Wikisource lawikisource https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicifons Disputatio Vicifontis Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Scriptor Disputatio Scriptoris Pagina Disputatio Paginae Liber Disputatio Libri TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 1431 282648 270699 2026-10-04T16:54:00Z Saumache 27923 282648 wikitext text/x-wiki {{titulus |Scriptor= Quintus Ennius |OperaeTitulus= Annales |OperaeWikiPagina= Annalium fragmenta |Annus= Saeculum II a.Ch.n. |SubTitulus= fragmenta |Genera= Carmina epica |Editio= 1874, Oxford; [[:en:Author:John Wordsworth|John Wordsworth]], apud ''Fragments and Specimens of Early Latin'', pp 299-307. |Fons= [https://www.google.com/books/edition/Fragments_and_Specimens_of_Early_Latin/pFwtAQAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA299 Google Books]. Numeri ex E. H. Warmington (Loeb Classical Library) [https://archive.org/details/remainsofoldlati01warmuoft/page/3/mode/1up?view=theater editione anni 1935] sunt. }} == Liber I == <poem> ::{{font-size|90%|[Ilia Aeneae filia sororem adloquitur.]}} Excita cum tremulis anus attulit artubus lumen,{{Versus|32}} Talia commemorat lacrimans, exterrita somno: ‘Eurudica prognata pater quam noster amavit, Vires vitaque corpus meum nunc deserit omne.{{Versus|35}} Nam me visus homo pulcher per amoena salicta Et ripas raptare locosque novos: ita sola Postilla germana soror, errare videbar Tardaque vestigare et quaerere te, neque posse Corde capessere: semita nulla pedem stabilibat.{{Versus|40}} Exin compellare pater me voce videtur His verbis: “o gnata, tibi sunt ante ferendae Aerumnae, post ex fluvio fortuna resistet.” Haec ecfatus pater, germana, repente recessit Nec sese dedit in conspectum corde cupitus,{{Versus|45}} Quamquam multa manus ad caeli caerula templa Tendebam lacrumans et blanda voce vocabam. Vix aegro cum corde meo me somnus reliquit.’{{Versus|48}} ::{{font-size|90%|[Romulo auspicia data.]}} Curantes magna cum cura cumcupientes{{Versus|80}} Regni dant operam simul auspicio augurioque. .&emsp;.&emsp;.&emsp;.&emsp;.&emsp;.&emsp;.&emsp;. [Hinc] Remus auspicio se devovet atque secundam Solus avem servat. at Romulus pulcher in alto Quaerit Aventino, servat genus altivolantum.{{Versus|85}} Certabant urbem Romam Remoramne vocarent. Omnibus cura viris uter esset induperator. Expectant vel uti, consul cum mittere signum Volt, omnes avidi spectant ad carceris oras, Quam mox emittat pictis e faucibus currus:{{Versus|90}} Sic expectabat populus atque ora tenebat Rebus, utri magni victoria sit data regni. Interea sol albus recessit in infera noctis. Exin candida se radiis dedit icta foras lux. Et simul ex alto longe pulcherruma praepes{{Versus|95}} Laeva volavit avis: simul aureus exoritur sol. Cedunt de caelo ter quattor corpora sancta Avium, praepetibus sese pulchrisque locis dant. Conspicit inde sibi data Romulus esse priora, Auspicio regni stabilita scamna locumque.{{Versus|100}} ::{{font-size|90%|[Romuli nenia.]}} Romulus in caelo cum dis genitalibus aevum{{Versus|114}} Degit.{{Versus|115}} </poem> ==Liber II: Regna Numae Pompilii, Tulli Hostilii, Anci Marcii== <poem> ::{{font-size|90%|[Romulus a populo maeretur.]}} {{gap|15em}}simul inter{{r|117}} sese sic memorant: ‘O Romule Romule die qualem te patriae custodem di genuerunt! O pater o genitor o sanguen dis oriundum!<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VI#66|Institutiones grammaticae 6.66]]</ref><ref>[[Divinae institutiones/Liber I#15.30|Divinae institutiones 1.15.30]]</ref>{{r|120}} ‘Tu produxisti nos intra luminis oras.<ref>[[De re publica/Liber Primus#64|de re publica 1.64]]</ref>{{r|121}} <!--Cp. Lactant., Div. Inst., I, 15, 30 : {{wl|Q356433|Priscianus}}, [[Institutiones grammaticae/Liber VI#66|institutiones<br>grammaticae 6.66]]--> 'Et simul effugit speres ita funditus nostras . . .<ref>Festus, 492, 6 : ' Speres ' antiqui pluraliter dicebant, ut E' lib. II—</ref>{{r|122}} <!--11' it- trib. lib. II Prise, lib. I Colonna sec. vetws exemplar Prise. vocabvla pectora tenet desiderium fortasse Ennio tribuenda. diu cd. m. 1 dia m. 2 dura Steinacker fida Krarup--> ::{{font-size|90%|[Successoris quaestio ad Romulum.]}} Et qui se sperat Romae regnare Quadratae?<ref>Festus, 346, 5</ref>{{r|123}} ::{{font-size|90%|[Regnum Pompilii. Colloquium Numae cum Egeria.]}} Olli respondit suavis sonus Egeriai,<ref>Varro, L.L., VII, 42</ref>{{r|124}} <!--* olli ' valet dictum ' illi ' ab ' olla ' et ' olio.' Cp. Serv., ad Aen., XI, 236.--> ::{{font-size|90%|[Sacra quae Numa instituit.]}} Mensas constituit idemque ancilia;{{r|125}} libaque fictores Argeos et tutulatos.<ref>Varro, L.L., VII, 4</ref>{{r|126}} <!--Liba quod libandi causa fiunt : fictores dicti a fingendis libis, Argei ab Argis . . . tutulati dicti hi qui in sacris in capitibus habere solent ut metam.--> ::{{font-size|90%|[Sed corpus eius avibus devoratur.]}} Vulturus in silvis miserum mandebat homonem.{{r|141}} Heu! Quam crudeli condebat membra sepulchre!<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VI#15|institutiones grammaticae 6.15]]</ref>{{r|142}} <!--Cp. Charis., ap. O.L., I, 147, 15 K : Serv., ad Aen., VI, 595. Schol. Bamb., ad Stat., Theb., Ill, 508.--> ::{{font-size|90%|[Destructio Albae Longae Tullo duce.]}} At tuba terribili sonitu taratantara dixit.<ref>[[In Vergilii Aeneidem commentarii/Liber II#313|Servius, In Vergilii Aeneidem commentarii 2.313]]</ref><ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VIII#103|Institutiones grammaticae 8.103]]</ref>{{r|143}} <!--Cp. Serv., ad Aen., IX, 501 : 'At tuba terribilem sonitum.' Servius ad 486: 'At domus interior' : de Albano excidio<br>translatus est locus.--> </poem> ==Liber V== <poem> {{r|167}}Inicit inritatus, tenet occasus, iuvat res.<ref>Festus, 194, 12</ref> {{r|168}}ansatas mittunt de turribus<ref>Nonius, [[De compendiosa doctrina/Liber XIX#556.20|556, 19]]</ref> {{r|169}}Cogebant hostes lacrumantes ut misererent.<ref>Priscianus, ap. O.L., II, 428, 14 K</ref> {{r|170}}Bellum acquis manibus nox intempesta diremit.<ref>Acro, ad Hor., Ep., II, 2, 98</ref> {{r|171}}quod per amoenam urbem leni fluit agmine flumen.<ref>Macrobius, S., VI, 4, 4</ref> {{r|172}}nomine Burrus uti memorant a stirpe supremo.<ref>Nonius, 226, 29; cp. Fest., 454, 28 : 402,16.</ref> </poem> == Liber VI == <poem> (''fragmenta quae exstant omnia'') ::{{font-size|90%|[Bellum cum Pyrrho Epiri rege.]}} Quis potis ingentis oras evolvere belli?{{Versus|173}} Tum cum corde suo divum pater atque hominum rex{{Versus|207}} Effatur.{{Versus|208}} ::{{font-size|90%|[Postumius apud Tarentinos.]}} ::::.&emsp;.&emsp;.&emsp;.&emsp;. Contra carinantes verba atque obscena profatus.{{Versus|12}} ::{{font-size|90%|[Tarentini Pyrrhum arcessunt.]}} Navus repertus homo Graio patre Graius homo rex,{{Versus|178}} Nomine Burrus uti memorant a stirpe supremo.{{Versus|172}} Intus in occulto mussabant …{{Versus|179}} ::{{font-size|90%|[Oraculum Apollinis Pyrrho datum.]}} Aio te Aeacida Romanos vincere posse.{{Versus|174}} ::::stolidum genus Aeacidarum Bellipotentes sunt magis quam sapientipotentes.{{Versus|176}} ::{{font-size|90%|[Proletarii armantur.]}} Proletarius publicitus scuteisque feroque{{Versus|526}} Ornatur ferro, muros urbemque forumque Excubiis curant.{{Versus|528}} Balantum pecudes quatit: omnes arma requirunt.{{Versus|180}} ::{{font-size|90%|[Arbores ad rogos faciendos caeduntur.]}} Incedunt arbusta per alta, securibus caedunt,{{Versus|181}} Percellunt magnas quercus, exciditur ilex, Fraxinus frangitur atque abies consternitur alta.{{Versus|183}} Pinus proceras pervortunt: omne sonabat Arbustum fremitu silvai frondosai.{{Versus|185}} ::{{font-size|90%|[Epigramma Pyrrhi in templo Tarentini Iovis.]}} Qui antehae invicti fuerunt, pater optime Olympi,{{Versus|21}} Hos et ego in pugna vici victusque sum ab isdem.{{Versus|22}} ::{{font-size|90%|[Pyrrhi de captivis reddendis praeclara sententia.]}} Nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis:{{Versus|186}} Non cauponantes bellum sed belligerantes, Ferro non auro vitam cernamus utrique.{{Versus|188}} Vosne velit an me regnare, era quidve ferat Fors Virtute experiamur. Et hoc simul accipe dictum:{{Versus|190}} Quorum virtutei belli fortuna pepercit, Eorundem libertati me parcere certumust. Dono ducite, doque volentibus cum magnis Dis.{{Versus|193}} ::{{font-size|90%|[Sententia ab Appio dicta.]}} Quo vobis mentes rectae quae stare solebant{{Versus|194}} Antehac, dementes sese flexere viai? Sed quid ego hic animo lamentor?{{Versus|196}} ::{{font-size|90%|[Cineas redit re infecta.]}} Orator sine pace redit regique refert rem.{{Versus|197}} ::{{font-size|90%|[Cineas rem Pyrrho refert.]}} … ast animo superant atque asp''era p''rima{{Versus|198}} Volnera belli despernunt.{{Versus|199}} … decretum est fossari corpora telis.{{Versus|510}} Dum quidem unus homo Romanus toga superescit.{{Versus|486}} ::{{font-size|90%|[Decius nepos apud Asculum se devovet.]}} … divi hoc audite parumper,{{Versus|200}} Ut pro Romano populo prognariter armis Certando prudens animam de corpore mitto.{{Versus|202}} ::{{font-size|90%|[De rebus ad Beneventum gestis.]}} Lumen … scitus agaso{{Versus|203}} Vertitur interea caelum cum ingentibus signis.{{Versus|205}} Ut primum tenebris abiectis indalbabat.{{Versus|206}} ::{{font-size|90%|[Laus M’. Curii.]}} Quem nemo ferro potuit superare nec auro.{{Versus|209}} </poem> == Liber VII == <poem> ::{{font-size|90%|[Gemini Servilii amicus describitur.]}} Haece locutus vocat quocum bene saepe libenter{{Versus|210}} Mensam sermonesque suos rerumque suarum Comiter impartit, magnam cum lassus diei Partem fuisset de summis rebus regundis Consilio iudu foro lato sanctoque senatu: Cui res audacter magnas parvasque iocumque{{Versus|215}} Eloqueretur, et cuncta malaque et bona dictu Evomeret, si qui vellet, tutoque locaret. Quocum multa volup ''ac'' gaudia clamque palamque. Ingenium cui nulla malum sententia suadet Ut faceret facinus, levis, haut malus, doctus, fidelis,{{Versus|220}} Suavis homo, facundus, suo contentus, beatus, Scitus, secunda loquens in tempore, commodus verbum Paucum, multa tenens antiqua sepulta, vestutas Qu''em'' facit et mores veteresque novosque tenentem, Multorum veterum leges divumque hominumque;{{Versus|225}} Prudenter qui dicta loquive tacereve possit: Hunc inter pugnas compellat Servilius sic:—{{Versus|227}} <!--Festus, 340, 24 : ' Quianam ' pro quare ... — — --> quianam dictis nostris sententia flexa est?{{r|228}} <!--Cp. Paul., ex F., 341, 9.--> <!--Festus, 476, 17 : ' Sas.' . . . Eiusdem lib. VII fatendum est earn significari cum ait —--> nec quisquam sophiam sapientia quae perhibetur{{r|229}} in somnis vidit prius quam sam discere coepit.{{r|230}} <!--Cp. Paul., ex F., 477, 4.--> ::{{font-size|90%|[Ennii de Naevio sententia.]}} &emsp;&emsp;&emsp;&emsp;&emsp;&emsp;scripsere alii rem{{Versus|231}} Versibus quos olim Faunei vatesque canebant; Cum neque Musarum scopulos quisquam superarat{{Versus|233}} Nec dicti studiosus erat,{{Versus|234}} ::::::::::ante hunc Nos ausi reserare …{{Versus|235}} <!--Probus, ad Georg., II, 506 : ' Sarrano dormiat ostrc' Tyriam purpuram vult intelligi Sarranum ostrum. Tyron enim Sarram appellatam Homerus docet, quern etiam Ennius sequitur auctorem cum dicit —-->Poenos Sarra oriundos{{r|236}} <!--Festus, 324, 15 : ' Puelli ' per deminutionem a pueris dicti sunt. Itaque et Ennius ait—-->Poeni suos soliti dis sacrificare puellos{{r|237}}<!--Cp. Paul., ex F., 325, 5; Nonius, 158, 20.--> Appius indixit Karthaginiensibus bellum.<ref>[[De inventione/Liber I#27|De inventione 1.19.27]]</ref>{{r|238}} <!