.''' Nihil hercle hoc quidemst{{a|19}} praeut alia dicam—quae tu numquam feceris.{{l|20}}{{r|1.1.20|20}} Periuriorem hoc hominem si quis viderit{{a|}} aut gloriarum pleniorem quam illic est,{{a|}} me sibi habeto, ego me mancupio dabo;{{a|}} nisi unum, epityrum estur insanum bene.{{a|}} '''PYRG.''' Vbi tu es? '''ART.''' Eccum. Edepol vel elephanto in India,{{l|25}}{{r|1.1.25|25}} quo pacto ei pugno praefregisti bracchium.{{a|}} '''PYRG.''' Quid, bracchium? '''ART.''' Illud dicere volui, femur.{{a|}} '''PYRG.''' At indiligenter iceram. '''ART.''' Pol si quidem{{a|}} conisus esses, per corium, per viscera{{a|}} perque os elephanti transmineret bracchium.{{l|30}}{{r|1.1.30|30}} '''PYRG.''' Nolo istaec hic nunc. '''ART.''' Ne hercle operae pretium quidemst{{a|}} mihi te narrare tuas qui virtutes sciam.{{a|}} Venter creat omnis hasce aerumnas: auribus{{a|}} peraurienda sunt, ne dentes dentiant,{{a|}} et adsentandumst quidquid hic mentibitur.{{l|35}}{{r|1.1.35|35}} '''PYRG.''' Quid illuc quod dico? '''ART.''' Ehem, scio iam quid vis dicere.{{a|}} Factum hercle est, memini fieri. '''PYRG.''' Quid id est? '''ART.''' Quidquid est.{{a|}} '''PYRG.''' Habes—'''ART.''' Tabellas vis rogare? Habeo, et stilum.{{a|}} '''PYRG.''' Facete advortis tuom animum ad animum meum.{{a|}} '''ART.''' Novisse mores tuos me meditate decet{{l|40}}{{r|1.1.40|40}} curamque adhibere, ut praeolat mihi quod tu velis.{{a|}} '''PYRG.''' Ecquid meministi? '''ART.''' Memini: centum in Cilicia{{a|}} et quinquaginta, centum in Scytholatronia,{{a|}} triginta Sardos, sexaginta Macedones{{a|}} sunt homines quos tu occidisti uno die.{{l|45}}{{r|1.1.45|45}} '''PYRG.''' Quanta istaec hominum summast? '''ART.''' Septem milia.{{a|}} '''PYRG.''' Tantum esse oportet. Recte rationem tenes.{{a|}} '''ART.''' At nullos habeo scriptos: sic memini tamen.{{a|}} '''PYRG.''' Edepol memoria es optuma. '''ART.''' Offae monent.{{a|}} '''PYRG.''' Dum tale facies quale adhuc, assiduo edes,{{l|50}}{{r|1.1.50|50}} communicabo semper te mensa mea.{{a|}} '''ART.''' Quid in Cappadocia, ubi tu quingentos simul,{{a|}} ni hebes machaera foret, uno ictu occideras?{{a|}} '''PYRG.''' At peditastelli quia erant, sivi viverent.{{a|}} '''ART.''' Quid tibi ego dicam, quod omnes mortales sciunt,{{l|55}}{{r|1.1.55|55}} Pyrgopolynicem te unum in terra vivere{{a|}} virtute et forma et factis invictissumum?{{a|}} Amant ted omnes mulieres, neque iniuria,{{a|}} qui sis tam pulcher; vel illae quae here pallio{{a|}} me reprehenderunt. '''PYRG.''' Quid eae dixerunt tibi?{{l|60}}{{r|1.1.60|60}} '''ART.''' Rogitabant: 'hicine Achilles est?' inquit mihi.{{a|}} 'immo eius frater' inquam 'est'. Ibi illarum altera{{a|}} 'ergo mecastor pulcher est' inquit mihi{{a|}} 'et liberalis. Vide caesaries quam decet.{{a|}} Ne illae sunt fortunatae quae cum isto cubant.'{{l|65}}{{r|1.1.65|65}} '''PYRG.''' Itane aibant tandem? '''ART.''' Quaen me ambae obsecraverint,{{a|}} ut te hodie quasi pompam illa praeterducerem?{{a|}} '''PYRG.''' Nimiast miseria nimis pulchrum esse hominem. '''ART.''' Immo itast.{{a|}} Molestae sunt: orant, ambiunt, exobsecrant{{a|}} videre ut liceat, ad sese arcessi iubent,{{l|70}}{{r|1.1.70|70}} ut tuo non liceat dare operam negotio.{{a|}} '''PYRG.''' Videtur tempus esse, ut eamus ad forum,{{a|}} ut in tabellis quos consignavi hic heri{{a|}} latrones, ibus denumerem stipendium.{{a|}} Nam rex Seleucus me opere oravit maxumo,{{l|75}}{{r|1.1.75|75}} ut sibi latrones cogerem et conscriberem.{{a|}} Regi hunc diem mihi operam decretumst dare.{{a|}} '''ART.''' Age eamus ergo. '''PYRG.''' Sequimini, satellites.—</poem> ==ACTVS II== ===<span id='2.1.0'></span>II.i=== <poem>[PALAESTRIO] '''PALAESTRIO''' Mihi ad enarrandum hoc argumentum est comitas,{{a|}} si ad auscultandum vostra erit benignitas;{{l|80}} qui autem auscultare nolet, exsurgat foras,{{a|}} ut sit ubi sedeat ille qui auscultare volt.{{a|}} Nunc qua adsedistis causa in festivo loco,{{r|2.1.5|5}} comoediai quam nos acturi sumus{{a|}} et argumentum et nomen vobis eloquar.{{l|85}} Alazon Graece huic nomen est comoediae,{{a|}} id nos Latine gloriosum dicimus.{{a|}} Hoc oppidum Ephesust; illest miles meus erus,{{r|2.1.10|10}} qui hinc ad forum abiit, gloriosus, impudens,{{a|}} stercoreus, plenus periuri atque adulteri.{{l|90}} Ait sese ultro omnis mulieres sectarier: is deridiculost, quaqua incedit, omnibus.{{a|}} Itaque hic meretrices, labiis dum ductant eum,{{r|2.1.15|15}} maiorem partem videas valgis saviis.{{a|}} Nam ego hau diu apud hunc servitutem servio;{{l|95}} id volo vos scire, quo modo ad hunc devenerim{{a|}} in servitutem ab eo cui servivi prius.{{a|}} Date operam, nam nunc argumentum exordiar.{{r|2.1.20|20}} Erat erus Athenis mihi adulescens optumus;{{a|}} is amabat meretricem †matre Athenis Atticis†,{{l|100}} et illa illum contra; qui est amor cultu optumus.{{a|}} Is publice legatus Naupactum fuit{{a|}} magnai rei publicai gratia.{{r|2.1.25|25}} Interibi hic miles forte Athenas advenit,{{a|}} insinuat sese ad illam amicam eri – ◡ –{{l|105}} occepit eius matri suppalparier{{a|}} vino, ornamentis opiparisque obsoniis,{{a|}} itaque intimum ibi se miles apud lenam facit.{{r|2.1.30|30}} Ubi primum evenit militi huic occasio,{{a|}} sublinit os illi lenae, matri mulieris,{{l|110}} quam erus meus amabat; nam is illius filiam{{a|}} conicit in navem miles clam matrem suam,{{a|}} eamque huc invitam mulierem in Ephesum advehit.{{r|2.1.35|35}} Ubi amicam erilem Athenis avectam scio,{{a|}} ego quantum vivos possum mihi navem paro,{{l|115}} inscendo, ut eam rem Naupactum ad erum nuntiem.{{a|}} Ubi sumus provecti in altum, fit quod <di> volunt,{{a|}} capiunt praedones navem illam ubi vectus fui:{{r|2.1.40|40}} prius perii quam ad erum veni, quo ire occeperam.{{a|}} Ille <qui> me cepit dat me huic dono militi.{{l|120}} Hic postquam in aedis me ad se deduxit domum,{{a|}} video illam amicam erilem, Athenis quae fuit.{{a|}} Ubi contra aspexit me, oculis mihi signum dedit,{{r|2.1.45|45}} ne se appellarem; deinde, postquam occasio est,{{a|}} conqueritur mecum mulier fortunas suas:{{l|125}} ait sese Athenas fugere cupere ex hac domu,{{a|}} sese illum amare meum erum, Athenis qui fuit,{{a|}} neque peius quemquam odisse quam istum militem.{{r|2.1.50|50}} Ego quoniam inspexi mulieris sententiam,{{a|}} cepi tabellas, consignavi, clanculum{{l|130}} dedi mercatori cuidam, qui ad illum deferat{{a|}} meum erum, qui Athenis fuerat, qui hanc amaverat,{{a|}} ut is huc veniret. Is non sprevit nuntium;{{r|2.1.55|55}} nam et venit et is in proximo hic devertitur{{a|}} apud suom paternum hospitem, lepidum senem;{{l|135}} isque illi amanti suo hospiti morem gerit{{a|}} nosque opera consilioque adhortatur, iuvat.{{a|}} Itaque ego paravi hic intus magnas machinas,{{r|2.1.60|60}} qui amantis una inter se facerem convenas.{{a|}} Nam unum conclave, concubinae quod dedit{{l|140}} miles, quo nemo nisi eapse inferret pedem,{{a|}} in eo conclavi ego perfodi parietem,{{a|}} qua commeatus clam esset hinc huc mulieri;{{r|2.1.65|65}} et sene sciente hoc feci: is consilium dedit.{{a|}} Nam meus conservos est homo haud magni preti,{{l|145}} quem concubinae miles custodem addidit.{{a|}} Ei nos facetis fabricis et doctis dolis{{a|}} glaucumam ob oculos obiciemus eumque ita{{r|2.1.70|70}} faciemus ut quod viderit ne viderit.{{a|}} Et mox ne erretis, haec duarum hodie vicem{{l|150}} <suam> et hinc et illinc mulier feret imaginem,{{a|}} atque eadem erit, verum alia esse adsimulabitur.{{a|}} Ita sublinetur os custodi mulieris.{{r|2.1.75|75}} Sed foris concrepuit hinc a vicino sene;{{a|}} ipse exit: hic illest lepidus quem dixi senex.{{l|155}}</poem> ===<span id='2.2.0'></span>II.ii=== <poem>[PERIPLECTOMENVS ⸱ PALAESTRIO] '''PERIPLECTOMENVS''' Ni hercle diffregeritis talos posthac quemque in tegulis{{a|}} videritis alienum, ego vostra faciam latera lorea.{{a|}} Mi equidem iam arbitri vicini sunt, meae quid fiat domi,{{a|}} ita per impluvium intro spectant. Nunc adeo edico omnibus: quemque a milite hoc videritis hominem in nostris tegulis,{{l|160}}{{r|2.2.5|5}} extra unum Palaestrionem, huc deturbatote in viam.{{a|}} Quod ille gallinam aut columbam se sectari aut simiam{{a|}} dicat, disperiistis ni usque ad mortem male mulcassitis.{{a|}} Atque adeo ut ne legi fraudem faciant aleariae,{{a|}} adcuratote ut sine talis domi agitent convivium.{{l|165}}{{r|2.2.10|10}} '''PAL.''' Nescio quid malefactum a nostra hic familiast, quantum audio: ita hic senex talos elidi iussit conservis meis;{{a|}} sed me excepit: nihili facio, quid illis faciat ceteris.{{a|}} Adgrediar hominem. '''PER.''' Estne advorsum hic qui advenit Palaestrio?{{a|}} '''PAL.''' Quid agis, Periplectomene? '''PER.''' Hau multos homines, si optandum foret,{{l|170}}{{r|2.2.15|15}} nunc videre et convenire quam te mavellem. '''PAL.''' Quid est?{{a|}} Quid tumultuas cum nostra familia? '''PER.''' Occisi sumus.{{a|}} '''PAL.''' Quid negotist? '''PER.''' Res palamst. '''PAL.''' Quae res palamst? '''PER.''' De tegulis{{a|}} modo nescio quis inspectavit vestrum familiarium{{a|}} per nostrum impluvium intus apud nos Philocomasium atque hospitem{{l|175}}{{r|2.2.20|20}} osculantis. '''PAL.''' Quis homo id vidit? '''PER.''' Tuos conservos. '''PAL.''' Quis is homost?{{a|}} '''PER.''' Nescio, ita abripuit repente sese subito. '''PAL.''' Suspicor{{a|}} me periisse. '''PER.''' Vbi abit, conclamo: 'heus quid agis tu' inquam 'in tegulis?' Ille mihi abiens ita respondit 'se sectari simiam.' '''PAL.''' Vae mihi misero, quoi pereundumst propter nihili bestiam.{{l|180}}{{r|2.2.25|25}} Sed Philocomasium hicine etiam nunc est? '''PER.''' Quom exibam, hic erat.{{a|}} '''PAL.''' I sis, iube transire huc quantum possit, se ut videant domi{{a|}} familiares, nisi quidem illa nos volt, qui servi sumus,{{a|}} propter amorem suom omnes crucibus contubernales dari.{{a|}} '''PER.''' Dixi ego istuc; nisi quid aliud vis. '''PAL.''' Volo. Hoc ei dicito:{{l|185}}{{r|2.2.30|30}} profecto ut ne quoquam de ingenio degrediatur muliebri{{l|185a}} earumque artem et disciplinam optineat colere. '''PER.''' Quem ad modum?{{a|}} '''PAL.''' Vt eum, qui hic se vidit, verbis vincat, ne is se viderit.{{a|}} Siquidem centiens hic visa sit, tamen infitias eat.{{a|}} Os habet, linguam, perfidiam, malitiam atque audaciam,{{r|2.2.35|35}} confidentiam, confirmitatem, fraudulentiam.{{l|189}} Qui arguat se, eum contra vincat iureiurando suo:{{l|190}} domi habet animum falsiloquom, falsificum, falsiiurium,{{a|}} domi dolos, domi delenifica facta, domi fallacias.{{a|}} Nam mulier holitori numquam supplicat, si quast mala:{{r|2.2.40|40}} domi habet hortum et condimenta ad omnis mores maleficos.{{a|}} '''PER.''' Ego istaec, si erit hic, nuntiabo. Sed quid est, Palaestrio,{{l|195}} quod volutas tute tecum in corde? '''PAL.''' Paulisper tace,{{a|}} dum ego mihi consilia in animum convoco et dum consulo{{a|}} quid agam, quem dolum doloso contra conservo parem,{{r|2.2.45|}} qui illam hic vidit osculantem, id visum ut ne visum siet.{{a|}} '''PER.''' Quaere: ego hinc abscessero aps te huc interim. Illuc sis vide,{{l|200}} quem ad modum adstitit, severo fronte curans cogitans.{{a|}} Pectus digitis pultat, cor credo evocaturust foras;{{a|}} ecce avortit: nixus laevo in femine habet laevam manum,{{r|2.2.50|50}} dextera digitis rationem computat, ferit femur{{a|}} dexterum. Ita vehementer icit: quod agat aegre suppetit.{{l|205}} Concrepuit digitis: laborat; crebro commutat status,{{a|}} eccere autem capite nutat: non placet quod repperit.{{a|}} Quidquid est, incoctum non expromet, bene coctum dabit.{{r|2.2.55|55}} Ecce autem aedificat: columnam mento suffigit suo.{{a|}} Apage, non placet profecto mi illaec aedificatio;{{l|210}} nam os columnatum poetae esse indaudivi barbaro,{{a|}} cui bini custodes semper totis horis occubant.{{a|}} Euge, euscheme hercle astitit et dulice et comoedice;{{r|2.2.60|60}} numquam hodie quiescet prius quam id quod petit perfecerit.{{a|}} Habet opinor. Age si quid agis, vigila, ne somno stude,{{l|215}} nisi quidem hic agitare mavis varius virgis vigilias.{{a|}} Tibi ego dico. An heri maduisti? Heus te adloquor, Palaestrio: vigila inquam, expergiscere inquam, lucet hoc inquam. '''PAL.''' Audio.{{r|2.2.65|65}} '''PER.''' Viden hostis tibi adesse tuoque tergo obsidium? Consule,{{a|}} arripe opem auxiliumque ad hanc rem: propere hoc, non placide decet.{{l|220}} Anteveni aliqua aut tu aliquo[r]sum<ref>aliquo saltu ''Kiessling'' : aliquos autu (aut tu ''B'') cod. : aut tu aliquo(r)sum ''Leo''</ref> circumduce exercitum,{{a|}} coge in obsidium perduellis, nostris praesidium para;{{a|}} interclude inimicis commeatum, tibi muni viam{{r|2.2.70|70}} qua cibatus commeatusque ad te et legiones tuas{{a|}} tuto possit pervenire: hanc rem age, res subitaria est.{{l|225}} [Reperi, comminiscere, cedo calidum consilium cito,{{a|}} quae hic sunt visa ut visa ne sint, facta ut facta ne sient.{{a|}} Magnam illic homo rem incipissit, magna munit moenia.]{{r|2.2.75|75}} tu unus si recipere hoc ad te dicis, confidentiast{{a|}} nos inimicos profligare posse. '''PAL.''' Dico et recipio{{l|230}} ad me. '''PER.''' Et ego impetrare dico id quod petis. '''PAL.''' At te Iuppiter{{a|}} bene amet. '''PER.''' Auden participare me quod commentu's? '''PAL.''' Tace,{{a|}} dum in regionem astutiarum mearum te induco, ut scias{{r|2.2.80|80}} iuxta mecum mea consilia. '''PER.''' Salva sumes indidem.{{a|}} '''PAL.''' Erus meus elephanti corio circumtentust, non suo,{{l|235}} neque habet plus sapientiai quam lapis. '''PER.''' Ego istuc scio.{{a|}} '''PAL.''' Nunc sic rationem incipisso, hanc instituam astutiam,{{a|}} ut Philocomasio huc sororem geminam germanam alteram{{r|2.2.85|85}} dicam Athenis advenisse cum amatore aliquo suo,{{a|}} tam similem, quam <lacte> lactist; apud <te> eos hic devortier{{l|240}} dicam hospitio. '''PER.''' Euge euge, lepide, laudo commentum tuom.{{a|}} '''PAL.''' Vt si illic concriminatus sit advorsum militem{{a|}} meus conservos, eam vidisse hic cum alieno oscularier,{{r|2.2.90|90}} eam arguam vidisse apud te contra conservom meum{{a|}} cum suo amatore amplexantem atque osculantem. '''PER.''' Immo optume.{{l|245}} Idem ego dicam, si <ex> me exquiret miles. '''PAL.''' Sed simillimas{{a|}} dicito esse, et Philocomasio id praecipiendum est ut sciat,{{a|}} ne titubet, si exquiret ex ea miles. '''PER.''' Nimis doctum dolum.{{r|2.2.95|95}} Sed si ambas videre in uno miles concilio volet,{{a|}} quid agimus? '''PAL.''' Facilest: trecentae possunt causae conligi:{{l|250}} 'non domist, abiit ambulatum, dormit, ornatur, lavat,{{a|}} prandet, potat: occupatast, operae non est, non potest',{{a|}} quantum vis prolationum, dum modo hunc prima via{{r|2.2.100|100}} inducamus, vera ut esse credat quae mentibimur.{{a|}} '''PER.''' Placet ut dicis. '''PAL.''' Intro abi ergo, et si isti est mulier, eam iube{{l|255}} cito domum transire, atque haec ei dice monstra praecipe,{{a|}} ut teneat consilia nostra, quem ad modum exorsi sumus,{{a|}} de gemina sorore. '''PER.''' Docte tibi illam perdoctam dabo.{{r|2.2.105|105}} Numquid aliud? '''PAL.''' Intro ut abeas. '''PER.''' Abeo.—'''PAL.''' Et quidem ego ibo domum{{a|}} atque hominem investigando operam huic dissimulabiliter dabo,{{l|260}} qui fuerit conservos qui hodie sit sectatus simiam.{{a|}} Nam ille non potuit quin sermone suo aliquem familiarium{{a|}} participaverit de amica eri, sese vidisse eam{{r|2.2.110|110}} hic in proximo osculantem cum alieno adulescentulo.{{a|}} Novi morem: egomet tacere nequeo solus quod scio.{{l|265}} Si invenio qui vidit, ad eum vineas pluteosque agam: res paratast, vi pugnandoque hominem caperest certa res.{{a|}} Si ita non reperio, ibo odorans quasi canis venaticus,{{r|2.2.115|115}} usque donec persecutus volpem ero vestigiis.{{a|}} Sed fores crepuerunt nostrae, ego voci moderabor meae;{{l|270}} nam illic est Philocomasio custos meus conservos qui it foras.</poem> ===<span id='2.3.0'></span>II.iii=== <poem>[SCELEDRVS ⸱ PALAESTRIO] '''SCELEDRVS''' Nisi quidem ego hodie ambulavi dormiens in tegulis,{{a|}} certo edepol scio me vidisse hic proxumae viciniae{{a|}} Philocomasium erilem amicam sibi malam rem quaerere.{{a|}} '''PAL.''' Hic illam vidit osculantem, quantum hunc audivi loqui.{{l|275}} '''SCEL.''' Quis hic est? '''PAL.''' Tuos conservos. Quid agis, Sceledre? '''SCEL.''' Te, Palaestrio,{{r|2.3.5|5}} volup est convenisse. '''PAL.''' Quid iam? Aut quid negotist? Fac sciam.{{a|}} '''SCEL.''' Metuo—'''PAL.''' Quid metuis? '''SCEL.''' Ne hercle hodie, quantum hic familiariumst,{{a|}} maxumum in malum cruciatumque insuliamus. '''PAL.''' Tu sali{{a|}} solus, nam ego istam insulturam et desulturam nil moror.{{l|280}} '''SCEL.''' Nescis tu fortasse, apud nos facinus quod natumst novom.{{r|2.3.10|10}} '''PAL.''' Quod id est facinus? '''SCEL.''' Impudicum. '''PAL.''' Tute scias soli tibi,{{a|}} mihi ne dixis, scire nolo. '''SCEL.''' Non enim faciam quin scias.{{a|}} Simiam hodie sum sectatus nostram in horum tegulis.{{a|}} '''PAL.''' Edepol, Sceledre, homo sectatu's nihili nequam bestiam.{{l|285}} '''SCEL.''' Di te perdant. '''PAL.''' Te istuc aequom—quoniam occepisti, eloqui.{{r|2.3.15|15}} '''SCEL.''' Forte fortuna per impluvium huc despexi in proxumum,{{a|}} atque ego illi aspicio osculantem Philocomasium cum altero{{a|}} nescio quo adulescente. '''PAL.''' Quod ego, Sceledre, scelus ex te audio?{{a|}} '''SCEL.''' Profecto vidi. '''PAL.''' Tutin? '''SCEL.''' Egomet duobus his oculis meis.{{l|290}} '''PAL.''' Abi, non verisimile dicis, neque vidisti. '''SCEL.''' Num tibi{{r|2.3.20|20}} lippus videor? '''PAL.''' Medicum istuc tibi meliust percontarier.{{a|}} Verum enim tu istam, si te di ament, temere hau tollas fabulam: tuis nunc cruribus capitique fraudem capitalem hinc creas.{{a|}} Nam tibi iam ut pereas paratum est dupliciter, nisi supprimis{{l|295}} tuom stultiloquium. '''SCEL.''' Qui vero dupliciter? '''PAL.''' Dicam tibi.{{r|2.3.25|25}} Primumdum, si falso insimulas Philocomasium, hoc perieris;{{a|}} iterum, si id verumst, tu ei custos additus <eo> perieris.{{a|}} '''SCEL.''' Quid fuat me, nescio: haec me vidisse ego certo scio.{{a|}} '''PAL.''' Pergin, infelix? '''SCEL.''' Quid tibi vis dicam nisi quod viderim?{{l|300}} Quin etiam nunc intus hic in proxumost. '''PAL.''' Eho an non domist?{{r|2.3.30|30}} '''SCEL.''' Vise, abi intro tute, nam ego mi iam nil credi postulo.{{a|}} '''PAL.''' Certum est facere.—'''SCEL.''' Hic te opperiar; eadem illi insidias dabo,{{a|}} quam mox horsum ad stabulum iuuenix recipiat se <a> pabulo.{{a|}} Quid ego nunc faciam? Custodem me illi miles addidit:{{l|305}} nunc si indicium facio, interii; si taceo, <interii> tamen,{{r|2.3.35|35}} si hoc palam fuerit. Quid peius muliere aut audacius?{{a|}} Dum ego in tegulis sum, illaec sese ex hospitio edit foras;{{a|}} edepol facinus fecit audax. Hocine si miles sciat,{{a|}} credo hercle has sustollat aedis totas atque hunc in crucem.{{l|310}} Hercle quidquid est, mussitabo potius quam inteream male;{{r|2.3.40|40}} non ego possum quae ipsa sese venditat tutarier.{{a|}} '''PAL.''' Sceledre, Sceledre, quis homo in terra te alter est audacior?{{a|}} Quis magis dis inimicis natus quam tu atque iratis? '''SCEL.''' Quid est?{{a|}} '''PAL.''' Iuben tibi oculos exfodiri, quibus id quod nusquam est vides?{{l|315}} '''SCEL.''' Quid, nusquam? '''PAL.''' Non ego tuam empsim vitam vitiosa nuce.{{r|2.3.45|45}} '''SC.''' Quid negotist? '''PAL.''' Quid negoti sit rogas? '''SC.''' Cur non rogem?{{a|}} '''PAL.''' Non tu tibi istam praetruncari linguam largiloquam iubes?{{a|}} '''SCEL.''' Quam ob rem iubeam? '''PAL.''' Philocomasium eccam domi, quam in proxumo{{a|}} vidisse aibas te osculantem atque amplexantem cum altero.{{l|320}} '''SCEL.''' Mirumst lolio victitare te tam vili tritico.{{r|2.3.50|50}} '''PAL.''' Quid iam? '''SCEL.''' Quia luscitiosu's. '''PAL.''' Verbero, edepol tu quidem{{a|}} caecus, non luscitiosu's. Nam illa quidem <nowiki>* * *</nowiki> domi.<ref>nam illam quidem vidi ''FZ'' illam quidem eccam ''Gruter''</ref> '''SCEL.''' Quid, domi? '''PAL.''' Domi hercle vero. '''SCEL.''' Abi, ludis me, Palaestrio.{{a|}} '''PA.''' Tum mihi sunt manus inquinatae. '''SC.''' Qui dum? '''PA.''' Quia ludo luto.{{l|325}} '''SCEL.''' Vae capiti tuo. '''PAL.''' <Tuo> istuc, Sceledre, promitto fore,{{r|2.3.55|55}} nisi oculos orationemque aliam commutas tibi.{{a|}} Sed fores concrepuerunt nostrae. '''SCEL.''' At ego ilico observo foris;{{a|}} nam nihil est qua hinc huc transire ea possit nisi recto ostio.{{a|}} '''PAL.''' Quin domi eccam. Nescio quae te, Sceledre, scelera suscitant.{{l|330}} '''SCEL.''' Mihi ego video, mihi ego sapio, <mihi> ego credo plurumum:{{r|2.3.60|60}} me homo nemo deterrebit, quin ea sit in his aedibus.{{a|}} Hic obsistam, ne imprudenti huc ea se subrepsit mihi.{{a|}} '''PAL.''' Meus illic homo est, deturbabo iam ego illum de pugnaculis.{{a|}} Vin iam faciam, ut stultividum <nowiki>* * *</nowiki> fateare? '''SCEL.''' Age face.<ref>ut stultividum esse tu te fateare</ref>{{l|335}} '''PAL.''' Neque te quicquam sapere corde neque oculis uti? '''SCEL.''' Volo.{{r|2.3.65|65}} '''PAL.''' Nempe tu istic ais esse erilem concubinam? '''SCEL.''' Atque arguo{{a|}} eam me vidisse osculantem hic intus cum alieno viro.{{a|}} '''PAL.''' Scin tu nullum commeatum hinc esse a nobis? '''SCEL.''' Scio.{{a|}} '''PAL.''' Neque solarium neque hortum, nisi per impluvium? '''SCEL.''' Scio.{{l|340}} '''PAL.''' Quid nunc? Si ea domist, si facio, ut eam exire hinc videas domo,{{r|2.3.70|70}} dignun es verberibus multis? '''SCEL.''' Dignus. '''PAL.''' Serva istas fores,{{a|}} ne tibi clam se subterducat istinc atque huc transeat.{{a|}} '''SCEL.''' Consilium est ita facere. '''PAL.''' Pede ego iam illam huc tibi sistam in viam.— '''SCEL.''' Agedum ergo face. Volo scire, utrum egon id quod vidi viderim{{l|345}} an illic faciat, quod facturum dicit, ut ea sit domi.{{r|2.3.75|75}} Nam ego quidem meos oculos habeo nec rogo utendos foris.{{a|}} Sed hic illi subparasitatur semper, hic eae proxumust,{{a|}} primus ad cibum vocatur, primo pulmentum datur;{{a|}} nam illic noster est fortasse circiter triennium,{{l|350}} neque cuiquam quam illi in nostra meliust famulo familia.{{r|2.3.80|80}} Sed ego hoc quod ago, id me agere oportet, hoc observare ostium.{{a|}} Sic obsistam. Hac quidem pol certo verba mihi numquam dabunt.</poem> ===<span id='2.4.0'></span>II.iv=== <poem>[PALAESTRIO ⸱ PHILOCOMASIVM ⸱ SCELEDRVS] '''PAL.''' Praecepta facito ut memineris. '''PHILOCOMASIVM''' Totiens monere mirumst.{{a|}} '''PAL.''' At metuo ut satis sis subdola. '''PHIL.''' Cedo vel decem, edocebo{{l|355}} minime malas ut sint malae, mihi solae quod superfit.{{a|}} '''PAL.''' Age nunciam insiste in dolos; ego abs te procul recedam.{{a|}} Quid ais tu, Sceledre? '''SCEL.''' Hanc rem gero. Habeo auris, loquere quidvis.{{r|2.4.5|5}} '''PAL.''' Credo ego istoc extemplo tibi esse eundum actutum extra portam,{{a|}} dispessis manibus, patibulum quom habebis. '''SCEL.''' Quamnam ob rem?{{l|360}} '''PAL.''' Respice dum ad laevam: quis illaec est mulier? '''SCEL.''' Pro di immortales,{{a|}} eri concubinast haec quidem. '''PAL.''' Mihi quoque pol ita videtur.{{a|}} Age nunciam, quando lubet—'''SCEL.''' Quid agam? '''PAL.''' Perire propera.{{r|2.4.10|10}} '''PHIL.''' Vbi iste est bonus servos, qui probri me maxumi innocentem{{a|}} falso insimulavit? '''PAL.''' Em tibi, hic mihi dixit tibi quae dixi.{{l|365}} '''PHIL.''' Tun me vidisse in proxumo hic, sceleste, ais osculantem?{{a|}} '''PAL.''' Atque cum alieno adulescentulo dixit. '''SCEL.''' Dixi hercle vero.{{a|}} '''PH.''' Tun me vidisti? '''S.''' Atque his quidem hercle oculis. '''PH.''' Carebis, credo,{{r|2.4.15|15}} qui plus vident quam quod vident. '''SCEL.''' Numquam hercle deterrebor{{a|}} quin viderim id quod viderim. '''PHIL.''' Ego stulta et mora multum,{{l|370}} quae cum hoc insano fabuler, quem pol ego capitis perdam.{{a|}} '''SCEL.''' Noli minitari: scio crucem futuram mihi sepulcrum;{{a|}} ibi mei sunt maiores siti, pater, avos, proavos, abavos.{{r|2.4.20|20}} Non possunt mihi minaciis tuis hisce oculi exfodiri.{{a|}} Sed paucis verbis te volo, Palaestrio. Opsecro te,{{l|375}} unde exit haec? '''PAL.''' Vnde nisi domo? '''SCEL.''' Domo? '''PAL.''' Me viden? '''SCEL.''' Te video.{{a|}} Nimis mirumst facinus, quo modo haec hinc huc transire potuit;{{a|}} nam certo neque solariumst apud nos neque hortus ullus{{r|2.4.25|25}} neque fenestra nisi clatrata; nam certe ego te hic intus vidi.{{a|}} '''PAL.''' Pergin, sceleste, intendere hanc arguere? '''PHIL.''' Ecastor ergo{{l|380}} mi hau falsum evenit somnium, quod noctu hac somniavi.{{a|}} '''PAL.''' Quid somniasti? '''PHIL.''' Ego eloquar. Sed amabo advortite animum.{{a|}} Hac nocte in somnis mea soror geminast germana visa{{r|2.4.30|30}} venisse Athenis in Ephesum cum suo amatore quodam;{{a|}} ei ambo hospitio huc in proxumum mihi devortisse visi.{{l|385}} '''PAL.''' Palaestrionis somnium narratur. Perge porro.{{a|}} '''PHIL.''' Ego laeta visa, quia soror venisset, propter eandem{{a|}} suspicionem maximam sum visa sustinere.{{r|2.4.35|35}} Nam arguere in somnis me meus mihi familiaris visust,{{a|}} me cum alieno adulescentulo, quasi nunc tu, esse osculatam,{{l|390}} quom illa osculata mea soror gemina esset suompte amicum.{{a|}} Id me insimulatam perperam falsum esse somniavi.{{a|}} '''PAL.''' Satin eadem vigilanti expetunt quae in somnis visa memoras?{{r|2.4.40|40}} Eu hercle praesens somnium. Abi intro et comprecare.{{a|}} Narrandum ego istuc militi censebo. '''PHIL.''' Facere certum est,{{l|395}} neque me quidem patiar probri falso impune insimulatam.— '''SCEL.''' Timeo quid rerum gesserim, ita dorsus totus prurit.{{a|}} '''PAL.''' Scin te periisse? '''SCEL.''' Nunc quidem domi certo est. Certa res est{{r|2.4.45|45}} nunc nostrum observare ostium, ubi ubist. '''PAL.''' At, Sceledre, quaeso,{{a|}} ut ad id exemplum somnium quam simile somniavit{{l|400}} atque ut tu suspicatus es eam vidisse osculantem.{{a|}} '''SCEL.''' Nescio quid credam egomet mihi iam, ita quod vidisse credo{{a|}} me id iam non vidisse arbitror. '''PAL.''' Ne tu hercle sero, opinor,{{r|2.4.50|50}} resipisces: si ad erum haec res prius †devenerit†, peribis pulchre.{{a|}} '''SCEL.''' Nunc demum experior, mi ob oculos caliginem opstitisse.{{l|405}} '''PAL.''' Dudum edepol planum est id quidem, quae hic usque fuerit intus.{{a|}} '''SCEL.''' Nihil habeo certi quid loquar: non vidi eam, etsi vidi.{{a|}} '''PAL.''' Ne tu edepol stultitia tua nos paene perdidisti:{{r|2.4.55|55}} dum te fidelem facere ero voluisti, absumptu's paene.{{a|}} Sed fores vicini proxumi crepuerunt. Conticiscam.{{l|410}}</poem> ===<span id='2.5.0'></span>II.v=== <poem>[PHILOCOMASIVM ⸱ SCELEDRVS ⸱ PALAESTRIO] '''PHIL.''' Inde ignem in aram, ut Ephesiae Dianae laeta laudes{{a|}} gratesque agam eique ut Arabico fumificem odore amoene,{{a|}} quom me in locis Neptuniis templisque turbulentis{{a|}} servavit, saevis fluctibus ubi sum adflictata multum.{{a|}} '''SCEL.''' Palaestrio, o Palaestrio. '''PAL.''' O Sceledre, Sceledre, quid vis?{{r|2.5.5|5}}{{l|415}} '''SCEL.''' Haec mulier, quae hinc exit modo, estne erilis concubina{{a|}} Philocomasium, an non est ea? '''PAL.''' Hercle opinor, ea videtur.{{a|}} Sed facinus mirum est, quo modo haec hinc huc transire potuit,{{a|}} si quidem east. '''SCEL.''' An dubium tibi est eam esse hanc? '''PAL.''' Ea videtur.{{a|}} '''SCEL.''' Adeamus, appellemus. Heus, quid istuc est, Philocomasium?{{r|2.5.10|10}}{{l|420}} Quid tibi istic in istisce aedibus debetur, quid negotist?{{a|}} Quid nunc taces? Tecum loquor. '''PAL.''' Immo edepol tute tecum;{{a|}} nam haec nil respondet. '''SCEL.''' Te adloquor, viti probrique plena,{{a|}} quae circum vicinos vagas. '''PHIL.''' Quicum tu fabulare?{{a|}} '''SCEL.''' Quicum nisi tecum? '''PHIL.''' Quis tu homo es, aut mecum quid est negoti?{{r|2.5.15|15}}{{l|425}} '''SCEL.''' Me rogas homo qui sim? '''PHIL.''' Quin ego hoc rogem quod nesciam?{{a|}} '''PAL.''' Quis ego sum igitur, si hunc ignoras? '''PHIL.''' Mihi odiosus, quisquis es,{{a|}} et tu et hic. '''SC.''' Non nos novisti? '''PH''' Neutrum. '''SC.''' Metuo maxume,{{a|}} '''PAL.''' Quid metuis? '''SCEL.''' Enim ne <nos> nosmet perdiderimus uspiam;{{a|}} nam nec te neque me novisse ait haec. '''PAL.''' Persectari hic volo,{{r|2.5.20|20}}{{l|430}} Sceledre, nos nostri an alieni simus, ne dum quispiam{{a|}} nos vicinorum imprudentis aliquis immutaverit.{{a|}} '''SCEL.''' Certe equidem noster sum. '''PAL.''' Et pol ego. Quaeris tu, mulier, malum.{{a|}} Tibi ego dico, heus, Philocomasium. '''PHIL.''' Quae te intemperiae tenent,{{a|}} qui me perperam perplexo nomine appelles? '''PAL.''' Eho,{{r|2.5.25|25}}{{l|435}} quis igitur vocare? '''PHIL.''' Diceae nomen est. '''SCEL.''' Iniuria es,{{a|}} falsum nomen possidere, Philocomasium, postulas;{{a|}} {{graeca|''ἄδικος''}} es tu, non {{graeca|''δικαία''}}, et meo ero facis iniuriam.{{a|}} '''PHIL.''' Egone? '''SCEL.''' Tu<ne>. '''PHIL.''' Quae heri Athenis Ephesum adveni vesperi{{a|}} cum meo amatore, adulescente Atheniensi? '''PAL.''' Dic mihi,{{r|2.5.30|30}}{{l|440}} quid hic tibi in Epheso est negoti? '''PHIL.''' Geminam germanam meam{{a|}} hic sororem esse indaudivi, eam veni quaesitum. '''SCEL.''' Mala es.{{a|}} '''PHIL.''' Immo ecastor stulta multum, quae vobiscum fabuler.{{a|}} Abeo. '''SCEL.''' Abire non sinam te. '''PHIL.''' Mitte. '''SCEL.''' Manifestaria es.{{a|}} Non omitto. '''PHIL.''' At iam crepabunt mihi manus, malae tibi,{{r|2.5.35|35}}{{l|445}} nisi me omittis. '''SCEL.''' Quid, malum, astas? Quin tenes altrinsecus?{{a|}} '''PAL.''' Nil moror negotiosum mi esse tergum. Qui scio{{a|}} an ista non sit Philocomasium atque alia eius similis sit?{{a|}} '''PHIL.''' Mittis me an non mittis? '''SCEL.''' Immo vi atque invitam ingratiis,{{a|}} nisi voluntate ibis, rapiam te domum. '''PHIL.''' Hosticum hoc mihi{{r|2.5.40|40}}{{l|450}} domicilium est, Athenis domus est Atticis; ego istam domum{{a|}} neque moror neque vos qui homines sitis novi neque scio.{{a|}} '''SCEL.''' Lege agito: te nusquam mittam, nisi das firmatam fidem,{{a|}} te huc, si omisero, intro ituram. '''PHIL.''' Vi me cogis, quisquis es.{{a|}} Do fidem, si omittis, isto me intro ituram quo iubes.{{l|455}}{{r|2.5.45|45}} '''SC.''' Ecce omitto. '''PH''' At ego abeo missa.—'''SC.''' Muliebri fecit fide.{{a|}} '''PAL.''' Sceledre, manibus amisisti praedam. Tam east quam potis{{a|}} nostra erilis concubina. Vin tu facere hoc strenue?{{a|}} '''S.''' Quid faciam? '''P.''' Ecfer mihi machaeram huc intus. '''S.''' Quid facies ea?{{a|}} '''PAL.''' Intro rumpam recta in aedis: quemque hic intus videro{{r|2.5.50|50}}{{l|460}} cum Philocomasio osculantem, eum ego obtruncabo extempulo.{{a|}} '''SCEL.''' Visanest ea esse? '''PAL.''' Immo edepol plane east. '''SCEL.''' Sed quo modo{{a|}} dissimulabat. '''PA.''' Abi, machaeram huc ecfer. '''SC.''' Iam faxo hic erit.— '''PAL.''' Neque eques neque pedes profectost quisquam tanta audacia,{{a|}} qui aeque faciat confidenter quicquam quam mulier facit.{{r|2.5.55|55}}{{l|465}} Ut utrubique orationem docte divisit suam,{{a|}} ut sublinitur os custodi cauto, conservo meo.{{a|}} Nimis beat quod commeatus transtinet trans parietem.{{a|}} '''SCEL.''' Heus, Palaestrio, machaera nihil opust. '''PAL.''' Quid iam, aut quid est?{{a|}} '''S.''' Domi eccam erilem concubinam. '''P.''' Quid, domi? '''S.''' In lecto cubat.{{r|2.5.60|60}}{{l|470}} '''PAL.''' Edepol ne tu tibi malam rem repperisti, ut praedicas.{{a|}} '''SCEL.''' Quid iam? '''PAL.''' Quia hanc attingere ausu's mulierem hinc ex proxumo.{{a|}} '''SCEL.''' Magis hercle metuo. '''PAL.''' Sed numquam quisquam faciet quin soror{{a|}} istaec sit gemina huius: eam pol tu osculantem hic videras.{{a|}} '''SCEL.''' Id quidem palam est eam esse, ut dicis; quid propius fuit,{{r|2.5.65|65}}{{l|475}} quam ut perirem, si elocutus essem ero? '''PAL.''' Ergo, si sapis,{{a|}} mussitabis: plus oportet scire servom quam loqui.{{a|}} Ego abeo a te, ne quid tecum consili commisceam,{{a|}} atque apud hunc ero vicinum; tuae mihi turbae non placent.{{a|}} Erus si veniet, si me quaeret, hic ero: hinc me arcessito.—{{r|2.5.70|70}}{{l|480}}</poem> ===<span id='2.6.0'></span>II.vi=== <poem>[SCELEDRVS ⸱ PERIPLECTOMENVS] '''SCELEDRVS''' Satin abiit ille neque erile negotium{{a|}} plus curat, quasi non servitutem serviat?{{a|}} Certo illa quidem hic nunc intus est in aedibus,{{a|}} nam egomet cubantem eam modo offendi domi.{{a|}} Certum est nunc observationi operam dare.{{r|2.6.5|5}}{{l|485}} '''PERIPLECTOMENVS''' non hercle hisce homines me marem, sed feminam{{a|}} vicini rentur esse servi militis: ita me ludificant. Meamne hic invitam hospitam,{{a|}} quae heri huc Athenis cum hospite advenit meo,{{a|}} tractatam et ludificatam, ingenuam et liberam?{{r|2.6.10|10}}{{l|490}} '''SCEL.''' Perii hercle, hic ad me recta habet rectam viam.{{a|}} Metuo, illaec mihi res ne malo magno fuat,{{a|}} quantum hunc audivi facere verborum senem.{{a|}} '''PER.''' Accedam ad hominem. Tun, Sceledre, hic, scelerum caput,{{a|}} meam ludificavisti hospitam ante aedis modo?{{r|2.6.15|15}}{{l|495}} '''SCEL.''' Vicine, ausculta quaeso. '''PER.''' Ego auscultem tibi?{{a|}} '''SCEL.''' Expurigare volo me. '''PER.''' Tun te expuriges,{{a|}} qui facinus tantum tamque indignum feceris?{{a|}} An quia latrocinamini, arbitramini{{a|}} quidvis licere facere vobis, verbero?{{r|2.6.20|20}}{{l|500}} '''SCEL.''' Licetne? '''PER.''' At ita me di deaeque omnis ament,{{a|}} nisi mihi supplicium virgeum de te datur{{a|}} longum diutinumque, a mane ad vesperum,{{a|}} quod meas confregisti imbricis et tegulas,{{a|}} ibi dum condignam te sectatu's simiam,{{r|2.6.25|25}}{{l|505}} quodque inde inspectavisti meum apud me hospitem{{a|}} amplexum amicam, quom osculabatur, suam,{{a|}} quodque concubinam erilem insimulare ausus es{{a|}} probri pudicam meque summi flagiti,{{a|}} tum quod tractavisti hospitam ante aedis meam:{{r|2.6.30|30}}{{l|510}} nisi mihi supplicium stimuleum de <te> datur,{{a|}} dedecoris pleniorem erum faciam tuom,{{a|}} quam magno vento plenumst undarum mare.{{a|}} '''SCEL.''' Ita sum coactus, Periplectomene, ut nesciam{{a|}} utrum me postulare prius <nowiki>* * *</nowiki> tecum aequom siet;<ref>utrum me <ex>postulare prius tecum aequ''iu''st</ref>{{r|2.6.35|35}}{{l|515}} nisi <si> istaec non est haec neque <haec> istast, mihi{{a|}} me expurigare tibi videtur aequius;{{a|}} sicut etiam nunc nescio quid viderim: itast ista huius similis nostrai tua,{{a|}} siquidem non eadem est. '''PER.''' Vise ad me intro, iam scies.{{r|2.6.40|40}}{{l|520}} '''SCEL.''' Licetne? '''PER.''' Quin te iubeo; et placide noscita.{{a|}} '''SCEL.''' Ita facere certum est.—'''PER.''' Heus, Philocomasium, cito{{a|}} transcurre curriculo ad nos, ita negotiumst.{{a|}} Post, quando exierit Sceledrus a nobis, cito{{a|}} transcurrito ad vos rursum curriculo domum.{{r|2.6.45|45}}{{l|525}} Nunc pol ego metuo ne quid infuscaverit.{{a|}} Si hic non videbit mulierem—aperitur foris.{{a|}} '''SCEL.''' Pro di immortales, similiorem mulierem{{a|}} magisque eandem, ut pote quae non sit eadem, non reor{{l|530|529-530}} deos facere posse. '''PER.''' Quid nunc? '''SCEL.''' Commerui malum.{{r|2.6.50|50}} '''PER.''' Quid igitur? Eanest? '''SCEL.''' Etsi east, non est ea.{{a|}} '''PER.''' Vidistin istam? '''SCEL.''' Vidi, et illam et hospitem,{{a|}} complexam atque osculantem. '''PER.''' Eanest? '''SCEL.''' Nescio.{{a|}} '''PE.''' Vin scire plane? '''SC.''' Cupio. '''PE.''' Abi intro ad vos domum{{l|535}} continuo, vide sitne istaec vostra intus. '''SCEL.''' Licet,{{r|2.6.55|55}} pulchre admonuisti. Iam ego ad te exibo foras.— '''PER.''' Numquam edepol hominem quemquam ludificarier{{a|}} magis facete vidi et magis miris modis.{{a|}} Sed eccum egreditur. '''SCEL.''' Periplectomene, te opsecro{{l|540}} per deos atque homines perque stultitiam meam{{r|2.6.60|60}} perque tua genua—'''PER.''' Quid opsecras me? '''SCEL.''' Inscitiae{{a|}} meae et stultitiae ignoscas. Nunc demum scio{{a|}} me fuisse excordem, caecum, incogitabilem.