--Servius (auctus) ad Georg., II, 449 : ' Buxum ' lignum non arborem dixit, quamvis Ennii exemplo et arborem potuerit dicere neutro genere. Ille enim sic in septimo —-->{{gap|11em}}longique cupressi{{r|239}} stant sectis foliis et amaro corpora buxum.{{r|240}} <!--Charisius, ap. G.L., I, 130, 29 K : ' Frus.' ' Haec fhis' quia sic ab Ennio est declinatum Annalium libro VII —-->{{gap|8em}}russescunt frundes{{r|241}} <!--Nonius, 385, 5 : ' Rumor,' favor, auxiliatio ... —-->{{gap|6em}}Legio aggreditur Romana ruinas,{{r|242}} mox auferre domos, populi rumore secundo.{{r|243}} <!--244 Festus, 428, 1 : ' Sos ' pro eos . . . ^-->Dum censent terrere minis, hortantur ibi sos.{{r|244}} <!--Festus, 538, 34 : ' Tonsam ' Ennius significat remum, quod quasi tondeatur ferro, cum ait lib. VII —-->‘Poste recumbite vestraque pectora pellite tonsis.’{{r|245}} Pone petunt, exim referunt ad pectora tonsas.{{r|246}}<!--Cp. Paul., ex. F., 539, 13.--> Sulphureas posuit spiramina Naris ad undas.<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VI#31|Institutiones grammaticae 6.31]]</ref>{{r|255}} </poem> ==Liber VIII: Bellum Punicum secundum usque ad Scipionis abitum Africam== <poem> ::{{font-size|90%|[Initium belli.]}} {{gap|8em}}postquam Discordia taetra{{Versus|258}} Belli ferratos postes portasque refregit.<ref>[[Sermones (Horatius)/Liber I/Sermo IV#60|Sermones (Horatius) 1.4.60-61]]</ref>{{Versus|259}} <!--PorphjTio ad loc. Est sensus : Si dissolvas versus vel meos vel Lucilii, non invenies eadem membra quae sunt in Ennianis versibus, qui magno scilicet spiritu et verbis altioribus compositi sunt, velut hi sunt ' Postquam e.q.s. Cp. Verg., Aen., VII, 622 : Belli ferratos rupit Saturnia postes. Serv., ad 622 ; Aero, ad Hor., Lc.--> corpore tartarino prognata paluda virago,{{r|260}} cui par imber et ignis spiritus et gravis terra.{{r|261}}<ref>Probus, ad Verg., EcL, VI, 31</ref> <!--Cp. Varr., L.L., VII, 37; Test., 546, 2.--> {{gap|8em}}<proeliis{{gap|4em}}promulgatis> Pellitur e medio sapientia, vi geritur res,{{Versus|263}} Spernitur orator bonus, horridus miles amatur. Haut doctis dictis certantes sed maledictis{{Versus|265}} Miscent inter sese inimicitiam agitantes. Non ex iure manu consertum sed magis ferro Rem repetunt, regnumque petunt, vadunt solida vi.<ref>[[Noctes Atticae/Liber XX#X.IV|Noctes Atticae 20.10.4]]</ref>{{Versus|268}} {{gap|10em}}Poenos Didone oriundos<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VI#18|Institutiones grammaticae 6.18]]</ref>{{r|269}} </poem> == Liber IX == <poem> ::{{font-size|90%|[De consulatu Cethegi et Tuditani, v. c. 548.]}} Additur orator Cornelius saviloquenti{{Versus|300}} Ore Cethegus Marcus Tuditano conlega Marci filius{{Versus|302}} … is dictust ollis popularibus olim, Qui tum vivebant homines atque aevum agitabant, Flos delibatus populi suadaeque medulla.{{Versus|305}} ::{{font-size|90%|[De Hannibale.]}} {{gap|2em}}… mortalem summum fortuna repente{{Versus|313}} Reddidit, ''e'' summo regno ut famul infimus esset.<ref>Nonius, 110, 8</ref> {{r|315}}‘Sed quid ego haec memoro? Dictum factumque facit frux.<ref>Priscianus, [[Institutiones grammaticae/Liber VI#93|6, 93]].</ref> </poem> == Liber X == <poem> ::{{font-size|90%|[Bellum Macedonicum.]}} Insece Musa manu Romanorum induperator{{Versus|322}} Quod quisque in bello gessit cum rege Philippo.{{Versus|323}} Egregie cordatus homo catus Aelius Sextus.{{Versus|326}} ::{{font-size|90%|[Charopi Epirotae pastor T. Quinctium adloquitur.]}} Sollicitari te Tite sic noctesque diesque{{Versus|331}} &emsp;&emsp;*&emsp;&emsp;*&emsp;&emsp;*&emsp;&emsp;*&emsp;&emsp;* O Tite si quid ego adiuero curamve levasso,{{Versus|327}} Quae nunc te coquit et versat in pectore fixa, Ecquid erit praemi?{{Versus|329}} &emsp;&emsp;*&emsp;&emsp;*&emsp;&emsp;*&emsp;&emsp;*&emsp;&emsp;* Ille vir haud magna cum re, set plenus fidei.{{Versus|330}} ::{{font-size|90%|[T. Quinctius ante pugnam ad Cynoscephalas.]}} Aspectabat virtutem legionis ''suai'',{{Versus|333}} ''Ex''pectans si mussaret quae denique pausa Pugnandi fieret aut duri ''finis'' laboris.{{Versus|335}} </poem> == Liber XI == <poem> Quae neque Dardaniis campis potuere perire,{{Versus|349}} Nec cum capta capi, nec cum combusta cremari.{{Versus|350}} </poem> ==Liber XII== <poem> ::{{font-size|90%|[Fabii Cunctatoris elogium.]}} {{r|360}}Unus homo nobis cunctando restituit rem. Noenum rumores ponebat ante salutem; {{r|362}}ergo postque magisque viri nunc gloria claret.<ref>[[De officiis/Liber I#84|De officiis 1.24.84]]</ref>{{r|362}}<!--Cp. Macrob., S., VI, 1, 23: 'Unus qui nobis cunctando restituit rem (Aen., VI, 846). Ennius in XII : ' Unus ... I rem. Serv., ad Aen., VI, 845; Cic, de Sencct., 4, 10; ad ^ Alt., II, 19, 2; Senec, de Bene/., IV, 27, 2; Seren. Sammon., I de Med., 1092; Sueton., Tib., 21; Liv., XXX, 26, 7; Ov., Fast., II, 240-42 : Polyb., Ill, 105, 8; SO., VI, 613 s.--> {{r|363}}Omnes mortales victores, cordibus imis laetantes, vino curatos, somnus repente {{r|365}}in campo passim mollissimus perculit acris.<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber V#17|Prisciani institutiones gramaticae 5.17]], [[Institutiones grammaticae/Liber VI#40|6.40]]</ref>{{r|365}} </poem><!--Gellius, XVII, 21, 43 : Ennium . . . M. Varro . . . scripsit, . . . cum septimum et sexagesimum annum haberet, duodecimum Annalem scripsisse idque ipsum Ennium in eodem libro dicere.--> ==Liber XIV== <poem> Verrunt extemplo placide mare marmore flavo;{{r|372}} caeruleum spumat sale conferta rate pulsum.<ref>[[Noctes Atticae/Liber II#XXVI.21|Noctes Atticae 2.26.21]]</ref>{{r|373}} Caeruleum spumat sale conferta rate pulsum{{r|372}} per mare<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber V#45|Institutiones grammaticae 5.45]]</ref>{{r|373}} Litora lata sonunt{{r|377}} ‘Nunc est ille dies quom gloria maxima sese{{r|378}} nobis ostendat, si vivimus sive morimur.’<ref>[[Institutiones grammaticae]]</ref>{{r|379}} Macrobius, S., VI, 4, 6 : ' Tum ferreus hastis | horret ager ' {Am., XI, 601). 'Horret' mire se habet, sed et Enniua in quarto decimo — Horrescit telis exercitus asper utrimque.{{r|380}} . . . sed et ante omnes Homerus (//., XIII, 3.39) : (<f>pi^ev Cp. Verg., Ae7i., VII, 526, XII, 663. Priscianus, ap. G.L., II, 518, 13 K : Vetustissimi tamen tam producebant quam corripiebant supradicti verbi, id est tutudi, paenultimam . . . — Infit, 'O cives, quae me fortuna fero sic{{r|381}} contudit indignum bello, confecit acerbo,{{r|382}} Festus, 236, 5 : ' Ob ' . . . pro ' ad ' . . . — Omnes occisi, obcensique in nocte serena.{{r|383}} </poem> ==Liber XV== <poem> ::{{font-size|90%|[Obsidium ad Ambraciam duce Fulvio Nobiliore.]}} Malos diffindunt, fiunt tabulata falaeque<ref>Nonius, 114, 5</ref>{{r|384}} Occumbunt multi letum ferroque lapique<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VI#66|Institutiones grammaticae 6.66]]</ref>{{r|385}} aut intra muros aut extra praecipe casu.<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VI#95|Institutiones grammaticae 6.95]]</ref>{{r|386}} Arcus aspiciunt, mortalibus quae perhibentur<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VI#74|Institutiones grammaticae 6.74]]</ref>{{r|387}} <!--Macrobius, S., VI, 2, 30 : Sunt alii loci plurimorum versuum quos Maro in opus suum cum paucorum immutatione verborum a veteribus transtulit . . . de Pandaro et Bitia aperientibus portas locus {Aen., IX, 672 if.) acceptus est ex libro quiuto decimo Ennii qui induxit Histros duos in obsidione crupisse porta ot stragem de obsidente hoste fecisse. Cf. Virg., Aen., IX, 672-687 ; //., XII, 127 ff.--> Sicut fortis equus spatio qui saepe supremo{{r|388}} vicit Olympia, nunc senio confectus quiescit,<ref>[[Cato maior de senectute#14|Cato maior de senectute 5.14]]</ref>{{r|389}} <!--Equi fortis et victoris senectuti comparat suam. Cp. 'oAu/aTTia viKdv (Thuc., I, 126; al.).--> </poem> ==Liber XVI== <poem> {{r|390}}Quippe vetusta virum non est satis bella moveri?<ref>Festus, 340, 21</ref> {{r|391}}{{gap|5em}}post aetate pigret subferre laborem.<ref>Nonius, 219, 14</ref> {{r|392}}postremo longinque dies quod fregerit aetas . . .<ref>Gellius, IX, 14, 5; Plinius, VII, 101</ref> {{r|393}}Reges per regnum statuasque sepulchraque quaerunt; aedificant nomen, summa nituntur opum vi.<ref>Macrobius, S., VI, 1, 17</ref> {{r|395}}Aestatem autumnus sequitur, post acer hiems it.<ref>Priscianus, ap. G.L., II, 152, 17 K</ref> {{r|396}}Primus senex bradys in regimen belloque peritus<ref>Festus, 386, 4; cp. Serv., ad Aen., VI, 685 </ref> {{r|397}}Quos ubi rex Epulo spexit de cautibus celsis,<ref>Festus, 490, 29; cp. Varro, L.L., VI, 82.</ref> {{r|398}}montibus obstipis obstantibus unde oritur nox.<ref>Festus, 220, 25</ref> {{r|399}}‘Si luci si nox si mox si iam data sit frux.<ref>Priscianus, [[Institutiones grammaticae/Liber VI#93|6.93]]</ref> {{r|400}}‘Nox quando mediis signis praecincta volabit,<ref>Festus, 344, 32</ref> {{r|401}}{{gap|15em}}interea fax occidit oceanumque rubra tractim obruit aethra.<ref>Macrobius, 8., VI, 4, 19</ref> {{r|403}}Hic insidiantes vigilant, partim requiescunt contecti gladiis, sub scutis ore faventes.<ref>Servius (auctus) ad ''Georg''., IV, 230; cp. Serv. (auct.) ad ''Georg.'', I, 18.</ref> </poem> == Liber XVII == <poem> <!--Festus, 510, 28: 'Specus' feminino genere ... Ennius—-->Tum cava sub monte late specus intus patebat.<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VI#75|institutiones gramaticae VI, 75]]</ref>{{r|427}} ... dux ipse vias<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VI#6|institutiones gramaticae VI, 6]]</ref>{{r|428}} <!--[Res gestae {{Minor|A.V.C.}} 572, 573.-->Concurrunt vel uti venti cum spiritus austri{{Versus|430}} Imbricitor aquiloque suo cum flamine contra Indu mari magno fluctus extollere certant.{{Versus|432}} <!--Macrobius, S., VI, 1, 21. [[Aeneis/Liber XI#745|Aeneis 11.745]]. Ennius in XVII—-->Tollitur in caelum clamor exortus utrimque.{{r|433}} <!--Servius (auctus), ad Georg., IV, 188-->‘Noenu decet mussare bonos qui facta labore{{r|434}} nixi militiae perperere.{{r|435}} <!--Nonius, 134, 19-->{{gap|12em}}neque corpora firma{{r|436}} longiscunt quicquam. <!--::{{font-size|90%|idem—}}-->quom soles eadem facient longiscere longe.{{r|438}} </poem> == Liber XVIII == <poem> ::{{font-size|90%|[Pugna C. Aelii tribuni; cf. Liv. xli. 4.]}} Undique conveniunt vel ut imber tela tribuno:{{Versus|409}} Configunt parmam, tinnit astilibus umbo Aerato sonitu galeae: sed nec pote quisquam Undique nitendo corpus discerpere ferro.{{Versus|412}} Semper ''o''bundantes hastas frangitque quatitque: Totum sudor habet corpus multumque laborat, Nec respirandi fit copia: praepete ferro Histri tela manu iacientes sollicitabant.{{Versus|416}} ::{{font-size|90%|[De se ipso.]}} Nos sumus Romani qui fuimus ante Rudini.{{Versus|10}} Sicut fortis equus, spatio qui saepe supremo{{Versus|388}} Vicit Olimpia, nunc senio confectus quiescit.{{Versus|389}} </poem> ==Incertae Sedis Fragmenta.== <poem> Exin per terras postquam celerissimus rumor{{r|455}}<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber VII#57|Institutiones grammaticae 7.57]]</ref> Moribus antiquis res stat Romana virisque.{{Versus|467}} Septingenti sunt paulo plus aut minus anni Augusto augurio postquam inclita condita Roma est.{{Versus|469}} Et tum sic ut equus, qui de praesepibus fartus{{Versus|517}} Vincla suis magnis animis abrupit, et inde Fert sese campi per caerula laetaque prata{{Versus|519}} Celso pectore, saepe iubam quassat simul altam, Spiritus ex anima calida spumas agit albas.{{Versus|521}} Interea fugit albus iubar Hyperionis cursum<ref>[[Institutiones grammaticae/Liber V#44|Institutiones grammaticae 5.44]]</ref>{{r|559}} Perque fabam repunt et mollia crura reponunt.