{{a|}} Nam Philocomasium eccam intus. '''PER.''' Quid nunc, furcifer?{{l|545}} Vidistin ambas? '''SCEL.''' Vidi. '''PER.''' Erum exhibeas volo.{{r|2.6.65|65}} '''SCEL.''' Meruisse equidem me maxumum fateor malum,{{a|}} et tuae fecisse me hospitae aio iniuriam;{{a|}} sed meam esse erilem concubinam censui,{{a|}} cui me custodem erus addidit miles meus.{{l|550}} Nam ex uno puteo similior numquam potis{{r|2.6.70|70}} aqua aquai sumi quam haec est atque ista hospita.{{a|}} Et me despexe ad te per impluvium tuom{{a|}} fateor. '''PER.''' Quid ni fateare, ego quod viderim?{{a|}} Et ibi osculantem meum hospitem cum ista hospita{{l|555}} vidisti? '''SCEL.''' Vidi (cur negem quod viderim?),{{r|2.6.75|75}} sed Philocomasium me vidisse censui.{{a|}} '''PER.''' Ratun istic me hominem esse omnium minimi preti,{{a|}} si ego me sciente paterer vicino meo{{a|}} eam fieri apud me tam insignite iniuriam?{{l|560}} '''SCEL.''' Nunc demum a me insipienter factum esse arbitror,{{r|2.6.80|80}} cum rem cognosco; at non malitiose tamen{{a|}} feci. '''PER.''' Immo indigne; nam hominem servom suos{{a|}} domitos habere oportet oculos et manus{{a|}} orationemque. '''SCEL.''' Egone si post hunc diem{{l|565}} muttivero, etiam quod egomet certo sciam,{{r|2.6.85|85}} dato excruciandum me: egomet me dedam tibi;{{a|}} nunc hoc mi ignosce quaeso. '''PER.''' Vincam animum meum,{{a|}} ne malitiose factum id esse aps te arbitrer.{{a|}} Ignoscam tibi istuc. '''SCEL.''' At tibi di faciant bene.{{l|570}} '''PER.''' Ne tu hercle, si te di ament, linguam comprimes{{r|2.6.90|90}} posthac, etiam illud quod scies nesciveris{{a|}} nec videris quod videris. '''SCEL.''' Bene me mones,{{a|}} ita facere certum est. Sed satine oratu's? '''PER.''' Abi.{{a|}} '''SCEL.''' Numquid nunc aliud me vis? '''PER.''' Ne me noveris.{{l|575}} '''SCEL.''' Dedit hic mihi verba. Quam benigne gratiam{{r|2.6.95|95}} fecit, ne iratus esset. Scio quam rem gerat: ut miles cum extemplo a foro adveniat domum,{{a|}} domi comprehendar. Una hic et Palaestrio{{a|}} me habent venalem: sensi et iam dudum scio.{{l|580}} Numquam hercle ex ista nassa ego hodie escam petam;{{r|2.6.100|100}} nam iam aliquo aufugiam et me occultabo aliquot dies,{{a|}} dum haec consilescunt turbae atque irae leniunt.{{a|}} Nam uni satis populo impio merui mali.— [verum tamen de me quidquid est, ibo hinc domum.]{{l|585}} '''PER.''' Illic hinc abscessit. Sat edepol certo scio,{{r|2.6.105|105}} occisam saepe sapere plus multo suem: quoin id adimatur ne id quod vidit viderit.{{a|}} Nam illius oculi atque aures atque opinio{{a|}} transfugere ad nos. Usque adhuc actum est probe;{{l|590}} nimium festivam mulier operam praehibuit.{{r|2.6.110|110}} Redeo in senatum rusum; nam Palaestrio{{a|}} domi nunc apud me est, Sceledrus nunc autemst foris: frequens senatus poterit nunc haberier.{{a|}} Ibo intro, ne, dum absum, alter sorti defuat.—{{l|595}}</poem> ==ACTVS III== ===<span id='3.1.0'></span>III.i=== <poem>[PALAESTRIO ⸱ PERIPLECTOMENVS ⸱ PLEVSICLES] '''PALAESTRIO''' Cohibete intra limen etiam vos parumper, Pleusicles,{{a|}} sinite me prius perspectare, ne uspiam insidiae sient{{a|}} concilium quod habere volumus. Nam opus est nunc tuto loco,{{a|}} unde inimicus ne quis nostri spolia capiat consili.{{a|}} Nam bene consultum inconsultum est, si id inimicis usuist,{{l|600}}{{r|3.1.5|5}} neque potest quin, si id inimicis usuist, obsit tibi;{{a|}} [nam bene <consultum> consilium surripitur saepissime,{{a|}} si minus cum cura aut cautella locus loquendi lectus est.] Quippe qui, si rescivere inimici consilium tuom,{{a|}} tuopte tibi consilio occludunt linguam et constringunt manus,{{l|605}}{{r|3.1.10|10}} atque eadem quae illis voluisti facere, illi faciunt tibi.{{a|}} Sed speculabor, ne quis aut hinc aut ab laeva aut dextera{{a|}} nostro consilio venator adsit cum auritis plagis.{{a|}} Sterilis hinc prospectus usque ad ultumam est plateam probe.{{a|}} Evocabo. Heus Periplectomene et Pleusicles, progredimini.{{l|610}}{{r|3.1.15|15}} '''PERIPLECTOMENVS''' Ecce nos tibi oboedientes. '''PAL.''' Facilest imperium in bonis.{{a|}} Sed volo scire: eodem consilio, quod intus meditati sumus,{{a|}} gerimus rem? '''PER.''' Magis non potest esse ad rem utibile. '''PAL.''' Immo <nowiki>* * *</nowiki> quid tibi, Pleusicles? '''PLEVSICLES''' Quodne vobis placeat, displiceat mihi?{{a|}} Quis homo sit magis meus quam tu es? '''PAL.''' Loquere lepide et commode.{{l|615}}{{r|3.1.20|20}} '''PER.''' Pol ita decet hunc facere. '''PL.''' At hoc me facinus miserum macerat{{a|}} meumque cor corpusque cruciat. '''PER.''' Quid id est quod cruciat? Cedo.{{a|}} '''PLEVS.''' Me tibi istuc aetatis homini facinora puerilia{{a|}} obicere, neque te decora neque tuis virtutibus;{{a|}} ea te expetere ex opibus summis mei honoris gratia{{l|620}}{{r|3.1.25|25}} mihique amanti ire opitulatum atque ea te facere facinora,{{a|}} quae istaec aetas fugere facta magis quam sectari solet: eam pudet me tibi in senecta obicere sollicitudinem.{{a|}} '''PAL.''' Novo modo tu homo amas, siquidem te quicquam quod faxis pudet;{{a|}} nihil amas, umbra es amantis magis quam amator, Pleusicles.{{l|625}}{{r|3.1.30|30}} '''PLEVS.''' Hancine aetatem exercere <mei> me amoris gratia?{{a|}} '''PER.''' Quid ais tu? Itane tibi ego videor oppido Acherunticus?{{a|}} Tam capularis, tamine tibi diu videor vitam vivere?{{a|}} Nam equidem haud sum natus annos praeter quinquaginta et quattuor,{{a|}} clare oculis video, pernix sum manibus, pedibus mobilis.{{l|630}}{{r|3.1.35|35}} '''PAL.''' Si albicapillus hic, videtur neutiquam ab ingenio senex.{{a|}} Inest in hoc emussitata sua sibi ingenua indoles.{{a|}} '''PLEVS.''' Pol id quidem experior ita esse ut praedicas, Palaestrio;{{a|}} nam benignitas quidem huius oppido adulescentula est.{{a|}} '''PER.''' Immo, hospes, magis cum periclum facies, magis nosces meam{{l|635}}{{r|3.1.40|40}} comitatem erga te amantem. '''PLEVS.''' Quid opus nota noscere?{{a|}} '''PER.''' Vt apud <te> exemplum experiundi habeas, ne quaeras foris;{{a|}} nam nisi qui ipse amavit, aegre amantis ingenium inspicit: et ego amoris aliquantum habeo umorisque etiam in corpore,{{l|640|639-640}} neque dum exarui ex amoenis rebus et voluptariis.{{r|3.1.45|45}} Vel cavillator facetus vel conviva commodus{{a|}} item ero, neque ego oblocutor sum alteri in convivio: incommoditate abstinere me apud convivas commodo{{a|}} commemini et meae orationis iustam partem persequi{{l|645}} et meam partem itidem tacere, quom aliena est oratio;{{r|3.1.50|50}} minime sputator, screator sum, itidem minime mucidus: post Ephesi sum natus, non enim in Apulis; non sum Animulas.{{a|}} '''PAL.''' O lepidum senem, in se si quas memorat virtutis habet,{{a|}} atque equidem plane educatum in nutricatu Venerio.{{l|650}} '''PER.''' Plus dabo quam praedicabo ex me venustatis tibi.{{r|3.1.55|55}} Neque ego umquam alienum scortum subigito in convivio,{{a|}} neque praeripio pulpamentum neque praevorto poculum,{{a|}} neque per vinum umquam ex me exoritur discidium in convivio: si quis ibi est odiosus, abeo domum, sermonem segrego;{{l|655}} Venerem, amorem amoenitatemque accubans exerceo.{{r|3.1.60|60}} '''PAL.''' Tu<ref>Tui ''Camerarius'' : Tu ''BCD''</ref> quidem edepol omnis moris ad venustatem †vacet<ref>vigent ''Ribbeck'' : vacet ''B'' : mihi ''CD''</ref>;{{a|}} cedo tris mi hominis aurichalco contra cum istis moribus.{{a|}} '''PLEVS.''' At quidem illuc aetatis qui sit non invenies alterum{{a|}} lepidiorem ad omnis res nec qui amicus amico sit magis.{{l|660}} '''PER.''' Tute me ut fateare faciam esse adulescentem moribus,{{r|3.1.65|65}} ita apud omnis comparebo tibi res bene factis frequens.{{a|}} Opusne erit tibi advocato tristi, iracundo? Ecce me;{{a|}} opusne leni? Leniorem dices quam mutum est mare,{{a|}} liquidiusculusque ero quam ventus est favonius.{{l|665}} Vel hilarissimum convivam hinc indidem expromam tibi,{{r|3.1.70|70}} pel primarium parasitum atque obsonatorem optumum;{{a|}} tum ad saltandum non cinaedus malacus aequest atque ego.{{a|}} '''PAL.''' Quid ad illas artis optassis, si optio eveniat tibi?{{a|}} '''PLEVS.''' Huius pro meritis ut referri pariter possit gratia,{{l|670}} tibique, quibus nunc me esse experior summae sollicitudini.{{r|3.1.75|75}} At tibi tanto sumptui esse mihi molestumst. '''PER.''' Morus es.{{a|}} Nam in mala uxore atque inimico si quid sumas, sumptus est,{{a|}} in bono hospite atque amico quaestus est quod sumitur{{a|}} et quod in divinis rebus sumptumst, sapienti lucrumst.{{l|675}} Deum virtute est te unde hospitio accipiam apud me comiter:{{r|3.1.80|80}} es, bibe, animo obsequere mecum atque onera te hilaritudine.{{a|}} Liberae sunt aedis, liber sum autem ego: mei volo vivere.{{a|}} Nam mihi, deum virtute dicam, propter divitias meas{{a|}} licuit uxorem dotatam genere summo ducere;{{l|680}} sed nolo mi oblatratricem in aedis intro mittere.{{r|3.1.85|85}} '''PAL.''' Cur non vis? Nam procreare liberos lepidumst onus.{{a|}} '''PER.''' Hercle vero liberum esse tete, id multo lepidiust.{{a|}} '''PAL.''' Tu homo et alteri sapienter potis es consulere et tibi.{{a|}} '''PER.''' Nam bona uxor suave ductust, si sit usquam gentium{{l|685}} ubi ea possit inveniri; verum egone eam ducam domum,{{r|3.1.90|90}} quae mihi numquam hoc dicat 'eme, mi vir, lanam, unde tibi pallium{{a|}} malacum et calidum conficiatur tunicaeque hibernae bonae,{{a|}} ne algeas hac hieme' (hoc numquam verbum ex uxore audias),{{a|}} verum prius quam galli cantent quae me e somno suscitet,{{l|690}} dicat 'da, mi vir, kalendis meam qui matrem munerem,{{r|3.1.95|95}} da qui faciam †condiat<ref>condimenta, da ''Ritschl'' : conclamando ''B¹'' condiat da ''B²'' condi atdan ''CD¹''; ''A n. l.''</ref>, da quod dem quinquatribus{{a|}} praecantrici, coniectrici, hariolae atque haruspicae;{{a|}} flagitiumst, si nil mittetur quae supercilio spicit;{{a|}} tum plicatricem clementer non potest quin munerem; {{l|695}} iam pridem, quia nihil abstulerit, suscenset ceriaria;{{r|3.1.100|100}} tum opstetrix expostulavit mecum, parum missum sibi;{{a|}} quid? Nutrici non missuru's quicquam, quae vernas alit?' Haec atque horum similia alia damna multa mulierum{{a|}} me uxore prohibent, mihi quae huius similes sermones serat.{{l|700}} '''PAL.''' Di tibi propitii sunt, nam hercle si istam semel amiseris{{r|3.1.105|105}} libertatem, haud facile in eundem rusum restitues locum.{{a|}} '''PLEVS.''' At illa laus est, magno in genere et in divitiis maxumis{{a|}} liberos hominem educare, generi monumentum et sibi.{{a|}} '''PER.''' Quando habeo multos cognatos, quid opus est mihi liberis?{{l|705}} Nunc bene vivo et fortunate atque ut volo atque animo ut lubet.{{r|3.1.110|110}} Mea bona in morte cognatis didam, inter eos partiam.{{a|}} [ei apud me aderunt, me curabunt, visent quid agam, ecquid velim.] Prius quam lucet adsunt, rogitant noctu ut somnum ceperim.{{a|}} [eos pro liberis habebo, qui mihi mittunt munera.]{{l|710}} sacrificant: dant inde partem mihi maiorem quam sibi,{{r|3.1.115|115}} abducunt ad exta; me ad se ad prandium, ad cenam vocant;{{a|}} ille miserrumum se retur, minimum qui misit mihi.{{a|}} Illi inter se certant donis, egomet mecum mussito: bona mea inhiant, me certatim nutricant et munerant.{{l|715}} '''PAL.''' Nimis bona ratione nimiumque ad te <te> et tuam vitam habes:{{r|3.1.120|120}} et tibi sunt gemini et trigemini, si te bene habes, filii.{{a|}} '''PER.''' Pol si habuissem, satis cepissem miseriarum e liberis: continuo excruciarer animi: si ei forte fuisset febris,{{l|720|719-720}} censerem emori; cecidissetve ebrius aut de equo uspiam,{{a|}} metuerem ne ibi diffregisset crura aut cervices sibi.{{r|3.1.125|125}} '''PAL.''' Huic homini dignum est divitias esse et diu vitam dari,{{a|}} qui et rem servat et se bene habet suisque amicis usui est.{{a|}} '''PLEVS.''' O lepidum caput. Ita me di deaeque ament, aequom fuit{{l|725}} deos paravisse, uno exemplo ne omnes vitam viverent;{{a|}} sicut merci pretium statuit qui est probus agoranomus:{{r|3.1.130|130}} quae probast mers, pretium ei statuit, pro virtute ut veneat,{{a|}} quae improbast, pro mercis vitio dominum pretio pauperat,{{a|}} itidem divos dispertisse vitam humanam aequom fuit:{{l|730}} qui lepide ingeniatus esset, vitam ei longinquam darent,{{a|}} qui improbi essent et scelesti, is adimerent animam cito.{{r|3.1.135|135}} Si hoc paravissent, et homines essent minus multi mali{{a|}} et minus audacter scelesta facerent facta, et postea,{{a|}} qui homines probi essent, esset is annona vilior.{{l|735}} '''PER.''' Qui deorum consilia culpet, stultus inscitusque sit,{{a|}} quique eos vituperet. Nunc istis rebus desisti decet.{{r|3.1.140|140}} Nunc volo opsonare, ut, hospes, tua te ex virtute et mea{{a|}} meae domi accipiam benigne, lepide et lepidis victibus.{{a|}} '''PLEVS.''' Nihil me paenitet iam quanto sumptui fuerim tibi;{{l|740}} nam hospes nullus tam in amici hospitium devorti potest,{{a|}} quin, ubi triduom continuom fuerit, iam odiosus siet;{{r|3.1.145|145}} verum ubi dies decem continuos sit, east odiorum Ilias: tam etsi dominus non invitus patitur, servi murmurant.{{a|}} '''PER.''' Serviendae servituti ego servos instruxi mihi,{{l|745}} hospes, non qui mi imperarent quibusve ego essem obnoxius: si illis aegrest mihi quod volup est, meo remigio rem gero,{{r|3.1.150|150}} tamen id quod odiost faciundumst cum malo atque ingratiis.{{a|}} Nunc, quod occepi, opsonatum pergam. '''PLEVS.''' Si certumst tibi,{{a|}} commodulum obsona, ne magno sumptu: mihi quidvis sat est.{{l|750}} '''PER.''' Quin tu istanc orationem hinc veterem atque antiquam amoves?{{a|}} [nam] proletario sermone nunc quidem, hospes, utere;{{r|3.1.155|155}} nam ei solent, quando accubuere, ubi cena adpositast, dicere: 'quid opus fuit hoc, <hospes>, sumptu tanto nostra gratia?{{a|}} Insanivisti hercle, nam idem hoc hominibus sat erat decem.'{{l|755}} quod eorum causa obsonatumst culpant et comedunt tamen.{{a|}} '''PAL.''' Fit pol illud ad illud exemplum. Ut docte et perspecte sapit.{{r|3.1.160|160}} '''PER.''' Sed eidem homines numquam dicunt, quamquam adpositumst ampliter: 'iube illud demi; tolle hanc patinam; remove pernam, nil moror;{{a|}} aufer illam offam porcinam, probus hic conger frigidus,{{l|760}} remove, abi aufer' neminem eorum haec adseverare audias,{{a|}} sed procellunt se et procumbunt dimidiati, dum appetunt.{{r|3.1.165|165}} '''PAL.''' Bonus bene ut malos descripsit mores. '''PER.''' Haud centesimam{{a|}} partem dixi atque, otium rei si sit, possum expromere.{{a|}} '''PAL.''' Igitur id quod agitur, †hic† primum praeverti decet.{{l|765}} Nunc hoc animum advortite ambo. Mihi opus est opera tua,{{a|}} Periplectomene; nam ego inveni lepidam sycophantiam,{{r|3.1.170|170}} qui admutiletur miles usque caesariatus atque uti{{a|}} huic amanti ac Philocomasio hanc ecficiamus copiam,{{a|}} ut hic eam abducat habeatque. '''PER.''' Dari istanc rationem volo.{{l|770}} '''PAL.''' At ego mi anulum dari istunc tuom volo. '''PER.''' Quam ad rem usui est?{{a|}} '''PAL.''' Quando habebo, igitur rationem mearum fabricarum dabo.{{r|3.1.175|175}} '''PER.''' Vtere, accipe. '''PAL.''' Accipe a me rusum rationem doli,{{a|}} quam institui. '''PLEVS.''' Perpurigatis damus tibi ambo operam auribus.{{a|}} '''PAL.''' Erus meus ita magnus moechus mulierum est, ut neminem{{l|775}} fuisse aeque neque futurum credo. '''PLEVS.''' Credo ego istuc idem.{{a|}} '''PAL.''' Isque Alexandri praestare praedicat formae suam,{{r|3.1.180|180}} itaque omnis se ultro sectari in Epheso memorat mulieres.{{a|}} '''PER.''' Edepol qui te de isto multi cupiunt †non<ref>nunc ''Acidalius'' : non ''BCD''</ref> mentirier,{{a|}} sed ego ita esse ut dicis teneo pulchre. Proin, Palaestrio,{{l|780}} quam potis tam verba confer maxime ad compendium.{{a|}} '''PAL.''' Ecquam tu potes reperire forma lepida mulierem,{{r|3.1.185|185}} cui facetiarum cor pectusque sit plenum et doli?{{a|}} '''PER.''' Ingenuamne an libertinam? '''PAL.''' Aequi istuc facio, dum modo{{a|}} eam des quae sit quaestuosa, quae alat corpus corpore,{{l|785}} cuique sapiat pectus; nam cor non potest, quod nulla habet.{{a|}} '''PER.''' Lautam vis an quae nondum sit lauta? '''PAL.''' Sic consucidam,{{r|3.1.190|190}} quam lepidissimam potis quamque adulescentem maxume.{{a|}} '''PER.''' Habeo eccillam meam clientam, meretricem adulescentulam.{{a|}} Sed quid ea usus est? '''PAL.''' Vt ad te eam iam deducas domum{{l|790}} itaque eam huc ornatam adducas, ex matronarum modo,{{a|}} capite compto, crinis vittasque habeat, adsimuletque se{{r|3.1.195|195}} tuam esse uxorem: ita praecipiundum est. '''PLEVS.''' Erro quam insistas viam.{{a|}} '''PAL.''' At scietis. Sed ecquae ancillast illi? '''PER.''' Est prime cata.{{a|}} '''PAL.''' Ea quoque opus est. Ita praecipito mulieri atque ancillulae,{{l|795}} ut simulet se tuam esse uxorem et deperire hunc militem,{{a|}} quasique hunc anulum faveae suae dederit, ea porro mihi,{{r|3.1.200|200}} militi ut darem, quasique ego <ei> rei sim interpres. '''PER.''' Audio;{{a|}} ne me surdum esse arbitrare, si audes. Ego recte meis{{a|}} auribus utor <nowiki>* * *</nowiki> '''PAL.''' <nowiki>* * *</nowiki>{{l|799a}} ei dabo, <aps> tua mi uxore dicam delatum et datum,{{l|800}} ut sese ad eum conciliarem; ille eiusmodi est: cupiet miser,{{r|3.1.205|205}} qui nisi adulterio studiosus rei nulli aliaest improbus.{{a|}} '''PER.''' Non potuit reperire, si ipsi Soli quaerendas dares,{{a|}} lepidiores duas ad hanc rem quam ego. Habe animum bonum.{{a|}} '''PAL.''' Ergo adcura, sed propere opus est. Nunc tu ausculta, Pleusicles.{{l|805}} '''PLEVS.''' Tibi sum oboediens. '''PAL.''' Hoc facito, miles domum ubi advenerit,{{r|3.1.210|210}} memineris ne Philocomasium nomines. '''PLEVS.''' Quem nominem?{{a|}} '''PA.''' Diceam. '''PL.''' Nempe eandem quae dudum constitutast. '''PA.''' Pax, abi.{{a|}} '''PLEVS.''' Meminero. Sed quid meminisse id refert, <rogo> ego te tamen.{{a|}} '''PAL.''' Ego enim dicam tum quando usus poscet; interea tace,{{l|810}} ut nunc etiam hic agat ac tu tum partis defendas tuas.{{r|3.1.215|215}} '''PLEVS.''' Ego eo intro igitur.—'''PAL.''' Et praecepta sobrie ut cures face.</poem> ===<span id='3.2.0'></span>III.ii=== <poem>[PALAESTRIO ⸱ LVCRIO] quantas res turbo, quantas moveo machinas.{{a|}} Eripiam ego hodie concubinam militi,{{a|}} si centuriati bene sunt maniplares mei.{{l|815}} Sed illum vocabo. Heus Sceledre, nisi negotiumst,{{a|}} progredere ante aedis, te vocat Palaestrio.{{r|3.2.5|5}} '''LVCRIO''' Non operaest Sceledro. '''PAL.''' Quid iam? '''LVC.''' Sorbet dormiens.{{a|}} '''PAL.''' Quid, sorbet? '''LVC.''' Illud, stertit, volui dicere.{{a|}} Sed quia consimile est, quom stertas, quasi sorbeas—{{l|820}} '''PAL.''' Eho an dormit Sceledrus intus? '''LVC.''' Non naso quidem,{{a|}} nam eo magnum clamat. Tetigit calicem clanculum,{{r|3.2.10|10}} dum misit nardum in amphoram, cellarius.{{a|}} '''PAL.''' Eho tu sceleste, qui illi suppromu's, eho—{{l|825|824-825}} '''LVC.''' Quid vis? '''PAL.''' Qui lubitum est illi condormiscere?{{a|}} '''LVC.''' Oculis opinor. '''PAL.''' Non te istuc rogito, scelus.{{a|}} Procede huc. Periisti iam, nisi verum scio.{{r|3.2.15|15}} Prompsisti tu illi vinum? '''LVC.''' Non prompsi. '''PAL.''' Negas?{{a|}} '''LVC.''' Nego hercle vero, nam ille me vetuit dicere;{{l|830}} neque equidem heminas octo exprompsi in urceum{{a|}} neque illic calidum exbibit in prandium.{{a|}} '''PAL.''' Neque tu bibisti? '''LVC.''' Di me perdant, si bibi,{{r|3.2.20|20}} si bibere potui. '''PAL.''' Quid iam? '''LVC.''' Quia enim obsorbui;{{a|}} nam nimis calebat, amburebat gutturem.{{l|835}} '''PAL.''' Alii ebrii sunt, alii poscam potitant.{{a|}} Bono subpromo et promo cellam creditam.{{a|}} '''LVCR.''' Tu hercle idem faceres, si tibi esset credita:{{r|3.2.25|25}} quoniam aemulari non licet, nunc invides.{{l|840|839-840}} '''PAL.''' Eho an umquam prompsit antehac? Responde, scelus.{{a|}} Atque ut tu scire possis, <ego> dico tibi: si falsa dices, Lucrio, excruciabere.{{a|}} '''LVCR.''' Ita vero? Ut tu ipse me dixisse delices,{{r|3.2.30|30}} post <e> sagina ego eiciar cellaria, {{l|845}} ut tibi, si promptes, alium subpromum pares.{{a|}} '''PAL.''' Non edepol faciam. Age eloquere audacter mihi.{{a|}} '''LVCR.''' Numquam edepol vidi promere. Verum hoc erat: mihi imperabat, ego promebam postea.{{r|3.2.35|35}} '''PAL.''' Hoc illi crebro capite sistebant cadi.{{l|850}} '''LVCR.''' Non hercle tam istoc valide cassabant cadi;{{a|}} sed in cella erat paulum nimis loculi lubrici,{{a|}} ibi erat bilibris aula sic propter cados,{{a|}} ea saepe deciens complebatur: vidi eam{{r|3.2.40|40}} plenam atque inanem fieri, plenam maxume;{{l|855}} ubi bacchabatur aula, cassabant cadi.{{a|}} '''PAL.''' Abi, abi intro iam. Vos in cella vinaria{{a|}} bacchanal facitis. Iam hercle ego erum adducam a foro.{{a|}} '''LVCR.''' Perii, excruciabit me erus, domum si venerit,{{r|3.2.45|45}} quom haec facta scibit, quia sibi non dixerim.{{l|860}} Fugiam hercle aliquo atque hoc in diem extollam malum.{{a|}} Ne dixeritis, obsecro, huic, vostram fidem.{{a|}} '''PAL.''' Quo te agis? '''LVCR.''' Missus sum aliquo: iam huc revenero.{{a|}} '''PAL.''' Quis misit? '''LVCR.''' Philocomasium. '''PAL.''' Abi, actutum redi.{{r|3.2.50|50}} '''LVCR.''' Quaeso tamen tu meam partem, infortunium{{l|865}} si dividetur, me absente accipito tamen.— '''PAL.''' Modo intellexi quam rem mulier gesserit: quia Sceledrus dormit, hunc subcustodem suom{{a|}} foras ablegavit, dum ab se huc transiret. Placet.{{r|3.2.55|55}} Sed Periplectomenus quam ei mandavi mulierem{{l|870}} nimis lepida forma ducit. Di hercle hanc rem adiuvant.{{a|}} Quam digne ornata incedit, haud meretricie.{{a|}} Lepide hoc succedit sub manus negotium.</poem> ===<span id='3.3.0'></span>III.iii=== <poem>[PERIPLECTOMENVS ⸱ ACROTELEVTIVM ⸱ PALAESTRIO ⸱ MILPHIDIPPA] '''PERIPLECTOMENVS''' Rem omnem tibi, Acroteleutium, tibique una, Milphidippa,{{a|}} domi demonstravi in ordine. Hanc fabricam fallaciasque{{l|875}} minus si tenetis, denuo volo percipiatis plane;{{a|}} satis si intellegitis, aliud est quod potius fabulemur.{{a|}} '''ACROTELEVTIVM''' Stultitia atque insipientia mea istaec sit, <mi patrone,>{{r|3.3.5|5}} me ire in opus alienum aut ibi meam operam pollicitari,{{a|}} si ea in opificina nesciam aut mala esse aut fraudulenta.{{l|880}} '''PER.''' At melius est monerier. '''ACR.''' Meretricem commoneri,{{a|}} quam sane magni referat, nihil clam est. Quin egomet ultro,{{a|}} postquam adbibere auris meae tuae oram orationis,{{r|3.3.10|10}} tibi dixi, miles quem ad modum potis sit deasciari.{{a|}} '''PER.''' At nemo solus satis sapit. Nam ego multos saepe vidi{{l|885}} regionem fugere consili prius quam repertam haberent.{{a|}} '''ACR.''' Si quid faciendum est mulieri male atque malitiose,{{a|}} ea sibi immortalis memoriast meminisse et sempiterna;{{r|3.3.15|15}} sin bene quid aut fideliter faciundum eisdem veniat,{{a|}} obliviosae extempulo fiunt, meminisse nequeunt.{{l|890}} '''PER.''' Ergo istuc metuo, quom venit vobis faciundum utrumque: nam id proderit mihi, militi male quod facietis ambae.{{a|}} '''ACR.''' Dum nescientes quod bonum faciamus, ne formida.{{r|3.3.20|20}} '''PER.''' Mala mulier mers est. '''ACR.''' Ne pave, peioribus conveniunt.{{l|895|894-895}} '''PER.''' Ita vos decet. Consequimini. '''PAL.''' Cesso ego illis obviam ire?{{a|}} Venire salvom gaudeo, lepide hercle ornatus incedis.{{a|}} '''PER.''' Bene opportuneque obviam es, Palaestrio. Em tibi adsunt{{a|}} quas me iussisti adducere et quo ornatu. '''PAL.''' eu, noster esto.{{r|3.3.25|25}} Palaestrio Acroteleutium salutat. '''ACR.''' Quis hic amabo est,{{l|900}} qui tam pro nota nominat me? '''PER.''' Hic noster architectust.{{a|}} '''ACR.''' Salve, architecte. '''PAL.''' Salva sis. Sed dic mihi, ecquid hic te{{a|}} oneravit praeceptis? '''PER.''' Probe meditatam utramque duco.{{a|}} '''PAL.''' Audire cupio, quem ad modum; ne quid peccetis paveo.{{r|3.3.30|30}} '''PER.''' Ad tua praecepta de meo nihil his novom adposivi.{{l|905}} '''ACR.''' Nempe ludificari militem tuom erum vis? '''PAL.''' Exlocuta es.{{a|}} '''ACR.''' Lepide et sapienter, commode et facete res paratast.{{a|}} '''PAL.''' Atque huius uxorem volo <te esse> adsimulare. '''ACR.''' Fiet.{{a|}} '''PAL.''' Quasi militi animum adieceris, simulare. '''ACR.''' Sic futurum est.{{r|3.3.35|35}} '''PAL.''' Quasique ea res per me interpretem et tuam ancillam ei curetur. {{l|910}} '''ACR.''' Bonus vates poteras esse, nam quae sunt futura dicis.{{a|}} '''PAL.''' Quasique anulum hunc ancillula tua abs te detulerit ad me,{{a|}} quem ego militi <porro> darem tuis verbis. '''ACR.''' Vera dicis.{{a|}} '''PER.''' Quid istis nunc memoratis opust quae commeminere? '''ACR.''' Meliust.{{r|3.3.40|40}} Nam, mi patrone, hoc cogitato, ubi probus est architectus,{{l|915}} bene lineatam si semel carinam conlocavit,{{a|}} facile esse navem facere, ubi fundata, constitutast.{{a|}} Nunc haec carina satis probe fundata, bene statutast,{{a|}} atque architecto adsunt fabri ad eam rem haud imperiti.{{r|3.3.45|45}} Si non nos materiarius remoratur, quod opus qui det{{l|920}} (novi indolem nostri ingeni), cito erit parata navis.{{a|}} '''PAL.''' Nempe tu novisti militem meum erum? '''ACR.''' Rogare mirumst.{{a|}} Populi odium quidni noverim, magnidicum, cincinnatum,{{a|}} moechum unguentatum. '''PAL.''' Num ille te nam novit? '''ACR.''' Numquam vidit:{{r|3.3.50|50}} qui noverit me quis ego sim? '''PAL.''' Nimis lepide fabulare;{{l|925}} eo †potiuerim lepidius pol fieri†. '''ACR.''' Potin ut hominem{{a|}} mihi des, quiescas cetera? Ni ludificata lepide{{a|}} ero, culpam omnem in me imponito. '''PAL.''' Age igitur intro abite,{{a|}} insistite hoc negotium sapienter. '''ACR.''' Alia cura.{{r|3.3.55|55}} '''PAL.''' Age, Periplectomene, has nunciam duc intro; ego ad forum illum{{l|930}} conveniam atque illi hunc anulum dabo, atque praedicabo{{a|}} a tua uxore mihi datum esse eamque illum deperire.{{a|}} Hanc ad nos, quom extemplo a foro veniemus, mittitote,{{a|}} quasi clanculum ad <eum> missa sit. '''PER.''' Faciemus. Alia cura.{{r|3.3.60|60}} '''PAL.''' Vos modo curate, ego illum probe iam oneratum huc acciebo.—{{l|935}} '''PER.''' Bene ambula, bene rem geras. Egone hoc si efficiam plane,{{a|}} ut concubinam militis meus hospes habeat hodie{{a|}} atque hinc Athenas avehat, <si> hodie hunc dolum dolamus,{{a|}} quid tibi ego mittam muneris! '''ACR.''' Datne ab se mulier operam?{{l|940|939-940}}{{r|3.3.65|65}} '''PER.''' Lepidissume et compsissume. '''ACR.''' Confido confuturum.{{a|}} Ubi facta erit conlatio nostrarum malitiarum,{{a|}} haud vereor ne nos subdola perfidia pervincamur.{{a|}} '''PER.''' Abeamus ergo intro, haec uti meditemur cogitate,{{a|}} ut accurate et commode hoc quod agendumst exsequamur,{{l|945}}{{r|3.3.70|70}} ne quid, ubi miles venerit, titubetur. '''ACR.''' Tu morare.—</poem> ==ACTVS IV== ===<span id='4.1.0'></span>IV.i=== <poem>[PYRGOPOLINICES ⸱ PALAESTRIO] '''PYRGOPOLINICES''' Volup est, quod agas, si id procedit lepide at<que ex> sententia;{{a|}} nam ego hodie ad Seleucum regem misi parasitum meum,{{a|}} ut latrones quos conduxi hinc ad Seleucum duceret,{{a|}} qui eius regnum tutarentur, mihi dum fieret otium{{l|950}} '''PALAESTRIO''' Quin tu tuam rem cura potius quam Seleuci, quae tibi{{r|4.1.5|}} condicio nova et luculenta fertur per me interpretem.{{a|}} '''PYRG.''' Immo omnis res posteriores pono atque operam do tibi.{{a|}} Loquere: auris meas profecto dedo in dicionem tuam.{{a|}} '''PAL.''' Circumspice dum, ne quis nostro hic auceps sermoni siet.{{l|955}} Nam hoc negoti clandestino ut agerem mandatumst mihi.{{r|4.1.10|10}} '''PYRG.''' Nemo adest. '''PAL.''' Hunc arrabonem amoris primum a me accipe.{{a|}} '''PYRG.''' Quid hic? Unde est? '''PAL.''' A luculenta atque festiva femina,{{a|}} quae te amat tuamque expetessit pulcram pulcritudinem;{{a|}} eius nunc mi anulum ad te ancilla porro ut deferrem dedit.{{l|960}} '''PYRG.''' Quid ea? Ingenuan an festuca facta e serva liberast?{{r|4.1.15|15}} '''PAL.''' Vah, egone ut ad te ab libertina esse auderem internuntius,{{a|}} qui ingenuis satis responsare nequeas quae cupiunt tui?{{a|}} '''PYRG.''' Nuptan est an vidua? '''PAL.''' Et nupta et vidua. '''PYRG.''' Quo pacto potis{{l|965|964-965}} nupta et vidua esse eadem? '''PAL.''' Quia adulescens nuptast cum sene.{{a|}} '''PYRG.''' Euge. '''PAL.''' Lepida et liberali formast. '''PYRG.''' Cave mendacium.{{r|4.1.20|20}} '''PAL.''' Ad tuam formam illa una dignast. '''PYRG.''' Hercle pulchram praedicas.{{a|}} Sed quis east? '''PAL.''' Senis huius uxor Periplectomeni ex proxumo;{{a|}} ea demoritur te atque ab illo cupit abire: odit senem.{{l|970}} Nunc te orare atque obsecrare iussit, ut eam copiam{{a|}} sibi potestatemque facias. '''PYRG.''' Cupio hercle equidem, si illa volt.{{r|4.1.25|25}} '''PAL.''' Quae cupit? '''PYRG.''' Quid illa faciemus concubina, quae domist?{{a|}} '''PAL.''' Quin tu illam iube abs te abire quo lubet: sicut soror{{a|}} eius huc gemina venit Ephesum et mater, accersuntque eam.{{l|975}} '''PYRG.''' Eho tu, an venit Ephesum mater eius? '''PAL.''' Aiunt qui sciunt.{{a|}} '''PYRG.''' Hercle occasionem lepidam, ut mulierem excludam foras.{{r|4.1.30|30}} '''PAL.''' Immo vin tu lepide facere? '''PYRG.''' Loquere et consilium cedo.{{a|}} '''PAL.''' Vin tu illam actutum amovere, a te ut abeat per gratiam?{{a|}} '''PYRG.''' Cupio. '''PAL.''' Tum te hoc facere oportet. Tibi divitiarum adfatimst:{{l|980}} iube sibi aurum atque ornamenta, quae illi instruxti mulieri,{{a|}} dono habere, †auferre† abs te quo lubeat sibi.<ref>''Versus mancus; auferet ''corruptum'': dono habere <abire> auferre <ea> ''Ritschl., alii alia; an'' dono habere, <sumere> auferre abs te quo lubeat sibi''? cf. 1100''</ref>{{r|4.1.35|35}} '''PYRG.''' Placet ut dicis; sed ne <et> istam amittam et haec mutet fidem{{a|}} vide modo. '''PAL.''' Vah delicatu's, quae te tamquam oculos amet.{{a|}} '''PYRG.''' Venus me amat. '''PAL.''' St tace, aperitur foris, concede huc clanculum.{{l|985}} Haec celox illiust, quae hinc egreditur, internuntia,{{a|}} ['''PYRG.''' Quae haec celox? '''PAL.''' Ancillula illiust, quae hinc egreditur foras.]{{r|4.1.40|40}} quae anulum istunc attulit quem tibi dedi. '''PYRG.''' Edepol haec quidem{{a|}} bellulast. '''PAL.''' Pithecium haec est prae illa et spinturnicium.{{a|}} Viden tu illam oculis venaturam facere atque aucupium auribus?{{l|990}}</poem> ===<span id='4.2.0'></span>IV.ii=== <poem>[MILPHIDIPPA ⸱ PYRGOPOLINICES ⸱ PALAESTRIO] '''MILPHIDIPPA''' Iam est ante aedis circus ubi sunt ludi faciundi mihi.{{a|}} Dissimulabo, hos quasi non videam neque esse hic etiamdum sciam.{{a|}} '''PYRG.''' Tace, subauscultemus ecquid de me fiat mentio.{{a|}} '''MILPH.''' Numquis nam hic prope adest qui rem alienam potius curet quam suam,{{a|}} qui aucupet me quid agam, qui de vesperi vivat suo?{{l|995}}{{r|4.2.5|5}} Eos nunc homines metuo, mihi ne obsint neve opstent uspiam,{{a|}} domo si bitat, dum huc transbitat, quae huius cupiens corporist,{{a|}} quae amat hunc hominem nimium lepidum et nimia pulchritudine,{{a|}} militem Pyrgopolynicem. '''PYRG.''' Satin haec quoque me deperit?{{a|}} Meam laudat speciem. Edepol huius sermo haud cinerem quaeritat.{{l|1000}}{{r|4.2.10|10}} '''PAL.''' Quo argumento? '''PYRG.''' Quia enim loquitur laute et minime sordide.{{a|}} '''PAL.''' Quippini? Istaec de te loquitur: nihil attrectat sordidi.{{a|}} '''PYRG.''' Tum autem illa ipsa est nimium lepida nimisque nitida femina.{{a|}} Hercle vero iam adlubescit primulum, Palaestrio.{{a|}} '''PAL.''' Priusne quam illam oculis tuis <videas>? '''PYRG.''' Video id quod credo tibi.{{l|1005}}{{r|4.2.15|15}} Tum haec celocula autem absentem subigit me ut amem. '''PAL.''' Hercle hanc quidem{{a|}} nil tu amassis; mi haec desponsast: tibi si illa hodie nupserit,{{a|}} ego hanc continuo uxorem ducam. '''PYRG.''' Quid ergo hanc dubitas conloqui?{{a|}} '''PAL.''' Sequere hac me ergo. '''PYRG.''' Pedisequos tibi sum. '''MILPH.''' Vtinam, cuius causa foras{{a|}} sum egressa, <eius> conveniundi mihi potestas evenat.{{l|1010}}{{r|4.2.20|20}} '''PAL.''' Erit, et tibi exoptatum optinget, bonum habe animum, ne formida;{{a|}} homo quidamst qui scit, quod quaeris ubi sit. '''MILPH.''' Quem ego hic audivi?{{a|}} '''PAL.''' Socium tuorum conciliorum et participem consiliorum.{{a|}} '''MILPH.''' Tum pol ego id quod celo hau celo. '''PAL.''' Immo et celas et non celas.{{a|}} '''MILPH.''' Quo argumento? '''PAL.''' Infidos celas: ego sum tibi firme fidus.{{l|1015}}{{r|4.2.25|25}} '''MILPH.''' Cedo signum, si harunc Baccharum es. '''PAL.''' Amat mulier quaedam quendam.{{a|}} '''MILPH.''' Pol istuc quidem multae. '''PAL.''' At non multae de digito donum mittunt.{{a|}} '''MILPH.''' Enim cognovi nunc, fecisti modo mi ex proclivo planum.{{a|}} Sed hic numquis adest? '''PAL.''' Vel adest vel non. '''MILPH.''' Cedo te mihi solae solum.{{a|}} '''PAL.''' Brevin an longinquo sermoni? '''MILPH.''' Tribus verbis. '''PAL.''' Iam ad te redeo.{{l|1020}}{{r|4.2.30|30}} '''PYRG.''' Quid ego? Hic astabo tantisper cum hac forma et factis frustra?{{a|}} '''PAL.''' Patere atque asta, tibi ego hanc do operam. '''PYRG.''' Propera, <expecta>ndo excrucior.{{a|}} '''PAL.''' Pedetemptim (tu hoc scis) tractari satiust hasce huius modi mercis.{{a|}} '''PYRG.''' Age age ut tibi maxume concinnumst. '''PAL.''' Nullumst hoc stolidius saxum.{{a|}} Redeo ad te. Quid me voluisti? '''MILPH.''' Quo pacto hoc Ilium accedi{{l|1025}}{{r|4.2.35|35}} velis, ut ferrem abs te consilium. '''PAL.''' Quasi hunc depereat—'''MILPH.''' Teneo istuc.{{a|}} '''PAL.''' Conlaudato formam et faciem et virtutis commemorato.{{a|}} '''MILPH.''' Ad eam rem habeo omnem aciem, tibi uti dudum iam demonstravi.{{a|}} '''PAL.''' Tu cetera cura et contempla et de meis venator verbis.{{a|}} '''PYRG.''' Aliquam mihi partem hodie operae des denique, tandem ades, remeligo.{{l|1030}}{{r|4.2.40|40}} '''PA.''' Adsum, impera, si quid vis. Py. Quid illaec narrat tibi? '''PA.''' Lamentari{{a|}} ait illam, miseram cruciari et lacrimantem se adflictare,{{a|}} quia tis egeat, quia te careat. Ob eam rem huc ad te missast.{{a|}} '''PYRG.''' Iube adire. '''PAL.''' At scin quid tu facias? Facito fastidi plenum,{{a|}} quasi non lubeat; me inclamato, quia sic te volgo volgem.{{l|1035}}{{r|4.2.45|45}} '''PYRG.''' Memini et praeceptis parebo. '''PAL.''' Vocon ergo hanc quae te quaerit?{{a|}} '''PYRG.''' Adeat, si quid volt. '''PAL.''' Si quid vis, adi, mulier. '''MIL.''' Pulcher, salve.{{a|}} '''PYRG.''' Meum cognomentum commemoravit. Di tibi dent quaecumque optes.{{a|}} '''MILPH.''' Tecum aetatem exigere ut liceat—'''PYRG.''' Nimium optas. '''MILPH.''' Non me dico,{{a|}} sed eram meam, quae te demoritur. '''PYRG.''' Multae aliae idem istuc cupiunt,{{l|1040}}{{r|4.2.50|50}} quibus copia non est. '''MILPH.''' Ecastor haud mirum, si te habes carum,{{a|}} hominem tam pulchrum et praeclarum virtute et forma <et> factis.{{a|}} Deus dignior fuit quisquam homo qui esset? '''PAL.''' Non hercle humanust ergo— nam volturio plus humani credo est. '''PYRG.''' Magnum me faciam{{a|}} nunc quom illaec me sic conlaudat. '''PAL.''' Viden tu ignavum, ut sese infert?{{l|1045}}{{r|4.2.55|55}} Quin tu huic responde, haec illaec est ab illa quam dudum <dixi>.{{a|}} '''PYRG.''' Qua ab illarum? Nam ita me occursant multae: meminisse haud possum.{{a|}} '''MILPH.''' Ab illa quae digitos despoliat suos et tuos digitos decorat.{{a|}} Nam hunc anulum ab tui cupienti huic detuli, hic <ad te> porro.{{a|}} '''PYRG.''' Quid nunc tibi vis, mulier? Memora. '''MILPH.''' Vt quae te cupit, eam ne spernas,{{l|1050}}{{r|4.2.60|60}} quae per tuam nunc vitam vivit: sit necne sit, spes in te uno est.{{a|}} '''PYRG.''' Quid nunc volt? '''MIL.''' Te compellare et complecti et contrectare.{{a|}} Nam nisi tu illi fers suppetias, iam illa animum despondebit.{{a|}} Age, mi Achilles, fiat quod te oro, serva illam pulchram pulchre,{{a|}} exprome benignum ex te ingenium, urbicape, occisor regum.{{l|1055}}{{r|4.2.65|65}} '''PYRG.''' Eu hercle odiosas res. Quotiens hoc tibi, verbero, ego interdixi,{{a|}} meam ne sic volgo pollicitere operam? '''PAL.''' Audin tu, mulier?{{a|}} Dixi hoc tibi dudum, et nunc dico: nisi huic verri adfertur merces,{{a|}} non hic suo seminio quemquam porclenam impertiturust.{{l|1060|1059-1060}} '''MILPH.''' Dabitur quantum ipsus preti poscet. '''PAL.''' Talentum Philippi huic opus auri est;{{r|4.2.70|70}} minus ab nemine accipiet. '''MILPH.''' Eu ecastor nimis vilest tandem.{{a|}} '''PYRG.''' Non mihi avaritia umquam innatast: satis habeo divitiarum,{{a|}} plus mi auri mille est modiorum Philippi. '''PAL.''' Praeter thensauros.{{a|}} Tum argenti montes, non massas habet, Aetna mons non aeque altos<t>.{{l|1065}} '''MILPH.''' Eu ecastor hominem periurum. '''PAL.''' Vt ludo? '''MILPH.''' Quid ego? Ut sublecto?{{r|4.2.75|75}} Sed amabo, mitte me actutum. '''PAL.''' Quin tu huic respondes aliquid,{{a|}} aut facturum aut non facturum? '''MILPH.''' Quid illam miseram animi excrucias,{{a|}} quae numquam male de te meritast? '''PYRG.''' Iube eampse exire huc ad nos.{{a|}} Dic me omnia quae volt facturum. '''MILPH.''' Facis nunc ut <te> facere aequom, {{l|1070}} quom, quae te volt, eandem tu vis, '''PAL.''' Non insulsum huic ingenium.{{r|4.2.80|80}} '''MILPH.''' Quomque me oratricem haud sprevisti sistique exorare ex te.{{a|}} Quid est? Ut ludo? '''PAL.''' Nequeo hercle equidem risu meo moderari. '''MILPH.''' <nowiki>* * *</nowiki> ob eam causam huc abs te avorti. '''PYRG.''' Non edepol tu scis, mulier,{{a|}} quantum ego honorem nunc illi habeo. '''MILPH.''' Scio, et istuc illi dicam.{{l|1075}} '''PAL.''' Contra auro alii hanc vendere potuit operam. '''MIL.''' Pol istuc tibi credo.{{r|4.2.85|85}} '''PAL.''' Meri bellatores gignuntur, quas hic praegnatis fecit,{{a|}} et pueri annos octingentos vivont. '''MILPH.''' Vae tibi, nugator.{{a|}} '''PYRG.''' Quin mille annorum perpetuo vivont, ab saeclo ad saeclum.{{a|}} '''PAL.''' Eo minus dixi, ne haec censeret me advorsum se mentiri.{{l|1080}} '''MILPH.''' Perii, quot hic ipse annos vivet, cuius filii tam diu vivont?{{r|4.2.90|90}} '''PYRG.''' Postriduo natus sum ego, mulier, quam Iuppiter ex Ope natust.{{a|}} '''PAL.''' Si hic pridie natus foret quam ille est, hic haberet regnum in caelo.{{a|}} '''MILPH.''' Iam iam sat, amabo, est. Sinite abeam, si possum, viva a vobis.{{a|}} '''PAL.''' Quin ergo abis, quando responsumst? '''MILPH.''' Ibo atque illam huc adducam,{{l|1085}} propter <quam> opera est mihi. Numquid vis? '''PYRG.''' Ne magis sim pulcher quam sum,{{r|4.2.95|95}} ita me mea forma habet sollicitum. '''PAL.''' Quid hic nunc stas? Quin abis? '''MILPH.''' Abeo.{{a|}} '''PAL.''' Atque adeo, audin [tu]? Dicito docte et cordate, ut cor ei saliat— Philocomasio dic, si est istic, domum ut transeat: hunc hic esse.{{a|}} '''MILPH.''' Hic cum <mea> era est, <hinc> clam nostrum hunc sermonem sublegerunt.{{l|1090}} '''PAL.''' Lepide factumst: iam ex sermone hoc gubernabunt doctius porro.{{r|4.2.100|100}} '''MILPH.''' Remorare, abeo.—'''PAL.''' Neque te remoror neque tango neque te—taceo.{{a|}} '''PYRG.''' Iube maturare illam exire huc. Iam istic rei praevortemur.</poem> ===<span id='4.3.0'></span>IV.iii=== <poem>[PYRGOPOLINICES ⸱ PALAESTRIO] '''PYRG.''' Quid nunc mi es auctor ut faciam, Palaestrio,{{a|}} de concubina? Nam nullo pacto potest{{l|1095}} prius haec in aedis recipi quam illam amiserim.{{a|}} '''PAL.''' Quid me consultas quid agas? Dixi equidem tibi{{a|}} quo id pacto fieri possit clementissime.{{r|4.3.5|5}} Aurum atque vestem muliebrem omnem habeat sibi,{{a|}} quae illi instruxisti: sumat, habeat, auferat;{{l|1100}} dicasque tempus maxume esse, ut eat domum: sororem geminam adesse et matrem dicito,{{a|}} quibus concomitata recte deveniat domum.{{r|4.3.10|10}} '''PYRG.''' Qui tu scis eas adesse? '''PAL.''' Quia oculis meis{{a|}} vidi hic sororem esse eius. '''PYRG.''' Convenitne eam?{{l|1105}} '''PAL.''' Convenit. '''PYRG.''' Ecquid fortis visast? '''PAL.''' Omnia{{a|}} vis optinere. '''PYRG.''' Vbi matrem esse aiebat soror?{{a|}} '''PAL.''' Cubare in navi lippam atque oculis turgidis{{r|4.3.15|15}} nauclerus dixit, qui illas advexit, mihi.{{a|}} Is ad hos nauclerus hospitio devortitur.{{l|1110}} '''PYRG.''' Quid is? Ecquid fortis? '''PAL.''' Abi sis hinc, nam tu quidem{{a|}} ad equas fuisti scitus admissarius,{{a|}} qui consectare qua maris qua feminas.{{r|4.3.20|20}} Hoc age nunc. '''PYRG.''' Istuc quod das consilium mihi,{{a|}} te cum illa verba facere de ista re volo;{{l|1115}} nam cum illa sane congruos sermo tibi.{{a|}} '''PAL.''' Qui potius quam tute adeas, tuam rem tute agas?{{a|}} Dicas uxorem tibi necessum ducere;{{r|4.3.25|25}} cognatos persuadere, amicos cogere.{{a|}} '''PYRG.''' Itan tu censes? '''PAL.''' Quid ego ni ita censeam?{{l|1120}} '''PYRG.''' Ibo igitur intro. Tu hic ante aedis interim{{a|}} speculare, ut, ubi illaec prodeat, me provoces.{{a|}} '''PAL.''' Tu modo istuc cura quod agis. '''PYRG.''' Curatum id quidemst.{{r|4.3.30|30}} Quin si voluntate nolet, vi extrudam foras.{{a|}} '''PAL.''' Istuc cave faxis; quin potius per gratiam{{l|1125}} bonam abeat abs te. Atque illaec quae dixi dato,{{a|}} aurum, ornamenta quae illi instruxisti ferat.{{a|}} '''PYRG.''' Cupio hercle. '''PAL.''' Credo te facile impetrassere.{{r|4.3.35|35}} Sed abi intro. Noli stare. '''PYRG.''' Tibi sum oboediens.— '''PAL.''' Numquid videtur demutare alio atque uti{{l|1130}} dixi esse vobis dudum hunc moechum militem?{{a|}} Nunc ad me ut veniat usust Acroteleutium aut{{a|}} ancillula eius aut Pleusicles. Pro Iuppiter,{{r|4.3.40|40}} satine ut Commoditas usquequaque me adiuvat?{{a|}} Nam quos videre exoptabam me maxume,{{l|1135}} una exeuntis video hinc e proxumo.</poem> ===<span id='4.4.0'></span>IV.iv=== <poem>[ACROTELEVTIVM ⸱ MILPHIDIPPA ⸱ PALAESTRIO ⸱ PLEVSICLES] '''ACROTELEVTIVM''' Sequimini, simul circumspicite, ne quis adsit arbiter.{{a|}} '''MILPHIDIPPA''' Neminem pol video, nisi hunc quem volumus conventum. '''PAL.''' Et ego vos.{{a|}} '''MILPH.''' Quid agis, noster architecte? '''PAL.''' Egone architectus? Vah. '''MILPH.''' Quid est?{{a|}} '''PAL.''' Quia enim non sum dignus prae te, ut figam palum in parietem.{{l|1140}} '''ACR.''' Heia vero. '''PAL.''' Nimis facete nimisque facunde malast.{{r|4.4.5|5}} Ut lepide deruncinavit militem. '''MILPH.''' At etiam parum.{{a|}} '''PAL.''' Bono animo es: negotium omne iam succedit sub manus;{{a|}} vos modo porro, ut occepistis, date operam adiutabilem.{{a|}} Nam ipse miles concubinam intro abiit oratum suam,{{l|1145}} ab se ut abeat cum sorore et matre Athenas. '''PLEVSICLES''' Eu, probe.{{r|4.4.10|10}} '''PAL.''' Quin etiam aurum atque ornamenta, quae ipse instruxit, mulieri{{a|}} omnia dat dono, a se ut abeat: ita ego consilium dedi.{{a|}} '''PLEVS.''' Facile istuc quidemst, si et illa volt et ille autem cupit.{{a|}} '''PAL.''' Non tu scis, quom ex alto puteo sursum ad summum escenderis,{{l|1150}} maxumum periclum inde esse ab summo ne rusum cadas?{{r|4.4.15|15}} Nunc haec res apud summum puteum geritur: si praesenserit{{a|}} miles, nihil ecferri poterit huius: nunc cum maxume{{a|}} opust dolis: domi esse ad eam rem video silvai satis,{{a|}} mulieres tres, quartus tute es, quintus ego, sextus senex;{{l|1155}} quod apud nos fallaciarum sex situmst, certo scio{{r|4.4.20|20}} oppidum quodvis, si detur, posse expugnari dolis.{{a|}} Date modo operam. '''ACR.''' Id nos ad te, si quid velles, venimus.{{a|}} '''PAL.''' Lepide facitis. Nunc hanc tibi ego impero provinciam.{{a|}} '''ACR.''' Impetrabis, imperator, quod ego potero, quod voles.{{l|1160}} '''PAL.''' Militem lepide, et facete <et> laute ludificarier{{r|4.4.25|25}} volo. '''ACR.''' Voluptatem mecastor mi imperas. '''PAL.''' Scin quem ad modum?{{a|}} '''ACR.''' Nempe ut adsimulem me amore istius differri. '''PAL.''' Tenes.{{a|}} '''ACR.''' Quasique istius causa amoris ex hoc matrimonio{{a|}} abierim, cupiens istius nuptiarum. '''PAL.''' Omne ordine.{{l|1165}} Nisi modo unum hoc: hasce esse aedis dicas dotalis tuas,{{r|4.4.30|30}} hinc senem aps te abiisse, postquam feceris divortium: ne ille mox vereatur intro ire in alienam domum.{{a|}} '''ACR.''' Bene mones. '''PAL.''' Sed ubi ille exierit intus, istinc te procul{{a|}} ita volo adsimulare, prae illius forma quasi spernas tuam{{l|1170}} quasique eius opulentitatem reverearis, et simul{{r|4.4.35|35}} formam, amoenitatem illius, faciem, pulchritudinem{{a|}} conlaudato. Satin praeceptumst? '''ACR.''' Teneo. Satinest, si tibi{{a|}} meum opus ita dabo expolitum, ut improbare non queas?{{a|}} '''PAL.''' Sat habeo. Nunc tibi vicissim quae imperabo ea discito.{{l|1175}} Quom extemplo hoc erit factum, ubi intro haec abierit, ibi tu ilico{{r|4.4.40|40}} facito uti venias ornatu huc ad nos nauclerico;{{a|}} causeam habeas ferrugineam, et scutulam ob oculos laneam,{{a|}} palliolum habeas ferrugineum (nam is colos thalassicust),{{a|}} id conexum in umero laevo, exfafillato bracchio,{{l|1180}} praecinctus aliqui: adsimulato quasi gubernator sies;{{r|4.4.45|45}} atque apud hunc senem omnia haec sunt, nam is piscatores habet.{{a|}} '''PLEVS.''' Quid? Ubi ero exornatus quin tu dicis quid facturus sim?{{a|}} '''PAL.''' Huc venito et matris verbis Philocomasium arcessito,{{l|1185|1184-1185}} ut, si itura sit Athenas, eat tecum ad portum cito,{{a|}} atque ut iubeat ferri in navim si quid imponi velit.{{r|4.4.50|50}} Nisi eat, te soluturum esse navim: ventum operam dare.{{a|}} '''PLEVS.''' Satis placet pictura. Perge. '''PAL.''' Ille extemplo illam hortabitur{{a|}} ut eat, ut properet, ne morae sit matri. '''PLEVS.''' Multimodis sapis. {{l|1190}} '''PAL.''' Ego illi dicam, ut me adiutorem, qui onus feram ad portum, roget.{{a|}} Ille iubebit me ire cum illa ad portum. Ego adeo, ut tu scias,{{r|4.4.55|55}} prorsum Athenas protinus abibo tecum. '''PLEVS.''' Atque ubi illo veneris,{{a|}} triduom servire numquam te, quin liber sis, sinam.{{a|}} '''PAL.''' Abi cito atque orna te. '''PLEVS.''' Numquid aliud? '''PAL.''' Haec ut memineris.{{l|1195}} '''PLEVS.''' Abeo.—'''PAL.''' Et vos abite hinc intro actutum; nam illum huc sat scio{{a|}} iam exiturum esse intus. '''ACR.''' Celebre apud nos imperium tuomst.—{{r|4.4.60|60}} '''PAL.''' Agite abscedite ergo. Ecce autem commodum aperitur foris.{{a|}} Hilarus exit: impetravit. Inhiat quod nusquam est miser.</poem> ===<span id='4.5.0'></span>IV.v=== <poem>[PYRGOPOLINICES ⸱ PALAESTRIO] '''PYRGOPOLINICES''' Quod volui ut volui impetravi, per amicitiam et gratiam, {{l|1200}} a Philocomasio. '''PAL.''' Quid tam intus fuisse te dicam diu?{{a|}} '''PYRG.''' Numquam ego me tam sensi amari quam nunc ab illa muliere.{{a|}} '''PAL.''' Quid iam? '''PYRG.''' Vt multa verba feci, ut lenta materies fuit.{{a|}} Verum postremo impetravi ut volui: donavi dedi{{r|4.5.5|5}} quae voluit, quae postulavit; <te> quoque <ei> dono dedi.{{l|1205}} '''PAL.''' Etiam me? Quo modo ego vivam sine te? '''PYRG.''' Age, animo bono <es>,{{a|}} eidem ego te illim liberabo. Nam si possem ullo modo{{a|}} impetrare ut abiret, ne te abduceret, operam dedi;{{a|}} verum oppressit. '''PAL.''' Deos sperabo teque. Postremo tamen{{r|4.5.10|10}} etsi istuc mi acerbumst, quia ero te carendum est optimo, {{l|1210}} saltem id volup est, quom ex virtute formae evenit tibi{{a|}} mea opera super hac vicina, quam ego nunc concilio tibi.{{a|}} '''PYRG.''' Quid opust verbis? Libertatem tibi ego et divitias dabo,{{a|}} si impetras. '''PAL.''' Reddam impetratum. '''PYRG.''' At gestio. '''PAL.''' At modice decet:{{r|4.4.15|15}} moderare animo, ne sis cupidus. Sed eccam ipsam, egreditur foras.{{l|1215}}</poem> ===<span id='4.6.0'></span>IV.vi=== <poem>[MILPHIDIPPA ⸱ ACROTELEVTIVM ⸱ PYRGOPOLINICES ⸱ PALAESTRIO] '''MILPHIDIPPA''' Era, eccum praesto militem. '''ACROTELEVTIVM''' Vbi est? '''MILPH.''' Ad laevam. '''ACR.''' Video.{{a|}} '''MILPH.''' Aspicito limis [oculis], ne ille nos se sentiat videre.{{a|}} '''ACR.''' Video. Edepol nunc nos tempus est malas peioris fieri.{{a|}} '''MILPH.''' Tuomst principium. '''ACR.''' Obsecro, tute ipsum convenisti?{{a|}} Ne parce vocem, ut audiat. '''MILPH.''' Cum ipso pol sum locuta,{{l|1220}}{{r|4.6.5|5}} placide, ipsi dum libitum est mihi, otiose, meo arbitratu [ut volui].{{a|}} '''PYRG.''' Audin quae loquitur? '''PAL.''' Audio. Quam laeta est, quia ted adiit.{{a|}} '''ACR.''' O, fortunata mulier es. '''PYRG.''' Vt amari videor. '''PAL.''' Dignu's.{{a|}} '''ACR.''' Permirum ecastor praedicas, te adiisse atque exorasse;{{a|}} per epistulam aut per nuntium, quasi regem, adiri eum aiunt.{{l|1225}}{{r|4.6.10|10}} '''MILPH.''' Namque edepol vix fuit copia adeundi atque impetrandi.{{a|}} '''PAL.''' Vt tu inclitu's apud mulieres. '''PYRG.''' Patiar, quando ita Venus volt.{{a|}} '''ACR.''' Veneri pol habeo gratiam, eandemque et oro et quaeso,{{a|}} ut eius mihi sit copia quem amo quemque expetesso{{a|}} benignusque erga me <ut> siet, quod cupiam ne gravetur. {{l|1230}}{{r|4.6.15|15}} '''MILPH.''' Spero ita futurum, quamquam illum multae sibi expetessunt: ille illas spernit segregat ab se omnis, extra te unam.{{a|}} '''ACR.''' Ergo iste metus me macerat, quod ille fastidiosust,{{a|}} ne oculi eius sententiam mutent, ubi viderit me,{{a|}} atque eius elegantia meam extemplo speciem spernat.{{l|1235}}{{r|4.6.20|20}} '''MILPH.''' Non faciet, bonum animum habe. † '''PYRG.''' Vt ipsa se contemnit.{{a|}} '''ACR.''' Metuo, ne praedicatio tua nunc meam formam exsuperet.{{a|}} '''MILPH.''' Istuc curavi, ut opinione illius pulchrior sis.{{a|}} '''ACR.''' Si pol me nolet ducere uxorem, genua amplectar{{a|}} atque obsecrabo; alio modo, si non quibo impetrare,{{l|1240}}{{r|4.6.25|25}} consciscam letum: vivere sine illo scio me non posse.{{a|}} '''PYRG.''' Prohibendam mortem mulieri video. Adibon? '''PAL.''' Minime;{{a|}} nam tu te vilem feceris, si te ultro largiere: sine ultro veniat; quaeritet, desideret, exspectet{{a|}} sine: perdere istam gloriam vis, quam habes? Cave sis faxis.{{l|1245}}{{r|4.6.30|30}} Nam nulli mortali scio obtigisse hoc, nisi duobus,{{a|}} tibi et Phaoni Lesbio, tam mulier se ut amaret.{{a|}} '''ACR.''' Eo intro, aut tu illum huc evoca foras, mea Milphidippa.{{a|}} '''MILPH.''' Immo opperiamur, dum exeat aliquis. '''ACR.''' Durare nequeo,{{a|}} quin eam intro. '''MILPH.''' Occlusae sunt foris. '''ACR.''' Exfringam. '''MILPH.''' Sana non es.{{l|1250}}{{r|4.6.35|35}} '''ACR.''' Si amavit umquam aut si parem sapientiam habet ac formam,{{a|}} per amorem si quid fecero, clementi animo ignoscet.{{a|}} '''PAL.''' Vt, quaeso, amore perditast tuo misera. '''PYRG.''' Mutuom fit.{{a|}} '''PAL.''' Tace, ne audiat. '''MILPH.''' Quid astitisti obstupida? Cur non pultas?{{a|}} '''ACR.''' Quia non est intus quem ego volo. '''MILPH.''' Qui scis? '''ACR.''' Scio pol ego, olfacio;{{l|1255}}{{r|4.6.40|40}} nam odore nasum sentiat, si intus sit. '''PAL.''' Hariolatur.{{a|}} '''PYRG.''' Quia me amat, propterea Venus fecit eam ut divinaret.{{a|}} '''ACR.''' Nescio ubi hic prope adest quem expeto videre: olet profecto.{{a|}} '''PYRG.''' Naso pol iam haec quidem plus videt quam oculis. '''PAL.''' Caeca amore est.{{a|}} '''ACR.''' Tene me obsecro. '''MIL.''' Quor? '''ACR.''' Ne cadam. '''MILPH.''' Quid ita? '''ACR.''' Quia stare nequeo,{{l|1260}}{{r|4.6.45|45}} ita animus per oculos meos <meus> defit. '''MILPH.''' Militem pol{{a|}} tu aspexisti. '''ACR.''' Ita. '''MILPH.''' Non video. Ubi est? '''ACR.''' Videres pol, si amares.{{a|}} '''MILPH.''' Non edepol tu illum magis amas, quam ego amem, si per te liceat.{{a|}} '''PAL.''' Omnes profecto mulieres te amant, ut quaeque aspexit.{{a|}} '''PYRG.''' Nescio, tu ex me hoc audiveris an non: nepos sum Veneris.{{l|1265}}{{r|4.6.50|50}} '''ACR.''' Mea Milphidippa, adi obsecro et congredere. '''PYRG.''' Vt me veretur.{{a|}} '''PAL.''' Illa ad nos pergit. '''MIL.''' Vos volo. '''PYRG.''' Et nos te. '''MIL.''' Vt iussisti,{{a|}} eram meam eduxi foras. '''PYRG.''' Video. '''MILPH.''' Iube ergo adire.{{a|}} '''PYRG.''' Induxi in animum, ne oderim item ut alias, quando orasti.{{a|}} '''MILPH.''' Verbum edepol facere non potis, si accesserit prope ad te.{{l|1270}}{{r|4.6.55|55}} Dum te obtuetur, interim linguam oculi praeciderunt.{{a|}} '''PYRG.''' Levandum morbum mulieri video. '''MIL.''' Vt tremit atque extimuit,{{a|}} postquam te aspexit. '''PYRG.''' Viri quoque armati idem istuc faciunt,{{a|}} ne tu mirere eius mulierem. Sed quid <illa> volt me facere?{{a|}} '''MILPH.''' Ad se ut eas: tecum vivere volt atque aetatem exigere.{{l|1275}}{{r|4.6.60|60}} '''PYRG.''' Egon ad illam eam, quae nupta sit? Vir eius me deprehendat.{{a|}} '''MILPH.''' Quin tua causa exegit virum ab se. '''PYRG.''' Qui id facere potuit?{{a|}} '''MIL.''' Quia aedis dotalis huius sunt. '''PYRG.''' Itane? '''MIL.''' Ita pol. '''PYRG.''' Iube domum ire.{{a|}} Iam ego illi ero. '''MILPH.''' Vide ne sies in exspectatione,{{a|}} ne illam animi excrucies. '''PYRG.''' Non ero profecto. Abite. '''MIL.''' Abimus.—{{l|1280}}{{r|4.6.65|65}} '''PYRG.''' Sed quid ego video? '''PAL.''' Quid vides? '''PYRG.''' Nescio quis eccum incedit{{a|}} ornatu quidem thalassico. '''PAL.''' It ad nos, volt te profecto.{{a|}} Nauclerus hic quidem est. '''PYRG.''' Videlicet accersit hanc iam. '''PAL.''' Credo.</poem> ===<span id='4.7.0'></span>IV.vii=== <poem>[PLEVSICLES ⸱ PALAESTRIO ⸱ PYRGOPOLINICES] '''PLEVSICLES''' Alium alio pacto propter amorem ni sciam{{a|}} fecisse multa nequiter, verear magis{{l|1285}} me amoris causa hoc ornatu incedere.{{a|}} Verum quom multos multa admisse acceperim{{a|}} inhonesta propter amorem atque aliena a bonis:{{r|4.7.5|5}} mitto iam, ut occidi Achilles civis passus est— sed eccum Palaestrionem, stat cum milite:{{l|1290}} oratio alio mihi demutandast mea.{{a|}} Mulier profecto natast ex ipsa Mora;{{a|}} nam quaevis alia quae morast aeque, mora{{r|4.7.10|10}} minor ea videtur quam quae propter mulieremst.{{a|}} Hoc adeo fieri credo consuetudine.{{l|1295}} Nam ego hanc accerso Philocomasium. Sed fores{{a|}} pultabo. Heus, ecquis hic est? '''PAL.''' Adulescens, quid est?{{a|}} Quid vis? Quid pultas? '''PLEVS.''' Philocomasium quaerito.{{r|4.7.15|15}} A matre illius venio. Si iturast, eat.{{a|}} Omnis moratur: navim cupimus solvere.{{l|1300}} '''PYRG.''' Iam dudum res paratast. I, Palaestrio,{{a|}} aurum, ornamenta, vestem, pretiosa omnia{{a|}} duc adiutores tecum ad navim qui ferant.{{r|4.7.20|20}} Omnia conposita sunt quae donavi: auferat.{{a|}} '''PAL.''' Eo.—'''PLEVS.''' Quaeso hercle propera. Py. Non morabitur.{{l|1305}} Quid istuc, quaeso? Quid oculo factumst tuo?{{a|}} '''PLEVS.''' Habeo equidem hercle oculum. '''PYRG.''' At laevom dico. '''PLEVS.''' Eloquar.{{a|}} Maris causa hercle hoc ego oculo utor minus,{{r|4.7.25|25}} nam si abstinuissem amare, tamquam hoc uterer.{{a|}} Sed nimis morantur me diu. '''PYRG.''' Eccos exeunt.{{l|1310}}</poem> ===<span id='4.8.0'></span>IV.viii=== <poem>[PALAESTRIO ⸱ PHILOCOMASIVM ⸱ PYRGOPOLINICES ⸱ PLEVSICLES] '''PAL.''' Quid modi flendo quaeso hodie facies? '''PHILOCOMASIVM''' Quid ego ni fleam?{{a|}} Ubi pulcherrume egi aetatem, abeo. '''PAL.''' Em hominem tibi,{{a|}} qui a matre et sorore venit. '''PHIL.''' Video. '''PYRG.''' Audin, Palaestrio?{{a|}} '''PAL.''' Quid vis? '''PYRG.''' Quin tu iubes ecferri omnia quae isti dedi?{{a|}} '''PLEVS.''' Philocomasium, salve. '''PHIL.''' Et tu salve. '''PLEVS.''' Materque et soror{{l|1315}}{{r|4.8.5|5}} tibi salutem me iusserunt dicere. '''PHIL.''' Salvae sient.{{a|}} '''PLEVS.''' Orant te, ut eas, ventus operam dum dat, ut velum explicent;{{a|}} nam matri oculi si valerent, mecum venissent simul.{{a|}} '''PHIL.''' Ibo; quamquam invita facio, impietas sit nisi eam. '''PLEVS.''' Sapis.{{a|}} '''PYRG.''' Si non mecum aetatem egisset, hodie stulta viveret.{{l|1320}}{{r|4.8.10|10}} '''PHIL.''' Istuc crucior, a viro me tali abalienarier,{{a|}} nam tu quemvis potis es facere ut afluat facetiis;{{a|}} et quia tecum eram, propterea animo eram ferocior: eam nobilitatem amittendam video. '''PYRG.''' Ne fle. '''PHIL.''' Non queo,{{a|}} quom te video. '''PYRG.''' Habe bonum animum. '''PHIL.''' Scio ego quid doleat mihi.{{l|1325}}{{r|4.8.15|15}} '''PAL.''' Nam nil miror, si libenter, Philocomasium, hic eras,{{a|}} <si> forma huius, mores, virtus, animum attinuere hic tuom,{{a|}} quom ego servos quando aspicio hunc, lacrumo quia diiungimur.{{a|}} '''PHIL.''' Obsecro licet complecti prius quam proficisco? '''PYRG.''' Licet.{{a|}} '''PHIL.''' O mi ocule, o mi anime. '''PAL.''' Obsecro, tene mulierem, {{l|1330}}{{r|4.8.20|20}} ne adfligatur. '''PYRG.''' Quid istuc quaesost? '''PAL.''' Quia abs te abit, animo male{{a|}} factum est huic repente miserae. '''PYRG.''' Curre intro atque ecferto aquam.{{a|}} '''PAL.''' Nihil aquam moror, quiescat malo. Ne interveneris,{{a|}} quaeso, dum resipiscit. '''PYRG.''' Capita inter se nimis nexa hisce habent.{{a|}} Non placet. Labra ab labellis aufer, nauta, cave malo.{{l|1335}}{{r|4.8.25|25}} '''PLEVS.''' Temptabam spiraret an non. '''PYRG.''' Aurem admotam oportuit.{{a|}} '''PLEVS.''' Si magis vis, eam omittam. '''PYRG.''' Nolo, retine. '''PLEVS.''' At ultro misero.{{a|}} '''PYRG.''' Exite atque ecferte huc intus omnia quae isti dedi.{{a|}} '''PAL.''' Etiam nunc saluto te, <Lar> familiaris, prius quam eo.{{a|}} Conservi conservaeque omnis, bene valete et vivite,{{l|1340}}{{r|4.8.30|30}} bene quaeso inter vos dicatis mi med absenti tamen.{{a|}} '''PYRG.''' Age, Palaestrio, bono animo es. '''PAL.''' Eheu, nequeo quin fleam,{{a|}} quom abs te abeam. '''PYRG.''' Fer aequo animo. '''PAL.''' Scio ego quid doleat mihi.{{l|1343}} '''PHIL.''' Sed quid hoc? Quae res? Quid video? Lux, salve <nowiki>* * *</nowiki>{{l|1343a}} '''PLEVS.''' Iam resipisti<, Philocomasium>? '''PHIL.''' Obsecro, quem amplexa sum{{l|1345}}{{r|4.8.35|35}} hominem? Perii. Sumne ego apud me? '''PLEVS.''' Ne time, voluptas mea.{{l|1345a}} '''PYRG.''' Quid istuc est negoti? '''PAL.''' Animus hanc modo hic reliquerat.{{l|1347}} Metuoque ut timeo, ne hoc tandem propalam fiat nimis.{{a|}} '''PYRG.''' Quid id est? '''PAL.''' Nos secundum ferri nunc per urbem haec omnia,{{a|}} ne quis tibi hoc vitio vortat. '''PYRG.''' Mea, non illorum dedi:{{l|1350}}{{r|4.8.40|40}} parvi ego illos facio. Agite, ite cum dis benevolentibus.{{a|}} '''PAL.''' Tua ego hoc causa dico. '''PYRG.''' Credo. '''PAL.''' Iam vale. '''PYRG.''' Et tu bene vale.{{a|}} '''PAL.''' Ite cito, iam ego adsequar vos: cum ero pauca volo loqui.— Quamquam alios fideliores semper habuisti tibi{{a|}} quam me, tamen tibi habeo magnam gratiam rerum omnium;{{l|1355}}{{r|4.8.45|45}} et, si ita sententia esset, tibi servire malui{{a|}} multo, quam alii libertus esse. '''PYRG.''' Habe bonum animum.{{a|}} '''PAL.''' Eheu, quom venit mi in mentem, ut mores mutandi sient,{{a|}} muliebris mores discendi, obliscendi stratiotici.{{a|}} '''PYRG.''' Fac sis frugi. '''PAL.''' Iam non possum, amisi omnem lubidinem.{{l|1360}}{{r|4.8.50|50}} '''PYRG.''' I, sequere illos, ne morere. '''PAL.''' Bene vale. '''PYRG.''' Et tu bene vale.{{a|}} '''PAL.''' Quaeso memineris, si forte liber fieri occeperim{{a|}} (mittam nuntium ad te), ne me deseras. '''PYRG.''' Non est meum.{{a|}} '''PAL.''' Cogitato identidem, tibi quam fidelis fuerim.{{a|}} Si id facies, tum demum scibis, tibi qui bonus sit, qui malus.{{l|1365}}{{r|4.8.55|55}} '''PYRG.''' Scio et perspexi saepe. '''PAL.''' Verum cum antehac, hodie maxume{{a|}} scies: immo hodie me tuom factum faxo post dices magis.{{a|}} '''PYRG.''' Vix reprimor quin te manere iubeam. '''PAL.''' Cave istuc feceris: dicent te mendacem nec verum esse, fide nulla esse te,{{a|}} dicent servorum praeter me esse <hic> fidelem neminem. {{l|1370}}{{r|4.8.60|60}} nam si honeste censeam te facere posse, suadeam;{{a|}} verum non potest. Cave faxis. '''PYR.''' Abi iam. '''PAL.''' Patiar quidquid est.{{a|}} '''PYRG.''' Bene vale igitur. '''PAL.''' Ire meliust strenue.—'''PYRG.''' Etiam nunc vale.{{a|}} Ante hoc factum hunc sum arbitratus semper servom pessumum: eum fidelem mi esse invenio. Cum egomet mecum cogito,{{l|1375}}{{r|4.8.65|65}} stulte feci qui hunc amisi. Ibo hinc intro nunciam{{a|}} ad amores meos. Sed, sensi, hinc sonitum fecerunt foris.</poem> ===<span id='4.9.0'></span>IV.ix=== <poem>[PVER ⸱ PYRGOPOLINICES] '''PVER''' Ne me moneatis, memini ego officium meum,{{a|}} ego †nam conveniam illum, ubi ubi est gentium;{{a|}} investigabo, operae non parcam meae.{{l|1380}} '''PYRG.''' Me quaerit illic. Ibo huic puero obviam.{{a|}} '''PVER''' Ehem, te quaero. Salve, vir lepidissime,{{r|4.9.5|5}} cumulate commoditate, praeter ceteros{{a|}} duo di quem curant. '''PYRG.''' Qui duo? '''PVER''' Mars et Venus.{{a|}} '''PYRG.''' Facetum puerum. '''PVER''' Intro te ut eas obsecrat,{{l|1385}} te volt, te quaerit, teque exspectans expetit.{{a|}} Amanti fer opem. Quid stas? Quin intro is? '''PYRG.''' Eo.—{{r|4.9.10|10}} '''PVER''' Ipsus illic sese iam impedivit in plagas;{{a|}} paratae insidiae sunt: in statu stat senex,{{a|}} ut adoriatur moechum, qui formast ferox,{{l|1390}} qui omnis se amare credit, quaeque aspexerit{{a|}} mulier: eum oderunt qua viri qua mulieres.{{r|4.9.15|15}} Nunc in tumultum ibo: intus clamorem audio.—</poem> ==ACTVS V== ===<span id='5.1.0'></span>V.i=== <poem>[PERIPLECTOMENVS ⸱ PYRGOPOLINICES ⸱ CARIO] '''PERIPLECTOMENVS''' Ducite istum; si non sequitur, rapite sublimen foras,{{a|}} facite inter terram atque caelum ut sit <situs>, discindite.{{l|1395}} '''PYRGOPOLINICES''' Obsecro hercle, Periplectomene, te. '''PER.''' Nequiquam hercle obsecras.{{a|}} Vide ut istic tibi sit acutus, Cario, culter probe.{{a|}} '''CARIO''' Quin iamdudum gestit moecho hoc abdomen adimere,{{r|5.1.5|5}} ut ea iam quasi puero in collo pendeant crepundia.{{a|}} '''PYRG.''' Perii. '''PER.''' Haud etiam, numero hoc dicis. '''CAR.''' Iamne in hominem involo?{{l|1400}} '''PER.''' Immo etiam prius verberetur fustibus. '''CAR.''' Multum quidem.{{a|}} <nowiki>* * *</nowiki>{{l|1401a}} '''PER.''' Cur es ausus subigitare alienam uxorem, impudens?{{r|5.1.10|10}} '''PYRG.''' Ita me di ament, ultro ventumst ad me. '''PER.''' Mentitur, feri.{{a|}} '''PYRG.''' Mane, dum narro. '''PER.''' Quid cessatis? '''PYRG.''' Non licet mihi dicere?{{a|}} '''PER.''' Dic. '''PYRG.''' Oratus sum, ad eam ut irem. '''PER.''' Quor ire ausu's? Em tibi.{{l|1405}} '''PYRG.''' Oiei, satis sum verberatus. Obsecro. '''CAR.''' Quam mox seco?{{a|}} '''PER.''' Vbi lubet: dispennite hominem divorsum et distendite.{{r|5.1.15|15}} '''PYRG.''' Obsecro hercle te, ut mea verba audias prius quam secat.{{a|}} '''PER.''' Loquere. '''PYRG.''' Non volui nec factum est: viduam hercle esse censui,{{a|}} itaque ancilla, conciliatrix quae erat, dicebat mihi.{{l|1410}} '''PER.''' Iura te non nociturum esse homini de hac re nemini,{{a|}} quod tu hodie hic verberatu's aut quod verberabere,{{r|5.1.20|20}} si te salvom hinc amittemus Venerium nepotulum.{{a|}} '''PYRG.''' Iuro per Iovem et Mavortem, me nociturum nemini,{{a|}} quod ego hic hodie vapularim, iureque id factum arbitror;{{l|1415}} et si intestatus non abeo hinc, bene agitur pro noxia.{{a|}} '''PER.''' Quid si id non faxis? '''PYRG.''' Vt vivam semper intestabilis.{{r|5.1.25|25}} '''CAR.''' Verberetur etiam, postibi amittendum censeo.{{a|}} '''PYRG.''' Di tibi bene faciant semper, quom advocatus mihi venis.{{a|}} '''CAR.''' Ergo des minam auri nobis. '''PYRG.''' Quam ob rem? '''CAR.''' Salvis testibus{{l|1420}} ut te hodie hinc amittamus Venerium nepotulum;{{a|}} aliter hinc non ibis, ne sis frustra. '''PYRG.''' Dabitur. '''CAR.''' Magis sapis.{{r|5.1.30|30}} De tunica et chlamyde et machaera ne quid speres, non feres.{{a|}} '''CAR.''' Verberon etiam, an iam mittis? '''PYRG.''' Mitis sum equidem fustibus.{{a|}} Opsecro vos. '''PER.''' Solvite istunc. '''PYRG.''' Gratiam habeo tibi. {{l|1425}} '''PER.''' Si posthac prehendero ego te hic, carebis testibus.{{a|}} '''PYRG.''' Causam haud dico. '''PER.''' Eamus intro, Cario.—'''PYRG.''' Servos meos{{r|5.1.35|35}} eccos video. Philocomasium iam profecta est? Dic mihi.{{a|}} '''SERVVS''' Iam dudum. '''PYRG.''' Ei mihi. Ser. Magis dicas, si scias quod ego scio.{{a|}} Nam ille qui lanam ob oculum habebat <laevom>, nauta non erat.{{l|1430}} '''PYRG.''' Quis erat igitur? Ser. Philocomasio amator. '''PYRG.''' Qui tu scis? '''SER.''' Scio.{{a|}} Nam postquam porta exierunt, nil cessarunt ilico{{r|5.1.40|40}} osculari atque amplexari inter se. '''PYRG.''' Vae misero mihi,{{a|}} verba mihi data esse video. Scelus viri Palaestrio,{{a|}} is me in hanc inlexit fraudem. Iure factum iudico;{{l|1435}} si sic aliis moechis fiat, minus hic moechorum siet,{{a|}} magis metuant, minus has res studeant. Eamus ad me. Plaudite.{{r|5.1.45|45}} </poem> <references/> <center>{{Bouton cliquable|[[#PERSONAE|ad initium operae]]}}</center> {{finis}} {{textquality|75%}} ce4cwy3oueniawnk4tbulzp28btc8do 0 42661 282018 141793 2026-09-28T11:05:42Z Cantons-de-l'Est 4777 Correction. 282018 wikitext text/x-wiki {{titulus |Scriptor=Franciscus Antonius de Almeida Junior |OperaeTitulus=De motibus Aeris |OperaeWikiPagina= |Liber=De motibus aeris.pdf |SubTitulus= |Annus=1876 |Editio=Typis Caroli Georgi. Univ. Typogr. 1876 |Genera=Dissertationes, physica }} <pages index="De motibus aeris.pdf" from=3 to=31 exclude="4,6" /> {{div end}} jdusi6m33bxi0s24wp7b4x5y99az1c4 0 59925 282019 193110 2026-09-28T11:05:54Z Cantons-de-l'Est 4777 Unused parameter. See [[:Categoria:Page transclusions with invalid attributes]] for more details. 282019 wikitext text/x-wiki {{Textquality|75%}} {{titulus |Scriptor=Gaius |OperaeTitulus=Institutiones (Krueger, Studemund) |OperaeWikiPagina=Institutiones (Krueger, Studemund) |Annus= 1877 |SubTitulus= Praefatio |Liber= }} {{Liber |Post=Commentarius I |PostNomen=Institutiones (Krueger, Studemund)/Commentarius I }} <pages index="Krueger, Studemund - Gai Institutiones, Berolini, 1877.djvu" from=13 to=30 /> 1pyx176x7bjyrq6txx361if368zpp9p 0 74369 281966 247775 2026-09-27T22:16:20Z Demetrius Talpa 13304 /* ECLOGA VIII. In Virginem è rure Nazareo Absentem, et visentem Elisabetham. */ 281966 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor= Renatus Rapinus |OperaeTitulus= Eclogae Sacrae |OperaeWikiPagina= |Annus=1659 |SubTitulus= |Genera=Carmina, eclogae |Editio=Lugduni Batavorum, 1672 |Fons=[https://books.google.ru/books?id=mpJEAAAAcAAJ GoogleBooks] }} __TOC__ ==ECLOGA I. In Virginem conceptam. == ===DAVID seu PASTOR VATES. <br>Nasciturae Virginis imaginem per somnum objectam amat, et veneratur.=== <poem> Hoc nemus, has valles, haec flumina pastor amavit Jessaeus, dulces illo sub monte capellas Pascebat, tenuique gregem mulcebat avenâ. Hic cecinit, cantu rupes vicina sonabat; Fatidicam quoties perculsus numine mentem, Divinam valles docuit resonare profundas Parthenidem, casto pastorem incenderat igne Parthenis, Hebraeas inter pulcherrima nymphas: Vos fagi testes, et odoriferae cyparissi. At quae vicinae fundit se plurima rupi Desuper ulmus, habet calamos pastoris, et ipso Servat adhuc, cecinit quondam quae carmina, trunco. Non procul è veteri resonant examina quercu. Silva avibus strepit omnis, et ille herbosa secundum Prata fluit qui rivus, aquae dum garrulus errat, Pastorum teneros, quos saepe audivit amores, Narrat ad offensas arguto murmure cautes. Ingens ad laevam tollit se lucus, ubi omnis Caede madet tellus, et rorant sanguine vepres. Hic pastor pugnavit, et hac immane leonis, Cum jaculo, victor spolium suspendit ab ulmo. Cogite oves pueri, silva dedit ursus ab alta Ingentem sonitum: sed qua vestigia torquet Bellua, se tollit contra, dextraque prehensam Implicat, et molli oppressam discerpit in herbà. Stat pecus, attonitumque metu respectat, et horret Hirsutumque supercilium, villosaque terga. Junipero truncum caput ursi pendet ab ista. Ducite ut ante greges, et reddite carmina silvis Pastores, meritâ victorem ornate coronâ, Nam patriae fera monstra, isto sub monte, peremit. Parce tamen victor procedere, gramine in alto Ceruleus latet anguis, habet sub dente venenum. Nec quidquam pastor fugit avius, avia serpens Afflavit tabo late, infecitque veneno. Est imâ sub rupe specus, sonat intus aquae fons, Quem circum multo fundit se gramine muscus, Atque apium, atque hederae, atque virens thymus, atque adiantum, Huc, dum solae errant per devia rura capellae, Sole sub ardenti, pastor se ferre solebat ; Hic canere, hîc viridi frigus captare sub umbra, Huc quoque deprehensum, per gramina dum fugit anguem Venerat, inque humili fessus desederat herba, Cum rupem affatur jam plenus numine Vates. O quae serpentem victo pastore superbum Vidisti seu tu rupes, seu vallis, eundem Virgine ab Hebraeâ quondam mirabere victum. Nec jam letales colubri per prata nocebunt. Tuque ô! quam saeclis promittunt fata futuris, Diva veni,durum gentis miserata laborem. O! mihi, si tantum vitae superaret et aevi Virgo, tuum coram ut possèm celebrare triumphum, Montibus in patriis, mihi pagus cederet omnis. Cantanti, nec me, cecinit qui proxima Mosi, Ut perhibent, calamo egregius superaret Elizes. Talia jactanti fontis vicinia somnos Fecit, eunt trepido lenes dum murmure rivi. Vix bene sopito fatis promissa puella, Quae colubri caput elidat, monstrata per auras. Hae simul auditae voces. Haec Parthenis ora, Parthenis hos oculos quondam feret, inclita tantum Parthenis, atque alias inter formosa puellas, Quantum alios inter formosus Lucifer ignes. Tu venturam orbi primis venerabere votis Pastor, & hanc tecum pubes agrestis amabit. Talibus attonitum visis, somnoque solutum Jessiadem nymphae divina reliquit imago. Ille autem magno jam tum perculsus amore, Quis mihi, quis te, inquit, rerum pulcherrima Nympha Objecit Deus? atque objectam protinus idem Eripuit? Quid Virgo fugis? Si quaeris amari. Aut si te celas, cur tam divina fuisti? Credo equidem, tenuem miseri pastoris avenam, Agrestisque rudes calami aspernabere cantus. Accipe vota, meos si non dignaris amores: Et quamvis me non ausim promittere amantem, Nec sperem fas esse, tibi tamen, omnia quando Possumus, aut posse incauti speramus amantes, Partheni, forte tibi mea quondam vota placebunt. Montibus ante cavae valles, aut vallibus umbrae, Fontibus aut rivi deerunt, aut murmura rivis, Quam tua, Virgo, meo labatur pectore imago. Quae te non rupes illis videre diebus Errantem, et blandos jactantem pectore questus, Fortunate animi pastor? Quae saxa gementem, Qui montes, quae te non audivere cavernae? Sed seu te rupes, seu gramina laeta fluentis, Seu virides silvae, seu patria rura tenerent: Parthenidem silvae, et rupes, et rura sonabant. Quid memorem? vano quoties altaria ritu Fluminis in ripâ, vel fontem propter amoenum, Cespite de viridi, fectaque struebat ab ulmo: Tum lectos pratis flores, textasque coronas Ponebat super, et silvestria dona ferebat. Illum etiam perhibent, seu sidera forte videret, Seu Solem, et Lunam, seu pictos floribus hortos, Dixisse assuetum, Tibi picti floribus horti, Sol, et Luna tibi, tibi, Partheni, sidera cedunt. Nec tecum formâ contendat pulchra Rachelis, Quamquam illam Isacides per taedia longa pararit Bis septem annorum, nec taedia longa putarit. Dum vagus erraret, venit Jordanis ad undam Lassus, et extremae sedit sub margine ripae, Multa putans: tum sic tenues effatus in auras. Ripa silet, silet aura, silent cum flumine valles ; Nec pectus, maestoque silent in pectore curae. Ecquis erit tanto modus, aut quis finis amori? Omnis sperat amans, et durus sperat arator Venturam segetem, maturam vinitor uvam, Foeturam pastor, flaventes messor aristas, Quin age, praeque diem veniens ô! Nympha beatum, Nascere, nascenti Zephyris clementibus aurae Aspirent, puroque micet lux candida Sole. Ah! ne illam rigido contristet frigore lucem Immitis Boreas, aut nubibus aëra fοedet. Ah! ne illum contra tendant se nubila Solem. Talia per montes, subjectaque montibus antra Dicebat, nec quid posset sperare, videbat. Tantum per silvas, et per deserta viarum Ibat, ubi, quondam venturâ in Virgine, vanus Suspirabat amans, quos non sperabat amores. </poem> ==ECLOGA II. In Virginem conceptam== ===PASTOR VATES. <br>Virginis sibi per somnum objectae futuram dignitatem vaticinatur.