{{Versus|563}} </poem> if7v1mzha05dq2hv8l0yvqbqyoek33f 0 3993 282669 272212 2026-10-05T01:35:39Z Gulbi Balbulus 33402 282669 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor= Quintus Horatius Flaccus |OperaeTitulus= Carmina |OperaeWikiPagina= Carmina (Horatius) |Annus= 23 a.Ch.n. |SubTitulus= Liber I <br /> Carmen VIII }} <div class=text> {{Liber |Ante= I, VII |AnteNomen= Carmina (Horatius)/Liber I/Carmen VII |Post= I, IX |PostNomen= Carmina (Horatius)/Liber I/Carmen IX }} <poem> '''L'''ydia, dic per omnis{{r|1|}} te deos oro, Sybarin cur properes amando perdere, cur apricum oderit campum patiens pulveris atque solis, cur neque militaris{{r|5}} inter aequalis equitet, Gallica nec lupatis temperet ora frenis? cur timet flavum Tiberim tangere? cur olivum sanguine viperino cautius vitat neque iam livida gestat armis{{r|10}} bracchia saepe disco, saepe trans finem iaculo nobilis expedito? quid latet, ut marinae filium dicunt Thetidis sub lacrimosa Troiae funera, ne virilis{{r|15}} cultus in caedem et Lycias proriperet catervas? </poem> {{Liber |Ante= I, VII |AnteNomen= Carmina (Horatius)/Liber I/Carmen VII |Post= I, IX |PostNomen= Carmina (Horatius)/Liber I/Carmen IX }} </div> {{finis}} {{textquality|75%}} [[fr:Ode I.8 - À Lydie]] [[it:Le odi di Orazio/Libro primo/VIII]] mmfk5wwdxnmj4ktj5c5j58ak2ks8zgz 102 37734 282667 136608 2026-10-05T00:49:27Z Erblanchard57 30712 282667 wikitext text/x-wiki {{Scriptor |Alias= italice '''Polidoro Virgili''' aut '''Polidoro Virgile''' |Natio= Italicus |PostNationem= , qui Anglia vixit |IndicisNomen= Vergilius, Polydorus }} == Opera == *[[Anglica Historia]] ** Editio 1534 [https://archive.org/details/bib_fict_4102710/page/n7/mode/2up] r9i8rejrnxl3ygiiaalgqjv0kmqdvtr 282668 282667 2026-10-05T00:51:21Z Erblanchard57 30712 282668 wikitext text/x-wiki {{Scriptor |Alias= italice '''Polidoro Virgili''' aut '''Polidoro Virgile''' |Natio= Italicus |PostNationem= , qui Anglia vixit |IndicisNomen= Vergilius, Polydorus }} == Opera == *[[Anglica Historia]] ** Editio 1534 [https://archive.org/details/bib_fict_4102710/page/n7/mode/2up] ** Editio 1546 [https://archive.org/details/wotb_8182046/page/n7/mode/2up] 5dy1g8dlcudol20zvj1id3nm5mssxnb 0 40678 282685 135512 2026-10-05T09:47:08Z ~2026-53459-94 33406 282685 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor= Martianus Capella |OperaeTitulus= De Nuptiis Philologiae et Mercurii |OperaeWikiPagina= De Nuptiis Philologiae et Mercurii |Annus= Saeculo V |SubTitulus= LIBER VII |Genera= |Liber= }} === Liber VII === De arithmetica :[725] Postquam conticuit prudens Permensio terrae, Innuba sollertes curam quae instigat in artes sic abacum perstare iubet, sic tegmine glauco pandere puluereum formarum ductibus aequor. Altera tunc etiam gerularum accire iubetur germanam doctae mundum quae admensa sororis, nec mora digreditur. Tune rursus dia Voluptas ipsius aetheria Cylleni immurmurat aure: «Cum doctas superis admirandasque puellas approbat Armipotens, tu optati lentus amoris gaudia longa trahis captumque eludis honorem? Seria marcentem stupidant commenta maritum? Talia compiacila spectat fastidia uirgo, nec te cura tori, nec te puer ambit herilis, nec mea mella rapis? Quaenam haec hymeneia lex est? In Veneris sacro Pallas cibi uindicat usum; quam melius thalamo dulcis Petulantia feruet! Casta maritalem reprimit Tritonia mentem et nuptae non aequa uenit; poscenda Dione est, conueniensque tibi potius celebrare Priapum.» :[726] His Atlantiades auditis licet risum inhibere uix posset, ne infacetus tamen et impar lepidulis haberetur, hilaro susurramine sic respondit: «Licet urgeas, Voluptas, thalamos inire suadens, tamen exeret peritas breuis ambitus puellas; demumque nec iugalis cessator intricatus tardabo fulcra lecti, et si quid illa nostrae Veneris feret uoluptas, nec uobis abnegabo. Furtis modo allubescat et clam roseta paruae liliaque det papillae, ne nunc sensus iugalis feralis tactura morsum et uulsa fellis atro laceros trahat capillos.» :[727] Quo dicto renidens et plus solito laetior Voluptas ad Venerem regressa cuncta eius auribus intimauit. Quae deliciosa mollitie et interrumpente genas rubore paene prodidit susurrata, tuncque marcidulis decenter paeta luminibus Maiugenam conspicata quodam aspectu promittentis illexit, quam Saturnia de propinquo uelut deprehendentis castigabat obtutibus. :[728] Quae dum geruntur, Paedia, quae egressa dudum, cum alia femina miri decoris ingreditur, cui quaedam maiestas nobilissimae uetustatis et ipsius Tonantis natalibus ortuque praecelsior uultus ipsius lumine renidebat. Quae etiam miraculis quibusdam capitis reuerenda uidebatur; nam primo a fronte uno sed uix intelligibili radio candicabat, ex quo item alter erumpens quadam ex primo linea defluebat; dehinc tertius et quartus, tuncque etiam nonus decuriatusque primus honorum reuerendumque uerticem duplis triplisque uarietatibus circulabant. Sed innumerabili radios multitudine prorumpentes in unum denuo tenuatos miris quibusdam defectibus contrahebat. :[729] Huius autem multiplicem plurimiformemque uestem quoddam uelamen, quo totius naturae opera tegebantur, abdiderat. Digiti uero uirginis recursantes et quadam incomprehensae mobilitatis scaturrigine uermiculati. Quae mox ingressa septingentos decem et septem numeros complicatis in eos digitis Iouem salutabunda subrexit. Tum Philosophia, ut Tritonidam propter astabat, quid numero tali Arithmetica intulisset exquirit. Cui Pallas: «Proprio», inquit, «Iouem nomine salutauit.» Ac tunc illi radius qui primus emerserat colliniatae lucis nitore porrecto ipsius Iouis uerticem luminauit. Quibus miraculis radiorum innumera repente multitudine prorumpente nonnulli tellustres siluicolaeque diui Herculem conspicati opinantes eam hydreo germine pullulare. Ac tunc oborto terrigenis mussantibus murmure, puer ille piceus iussus admonere silentium. Verum feminam Pythagoras, ut inter sapientes astabat, usque abacum consecutus, idemque iam artem promere cupienti quandam lactei luminis facem officioso consistens munere praeferebat. Tum illa, antequam iuberetur quid apportet expromere, sic exorsa: :[730] «Non ignota caelo nec rebus mundanis ignorata quas genui, adueni super uestrum quidem nihil dedignata concilium, quamuis singulos uos uniuersosque recenseam ex meis ramalibus germinari; tuque potissimum, quem principalis ante cunctos procreauit emissio, tuae singularis primigeniaeque naturae fontem, Iuppiter, recognosce. Nec despicabilem uestrum omnium matrem Mercuriale quod habeo me faxit officium, cum prosapiam arcanae sortis originisque primordialem uobis studeam comprobare. Quae cum in terris exerceor, astrorum populus recognoscat honorandam suae multitudinis genetricem. :[731] Prae cunctis igitur affata sacra monas esto, quam ante cuncta uibrantem sociati postmodum numeri principia docuerunt. Quae si species est accidens cuilibet extantium primo priusque est quod numerat quam illud numerandum, rite eam ante ipsum quem principem dixere ueneramur. Nec dissimulabo ex eo quod monas retractantibus unum solum ipsam esse ab eaque cetera procreari omniumque numerorum solam seminarium esse solamque mensuram et incrementorum causam statumque detrimentorum. Quae tamen ubique pars est, ubique totum, dum per cuncta perpetua; neque enim quae est ante extantia et quae post absumpta non absconditur potest non esse perpetua. Hanc igitur patrem omnium Iouem rite esse nominatam, quod quidem idealis illius intellectualisque speciei uis causativa testatur. Ad cuius exemplum unum deum, unum mundum unumque solem singularemque lunam, elementa etiam IIII quae extant singula memorari. Licet Aristoteles, unus e sectatoribus meis, ex eo quod unum solum ipsa sit et se quaeri semper uelit Cupidinem asserat nominatam, quod se cupiat, siquidem ultra nihil habeat, et expers totius elationis aut copulae in se proprios detorquet ardores, hanc quoque alii Concordiam, hanc Pietatem Amicitiamque dixere, quod ita nectatur ut non secetur in partes, tamen rectius Iuppiter nuncupatur, quod sit idem caput ac pater deorum. :[732] Denique cum unum facta in quodcumque defluxerit, licet eius linea insecabilis ac sine latitudinis significatione fundatur, dyadem tamen facit. Quae dyas, quod sit prima procreatio, a nonnullis Genesis dicta. Quod autem inter eam ac monadem prima coniunctio est consortiumque consimile, Iuno perhibetur, uel coniunx uel germana praecedentis. Est autem medietatis capax; nam bona malaque participat. Eadem Discordia ex qua aduersa oriuntur, utpote quae prima poterit ab adhaerente separali. In bonis uero eadem Iustitia, quod duobus aequis gaudeat pariter ponderatis; eademque Societas, quod uinculum quo media conectantur habeatur utrimque commune. Ab hac numerus auspicatur, et est opinabilis corporatio motusque primi probamentum. Elementorum etiam mater (nam de dyade quartus elementorum numerus procreatur) primaque forma paritatis est. :[733] Trias uero princeps imparium numerus perfectusque censendus. Nam prior initium, medium finemque sortitur et centrum medietatis ad initium finemque interstitiorum aequalitate componit. Denique Fata Gratiarumque germanitas et quaedam uirgo, quam dicunt «caeloque Ereboque potentem», huic numero colligatur. Ex eo etiam perfectus quod perfectos gignit senarium nouenariumque. Cuius auspicio preces tertio ac libamina repetuntur. Tres symphonias continet harmonia, id est diapason, hemiolion, diatessaron. In tria se spatia temporis cursus alternat, ideoque tribus diuinatio memoratur. Idem mundana perfectio est; nam monadem fabricatori deo, dyadem materiae procreanti, triadem idealibus formis consequenter aptamus. Animam uero rationis et iracundiae cupiditatisque distribuere trigario. :[734] Quid tetradem dicam? In qua soliditatis certa perfectio; nam ex longitudine ‹et latitudine› ac profunditate componitur, decasque plena his quattuor numeris gradatim implicitis integratur, id est uno, duobus, tribus, quattuor. Item hecatontas a decade quaternario cumulatur, id est decem, uiginti, triginta, quadraginta, qui sunt centum. Et item a centum quattuor numeri reddunt mille, id est centum, ducenti, trecenti, quadringenti. Sic decem milia ceteraque excrementa complentur. Quid, quod quattuor anni tempora frontesque caeli elementorumque principia esse non dubium est, hominum etiam quattuor aetates, quattuor uitia quattuorque uirtutes? Hic numerus quadratus ipsi Cyllenio deputatur, quod quadratus deus solus habeatur. :[735] Sequitur pentas, qui numerus mundo est attributus; nam si ex quattuor elementis ipse sub alia forma quintus, pentade est rationabiliter insignitus. Qui quidem permixtione naturali copulatur; nam constat ex utroque ‹utriusque› sexus numero: trias quippe uirilis est, dyas femineus aestimatur. Apocatastaticus etiam dicitur, et siue cum aliis imparibus siue cum suo genere sociatus se semper ostendit. Nam quinque per quinque habes uiginti quinque et quinquies terni quindecim, et quinquies septeni triginta quinque, et quinquies noueni quadraginta quinque. Item zonae terrae quinque, in homine sensus quinque, totidemque habitatorum mundi genera, ut homines quadrupedesque, reptantes, natantes, uolantes. Hunc numerum quis neget esse diametrum? Nam decadis perfectio circulusque huius hemisphaerio edissecatur. :[736] Senarium uero perfectum analogicumque esse quis dubitet, cum suis partibus impleatur? Nam et sextam sui intra se continet, quod est unus, et tertiam, quod duo, et medietatem, quod tres. Item naturalia officia, sine quibus esse nihil potest, sunt sex: magnitudo, color, figura, interuallum, status, motus. Item motus totidem differentiae sunt; nam mouemur prorsum retrorsumue, dextra