=== <poem> Ecce coronatis cessarunt rura juvencis, Pastores, non haec regnat per rura voluptas Nec quidquam, pagum rumoribus acta per omnem Fama volat, caesum patrio à pastore leonem, Silvarum qui terror erat; venere coloni, Pastores venere, feram videre jacentem. Incertum quâ caesa manu: dumque avia lustrant: Jessaeum solo vatem reperere sub antro, Haerentem, curasque gravi sub corde prementem. Venit Adon, venit Johatas, dilectus uterque Pastori, juvenes ambo, et cantare periti. Venit et Amasias pagi longaevus aruspex, Qui quondam calamos, nec inertes passus avenas Montibus in Syriis, omnis vicinia venit. Mulcebantque aegrum dictis, curamque levabant. Ille autem divinum animi consessus amorem est Tum visam in somnis vanâ sub imagine Nympham, Narrat, et auditas voces, caesumque leonem. Mirantur casum socii, miratur et ipse Amasias, quid visa ferant, quo spectet imago Parthenidis, fari hortatur; tum numine plenus Fatidicus Pastor, monstratae Virginis ortus, Fatorumque vias aperit, simul incipit ipse, Mirari simul, et festo fremere omnia plausu. Nam memorabat, uti mulier labefacta colubro, Exitium generi fuerit, tum lapsa per omnem Progeniem late turpis vestigia noxae. Hocerat in pratis, inquit, quod letifer anguis, Dum praeceps fugerem, diro me dente petebat. Et memini, cum me mater non vana monebat: Serpentem fuge nate, sui nam vulnere morsus Perdidit ah! nostrum serpens genus, omnia pestis Pervasit, fuge nate, furit vis atra veneni. Deinde canebat, uti labem contraxerat orbis, Ut mortale genus tristis corruperat arbos: Et fortunatos si nunquam poma fuissent Mortales, pomum quos ah! fatale peremit. Clade in communi rerum, generisque ruinâ, Narrabat vitio exemptam, maculaque carentem Parthenidem, nondum terrae concreverat orbis, Nondum mundus erat, cum jam formata puella, Ac dictis ne vana fides, praesagia priscae Pandebat legis. Sodomaeo ut sospes ab igne..... Una domus, merso ratis una superstes ab orbe Restaret, medios tuta ut virgulta per ignes Montis Horebaei, flamma in crepitante, virerent. Addit, ad effusos ruptis ut nubibus imbres, Nil accepit aquae vellus Gedeonis, ubi ingens Area perfusis late stagnabat ab undis. Omniaque immunem communi à labe puellam Tot rerum ostentis portendere signa docebat. Tum ventura canit, quo tempore Parthenis orbi, Quam sero dabitur, primis ut deinde sub annis Coelicolûm pactam regi, sacrisque jugatam Ominibus cum matre pater sacrabit ad aras: Exin uti castum caelesti pondere ventrem Sentiet afflatu divini numinis auctum. Nam matris simul illa decus, simul illa pudicae Virginis intactum florem servabit, et omni Virgo parens latè in populos celebrabitur aevo. Tum tibi Nympha aras, tum surgere templa vide Affusosque aris populos, ipsique Sabaei, Ipsi Arabes sua thura ferent, et marmore puro Templa dabunt totoque potens dominabere mundo. Tu tamen interea nostris cantabere silvis O mulier divina, suo te murmure rivi, Te rus omne canet, certis tibi dona diebus Omnes portabit patrio vicinia ritu. Pars et primitias frugum, cum lacte recenti, Et tostas fruges, et adorea liba sacrabit. Felices nimium pastores ô! quibus olim Te primum dulces venientem lucis in auras Cernere contingat, quando, si credere dignum est, Montibus in nostris, pastores inter, et agnos, Tu, Virgo, vitam accipies, lumenque videbis. O si, pastores, aetas me vestra tulisset: Primus ego legerem flores, cunabula primus Floribus ornarem variis, et dona pararem, Insuper et calamo carmen modularer agresti. Namque tuum numen, quo non praesentius ullum, Sentiet omnis ager, pomis curvabitur arbos, Grandia foecundae distendent horrea messes, Et pecudum plenis manibus preffabitur uber. Et jam nostra tibi sacramus ovilia, jamque Foeturam gregis, et pecudes cum lacte vovemus. Ramus ut arboribus decori est, ut montibus arbos, Vallibus ut rigui fontes, ut fontibus umbra, Tu decus omne tuis, nostri tu gloria ruris: Et dum flumen aquas, et habebit campus aristas, Immortalis erit nostro tua gloria ruri. Ipsae te pecudes, ipsi cum matribus agni. Ipsae te valles, ipsa haec arbusta loquentur. Talia cantabat: repetebant omnia laeti Pastores, laetae repetebant omnia silvae. Ex illo, per agros circum, per pascua, Nymphae Parthenidi servatus honos, et certa quotannis Dona parata, suis decor, et laus addita donis. Nec jam per silvas inhonestos Agaris ignes Cantabant pueri, nec jurgia saeva superbae Aut Dalilae, aut miseri illusos Samsonis amores. Omnia Parthenidem celebrabant carmina, et unam Parthenidem rupes, unam deserta canebant. </poem> ==ECLOGA III. In Virginem nascentem.== ===CANTILENE. <br>JONATHAS ATYS interlocutores <br>celebrant alternis versibus Virginis natalia.=== <poem> Cum molles Jonathas sub culmine Thaboris agnos Pascebat, cantu Jonathas lenissimus unus, Isto monte super, dulces qui pasceret agnos. Venit Atys, cantando et Atys quoque magis, et ipsi Par Jonathae, juvenes ambo, et cantare parati Cui Jonathas. JON. Cur nonquando huc convenimus ambo, Tu canere, ipse bonus tibi respondere canenti, Ad mollem fagi istius consedimus umbram, Muscus ubi, et saliens haec inter gramina rivus. Hic tenero cithysus pecori, lotique frequentes, Et lenes Zephyri, et dulcis cantantibus umbra, Hicque suus pasto potus non deerit ovili. ATYS. At nos divinae invitant natalia Nympha Nam fatis promissa, polo delabitur alto Progenies, charae quam matris ab ubere vidi Pendentem, sera è pratis cum nocte redirem. Et nisi nostrorum vana est prudentia vatum, Hanc reginam orbis quondam, sed serus habebit. JON. Audieram dulces hîc quondam, lucis in auras Venturum infantem, qui nos in sceptra referret. ATYS. Audieras, et rumor erat non vanus et ipsos Saepe mihi id quondam memini narrasse parentes. JON. Et nos praeterea cessabimus? Omnia quando Dulcis Aty, natâ de Virgine certa reportas. Arys. Carmina nos Nymphae, non deerunt carmina nobis, Dicamus, dicenda neget quis carmina Nymphae? JON. Imo ego, namque tibi non deerunt carmine laudes, Virgo, tuas tendant qui dicere, dona parabo. Sunt mihi bis septem puri candoris olores, Quos aluere suis nymphae Libanitides antris, Et cantus docuere, vagi dum vallibus errant. Hos ego, dum crescis, multâ bene sedulus arte, Te,Virgo, laudesque tuas cantare docebo, Ut tecum ludant faciles, cantuque perenni, Vespere te summo, primo te mane salutent. Illos oro ut ames, nam semper amaberis illis. ATYS. Carmina non deerunt, si nobis munera desint. Nam pater, et parcae dura inclementa matris Me prohibet,ne quidquă ausim promittere Nymphe, Est mihi Betlemiis olim compacta cicutis Fistula, quam Phinees dono dedit, Isachar illi Donarat, nostris qui primus carmina silvis Et calamo docuit componere, et addere voces Cantibus ad numerum, certâ sub lege, coactas. Hâc regem saepe Assyrium, cum vana tumeret, Impleretque suos falsis mugitibus agros, Cantabat bonus, et socios cantare docebat. Illa tuas, Virgo, cantabit fistula laudes. JON. Quamquam si vates nostris pastoribus unus, Nec tua vicinae celarint carmina rupes, Non tibi, si certes, celebranda in Virgine, cedam. ATYS. At quis te,Virgo, magno satis ore loquatur? Aut dicat te digna? tuo ni munere dicat. JON. Qui molli nuper pratorum stratus in herba, Cantabam flores, et quae sit gratia florum: Nunc te, Virgo, canam, primo quae lucis in ortu Jam potes ore tuo splendorem vincere forum. ATYS. Verum ego, qui Lunam in silvis, Solemque canebam Auricomum, tum quae Lunae, quae lumina Solis, Nunc totis tua, Virgo, canam natalia silvis, Quae Solem, et Lunam primo jam vincis in ortu. JON. Omnes nascenti vos ô! concedite Nymphae, Seu quas primus habet, seu quas habet ultimus orbis Formosas, primo quae vix sub limine vitae, Et potuit jam tum, et meruit divina videri. ATYS. Nonne vides, cum mite solum se vere benigno Induit in flores, ramis exultat opacis Omne nemus, montes, et prata virentia rident. Talis prima fuit ridentis gratia Nymphae, Primum oculis matri cum respondebat amorem. JON.Qualis in irriguo cum mollis amaracus horto Crescit, et ambrosium crescendo fundit odorem. Sic virtus tua, Virgo, tui sic gratia vultus Crescet, et ipsa suum crescendo fundet odorem. ATYS. Forsan et ipse etiam, quos Nymphae sidera mores, Dum crescat, veniatque suis cum floribus aetas, Et quae fata parent, canerem, si blanda canenti Gratia, si digni spirarent Virgine cantus. JON. Cresce puella, tibi crescit quae plurima myrtus, Vallibus his, nec aquas, nec iniquos sentiat aestus. ATYS. Nascenti myrtus si sit gratissima Nymphae, Nec rosa, nec violae myrtos, nec lilia vincent. JON. Matres ferte rosas, vos lilia ferte puellae, Ut texam Nymphae lecto de flore coronam. ATYS. Tollite vos matres, vos tollite serta puellae: Sidera descendant coelo, Nymphamque coronent. JON. Saltem purpurei per gramina crescite flores, Quos legat, et nitido componat pollice Nympha. ATYS. Floribus at sat erit, si sub vestigia Nymphae Surgant, vel sacro pressi pede surgere sperent. JON. Cum pratis praesens aderis, non carmina deerunt Culta, nec incurvo resonet quae tibia buxo. ATYS. Tuque hic inter oves frondosi fontis ad umbram, Sublimis musco frigus captabis opacum. JON. Nec te paeniteat pecoris divina Puella, Pavit et ipsa greges quondam formosa Rachelis. ATYS. Tum nostri Agricolae, quando tua numina norint, Te votis facilem segeti, pecorique vocabunt. JON. Spem facit agricolae prima sementis in herba, Pastori foetura, gregi spem gramina, rivi Graminibus, tua, Virgo, tuo natalia ruri. ATYS. Graminibus pecudes, et gramina vallibus imis, Imae fluminibus valles, et flumina ripis, Arboribus ripae, nos spe gaudemus amantes. JON. Ipse, sinat mater, placeant quae munera mittam: Namque locum vidi quo congessere columbae. ATYS. Sunt mihi cana novem molli lanugine, nuper Saepibus in nostris, quae mala Cydonia legi. Estque domi dilecta soror, quae munera portet, Et dicat: Virgo, qui mala Cydonia mittit, Mittit et ipse animum, tu munus et accipe, et illum. Desierant, at oves ut erant circum atque juvenci, Obstupuere et oves cantum, obstupuere juvenci. </poem> ==ECLOGA IV. In Virginem nascentem.== ===MUNERA. <br>Virgini nascenti parant munera Pastores.=== <poem> Ite boves, omnis pagus vacat, ite soluti Vomeribus, rastrum vacuus deponat arator, Festum pastor agat, tua sunt natalia, Virgo. Haec viridi è tumulo, terebinthum subter opacam, Divinus Lysias, turbâ spectante, canebat Idem pastorum Lysias, oviumque magister. Accurrunt nymphae ad cantum, properantque vocati Agricolae, qui dona parent, portentque Puellae. Et prior ante alios presso cum lacte ferebat Insignes maculis, capra è candente, gemellos Belieser, primo cervix quibus ardua cornu: Cervicemque super lecto de flore corona. Sedula Tamarias, cum Beliesère marito, Lilia cana novem dono fert, fertque hyacinthos, Florenti nexos, et permixtos amaranto. Fert Jocabe fructus, horto cui divite multi Pendebant ficus, et mitia poma rubebant, In musco ficus, in vimine poma ferebat. Portat cum famulis et dura conjuge Beris, Frondosi qui summa colit pineta Sionis, Dives agri, dives pecoris, vitisque novella Primitias frugum; properataque liba per herbam Expediunt famuli,perfundunt lacte placentam, Tum parco melle intingunt, onerantque canistris. Fert turdos Jonathas, visco qui saepe tenaci, Retibus aut tensis, aut fictae carmine vocis, Et fallebat aves, et eas cantare docebat. Tum bonus ipse etiam exemit quae subere Phison Cerea dona cavo, puro cum melle parabat. At felix operum, quae nullis una puellis, Seu tereti lino, mollis seu vellere lana Ducat opus, ducti concedat munere fusi, Dina laborati textum admirabile luti Portat divinae chlamydem factura puellae, Docta et acu linum, docta et deducere fuso. Bernice certis, cui plurima mulctra diebus Spumabat, sinum lactis parat anxia, et addit Lacti pruna, rosasque suus quae Beris amabat: Et ni, Virgo, tibi servasset, Beris haberet. Ducit Atys geminas ipsa cum matre capellas, Spem gregis, et blandae solatia prima sororis, Quae bis et ad mulctram veniunt, bis et ubera tendunt. Utque suo quoque non desit sua gratia dono, Et lotas nitidis insontibus, et bene pexas, Atque rosa, atque thymo, atque apio frondente coronat: Non procul hinc plexis redimitae tempora sertis Thaborides nymphae per florea rura vagantur. Arbuteis quae serta legant portanda canistris, Et thymbram, et violas, et caetera munera ruris, Munera divinae cunis spargenda Puellae. Pars molles calathos florenti texit hibisco, Parsque legit flores, calathos pars floribus implet. Dum parte ex alia pastorum rustica pubes Vino hilaris, dulce in vicini fontis ad umbram, Virginis agresti laudes meditatur avena. Quos etiam monitis Lysias hortatur, et urget. Vos ait, ô, quibus est lectos per gramina flores Quaerere amor, mecum nascenti serta Puellae Carpite, et eximiam imprimis de flore coronam Texamus, mollique thymum jungamus acantho: Spirat dulce thymus florenti junctus acantho: Et densâ Nymphae cunas aspergine florum Ornemus, capitique suos addamus honores. Namque Dei, si vera fides, et credere dignum est, Quondam mater erit, nec eam ventura silebunt Tempora, si meritae norint praeconia famae. Ecquis erit tantam inter vos qui dicere Nympham Audeat, et blando teneat spectacula cantu? O mihi si primi redeant cum viribus anni, Qualis eram, cum me calamo donavit eburno. Mathatias, celebrata olim ob certamine fratrum; Quali, Virgo, tuas cantarem carmine laudes! Vos quibus est animi vigor, et vis blanda canendi, Vos o nascentem pastores dicite Nympham. Egregium victoris erit pro carmine munus, Molle pedum, flavo extremum quod vinxerat aere Bananias, moriensque mihi donarat habendum Addam utrem paribus calamis, et follibus aptum Ore favete omnes,et cingite tempora lauro. Sic fatus sumpsit laurum, quam tempora circum Imposuit: sic fidus Atys, sic caetera turba, Et certare alacres, et jam cantare parati. Carminibus dictis, tam laetae lucis honorem, Per patrios montes, vicinaque rura, quotannis Indixit Lysias solemnem semper habendum. </poem> == ECLOGA V. In Virginem templo praesentatam.== ===VIRGINES HEBRAEAE, <br>HELISABE, SUSANNA, DEBORA, SALOME, <br>ad templum properant, ut Virginis se ad aras devoventis pompam videant.=== <poem> HEL. Quo vos ô fidae comites properare paratis DEB. Ad templum, nos festa vocant spectacula templo. Quo tu autem? nam te miror procedere solam Helisabe, quo tendis iter? HEL.Quo tenditis ambae, SVS. Hoc tibi dura adeo potuit permittere mater? HEL. Ipse pater, clam matre, domo discedere jussit, Quod nunquam sineret durae inclementia matris. Namdum forte domo se matutinus agebat, Audiit in totam quod spargi coeperat urbem, Delubro in magno spectacula certa parari, Virgine ab Hebraea, Hebraeis visenda puellis. DEB. Me quoque qui ritus,quae sint spectacula porro, Visere vult mater, neque me pater ire recusat. HEL. Tu sine me comitem mea Debora, et inter eundum, Quae Virgo, quam rem demum paret, ordine pande. DEB. Est templo mihi fida, tibi bene nota Salome Una sacris alias inter devota puellas: Illa domum misit, qui me cum matre moneret, Quid rerum in templo, quo ritu Virgo pararet Trimula, regali prognata è sanguine Virgo. Tum matrem (namque haec spectacula semper amavit Mater) amor cepit, quid ferret pompa, videndi. Et mecum templo sese promisit ituram. Non tulit id genitor, matri ne turba noceret Affectae, sextoque uterum sub mense ferenti. Huc festino autem, matri quae visa reportem. HEL. Olli quod nomen, quae sit fortuna Puellae, Quod genus, aut quâ spe tam blandae aetatis ad aras Se voveat, referet quae moverit ista Salome. SVS. Non longum est quod restat iter: sed forte, priusquam Venerimus, ne sed evoverit illa, veremur. SAL. Quae vos ô lenta tenuit mora tanta puellae? Pompa omnis perfecta, suam stat victima ad aram. SVS. Hanc fecere moram longa intervalla viarum. DEB. Singula,quando aderas,non te narrare pigebit, Dum vacat, extrema namque huc ex urbe venimus. SAL. Dicam equidem, neque vos longe sermone morabor. Principio niveis ingens in vestibus ibat Turba sacerdotum, quae carmina sacra canebat. Tum pueri tortis evincti tempora ramis Ardentes manibus taedas de more ferebant. At Virgo, puri qualis rosa plena pudoris, Ore rubens, linoque caput velata recenti, Ibat: eam circum, flores laurosque virentes Vimineis nymphae calathis, et serta ferebant. Flaventem levis aura comam spargebat eunti SVS. Illam siquid amas, meruit quae talis amari, Cur nomen celas nos Virginis hujus amantes. SAL. Parthenis est nomen, tenuis fortuna Puella. Sed genus est prisco regum de sanguine clarum. Ut ventum ante aram, prostrata fundimur omnes, Orantes multam sacra pro Virgine pacem: Stabat at illa animi fidens, arasque tenebat Multa Deum verbis testata, Deique ministros. Juxta aderat, lacrymisque sinum replebat obortis Anna parens, natamque Deo parere monebat. Illa Deum affatur. Nos blanda in Virgine fixae Spectamus, quo vota ferant, quid munera portent. Tum qualis nobis, et quam divina videri Coepit! honos oculis novus, et decor additus ori. Mirabar tacite mecum, et suspensa pavebam. Sed magis obstupui, cum sic exorsa profari. Accipe prima mei voveo quae dona pudoris, O Pater, aeternum da virginitatis amorem, Da colere, atque omnem sit fas odisse hymenaeum. Talibus orantem dictis, arasque tenentem Mille rosis,ut erant circum, texere puellae: Tum carmen cecinere: modos et verba notavi. Cedite virginibus, vos ô jam cedite matres. Nec nos innuptas nuptarum gloria tangat, Una super reliquas Virgo memorabere matres, Solaque virgineum servabis mater honorem. Postremo Anna parens vocem tollebat anhelam Attonitae similis, fidens i nata, hymenaeos Sperne omnes, tuque insigni laetabere facto. Tempus erit, cum mille aevo florente puellas Spernere dotales tecum mirabere taedas, Quas pudor aeternus sacro velabit amictu Caelesti pactas sponso, et tua facta secutas. Talia dicebat simul, et simul ora rigabat Laetitia illacrymans, natamque amplexa tenebat. SVS. Quae turba ó comites? Quin cedimus. HEL. Hei mihi! velum Rumpiter. Oppressae fer opem Susanna sorori. SAL. Virgo redit, cernis venientem: multus inumbrat Flos caput. DEB. Ut vultus blande demissa modestos Incedit gravis, et toto spectabilis ore! HEL. O fortunati, qui te genuere, parentes Tam dignam, nostros cui devoveamus amores! SAL. Ite domum, sero inclinat nam vesper olympo, Cum jam pompa omnis processerit, ite puellae. SVS. Hac iter est breve per divortia certa viarum, Et callis secretus: habet nam caetera vulgus. HEL. Post turbam lentae, manibus per mutua nexis, Nen os dispersas agat in diversa, sequamur. DEB. Si prius audissem, quid talis pompa tulisset: Ingens myrtus erat tecti in penetralibus altis, Fregissem ramos, et Nymphae ferta tulissem SVS. Nescioquae blandâ, comites, dulcedine mentem Vis agit, expertem thalami stat degere vitam; Aspernata viros divino sponsa marito Virgodatur, quid non nobis sperare licebit? HEL. Si fas caelestis thalamos optare mariti, Non ipsa abnuerim mortales spernere taedas. SVS. Digna Deo tu sponsa, viros si despicis omnes. DEB. Quid faceret, qui te tot agris dotalibus ambit Ananias? cui te, ut perhibent, pepigere parentes. HEL. Sunt aliae in Solymis,quarum connubia poscat. SVS. Quo ferat ille suos à te despectus amores? Quin fucum, comptasque comas, unguentaque amantis, I potius, sequere, atque animos submitte marito. HEL. Te potius sequor, et tecum connubia sperno. SVS. Quid si dura premant invitam jussa parentum? HEL. Hinc fugerem, et montes errarem sola per altos Venatrix: liquidi praeberent pocula fontes. Interea mixtis lustrarem Galgala nymphis, Frigus ubi captare, dies cum plurimus ardet, Fas foret, et lectos tibi Partheni nectere flores. DEB. Verum ego,Virgo, tui mores imitata pudoris Ante aras, ipso tecum consumerer aevo: Servaremque tuos, tua per vestigia, gressus. Illae haec inter se dum miscent verba puellae, Hasque agitant alto curas sub corde, redibant. </poem> ==ECLOGA VI. In Virginem annunciatam== ===SIBYLLA. <br>Sibyllam Erythraeam, quae forte venerat ad Jordanem, dum consulunt duo pastores, mira audiunt ab illa de Virgine suo in rure nascitura.=== <poem> Uranides Musae, quando divina paramus, Et vos divinum vati concedite carmen. Non omnes tenuis cantus delectat avenae. Forte suas pastum pecudes ad gramina nota Valle in deserta Sephis ducebat, et Arnon, Insignes iidem calamis, jaculisque periti. Dumque una quaerunt Lysiam (spe carminis ambos Jamdudum Lysias incenderat) ecce sub antro, Cum jacet ipse sibi indulgens, videre jacentem, Et carmen petiere. Senex, dum multa recusat, Ite, ait, ô pueri, non deerunt carmina vobis. Ite, et Erythraeis quae nuper venit ab oris, Carmina quae vultis divinam orate Sibyllam Hanc fama est vitream liquidi Jordanis ad undam, Excelso stantem in scopulo, sub rape cavata, Eventus rerum populis aperire futuros. Illa colit silvarum umbras, et sola sub ipsis Litoribus, nemorumque recessus inter opacos, Degere amat, montesque feros, umbrasque silentes Affari; ut ferâ nuper mihi nocte canebat Alcimus, amissis qui tum responsa Sibyllam Orabat tauris, et se vidisse ferebat. Ite, egodum pastas pecudes ad tecta reduco. Vos ô! quae novit rerum ventura, Sibylla Vos longe doceat melior. Mandata capessunt, Corripiuntque viam, qua semita ducit ad amnem. Ut fluvium venere, moram nam longa viarum Aut spatia, aut passim objectae per confraga valles Non fecere, vident stantem sub rupe Sibyllam, Speluncae ante fores, densis quam plurima ramis Umbrabat late fagus, fagique sub ipsis Carmina scribebat foliis spargenda per auras. Quos virgo ut vidit, subitum testata furorem, Exclamat, saxoque ambos affatur ab alto. Accipite haec animis, rerum quae maxima vobis Edico, ô pueri. Vestris nascetur in oris Pura animi Virgo, quae quamquam illaesa pudoris, Dici mater amet. Manibus vos lilia plenis, Lilia virgineae pastores spargite matri. Quae flavam vitrei quondam Jordanis ad undam Paupere sub tecto, projecti in stramine foeni Authorem rerum, coetus non passa viriles, In lucem dabit. Ah! quanto se tollit honore Caelestis puer ille? Dei quantum instar in illo est? Ite, ô pastores, pastorem agnoscite vestrum: Sternite humum violis venienti, et spargite flores. Salve magne puer, coeli cui sidera parent: Venisti errantes longeque per avia sparsas Cogere oves, pacemque tua pro gente pacisci. Debebit vestrae prima incunabula rupi, Betlemii colles: nascenti carmina dicent Pastores passim vicino è rure vocati. Nec tu quamquam atra nascentem nocte tacebis Luna Deum. Totis celebrent qui gaudia silvis, Coelestes aderunt pueri, perculsa sonabunt Saxa, omnesque ibi felix haec fama per agros. Ipsi etiam Eoo reges à Sole profecti, Et puero dona ampla, almae et dona ampla parenti Portabunt, illis è summo sidera coelo Monstrabunt regem vestris in rupibus ortum. Sed tam justa autem turbabit gaudia casus, Crudeli, mater, ne sit mora, cede tyranno, Cede puer, vobis cladem exitiumque ferenti. Quos ah! tum gemitus, quae tum suspiria ab alto Corde dabit Betle infelix? Cum maesta dolebit Vi durâ regem expulsum,et longinqua petentem Exilia. Hos fletus, has porro mitte querelas. Namque tuis, certum post tempus, redditus oris, Se signis populo egregium, fandique potentem Ostendet, virtusque viri manifesta per omnem Splendebit late factis ingentibus oram. Vos eritis testes ripae, cum voce magistrâ, Et monitis plebem effusam mulcebit amicis: Quem populi quaquam stupeant insueta loquentem, Te, mater, felicem uteri. felicia dicent Ubera, quae talem quondam pavistis alumnum. Quid video? Niveam chlamydem cruor ater inuffit, Purpuream veluti si quis calcaverit uvam. Ah! tibi quis tantum puros infecit amictus Blande puer! Sed quae me autem spectacula terrent? Nos inconceffà decerpsimus arbore pomum, Tu poenam luis: ah ignoscite! namque quid ausus? Quid meruit? vestro, gens dira, ignoscite regi. Dum loquor, immitti plantas,et brachia trunco Distendunt, ambasque infigunt cuspide palmas. Palluit aspectu Titan, noctisque profundae Attonitos atro obduxit velamine vultus. Parcite lamentis pastores, parcite turbae. Pro vobis erat ille patri mactandus ad aram. Perge puer divine, tuo nos funere, vita Restituis, coelique vias, et sidera monstras. Te duce candida pax, cum fecerit otia terris, Aurea languenti reparabit saecula mundo. Tum caelesti humiles sudabunt melle myricae, Ipsi etiam fontes, ipsa et vaga flumina lacte Undabunt, nec vestra lupos armenta timebunt. Ille autem populum monitis melioribus actum Sinceras fruges, et dulci è vite liquorem, Taurorum pro caede, patri mactare docebit, Et precibus numen colere,et placare colendo. In te tot laudum, mater, pars magna redibit, Una tuo matrum fortunatissima nato. Tum tibi Relligio centum sublimia templa, Centum aras, centumque aris sacrabit honores. Dictorum nec vana fides, nec sera sequetur. Nec jam pastorem vestrum ignorate volentes. Ille suas et amabit oves, et amabitur illis. Finierat; divinae ambo responsa Sibyllae Dum tacita rerum attoniti sub mente revolvunt, Ibant, et tantae matri jam vota parabant. </poem> ==ECLOGA VII. In Virginem annunciatam.== ===VIRGO MATER. <br>Contentionem habet duorum pastorum.=== <poem> Quae nemora, aut qui vos fontes, quae rura tenebant, Thaborides nymphae? Vestri sub vertice montis, Virgineâ cum Matre super, miranda canebat Azarias, istis vates non vanus in oris. Mane rubent summo primi cum lumina Solis, Ad pastum pecudes cum Beride Charmis agebat, Charmis oves, agnosque, capellas Beris, et haedos: Ambo aetate pares, pastores Thaboris ambo. Et quanquam, ut monitis componeret inter utrumque Jurgia longa, bonus nil non faciebat Obedon; Usque tamen rixas, et jurgia longa ferebant. Turbae caufa fuit Zelphe, quam Beris amabat. Hanc formâ eximiam formosas longius omnes Ire super, dum jurat, eum jurare parantem, Turbidus in medio Charmis fermone repressit: Cui Damaris, mundo Damaris nitidissima cultu, Thaboridas longe nymphas super, una placebat. Dumque sua Beris pro virgine plurima tendit, Proque sua Charmis; Carmelo e monte redibat Azarias animi vates maturus, et aevi. Namque Deo plenus praedicere multa solebat, Et morem astrorum varium, pluviique monebat Agricolas, cum rura ferunt, praesagia caeli. Quem prior ut Beris venienten vidit. Hic istam Inter nos, inquit, poterit componere litem.. At senior ramo innixus frondentis acanthi Restitit, et quae fint, audit, quae jurgia tendant. Illi alter cantes inter se multa ferebant: Praecipuos nam quisque suae tribuebat honores: Verbaque dum verbis, probris dum probra reponunt, Inque vicem rixantur, et addunt pignora rixis; His ultra, vates, inquit, ne tendite rixis O pueri! est vestrae cui cedant, altera virgo. Tum caelum blande aspectans, paulumque moratus Abstinuit dictis, fari tum denique coepit. Audite ó pueri: vobis inysteria rerum Aperio magnarum, et spes hinc sumite vestras. Monte sub hoc, ubi primus oves, si vera vetustas, Pavit Abel, calamo curas solabar agresti, Incustoditae dum per praerupta viarum, Errabant toto passim sub monte capellae. Cantanti, calamoque animum, curasque levanti, Quae mihi, quam divina dedit se virgo videndam? Cui se vestrae ausint sese aequiparare puellae Desperent, sic una alias supereminet omnes. Nec tantum puro cedit nox atra diei, Nec niveis tantum vaccinia nigra ligustris; Quantum aliae cedunt isti, me judice, nymphae. Quae super ostensa cum nuper virgine, nostris Narrabam in pratis, stupuit vicina Cleone, Displicuitque sibi, quamquam formosa, nec ulli Lenibus aut oculis, aut mundo cederet ore. Quidmemorem lucentem auro, radiisque puellam, Cui caput auricomum, et multo splendore nitentes Ardebant oculi, ac formae caelestis honores, Ut vidi, attonito sensi sub pectore eosdem, Quos animo inspirat Divûm praesentia motus. Verpurum blando spirabat ab ore puellae, Florebant sic labra rosis, sic ora ligustris. Demissam ex humeris nectebat fibula vestem Candida candentem; nam sese plurimus omnes Fuderat inque artus, inque ipsos candor amictus. Candida erat blandos vultus, et eburnea colla, Candida cervices, et tempora, candida vestes: Candidus inque sinu, villisque argenteus albis Agnus erat, virgo quem blande amplexa fovebat. Virgo puellarum pulcherrima, maxima matrum, Cui vestrae formâ nolint non cedere nymphae. Tum Charmis. Cedat,quamquam sibi sedula crinem Componat Damaris, coepit jam vana videri, Quae mihi prima rosas, cui primus fraga ferebam. Ipsa etiam Zelphe, quâ non solertior ulla Texuit aut calathos, aut florea serta paravit, Seu templo seu serta, suo seu ferret amanti, Beris ait, cedat Zelphe. Tu maxima Virgo Nostras una super longe memorabere nymphas. At mihi quis te, inquit, tenuit quem candida Virgo Pascendum, tener agne, dabit; te mane sereno Florentem ad cythisum, per pascua nostra, vocarem, Umbraremque apio caput, et frondente cypero. Te riguae exciperem herboso sub margine ripae, Gramineumque thorum, tenera de fronde, pararem: Mollis ubi aeternos Zephyrus candore perenni Ipse aeternus alit flores, et amoena vireta. Sertis cara soror, vittis te sedula mater Ornaret, pexumque manu mulceret, et herbas Selectas daret, ac puros post pabula fontes. Tuque adeo ante gregem, nam grex tibi cederet omnis, Ad prata, et fluvios, ipsa ante armenta praeires. Has agno, nymphaque super, cum Beride Charmis Coeptae quisque sua demum pro virgine rixae Obliti, has ambo jactabant ore loquelas. </poem> ==ECLOGA VIII. In Virginem è rure Nazareo absentem, et visentem Elisabetham.== ===DESIDERIA. <br>ASOR, ALPHEUS, ZEBEDAEUS, interlocutores. <br>Describit ruris Nazarei tristitiam absente Virgine.=== <poem> ASOR. Quid tu dulci autem tam denique lentus in umbrâ, O Alphaee paras, quae non fert carmina tempus? Parthenis hos montes, haec Parthenis arva reliquit. ALPH. Illud erat, praeter solitum, quod triste sonabat Fistula, et absurdis stridebat rauca cicutis. ZEB. Nuper et ipse etiam, si mens non vana fuisset, Ipse malum hoc certis poteram cognoscere signis. Ducebam molles ad pascua nota capellas, Cum matutino tollunt se gramina rore: Mirabar, quid colla novi languentia flores Deprimerent, multo seu fors à sole perusti, Liliaque, atque rosae, atque immortales amaranti. Parthenis hinc aberat, te Partheni lilia, et ipsae Absentem sensere rosa, sensere amaranti. ASOR. Est ulmus nostro, impendet quae plurima ruri, Huc philomela, omnem celebris philomela per oram, Assidue veniebat, ibi modulamine jugi Noctes atque dies, animi indefessa canebat. Et praesens aderas cum, Partheni, montibus istis, Hec canere umbrofâ nunquam cessabat ab ulmo. Nunc, quod abes, maerens silet, atque in tristibus errat Crebra gemens dumis, et sepibus in desertis. ALP. Partheni quando aderas, festum nemus omne canebat, Et frondes avibus, pastoribus antra sonabant, Laetaque ab argutis resonabant prata cicadis. Nunc nemus omne silet, nec jam pastoribus antra, Nec frondes resonant avibus, nec prata cicadis. ZEB. Non pratis rigui fontes, non fontibus umbrae, Non apibus deerant flores, non gramen ovili: Te fine, et ipsi apibus flores, et gramen ovili, Et pratis desunt fontes, et fontibus umbrae. Rapta simul nostri tecum solatia ruris. ASOR. Ibant audaces sola in deserta capellae, Ibat ovis, felix ô! tum pecus, ipse et ovili Parcebat lupus, arbustis calor, imber aristis. ALP. Ah! duris virgo nunc forte in montibus erras: Nos pratorum umbram, et frigus captamus opacum. ZEB. Vos ô! vos dulces Zephyri, rivique fugaces, Et calamo toties pastorum, et voce locuti, Dicite quâ, medium dum sol tenet igneus axem, Abditâ rupe latet tum Parthenis? aut quibus oris Inveniam errantem, vel quo sub fonte sedentem? Ah! quamquam agrestis fit patria, ne tibi tantum Displiceat, postquam dulces te lucis in auras Et tulit, et teneris toties dedit ubera labris. ASOR. Namqui te poterunt nemoruin tenuisse recessus, Partheni? si patriae ceperunt taedia terrae. Hîc puri fontes, praetextaque fontibus umbra, Hîc nemus, et latae fruges, et copia florum. ALP. Aut quid abis? dum fraga rubent, et frondet acanthus; Albentesque rubi spinis florentibus halant. ZEB. Parcite oves ad ripam accedere ,gramina ripae Parthenidi sunt dacra: aberit dum Parthenis, istam, Namque hoc litus amat, ne carpite graminis herbam. Asor. Ante suo inclemens Boreas quam frigore coelum Perturbet, foedis aut imbribus ingruat Auster, Nympha redi, ne te aut imbres, aut frigora laedant. ALP. Est tibi seposito qui floret amaracus horto, Sunt myrti ingentes, nam myrtos semper amasti. Si qua tibi est, fuerat florum quae cura, venito. ZEB. Te matura, gravi quae pendent arbore poma, Te nostrae invitant miti jam cortice ficus, Sed poma, atque ipsae mitescant denique ficus, Nazareos donec colles, ac rura revisas. ASOR. Nympha redi: colles reduci se gramine laeto Ornabunt, tibi lacte fluent, et nectare rivi: Adventuque tuo nostrum nemus omne virebit. Flores agricolae, pastores dona parabunt: Ipse inter mixtis portabo serta hyacinthis, Mecum erit Azarias levi qui carmina buxo Cantet,quae quondam vitreum Jordanis ad amnem Isacides cithara pastor cantabat eburnâ. Addam et jam mites uvas, et cerea pruna. ALP. At si longinquis in montibus otia ducis, Virgatum junco calathum pro munere texam. Hîc tibi Nazarei describam pascua ruris. Te maesta absente, et tristes per rura capellas. Et quae perspicuis manabat fontibus unda Ibit pigra situ sitientes inter arenas; Languebunt campis segetes, et gramina pratis, Quaeque comam caelo nuper tendebat opacam Laeta abies, maesto caput inclinata dolore, Nympha, tuos reditus orabit, et omnia circum Flebunt, si fletus possint in vimine pingi. ZEE. Si nos respicitis superi, servate puellam, Dum fugit, et cursu per agros contendit anhelo: Dumque aberit, quando haec servabat rura, precamur, Nerivi exundent ripis, neu turbidus imber Maturas vertat segetes, aut pascua faedet. ASOR. Nocturnos prohibe, Virgo,à praesepibus ignes, Et defende rosas à sole, à frigore myrtos, Dum tibi purpureaeque rosae, myrtique placebunt. Ut si forte viae quondam, patriaeque relictae Paeniteat, sint te reducem qui floribus ornent. ALP. Ah! durâ si tendis iter regione viarum, Ne properes, solet esse gravis properantibus aestus. Ah! ne sole calor te torridus urat iniquo. Quin potius succede umbrae, dum praeterit ardor, Inclinatque dies: nam quid te perdis eundo? Aut cur aestivo tantum te sole fatigas? ZEB. Partheni, quid nostros in longum ducis amores? Forte tuas etiam mala fistulâ verberat aures, Dum surdis patrii perdunt bona carmina ventis Pastores. Istâ tibi fistula pendeat ulmo, Quando aberis, nostri monimentum triste doloris. Nam dum te externis sors dura moratur in oris, Quis canat, aut patrio speret jam gaudia ruri? ASOR. Maerebunt nostri montes, dum montibus absens Indulges Virgo externis, per pascua nullus Cantabit Sabaris, nullus saltabit Anamis. Omnia desertis cessabunt carmina pratis, Et rivis trepidi fontes languentibus ibunt. Haec super absenti cantabant carmina Nympha, Vicinae caelo referebant omnia silva. </poem> ==ECLOGA IX. In Virginem invisentem Elisabеthаm.== ===ABSENΤΙΑ. <br>Describit profectionem Virginis ad montes.=== <poem> Vos mihi, quod vestris quondam longaevus Amyntas Cantabat silvis, quicumque audistis Amyntam, Dulcia cum patrio reddebat gaudia ruri, Vos mihi divinum pastores dicite carmen. Ipsae hoc namque et oves, ipsi cum matribus agni, Ipsae hoc, ut perhibent, stupuerunt carmine valles. Errabant maesti per agros Benonis, et Asor, Ambo aetate pares, pastores Thaboris ambo. Compulerantque greges vicini fontis ad umbram, Pascentes Arnon servabat dum bonus agnos. Absentemque ambo per devia rura vocabant Parthenidem, quae non istis ad prata diebus Venerat, absentem rupes et saxa sonabant. Thaboris alta fuit declivi in valle cupressus, Nobilis et flexu ramorum, et frondis opacae, Quam festis circum, calamo resonante, diebus Et captare umbram nymphae, et cantare solebant. Hanc praeter dum maesti irent Benonis, et Asor. Illa ferat, nostri ostendat quae signa doloris, Asor ait, simul haec, simul imo in cortice scripsit Parthenidem absentem nec longum tempus, in omnem Rumor iit pagum, discurritur, undique colles Parthenidem rauci absentem, vallesque resultant. Non tulit hanc speciem, montes qui nuper in altos Duxerat, et Nympham fuerat comitatus Amyntas, Processit turbae in medium, coepitque profari. Audite ô pueri, vobis nam certa reporto De Nympha absente, haec montes concessit in altos Plena Deo, ceu cum surgens Aurora supremos Se tollit primum in montes, lucisque propinqua Spem mundo ostendit, sperataque dona diei. Nam postquam sacro accepit sub pectore Solem, Promissum mundo Solem, quem tempore sero Venturum patres olim, vatesque canebant, Ire parat, summosque super se tollere montes. Et quamvis ea cura animo vel prima recurset Cognatam jam fractam annis, uteroque gravatam Solari, et pactae gratari munera prolis: Plus tamen acceptum numen vulgare per urbes Finitimas, tantamque orbi spem ferre parabat. Quod potius reor, et potius fas credere duco, Ipse nec egregio nymphae dignatus Helides Connubio, quamvis celaret multa, negabat. Ergo iter ingressi ferimur per opaca viarum; Illa comam vittis, summa è cervice, coërcens Ipsum circa apicem, lino candente, premebat. Nympham autem tacite mecum mirabar euntem, Et largo totos signantem lumine calles. Namque ut divinum sancto sub pectore Solem Portabat, lux multa sacro manabat ab ore. Olli palmiferi toto qui tramite colles Occurrunt, festo interea sua gaudia plausu Testari, rauco blandiri murmure fontes. Et strepere, et molles per saxa iterare susurros. Ipsae etiam ripis volucres, et vallibus imis Assuetae, tenues visae gestire per auras, Et blando auditae per dumos plaudere cantu. Vosque adeo montesque cavi,vallesque profundae Sensistis nymphae adventum, nam culmina montes Curvare, et valles vidi exultare profundas, Exultastis agri plausu, exultastis aristae. Quid memorem fummis coeptas se flectere cedros Verticibus, rigidasque caput motare cupressos. Ipsae etiam quercus, et summa cacumina fagi, Parthenidi ipsae etiam tendebant brachia silvae, Et seges irrequieta, videndae virginis ergo, Tollebat caput, et rumpebant germina frondes. Et stupefacta suos tenuerunt flumina cursus. Ut ventum in montes, montanas undique nymphas Vidimus arbuteis flores properare canistris, Et Nympham tegere, et nimbo cumulare rosarum. Ipsi pastores ovibus venere relictis, Rustica multifori fundentes carmina buxo; Dum lascivus agris aries, haedique petulci Persultant, teneroque procul sub gramine ludunt. Parte aliâ tellus se mille coloribus ornat Laetitiam testata, novosque aspirat odores: Et quocumque pedes virgo deflectit, amoenum Pubescit nemus, et ramos inclinat olentes. Ipsi Parthenidem rami, frondesque salutant. Haud procul incolitur saxo fundata vetusto Urbs Hebron, ubi Zachariae tecta alta subimus; Dumque domum vates nos accipiebat in amplam, Parthenidi occurrit sese confessa minorem Elisabe, quam Nympha sinu complexa verendo Et premit, et foetum gratatur, at illa repente Divinos trepido sensit sub pectore motus, Laetitiaeque, utero saliens, signum edidit infans. Quo metu concufssa parens longaeva, Puellae Fata aperit, solo dum monstrat gaudia nutu, Quod poterat senior, cui fandi erepta facultas. Finierat, sed non poterant lenire dolorem Pastores, Nympha absenti, namque omnia dura Quando Virgo aberat, patriae metuenda videbant. Illi adeo, dum forte aestum, curasque levarent, Valle sub umbrosa, terebinthum subter opacam, Absentem flebant alterno carmine Nympham. </poem> ==ECLOGA X. In Virginem purificatam. == ===SACRIFICULI. <br> AMASIAS, ADONIAS, interlocutores. <br>Apparatus ad Sacrificium expiatorium pro Virgine purganda.=== <poem> Ο! quae pura rubens inflammat sidera vesper, Puri ignes liquidis vos ô! purgate sub undis; Istam quando venit, quae sese mundet ad aram, Virgo pura, magis puri vel lumine solis. AD. At dum Nympha venis, nivei tibi bina coloris Licia circumdo, et circum hoc altare reduco: Nam te pura decent, ea prima piacula sunto. Deinde suis et erunt ornandae floribus arae. Interea plenis per florea rura quasillis Carpantur lentae myrti, carpantur olivae Flaventes, festae sint haec insignia lucis. AM. Quando, Virgo, tibi purgandae sacra paramus, Acceptae nulla ut restent vestigia labis, (Si tamen è partu labem accepisse putandum est) Quaerendus lymphâ primum qui simplice fusus, Et par crystallo fugiat per gramina rivus, Tum puri latices isto de fonte petendi, Quos non limus iners fundo turbaverit imo, Et crebrâ undarum lustrandum aspergine templum. ADON. Ante autem flammas adhibe, prius omnia flammis Sunt lustranda, ter igne, ter aram thure vapora. Nonne vides, nitidus flammae quae contigit ignis, Purgari, et porro fuerant quae lapsa refingi. Tum, quae vel flamma nondum purgaverit ignis, Vel cocto non thure piaverit, eluat unda. At ne sulphυreum fumo grave olente bitumen Ure foco, tardumve picis patiare vaporem. Sed Libano lecti ante alios de monte petendi, Qui puris permixti herbis urantur odores. Addendum quidquid tollendae est utile labi. Debita, Virgo tibi partuque, uteroque solutae, Lustrandisque aris ne fors purgamina desint. AM. Tu fer aquam vacat urna, et fundo inverge capaci, Dum flammam expedio, nequid quorum indiget usus, Cum non tempus erit, frustra fortasse requiras. At cave, subjectam latices dum fundis inurnam, Si supra morem spumaverit unda, refundas, Quaeque natant labri summo spumantis in ore, Dum licet, impures quam primum rejice sordes: Versis istam et aquis pateram purgare memento: Omnia Parthenidi sint ut sincera piandae. AD. Tu quoque praecepti partem tibi sume laboris, Ne, fuerant nobis quae mox properanda, moremur. Digere candentes prunas, focus unde paretur, Cunctaque cum primum fuerint digesta, sub aram Thura fer, et jussos flammis asperge liquores. АМ. Cernis, sponte sua, ut subitis altaria flammis Corripuit focus ipse, focum dum forte parabam. Dum flammae exuperant, et plurimus aestuat ignis, Tu flammis mecum collectos injice odores. Adde mares oleas, et olentem cortice cedrum, Et quas ore malo grex nondum impresserit herbas, Adde rosas, fumum imprimis compesce sequacem; Ne vapor inficiat, quae fors purgaverit ignis. AD. At dum purgandis spargebam altaribus undam, Saxo sponte suâ nitor additus, aspice ut omnis, Quae modo sordebat tabo, nunc splendeat ara. Haec te, divina ô mater, praesagia spectant, Hebraeas inter non dedignata maritas Lustrari. Quin Virgo venis, dum facra paramus. Namque quarter denos vetitam procedere soles Ita dies istam te demum exspectat ad aram, AM. Nec tu, pura licet, purgari sperne, serenos Expurgant vultus liquidis in fluctibus astra Quin etiam eximios candore videinus olores Ferri ad aquas, studioque alacres gestire lavandi. AD. Desine plura, et ibi, quae sunt provisa, repone, Et aliud,quod nunc sacrorum postulat ordo, Candenti lino praecingere, et ilia circum Duc vittam, et magnae, dic, necto vincula matri. AM. Postquam devotas acceperit ara palumbes, (Nam geminâ est matri proles redimenda palumbe) Tu diffringe alas, coelo ne fortè patenti Elapsas fuga dissipet, atque absterreat aris. AD. Sepositos ignes incensâ profer ab ara, Atque haec verba adde. His,Virgo, purgabere flammis: Ut flammis fusi purgatur massa metalli. АМ.Тu dum spargis aquas,has proderit addere voces. Ut magis hac crebrâ undarum aspergine saxum Eluitur, sic tu hac, Virgo, lustraberis undâ. AD. At tibi collectos, brevis est mora, nectere flores Cura sit, et nexos ori fer, et apprime labris: Et dic: Hos flores, haec offero dona piandae Parthenidi; tanto sit Parthenis omine pura. АМ. Carmina mittamus, quod fert jam tempus agamus, Carmina multa satis, veniat modo Nympha, canemus. </poem> ==ECLOGA XI. In Virginem expiatam.== ===LAUDES. <br>ZAMBRI, AZARIAS <br>Virginem è templo redeuntem laudibus prosequuntur.=== <poem> ZAM. Azaria, postquam perfecto munere mater Exportans natum sacris purgata recessit, Et nos purgatae debemus carmina matri Matri, cujus honos tollit se tantus Olympo, Editus à terris quantum se tollit Olympus. AZAR. Et quae debemus, par reddere carmina Nymphae, Nymphae, cujus amor divini dignus amoris Fecit eum, coeli cui regia paret, amantem. Quid cessamus? amet nostro se carmine dici, Si nostri tantâ digni sint Virgine cantus. ZAM. Betlemii colles! quondam plorata Racheli Rura, cavis ô! nunc redeunti plaudite Nymphae Rupibus, et toto exultans è litore plausum Jordanis, plausum ipsa omnis responset Idume. AZAR. Tendis Betlemiae dum, Virgo, per ardua rupis Balsama, vel siquid quam balsama suavius usquam est, Sub pedibus, passimque virens nascatur amomum, Ne sit is indignus, tantâ te Virgine, callis. ZAM. Ardenti Virgo ne fors se sole fatiget, Dum redit urbe domum, non omnia possumus omnes, Vos umbram palmis, umbram praetendite myrtis, Pastores, meruit fieri sibi talia Virgo. AZAR. Ne nimium montana foras per saxa laborem. (Namque gravis montana labor per saxa) sonantes Si ventos, dum tendis iter, nubesque timebis, Carmine mulcebo ventos, nubesque tenebo. ZAM. Verum ego dum Nymphae clementis commoda coeli Orabam, nexisque arcendos frondibus aestus, Jam blanda aspirat lenis clementia coeli, Et solis sese nimii fregere calores. AZ. At vos, dum sponsa sequitur vestigia sponsus, Lenti ite, in medio ne fors puer algeat aestu; Neu dura infesti noceant incommoda coeli Aut puero, aut matri, sperataque gaudia vertant. ZAM. Si patrii audierint me vates, publica totis Cantabunt Nymphae redeunti carmina silvis. AZ. Et mihi pastorum pubes si rustica credat, Mille illi totis pendebunt munera lucis. ZAM. Nymphae Betlemiis florent quae lilia campis Concedant, summoque nitent quae sidera coelo, Et tu Luna, ardes cum puro argentea vultu; Concedat Sol ipse, auro dum lucet, et igni. AZ. O qui purpureis superos ardoribus ignes Accendis, seu mane novo cum prima per orbem, Ultima seu sero cum vespere lumina portas, Lucide Sol, possis nil visere Virgine majus. ZAM. Sed puer ipse etiam est laudari dignus, et isto Quo mater (si fas) dicendus carmine nobis. AZ. Magna puer meruit, debet cui maxima mater, Una suo matrum fortunatissima nato. ZAM. Illa sinu dum blanda fovet, vultuque puellum, Credo equidem teneris rapit oscula mille labellis; Qualia nulli unquam natus dedit oscula matri, Quantaque vix ullae possint sperare parentes. AZ. Dumque suam vultu matrem ridente fatetur Natus, amor matris jam non sua gaudia celat. Nec jam dissimulas, quamvis pudor obsit amori, Quem nuper, Virgo, nolebas matris honorem. ZAM. Uberibus matri dum turget lacteus humor Distentis, longum mammis indulgeat infans. Az. Et dum tam puri liquidos bibit uberis haustus, Crebro hunc amplexu permulceat optima mater. ZAM. Cum primo nomen matris tentabit urore, Ne stupor impediat puerilis murmura linguae. AZ. Et cum jam pedibus vestigia figere certis Incipiet, petat amplexus,petat oscula matris. ZAM. At quoties labris nati imprimet oscula mater, Florentes totab ore rosas, tot lilia carpat. AZ. Et quoties natus pendebit ab ubere matris, Impresso puras tot ducat ab ubere gemmas. ZAM. Matris in amplexu tantum venientibus annis Cresce puer, quantum primi sub tempore veris Vallibus in riguis, et opacae matris in umbra, Surculus aërias se tollere suevit in auras. Az. Ah! puer inquantos crescis cum matre dolores? Nec te poeniteat puer ah! divine laborum. Si qua fides monitis vatum, tu sanguine fuso Polluti quondam purgabis crimina mundi. ZAM. Fortunate puer, tenues quem lucis in auras Fudit pura parens, et puro nectare pavit. Az. Fortunati ambo,quorum se legibus Orbis Inclinat, magnusque olim parebit Olympus. ZAM. At magnus quamquam vobis parebit Olympus Has laudes nostri ne spernite pignus amoris. Az. Quod si,Virgo, tuum non est audacia numen Orare, oramus te, per tua gaudia, natum. ZAM. Perque sinus illos, quibus arcte se implicat infans, Involuitque tui, mater, securus amoris. AZAR. Te per et illa tuo, quae pressas ubera nato, Quae pressas nato caelestibus ubera palmis. ZAM. Perdulces pueri risus, per dulcia verba, Verba inter blandae, quae frangit, murmura linguae. AZAR. Per quidquid dulci in puero tibi dulce futurum est. Da facilem, inquirit si nostra in crimina, natum. ZAM. Et quamvis regem caeli alta palatia natum, Quamvis reginam te, Virgo, sidera sperent, Ut nostri memorant vates, et credere justum est: Teque, tuumque, feras si nostra haec munera, natum Semper flore novo, semper venerabimur aris. </poem> ==ECLOGA XII. In Virginis obitum.== ===SUSPIRIA. <br>Deplorant Virginis mortem Pastores.=== <poem> Flebat deposito sub vomere tristis arator Extinctam fatis, et iniquo funere raptam Parthenidem, patrii fuerat quae gloria ruris: Flebat turbato stupefactus pastor ovili, Flebant agricolae, flebant armenta; neque ullum Solamen maesti agricola, aut armenta ferebant. Sed magis ante alios puer Alcimus, et puer Ammon, Quos bona formabat Virgo, et divina docebat, Flebant, dum Lysias prima sub luce ferebat In calatho tritos patriae felicis odores, Extremum munus tumulo, et suprema parabat. Dumque ipso tumuli sub limine fusus, et amens Alcimus haerebat lacrymans, Nymphamque vocabat, Verum ubi compressit suspiria prima doloris, Rupibus haec moerens Ammon jactabat et auris. Postquam crudelis rigida inclementia fati Te rapuit, rerum longe ô pulcherrima Virgo, Quid faciam? Tu diva tuo nos funere perdis. Tu patrii affatu mala jurgia ruris amico. Sedabas, tu rebus eras solamen acerbis. Vidi saepe meos, dum me divina monebas, Herbarum immemores tauros haesisse, nec ausos, Virgo, tuas ullo mugitu rumpere voces. Te saxa et fontes, te conigerae cyparissi, Te valles, montesque feri obstupuere loquentem. Fulmina nigranti siquando è nube ruberent, Accensa innostras segetes, suspensa tenebas, Tollebasque metum,quin nostris saepe solebas Vel dare, vel nimios avertere messibus imbres. Parthenis et vitae jam non mortalis amorem Instituit, gentemque suam compescere jussit Spes inconcessas, et inania ponere vota. Parthenis et duros cultu formabat agrestes, Et placare graves offensi numinis iras Monstrabat, moresque novos, nova sacra docebat: Addebatque animum dictis, cum laeta piorum Praemia pandebat memorans, poenasque nocentum. Nunc autem, Virgo, quid post tua funera sperem Perditus? an durem invisae fastidia lucis? Quin potius longe absisto, indulgensque dolori Collem in secretum, et nemora in deserta recedo; Hîc ubi silvarum secessus inter opacos, Aeternum moerens, et lucis abditus atris, Possim perpetuis consumere fletibus aevum. Plantabo umbrosam nigranti ex ilice lucum, St luco in medio pallenti è fronde cupressum, Quam juxta tumulum viridi de cespite ponam, Maestus ubi, ducensque imo suspiria corde, Avia saepe meis implebo saxa querelis. Vos mihi vos eritis testes, ô saxa, meique Lucus hic, ingentem cum late fecerit umbram, Venturis olim pastoribus, arbore opacâ, Corticeque inscripto, monstrabit signa doloris. Crescetisque mei, trunco crescente, dolores. Jamque mihi videor saltus errare per altos Solus, et ingenti jam silvas rumpere planctu, Lamenta et silvae jam sunt medicina dolori. Sed quid ego haec? nec erunt silvae medicinadolori, Nec lamenta, ipsae rursum concedite silvae, Concedant lamenta, dolor non talia curat. His Ammom lacrymis, his Alcimus ora rigabat. Nam quis te casus pertaesam denique lucis Eripuitque tuis, et acerbo funere mersit? An tibi nec quidquam est natus, cui pareat aether? Hoc erat, extinctae quod nuper ad ubera matris Tantum balaret nostris ab ovilibus agnus; Perculsusque boum crebris mugitibus amnis Plangeret, et planctu ripae, rupesque sonarent: Ipse aderam, sed me ignarum mens laeva tenebat. Ipsi etiam, ut perhibent, nostris inmontibus uri Immanes ursi, ipsi etiam flevere leones. Infelix Ammon! quid jam suspiria perdis Quidve paras? Postquam te, Partheni, tristia saxa, Postquam te flerunt deserta per avia valles. Partheni, te Libanus, te, Partheni, pinifer Hermon Flevit, et è summo plorarunt vertice pinus. Flevere et cedri immanes, flevere cupressi. Quin sol tristitiam caelo testatus ab alto Haesit, et attonito consistere visus Olympo. Verum etiam fama est visas per confraga cautes Scindere se, atque sui, ut poterant, dare signa doloris. Temporeque ex illo, pastus oblita, sub ipso Gramine plorat ovis, silvasque aversus, et amnes Maeret jejunus plena ad praesepia taurus. Et tua, Virgo, ipsae senserunt funera nubes, Sensit et ipse aër gregibus non aequus, et omnis Undarum qui purus erat, nunc turbidus humor. Sed quibus aut Virgo non est plorata sub antris? Aut qui non montes tantum doluere dolorem? Haec pueri. At postquam Lysias effudit odores In tumulum, multoque locum veneratus honore est; Mecum, ait, ô pueri,tumulo date thura, nec isto Laetitiam fletu festa turbate diei: Parthenis in caelo, post tristia fata superstes, Nil jam lucis egens caelesti vescitur aurâ. Illi spe tantâ fletus tenuere, nec ultra Vel sua damna, suae vel questi funera Nymphae. Una animo jam cura, locum decorare supremis Muneribus, festoque diem celebrare triumpho. </poem> ==ECLOGA XIII. In Virginem assumtam.== ===APOTHEOSIS. <br>Virginis triumphus celebratur à Pastoribus.=== <poem> Parthenidem faciles lunas, solesque serenos Orate agricolae, nam Parthenis imperat astris. Hanc ego, cum mollem tondebam serus acanthum, Caeruleo vectam vidi super aethera curru. Carmina quae summo respectans latus Olympo Cantabat Jonathas pastoribus, omnis at illum Pastorum turba hortatur, quae gaudia portet, Effari, visaque super quid Virgine pandat. Tum sociis Jonathas sua porro visa renarrat. Dicit uti superos Virgo superaverit orbes, Quo cursu super astra, quibus volitaverit alis. Exin uti rutilo texti ceu solis amictu, Candenti lunae impositam, per caerula coeli Enavit, summoque volans successit Olympo. Unde obitus varios astrorum cernit et ortus, Sub pedibusque omnes superos, supera alta tenentes Et videt, et magni miratur limen Olympi. Deinde aperit,quam spem patriis pastoribus, et quam Agricolis rerum faciat jam maxima Nympha. Postquam illam caeli, tempestatumque potentem Esse dedit, summoque Deus praefecit Olympo. Vosque, ait, ô quibus est telluris cura colendae, Ne post hac signorum obitus spectate, vel ortus, Candida erit vobis, omni pro sidere, Virgo; Sidere quo glebâ seges ubere gaudeat, et quo Incurvet sese ramis felicibus arbos. Exercete solum agricolae, date semina sulcis, Tempus humum serere, et curvis insistere aratris, Morem sideribus dum virgo imponit, et auris. Vos neque jam vanis, credo, frustrabit aristis Expectata seges, segeti neque noxius imber Officiet, sterilem nec deseret humor arenam. Major erit pressi, sub Virgine, copia lactis, Largior undabit pleno vindemia praelo, Duraque mitescent succos oblita priores Poma, nec arboribus venti, segetique nocebunt. Sed quo larga magis spumet vindemia praelo, Quo plus se ramis curvet felicibus arbos, Quo plus vel pecoris, vel copia lactis abundet, Nympha, tuae donis fument majoribus arae. Namque tibi, postquam caeli te magna recepit Regia, dona tibi, Virgo, debemus, et aras. Olim tempus erit, quando te maximus orbis Accipiet dominam rerum, populique per orbem Instituent tibi centum aras centum ardua templa, Et templa, atque aras candenti è marmore ponent Nos autem myrtos,quod possumus, ô bonaVirgo Virgo, tibi myrtos totis plantabimus agris. Hic ubi pastorum chorus, et vicinia ruris Dona ferat, supplexque tuos tibi dicat honores. Haec prata, hos fontes, haec, Partheni, rura colebas: Atque haec prata tibi, hi fontes, haec rura placebant. At quando natum, Virgo, non vana precaris, Sublimi è folio, et caeli è regione serena Respice nos facilis, da limina tangere divum. Nam, memini, nos id quondam sperare jubebas. Interea largo proventu plenior annus Contingat, veniatque suo seges ampla colono. Da gleba agricolis felices ubere campos; Pascua da gregibus, pingues da matribus agnos. Et qua tuta dabas pastoribus otia, serva. Nosque tuum, superent nobis modo carmina, nomen In coelum cantu assiduo sublime feremus, Ad fontes cum messis erit, cum frigus ad ignem. Haec Jonathas: eadem pastores omnia laeti Dum repetunt, tumulo frondes, et florea serta Imponunt, viridemque comam frondentis acanthi, Et casiam, et violas, et suave rubentem hyacinthum. Omnibus, inmanibus palmae, omnes carmina laeti Sacra canunt, plexis et inumbrant ora coronis. Quin et solemni pro relligione parentum, Ad tumulum totos ducunt septem otia soles, Immunes operum, non his vel aratra diebus Impressere solo tauri, vel plaustra tulere. Interea totis pastorum factus ab agris Ingens concursus tumulo, quos fama vocarat Et primi venere, tuas qui, Gabatha, valles; Quique tuas, Betfura, colunt; quos buxifer Hebron, Quos Hesebon, rigido quos vertice pascit Arimna; Tum qui Betlemios servant armenta per agros, Felices herbis, felices frugibus agros; Venit et ingentes portans pro munere myrtos Turba frequens juvenum, quae Galgala summa colebat, Galgala myrtetis laetissima; venit et omnis Qui Libanum circa montem, et declivia montis Pastor agit dulces ad gramina nota capellas, Ver ubi perpetuum, semperque virentia prata: Et sua dona omnes, ut cuique est copia, portant, Unde ornent tumulum Nymphae, nec dicere laudes Egregias cessant, nec laudibus addere grates, Laetitiae istius memores, coeloque receptae Parthenidis festum gratati rite triumphum. </poem> <hr> ==<big>''ECLOGAE VARIAE.''</big>== &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; <hr> ==ECLOGA I. RIVI.== ===TYRSIS. TITYRUS.=== <poem> TYRSIS. Tityre quid cessas? juvat ire, et mollibus auras Cantando mulcere modis, dum candida spirat Tam puro sub sole dies, nos dulcia rura, Nos habeant colles, juvat ire, et quaerere fontes. TITYRVS. Haud procul hinc sincerus aquae se murmure rauco Fons agit, humenti nympham sub rupe latentem Flere putes, mollesque oculis evolvere guttas. Tum varia expressa se per divortia guttae Agglomerant, qua rupit iter per caeca viarum Spiramenta latex, collectus cogitur humor Rupe sub exesâ, rivumque orditur; at ille In vallem elapsus, fugienti vortice fertur Avius, invitaque fugam molitur arenâ. Saepe illum Dryades, saepe illum è gramine nymphas, Affines fonti nymphas, dum sistere tentant, His perhibent frustra profugum invitasse querelis. Rivule quo properas celeres quo, currere pronus, Moliris fugitivus aquas? Ut inhospita praeter. Arva fluas, indigna tuis erroribus arva. Nec patrii te fontis amor, maternaque rupes, Non natale solum, non te, quae plurima circum Litus habet cognata Dryas, non limen avitum, Non ipsi tete profugum tenuere penates. Quid matrem fugis? Heu matrem,quae carcere rupto Te primum tenues dedit ire in luminis auras, Perque suos reptare sinus, et rupe sub ima Crescere, nascentem te suscepisse sorores Naiadas, et molli circum cunabula musco Induxisse ferunt, thalamos praetexuit arbos Plurima, et aestivos fregere umbracula soles. Quis praeceps erroris amor? Quae tanta voluptas Et fugere, et cursu fluctus lassare perenni? Eia agite, objecti vinclis retinete fugacem O lapides! se densa fugae interponat arena. Ille autem offensas iratâ aspergine cautes Increpat obnixus, fundoque allisus iniquo Captivos querulo suspirat murmure fluctus. Nec tantae profugum illecebrae, nec blanda rebellem Vincla tenent; qua forma loci declivior, illac Praecipitat, jamque imbelles assurgere in iras Audet, et exiguo jam saxa lacessere pulsu; Jam ripae intentare minas, et litora circum Nec quidquam obstrepere, et spumis aspergere truncos. Consita nec fontem propter saliceta, nec udum Jam curat nemus, aut frondenti frigus ab ulmo. Haerere impatiens fugit, indocilisque teneri. TYRS. Tityre amas rivos, rivos tibi,Tityre, dicam. Mons ubi vicinas nutu clemente supinus Inclinat sese in valles, argenteus humor Liquitur, et cursum in bibula molitur arena Pauper aquae rivus, quem rupes arida nudas Effusum in silices aegrè connixa profudit. Illum adeo undarum tenuem sub luminis auras Ire prudet, timidosque facit penuria fluctus. At quando dulces enixâ rupe sub auras Ire datum est,urgentque viam declivia montis, Ille vado illisus, per saxa, per obvia quaeque Haerendo se in opem excusat, vix vallis euntem Incitat, aut pronis momenta liquoribus addit. Si lapis, aut lapsus pendenti ex arbore ramus Objicitur, molles si radix herbida fibras Egerit, aut fundo si calculus haeserit imo, Ille moras circum gestit trepidantibus undis Et trahere, et varios ultro sibi tendere nexus. Exin furtivos se per devolvere calles, Multiplicesque iterum reditus, certasque viarum Ordiri ambages, inopes praetendere fluctus Errore, atque morâ: tum sic ubi fortè per herbam Pallet egens animae muscus, se gramen in imum Multifido insinuat lapsu, juvat usque morari, Atque fub obscuris consumere cautibus aevum. Saepe illum Dryades, saepe illum è pumice nymphas, Affines vallis nymphas; dum cogere tentant, His perhibent frustra torpentem egisse querelis. Rivule, quid tardos lento trahis agmine fluctus, Et labi paene immemores? ut iniqua secundum Saxa heu! absumas pretiosam inglorius undam. Quin age, si qua tuos incendit gloria fluctus, Rumpe moras, latices rapidis molire fluentis, Olim aliquod (si fata sinant) in nomen ituros. Quid cessas? Jejunus ager, subjectaque monti Te circum suspirat humus: fruticeta liquores Optavere tuos; ipsi te, Rivule, flores, Ipsae te quercus, ipsae optavere myricae. O tibi, si patriis servitum floribus ires Largus aquae, quae non silvestres munera nymphae, Quae non vicini pastores serta pararent? Tu glaucas inter salices, tu florea praeter Gramina felici flueres purissimus undâ, Et collisa tuo garritu saxo sonarent. Languida tu riguo recreares intyba potu, Sicca tibi fronderet humus, tibi tortus in herba Cresceret immensum cucumis, tibi pruna ferentes Florerent spini, tibi latè rura virerent. Saepe tuam molli ad ripam securus in umbra Luderet, et tenui pecudes mulceret avena Tityrus,aut aliquis pastorum è gente Menalcas. Ipsa tuos potum ad fluctus armenta venirent, Et formosus oves ageret per gramen Adonis. Balarent gregibus ripae, mugiret anhela Vallis, et agresti resonaret arundine pratum. Ille autem nihilo sese movet ocius, undam Usque tenet timidus fluere, oblitusque moveri, Obscurae seu pacis amans, seu fontis egenus, Sed quid ego haec autem tibi non ignota revolvo? TITYR. Hoc mihi longaevus quamvis narrasset Amyntas: Carmine tu puro melior tamen, omnia reddis Dicendo potiora, tuus licet indigus undae Plus placuit rivus, quàm noster fontis abundans. TYRS. Me quoque me faciles Musae fecere poëtam, Atque, fatebor enim, si carmina forte negassent, Non tuus hic Tyrsis, non ipse maneret Amyntas. TITYR. Quis caneret nymphas? nemori quis diceret udo Affusos latices? quo carmine nostra sonarent Pascua? quis premeret calamos si Tyrsis abesset? </poem> ==ECLOGA II. DAPHNIS,== ===SIVE PASTOR AMANS SCIENTIAE DIVINAE. === <poem> Daphnis amor Musarum, et agrestibus unica nymphis Gloria, pastorum Daphnis lenissimus unus Qui fuit, ingenuas longum informatus ad artes, Fertur, ubi densâ nigrum nemus ilice frondet, Anxius isse animi, et vepres penetrasse sub altos Avius, ac solâ demum sedisse sub ulmo, Hisque afflictus humi Phoebum implevisse querelis. Phoebe pater, quid me sacrati ad limina templi Pertentantem aditus, et carmina pura ferentem Rejicis, atque tuis longe à penetralibus arces? Spes erat, ut pariter vates, pariterque sacerdos Per tua templa irem, premeremque altaria donis, Et nostro divina domus fumaret odore. Hoc saepe astra mihi, si mens non vana fuisset, Hoc mihi pastores praedicere saepe solebant, Dum sua me quondam sperare arcana jubebat Uranis, atque agrâ perfixum mente tenebat. Illi saepe meos mea fistula dixit amores, Mollia dum simae tondent arbusta capellae. Ipsa autem votis animos faciebat, et aegro Dum curae sensim ingeminant sub corde, sinebat Uranis, atque meos ipsa incendebat amores. Nec mihi nec quisquam Uranidem persuaserit author Duram adeo,quondam ipsa suos ut spernat amantes: Nam quosdam vidi post tempora certa repulsos, Vidi pendentes in limine, sed sua cuique Fortuna immitis, nulli non Uranis aequa. Spesque adeo jam me non vana tenebat habendae Uranidis, quid non miseri speremus amantes? Cum me, Phoebe, tuo pendentem in limine differs, Producisque meos in longum tempus amores. Pastoresque alios stridenti nuper avenâ Quos vidi miserum per agros disperdere carmen, Atque rudes, sinerent Mufae, tentare cicutas, Pastores, tu Phoebe, alios, in templa receptos Divinae Uranidis mysteria sacra docebas. His Lycidam informas studiis, his imbuis Aegin, Ambo rudes, nullis spectatos dotibus ambo. Et me Castalio dudum jam nectare pastum, Perque tot et casus, per et aspera quaeque probatum, Post actos toties obscuro in pulvere soles, Et pene exhaustam per pascua sola juventam, Me templi ex aditu prohibes, longeque repellis. Quod fum animi simplex, inconsultusque favoris, Neglectus tibi sum, nec qui sim quaeris Apollo, Quam felix ovium, pecori quam navus alendo. Ah! quoties multâ ingratam cum sedulus arte Terram exercerem, et steriles male pinguis arenae Versarem cumulos, quoties me vidit anhelo Victum aestu, et solis malesano ardore perustum Nympharum chorus, et fortem miseratus acerbam est? Vos testes Musae, testes vos pascua Musis. At mihi quid porro studium telluris arandae? Pascendi quid cura gregis? quid profuit usus? Et frustra cepti per pascua longa labores: Si divina tuum celas mysteria vacem. O! mihi speratae si fors arcana paterent Uranidis, nec, Phoebe, tui me limine templi Caetera rideret pastorum turba repulsum. Ipse caput plexae foliis amplexus olivae Sacra darem, templumque tibi molirer, et aram. Tum divae Uranidis sperato munere laetus, Cernerem uti nostros summum se numen in artus Miscuerit, geminae commercia sacra viderem Naturae, quae vincla ligent compage perenni, Quidquid in ambabus dispar fortuna diremit. Haec nossem,quamquam o! norint, quibus ipse dedisti. Audiat haec Lycidas simus licet, audiat Aegis Aegis inops animi, studiorum inglorius Aegis. Muneribusque tui faciles laetentur amoris. Ipse autem in silvis, trans flumina, transque reductos Parnassi colles, solus per rura vagabor, Mente coquens aegrâ curas, aut valle profundâ, Sordidus imbre genas, duri fastidia Phoebi Plorabo, saxisque meos narrabo dolores: Fors planctu pulsata meo vel saxa loquentur, Pastorem Daphnim quantum fastidit Apollo. Haec flebat Daphnis, nec quid jam posset, habebat. Non liquidi fontes, non antra virentia musco, Non ruris, non urbis amor, non cura peculi Praeterea, nec erant cantus, nec carmina cordi, Tantum inter densas corylos, silvamque sub altam Aeternum fugiebat, ibi fastidia Phoebi Fontibus et saxis planctu jactabat inani. </poem> ==ECLOGA III. CONSOLATIO AD DAPHNIM.== ===URANIS, <br>sive PASTOR IN URBEM VOCATUS.=== <poem> Venerat autumnus pomis jam laetus, et uvis, Ex quo animum Daphnis curâ carpebat, et alto Mentis inops caecum versabat corde dolorem. Nec Daphnim laetus pomis autumnus, et uvis Lenierat, dum spes avidi seges implet avaras Agricolae, dum poma rubent, et praela redundant Frustratos maestus Daphnis lugebat amores. Uranidemque amens per devia rura vocabat. Namque haerere domi, et patrios tolerare penates, Aut lucem, sociosque pati non cura sinebat. Umbrae illi nemorum cordi, rivique fugaces, Abruptaeque jugis, deserta per avia, valles. Hunc saepe oblitum ferae decedere nocti Soi abiens vidit plorantem, vidit eundem Soi rediens longos ducentem pectore questus. At vatis, Fymbraee, tui te deinde misertum est. Namque ut nigranti (sic sueverat ille) sub ulmo Phoebum multa rogans, serâ jam nocte jaceret: Ecce olli purâ pendens è nube videndam Se dedit imperio Phoebi delapsa per auras Uranis, et verbis sic moestum affatur amicis. Daphni, quid indignos aegro sub pectore questus In longum trahis, et duri fastidia Phoebi Causando incusas? nec te fastidit Apollo, Nec tibi prae quemquam posuit, sprevitque labores. Sed modo jam de se meritum bene mittit in urbem Urbem illam dominam mundi,Musisque frequentem, Ut famae curru impositum te deinde per orbem Differat, atque suis spectatum reddat alumnis. Tum nec subducti deserto in tramite colles, Praeterea, nec jam silvae, et loca sola placebunt. Namque Parisiacae species cum te ampla tenebit Urbis, et effusum passim mirabere vulgus, Magnificasque domos, atque alta palatia regum, Perque vias strepitusque virum, sonitusque roratum, Atque frequentatas studiis popularibus artes, Tum tristes prudens rerum aspernabere silvas Hic seu te obliquo sub litore glaucus habebit Sequana, seu pictos sub flumine nare phaselos Videris, aut volucres ad ripam ludere currus. Credo equidem, tum nulla animo suspiria duces. Mox ubi fortè vagam vagus ipse incesseris urbem, Quam varios varia objicient spectacula motus? Seu pontis qua curva novi se machina tollit Magnanimum Henricum ingenti exultare colosso, Seu fortè effusos nymphâ Samaritide fluctus Aspicias, atque undantem per compita turbam. Seu tibi parte aliâ Luparae tecta alta superbum Ostendant latus,atque demum praetenta per amplam Porticus affuso praeter se porrigat amni, Sive forum, seu magna sacri delubra senatus, Atque Parisiacae spectacula singula pompae; Non te jam forsan pecoris, rurisque relicti Taedebit, nec difficilis fastidia Phoebi Montibus, et silvis planctu narrabis inani. Postquam te nostro Musae sub monte poetam Sacrarint; quo monte magis se jactat Apollo, Quam vel Parnassi, vel agrestis vertice Pindi. Hic tu forti animo, nec inerti numine dices Franciadûm pugnas, transmissaque lilia Belgis, Et tristes curas bellantum, et grandia coepta Monte super nostro referes, ubi pace sub alta, Vatibus, et Musis haec otia fecit Apollo. Tum narrabis, uti positis cessabit ab armis Fractus Iber; mox ut totum sperata per orbem Pax ibit, festo pastores carmine pacem, Pacem ipsi agricolae, pacem omnis rustica pubes Saepe inclamatam, turbâ plaudente, per aras Supplicibus votis, et falso farro piabunt. Hic etiam quaecumque vago rumore feruntur Accipies. Quo castra loco nunc ponat Iberus? Quid rerum jam Belgae agitent? quo litore classis Franca hyemem duret? Quae sit fortuna Sueco? Quod Marti sit fatum Italo? quibus horrida bella, Inter Hyperboreas glacies, septemque triones Sarmata agat studiis, toto ut pugnetur in orbe. Nec tibi si silvae placeant, campique virentes Defuerint, si visum, ibis saepe inter amoenos Umbrarum tractus, aut qua se plurima tellus Induit in flores, et caelo gaudet aperto. Non pictae florum facies, cantusque volucrum Proinde aberunt, vallefque cavae, collesque supini. Hîc virides lucos, et opacum frigus ab umbra Captabis, pecorique tuo solatia, puros Monstrabis fontes, et amicos vatibus amnes; Ipse autem nullo contractus corda colore, Muscosi caput ad fontis projectus, et herba Effultus molli, libabis gaudia ruris, Liber ubi curae, atque ulmi frondentis ad umbram Ingratos poteris cantando condere soles. Tum tibi Bellaqueum si fors invisere fontem, Sive Ruellaeam vicino in rure Napaeam Contingat, variisque insignes fontibus hortos. Fallor; Apollineum ni jam gratabere munus. Haec eadem ut posset, quid non fecisset Alexis? Haec sunt, quae nostrâ voluit te voce monendum Tymbraeus pater. Ergo animis spem praecipe certam: Nam te Musae omnes mysteria nostra docebunt. Dixit, et afflictum Daphnim solata reliquit. </poem> ==ECLOGA IV. ALPHONSUS.== ===Nobilis adolescentis praematurum obitum deplorat Poëta.