laeuaque, sursum deorsumque. Nam ille aeternus quidam motus est circuli. Hic autem numerus Veneri est attributus, quod ex utriusque sexus commixtione conficitur, id est ex triade, qui mas quod impar est numerus habetur, et dyade, quae femina paritate; nam bis terni sexis facit. Solida etiam figura quadrati sex superficies habet. Totius harmoniae toni sunt sex, id est quinque toni et duo hemitonia. :[737] Idem per primum motum, hoc est dyadem, collatus duodecim facit, inter quos duos numeros duo medii inueniuntur, hoc est octo et nouem. Quorum unus ex meo nomine regulaque censetur (nam arithmeticus memoratur), id est nouenarius; eodem enim numero superatur a duodecim quo nouenarius superat senarium, id est tribus. Alius autem numerus, id est octo, musica ratione confertur. Ea enim parte superatur a duodecim qua ipse superat sextum, id est tertia; nam sexti tertia duo sunt, duodecimi tertia quattuor. Quod geometrica ratione componitur; ea enim possunt per collationem media, id est octo per nouem, quae extrema, id est sex per duodecim; nam utrumque facit septuaginta duo. Item et in maioribus numeris media extremorum rationibus componuntur sub praedicta senaria ratione. Nam sexies septuages dipondius facit quadringenta tries dipondius; similiter octies septuages dipondius quingenta LXXVI. Item nouies LXXII facit sescentos XLVIII; similiter duodecies facit octingentos LXIIII. Quae media inter se multiplicata reddunt numeros extremorum inter se conuenientium. Hic primus numerus, id est senarius, harmonias ostenditur genuisse; quippe sex ad duodecim est symphonia diapason, sex ad nouem hemiolios, sex ad octo epitritos, id est symphonia diatessaron. Vnde Venus Harmoniae mater perhibetur. Item hic senarius quadrato et solido quaternario sociatus horas diei noctisque dimetitur; nam quater seni XXIIII facit. :[738] Quid autem te, heptas, uenerandam commemorem? Quae, quod naturae opera sine feturarum contagione conformas, inter deos Tritoniae uirginis uocabulum possedisti. Namque omnes numeri intra decadem positi aut gignunt alios ‹aut gignuntur ab allis aut simul gignunt alios ab› aliisque gignuntur aut procreantur; ‹monas, dyas, trias, pentas, alios procreant, non procreantur;› hexas, ogdoas, ‹enneas,› generantur tantummodo, tetras autem et creat et creatur, at heptas, quod nihil gignit, eo uirgo perhibetur, sed quod nullo nascitur, hinc Minerua est, et quod ex numeris tam masculinis quam femininis constet, Pallas uirago est appellata. Nam ex tribus et quattuor septem fiunt, qui numerus formas lunae complectitur. Nam primo est corniculata, quam menoidem Graeci uocant, deinde medilunia, quam dichotomon, dehinc dimidiata maior, quae dicitur amphicyrtos, mox plena, quae dicitur pleroselenos; item tres formas praedictas deficiens repetit. Hic numerus lunae mensem significat; nam unum, duo, tria, quattuor, quinque, sex, septem uiginti octo faciunt. Item septem sunt circuli et tot planetae, ‹totidem stellae in uertice axis caelestis,› tot dies totque transfusiones elementorum. Nam ex informi materie primus ignis, ex igni aer, ex aere aqua, ex aqua terra; item fit ascensio, et ex terra aqua est, ex aqua aer, ex aere ignis; ex igni in materiem incomprehensam iam non poterit perueniri. :[739] Quid? Hominum natura nonne huic probatur numero deseruire? In principio septimani partus hominem absolutum perfectumque dimittunt. Dehinc idem homo septem meatus habet in capite sensibus praeparatos , duos oculos auresque et nares totidem et os unum. Dehinc paruulis mense septimo dentes emergunt ac septimo anno mutantur. Item secunda hebdomas pubertatem mouet gignendique possibilitatem, tertia florem genarum; quarta incrementa staturae finiuntur; quinta iuuenalis aetatis plena perfectio est. Septem etiam natura abstrusit membra uitalia: linguam, cor, pulmonem, lienem, iecur et duo renes. Item septem corporis partes hominem perficiunt: caput tenus imum collum, pectus, uenter, duae manus pedesque :[; totidem stellae in uertice axis caelestis]. :[740] At octonarius numerus primus cybus est et perfectus, Vulcano dicatus. Nam ex primo motu, id est dyade, quae Iuno est, constat. Nam dyas per dyadem facit tetradem; at bis facit ogdoadem. Perfectus item quod a senario tegitur; omnis enim cybus sex superficies habet; item ex imparibus consecutis impletur. Nam primus imparium trias, secundus pentas; ambo ogdoadem faciunt. Item cybum qui a triade uenit, id est XXVII, sequentes impares reddunt, id est heptas, enneas et undecimus, qui omnes faciunt XXVII. Item tertius cybus, qui a tetrade uenit, id est LXIIII (nam quater quatemi sedecim sunt, hoc quater LXIIII), fit et hic ex imparibus quattuor qui superioressequuntur; id est, XIII, XV, XVII, XVIIII fiunt simul LXIIII. Et sic omnes cybi per imparium incrementa inueniuntur sui dumtaxat numeri. Sane hic octonarius cybus ita omnium cyborum primus est ut monas omnium numerorum. Cybus autem omnis etiam Matri deum tribuitur; nam ideo Cybebe nominatur. :[741] Enneas quoque perfecta est et perfectior dicitur quoniam ex triade perfecta forma eius multiplicata perficitur; deinde, quod primi uersus finem tenet, et ideo Mars appellata, a quo finis omnium rerum. Quadratus quoque finis est eorum quae per collationem augentur. Nam et harmoniae ultima pars est; ad enneadem enim ab ogdoade collatio percussionis tonus efficitur. Non minus nouem Musas dixere. In mundo etiam nouem sunt zonae, id est sphaerae et deorum septem et terrae. :[742] Decas uero ultra omnes habenda, quae omnes numeros diuersae uirtutis ac perfectionis intra se habet. Quae licet primi uersus finis sit, secundi monadis implet auxilium. Haec primi uersus numerorum regulas, analogias, genera, species, differentias, perfectiones et imperfecta concludit, daturque Iano, quamuis eam plurimi apocatastasin memorarint. :[743] Dictum breuiter qui numerus primum uersum facit, quos deorum contineat quasque uirtutes. Iam nunc quid ipse numerus sit quasue inter se analogias seruet et formas breuiter intimabo. Numerus est congregatio monadum uel a monade ueniens multitudo atque in monadem desinens. Sunt autem numeri simplicis regulae quattuor. Prima est quae appellatur a paribus par, secunda a paribus impar, tenia ab imparibus par, quarta ab imparibus impar, quas inferius memorabo. :[744] Sunt etiam qui primi numeri appellantur, qui a nullo numero diuidi possunt nisi a monade tantum; non diuidi, sed componi uidentur, ut puta VII, XI, XIII, XVII et cetera similia; nullus enim eos numerus diuidere uno ordine potest. Quapropter primi appellantur, quoniam a nullo numero exoriuntur nec aequis portionibus discernuntur. A semet igitur nati alios ex se creant numeros, quoniam ab imparibus paria fiunt, a paribus impar fieri nullo modo potest. Ergo et primi numeri necessario habendi pulchrique. :[745] Sed omnes numeros primi uersus sub his regulis retractemus: monas quidem numerus non est; dyas par est; trias et ordine et uirtute primus; tetras a paribus par; pentas primus; hexas a paribus impar et ab imparibus par, unde et perfectus nominatur; heptas primus; ogdoas a paribus par; enneas ab imparibus impar; decas ab imparibus par. Sicuti in primo uersu, ita et in sequentibus hae regulae colliguntur. Primus igitur uersus est a monade usque ad enneadem, secundus a decade usque ad nonaginta, tertius uero ab hecatontade usque ad nongentos, quartus, qui et ultimus, a mille usque ad nouem milia, licet nonnulli Graeci etiam myria adiecisse uideantur. :[746] Mihi uero solus numerus approbatur qui digitis coercetur; alias quaedam bracchiorum contorta saltatio sit. Quo fit ut numeros germanae praecedentis formis ac lineis concinamus. Nam mihi in primo uersu monas, illi in signo principium, quod non habet partes; in secundo uersu a decem numeri ueluti linea distenduntur; in tertio uersu quadrati ex centum reliquisque fiunt, quae uelut latitudo primae longitudini sociatur; in quarto uersu iam cybi sunt; ideo ex mille reliquisque soliditas. Fines ergo uel limites mihi sunt monas, decas, hecatontas et mille, Geometriae uero nota, linea, figura, soliditas. Nam monas ita indiuidua est ut nota; decas in numeris ut linea longitudinis solius; hecatontas quadratus, qui est superficies et in longitudinem latitudinemque diuiditur; id est decussis per decussim fit centum quadratus, hoc per decem fit cybus mille. :[747] Omnis impar progressus a monade per singulas positiones necessario quadratos efficit: primam ipsam monadem; adde triadem: fecit quattuor, primum quadratum; associatis quinque fecisti secundum quadratum VIIII; iunge septem, implesti quadratum XVI; adicis item VIIII, et perficis quadratum XXV. Eodem modo progreditur ratio usque in infinitum. Sed ad superius diuisa regrediar: omnem numerum aut parem aut imparem esse et utroque finiri; quicquid numero adiciatur finito, finitum adici, neque ex finitis infinitum fieri posse. :[748] Omnis uero numerus aut par aut impar est. Par est qui in duas aequas partes diuiditur, ut II, IIII, VI; impar, qui in duas aequas partes diuidi non potest, ut III, V, VII. Deinde ex imparibus quidam ex impari tantum impares sunt, ut III, V, VII; quidam etiam multitudine constant, ut VIIII, XV, XXI, quos περισσάκις περισσούς Graeci appellant. At in his qui pares sunt plura discrimina sunt, ‹:[...]› an pares sint et dici possint. Ceteri uel ex paribus pares uel ex imparibus pares; et illos Graeci ἀρτιάκις ἀρτίους, ‹hos› uel περισσάκις ἀρτίους uel ἀρτιάκις περισσούς nominant. :[749] Pares ex paribus sunt IIII, quia ex bis binis, octo, quia ex bis quaternis constat; pares ex imparibus et qui parium impari multiplicatione fiunt, ut ter bini sex sunt aut quinquies quaterni XX, quod genus Graeci περισσάκις ἀρτιον uocant, et hi qui imparem numerorum multitudinem pari multiplicatione consummant, ut cum bis terni sexis, et quater quini XX fiunt, quod genus ἀρτιάκις περισσόν Graeci uocant. Qui numeri quamuis idem sunt, rationes tamen increscendi diuersas recipiunt. Atque ex his ipsis quidam in duas partes diuisi protinus in impares numeros recidunt, quidam semel saepiusue per pares replicati citra singularitatem in impares resoluuntur. Nam duodecim et uiginti semel per pares diuidi possunt; at XLVIII nimirum bis uicenos quaternos, inde bis duodenos, dein bis senos, omnes adhuc pares, efficiunt, nouissime in ternos impares decidunt. Itaque nemo longius procedere simili multiplicatione potest; quin, ut duplicatione reuoluta ascenditur, sic per replicationes item in plures partes digeritur. Nam XX et bis dena sunt ‹et quater quina› et quinquies quaterna et decies bina. :[750] Quattuor deinde species numeros excipiunt. Quidam enim sunt per se incompositi, quidam per se compositi, quidam inter se incompositi, quidam inter se compositi; ex quibus duo priores primi numeri, duo sequentes secundi nominantur. Sed ea res quo facilius addisci possit planius indicanda est. Prima et minima omnis numeri mensura singularitas est, quia nullus numerus non in singula diuidi potest. Deinde eum etiam aliae mensurae excipiunt, ut duplicationes, quae duplo, triplicationes, quae triplo increscunt. Cum hoc ita sit, quibusdam numeris in singularitate sola mensura est, qui nisi in singula digeri non possunt, quales sunt tres: tantum impares tres sunt; quibusdam uero et in aliis numeris, quales sunt IIII et VIIII; nam bis bina IIII, ter terna nouem sunt: ita illa duplicatione, haec triplicatione metimur. Ac saepe non una quidem talis mensura numero, sed plures; siquidem octo metiri et quadruplicatione et duplicatione facile est, cum et quater bina et bis quaterna VIII sint. Itaque euidens est quicquid aliqua multiplicatione metimur metiri nos etiam singularitate posse, non ubicumque singularitatis mensura est esse