=== <poem> Extinctum dulcis primo sub flore juventae Ilius Alphonso summe dilectus, et Almon Ambo pastores, annis florentibus ambo Montibus in patriis alterno carmine flebant. Primus ubi gemitus aegro sub corde repressit, Rupibus haec maerens Ammon jactabat, et auris. Quo ferar? Aut quae me accipiant secreta vagantem Antra, quibus justi causam narrabo doloris? Nam postquam rigidi dura inclementia fati Eripuit nostri Alphonsum solatia ruris, Desperem, quid enim misero mihi denique restet? Ille meos habuit, fuerat qui dignus, amores. Illi, quod poteram, dum viveret, aurea mala, Aurea mala mei longè lectissima ruris Donaram, puero Lycidas donata dolebat: Et sibi quamquam eadem donari mala rogaret, Non tulit Alcinoë, poterat quae digna videri. Solus erat, nostra Alphonsus cui dona parabam. Ah! puer alme, tuo nos ruraque funere perdis. Triste satis praeceps effusâ grandine nimbus, Triste rosis urens Boreas, triste imber aristis, Tempestas ratibus, nostro tua funera ruri. Ipse tuo nuper pendebam laetus ab ore, Cum mihi Romani laudabas pascua ruris, Et pingues Tyberis ripas, campique Falisci Felices herbas, et dulcem Tiburis umbram; Unde olim Ausonii primum venere coloni, Et Remus, et frater, campis assueta juventus, Pastores quondam, ut fama est, oviumque magistri Sed quid ego haec iterum, nunc tantum ingrata revolvo? Quin potius, nemorum secessus inter opacos, Solus amem longis consumere fletibus aevum? Fortè meo vel erunt lacrymae medicina dolori. Ante tamen myrtum, et ferrugineos hyacinthos Et casiam, et violas, et candida lilia carpam, Et cineres, Alphonse, tuos ornabo supremis Muneribus, spargensque rosas altaria circum Plorabo, et tenui plorans cum murmure dicam: Floribus his, suprema tibi jam munera solvo. His Almon lacrimis, his Ilius ora rigabat. Nam quid ego invisae durem fastidia lucis? Postquam crudeles superi, crudelia fata Alphonsum rapuere, mori me denique cogis, Nuper eras, qui vita, mei nunc causa doloris. Rumpite pastores calamos, date carmina ventis, Alphonsus periit, non fert jam carmina tempus. Ille dabat calamis animos, cantusque movebat: Illi et erant calami, et cantus, et carmina curae. Vidi ego, caelesti quos nectare nuper alebant Pierides, Clarii sub vertice montis, olores Et gemere, et niveo plumas avellere dorso. Turbatisque ferunt errasse per avia castris Rupis apes Clariae, sacro quae melle beatos Saepius Aoniis vates pavere sub antris. Nam Musis ut apes, Musis ut amantur olores, Te, Mancine, et apes, et amarunt te quoque olores. Et tua Pan magnus, Franci Pan arbiter orbis, Et fidus Pani tua funera sensit Julus. Senserunt nymphae, senserunt maxima divûm Numina, quae magni Panis delubra frequentant. Illum et desertis flevit sub rupibus Echo, Fleverunt maesti fontes, et murmure rauco Narravere suos offensa ad saxa dolores. Flevistis Zephyri, et singultibus interruptis Musarum extinctos suspiravistis amores. Ah miserande puer! Postquam te fata tulerunt, Tantum per silvas, et per deserta locorum Ibo: meis fontes lacrymis, et flumina crescent. Alphonsum fontes, Alphonsum flumina flebunt. At Lycidas, puero qui tum suprema parabat, Mecum, ait, ô pueri, date rura, et spargite flores Alphonso: Alphonsus fieri sibi talia mandat. Hunc volucri raptum vidi super aethera curru. Vesper erat, coeloque rubens jam luna sereno Undique noctivagos stellarum accenderat ignes: Cum tenuem, valle ex ima, se tollere fumum Aspexi, et longo per caelum albescere tractu. Expectabam animi dubius, quid signa ferebant. Nec mora, sidereus pictis exercitus alis, Coelestes forma pueri toto aethere visi, Impositi Zephyris liquidas volitare per auras, Et mirum in morem lato proludere coelo. Tum coetu inmedio Alphonsum super astra volentem Vidimus insignem radiis, et luce coruscum. Alphonsum interea nubes, auraeque sonabant, Alphonsum magno resonabat murmure coelum. Ipse autem caelo respectans laetus Amyntas, Exclamat. Superi nunc ô! nunc visa secundent Praesentes, tanto, post fata, sit omine felix Alphonsus, coeloque bonus nos spectet ab alto, Morem sideribus siquando imponat, et astris. Credita res laetis pastoribus: illa per agros Fama volat, totis pastorum carmina silvis Certatim Alphonsum celebrant ad sidera raptum. </poem> ==JESUS LUDENS RURI CUM MATRE.== ===ODE PASTORALIS<ref>In qua ruris amoenitas sic describitur, ut inter pastorales lusus locum, non sine causa, habere possit.</ref>, <br>Qua ruris beatitas commendatur.=== <poem> Ecquis hic autem puer, innocentes Qui parat lusus ubi prata mollis Collium flexus, tenuisque rivi Unda coronat. Tune stellarum decor, eruditae Prima naturae facies, supremae Mentis exemplum, sobolesque magno Aequa parenti? Ecce mortali vice mitigatus, Simplici ludens equitas in agno, Ipse jam noster patiens vocari Pastor, et agnus. Tuque, tu quondam pede qui tonanti Astra calcabas, volucresque stellas, Jam super molles violas, et inter Lilia ludis. Virgo non natum decet iste ludus Solis ardentes melius quadrigas Fraenet, et curru superos volanti Urgeat orbes. Antequam caeli spatiosus orbis Tenderet vastam per inane molem Ille jam nubes super, atque ventos Arduus ibat. Si per herbosos tamen est recessus Cura ludentem recreasse natum: Aut reluctanti placet expeditum Figere in agno. Hic voluptates, et amoenitatem Omne rus spirat: sine nube puri Hic micant soles, Zephyrique blando Murmure ludunt. Mollis hic herbâ viret, et tepente Sternitur musco via, ne rigenti Fors pedes laedat teneros arenâ Callis iniquus. Arbores passis tibi, Virgo, latè Serviunt ramis, nimiosque soles Temperant, udo moderatur aestum Gramine tellus. Sive lectorum studiosa florum Quaeris aptandam puero coronam, Aut amas molli digito comantem Carpere myrtum. Hic odoratas genus omne florum Explicat frondes, rosa purpuratos Hic sinus, fuscos, violae, nitentes Lilia pandunt. Hinc ad aestivum fruticeta solem Divites tendunt opulenta ramos. Frugibus felix beat arua largo Copia cornu. Terra, quae dorso tumet eminenti, Sponte se Baccho dedit, at patentes Fusa per campos Cereri laborat Ubere glebâ. Sive te fontes, et amoena lymphis Prata delectent, ubi blandienti Garriat laetam querulus per herbam Murmure rivus. Non procul leni fluit unda cursu, Nulla quam turbat ratis inquieto Remigum pulsu, vacat otiosis Ripa phaselis. Una per campos aqua delicatum Vitreo labens ciet ore murmur. Blanda labenti simul, et strepenti Obstrepit aura. Humidum litus tepet, et palustri Texitur junco; per aprica rivum Arva ludentem tegit explicatis Frondibus arbos. Quid voluptates memorare pergam Caeteras ruris tibi praeparati? Ipsa ridentis plaga ridet omnis Ore puelli. Pastor erranti grege feriatus Inflat argutâ calamos sub orno. Valle respondet vagus in reducta Carmina pagus Interim plaudunt hilarata cantu Rura, persultat pede pulsa tellus, Mugiunt valles, ovibusque pastis Flumina balant. Personat festo nemus omne plausu, Ales exultans volat, et sonoris Cantibus mutas animasse rupes Gaudet acanthis. Garrulus surdas Zephyrus volatu Provocat frondes, ubi purus undae Humor obliquo per agros laborat Serpere cursu. Illa naturae fuit innocentis Forma, cum prisci niveique mores, Dumque sub primi bona mens vigebat Tempora mundi. Siquid aestivi per agros caloris Fortè vitalem tepefecit auram, Obviam ramo nemus imminenti Porrigit umbram. Prona se nato simul, et et parenti Quercus affundit super, et reclini Incubans natum pariterque matrem Fronde coronat. Perge felices agitare lusus, Virgo, ludentem mea te sonabit Musa: te semper puerumque, jugi Carmine dicam. Sic ames dulcem recreare natum, Ut tuo vati, miseroque pacem, Ore quo ridet bonus, et quietem Annuat orbi. </poem> <hr> ===Notae=== <references /> 01l2btz4rizbahnnokca3e4dkimwyus 104 82551 282009 271496 2026-09-28T10:12:46Z Saumache 27923 /* Emendata */ 282009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh||LIBER VII 34—36|317}}</noinclude>‘haec hospes curia’. (invenitur tamen et ‘haec hospita’: {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||{{wl|Q60220|Aeneidos}} III}}:<poem>{{gap|8em}}{{spatium||bellum, o terra hospita, porta}}s.<ref>[[Aeneis/Liber III#535|Aeneis 3.539]]</ref></poem>similiter ‘haec sospes’ et ‘sospita’ prolatum est ab auctoribus. {{spatium||{{wl|Q7198|Ovidius}}}} in {{spatium||II {{wl|Q1236235|fastorum}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Sospita delubris dicitur aucta novi}}s.<ref>[[Fasti/Liber II#55|Fasti 2.56]]</ref></poem>{{r|36}}neutra quoque supra dictorum pluralia tradit usus. {{spatium||{{wl|Q243203|Statius}}}} in {{spatium||IIII {{wl|Q2708117|Thebaidos}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Accipias, fessisque libens iterum hospita pandas {{gap|4em}}Flumin}}a.)<ref>[[Thebais/Liber IV#840|Thebais 4.842]]</ref></poem> <p>In ‘es’ productam tam Graeca quam Latina masculini generis vel feminini vel communis: ‘hic Chremēs huius Chremetis’ et ‘Chremis’, ‘hic verrēs huius verris’, ‘haec caedēs huius caedis’, ‘hic’ et ‘haec herēs huius heredis’. <p>In ‘is’ correptam tam Graeca quam Latina masculini generis vel feminini vel communis: ‘hic Parĭs huius Paridis’ vel ‘Paris’, ‘hic collĭs huius collis’, ‘haec Thetĭs huius Thetidis’, ‘haec cuspĭs huius cuspidis’, ‘hic’ et ‘haec utilĭs huius utilis’. <p>In ‘is’ productam Graeca et Latina masculina vel feminina vel communia: ‘hic delphīs’ vel ‘delphin huius delphinis’, ‘hic Arīs’ [proprium] huius Arimis’ – {{spatium||{{wl|Q1541|Cicero}}}} {{wl|Q21235491|pro {{spatium||Scaur}}o}}: {{spatium||Arinis uxore}}m<ref>[[Pro Aemilio Scauro#9|Pro Scauro 9]]</ref> –, ‘haec Soterīs huius Soterinis’ – {{spatium||{{wl|Q47160|Plautus}}}} in {{spatium||{{wl|Q2523113|vidularia}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Immo id, quod haec nostra est patria et quod hic meus {{gap|4em}}Pater, illic autem Soterinis est pate}}r<ref>deest, [[Vidularia#105|fragmenta vide]]</ref> –,</poem>‘his Dīs’ [proprium, id est {{graeca|''Πλούτων''}}] ‘huius Ditis’ et ‘hic’ et ‘haec dīs’<noinclude><references/></noinclude> 5wzcmuvextp296npqk2mtoqdbh8pxys 104 82552 282010 271220 2026-09-28T10:26:15Z Saumache 27923 /* Emendata */ 282010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh|318|PRISCIANI INST.}}</noinclude>[appellativum] ‘huius ditis’, ‘haec vīs huius vis’, ‘hic’ et ‘haec Samnīs huius Samnitis’. <p>{{l|37}}In ‘os’ correptam unum Latinum neutrum ‘hoc ŏs huius ossis’, quod etiam ‘hoc ossum’ antiqui protulerunt. {{spatium||{{wl|Q294800|Gellius}}}} libro {{spatium||XXX: calvariaeque eius ipsum ossum expurgarunt inauraveruntqu}}e.<ref>deest</ref> <p>In ‘os’ productam Graeca et Latina masculini vel feminini vel neutri vel communis generis: ‘hic herōs huius herois’, ‘hic nepōs huius nepotis’, ‘haec dōs huius dotis’, ‘hoc ōs huius oris’, ‘hic’ et ‘haec compōs huius compotis’. <p>In ‘us’ correptam Latina masculini vel feminini vel neutri vel communis duum vel trium generum: ‘hic lepŭs huius leporis’, ‘haec Venŭs huius Veneris’, ‘hoc tempŭs huius temporis’, ‘hic’ et ‘haec Ligŭs huius Liguris’, ‘hic’ et ‘haec’ et ‘hoc vetŭs huius veteris’. <p>In ‘us’ productam Graeca vel Latina masculina vel feminina vel communia vel neutra, ut ‘hic Melampūs huius Melampodis’, ‘hic mūs huius muris’, ‘haec virtūs huius virtutis’, ‘hic’ et ‘haec sūs huius suis’, ‘hoc tūs huius turis’. <p>{{l|38}}In ‘ys’ Graeca masculina vel feminina: ‘hic amphibrachys huius amphibrachyis’, ‘hic Capys huius Capyis’, ‘haec Erinys huius Erinyis’. <p>In ‘aes’ Latinum unum masculinum ‘hic praes huius praedis’ et unum neutrum ‘hoc aes huius aeris’, cuius plurales obliqui in raro sunt usu, ‘aera aerum aeribus’. {{spatium||{{wl|Q|Cato}}}} in {{spatium||oratione, qua in senatu suasit, ut}}<noinclude><references/></noinclude> l8sora08o3f7z14sazclfjt2rznjkgq 104 82553 282011 271451 2026-09-28T10:38:32Z Saumache 27923 /* Vacua */ locus Probi 282011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Saumache" />{{rh||LIBER VII 36—39|319}}</noinclude>{{spatium||plura aera equestria fierent: nunc ergo arbitror oportere restitui, quin minus duobus milibus ducentis sit aerum equestriu}}m. in eodem: {{spatium||de aeribus equestribus de duobus milibus actu}}m.<ref>desunt</ref> <p>In ‘aus’ Latina duo feminina: ‘haec laus huius laudis’, ‘haec fraus huius fraudis’. <p>In ‘ans’ Latina masculina vel communia duum vel omnis: ‘hic quadrans huius quadrantis’, ‘dodrans dodrantis’, ‘hic’ et ‘haec infans’ [{{graeca|''τὸ νήπίον''}}] huius infantis’, ‘hic’ et ‘haec’ et ‘hoc infans’ [{{graeca|''ὁ ἄλαλος''}}, huius] ‘infantis’ et ‘amans’, quod nomen est, cum pro amatore accipitur, ‘amantis’. invenitur etiam unum femininum, ‘haec glans huius glandis’. sic enim {{spatium||{{wl|Q47154|Lucretius}}}},<ref>[[De rerum natura (Titus Lucretius Carus)/Liber VI#95|De rerum natura (Lucretius) 6.96]]</ref> ut supra dictum est, profert et {{spatium||{{wl|Q7198|Ovidius}}}} in {{spatium||XIIII {{wl|Q184742|metamophoseon}}}}:<poem>{{gap|15.5em}}{{spatium||ut lata plumbea funda {{gap|4em}}Missa solet medio glans intabescere cael}}o.<ref>[[Metamorphoses (Ovidius)/Liber XIV#825|Metamorphoses (Ovidius) 14.825]]</ref></poem> <p>{{r|39}}In ‘ens’ Latina masculina vel feminina vel communia duum vel trium generum: ‘hic Vfens huius Vfentis’, ‘haec mens huius mentis’, ‘hic’ et ‘haec parens huius parentis’, ‘hic’ et ‘haec’ et ‘hoc prudens huius prudentis’. <p>In ‘ons’ Latina masculina vel feminina vel omnis: ‘hic mons huius montis’, ‘haec frons huius frontis’, ‘hic’ et ‘haec’ et ‘hoc insons huius insontis’, quod solum teste {{spatium||{{wl|Q722683|Probo}}}} o ante ‘ns’ habet correptam, et eius simplex ‘sons sontis’. <p>In ‘uns’ similiter Latina masculina: ‘hic Arruns huius Arruntis’. <p>In ‘yns’ unum Graecum invenitur femininum: ‘haec Tiryns huius Tirynthis’.<noinclude><references/></noinclude> ni7yb4o5350gfjc9jtj6bh1osirxg7x 282012 282011 2026-09-28T10:38:43Z Saumache 27923 /* Incerta */ 282012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Saumache" />{{rh||LIBER VII 36—39|319}}</noinclude>{{spatium||plura aera equestria fierent: nunc ergo arbitror oportere restitui, quin minus duobus milibus ducentis sit aerum equestriu}}m. in eodem: {{spatium||de aeribus equestribus de duobus milibus actu}}m.<ref>desunt</ref> <p>In ‘aus’ Latina duo feminina: ‘haec laus huius laudis’, ‘haec fraus huius fraudis’. <p>In ‘ans’ Latina masculina vel communia duum vel omnis: ‘hic quadrans huius quadrantis’, ‘dodrans dodrantis’, ‘hic’ et ‘haec infans’ [{{graeca|''τὸ νήπίον''}}] huius infantis’, ‘hic’ et ‘haec’ et ‘hoc infans’ [{{graeca|''ὁ ἄλαλος''}}, huius] ‘infantis’ et ‘amans’, quod nomen est, cum pro amatore accipitur, ‘amantis’. invenitur etiam unum femininum, ‘haec glans huius glandis’. sic enim {{spatium||{{wl|Q47154|Lucretius}}}},<ref>[[De rerum natura (Titus Lucretius Carus)/Liber VI#95|De rerum natura (Lucretius) 6.96]]</ref> ut supra dictum est, profert et {{spatium||{{wl|Q7198|Ovidius}}}} in {{spatium||XIIII {{wl|Q184742|metamophoseon}}}}:<poem>{{gap|15.5em}}{{spatium||ut lata plumbea funda {{gap|4em}}Missa solet medio glans intabescere cael}}o.<ref>[[Metamorphoses (Ovidius)/Liber XIV#825|Metamorphoses (Ovidius) 14.825]]</ref></poem> <p>{{r|39}}In ‘ens’ Latina masculina vel feminina vel communia duum vel trium generum: ‘hic Vfens huius Vfentis’, ‘haec mens huius mentis’, ‘hic’ et ‘haec parens huius parentis’, ‘hic’ et ‘haec’ et ‘hoc prudens huius prudentis’. <p>In ‘ons’ Latina masculina vel feminina vel omnis: ‘hic mons huius montis’, ‘haec frons huius frontis’, ‘hic’ et ‘haec’ et ‘hoc insons huius insontis’, quod solum teste {{spatium||{{wl|Q722683|Probo}}}} o ante ‘ns’ habet correptam, et eius simplex ‘sons sontis’. <p>In ‘uns’ similiter Latina masculina: ‘hic Arruns huius Arruntis’. <p>In ‘yns’ unum Graecum invenitur femininum: ‘haec Tiryns huius Tirynthis’.<noinclude><references/></noinclude> klj4h11dp96scp8g4eo0c7wr73l7jnm 104 85155 281955 276654 2026-09-27T17:27:25Z SZC 03 22335 281955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="SZC 03" />{{c|–&ensp;15&ensp;–}}</noinclude>nomina omnes voces quae habent articulum: al {{lingua|ar|اَلْـ}}, vel vocales an, in, un ut desinentias, vel T ligatum ({{lingua|ar|ة ـة}}). Cfr. nn. 8, 15, 33. Exercitium legendi v. in n. 158: textum arabicum cum transcriptione latina et analysi summaria. {{nop}}<noinclude></noinclude> 56jmvz5cnsrz76g5iwk34yv3i0hmmlm 104 86176 282006 281168 2026-09-28T03:30:33Z Trooper57 22870 /* Validated */ 282006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Trooper57" />{{rh|232|{{sc|GeorgI MarcgravI}}|}}</noinclude>{{s}}eptem digitos e{{s}}t longum. Capitis frons tegitur lorica, uti {{et}} totum corpus, qu{{ae}} {{s}}upereminet in lateribus, ita ut jacens animal pedes {{et}} caput {{s}}ub illa po{{s}}{{s}}it ab{{s}}condere. Con{{s}}tat autem lorica in dor{{s}}o, novem juncturis, ordine decenti è {{s}}quamis compo{{s}}ita. Cauda quoque loricata, novem habens juncturas. Lorica autem in dor{{s}}o e{{s}}t ferrei coloris, in lateribus albicat, {{et}} ferre{{ae}} macul{{ae}} admi{{s}}centur. Venter tegitur cute albicante, poris con{{s}}picuis, {{et}} aliquantum pilo{{s}}a. Cauda albicat {{et}} ferreo colore mixta e{{s}}t. Caro hujus {{s}}peciei {{s}}upra c{{ae}}teras admodum bene {{s}}apit. {{sc|Tatv Apara}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus alia {{s}}pecies, magnitudine pr{{ae}}cedenti par. Caput habet oblongum, pyramidale fere, os acutum: e{{s}}tque caput anterius rectum lorica: oculos porcinos: aures breves {{s}}ubrotundas, ut prima {{s}}pecies. Venter quoque tegitur cute poro{{s}}a, cum pilis albicantibus {{s}}uillis. Crurum, duo anteriora tres digitos longa, po{{s}}teriora fere quinque: in anterioribus pedibus ungulas habet quinque, duas medias longiores, in{{ae}}quales tamen, unam {{s}}cilicet digitum longam, alteram breviorem, {{et}} duabus hi{{s}}ce laterales minores, ac in exteriori parte parvulam. In po{{s}}terioribus pedibus, itidem quinque ungulas, tres medias fere {{ae}}quales, {{s}}ed breves, {{et}} duas laterales. Caudam obtinet pyramidalem, paulo plus quam duos digitos longam, lorica tectam. Membrum genitale habet plus quam quinque digitos longum, {{et}} dimidium cra{{s}}{{s}}um. Totum autem animal tegitur lorica, pedem longa, {{et}} octo digitos lata, anterius tamen {{et}} po{{s}}terius in utraque extremitate paulo angu{{s}}tiori, {{et}} tantum digitos {{et}} {{s}}emis lata: {{FI |file=Historia naturalis Brasiliae (Page 232) BHL289325 (cropped).jpg |tsize=475px |float=center |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} e{{s}}t autem interius concava, exterius convexa in{{s}}tar deambulacri arcuati: in medio (magis tamen ver{{s}}us anteriorem partem) quatuor habet commi{{s}}{{s}}uras tran{{s}}ver{{s}}ales, quibus loricam extendere {{et}} incurvare {{s}}eu contrahere pote{{s}}t. Con{{s}}tat autem lorica illius figuris quinquangularibus eleganti ordine di{{s}}po{{s}}itis; inter commi{{s}}{{s}}uras vero con{{s}}tat parallelogrammis, {{et}} qu{{ae}}libet figura {{s}}quamulis lenticularibus, coloris ex albo {{s}}ubflave{{s}}centis. Commi{{s}}{{s}}ur{{ae}} autem con{{s}}tant cute admodum lenta. H{{ae}}c {{s}}pecies hoc habet peculiare, quod dormire volens, aut quando quis manu prehendere cupit, prioribus ac po{{s}}terioribus pedibus in unum qua{{s}}i punctum collectis, more infantium in utero jacentium, ac auriculis intro tractis cum capite {{et}} cauda ad caput relata, ita ut illa {{s}}ini{{s}}trum oculum tegat; atque per commi{{s}}{{s}}uras incurvato dor{{s}}o ac clypeo, ita ut os anum tangat, in pilam rotundam lorica {{s}}ua efformet eam ita lateralibus extremitatibus, ac antica {{et}} po{{s}}tica parte con{{s}}ertis claudendo, ut nihil appareat ni{{s}}i lorica capitis {{et}} caud{{ae}}, qu{{ae}} claudunt in{{s}}tar forium foramen loric{{ae}} corporis, quod ovale remanet, incurvato corpore {{et}} ad quietem compo{{s}}ito: ita hoc animal in{{s}}tar pil{{ae}} {{s}}e componere pote{{s}}t, {{et}} facilius quis concham marinam potius quam animal terre{{s}}tre judicaret. Noctu ut plurimum egreditur pabuli cau{{s}}{{s}}a, interdiu autem dormit. Victus illius ut aliarum {{s}}pecierum. Secui aliquando hoc animal. Membra genitalia habebat in{{s}}ignia, unde falax animal judico. In quolibet latere mu{{s}}culum habebat in{{s}}ignem, longum, {{et}} figuram X habentem, plurimis fibris ita decu{{s}}{{s}}atim di{{s}}currentibus {{s}}ecundum longitudinem, quorum ope validi{{s}}{{s}}ime {{s}}e contrahere {{et}} continere pote{{s}}t; mu{{s}}culos cruciformes appello. Quando animal in orbem {{s}}e contrahit, vix à validi{{s}}{{s}}imo homine aperiri pote{{s}}t. Caro hujus cocta {{et}} frixa butyro, boni e{{s}}t {{s}}aporis, {{et}} pr{{ae}}ferenda carni cuniculorum. Pr{{ae}}fertur tamen caro {{s}}ecund{{ae}} {{s}}peciei. ''Annotatio.'' Fecimus hujus animalis mentionem in de{{s}}criptione Americ{{ae}} lib. {{sc|xv}}. cap. {{sc|v}}. ubi {{et}} hoc è Monarde, {{et}} Fr. Ximene annotavimus, pulverem laminarum qu{{ae}} plane {{s}}unt o{{s}}{{s}}e{{ae}} {{et}} dur{{ae}}, utili{{s}}{{s}}imum e{{s}}{{s}}e in Medicina: tum contra Luem Veneream, tum contra tinnitum {{et}} {{s}}urditatem aurium: pr{{ae}}{{s}}ertim o{{s}}{{s}}iculi caud{{ae}} quod proximum e{{s}}t ab illius exortu. Itemque pulverem caud{{ae}} urinam movere: {{et}} pulverem laminarum coactum in ma{{s}}{{s}}am, extrahere {{s}}pinas è quavis parte corporis. Cujus experimentum facile capi po{{s}}{{s}}et, {{s}}i quidem {{s}}{{ae}}pius exuvi{{ae}} hujus animalis ad nos ex America deferuntur.<noinclude>{{d|{{sc|Cap.}}}}</noinclude> avl6njn9dvofwu3zmetqhtk20ycvkow 104 86267 281971 281854 2026-09-28T00:55:24Z Sjgallagher2 29663 281971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>{{c|[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig19.png|300px]]}} mundus dividitur in duodecim partes æquales, quæ dicuntur signa: &amp; sic, quicquid est in mundo: est in aliquo signo. {{c|{{larger|DE DVOBVS COLVRIS.}}}} {{dropinitial|S}}Vnt autem alij duo circuli maiores in sphæra, qui dicuntur coluri, quorum officium est distinguere solstitia &amp; æquinoctia. Dicitur autem colurus à {{Greek|κῶλον}} Græcè, quod est membrum, &amp; {{Greek|οὖρος}} quod est bos sylvester: quia quemadmodum {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''A'' {{Greek|κῶλον}} ''Græcè) Imò à'' {{Greek|κόλον}}, ''quod est mutilum, mancum: &amp; {{Greek|οὐρά}} cauda. Quoniam cùm spatio 24. horarum zodiacus &amp; æquinoctialis toti oriantur, &amp; videri possint, colurorum nunquam supra terram vide-<noinclude></noinclude> n5k6s9xy5lllprp6asrgl1ksya0wciu 281973 281971 2026-09-28T00:59:32Z Sjgallagher2 29663 281973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>{{c|[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig19.png|300px]]}} mundus dividitur in duodecim partes æquales, quæ dicuntur signa: &amp; sic, quicquid est in mundo: est in aliquo signo. {{c|{{larger|DE DVOBVS COLVRIS.}}}} {{dropinitial|S}}Vnt autem alij duo circuli maiores in sphæra, qui dicuntur coluri, quorum officium est distinguere solstitia &amp; æquinoctia. Dicitur autem colurus à {{Greek|κῶλον}} Græcè, quod est membrum, &amp; {{Greek|[οὖ]ρος}} quod est bos sylvester: quia quemadmodum {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''A'' {{Greek|κῶλον}} ''Græcè) Imò à'' {{Greek|κόλον}}, ''quod est mutilum, mancum: &amp;'' {{Greek|οὐρά}} ''cauda. Quoniam cùm spatio 24. horarum zodiacus &amp; æquinoctialis toti oriantur, &amp; videri possint, colurorum nunquam supra terram vide-<noinclude></noinclude> o7ylelv45zx7iyrz72vszlt26fzgjgo 104 86268 281972 281856 2026-09-28T00:56:07Z Sjgallagher2 29663 281972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>tur ea ea pars, quæ in antarctico est circulo, quales arcticos Græci describunt. Quare hi, quasi amissa cauda, imperfecti &amp; mutili nobis dicuntur.'' cauda bovis sylvestris erecta, quæ est eius membrum, facit semicirculum, &amp; non perfectum: ita colurus semper apparent nobis imperfectus: quoniam solum una eius medietas apparent, alia verò nobis occultatur. [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig20.png|inline|left|300px]]Colurus igitur distinguens solstitia, transit per polos mundi &amp; per polos zodiaci, &amp; maximas Solis declinationes, hoc est, per primos gradus Cancri &amp; Capricorni. Unde primus punctus Cancri ubi colurus iste intersecat zodaicum, dicitur punctus solstitij æstivalis, quia quando Sol est in eo, est solstitium, æstivale, &amp; non potest Sol magis accedere ad zenith capitis nostri. Est autem zenith, punctus in firmamento directè suprapositus capitibus nostris. Arcus vero coluri, qui intercipitur inter punctum solstitij æstivialis &amp; æquinoctialem, appellatur maxima Solis declinatio. Et est, secundum Ptolemæum, viginti trium graduum, &amp; unius &amp; quinquaginta minutorum: secundum Almeonem verò, viginti trium {{center|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Hodie est 23. grad. &amp; 30.minut. cuius varietatis''<noinclude></noinclude> 5wznazqubxs3t7p1riutsiavq1kxtwh 104 86269 281974 281883 2026-09-28T01:00:02Z Sjgallagher2 29663 281974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>''causam esse volunt motum illum tertium polos versus in octava sphæra observatum.'' Similiter primus punctus Capricorni, ubi idem colurus ex alia parte intersecat zodiacum, dicitur punctus solstitij hyemalis: &amp; arcus coluri interceptus inter puctum illum &amp; æquinoctialem, dicitur alia maxima Solis declinatio, &amp; æqualis priori. Alter quidem colurus transit per polos mundi, &amp; per prima puncta Arietis &amp; Libræ, ubi sunt duo æquinoctia: unde appellatur colurus distinguens æquinoctia. Isti autem duo coluri intersecant sese super polos mundi ad angulos rectos sphærales. Signa quidem solstitiorum &amp; æquinoctiorum patet hic versibus. <poem> Hæc duo solstitium faciunt, Cancer, Capricornus. Sed noctes æquant Aries, &amp; Libra diebus. </poem> <br /> <br /> {{c|{{larger|DE MERIDIANO ET}}<br />HORIZONTE. }} {{dropinitial|S}}Vnt iterum duo alij circuli maiores in sphæra, scilicet meridianus &amp; horizon. Est autem meridianus, circulus quidam transiens per polos mundi, &amp; per zenith capitis nostri. Et dicitur meridianus, quia ubicunque sit homo &amp; in quocunque tempore anni, quando Sol motu firmamenti pervenit ad suum meridianum, est illi meridies. Consimili ratione dicitur circulus medij diei. Et notandum quòd civitates, quarum una magis accedit ad orientem, quam alia, habent diversos meridianos. Arcus vero æquinoctialis interceptus inter duos meridianos dicitur longitudo civitatum. Si autem duæ civitates eundem habeant meridianum tunc æqualiter distant ab oriente &amp; occidente.{{nop}}<noinclude></noinclude> 3ve5jt30ul4kwwf4c0epy7qdul00euh 104 86274 281970 281879 2026-09-28T00:27:59Z Sjgallagher2 29663 281970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude><br /> {{c|{{larger|DE QVINQVE ZONIS.}}}} {{dropinitial|A}}Equinoctialis cum quatuor circulis minoribus dicuntur quinqque paralleli, quasi æquidistantes, non quia quantum primus distat à secundo, tantum secundus distet à tertio, quia hoc falsum est, sicut iam patuit, sed quia quilibet duo circuli simul iuncti secundum quamlibet sui partem æquè distant ab invicem, &amp; dicuntur parallelus æquinoctialis, parallelus solstitij æstivalis, parallelus solstitij hyemalis, parallelus arcticus, &amp; parallelus antarcticus. Non tantum etiam quòd quatuor paralleli minores, scilicet duo tropici, &amp; parallelus arcticus, &amp; parallelus antarcticus distinguunt in cœlo quinque zonas sive regiones; unde Virgilius in Georgicis. <poem> {{left sidenote|''Lib. 1. Geor.''}}Quinque tenent cœlum zonæ, quarum una corusco Semper sole rubens, &amp; torrida semper ab igne, &amp;c. </poem> Distinguuntur etiam totidem plagæ in terra, directe prædictis zonis suppositæ, unde Ovidius primo Metamorphoseon. <poem> Totidemque plagæ tellure premuntur. Quarum quæ media est non est habitabilis æstu. </poem> Nix tegit alta duas; totidem inter utranque locavit, Temperiemque dedit, mixta cum frigore flamma. Illa igitur zona, quæ est inter duos tropicos, dicitur inhabitabilis propter calorem Solis discurrentis semper inter tropicos. Similiter plaga terræ, illi directè supposita dicitur inhabitabilis, {{sic|proprer|propter}} cadorem Solis discurrentis super illam. Illæ verò duæ zonæ, quæ circumscribuntur à circulo arctico, &amp; circulo antarctico circa polos mundi, inhabitabiles<noinclude></noinclude> gfwtq63wnisywbzdh4ceulcw4boe4af 104 86277 281969 281949 2026-09-28T00:26:15Z Sjgallagher2 29663 281969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>{{center| {{x-larger|Capitulum Tertium}}<br />De ortu &amp; occasu signorum, &amp; de diversitate dierum &amp; noctium, &amp; de divisione climatum. }} {{dropinitial|S}}Ignorum autem ortus &amp; occasus dupliciter accipitur, quoniam quantum ad poetas, &amp; quantum ad astronomos. Est igitur ortus &amp; occasus signorum, quò ad poetas, triplex, scilicet cosmicus, chronicus, &amp; heliacus. Cosmicus enim ortus sive mundanus est, quando signum vel stella super horizontem ex parte orientis de die ascendit. Et licet in qualibet die artificiali, sex signa sic orientur, tamen antonomasticè signum illud dicitur cosmicè oriri, cum quo &amp; in quo Sol manè oritur. Et hic ortus proprius &amp; principalis &amp; quotidianus dicitur. De hoc ortu exemplum in primo Georgicῶn habetur, ubi docetur satio fabarum &amp; milij in vere, Sole existente in Tauro: sic, <poem> Candidus auratis aperit cum cornibus annum Taurus, &amp; * {{right sidenote|*''averso''}}adverso cedens Canis occidit astro, </poem> Occasus verò cosmicus est, respectu oppositionis, scilicet quando Sol oritur cum aliquo signo, cuius signi, signum oppositum occidit cosmicè. De hoc occasu dicitur in Georgicis{{right sidenote|''Lib. I. 221-223''}}, ubi docetur satio frumenti in fine autumni, Sole existente in Scorpione, qui cum oriatur cum Sole, Taurus signi eius oppositum, ubi sunt Pleiades, occidit: sic. <poem> Ante tibi Eoæ Athlantides abscondantur, Debita quàm sulcis committas semina </poem> Chronicus ortus sive temporalis est, quando signum vel stella post Solis occasum supra horizonetem ex parte orientis emergit chronicè, scilicet de<noinclude></noinclude> ezripw3tu2842xul3dz1522m8wwcdio 104 86278 281967 281453 2026-09-28T00:17:55Z Sjgallagher2 29663 /* Emendata */ 281967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>nocte: &amp; dicitur temporalis, quia tempus mathematicorum nascitur cum Solis occasu. De hoc ortu habemus in Ovidio lib.1. de Ponto, ubi conqueritur moram exilij sui, dicens: <poem> Quatuor autumnos Pleias orta facit. </poem> significans per quatuor autumnos, quatuor annos transijisse, postquam missus erat in exilium. Sed Virgilius voluit in autumno Pleiades occidere: ergo contrarij videntur. Sed ratio huius est, quòd secundum Virgilium occidunt cosmicè, secundum Ovidium oriuntur chronicè: quod bene potest contingere eodem die, sed differenter tamen, quia cosmicus occasus est, respectu temporis matutini: chronicus verò ortus, respectu vespertini est. Chronicus occasus est, respectu oppositionis, unde Lucanus lib.4. inquit, <poem> Tunc nox Thessalicas urgebat parva sagittas. </poem> Heliacus ortus sive Solarius est, quando signum vel stella videri potest per elongationem Solis ab illo, quòd prius videri non poterat Solis propinquitate. Exemplum huius ponit Ovid.lib.2.de Fastis, sic, <poem> Iam levis obliqua tubsedit Aquarius urna. </poem> Et Virgilius in Georg.lib.1. <poem> Genosiaque ardentis decedat stella Coronæ: </poem> Quæ iuxta Scorpionem existens non videtur, dum Sol erat in Scorpione. Occasus Heliacus est, quando Sol ad signum accedit, &amp; illud sua præsentia &amp; luminositate videri non permittit. Huius exemplum est in versu pramisso. <poem> Et<ref>averso</ref> adverso cedens canis occidit astro. </poem><noinclude></noinclude> s6ym6dw51uekntgyym6aqlbyygpuxp1 281968 281967 2026-09-28T00:21:24Z Sjgallagher2 29663 281968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>nocte: &amp; dicitur temporalis, quia tempus mathematicorum nascitur cum Solis occasu. {{left sidenote|''Libr. I. Eleg. 9.''}}De hoc ortu habemus in Ovidio lib.1. de Ponto, ubi conqueritur moram exilij sui, dicens: <poem> Quatuor autumnos Pleias orta facit. </poem> significans per quatuor autumnos, quatuor annos transijisse, postquam missus erat in exilium. Sed Virgilius voluit in autumno Pleiades occidere: ergo contrarij videntur. Sed ratio huius est, quòd secundum Virgilium occidunt cosmicè, secundum Ovidium oriuntur chronicè: quod bene potest contingere eodem die, sed differenter tamen, quia cosmicus occasus est, respectu temporis matutini: chronicus verò ortus, respectu vespertini est. Chronicus occasus est, respectu oppositionis, unde Lucanus lib.4. inquit, <poem> Tunc nox Thessalicas urgebat parva sagittas. </poem> Heliacus ortus sive Solarius est, quando signum vel stella videri potest per elongationem Solis ab illo, quòd prius videri non poterat Solis propinquitate. Exemplum huius ponit Ovid.lib.2.de Fastis, sic, <poem> Iam levis obliqua tubsedit Aquarius urna. </poem> Et Virgilius in Georg.lib.1. <poem> Genosiaque ardentis decedat stella Coronæ: </poem> Quæ iuxta Scorpionem existens non videtur, dum Sol erat in Scorpione. Occasus Heliacus est, quando Sol ad signum accedit, &amp; illud sua præsentia &amp; luminositate videri non permittit. Huius exemplum est in versu pramisso. <poem> {{left sidenote|*''averso''}}Et* adverso cedens canis occidit astro. </poem><noinclude></noinclude> ciecxo7bm5d6nd7h42cwt1zdpyyiytt 281998 281968 2026-09-28T01:58:21Z Sjgallagher2 29663 281998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>nocte: &amp; dicitur temporalis, quia tempus mathematicorum nascitur cum Solis occasu. {{left sidenote|''Libr. I. Eleg. 9.''}}De hoc ortu habemus in Ovidio lib.1. de Ponto, ubi conqueritur moram exilij sui, dicens: <poem> Quatuor autumnos Pleias orta facit. </poem> significans per quatuor autumnos, quatuor annos transijisse, postquam missus erat in exilium. Sed Virgilius voluit in autumno Pleiades occidere: ergo contrarij videntur. Sed ratio huius est, quòd secundum Virgilium occidunt cosmicè, secundum Ovidium oriuntur chronicè: quod bene potest contingere eodem die, sed differenter tamen, quia cosmicus occasus est, respectu temporis matutini: chronicus verò ortus, respectu vespertini est. Chronicus occasus est, respectu oppositionis, unde Lucanus lib.4. inquit, <poem> Tunc nox Thessalicas urgebat parva sagittas. </poem> Heliacus ortus sive Solarius est, quando signum vel stella videri potest per elongationem Solis ab illo, quòd prius videri non poterat Solis propinquitate. Exemplum huius ponit Ovid.lib.2.de Fastis, sic, <poem> Iam levis obliqua tubsedit Aquarius urna. </poem> Et Virgilius in Georg.lib.1. <poem> Genosiaque ardentis decedat stella Coronæ: </poem> Quæ iuxta Scorpionem existens non videtur, dum Sol erat in Scorpione. Occasus Heliacus est, quando Sol ad signum accedit, &amp; illud sua præsentia &amp; luminositate videri non permittit. Huius exemplum est in versu pramisso. <poem> {{left sidenote|*''averso''}}Et * adverso cedens canis occidit astro. </poem><noinclude></noinclude> t8v0iqe71l6iz9cg9wo5f56e89ftj57 104 86279 281975 281454 2026-09-28T01:39:43Z Sjgallagher2 29663 /* Emendata */ 281975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>{{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Ioannes de Sacro Bosco multis locis se imperitum Græci sermonis ostendit, quemadmodum hic quoque, ubi chronicum pro acronicho ut diceret, non est dubium quin corrupti &amp; mendosi libri in causa fuerint. Sunt autem'' {{Greek|ἀκρον}} ''summum,'' {{Greek|νῠ́ξ}} ''nox, ex quibus sit'' {{Greek|ἀκρόνυχος}}, ''&amp; illud'' {{Greek|ἀκρονῠχαι}} ''quod legitur apud Iulium Firmicu lib. 2. 8. quod vide an sit purum, &amp; à quo recto singulari destellatur,'' ''Porrò hic tibi quærendum primùm, utrùm dicant Græci frequentius'' {{Greek|ανἀβολὴν}}, ''idest ortum'' {{Greek|ἀκρονύχον}} ''an Arcturum, Pleiadas, Arietem, &amp; reliqua sydera acronicha, Ortum illum'' {{Greek|ἀκρονυχὶον}} ''memini ego legere qui appellarent. Deinde sydera quæ per totam noctem oriuntur et occidunt, an acronychè id facere dici possint ut hic voluit cum acronichè significatio noctis principio tantum convenire videatur. Postremò si Sol erat in Geminis; quomodo non potius Sagittarij occasus ille cosmicus appelletur, ut suprà, Pleiadum. Mihi quidem certe vix videtur Lucani illud ad ullum occasus genus pertinere, sed tantum anni tempus &amp; breves noctes designare, cum Saggitarius obliquè ingrediens, ei adversus signo in quo erat Sol, totam noctem supra horizontem versari celeriter videtur. Eius sunt versus libro quarto.''{{right sidenote|''Lucan Phars. IV, 524-530''}} <poem> ''Idem cum fortes animos præcepta subissent,'' ''Optavere diem nec segnis mergere ponto'' ''Tunc erat astra polus. nam Sol Iedæa tenebat'' ''Sydera, vicino cum lux altissima Cancro est.'' ''Nox tum Thessalias urgebat parva sagittas.'' ''Detegit orta dies stantes in rupibus Istros,'' ''Pugnacesque mari, &amp;c.'' </poem><noinclude></noinclude> 9w12fqw600sr5d04r6vltnoq997fq9k 104 86280 281976 281455 2026-09-28T01:43:01Z Sjgallagher2 29663 /* Emendata */ 281976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>{{c| {{larger|INSTRVMENTVM QVO}}<br />facillimè omnes diversitates ortus poetici oculis subjiciuntur. }} [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig25.png|center|500px]] <br /> <br /> {{c| {{larger|DE ORTV ET OCCASV}}<br />signorum secundum astrologos seu de ascensionibus &amp; descensionibus signorum, rectis &amp; obliquis. }}<noinclude></noinclude> 6s6ysutxnc63zokdkab37pk0khrg8x2 281989 281976 2026-09-28T01:52:14Z Sjgallagher2 29663 281989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude><br /> {{c| {{larger|INSTRVMENTVM QVO}}<br />facillimè omnes diversitates ortus poetici oculis subjiciuntur. }} [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig25.png|center|500px]] <br /> <br /> {{c| {{larger|DE ORTV ET OCCASV}}<br />signorum secundum astrologos seu de ascensionibus &amp; descensionibus signorum, rectis &amp; obliquis. }}<noinclude></noinclude> 4f8zrwd1q0lm20q2ipmlkqcvtj21uos 104 86281 281977 281456 2026-09-28T01:44:29Z Sjgallagher2 29663 281977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig26.png|center|500px]] Sequitur Equitur de ortu &amp; occasu signorum, prout sumunt astronomi, &amp; prius in sphæra recta. Siendum est, quod tam in sphæra recta, quam obliqua ascendit æquinoctialis circulus semper uniformiter, scilicet in temporibus æqualibus æquales arcus ascendunt. Motus enim coeli uniformis. {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Ascendit æquinoctialis.) Aequinoctialis oriuntur gradus 15. singulis horis æquinoctialibus, quibus 24. diem constitue vulgo dicuntur, qui naturalis postea definitur. '' est: &amp; angulus, quem facit æquinoctialis cum horizonte obliquo, non diversificatur in aliquibus horis. Partes vero zodiaci non de necessitate habent. {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Et angulus, quem fa:) In sphæra recta æquinoctialis &amp; horizon ad angulos se intersecant æquales, qui sunt recti in sphæra vero obliqua ad angulos inæqualles, quorum alter obiusus, ille, qui recto maior præter''<noinclude></noinclude> 2bkiwj572eekcrri0huygzu04sk3fmb 104 86283 281990 281458 2026-09-28T01:53:14Z Sjgallagher2 29663 281990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>to tempore quarta æquinoctialis illi conterminalis peroritur: sed tamen partes illarum quartarum variantur. neque habent æquales ascensus, sicut iam patebit. Est enim regula. Quilibet duo arcus zodiaci æquales, &amp; equaliter distantes ab aliquo quatuor punctorum iam dictorum, æquales habent ascensiones: &amp; ex hoc sequitur, &amp; signa opposita æquales habent ascensiones. &amp; hoc est quod dicit Lucanus lib. 9. loquens de processu Catonis in Libyam versus æquinoctialem, Non obliqua meant, nec Tauro rectior exit Scorpius, aut Aries donat sua tempora Libræ, Aut astræa iubet lentos descendere pisces. Par Geminis Chiron, &amp; idé quod Carcinus ardens. Humidus ἀγριός, nec plus Leo tollitur Vrna. Hic dicit Lucanus: quod existentibus sub æquinoctiali, signa opposita æquales habent ascensiones &amp; occasus. Oppositio autem signorum habetur per versum. Est lib.ari.scor.tau.sag.gemi.cap.ca.ar.le.pilvir. {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Ex hoc sequitur.) Signa opposita, tametsi non aqua liter distant ab aliquo illorum quattuor punctorum, tamen cum aliquo alio signo vtrunq́; convienit: exempli gratia, Aries &amp; virgo æquales habent ascensiones, quod equaliter distent à puncto solstitiali. Virgo eadem &amp; Libra æquales: quæ equaliter distant ab æquinoctio: unde colligas Arietem cum Libra eundem bare ortum, quod axioma sit, inter se convenire, qua eidem conveniunt: &amp; inter se esse paria, quæ eidem parta:''<noinclude></noinclude> mihljpquodnj47xnnjg3e79qusuawor 104 86284 281991 281459 2026-09-28T01:54:20Z Sjgallagher2 29663 281991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>''Lucani autem illud ex lib. nonò. Pharsalia, non obliqua meant non satis video quid sit: vereor enim ne velit Lucanus hoc significare, in sphæra recta signa omnia zodiaci rectè oriiri, &amp; ascendere. Quæ autem signa in sphæra recta rectè, &amp; quæ obliquè orientur, hic habes. ''G. M.'' ''Obl. Aries, Virgo, Libra, Pisces, 27 56 Obl. Taurus, Leo, Scorp. Aquar. 29 55 Rec. Gemi. Cancer. Sagit. Capri. 33 11'' ''Porrò quia hi gradus sunt æquinoctialis, &amp; æquinoctialis gradus 15. hora una oriuntur. facile hinc colleges, quanto tempore singula signa orientur.'' Et est notandum, quod non valet talis argumentatio: Isti duo arcus sunt æquales, &amp; simul incipiunt oriiri, &amp; semper maior pars oritur de uno, quam de reliquo: ergo ille arcus citius peroritur, cujus maior pars semper oriebatur. {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Maior pars oritur.) Oritur, pro orta videtur, aut orza est sicut dixit cap. primo cum terram esse centrum ostenderet, sex signa oriuntur &amp; occidunt. Arcus autem zodiaci pars prior si celerius oritur, eius posterior pars tardius ascendit, &amp; contrà. inde compensatio.'' Instantia huius argumentationis manifesta est in partibus prædictarum quartarum. Si enim sumatur quarta pars zodiaci, quæ est à principio Arietis vsque ad finem Geminorum, semper maior pars oritur de quarta zodiaci, quam de quarta æquinoctialis sibi conterminali, &amp; tamen illæ duæ quartæ<noinclude></noinclude> a3n7sqpakjy21fykpb954fpo8bkjyim 104 86285 281992 281461 2026-09-28T01:55:02Z Sjgallagher2 29663 281992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>simul Simul peroriuntur. Idem intellige de quarta zodiaci, quæ est a principio Libræ usque ad finem Sagittarii. Item si sumatur quarta zodiaci, quæ est a principio Cancri usque ad finem Virginis, semper maior pars oritur de quarta æquinoctialis, quam de quarta zodiaci, illi conterminali, &amp; tamen illæ duæ quartæ simul peroriuntur. Idem intellige de quarta zodiaci, quæ est a primo puncto Capricorni usq́; ad finem piscium. In sphæra autem obliqua siue declivi, duæ medietates zodiaci adæquantur suis ascensionibus: medietates dico, quæ sumuntur a duobus punctis æquinoctialibus: quia medietas zodiaci, quæ est a principio Arietis usque in finem Virginis, oritur cum medietate æquinoctialis sibi conterminali. Si militer alia medietas zodiaci oritur cum aliqua medietate æquinoctialis. {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Invenies in Iacobi Fabri commentarijs tabellam hanc ad latitudinem 48. graduum factam, de ascensionibus signorum zodiaci.'' <table> <tr> <th> </th> <th> G. </th> <th> M. </th> </tr> <tr> <td> Aries, </td> <td> Pisces, </td> <td> 14. </td> <td> 50. </td> <td> obl. </td> </tr> <tr> <td> Taurus, </td> <td> Aquarius, </td> <td> 18. </td> <td> 51. </td> <td> obl. </td> </tr> <tr> <td> Gemini, </td> <td> Capricornus </td> <td> 27. </td> <td> 26. </td> <td> obl. </td> </tr> <tr> <td> Cancet, </td> <td> Sagittarius </td> <td> 36. </td> <td> 58. </td> <td> rect. </td> </tr> <tr> <td> Leo, </td> <td> Scorpius </td> <td> 40. </td> <td> 57. </td> <td> rect. </td> </tr> <tr> <td> Virgo, </td> <td> Libra, </td> <td> 40. </td> <td> 58. </td> <td> rect. </td> </tr> </table> Partes autem illarum medietatum variantur se-<noinclude></noinclude> cfq88wp73lo984h2w74vsjv2p5xhqec 104 86286 281978 281462 2026-09-28T01:45:54Z Sjgallagher2 29663 281978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>cundum suas ascensiones, quoniam in illa medietate zodiaci, quæ est à principio Arietis vique ad finem Virginis, semper maior pars oritur de zodiaco, quam de æquinoctiali, &amp; tamen illæ medietates simul peroruntur,[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig27.png|right|250px]] Econuerso contingit in reliqua medietate zodiaci, quæ est à principio Libræ vique ad finem Piscium. semper enim maior pars oritur de æquinoctiali, quando zodiaco: &amp; tamen illæ medietates simul peroruntur. Vnde hic patet instantia facta manifestior contra argumentationem superius dictam. Arcus autem, qui succedunt Arieti vique ad finem Virginis in sphæra obliqua, minuunt ascensiones suas supra ascensiones eorundem arcuum in sphæra recta, quia minus oritur de æquinociali,[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig28.png|right|250px]] {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} Arcus autem qui.) Si arcus, hi cœperint ab ipso primo Arietis puncto. Alias poterit hoc esse falsum, ut deprehendes ex collatione ascensionis singulorum signorum in tabula veriusque sphæra.<noinclude></noinclude> ss33sxp1qi774oapvhhvvoe96qk6c4w 282003 281978 2026-09-28T02:05:05Z Sjgallagher2 29663 282003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>cundum suas ascensiones, quoniam in illa medietate zodiaci, quæ est à principio Arietis vique ad finem Virginis, semper maior pars oritur de zodiaco, quam de æquinoctiali, &amp; tamen illæ medietates simul peroruntur,[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig27.png|right|250px]] Econuerso contingit in reliqua medietate zodiaci, quæ est à principio Libræ vique ad finem Piscium. semper enim maior pars oritur de æquinoctiali, quando zodiaco: &amp; tamen illæ medietates simul peroruntur. Vnde hic patet instantia facta manifestior contra argumentationem superius dictam. Arcus autem, qui succedunt Arieti vique ad finem Virginis in sphæra obliqua, minuunt ascensiones suas supra ascensiones eorundem arcuum in sphæra recta, quia minus oritur de æquinociali,[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig28.png|right|250px]] <br /> {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Arcus autem qui.) Si arcus, hi cœperint ab ipso primo Arietis puncto. Alias poterit hoc esse falsum, ut deprehendes ex collatione ascensionis singulorum signorum in tabula veriusque sphæra.'' {{nop}}<noinclude></noinclude> nlkyfz8vu3nfrrl5c01gm8u7h5wnvsa 282004 282003 2026-09-28T02:05:37Z Sjgallagher2 29663 282004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>cundum suas ascensiones, quoniam in illa medietate zodiaci, quæ est à principio Arietis vique ad finem Virginis, semper maior pars oritur de zodiaco, quam de æquinoctiali, &amp; tamen illæ medietates simul peroruntur,[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig27.png|right|250px]] Econuerso contingit in reliqua medietate zodiaci, quæ est à principio Libræ vique ad finem Piscium. semper enim maior pars oritur de æquinoctiali, quando zodiaco: &amp; tamen illæ medietates simul peroruntur. Vnde hic patet instantia facta manifestior contra argumentationem superius dictam. [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig28.png|right|250px]] Arcus autem, qui succedunt Arieti vique ad finem Virginis in sphæra obliqua, minuunt ascensiones suas supra ascensiones eorundem arcuum in sphæra recta, quia minus oritur de æquinociali, <br /> {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Arcus autem qui.) Si arcus, hi cœperint ab ipso primo Arietis puncto. Alias poterit hoc esse falsum, ut deprehendes ex collatione ascensionis singulorum signorum in tabula veriusque sphæra.'' {{nop}}<noinclude></noinclude> 8si0fxzouqbqk0h1pksbpdl71w0d4sj 104 86301 281965 281892 2026-09-27T21:43:42Z Trooper57 22870 281965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{rh|184|{{sc|GeorgI MarcgravI}}}}</noinclude><section begin="XIX"/>ordinarie in fundo aqu{{ae}} fal{{s}}{{ae}} ambulant, interdum tamen ad littora prodeunt cum decremento maris, {{s}}ed rarius. Capiuntur maris refluxu. {{sc|Ciri Obi}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: eju{{s}}dem cum pr{{ae}}cedenti e{{s}}t figur{{ae}}, {{s}}olo colore ex parte differens: te{{s}}ta enim e{{s}}t ob{{s}}cure cinerei coloris, maculis olivaceis: crurum extremitas c{{ae}}rul{{ae}}a, remiges cinnabrii coloris. Brachiorum {{et}} forcipum interiora latera dilute, tenacul{{ae}} forcipum in{{s}}igniter c{{ae}}rul{{ae}}{{ae}}. Corpus inferius albicans cinnabrio mixtum. {{sc|Maracoani}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, cancer {{FI |file=Maracoani - Historia naturalis Brasiliae (Page 184) BHL289277 (cropped).jpg |tsize=250px |float=right |margin-left=0.3em |margin-top=2em |margin-bottom=0.3em}} parvus, in locis ambulans qu{{ae}} refluxu maris {{s}}icca evadunt, alio enim tempore è latibulo {{s}}uo non prodit: corpore e{{s}}t fere quadrato, digitum longo {{et}} lato, anterius tamen paulo latiori: oculi prope {{s}}ibi invicem appo{{s}}iti, longi plus {{s}}emidigito: tenues in{{s}}tar acicul{{ae}} cra{{s}}{{s}}ioris, quos erigere {{et}} apte in rima recondere pote{{s}}t. Os habet amplum {{et}} majus quam c{{ae}}teri cancri: crura octo, quatuor internodiis. Brachium dextrum ip{{s}}i maximum, tres digitos longitudine {{s}}uperans, {{s}}atis cra{{s}}{{s}}um, {{et}} {{s}}e totum po{{s}}t illud pote{{s}}t ab{{s}}condere: forceps autem brachii latior, haud cra{{s}}{{s}}ius, referens forcipem fartorum, extuberantiis haud acutis loco dentium pr{{ae}}ditus; {{s}}uperficies brachii etiam parva tubercula habet: brachium {{s}}ini{{s}}trum minimum, minus uno è pedibus, forcipula minima in{{s}}tar {{s}}corpionis. Crura raros habent pilos fu{{s}}cos. Coloris e{{s}}t te{{s}}ta fulvi, ut {{et}} in pedibus {{et}} minore forcipe, atque in inferiori corpore: extremitates pedum magis rufe{{s}}cunt. Brachium dextrum è fulvo ob{{s}}cure rufe{{s}}cit. E{{s}}t edulis. {{sc|Carara Vna}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: Cancer parvus, cujus {{FI |file=Carara Una - Historia naturalis Brasiliae (Page 184) BHL289277 (cropped).jpg |tsize=150px |float=right |margin-left=0.3em |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} corpus quadratum refert, cujus {{s}}inguli anguli tran{{s}}ver{{s}}im ab{{s}}ci{{s}}{{s}}i, c{{ae}}terum compre{{s}}{{s}}um, magnitudine {{s}}emi digiti. Oculi prominuli, haud longi, nigri, in angulis ab{{s}}ci{{s}}{{s}}is con{{s}}i{{s}}tentes. Brachia brevia, forcipibus obrotundis cra{{s}}{{s}}iu{{s}}culis: crura octo haud cra{{s}}{{s}}a, {{s}}ed compre{{s}}{{s}}a. Te{{s}}ta cum cruribus epatici coloris, {{s}}eu in{{s}}tar hepatis to{{s}}ti: brachia itidem: forceps brunni coloris, qualis {{s}}uccus cer{{ae}}{{s}}orum nigrorum. Crura minutulis pilis hinc inde ve{{s}}tita, eju{{s}}dem cum cruribus coloris. {{sc|Agvara Vca}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: Cancer maritimus, qui mari refluente in littore di{{s}}currit, ambari gry{{s}}ei, quod interdum ejicitur, admodum cupidus. Corpus quadratum, magnitudine juglandis: oculi prope invicem po{{s}}iti, cra{{s}}{{s}}iu{{s}}culi, cylindracei, haud longi, paulum curvi, flavi, pupilla nigra. Crura octo, pro magnitudine illius longiu{{s}}cula, haud cra{{s}}{{s}}a, {{s}}ed magis compre{{s}}{{s}}a, quorum medietas pilo{{s}}a. Brachia parva, dextrum paulo minus {{s}}ini{{s}}tro. Te{{s}}ta dor{{s}}alis color cinereus {{et}} circumcirca pallide flavo umbratus: reliquum corpus, crura {{et}} brachia pallide flava: forceps albi coloris; pili crurum pallide flavi. <section end="XIX"/> <section begin="XX"/>{{c|{{sc|Cap. XX.}}}} {{c|{{larger|''Vca una cancer palustris: terrestres aliquot. Potiquiquya. Tamaru guacu.''}}}} {{is|V}}{{sc|Ca Vna}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: cancer in palustribus degens: corpus ejus ellipticum, {{s}}uperius convexum, juglandis cum {{s}}uo cortice magnitudinem {{ae}}quans vel etiam {{s}}uperans. {{FI |file=Uca Una - Historia naturalis Brasiliae (Page 184) BHL289277 (cropped).jpg |tsize=400px |float=right |margin-left=0.3em |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} Crura habet octo, quatuor juncturis: anteriora longiora, po{{s}}teriora breviora: oculos haud longe di{{s}}tantes, cylindraceos, haud longos, quos erigit {{et}} recondit, coloris pallide flave{{s}}centis, pupilla hyalina. Brachium dextrum ip{{s}}i maximum, anterius multis tuberculis acuminatis {{pt|pr{{ae}}-|pr{{ae}}ditum, }} <section end="XX"/><noinclude>{{d|ditum,}}</noinclude> nhw7c10k0c6d7flzmqk6d0tdek0l9fo 104 86303 282002 281894 2026-09-28T02:04:22Z Sjgallagher2 29663 282002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>cet propter obliquitatem zodiaci: in sphæra verò obliqua, propter duas causas, scilicet propter obliquitatem zodiaci, &amp; obliquitatem horizontis obliqui. Tertia solet assignari causa, eccentricitas circuli Solis. {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Plinius libro secundo, in æqualitatis dierum unicam tradit causam, obliquitatem zodiaci: Ptolemæus in fine libri tertii magna syntax. duas: vnam, eandem obliquitatem zodiaci: alteram orbis Solis eccentricitatem. Hic addit tertiam causam, horizontis obliquitatem: quam tamen ostendit Baptista Capuanus nihil solam posse, sed tantum ea zodiaci adiunari obliquitatem. De orbis Solis eccentricitate cap. quarto, in quo orbe cum Sol æqualiter versetur, atque ita sub zodiaco inæqualiter, æqualibus temporis spatius inæquales ecliptici circuli partes percuvrens: dies, quos vocant, naturales, et sic quoque inæquales esse necesse est:'' Notandum etiam, q Sol tendens à primo puncto Capricorni per Arietem, usque ad primum punctum Cancri, raptu firmamenti describit 128. parallelos: qui quidem paralleli, etsi no omnino sint circuli, sed spiræ, cum tamen non sit in hoc error sensibilis, in hoc vis non constitutatur, si circuli appellentur, de numero quorum circulorum sunt duo tropici, &amp; unus æquinoctialis. Item iam dictos circulos describit Sol raptu firmamenti descendens à primo puncto Cancri per Libram, usque ad pri-<noinclude></noinclude> cyj1c0mmufgqzcmxzk08uql9j8jc66t 104 86304 281993 281895 2026-09-28T01:55:36Z Sjgallagher2 29663 281993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>mum punctum Capricorni: &amp; isti circuli dierum naturalium circuli appellantur. Arcus autem, qui sunt supra horizontem, sunt, arcus dierum artificialium. Arcus verò, qui sunt sub horizonte, sunt arcus noctu artificialium. [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig30.png|inline|left|300px]] {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Hanc diei naturalis &amp; artificialis appellationem definitionemque nouam &amp; barbaram semper credidi, quisquis cam primus nobis tradiderit. Si Plini, Gelly, Macrobi, Censorini, &amp; multorum aliorum veterum Latinorum libros hi homines legissent paulo deligentius, suis diebus maxime propria &amp; Latina vocabula invenissent. Censorini ponemus verba in eorum gratiam, quibus copia librorum non semper suppetit.'' ''Superest pauca de die dicere que, ut mensis aut annus partim naturalis, partim civilis est. Naturalis dies est, tempus ab exoriente Sole ad Solis occasum, cu ins contrarium tempus est nox, ab occasu Solis ad ortum. Civilis autem dies vocatur tempus, quod fit uno cæli circumactu, quo dies verus &amp; nox continetur, ut cum dicimus aliquem dies triginta tantu vixisse. Hac ille in libro de die naturali. Græci autem quibus vix nox, &amp; dies nunc dicitur, sic suam hemeram; ut Latini suum''<noinclude></noinclude> 7hqdb73aio6glrwlbij2ma7zb65wlpq 104 86305 281979 281896 2026-09-28T01:46:54Z Sjgallagher2 29663 281979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>diem usurpant: &amp; cum diem Censorinus civilem descripsit, certius designare volunt, diem &amp; noctem dicunt quemadmodum &amp; Latini quoque, interdum ut re, sic composito nomine νυχθεμέρον, quasi dicas, noeti-dium: quod nychthemerī verbum antè legeram in secunda Pauli ad Corinthios epistola, quam in magna Syntaxi Ptolemæi. [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig31.png|right|300px]]In sphæra igitur recta, cum horizon sphæræ recta trāseat per polos mundi, dividit omnes circulos istos in partes æquales. Unde tanti sunt arcus dierum, quanti sunt arcus noctium apud existentes sub æquinoctiali. Unde patet, quòd existentibus sub æquinoctiali, in quacunque parte firmamenti sit Sol, est semper æquinoctium. In sphæra autem declivi horizon obliquus diuīdit solum æquinoctialem in duas partes æquales. Unde quàdo Sol est in alterutro punctorum æquinoctialium tum arcus diei æquatur arcui noctis, &amp; æquinoctium in vniuersa terra. Omnes verò aliquos circulus diuīdit horizon obliquus in partes inæqua les, ita quod in omnibus circulis, qui sunt ab æquinoctiali usque ad tropicum Cancri, &amp; in ipso tropico Cácri maior est arcus diei, quàm noctis, id est, arcus supra horizōtem, quam sub horizonte. Unde in toto tempore, quò Sol mouetur à principio Arie-<noinclude></noinclude> a63u2hdcymukfd3uz5e56ji5kzhqg5i 281994 281979 2026-09-28T01:55:46Z Sjgallagher2 29663 281994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>''diem usurpant: &amp; cum diem Censorinus civilem descripsit, certius designare volunt, diem &amp; noctem dicunt quemadmodum &amp; Latini quoque, interdum ut re, sic composito nomine νυχθεμέρον, quasi dicas, noeti-dium: quod nychthemerī verbum antè legeram in secunda Pauli ad Corinthios epistola, quam in magna Syntaxi Ptolemæi.'' [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig31.png|right|300px]]In sphæra igitur recta, cum horizon sphæræ recta trāseat per polos mundi, dividit omnes circulos istos in partes æquales. Unde tanti sunt arcus dierum, quanti sunt arcus noctium apud existentes sub æquinoctiali. Unde patet, quòd existentibus sub æquinoctiali, in quacunque parte firmamenti sit Sol, est semper æquinoctium. In sphæra autem declivi horizon obliquus diuīdit solum æquinoctialem in duas partes æquales. Unde quàdo Sol est in alterutro punctorum æquinoctialium tum arcus diei æquatur arcui noctis, &amp; æquinoctium in vniuersa terra. Omnes verò aliquos circulus diuīdit horizon obliquus in partes inæqua les, ita quod in omnibus circulis, qui sunt ab æquinoctiali usque ad tropicum Cancri, &amp; in ipso tropico Cácri maior est arcus diei, quàm noctis, id est, arcus supra horizōtem, quam sub horizonte. Unde in toto tempore, quò Sol mouetur à principio Arie-<noinclude></noinclude> jtbxwyffp6nkyyocflq12c8isn4al19 104 86306 281980 281897 2026-09-28T01:47:15Z Sjgallagher2 29663 281980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>tis per Cancrum, usque in finem Virginis, maiorantur dies supra noctes &amp; tanto plus, quato magis accedit Sol ad Cancrum; &amp; tanto minus, quanto magis recedit. {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Hoc intelligendum de parte mundi septentrionali, cum australis partis ratio sit penitus contraria. Illis autem maiorari &amp; minorari dies ac noctes pro maiores longiores ve, minores breviores ve esse aut fieri, non habeo auctorem Sacroboscio antiquiorem, qui usus sit; sed ea tamen verba nihil admodum causæ est, nec magis barbara esse videatur, quam certiorari, quod, pro certiori rem fieri &amp; moveri Ulpianus Iurisconsultus dixisse legitur in capite primo libiri. 16. ff.'' [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig32.png|left|300px]]Econverso autem se habet de diebus &amp; noctibus, dum Sol est in signis australibus, In omnibus alijs circulis, quos Sol describit inter æquinoctialem &amp; tropicum Capricorni, maior est arcus sub horizonte, &amp; minor supra. Unde arcus diei est minor quam arcus noctis, &amp; secundum proportionem arcuum minorantur dies supra noctes: &amp; quanto circuli sunt propinquiore, tropico hyemali, tanto magis minoratur dies. Unde videntur, quod si sumantur duo circuli æquidistantes ab æquinoctiali ex diversis partibus, quantus est arcus diei in<noinclude></noinclude> o6q6k6lh2hlw23nyfenh3gpl1tob9e7 104 86308 281981 281899 2026-09-28T01:47:29Z Sjgallagher2 29663 281981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>Donec finitur Chiron: sed cætera signa Nascuntur prono, descendunt tramite recto. [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig33.png|left|300px]]Et quando est nobis maxima dies in æstate, scilicet Sole existente in principio Cancri, tunc oriuntur de die sex signa directe orientia, de nocte autem sex obliquè. E converso, quando nobis est minimum dies in anno scilicet Sole existente in principio Capricorni, tunc oriuntur de die sex signa obliquè orientia, de nocte verò sex directe. Quando auté Sol est in alterutro pùtorum æquinoctialium tunc de die oriuntur tria signa directe orientia, &amp; tria obliquè, &amp; de nocte similiter. Est enim regula: quantuncunque breuis vel prolixa sit dies vel nox, sex signa oriuntur de die, &amp; sex de nocte. Nec propter prolixitatem vel breuitatem diei vel noctis, plura vel pauciora signa oriuntur. Ex his colligitur, quod cum hora naturalis sit spatium temporis, in quo medietas signi, peroritur, in qualibet die artificiali, similiter &amp; nocte sunt duodecim horæ naturales. In omnibus autem alijs circulis, qui sunt à latere æquinoctialis, vel ex parte australi, vel septentrionali, maiorantur vel minorantur dies vel noctes, secundum quod plura vel pauciora de signis directe orientibus vel obliquè, de die vel nocte oriuntur. {{nop}}<noinclude></noinclude> s0vde0a0kzc85e5jfnunoco0uegqy6k 281982 281981 2026-09-28T01:47:38Z Sjgallagher2 29663 281982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>Donec finitur Chiron: sed cætera signa Nascuntur prono, descendunt tramite recto. [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig33.png|left|250px]]Et quando est nobis maxima dies in æstate, scilicet Sole existente in principio Cancri, tunc oriuntur de die sex signa directe orientia, de nocte autem sex obliquè. E converso, quando nobis est minimum dies in anno scilicet Sole existente in principio Capricorni, tunc oriuntur de die sex signa obliquè orientia, de nocte verò sex directe. Quando auté Sol est in alterutro pùtorum æquinoctialium tunc de die oriuntur tria signa directe orientia, &amp; tria obliquè, &amp; de nocte similiter. Est enim regula: quantuncunque breuis vel prolixa sit dies vel nox, sex signa oriuntur de die, &amp; sex de nocte. Nec propter prolixitatem vel breuitatem diei vel noctis, plura vel pauciora signa oriuntur. Ex his colligitur, quod cum hora naturalis sit spatium temporis, in quo medietas signi, peroritur, in qualibet die artificiali, similiter &amp; nocte sunt duodecim horæ naturales. In omnibus autem alijs circulis, qui sunt à latere æquinoctialis, vel ex parte australi, vel septentrionali, maiorantur vel minorantur dies vel noctes, secundum quod plura vel pauciora de signis directe orientibus vel obliquè, de die vel nocte oriuntur. {{nop}}<noinclude></noinclude> litwfeofq9uml0o0qtujp5w4q5wvcrp 104 86312 281983 281903 2026-09-28T01:48:26Z Sjgallagher2 29663 281983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig34.png|left|250px]] {{dropinitial|I}}Llis autem, quorum zenith est inter æquinoctialem &amp; tropicum Cancri, contingit bis in anno, quod Sol transit per zenith capitis eorum. quod sic patet; Intelligatur circulus parallelus æquinoctiali transiens per zenith capitis eorum: ille circulus intersecabit zodiacum in duobus locis æquidistantibus à principio Cancri. Sol igitur existens in illis duobus punctis transit per zenith capitis eorum. Unde duas habent æstates, &amp; duas hyemes, quattuor solstitia, &amp; quattuor umbras, sicut existétes sub equinoctiali. Et in tali situ dicunt quidam Arabiam esse. Unde Lucanus, loquens de Arabibus, venientibus Romam in auxilium Pompeio, inquit, Ignotum nobis Arabes, venistis in orbem. Umbras mirati nemorum non ire sinistras. quoniam in partibus suis quandoque erant illis umbræ dextræ, quandoque sinistre, quandoque perpendiculares, quandoque orientales, quandoque occidentales: sed quando venerant Romam circa tropicum Cancri, tunc semper habebant umbras septentrionales. {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} Lucanus hic facit partem mundi sinistram, australiem dextram septentrionalem. Sic &amp; multi ali. Aristotelis verò lib.2. de Cælodextrum mundi, est orientalis pars mundi, sinistrum, occidua.{{nop}}<noinclude></noinclude> jcz6jh6j15nx6eyvuy64uq36b5ypiyt 281995 281983 2026-09-28T01:56:14Z Sjgallagher2 29663 281995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig34.png|left|250px]] {{dropinitial|I}}Llis autem, quorum zenith est inter æquinoctialem &amp; tropicum Cancri, contingit bis in anno, quod Sol transit per zenith capitis eorum. quod sic patet; Intelligatur circulus parallelus æquinoctiali transiens per zenith capitis eorum: ille circulus intersecabit zodiacum in duobus locis æquidistantibus à principio Cancri. Sol igitur existens in illis duobus punctis transit per zenith capitis eorum. Unde duas habent æstates, &amp; duas hyemes, quattuor solstitia, &amp; quattuor umbras, sicut existétes sub equinoctiali. Et in tali situ dicunt quidam Arabiam esse. Unde Lucanus, loquens de Arabibus, venientibus Romam in auxilium Pompeio, inquit, Ignotum nobis Arabes, venistis in orbem. Umbras mirati nemorum non ire sinistras. quoniam in partibus suis quandoque erant illis umbræ dextræ, quandoque sinistre, quandoque perpendiculares, quandoque orientales, quandoque occidentales: sed quando venerant Romam circa tropicum Cancri, tunc semper habebant umbras septentrionales. {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} ''Lucanus hic facit partem mundi sinistram, australiem dextram septentrionalem. Sic &amp; multi ali. Aristotelis verò lib.2. de Cælodextrum mundi, est orientalis pars mundi, sinistrum, occidua.''{{nop}}<noinclude></noinclude> 3t5lowfc7c5pt05mzysdwm9wyk8b3kt 104 86313 281984 281904 2026-09-28T01:48:44Z Sjgallagher2 29663 281984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>Illis quidem, quorum zenith est in tropico Cancri, contingent quod semel in anno transit Sol per zenith capitis eorum, scilicet quando est in primo puncto Cancri, &amp; tunc in una hora diei unius, totius anni est illis umbra perpendicularis. In tali situ dicitur esse Syene civitas. Unde Lucanus. Vmbras nusquam flectente Syene. [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig35.png|right|250px]] Hoc intellige in meridie, scilicet unius diei, cuius umbra manè porrecta occidentali, serò orientalis, &amp; per residuum totius anni iacitur illis umbra septentrionalis. Illis verò, quorum zenith est inter tropicum Cancri, &amp; circulum arcticum, contingent quod Sol in sempiternum non transit per zenith capitis eorum, &amp; illis semper iacitur umbra versus septentrionem. Talis est situs noster. Notandum etiam quod Aethiopia, vel aliqua pars eius est citra tropicum Cancri. Unde Lucanus, Aethiopumque solum, quod non premeretur ab vlla. Signiferi regione poli, ni poplite lapso. Ultima curuati procederet vngula Tauri. Dicunt enim quidam, quod ibi sumitur signum æquinoce, pro duodecima parte Zodiaci &amp; pro forma animalis, quod secundum maiorem partem sui est in signo quod denominat. Unde Taurus cum sit in zodiaco secudum maiorem sui partem,<noinclude></noinclude> 4tevp10dgfgu3k3lh8v7monz5sdswsh 104 86315 281985 281906 2026-09-28T01:49:02Z Sjgallagher2 29663 281985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>&amp; imum, deinde hoc loco, signorum alia esse cardinalia, alia regiones. [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig36.png|right|250px]] Illis autem, quorum zenith est in circulo arcticco, cotingit in quolibet die &amp; tempore anni, quod zenith capitis eorum est idem cum polo zodiaci, &amp; tunc habent zodiacum siue eclipticam pro horizonte. Et hoc est quod dicit Alfraganus, quod ibi circulus zodiaci flectitur supra circulû hemi sphærij. Sed cum firmamentum continuè moueatur, circulus horizontis interfecabit zodiacum in instâti: &amp; cum sint maximi circuli in sphæra, intersecabunt se in partes æquales. Unde statim medietas vna zodiaci emergit supra horizontem, &amp; reliqua deprimitur sub horizonte subito. Et hoc est quod dicit Alfraganus, quod tibi occidunt repente sex signa, &amp; reliqua sex oriuntur totò æquinoctiali. cum etiam ecliptica sit horizon illorum, erit tropicus Cancri totus supra horizonta, &amp; totus tropicus capricorni sub horizonte: &amp; sic Sole existente in primo puncto Cancri, erit illis vna dies 24. horarum, &amp; quasi instans pro nocte, quia in instanti Sol transit horizonta, &amp; statim emergit, &amp; ille contrætus est illis pro nocte. E converso contingit illis Sole existente in primo puncto capricorni. Est enim tunc illis vna nox 24. horarum, &amp; quasi instans pro die. Illis autem, quorum zenith est inter circulum<noinclude></noinclude> mv79ubdtvvuqimk3yoxtt78hl4a8g1m 281996 281985 2026-09-28T01:56:35Z Sjgallagher2 29663 281996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>''&amp; imum, deinde hoc loco, signorum alia esse cardinalia, alia regiones.'' [[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig36.png|right|250px]] Illis autem, quorum zenith est in circulo arcticco, cotingit in quolibet die &amp; tempore anni, quod zenith capitis eorum est idem cum polo zodiaci, &amp; tunc habent zodiacum siue eclipticam pro horizonte. Et hoc est quod dicit Alfraganus, quod ibi circulus zodiaci flectitur supra circulû hemi sphærij. Sed cum firmamentum continuè moueatur, circulus horizontis interfecabit zodiacum in instâti: &amp; cum sint maximi circuli in sphæra, intersecabunt se in partes æquales. Unde statim medietas vna zodiaci emergit supra horizontem, &amp; reliqua deprimitur sub horizonte subito. Et hoc est quod dicit Alfraganus, quod tibi occidunt repente sex signa, &amp; reliqua sex oriuntur totò æquinoctiali. cum etiam ecliptica sit horizon illorum, erit tropicus Cancri totus supra horizonta, &amp; totus tropicus capricorni sub horizonte: &amp; sic Sole existente in primo puncto Cancri, erit illis vna dies 24. horarum, &amp; quasi instans pro nocte, quia in instanti Sol transit horizonta, &amp; statim emergit, &amp; ille contrætus est illis pro nocte. E converso contingit illis Sole existente in primo puncto capricorni. Est enim tunc illis vna nox 24. horarum, &amp; quasi instans pro die. Illis autem, quorum zenith est inter circulum<noinclude></noinclude> 415qkpb45rulv5k822yioxu4zjuy4ls 104 86316 281986 281907 2026-09-28T01:49:21Z Sjgallagher2 29663 281986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig37.png|left|250px]] arcticum &amp; polum mundi arcticum, contingit, quod horizon illorum intersecat zodiacum in duo bus punctis æquidistantibus à principio Cancri, &amp; in revolutione firmamenti contingit, quod illa portio zodiaci intercepta relinquitur supra horizontem. Unde patet, quâm diu sol est in illa portione intercepta, erit vna dies continuus sine nocte. Ergo si illa portio fuerit ad quantitatem signi vnius erit ibi dies continuus vnius mensis sine nocte. Si ad quantitatem duorum signorum, erit dies continuus duorum mensium sine nocte, &amp; ita deinceps. Similiter contingit eisdem, quod portio zodiaci intercepta ab illis duobus punctis æquidistantibus à principio Capricorni, semper relinquitur sub horizontem: unde cum Sol est in illa portione intercepta, erit vna nox continua sine die, breuis vel magna, secundum quantitatem interceptæ portionis. Signa autem reliqua, quæ eis oriuntur &amp; occidunt, præpostere oriuntur &amp; occidunt, Oriuntur præpostere, sicut Taurus ante Arietem, Aries ante Pisces, Pisces ante Aquarium: &amp; tamen signa his opposita oriuntur recto ordine; &amp; occidunt præpostere, ut Scorpius ante Libram, Libra ante Virginem: &amp; tamen signa his opposita occidunt directe, illa scilicet quæ oriebantur præpostere, ut Taurus. {{dropinitial|I}}Llis autem, quorum zenith est in polo arctico, contingit, quod illorum horizon est idem quod æquinoctialis. Unde cu æquinoctialis intersecet<noinclude></noinclude> gdzpr5lwnzru0u8ev3cpx8vmlvnrunz 104 86317 281987 281908 2026-09-28T01:49:43Z Sjgallagher2 29663 281987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig38.png|left|250px]] zodiacum in duas partes æquales, sic &amp; illorum horizon relinquit medietatem zodiaci supra se, &amp; reliquam infra. Unde cum Sol decurrat per illam medietatem, quæ est à principio Arietis usque ad finem Virginis, vhus erit dies continuus sine noce, &amp; cum Sol decurrat in reliqua medietate, quæ est à principio Libræ usque in finem Piscium, erit nox vna continua sine die. Quare &amp; vna medietas totius anni, est vna dies artificialis &amp; alia medietas est vna nox. Unde totus annus est ibi vhus dies naturalis. Sed cum ibi nunquam magis 13. gradibus Sol sub horizonte deprimatur, videtur quod illis sit dies continuus sine noce. Nam &amp; nobis dies dicitur ante Solis ortum supra horizontem. Hoc auté est quantum ad vulgarem sensibilitatem. Non enim est dies artificialis, quantum ad phyllicam rationem, nisi ab ortu Solis usque ad occasum eius sub horizonte. Ad hoc igitur, quod lux videtur, ibi esse perpetua (quoniam dies est antequam Sol leuetur super terram per 18. gradus, ut dicit Ptolemæus: alij verò magistri dicunt 30. scilicet per quantitatem unuius signi (dicendum quod ær est ibi nubilosus &amp; spis tus. Radius enim solaris ibi existens debilis virtutis, magis de vaporibus eleuat, quam possit consumere: unde ærem non serenat, &amp; non est dies.