alicuius etiam multiplicationis. Ita singularitas omnibus communis mensura, quibusdam unica est. :[751] Cum hoc sit, per se incompositi numeri dicuntur qui nullam mensuram habent nisi singularitatis; per se uero compositi quos metiri non tantum singularitate, sed alia quoque multiplicatione licet. Et haec quidem singulorum numerorum aestimatio est. Bini uero pluresue iuncti inter se incompositi esse dicuntur, qui nullam communem mensuram nisi singularitatis habent, ut III et IIII. Neque enim interest an IIII dupli mensuram habeant, cum eadem illa in tribus non sit. At inter se compositi sunt quibus alia quoque quam singularitatis mensura communis est, ut VIIII et XII, quorum utrumque licet triplicatione metiri, cur ter terna VIIII, ter quaterna XII fiant. :[752] Cum uero alii numeri in singula tantum, alii etiam in aliquos solidos numeros diuidantur, ut re ipsa discreti sunt, sic etiam uocabulis discernam, ne qua indiligentibus confusio oriatur, et cuiusque numeri membra nominabo solidos numeros in quos is diduci poterit, ut in XII ‹III et IIII› fiunt; at singula et si qui etiam solidi numeri immixti singulis inserentur, partes appellabo, ut in VII uel totidem singula uel etiam bis terna singulo adiecto. :[753] Ex numeris quidam perfecti sunt, quidam ampliores perfectis, quidam imperfecti: τελείους et ὑπερτελείους et GὑποτελείουςG Graeci appellant. Perfecti sunt qui partibus suis pares sunt, ampliores perfectis qui plus in partibus suis quam in se ipsis habent, imperfecti in quorum partibus minus quam in ipsis est. Et exempli causa sumamus sex. Hi et in singula diuidi possunt et in bina et in terna, cum et sexies singula et ter bina et bis tema fiant sex; ergo partes eius sunt I, II, III. Nunc in unum eae conferantur, fiunt VI: hoc est parem esse partibus suis, et hoc numeri genus in aliqua uirtute est, cetera in uitio uel ex superante uel ex deficiente, ut puta sumamus XII: et duodecies singula et sexies bina et quater terna et ter quaterna et bis sena XII fiunt. Itaque eius partes sunt I, II, III, IIII, VI, quae iunctae in unum XVI efficiunt; hic amplior perfetto numerus est. At XVI fiunt iunctis sedecies singulis, octies binis, quater quaternis, bis octonis, neque praeter has :[si facias] ulla eius numeri mensura est. Collati autem in unum I, II, IIII, VIII non ultra faciunt quam ‹XV, id est› minus quo ex quo orti sunt. Hic imperfectus numerus est. :[754] Alii etiam plani numeri sunt, alli crassitudinem quoque in se habent. Planum numerum esse Graeci dicunt qui a duobus numeris continetur. Id eiusmodi est: in ratione mensurarum tantum de norma contineri quantum a toto quadriangulo cuius pars in ea norma sit existimant. Item ad numeros planos feruntur qui in duo latera ordinantur sic ut rectum angulum faciant et normae similitudinem repraesentent. Igitur si in alterum latus IIII, in alterum III porriguntur, hi duo numeri lege eorum XII capiunt, planumque eum numerum nominant. At crassitudinem aiunt a tribus numeris. Sint in alterum puta latus IIII, in alterum III supra deinde quattuor adiciantur. His numeris altitudinem quoque super inferiorem normam impleri dicunt includique uiginti quattuor. In quibus, obscuritate ex superuacuo quaesita, euidentissimum est planum esse numerum sic singulis iunctis ne quid super alterum sit, crassitudinem fieri numero super numerum imposito. :[755] Ipsa autem planities uarias formas habet, numeris ad similitudinem aliquarum figurarum ordinatis, quae incipiunt a linea, tum uel triangulae ‹uel quadriangulae› fiunt; atque eae quae quattuor angulos habent uel quadratae sunt uel altera parte longiores, quas ἑτερομήκεις Graeci appellant. Praeterea plures quoque anguli possunt interdum etiam inaequalia numeri latera esse. At cum deinde in crassitudinem insurgat figurasque plures efficiat, tessera perfectissima esse inter eas uidetur. Est autem triangulum in paucissimis tribus, quadratum in paucissimis ΙΙΙΙ, id autem quod imparia latera habet in paucissimis V, altera parte longius quadriangulum in paucissimis sex; crassitudo item, quae tessera, in paucissimis octo. Nam duo simplicem ordinem faciunt; tres sic componi possunt ut totidem angulos habeant; quattuor in quadrum positi in omnem partem binos habent; quinque sic colligantur ut in altero latere duo, in altero tres sint; sex, ut quadriangulum faciant, quod in duobus lateribus binos, in duobus ternos habet. At si quattuor ponuntur, et crassitudo oritur et paria omnia latera in planitiem atque altitudinem sunt, binis in omnem partem ordinatis. :[756] Similes autem plani numeri sunt quorum latera eandem rationem habent, ut VI et DC, cum illis in altero latere II et in altero III, his in altero CC, in altero CCC sint. Eodemque modo similes etiam in crassitudine numeri sunt quorum latera sub eadem ratione sunt, ut uiginti quattuor et nonaginta sex. Nam ut in illis alterum latus IIII et alterum III habet, quo fit ut planities XII, crassitudo XXIIII capiat, sic in his alterum latus VIII, alterum sex recipiat, quo fit ut planities XLVIII, crassitudo XCVI comprehendat. Quod est autem inter duos et tres, hoc inter CC et CCC; ratio quae est inter III et IIII, haec est inter VI et VIII. Manifestum erit simul atque rationes quae inter numeros sunt subiecero. :[757] Omnis enim numerus pars est alicui numero maiori; maior autem aut multiplicatione procedit, aut ratione membrorum aut partium, aut simul et multiplicatione et ratione membrorum uel partium. Ratio membrorum in uno membro pluribusue, ratio partium in una parte pluribusue est. Minor uero numerus aut replicatione minuitur aut ratione membrorum uel partium, interdum etiam simul replicatione et ratione aut membrorum aut partium. Neque ulla ratio numeri ad numerum non intra haec est. Graeci multiplicatos numeros πολλαπλασίους, replicatos ὑποπολλαπλασίους, membro membrisue antecedentes ἐπιμορίους, membro membrisue ‹inferiores ὑπεπιμορίοθς, parte partibusue antecedentes ἐπιμερεῖς, parte partibusue› inferiores ὑπεπιμερεῖς appellant; binis deinde nominibus utuntur in his in quibus binae rationes sunt. :[758] Cum hoc ita sit, numerus ‹ad numerum› comparem rationem habet aequalitatis, quam ἰσότητα Graeci uocant, ut duo ad duos, tres ad tres; quae ratio etiam perfetto numero ad suas partes est, ideoque is numerus potior ceteris habetur. Quid enim aequo esse melius potest? At ubi alter numerus maior, alter minor est, protinus inter eos distantia est, quod in omnibus fit qui ratione membrorum uel partium aut antecedunt aut anteceduntur; ideoque hi numeri peiores sunt, inter quos partesque eorum aliquod discrimen est. Sed ut distantia inter duos numeros maiorem minoremque eadem est, sic ratio inter eosdem contraria est; tantundem enim distat inter tres et quattuor quantum inter quattuor et tres, at ratio inter hos ipsos diuersa est, eaque quae sit infra patebit. :[759] Cum proposuerim uero primas in multiplicatione rationes esse, multiplicationis ratio est senioni ad ternionem, octonario numero ad quaternarium; contra replicationis ternioni ad senionem, quaternario numero ad octonarium. Membrorum uero ratione uincit is numerus qui solido membro membrisue antecedit, qualis est nouenarius ad senarium; ternione enim uincit, quae eadem bis in senario numero inuenitur, contraque membrorum ratione uincitur a nouenario senarius. At partium ratione uincit qui in se et ipsum minorem numerum habet et aliquam partem eius partesue, ut si VII cum IIII conferantur; siquidem in septenario numero et IIII sunt et horum III partes. Contra ergo partium ratione uincuntur IIII a VII. At idem numerus et multiplicatione et membrorum ratione antecedit, si puta VIII et III iunguntur; nam VIII et bis terna habent et praeterea membrum in duobus. Et multiplicatione uero et partium ratione uincunt V, si conferantur cum duobus; nam in quinque bis bina sunt et praeterea duorum pars una. Contra in his ipsis numeris minores a maioribus simul et replicatione uincuntur et aut membrorum ratione aut partium. :[760] Sed ut genera rationum inter numeros haec sunt, sic species in singulis plures. Nam ut ad multiplicationem primum replicationemque ueniamus, inter hos aut dupli ratio est aut tripli aut quadrupli, ac procedere quoque ultra multiplicatio potest, per eosdemque rursus gradus idem numerus replicatur. Ergo rationem habent duplo maiorem duo ad unum, IIII ad duos, VIII ad IIII; duplo minorem unus ad duos, duo ad IIII, IIII ad VIII; item triplo maiorem III ad I, VIIII ad III ; triplo minorem I ad III, III ad VIIII; quadruplo maiorem IIII ad I, XVI ad IIII; quadruplo minorem I ad IIII, IIII ad XVI; eademque in ulterioribus multiplicationibus et incrementi et deminutionis ratio est. :[761] At ubi inter maiores minoresque numeros ratio membrorum est, maior aut superdimidio uincit, quem ἡμιόλιον, aut supertertio, quem ἐπίτριτον, aut superquarto, quem ἐπιτέταρτον Graeci uocant, et sic ad superquintum, supersextum ulterioresque ratio procedit. Superdimidius est qui ipsum aliquem numerum et dimidium eius habet; supertertius, qui ipsum aliquem et tertiam eius; superquartus, qui ipsum aliquem et quartam eius; eademque in ulterioribus ratio est. Contra ex isdem numeris minor maiori aut subdimidius est, quem ὑφημιόλιον, aut subtertius, quem ὑπότριτον , aut subquartus, quem ὑποτέταρτον Graeci appellant. Superdimidii rationem habent tres ad duos, CCC ad CC, quorum supra facta mentio est; conta subdimidii duo ad tres, CC ad CCC. At supertertii IIII ad III, VIII ad VI, qui ipsi quoque supra positi sunt; subtertii III ad IIII, VI ad VIII; superquarti V ad IIII, X ad VIII; subquarti IIII ad V, VIII ad X. :[762] Partium uero ratio proxima in quibusdam numeris supertertio est, in quibusdam superquarto, idque procedere ultra potest. Supertertio similis est ubi maior numerus minorem ipsum et aliquas eius tertias partes comprehendit, superquarto ubi et illum ipsum et quartas eius. Sumamus V et III et X et VI. Antecedit quinarius ternionem, quod et illam ipsam et eius duas tertias habet. Item in X sunt et VI et de sex duae tertiae. At proxima superquarto ratio est inter septem et IIII, inter XIIII et VIII. In VII et ipsa IIII sunt et eius tres quartae :[atque ut ea ratione quae supertertiae et superquartae proxima est maiores in his numeris uincunt, sic rationem proximam subtertiae et subquartae minores cum maioribus habent]. Illo neminem decipi conuenit, ut aliquam partium rationem superdimidiae similem putet; nam si numerus aliquis numerum aliquem et dimidium eius habet, superdimidius est; si numerum aliquem et eius duo dimidia habet, duplus est. Nec ut duae quidem tertiae rationem supertertio proximam habent, sic duae quartae rationem superquarto proximam recipiunt. Nam si quis ipsum et eius duas quartas habet, superdimidius est, ut sunt VI et IIII: in sex enim et quattuor sunt et eius duae quartae. Contra uero ut ea ratione quae supertertiae et superquartae proxima est, maiores his numeris uincunt, sic rationem proximam subtertiae et subquartae minores cum maioribus habent, eademque ratio procedit, sicut superquintae ulterioribusue similis est. :[763] Hinc rursus plura discrimina oriuntur, siquidem unus numerus potest duplo ‹aut triplo aut quadruplo au›geri et aut superdimidio aut supertertio aut superquarto ulterioribusue et multiplicationum et membrorum rationibus. Ponamus IIII et X: ex his X duplo et superdimidio aucti sunt; nam bis quaterna VIII sunt, deinde dimidium IIII fit in duobus. At ponamus IIII et XIIII: ex his XIIII triplo et superdimidio aucti sunt; nam ter quaterna XII sunt, deinde dimidium quattuor fit in duobus. Progrediamur ultra usque IIII et XVIII: ex his XVIII quadruplo et superdimidio increuerunt; nam quater quaterni XVI sunt; deinde dimidium