<noinclude></noinclude> rqxn6w0w9se4zziaadeji4hku4cxzyu 104 86318 281997 281909 2026-09-28T01:57:26Z Sjgallagher2 29663 281997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude><br /> {{c|{{larger|DE DIVISIONE}}<br />CLIMATVM. }} Maginetur autem quidam circulus in superficie terræ directe suppositus æquinoctiali. Intelligatur etiam alius circulus in superficie terræ, transiens. Per orientem &amp; occidentem, &amp; per polos mundi. Isti duo circuli intersecant se in duobus locis: ad angulos rectos sphærales, &amp; dividunt totam terrram in quatuor quartas: quarum una est nostra habitabilis, illa scilicet, quæ intercipitur inter semicirculum ductum ab oriente in occidentem, in superficie æquinoctialis, &amp; semicirculum ductum ab oriente in occidentem per polum arcticum. Nec tamen illa quarta tota est habitabilis, quoniam partes illius propinquæ æquinoctiali, inhabitabiles sunt propter nimium calorem. Similiter partes eius propinquæ polo arctico inhabitabiles sunt, propter nimiam frigiditatem. Intelligatur igitur una linea, æquidistans ab æquinoctiali, dividens partes quartæ inhabitabiles propter calorem, à partibus habitabilibus, quæ sunt versus septentrionem. Intelligatur etiam alia linea æquidistans à polo arctico, dividens partes quartæ, quæ sunt versus septentrionem inhabitabiles propter frigus, à partibus habitabilibus, quæ sunt versus æquinoctialem. Inter istas etiam duas lincas extremas intelligantur sex lineæ parallelæ æquinoctiali, quæ cum duabus prioribus dividunt partem totalem quartæ habitabilem in septem portiones, quæ dicuntur septem climata, prout in præsenti patet figura.{{nop}}<noinclude></noinclude> 8kc1x5ad90luc57bd0jav9nllw4c3qt 104 86319 281988 281911 2026-09-28T01:50:03Z Sjgallagher2 29663 281988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig39.png|center|500px]] Dicitur autem clima, tantum spatium terræ, per quantum sensibiliter variatur horologium. Idem nanque dies æstivus aliquantus qui est in una regione, sensibiliter est minor in regione propinquiori austro. Spatium igitur tantum, quantum incipit dies idem sensibiliter variari, dicitur clima; nec est idem horologium cum principio &amp; fine huius specij observatum. Horæ enim diei sensibiliter variantur. quare &amp; horologium:{{nop}}<noinclude></noinclude> d24fmoi8h5duhwnbwc0rtxgk22fdy7x 281999 281988 2026-09-28T02:00:42Z Sjgallagher2 29663 /* Emendata */ 281999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>[[File:DeSacrobosco DeSphaera Fig39.png|center|500px]] Dicitur autem clima, tantum spatium terræ, per quantum sensibiliter variatur horologium. Idem nanque dies æstivus aliquantus qui est in una regione, sensibiliter est minor in regione propinquiori austro. Spatium igitur tantum, quantum incipit dies idem sensibiliter variari, dicitur clima: nec est idem horologium cum principio &amp; fine huius specij observatum. Horæ enim diei sensibiliter variantur. Quare &amp; horologium:{{nop}}<noinclude></noinclude> h5x47ixi5s9me5l7794yb9evcwazac5 104 86322 282000 281914 2026-09-28T02:02:34Z Sjgallagher2 29663 282000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>rundem diversitas, est trium horarum &amp; dimidiæ, &amp; ex eleuatione poli supra horizontem 23. graduum. Sic, igitur patet uniuscuiusque climatis latitudo, à principio ipsius versus æquinoctialem, usque in finem eiusdem, versus polum arcticum, &amp; quod primi climatis latitudo est maior latitudine secundi, &amp; sic deinceps. Longitudo autem climatis potest appellari linea dueta ab oriente in occidentem, æquidistans æquinoctiali. Vndclongitudo primi climatis est maior longitudine secundi, &amp; sic deinceps, quod contingit propter angustiam sphæræ, {{c|{{larger|''SCHOLION VINETI.''}}}} {{Greek|Κλίματα}} ''inclinationes cæli Vitruviius interpretatur quæ Græcis appellantur: primum,'' {{Greek|διὰ μέρος}}, ''id est, per Meroen, urbem Aethiopiam: secundum,'' {{Greek|διὰ σύνην}}, ''id est per syenem, urbem etiam Aethiopiæ magis septentriona:em: tertium,'' {{Greek|διὰ Ἀλεξανδρεῖας}}, ''id est, per Alexandriam Aegypti urbem: quartum,'' {{Greek|διὰ ἐσθῶν}}, ''id est per Rhodon urbem &amp; insulam: quintum'' {{Greek|διὰ ἡμίσημος}}, ''id est, per Roman urbem Italiæ: sextum'' {{Greek|διὰ βουβιένους}}, ''id est, per Borysthenem fluvium Ponti, ad Meotim paludem, &amp; Tanaim fluvium, septimum'' {{Greek|διὰ ξιπαιών}}, ''id est; per Riphæos montes, &amp; populos ad Septentrionem. Martianus Capella ponit otto, libro 8. ali etiam plura: sed hic auctor est Alfraganum omnino insecutus, cum in alüs, tum in terra dimensione hoc loco, qui tamen cap. primo Eratothenis stadia adduxerat. Tri-<noinclude></noinclude> lwro0mfw4knk8ravdqmvhc7dsv7rx70 104 86323 282001 281915 2026-09-28T02:03:25Z Sjgallagher2 29663 282001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sjgallagher2" /></noinclude>buit autem Alfraganus gradui ambitus cæli, milliara ambitus terræ 56. &amp; duos trientes.'' <table> <tr> <th> </th> <th> Dies artificiales </th> <th> Altitudo poli </th> <th> Terræ spatii </th> <th> Climata </th> </tr> <tr> <th> </th> <th> Hor. M. </th> <th> Gr. M. </th> <th> Milla </th> <th> </th> </tr> <tr> <td> Initium </td> <td> 12 45 </td> <td> 12 45 </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> Mediū </td> <td> 13 0 </td> <td> 16 40 </td> <td> 440 </td> <td> Per Mereon </td> </tr> <tr> <td> Initium </td> <td> 13 15 </td> <td> 20 30 </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> Mediū </td> <td> 13 30 </td> <td> 24 15 </td> <td> 400 </td> <td> Per Syenen </td> </tr> <tr> <td> Initium </td> <td> 13 40 </td> <td> 23 30 </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> Mediū </td> <td> 14 </td> <td> 30 45 </td> <td> 350 </td> <td> Per Alexandriam </td> </tr> <tr> <td> Initium </td> <td> 14 15 </td> <td> 33 40 </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> Mediū </td> <td> 14 30 </td> <td> 36 24 </td> <td> 300 </td> <td> Per Rhodū. </td> </tr> <tr> <td> Initium </td> <td> 14 45 </td> <td> 39 0 </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> Mediū </td> <td> 15 0 </td> <td> 41 20 </td> <td> 255 </td> <td> Per Romā. </td> </tr> <tr> <td> Initium </td> <td> 15 15 </td> <td> 43 30 </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> Mediū </td> <td> 15 30 </td> <td> 45 24 </td> <td> 212 </td> <td> Per Boryschenem </td> </tr> <tr> <td> Initium </td> <td> 15 45 </td> <td> 47 15 </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> Mediū </td> <td> 16 0 </td> <td> 48 40 </td> <td> 185 </td> <td> Per Riphæos </td> </tr> <tr> <td> Finis. </td> <td> 16 15 </td> <td> 50 30 </td> <td> 1 </td> <td> </td> </tr> </table> Horarum inter primi initium, &amp; finem septimi diversitas est Hor. 3. Min. 30. Diversitas verò elevationum Poli, Grad. 37. Min. 45. spatium terræ 2 142. miliar.<noinclude></noinclude> olkuwhmsobrl6h9eyyxtnrts23ifign 104 86329 281963 281950 2026-09-27T21:32:46Z Trooper57 22870 /* Not proofread */ 281963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Trooper57" />{{rh||{{sc|Histor. Piscvm Lib. IV.}}|185}}</noinclude><noinclude>ditum,</noinclude> uti {{et}} forceps: {{s}}ini{{s}}trum parvum. Color te{{s}}t{{ae}} {{s}}uperius olivaceus, flavo in extremitate mixto. Corpus inferius pallide flave{{s}}cit. Omnia crura {{et}} brachia ca{{s}}tanei {{s}}unt coloris, forceps etiam {{s}}uperius, c{{ae}}tera pallide flave{{s}}centia una cum tenaculis. Crura omnia inferius ve{{s}}tita {{s}}unt copio{{s}}is pilis longiu{{s}}culis ob{{s}}cure ca{{s}}tanei coloris. Carne {{s}}unt bona. {{sc|Uca Gvacv}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, figura {{et}} conformatione {{s}}ua plane convenit cum antecedente, excepta magnitudine {{et}} colore, hic enim longe e{{s}}t major. {{sc|Cvnvrv}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, fœmella e{{s}}t Uca una, figura {{et}} colore conveniens, {{s}}olum magnitudine corporis {{et}} brachiorum differt, minor enim e{{s}}t quam mas {{et}} brachia habet parva, brachio maris {{s}}ini{{s}}tro vix {{ae}}qualia, {{s}}ini{{s}}trumque paulo grandius dextro, raros quoque habet pilos, cum Uca una tota fit hir{{s}}uta. {{sc|Gvanhvmi}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: Cancer terre{{s}}tris: corpus illi rotundum, {{s}}ed paulum compre{{s}}{{s}}um: magnitudine Auriaci mali. Pedes habet octo, quinque digitos longos, quatuor internodiis: crura longis pilis ve{{s}}tita: os magnum {{et}} ad latera oris utrimque latitudine unius digiti hir{{s}}utum, ut {{et}} corpus: Brachia duo, dextrum magnum, {{s}}ini{{s}}trum parvum; magnum longum octo digitos, latum plus duobus; parvum vix quartam partem illius {{ae}}quat. Oculi bini, quos in{{s}}tar parv{{ae}} pil{{ae}} erigit {{et}} iterum in longa cavitate ab{{s}}condit: circa os qua{{s}}i duo brachiola qu{{ae}} recondere pote{{s}}t {{et}} iterum depromere, {{et}} u{{s}}que ad oculos deducere. Celerrime currit, {{et}} quidem tran{{s}}ver{{s}}im, ita ut oculos ad latus convertat {{et}} brachium majus elevatum ge{{s}}tet. Maximo numero in {{s}}ilvis paludo{{s}}is oberrant. Carnem habent bonam. {{sc|Aratv {{et}} Aratv pinima}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: Cancer terre{{s}}tris, quadrat{{ae}} figur{{ae}}, corpore haud magno, te{{s}}ta multiplici colore piƈta, brunno, c{{ae}}ruleo, albo, rubro punƈtatim varie intermixtis. Oculi prominentes longe di{{s}}tantes, nigri, in angulis ro{{s}}tri po{{s}}iti. Crura octo, quatuor internodiis, compre{{s}}{{s}}a, ruffa, ac per totum maculis purpureis, nigris ac albis di{{s}}tincta: Chel{{ae}} du{{ae}} non ita magn{{ae}}, {{ae}}quales, ruff{{ae}}, in extremitate ex albo flave{{s}}centes. In ventre etiam flave{{s}}cit. Crura raris pilis nigris ve{{s}}tiuntur. {{sc|Ciecie Ete}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: {{sic|''Cranguer{{s}}inho des Manges''|Caranguejinho dos mangues}} Lu{{s}}itanis: corpus ad quadratam figuram accedit, {{et}} totum vix {{s}}uperat majoris avellan{{ae}} magnitudinem: oculi prominentes longiu{{s}}culi, quos recondere pote{{s}}t. Crura octo: brachium {{s}}ini{{s}}trum ip{{s}}i maximum, non tamen cra{{s}}{{s}}um, forcipis tenacula tenuia {{et}} longa, {{ae}}qualia, {{s}}ine dentibus: dextrum brachium tenui{{s}}{{s}}imum. Te{{s}}ta coloris hepatici: reliquum totum corpus cum cruribus ob{{s}}cure flavum ex pallido. Edulis e{{s}}t; {{et}} Bra{{s}}iliani illo curant morbum quem vocant Mia. {{sc|Ciecie Panema}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, cancer pr{{ae}}cedenti plane {{s}}imilis, excepto quod forcipis tenaculum inferius brevius e{{s}}t {{s}}uperiori. {{sc|Potiqviqviya}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus. Locu{{s}}ta marina, Belgis {{Gothica|Zeekreeft}}. Longitudo corporis à fronte ad exortum caud{{ae}} {{s}}eptem digitorum; caud{{ae}} {{s}}ex: latitudo te{{s}}t{{ae}} dor{{s}}i {{s}}eptem, ventris duorum {{et}} {{s}}emis: totius corporis ambitus novem digitorum {{et}} {{s}}emis; caud{{ae}} ambitus quinque, qu{{ae}} con{{s}}tat {{s}}ex tabellis, {{s}}eptem junƈturis {{s}}ibi invicem appo{{s}}itis: {{et}} habet caud{{ae}} ad quodlibet latus inferius quatuor pinnas, unum digitum longas: caud{{ae}} autem finis definit in quinque pinnas, {{s}}e{{s}}quidigitum longas, unum latas: extremitates laterales cuju{{s}}que tabell{{ae}} definunt in cornu acutum: in quolibet latere quinque habet crura, quinque internodiis con{{s}}tantia; primum par crurum {{s}}ex digitos longum, alterum novem, tertium pedem, quartum {{s}}eptem digitos, quintum quinque: Quodlibet autem unguem habet incurvum, acutum, pilis multis flave{{s}}centibus hirtum, in{{s}}tar penicilli pictorum: crus anterius cra{{s}}{{s}}itie digitum {{ae}}quat, reliqua graciliora. Te{{s}}ta corporis varie tuberculata, frequentibus eminentiis in{{s}}tar<noinclude>{{rh||A a|corni-}}</noinclude> njzxidxpyf7lyibsa2kbfk6qjpl6q80 281964 281963 2026-09-27T21:42:57Z Trooper57 22870 /* Proofread */ 281964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{rh||{{sc|Histor. Piscvm Lib. IV.}}|185}}</noinclude><noinclude>ditum,</noinclude> uti {{et}} forceps: {{s}}ini{{s}}trum parvum. Color te{{s}}t{{ae}} {{s}}uperius olivaceus, flavo in extremitate mixto. Corpus inferius pallide flave{{s}}cit. Omnia crura {{et}} brachia ca{{s}}tanei {{s}}unt coloris, forceps etiam {{s}}uperius, c{{ae}}tera pallide flave{{s}}centia una cum tenaculis. Crura omnia inferius ve{{s}}tita {{s}}unt copio{{s}}is pilis longiu{{s}}culis ob{{s}}cure ca{{s}}tanei coloris. Carne {{s}}unt bona. {{sc|Uca Gvacv}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, figura {{et}} conformatione {{s}}ua plane convenit cum antecedente, excepta magnitudine {{et}} colore, hic enim longe e{{s}}t major. {{FI |file=Aguara uca - Historia naturalis Brasiliae (Page 185) BHL289278 (cropped).jpg |tsize=200px |float=left |margin-right=0.3em |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} {{sc|Cvnvrv}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, f{{oe}}mella e{{s}}t Uca una, figura {{et}} colore conveniens, {{s}}olum magnitudine corporis {{et}} brachiorum differt, minor enim e{{s}}t quam mas {{et}} brachia habet parva, brachio maris {{s}}ini{{s}}tro vix {{ae}}qualia, {{s}}ini{{s}}trumque paulo grandius dextro, raros quoque habet pilos, cum Uca una tota fit hir{{s}}uta. {{sc|Gvanhvmi}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: Cancer terre{{s}}tris: corpus illi rotundum, {{s}}ed paulum compre{{s}}{{s}}um: magnitudine Auriaci mali. Pedes habet octo, quinque digitos longos, quatuor internodiis: crura longis pilis ve{{s}}tita: os magnum {{et}} ad latera oris {{FI |file=Guanhumi - Historia naturalis Brasiliae (Page 185) BHL289278 (cropped).jpg |tsize=400px |float=left |margin-right=0.3em |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} utrimque latitudine unius digiti hir{{s}}utum, ut {{et}} corpus: Brachia duo, dextrum magnum, {{s}}ini{{s}}trum parvum; magnum longum octo digitos, latum plus duobus; parvum vix quartam partem illius {{ae}}quat. Oculi bini, quos in{{s}}tar parv{{ae}} pil{{ae}} erigit {{et}} iterum in longa cavitate ab{{s}}condit: circa os qua{{s}}i duo brachiola qu{{ae}} recondere pote{{s}}t {{et}} iterum depromere, {{et}} u{{s}}que ad oculos deducere. Celerrime currit, {{et}} quidem tran{{s}}ver{{s}}im, ita ut oculos ad latus convertat {{et}} brachium majus elevatum ge{{s}}tet. Maximo numero in {{s}}ilvis paludo{{s}}is oberrant. Carnem habent bonam. {{sc|Aratv {{et}} Aratv pinima}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: Cancer terre{{s}}tris, quadrat{{ae}} figur{{ae}}, corpore {{FI |file=Aratu - Historia naturalis Brasiliae (Page 185) BHL289278 (cropped).jpg |tsize=170px |float=left |margin-right=0.3em |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} haud magno, te{{s}}ta multiplici colore piƈta, brunno, c{{ae}}ruleo, albo, rubro punƈtatim varie intermixtis. Oculi prominentes longe di{{s}}tantes, nigri, in angulis ro{{s}}tri po{{s}}iti. Crura octo, quatuor internodiis, compre{{s}}{{s}}a, ruffa, ac per totum maculis purpureis, nigris ac albis di{{s}}tincta: Chel{{ae}} du{{ae}} non ita magn{{ae}}, {{ae}}quales, ruff{{ae}}, in extremitate ex albo flave{{s}}centes. In ventre etiam flave{{s}}cit. Crura raris pilis nigris ve{{s}}tiuntur. {{sc|Ciecie Ete}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus: {{sic|''Cranguer{{s}}inho des Manges''|Caranguejinho dos mangues}} Lu{{s}}itanis: corpus ad quadratam figuram accedit, {{et}} totum vix {{s}}uperat majoris avellan{{ae}} {{FI |file=Ciecie Ete - Historia naturalis Brasiliae (Page 185) BHL289278 (cropped).jpg |tsize=200px |float=left |margin-right=0.3em |margin-top=0.3em |margin-bottom=0.3em}} magnitudinem: oculi prominentes longiu{{s}}culi, quos recondere pote{{s}}t. Crura octo: brachium {{s}}ini{{s}}trum ip{{s}}i maximum, non tamen cra{{s}}{{s}}um, forcipis tenacula tenuia {{et}} longa, {{ae}}qualia, {{s}}ine dentibus: dextrum brachium tenui{{s}}{{s}}imum. Te{{s}}ta coloris hepatici: reliquum totum corpus cum cruribus ob{{s}}cure flavum ex pallido. Edulis e{{s}}t; {{et}} Bra{{s}}iliani illo curant morbum quem vocant Mia. {{sc|Ciecie Panema}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, cancer pr{{ae}}cedenti plane {{s}}imilis, excepto quod forcipis tenaculum inferius brevius e{{s}}t {{s}}uperiori. {{sc|Potiqviqviya}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus. Locu{{s}}ta marina, Belgis {{Gothica|Zeekreeft}}. Longitudo corporis à fronte ad exortum caud{{ae}} {{s}}eptem digitorum; caud{{ae}} {{s}}ex: latitudo te{{s}}t{{ae}} dor{{s}}i {{s}}eptem, ventris duorum {{et}} {{s}}emis: totius corporis ambitus novem digitorum {{et}} {{s}}emis; caud{{ae}} ambitus quinque, qu{{ae}} con{{s}}tat {{s}}ex tabellis, {{s}}eptem junƈturis {{s}}ibi invicem appo{{s}}itis: {{et}} habet caud{{ae}} ad quodlibet latus inferius quatuor pinnas, unum digitum longas: caud{{ae}} autem finis definit in quinque pinnas, {{s}}e{{s}}quidigitum longas, unum latas: extremitates laterales cuju{{s}}que tabell{{ae}} definunt in cornu acutum: in quolibet latere quinque habet crura, quinque internodiis con{{s}}tantia; primum par crurum {{s}}ex digitos longum, alterum novem, tertium pedem, quartum {{s}}eptem digitos, quintum quinque: Quodlibet autem unguem habet incurvum, acutum, pilis multis flave{{s}}centibus hirtum, in{{s}}tar penicilli pictorum: crus anterius cra{{s}}{{s}}itie digitum {{ae}}quat, reliqua graciliora. Te{{s}}ta corporis varie tuberculata, frequentibus eminentiis in{{s}}tar<noinclude>{{rh||A a|corni-}}</noinclude> 7wbvkxeqrcgc7qbnm7ues0ib46hxmcg 104 86333 281954 2026-09-27T17:23:49Z SZC 03 22335 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{pt|sem}}. 150.— Â interdum exprimit durationem: mâ kunta sa‘îdan, dum, donec, quamdiu eris felix. 151.— LAMMÂ et, ’IḎÂ : lammâ est categoricum, ’iḏâ hypotheticum: lammâ ǵi’ta, cum venisti; ’iḏâ ǵi’ta, si venires, cum venires. 152.- ḤATTÂ est praepositio: ’akala-hu ḥattâ ra’si-hi, edit illum usque ad (i.e. praeter) caput, vel adverbium: ’akala-hu ḥattâ ra’sa-hu, edit illum, etiam caput. 153.— LÂ...' 281954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="SZC 03" />{{c|–&ensp;53&ensp;–}}</noinclude>{{pt|sem}}. 150.— Â interdum exprimit durationem: mâ kunta sa‘îdan, dum, donec, quamdiu eris felix. 151.— LAMMÂ et, ’IḎÂ : lammâ est categoricum, ’iḏâ hypotheticum: lammâ ǵi’ta, cum venisti; ’iḏâ ǵi’ta, si venires, cum venires. 152.- ḤATTÂ est praepositio: ’akala-hu ḥattâ ra’si-hi, edit illum usque ad (i.e. praeter) caput, vel adverbium: ’akala-hu ḥattâ ra’sa-hu, edit illum, etiam caput. 153.— LÂ negans speciem regit aocusativum: lâ ilâha illâ Llâhu, non est deitas praeter Deum; lâ ḥâǵatan ’ilai-hi, non est opus eius. 154.— ’INNA et ’ANNA petunt accusatitivum. 155.— ’IYYÂ. Pronomina obiecta non possunt adhiberi separata, sunt enim suffixa; ergo si a nomine vel verbo amoveantur, unientur particulae ’iyyâ, quae nihil seignificat: ’iyyâ-ka na‘budu: te adoramus, ’a‘ṭâ-hu ’iyyâ-hâ, dedit illam illi, loco ’a‘ṭâ—hu hâ. {{ct|{{u|linestyle=double|{{lsp|50%|ADDENDU|M}}}}}} 140 bis. Imperfectum saepe aequivalet nostro infinitivo in orationibus completivis, v.gr. kâna...ya ’tûna ya‘ûdûna-hu, veniebant visitare, vel ad visitandum illum; daẖala l—ḥammâma yagtasilu, intravit balneum lavari, ut lavaretur; mâ zâla yugannî, non cesssevit canere. {{nop}}<noinclude></noinclude> gbiywnpoa5kn411thrfsnj8fj7v7htl 281956 281954 2026-09-27T17:28:14Z SZC 03 22335 /* Proofread */ 281956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="SZC 03" />{{c|–&ensp;53&ensp;–}}</noinclude>{{pt|sem|essem}}. 150.— MÂ interdum exprimit durationem: mâ kunta sa‘îdan, dum, donec, quamdiu eris felix. 151.— LAMMÂ et, ’IḎÂ: lammâ est categoricum, ’iḏâ hypotheticum: lammâ ǵi’ta, cum venisti; ’iḏâ ǵi’ta, si venires, cum venires. 152.- ḤATTÂ est praepositio: ’akala-hu ḥattâ ra’si-hi, edit illum usque ad (i.e. praeter) caput, vel adverbium: ’akala-hu ḥattâ ra’sa-hu, edit illum, etiam caput. 153.— LÂ negans speciem regit accusativum: lâ ilâha illâ Llâhu, non est deitas praeter Deum; lâ ḥâǵatan ’ilai-hi, non est opus eius. 154.— ’INNA et ’ANNA petunt accusatitivum. 155.— ’IYYÂ. Pronomina obiecta non possunt adhiberi separata, sunt enim suffixa; ergo si a nomine vel verbo amoveantur, unientur particulae ’iyyâ, quae nihil seignificat: ’iyyâ-ka na‘budu: te adoramus, ’a‘ṭâ-hu ’iyyâ-hâ, dedit illam illi, loco ’a‘ṭâ—hu hâ. {{ct|{{u|linestyle=double|{{lsp|50%|ADDENDU|M}}}}}} 140 bis. Imperfectum saepe aequivalet nostro infinitivo in orationibus completivis, v. gr. kâna...ya ’tûna ya‘ûdûna-hu, veniebant visitare, vel ad visitandum illum; daẖala l—ḥammâma yagtasilu, intravit balneum lavari, ut lavaretur; mâ zâla yugannî, non cesssevit canere. {{nop}}<noinclude></noinclude> 8nfd7o7ygf7t9jyqgnegk29hdnofn4u 281957 281956 2026-09-27T17:28:55Z SZC 03 22335 281957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="SZC 03" />{{c|–&ensp;53&ensp;–}}</noinclude>{{pt|sem|essem}}. 150.— MÂ interdum exprimit durationem: mâ kunta sa‘îdan, dum, donec, quamdiu eris felix. 151.— LAMMÂ et, ’IḎÂ: lammâ est categoricum, ’iḏâ hypotheticum: lammâ ǵi’ta, cum venisti; ’iḏâ ǵi’ta, si venires, cum venires. 152.- ḤATTÂ est praepositio: ’akala-hu ḥattâ ra’si-hi, edit illum usque ad (i.e. praeter) caput, vel adverbium: ’akala-hu ḥattâ ra’sa-hu, edit illum, etiam caput. 153.— LÂ negans speciem regit accusativum: lâ ilâha illâ Llâhu, non est deitas praeter Deum; lâ ḥâǵatan ’ilai-hi, non est opus eius. 154.— ’INNA et ’ANNA petunt accusatitivum. 155.— ’IYYÂ. Pronomina obiecta non possunt adhiberi separata, sunt enim suffixa; ergo si a nomine vel verbo amoveantur, unientur particulae ’iyyâ, quae nihil seignificat: ’iyyâ-ka na‘budu: te adoramus, ’a‘ṭâ-hu ’iyyâ-hâ, dedit illam illi, loco ’a‘ṭâ—hu hâ. {{ct|{{u|linestyle=double|{{lsp|50%|ADDENDU|M}}}}}} 140 bis. Imperfectum saepe aequivalet nostro infinitivo in orationibus completivis, v. gr. kâna...ya ’tûna ya‘ûdûna-hu, veniebant visitare, vel ad visitandum illum; daẖala l—ḥammâma yagtasilu, intravit balneum lavari, ut lavaretur; mâ zâla yugannî, non cesssevit canere. {{nop}}<noinclude></noinclude> 4seimi3i68jlrll5p7kh481odcvgmwi 281958 281957 2026-09-27T17:29:52Z SZC 03 22335 281958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="SZC 03" />{{c|–&ensp;53&ensp;–}}</noinclude>{{pt|sem|essem}}. 150.— MÂ interdum exprimit durationem: mâ kunta sa‘îdan, dum, donec, quamdiu eris felix. 151.— LAMMÂ et, ’IḎÂ: lammâ est categoricum, ’iḏâ hypotheticum: lammâ ǵi’ta, cum venisti; ’iḏâ ǵi’ta, si venires, cum venires. 152.- ḤATTÂ est praepositio: ’akala-hu ḥattâ ra’si-hi, edit illum usque ad (i.e. praeter) caput, vel adverbium: ’akala-hu ḥattâ ra’sa-hu, edit illum, etiam caput. 153.— LÂ negans speciem regit accusativum: lâ ilâha illâ Llâhu, non est deitas praeter Deum; lâ ḥâǵatan ’ilai-hi, non est opus eius. 154.— ’INNA et ’ANNA petunt accusatitivum. 155.— ’IYYÂ. Pronomina obiecta non possunt adhiberi separata, sunt enim suffixa; ergo si a nomine vel verbo amoveantur, unientur particulae ’iyyâ, quae nihil seignificat: ’iyyâ-ka na‘budu: te adoramus, ’a‘ṭâ-hu ’iyyâ-hâ, dedit illam illi, loco ’a‘ṭâ-hu hâ. {{ct|{{u|linestyle=double|{{lsp|50%|ADDENDU|M}}}}}} 140 bis. Imperfectum saepe aequivalet nostro infinitivo in orationibus completivis, v. gr. kâna...ya ’tûna ya‘ûdûna-hu, veniebant visitare, vel ad visitandum illum; daẖala l-ḥammâma yagtasilu, intravit balneum lavari, ut lavaretur; mâ zâla yugannî, non cesssevit canere. {{nop}}<noinclude></noinclude> f15hl1dfrvco8kwi04ga9xk6v9zc0ps 104 86334 281959 2026-09-27T17:37:32Z SZC 03 22335 /* Proofread */ 281959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="SZC 03" />{{c|–&ensp;56&ensp;–}}</noinclude>si sit obiectum verbi, quod ex contextu illico apparet – erit genitivus annexus primo; multo rarius erunt in appositione. 10) Typi “kâtibun” – frequentissimus – et “maktûbun” primo aspectu dinoscuntur. Quodlibet {{s|nomen}} habens â in 1^a r. erit typus “kâtibun”, ideo necessario habebit i in 2⁹. 11) Maxima pars nominum arabicorum sunt formae I: plurima carent vocali in 2^a r.: kat-bun, kit-bun etc. 12) Reliqua nomina tam peculiaria sunt ut nequeant confundi. Nomina formarum V et VI non differunt a perfecto nisi per vocales. Tunc iuvat contextus et – si adest – articulus. 13) Typus {{lingua|ar|اكتب}} diversimode vocalisatur prout sit a) perf. IV ’aktaba, b) comparativum ’aktabu, c) persona “ego” alicuius imperfecti. 14) Brevi: nisi morphologia aliud suadeat, legendum est A. Paucae vocales quae remanent discentur lectione vel usu Lexici. Applicationem huius processus in ultimis paginis exercitiorum ostendemus. {{nop}}<noinclude></noinclude> 5b4e2dqtpble3t15iwqfe7tspop0xki 281960 281959 2026-09-27T17:38:06Z SZC 03 22335 281960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="SZC 03" />{{c|–&ensp;56&ensp;–}}</noinclude>si sit obiectum verbi, quod ex contextu illico apparet – erit genitivus annexus primo; multo rarius erunt in appositione. 10) Typi “kâtibun” – frequentissimus – et “maktûbun” primo aspectu dinoscuntur. Quodlibet {{s|nomen}} habens â in 1^a r. erit typus “kâtibun”, ideo necessario habebit i in 2^a. 11) Maxima pars nominum arabicorum sunt formae I: plurima carent vocali in 2^a r.: kat-bun, kit-bun etc. 12) Reliqua nomina tam peculiaria sunt ut nequeant confundi. Nomina formarum V et VI non differunt a perfecto nisi per vocales. Tunc iuvat contextus et – si adest – articulus. 13) Typus {{lingua|ar|اكتب}} diversimode vocalisatur prout sit a) perf. IV ’aktaba, b) comparativum ’aktabu, c) persona “ego” alicuius imperfecti. 14) Brevi: nisi morphologia aliud suadeat, legendum est A. Paucae vocales quae remanent discentur lectione vel usu Lexici. Applicationem huius processus in ultimis paginis exercitiorum ostendemus. {{nop}}<noinclude></noinclude> 65g0s8csgg5jlma6oohejclbbb9uib0 104 86335 281961 2026-09-27T21:08:25Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia dextra|{{c|John IV.,<br/>26th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1302–8.{{hr}}}}|}} Et quia tractatum fuit consilio communi super concessione annuæ pensionis viginti librarum, et <ref>Sic in MS.</ref>tactum Domino Episcopo, ait uod adeo bene posset fieri sine juris offensa et majori <ref>''peccunie'' in MS.</ref>pecuniæ uantitate, icut et in minori. Et unus monachus statim respondebat, quod Conventus nihil consensit, nec in majori nec in mi... 281961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin|side=right}} {{rh||{{Capituli|Monasterii Sancti Albani.}}|93}}</noinclude>{{Marginalia dextra|{{c|John IV.,<br/>26th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1302–8.{{hr}}}}|}} Et quia tractatum fuit consilio communi super concessione annuæ pensionis viginti librarum, et <ref>Sic in MS.</ref>tactum Domino Episcopo, ait uod adeo bene posset fieri sine juris offensa et majori <ref>''peccunie'' in MS.</ref>pecuniæ uantitate, icut et in minori. Et unus monachus statim respondebat, quod Conventus nihil consensit, nec in majori nec in minori. Quidam tacite sedebant, moleste ferentes tantum gravamen; aii autem loquebantur constanter contra Episcopm, ac unus appellavit verbo tenus. {{Marginalia dextra|Posible evil consequences of refusal.}} Sed nimis erat formidandum de maxima potentia Episcopi, præcipui consiliarii Regis, ad cujus suggestionem multa mala potuerunt contigisse. Quod Deus avertebat. {{Marginalia dextra|The Bishop argues in favour of his demand: the Prior answers him.}} Memoratus vero Episcopus <ref>Si in MS.</ref>submergendo ait quod Conventus inde non gravaretur; quia onus cederet in Abbatem. Ad quod Prior respondit prudenter et vere, quod quandocunque Abbas magnis debitis oneratur, oportet necessario quod Conventus sibi adjutorium impendat. Alii autem dicebant quod ista petitio non sapit pensionem, immo destructionem et irrecuperabilem domus confusionem. {{Marginalia dextra|The Priors of Celles equally oppose the demand.}} Unde negotium prorogatum fuit usque ad Festum Passionis Sancti Albani instans, infra illam quindenam; ut posset tractari coram Prioribus Cellarum. Communicato igitur consilio, Priores noluerunt Cellas <ref>This word has slightly the appearance of having been intended to be struck out with the pen.</ref>fere ad dictam pensione solvendam obligari; sed Episcopus semper nitebatur quod Monasterium Sancti Albani per sigillum suum commune esset obligatum. {{Marginalia dextra|The Prince of Wales hears of the demand, and enjoins that the pension}} Disponente igitur Eo de quo dicitur—<ref>'''Proverbs'' xxi. 30</ref>"Non est sapientia, non est prudentia, contra Deum," pervenit rumor iste ad notitiam filii Domini Regis, Principis Walliæ, per unum de Curia sua, audientem istud negotium. Unde Princeps litteratrie mandavit, ne<noinclude>{{hr}} <references /> {{sidenotes end}}</noinclude> 0t3h5v1lvmeubeagu2zz41bb5ehqj53 104 86336 281962 2026-09-27T21:17:18Z Catgolin 32186 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{Marginalia sinistra|{{c|John IV,<br/>26th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1302–8.{{hr}}}}shall not be ranted.}} dicta pensio concederetur; et ita sopita est illa petitio nociva. Consequenter vero, infra mensem contigit humanitus de Domino Rege, et memoratus Thesaurarius principalis fuerat executor testamenti ipsius; qui, jugiter sequendo, exercuit administrationem defuncti. Novus autem Dominus Rex, qui conceperat adversus eum indignationem, vivente... 281962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Catgolin" />{{sidenotes begin}} {{rh|94|{{Capituli|Gesta Abbatum}}|}}</noinclude>{{Marginalia sinistra|{{c|John IV,<br/>26th<br/>Abbot,<br/>A.D.<br/>1302–8.{{hr}}}}shall not be ranted.}} dicta pensio concederetur; et ita sopita est illa petitio nociva. Consequenter vero, infra mensem contigit humanitus de Domino Rege, et memoratus Thesaurarius principalis fuerat executor testamenti ipsius; qui, jugiter sequendo, exercuit administrationem defuncti. Novus autem Dominus Rex, qui conceperat adversus eum indignationem, vivente Domino Rege, patre suo, capi fecit ipsum Episcopum, ob causas quas prætendebat, apud altham, et adduci apud Castrum de Walingford, in custodia; et abstulit ei temporalia bona sua. Et in custodia; et abstulit ei temporalia bona sua. {{Marginalia sinistra|On the death of Edward I., the Bishop is digraced by his son, and thrown into prison. The debet really due from the Abbey, is paid to the King.}} Et quia constabat Domino Regi de magna <ref>''peccunia'' in MS./ This was the debt probably of 900L alluded to above.</ref>pecunia ipsi Episcopo per litteras obligatorias CApituli Monasterii Sancti Albani debitas, allocatis allocandis, Abbas succedens, videlicet, venerabilis pater, Hugo de <ref>Correctly "''Eversdone,''" or "''Everdone'';" the last syllable has the appearanceof h¯m.</ref>Eversham, compulsus, satisfecit Domino Regi. Super qua quidem solutione Dominus Rex litteras acquietanciæ fieri fecit, et ut domum inde conservaret indemnem. {{t3|De servitio militari Domino Regi persoluto.}} {{Marginalia sinistra|Knight-service twice done by the Abbot in money.}} Iste Abbas tempore suo bis fecit DOmino Edwardo Regi, filio illustris Regis Henrici, servitium suum militare in Scotiam; unde una vice finem fecit pro centum viginti libris, et alia vice pro centum viginti marcis argenti. {{t3|Qualiter <ref>Omitted in MS.</ref>[Abbs] prædictus pro denegatione cariagii Domino Regi, ejusdam iram incerrerit: et ob hoc sylvam de Westwode per longam tempus amisit.}} {{Marginalia sinistra|Abbot John offends King}}Cum autem Dominus <ref>King Edward the Second is here alluded to.</ref>Rex mandasset prædicto Abbati quod subveniret sibi de duabus carectis, cum equis et<noinclude>{{hr}} <references /></noinclude> 4up1ggr0e8bszy0sulck3igduoalhwy 104 86337 282005 2026-09-28T03:26:24Z Trooper57 22870 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'G ε 0 t l c c xl 12 CR V S TACEI. P I S CE S C y x l I Guaja apara. Cancermaximus. ari alia Canerorum ſpecier. yArkBraſilienſibus. Cancer maximus elegantiſſime variegatus. Cor¬ potis figuta eſt Lum biſfect ſimilis. in latitudine habens tres digitos in longitu ¶dine duos & lemis (quamquam & maiotes reperiantur. Teſta. ut dixi lunata eſt. in utto que latere poſterius eſeda in acumina deiiuens. Anterior pars teſte nitra iodictatem coloris eſ... 282005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Trooper57" /></noinclude>G ε 0 t l c c xl 12 CR V S TACEI. P I S CE S C y x l I Guaja apara. Cancermaximus. ari alia Canerorum ſpecier. yArkBraſilienſibus. Cancer maximus elegantiſſime variegatus. Cor¬ potis figuta eſt Lum biſfect ſimilis. in latitudine habens tres digitos in longitu ¶dine duos & lemis (quamquam & maiotes reperiantur. Teſta. ut dixi lunata eſt. in utto que latere poſterius eſeda in acumina deiiuens. Anterior pars teſte nitra iodictatem coloris eſt obigure brum yatiegata magulis ex al¬ bo flapeſcentibus quaſi ſolis punctulis conſtantibu ac in ſui medio magulam brunnam huben tibus: poſterior pars ex albo flaueſ cit ſtriis bruns ſccundum lon¬ gitudinom omnata Podes habero ſingulos quatuor internodiis conſtantes. ſubtotundos xalbo flayoſgentes: btachia duo. quod liber duos & ſemis digitos longum ⁊ ſoſquidigitum latum, quodliber paria ſorcipe præditum. quibus non ita arcte comprehendere poteſt. ut alij caneri. Eſt autem quodli brachium ſuperius ar¬ matum & dentatum inſtar criſte galli. ita ut quando vitus brachia corpori applicatis ea com¬ ponit uti aptiſſime poteſt. criſtas duas galli ſibi icem appoſitas eſſe appareat Tenacula teptæ ſentar toſtrum galli. beachium itaque torum roſtrum galli cum ſua criſta Erachia autem etiam ēx albo flaneſcunt & magulis brunnis ſunt rariegata Inaquis natans per os aquam ſur. iat. quaſi e fonte exſiliret Gcinerus Gallum Matinum vocat & pro Cancro Heracleοεσο βelonū habet Glia ſpecios. Corpus rotundum paulo oblongum, inglandem cum ſuo viridi cortige aquat oco habet pedes cancri¬ nos duobtacha quodlibet fe re duo & ſemis digitos longum, at exilia in parte cerema cor potis tros habet aculeos obtuſos Eoculos planc cxlle Color to tius corpotis. brachiotum & pe¬ dum eſt albus ac tota teſta dorſi celegis maculis brunnis ordina¬ cim diſtincta in ſummitate ma¬ ioribus in latoribus. minori bus Brachia paruulis magulis c ruſſo purpureis ſunt variegata pe¬ dos albicant in totum ut & υωη. Galia ſpecies quæ ratius capitit. Corpus ellyptier figuræ latum. tres digitos &o ridem longum aut paulo minus: teſta tectus eſt ellyptica. in ambitu multi corniculis prædita. ſuperius autem consallibus el par uli ut aliis inquolibet latere podos quatuor gum qua tuor iuncturis. Cruta ſubhitſut ¶ in cxtr emitato ungnti nigrum corniguli figura habentia. Anteri autem orus tro digitos longus. reliqua ſemper breriora unum altero. Prachiorum cum forcipibus. cunſtiber longitudo trium digitorum. oſſities humani digiti. ſorcipe ſci¬ quidigitum longa & ſatis craſſa Ipia etromitates forcipis paulo plus ſeſquidigitum loneꝝ. roſtin & gerus dente quaſi denticulis humanis. ita apte ſibi im ioom quadtur tes complicate. quali quis roſtrum dentatum clauderet. in una tenacula forciꝑis. quæ more¬ tit ſcor<noinclude></noinclude> m6uwwpxe7jrvy5jlo7bb1ydtgnc7lun 0 86338 282007 2026-09-28T03:32:35Z Trooper57 22870 Paginam instituit, scribens '<pages index="Historia Naturalis Brasiliae (1648).pdf" from=381 to=382 fromsection=VIII header=1 prev="[[Historia Naturalis Brasiliae/Historiae Rerum Naturalium Brasiliae/VI/VII|Caput VII]]" next="[[Historia Naturalis Brasiliae/Historiae Rerum Naturalium Brasiliae/VI/XIX|Caput XIX]]" />' 282007 wikitext text/x-wiki <pages index="Historia Naturalis Brasiliae (1648).pdf" from=381 to=382 fromsection=VIII header=1 prev="[[Historia Naturalis Brasiliae/Historiae Rerum Naturalium Brasiliae/VI/VII|Caput VII]]" next="[[Historia Naturalis Brasiliae/Historiae Rerum Naturalium Brasiliae/VI/XIX|Caput XIX]]" /> 97luc47kedrupla2xlbgk34tvbhyhv5