quattuor fit in duobus. At sint III et VII: ex his VII duplo aucti sunt et supertertio nam bis terna VI sunt; deinde pars tertia triumfit in uno. Sint III et X: ex his X triplo increuerunt et supertertio; nam ter terna VIIII sunt, et deinde pars tertia trium fit in uno. Ponantur III et XIII: ex his XIII quadruplo aucti sunt et supertertio; nam ter quaterna XII sunt; deinde pars tertia trium fit in uno. Accipiamus nunc IIII et VIIII: ex his VIIII et duplo plus habent et superquarto; nam bis quatema VIII sunt; deinde IIII quarta pars est in uno. IIII uero et XIII tripli et superquarti, item IIII et XVII quadrupli et superquarti ratio est. Idemque in ulterioribus numeris fit, perindeque numeri minores ex iis et replicationis alicuius et subdimidii uel subtertii uel subquarti uel alicuius ulterioris rationem cum maioribus habent. :[764] Vt apparere autem ex his potuit, multiplicatio a minima ratione incipit et subinde ad maiores maioresque transit ratione membrorum uel partium; replicatio a maxima ratione incipit et subinde ad minores minoresque transit. Maior ratio dicitur quae plus, minor quae minus adicit; ergo maior ratio tripli quam dupli, maior quadrupli quam tripli est; contra minor dupli quam tripli, minor tripli quam quadrupli est. :[765] Incipit igitur multiplicatio a duplo, inde ad triplum, ad quadruplum semperque ad maiores rationes transit. At ratio membrorum incipit a superdimidio, deinde ad supertertium, superquartum semperque ad minus et minus peruenit. Quae omnes rationes inter duos fines sunt. Ita numeri sunt: ut puta dupli ratio est inter II et I, tripli inter III et I, quadrupli inter quattuor et I, et sub isdem rationibus nominum fines minimi suaque comparatione multo ‹minores; neque› minores uel sub duplo quam duo et I, uel sub triplo quam III et I, uel sub quadruplo quam IIII et I sunt. Super hos deinde quantumlibet isdem rationibus soluis, fines his numeris augentur. Ideoque :[hii] eos fines qui minimi sunt ‹πυθμένας› pythagoricus Thymarides nominabat, quod ut uas super suum fundum, sic numeri rationis eiusdem super istos adiunguntur; idemque etiam ratione membrorum. :[766] Minimi enim fines sunt superdimidii inter II et III, supertertii inter III et IIII, superquarti inter IIII et V, tum deinde sub isdem rationibus numeri complentur. Neque alia condicio‹ne partium ratio› est, quae ipsa incipit a tenia parte, sicut membrorum ratio de hemiolio, deinde primum minimos fines comprehendit, tum ad maiores transit. :[767] Ex his autem uerisimile est primam multiplicationem esse inuentam, deinde rationem membrorum, tum partium. Neque enim difficultas ad duplum, deinde triplum et quadruplum apparuit. Tum ex duplo superdimidii facta condicio, ex triplo supertertii, ex quadruplo superquarti est, idemque in ulterioribus incidit. Nam qui duplum uidebat hoc ipso coepit intellegere dimidium, quia ut duplum quattuor duorum sunt, sic dimidium quaternionis duo. Vt igitur duobus duos adiciendo quattuor fecit, sic rursus quaternioni duos adiciendo fecit superdimidium, utque ex duobus triplo sexis impleuit, sic senario numero duos adiciendo supertertium inuenit, idemque in ulterioribus incidit. Deinde, cum incurrerent numeri sine iudicii quidem rationibus positi, quaesitum est quot quotaeue partes alterius numeri in altero essent. Ex his eo uentum est ne cuius numeri non aliqua ratio ad alium numerum exploratissima sit; post haec non difficillima animaduersio gemina ratione in numeris fluxit. :[768] Quoniam genera numerorum rationumque inter eos orientium exposui, rursus ad ea singula reuertar, et quae in quoque animaduersiones sint indicabo. Incipiam de paribus atque imparibus. Par omni multiplicatione sic procedit ut par maneat. Duplo augentur II et IIII et VIII et XVI, triplo II, VI, XVIII, quadruplo I, IIII, XVI, LXIIII, CCLVI, idemque in ulterioribus fit. At impar pari multiplicatione protinus interit et in numerum parem recidit impari multiplicatione increscere potest, ut impar maneat. Nam bis tema sex, item bis quaterna VIII fiunt, eodemque modo quater tema XII, quater quina XX; at ter tema VIIII, et ter VIIII XXVII; item quinquies tema XV, quinquies quina XXV, idemque in omnibus multiplicationibus euenit. Quo fit ut, siue par siue impar parium numerorum multitudo est, id quod consummatum est par sit, ut II, III, VI, VIII, quae par numerorum multitudo est, fiunt XX; II, IIII, VI, quae impar numerorum multitudo est, XII, ambo numeri pares. :[769] Item par imparium numerorum multitudo pares facit; ergo III et V fiunt VIII, qui pares sunt. Impar tantummodo imparium multitudo impares seruat; nam III et V et VII fiunt XV, illi quoque impares. Eadem de causa quotiens par numerus uel parem uel imparem multiplicat, is qui efficitur par est. Nam duplicatio, siue duo multiplicauit, fecit IIII siue III, fecit VI, ambos pares. At impar numerus, si parem multiplicat, facit parem, si imparem, tum demum imparem reddit. Nam triplicatio, si duos multiplicat, efficit VI, ipsos quoque pares; si III, efficit VIIII, qui impares sunt. :[770] Tum si pari par adicitur, par manet, ut, si duobus IIII adiciantur, sunt VI. Si impari impar adicitur, par fit, ut, si tribus V adiciantur, sunt VIII. Vno autem modo impar numerus procedit, si numero numerus non adicitur eiusdem generis, sed pari ‹impar›, impari par. Nam siue IIII quis adiectis tribus auxerit, siue III adiectis IIII, fient VII, qui impares sunt. Deinde numero pari quale demitur tale superest; numero impari contrarium est, ne quod demitur supersit. Ergo si pari par demitur, id quod superest par est, ut si ex VIII duo auferantur, supersint VI. Si numero pari impar demitur, id quod superest ‹impar est, ut si ex VIII III auferantur, supersint V. Contra si numero impari impar demitur, id quod superest› par est, ut si ex VII III auferantur, supersint IIII. Si numero impari par demitur, id quod superest impar est, ut si ex VII duo auferantur, supersint V. :[771] Par deinde ex paribus est numerus quisquis dimidium par habet, ut est in XII, quorum dimidium in senario numero est, ipso quoque pari. Item par ex paribus est quisquis a duobus duplo increuit, ut IIII, VIII, XVI aut quisquis ab aliis sic increuit uti recidere in parem possit, quod euenit etiam quadruplo uel octuplo similibusue auctis. At quisquis numerus dimidium impar habet par ex imparibus est, ut senio, cuius dimidium in tribus est. Si quis uero neque ‹a› duobus per duplicationem increuit nec dimidium impar habet, par quidem ex paribus est, oritur tamen ab eo qui par ex imparibus est, ut XII. Hic enim numerus neque per duplicationem a duobus ortus est neque dimidium impar habet, sed a senario numero per duplicationem increuit; ille autem par ex imparibus, id est ternis, est. :[772] Transeamus nunc ad numeros incompositos et compositos, quos etiam primos secundosque nominari proposui. Incompositi per se numeri nulli pares sunt exceptis, ut supra posui, duobus; ceteri quicumque per se incompositi sunt omnes impares sunt, ut III, V, VII, XI, XIII, XVII, XVIIII similesque. Per se uero compositi numeri sunt omnes pares qui uel ex paribus uel ex imparibus sunt. Nam et IIII atque VIII duplicatione metimur, quorum alter numerus in binos, alter in quaternos replicatur; et idem facere in VI aut X facile est, cum ille in ternos, hic in quinos resoluatur. Praeter hos multi impares per se compositi sunt, id est quicumque impari numero multiplicantur. Nam siue ternio siue quinarius numerus siue quis alius impar impares numeros multiplicauit, qui sic effectus impar est et per se compositus. Multiplicet ternio se ipsum, fiunt ter terna VIIII; multiplicet quinarius numerus se ipsum, fiunt quinquies quina XXV; at multiplicet uel ternio quinarium numerum uel quinarius numerus ternionem, fiunt XV; omnesque hi numeri VIIII, XXV, XV, per se compositi sunt, et quicumque impares sortis eiusdem sunt. :[773] Inter se uero incompositi nulli duo pares sunt, siue ex paribus siue ex imparibus sunt, quia nulli non aliquam communem mensuram habent. Nam ut sumamus duos pares numeros, alterum ex paribus, alterum ex imparibus, id est IIII et VI, tamen inter se compositi sunt, quia communis iis duplicatio est, qua bis bina IIII, bis terna VI sunt. At impares primum omnes qui per se incompositi sunt; neque enim possunt aliquam communem mensuram praeter singularitatem habere qui ne propriam quidem ullam habent. Ergo III, V, VII similesque omnes, ut per se, sic etiam inter se incompositi sunt, et in eadem sorte is quoque numerus est qui par sub eodem iure est, duo; nam ne hic quidem cum tribus aut quinque aut consimili componitur. :[774] Tum quisquis ex his numeris qui per se incompositi sunt iungitur cum altero numero, quamuis per se composito, efficit ut hi duo numeri inter se incompositi sint, ut si III et IIII iungantur. Quid enim interest an alteri mensura aliqua praeter eandem singularitatem sit, si alteri non est? Ac licet etiam duo pluresue numeri non per se tantum, sed etiam inter se ‹compositi sint, unus per se› incompositus efficit ut omnes inter se incompositi sint, quia quamuis aliqua mensura pluribus communis, nulla tamen omnibus praeter singularitatem. Quod euenit si IIII, VI, VIII et quotlibet similes ponantur, adiciantur deinde iis III; nam quamuis tres priores numeri inter se componi possunt, tamen quattuor hi inter se non componuntur. :[775] Non tantum uero adiectio eius numeri qui per se incompositus est efficit ut plures numeri inter se non componantur, sed potest etiam euenire ut qui per se compositi sunt in unum dati inter se incompositi sint, ubi quamuis aliquas mensuras, diuersas tamen recipiunt; idque euenit et inter impares duos numeros et parem atque imparem. Sumamus VIIII et XXV; horum uterque per se compositus est. Habet enim mensuram nouenarius numerus in ternione, habent XXV in quinario numero. Inter se tamen hi non componuntur, quia neque VIIII quinarii numeri mensuram neque XXV ternionis admittunt. Idem fit inter VIII et VIIII, parem atque imparem numerum: nam neque duplicatione aut quadruplicatione VIIII, neque ternione VIII metiri possumus. Itaque per se compositi etiam inter se incompositi sunt; qui per se componuntur, non protinus etiam inter se componi possunt. :[776] Compositi uero inter se sunt omnes pares, ut apparere supra quoque potuit, quicumque uel ex paribus uel ex imparibus sunt; deinde quidam impares, ut VIIII et XV, cum uterque numerus in ternos recidunt; tum quidam pares et quidam impares, ut VIIII et XII, siquidem his quoque triplicatio communis est: ter terna VIIII, ter quaterna XII sunt. Illud animaduersione dignum est, quod cum impari numero numquam is par componi potest qui ex paribus, sed qui ex imparibus ortus est; adeo mutata quoque sorte iuris tamen aliqua societas superest. Ergo VIIII neque cum IIII neque cum VIII neque cum XVI neque cum ullo simili numero componi possunt; componuntur uero cum XII et XXIIII, quae a tribus initium sumpserunt. :[777] Ac ne cum omnibus quidem qui pares ex imparibus sunt componi potest omnis impar numerus qui per se compositus est, quia potest non in eandem mensuram recidere. Ergo VIIII et L componi non possunt, quia L nullam triplicationem recipiunt, quae nouenario numero sola praeter singularitatem mensura est; euenit autem hoc quia ne XXV quidem, quae duplicata L fecerunt, ternionem recipiebant. Ergo si quando impar numerus ex quo par factus est eandem mensuram quam alter impar tenet habuerit, tum demum cum illo impari par qui ex hoc factus est componi potest; ubi illud non antecessit, ne hoc quidem sequitur. Ideo VIIII et L inter se non componuntur; at VIIII et XXX inter se componuntur: orta sunt enim XXX duplicatis XV, iam autem VIIII et XV inter se componi poterant, cum communis his mensura in ternione esset. Ex his cetera oriuntur quae ad hoc genus numerorum pertinent. :[778] Ex duobus numeris inter se incompositis, siue uterque siue alter per se compositus est, mensura alterius cum altero non componitur. Sint IIII et VIIII; hi per se compositi, inter se incompositi sunt. Mensura autem quattuor in duobus, nouem in tribus est, neque duo uero cum VIIII, neque III cum IIII componuntur. At sint V et IIII alter per se incompositus; mensuram quaternio habet in duobus; duo autem et V non componuntur. Si duo numeri inter se incompositi sunt et alter ex his se ipsum multiplicarit, is qui sic effectus est cum priore illo non componitur. Sint III et IIII: hi inter se incompositi sunt. Siue ternio se multiplicarit, VIIII et IIII , siue quaternio idem fecerit, XVI et III inter se incompositi erunt. Si duo numeri inter se incompositi se ipsos multiplicarint, qui ex his fient inter se incompositi erunt, ut si eosdem III uel IIII sumpserimus et uterque se multiplicarit, VIIII quoque et XVI inter se incompositi erunt. :[779] Si duo numeri inter se incompositi sunt et alter ex his se multiplicarit effectusque sic numerus rursus ipse se multiplicarit, qui sic effectus est numerus cum altero illo non componitur. Sint II et III; uterlibet numerus se multiplicet, fiunt bis bina IIII, ter terna VIIII; rursus hos numeros idem multiplicent, fiunt bis quaterna VIII, ter VIIII XXVII. Sumantur nunc II et XXVII uel III et VIII; aeque inter se incompositi sunt. Si duo numeri inter se incompositi sunt et uterque se multiplicarit, deinde effectum ex se rursus multiplicauerit, hi quoque qui sic effecti sunt ‹inter se incompositi sunt›, ut in iis ipsis qui supra positi sunt. Nam ex duobus VIII, ex tribus XXVII sic facti inter se non componuntur. Si duo numeri inter se incompositi sunt et in unum iunguntur, hic numerus qui sic effectus est componi cum alterutro ex prioribus non potest. Si III et V in unum iungantur, fiunt VIII; hi neque cum V neque cum tribus componi possunt. :[780] Si numerus in duos inter se incompositos diuisus est, componi cum alterutro eorum non potest. Diuidantur VIIII in IIII et V; neque cum neque cum V componi VIIII possunt. Si duo numeri cum tertio iuncti sic fuerint ut omnes inter se incompositi sint, deinde ex duobus alter alterum multiplicarit, qui sic effectus erit aeque cum eodem illo tertio componi non poterit. Sint duo numeri IIII et VIII; adiciantur his III: inter se incompositi sunt. Multiplicent duo priores alter alterum; quater VIII aut octies quaterna fiunt XXXII; hi et III inter se incompositi erunt. :[781] Omnis numerus qui per se incompositus est componi cum altero non potest, nisi cuius ipse mensura est. ‹:[...]› Ergo componuntur III ad VIIII, V ad XV, quia ter terna VIIII, quinquies terna XV sunt. ‹Si ergo› in quo numero quid eius non habebunt, cum eo componi non poterunt. Si duobus numeris positis minor ‹semper› e maiore detrahitur et is qui superest non est mensura eius qui proximus ante eum demptus est, hi numeri inter se incompositi sunt. Sint III et VIII; tollantur ex maiore numero terni quotiens possunt, supersunt duo; in his trium mensura non est. Ergo III quoque et VIII inter se incompositi sunt. Si tres minimi sunt ex omnibus qui sub eadem ratione sunt, ex his duo quilibet in unum iuncti cum tertio non componuntur. Sint tres numeri VIIII, XII, XVI; horum insequens semper priori supertertius est, nec ulli tres minores sic iuncti reperientur. Confundantur in unum VIIII et XII: fiunt XXI. Hi cum XVI non componentur. :[782] Si impar numerus cum aliquo componi non potest, nec cum duplicato quidem eo componitur. Sint V et VIII; hi inter se incompositi sunt. Duplicentur VIII; fiunt XVI; nec cum his quidem quinque componi possunt. Si duo et alteri duo numeri ponuntur sic ut neuter ex prioribus cum alterutro ex insequentibus componi possit, ne is quidem qui ex duobus prioribus factus est componi cum alterutro insequentium potest. Sint duo numeri IIII et VIII itemque alii duo V et VII; neuter ex prioribus componi cum alterutro insequentium potest. Confundatur in unum IIII et VIII; fiunt XII: ne hi quidem cum V aut VII componuntur. :[783] Minimi numeri ex his qui sub eadem ratione sunt inter se incompositi sunt, ut in dupli ratione minimi sunt II et I, in tripli III et I, hique inter se non componuntur. At quamuis magni numeri sumantur qui inter se incompositi sunt, minimi sunt ex omnibus qui sub eadem ratione sunt. Sint CC et CI; hi inter se non componuntur; est autem inter eos partium ratio, quod CC CI :[dimidio et] XCVIIII partibus antecedunt, neque id esse inter ullos minores numeros potest. :[784] Cum uero mensurae ratio efficiat ut quidam per se incompositi compositiue, quidam inter se incompositi compositiue sint, non alienum uidetur de mensuris protinus subicere. Omnis numerus aut per se incompositus est aut, si per se compositus est, in aliquo per se incomposito mensuram habet, ut VIIII quique ab eo per triplicationem increscunt in tribus, item XV in V. Sed eorum qui pares ex paribus sunt minima mensura in duobus est; eorum qui pares ex imparibus aut etiam impares sunt potest minima mensura etiam in maioribus numeris esse, omnibus tamen imparibus. Vnius autem compositi mensura uel minima uel maxima facile reperitur. Replicato enim numero proxima mensura maxima, ultima minima est. Vt puta sint quinquaginta; hi replicentur: dimidia pars earum XXV; in his maxima mensura est. Rursus animaduertamus quas inferiores mensuras habeant: sunt autem decies quina L, item quinquies dena, item bis quina uicena; nec ulla ex his minor est ea quae ex duobus est: haec igitur minima mensura quinquagenarii est. :[785] At si duo numeri inter se compositi sunt, maior et minor, quomodo reperiatur communis his maxima minimaque mensura quaeri potest. Oportet autem maiori numero minorem detrahere quotiens potest; deinde quantum ex priore superest, tantundem demere ex minore quotiens potest. Qui supererit numerus, is erit eorum numerorum mensura maxima. Sint duo numeri CCCL et C; demantur ex CCCL quotiens possunt centeni, id est ter: reliqui sunt L. Ex altero centenario numero detrahantur L, supererunt ex eo L. Hic numerus CCCL et C communis mensura maxima est; nam quinquagiens bina centum, quinquagiens septena CCCL sunt. Ex hoc etiam illud apparet quod quisquis numerus minor :[maximam in supra] duos numeros metitur maximam quoque eorum mensuram metietur. Minima autem mensura eorundem numerorum sic inuenitur: ubi maxima reperta est, illius ipsius minima quaeritur; eadem etiam prioribus numeris communis minima est, ut hic quoque minima quinquagenarii mensura in duobus est; igitur eadem etiam priorum numerorum minima mensura est. :[786] At trium numerorum qui inter se compositi sunt maxima minimaque mensura sic inuenitur: duorum mensura maxima quaeritur; si est tertio quoque eorum minimo communis, repertum est id quod desideratum est; si non est, medii minimique maxima mensura eodem modo requiritur, eaque tribus omnibus communis est. Sint tres numeri CCCL, C, LXXV: quaesita mensura maxima sit communis his qui CCCL et his qui C sunt, repertaque sit in quinquagenario numero. Consideremus an hic tertium illum qui LXXV habet metiatur. Si metiretur, omnibus tribus communis esset; non metitur autem. Ergo iungimus C et LXXV, et horum maximam mensuram requiramus. Demo ex C LXXV; supersunt XXV. Hos quotiens possum demo ex eo numero qui LXXV habet, id est bis; supersunt XXV. Hic numerus maxima mensura est communis his qui C et his qui LXXV sunt; in his etiam omnium trium numerorum maxima mensura communis est. Nam uicies quinquies terna LXXV sunt, uicies quinquies quatema C, uicies quinquies quatema dena CCCL. Consideremus nunc horum XXV quae minima mensura sit: ea peruenire neque ad duos neque ad tres neque ad quattuor potest, sed est in quinario numero; et haec eadem mensura minima communis omnibus tribus superioribus numeris reperietur. Nam duo, qui et CCCL et C metiuntur, LXXV non metiuntur; III, qui LXXV metiuntur, CCCL et C non metiuntur IIII, qui C metiuntur, rursus CCCL et LXXV non metiuntur. V primum omnes illos metiri possunt, quia quinquies quina dena LXXV, quinquies uicena C, quinquies septuagena CCCL sunt. :[787] Duobus uero numeris datis, quem minimum metiantur sic inuenitur: sint dati numeri duo et III. Hi inter se incompositi sunt; ex his alter alterum multiplicet: bis terna uel ter bina fiunt VI. Hic minimus numerus est quem duo metiantur. Maximum quem metiri possint nemo dixerit, sed omnem idem numeri metientur quicumque senario numero multiplicato fiet. At dentur duo numeri inter se compositi VIIII et XII; simili multiplicatione eodem non peruenitur, quia potest etiam minor numerus quam qui sic efficitur in his mensuram habere; alia igitur uia reperiendum est. :[788] Videamus qui minimi numeri sub eadem ratione qua hi sint. Est autem :[in] nouenario numero minimus rationis eiusdem in tribus, duodenario in duobus. Nunc multiplicet ex minoribus numeris uterlibet non suum numerum, sed alienum, id est uel III XII uel II VIIII; ter duodena XXXVI, bis nouena XVIII. Ex his consideremus an minor numerus, qui est XVIII, mensuram habeat et in VIIII et in XII; habet autem in VIIII, in XII non habet. Dimittatur igitur, et maior apprehendatur, qui est XXXVI. Hic minimus est quem metiri et VIIII et XII possint; nam et nouies quaterna et duodecies tema XXXVI sunt. Eadem ratione omnem numerum quicumque XXXVI multiplicatis fiet idem illi duo numeri metiuntur. :[789] Tribus autem numeris datis numerus quem minimum illi metiantur sic inuenitur: sint dati tres numeri II, III, IIII; sumatur is numerus qui minimus et in duplicatione et in triplicatione mensuram habet: is est senarius. Consideremus an hunc etiam tertius ex tribus, id est quaternio, metiatur. Si metiretur, repertum id esset quod requisitum est. Nunc non metitur; aspiciamus ergo quem minimum IIII et III metiantur: is est XII; ergo is est minimus quem omnes illi tres metiri possint; nam et bis sena et ter quaterna et quater terna XII fiunt. Et hinc quoque omnem numerum qui XII multiplicatis fiet idem illi numeri III metiuntur. :[790] Vbi duo numeri numerum aliquem metiuntur, qui minimus in illis duobus mensuram habet eiusdem illius numeri mensura est. Sint dati XII; hos et II et III metiuntur. Minimus autem numerus quem duo metiuntur senarius; atquin idem etiam XII metitur; nam sexies bina XII sunt. Idem fit in eo numero quem tres aliqui metiuntur; nam hunc quoque metitur qui minimus in illis tribus mensuram habet. Ponantur XXIIII; hos et II et III et IIII metiuntur; minimus autem numerus qui :[est XII] in isdem illis tribus mensuram habet ‹est XII›. Atquin hic quoque eos qui XXIIII sunt metitur; nam duodecies bina XXIIII sunt. :[791] Si bini numeri ‹qui minimi sunt ex iis qui sub eadem ratione sunt cum binis numeris maioribus› :[maiores minoresque] ponuntur sic ut eadem ratio inter maiores minoresque sit, quotiens maior maiorem, totiens minor minorem metitur. Sint numeri II et III, deinde VIII et XII. Eadem inter maiores minoresque numeros ratio est; nam et III duobus et XII his qui VIII sunt superdimidii sunt. Metiuntur autem III eos qui XII sunt quater; nam quater tema XII sunt. Atqui duo quoque eos qui VIII sunt quater metiuntur; nam quater bina VIII sunt. :[792] ‹Si› quotiens singularitas aliquem numerum metitur, totiens alius numerus alium metietur, eueniet ut quotiens singularitas ex secundis priorem numerum metietur, totiens is qui arte in singularitatis mensuram uenerit ulteriorem numerum metiatur. Sint I et V et VI et XXX. Singularitas quinarium numerum quinquies metitur, idem facit serio in XXX; rursus ipsos sex singularitas sexies metitur; atquin quinarius quoque numerus sexies metitur eos qui XXX sunt. :[793] Si duo numeri alter alterum multiplicant, eum uero numerum qui sic effectus est aliquis qui per se incompositus est metitur, idem necesse est etiam utrumque ex prioribus metiatur. Multiplicet decussis octonarius numerus, fiunt LXXX; hos duo metiuntur; nam bis quadragena LXXX sunt; atquin idem II VIII quoque et X metiuntur, cum bis quatema octo, bis quina X fiant. :[794] Quotienscumque numeri portionis eiusdem, quam ἀναλογίαν Graeci uocant, in ordinem ponuntur, primus si ultimum metitur secundum quoque et deinceps omnes metietur; si secundum metitur, ultimum quoque et medios metietur; si quemlibet denique unum metitur, omnes metietur. Contra si ultimum non metitur, ne secundum quidem neque quemquam alium; si secundum non metitur, ne ultimum quidem aliumue; si quem medium non metitur, ne alium quidem. Sint III et VIIII, XXVII, LXXXI, CCXLIII; inter hos omnes tripli ratio est; ternio autem metitur eos qui CCXLIII sunt: ter octogena singula CCXLIII sunt. Idem ergo metitur nouenarium numerum, cum ter terna VIIII sint; et quia hunc metitur, etiam ultimum, et quia utrumlibet, etiam ceteros, et quia medium quemuis ex illis, et priores quoque et ulteriores. At duo, quia non metiuntur CCXLIII, ne VIIII quidem aut medios; quia VIIII non metiuntur, ne CCXLIII quidem aut medios; quia nullum ex mediis metiuntur, ne ulteriores quidem. :[795] Si quotlibet ab uno numeri conueniunt portionis eiusdem, quot per se incompositi numeri ultimum numerum, totidem etiam eum qui ab uno proximus est metientur. Sint numeri qui duplo increscunt I, II, IIII, VIII, XVI; ex his eos qui XVI sunt II, et idem se ipsos metiuntur. At sint I, XII, CXLIIII, MDCCXXVIII: ‹metiuntur eos qui MDCCXXVIII› sunt per se incompositi numeri II et III, quia bis octingena sexagena quaterna MDCCXXVIII sunt; itemque ter quingena septuagena sena. Atquin idem II et III XII quoque, qui ab uno proximi sunt, metiuntur, cum bis sena et ter quaterna XII sint. :[796] Si quotlibet ab uno numeri portionis eiusdem sunt, minor numerus maiorem semper per aliquem aliorum qui sub eadem portione sunt metitur. Sint I, II, IIII, VIII, XVI, XXXII, LXIIII. Ex his II eos qui IIII sunt, IIII eos qui VIII sunt, VIII eos qui XVI sunt, XVI eos qui XXXII sunt, XXXII eos qui LXIIII sunt duplicatione metiuntur. At II eos qui VIII sunt quadruplicatione metiuntur; eadem eos qui XVI sunt metiuntur qui IIII sunt, VIII eos qui XXXII sunt, XVI eos qui LXIIII sunt. Itemque octuplicatione metiuntur II eos qui XVI sunt, IIII eos qui XXXII sunt, VIII eos qui LXIIII sunt, neque inuenitur numerus qui non et maiorem metiatur et nulla alia mensura id facit quam quae in isdem numeris est. :[797] Si quotlibet ab uno numeri portionis eiusdem sunt et is qui ab uno proximus est per se incompositus est, maximus ex his in mensuram non ueniet nisi ‹ab iis› qui eiusdem portionis erunt. Sint I, III, VIIII, XXVII: inter hos tripla portio est et uni proximus numerus per se incompositus est. Igitur eos qui XXVII sunt nullus numerus metiri potest nisi aut III aut VIIII, qui sub eadem portione sunt. Quod non ita euenit si quando ab uno proximus numerus compositus est. Sint I, IIII, XVI, LXIIII: proximus ab uno numerus per se compositus est; ergo ultimus, qui est LXIIII, alias quoque mensuras quam quae in hac serie sunt admittit, et II et VIII et XXXII, cum bis XXXII, octies octona, bis et tricies bina LXIIII faciant. Quem minimum numerum duo per se incompositi metiuntur, eum nullus alius per se incompositus metietur. Sumantur V et VII: nullum minorem numerum quam XXXV metiuntur; nam quinquies VII et septies quina XXXV sunt, atque nullus aius numerus per se incompositus hunc metiri potest, non II, non III, non XI, non XIII, non XVII, multo uero minus ulteriores numeri. :[798] Si quadratus numerus quadratum metitur, in latere Quoque eius lateris mensura est. Sint duo quadrati numeri IIII et XVI: metitur eos qui XVI sunt quaternio; quater enim IIII XVI. Atquin in latere quattuor duo sunt, in latere eorum qui XVI sunt IIII sunt: II metiuntur quaternionem; bis enim bina IIII sunt. Ex hoc etiam illud apparet ex duobus quadratis numeris, si in alterius latere ‹alterius lateris› mensura est, in ipso quoque quadrato numero alterius quadrati mensuram esse. :[799] Si quadratus numerus quadratum non metitur, ne in latere quidem alterius mensura alterius ‹lateris› est. Sint quadrati numeri IIII et VIIII: quaternio nouenarium numerum non metitur; ergo ne duo quidem, qui in latere quaternarii sunt, III, qui in latere nouenarii numeri sunt, metiuntur. Ex hoc etiam illud apparet ex duobus quadratis numeris, si in alterius latere alterius lateris mensura non est, ne in alio quidem quadrato numeri alterius quadrati mensuram esse. :[800] Si tessera tesseram metitur, in latere quoque alterius alterius lateris mensura est. Sint duae tesserae VIII et LXIIII: eos qui LXIIII sunt octo metiuntur, siquidem octies VIII LXIIII sunt. Atquin si in latere eius tesserae quae VIII habet II sint, in latere eius quae LXIIII habet IIII sint, II quattuor mensura sunt. Ex hoc etiam illud apparet: si ex duabus tesseris in alterius latere alterius lateris mensura est, eius quoque tesserae aria tessera mensura est. Atquin si tesseram tessera non metitur, ne in latere quidem alterius lateris alterius mensura est. Sint duae tesserae VIII et XXVII: eos qui XXVII sunt VIII non metiuntur; ergo cum in latere eius tesserae quae VIII habet II sint, in eius quae XXVII habet III sint, II ternionem non metiuntur. Ex hoc etiam illud apparet, quod, si in latere tesserae ‹lateris alterius tesserae› non est mensura, ne ea quidem tessera eam tesseram metitur. :[801] In omni numero, qui mensuram in aliquo numero habet ex eodem et membri nomen acquirit qui mensuram facit. Sint VIIII: hos ternio metitur, et est nouenarii numeri tertia pars in tribus. Sint XVI: hos quaternio metitur, et est quarta eorum qui XVI sunt IIII; idemque in ceteris omnibus numeris reperietur. Sequitur autem ut, si numero membrum sit, in eo numero mensuram is habeat cui cum eo membro commune nomen sit; ut nouenarii numeri membrum in ternione est, eumque tres metiuntur. :[802] Hos sat erit cursim numeros memorasse modosque; cetera Cecropias aequum perhibere cathedras, si tamen ullus inest nostris super halitus aris aut lite in ueterem cultum replicantur abollae. Me spatium admonuit iam claudere fatibus orsa, ne superum nostri capiant fastidia coetus, et uetus astrigero pellar Numeraria caelo.» Sic ait, ac reticens propiori adiuncta sorori. 5t0idwpg56kss4x9qxhqeblexjeopyk 106 82447 282672 282641 2026-10-05T02:04:20Z Erblanchard57 30712 282672 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=[[Polygamia Triumphatrix]] |Language=la |Volume= |Author=[[Scriptor:Theophilus Aletheus|Theophilus Aletheus]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |Publisher= |Address=Londini Scanorum |Year=1682 |Source= |Image=[[Image:Polygamia Triumphatrix.pdf|page=1|200px]] |Progress=X |Pages=<pagelist 1=Titulus 2to10=– 11=1 576to609=– /> |Remarks={{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix |titolo=Polygamia Triumphatrix |from=1 |delta=Titulum }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Praefatio ad Lectorem |titolo=Præfatio ad Lectorem |from=3 |delta=– }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 1 |titolo=Thesis I |from=11 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 2 |titolo=Thesis II |from=23 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 3 |titolo=Thesis III |from=39 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 4 |titolo=Thesis IV |from=43 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 5 |titolo=Thesis V |from=47 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 6 |titolo=Thesis VI |from=55 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 7 |titolo=Thesis VII |from=59 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 8 |titolo=Thesis VIII |from=60 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 9 |titolo=Thesis IX |from=64 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 10 |titolo=Thesis X |from=70 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 11 |titolo=Thesis XI |from=84 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 12 |titolo=Thesis XII |from=87 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 13 |titolo=Thesis XIII |from=92 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 14 |titolo=Thesis XIV |from=100 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 15 |titolo=Thesis XV |from=104 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 16 |titolo=Thesis XVI |from=110 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 17 |titolo=Thesis XVII |from=117 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 18 |titolo=Thesis XVIII |from=120 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 19 |titolo=Thesis XIX |from=124 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 20 |titolo=Thesis XX |from=154 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 21 |titolo=Thesis XXI |from=161 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 22 |titolo=Thesis XXII |from=162 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 23 |titolo=Thesis XXIII |from=163 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 24 |titolo=Thesis XXIV |from=166 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 25 |titolo=Thesis XXV |from=170 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 26 |titolo=Thesis XXVI |from=171 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 27 |titolo=Thesis XXVII |from=175 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 28 |titolo=Thesis XXVIII |from=178 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 29 |titolo=Thesis XXIX |from=181 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 30 |titolo=Thesis XXX |from=183 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 31 |titolo=Thesis XXXI |from=187 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 32 |titolo=Thesis XXXII |from=193 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 33 |titolo=Thesis XXXIII |from=198 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 34 |titolo=Thesis XXXIV |from=201 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 35 |titolo=Thesis XXXV |from=205 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 36 |titolo=Thesis XXXVI |from=212 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 37 |titolo=Thesis XXXVII |from=218 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 38 |titolo=Thesis XXXVIII |from=221 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 39 |titolo=Thesis XXXIX |from=230 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 40 |titolo=Thesis XL |from=233 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 41 |titolo=Thesis XLI |from=237 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 42 |titolo=Thesis XLII |from=241 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 43 |titolo=Thesis XLIII |from=254 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 44 |titolo=Thesis XLIV |from=263 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 45 |titolo=Thesis XLV |from=268 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 46 |titolo=Thesis XLVI |from=271 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 47 |titolo=Thesis XLVII |from=278 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 48 |titolo=Thesis XLVIII |from=280 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 49 |titolo=Thesis XLIX |from=283 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 50 |titolo=Thesis L |from=287 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 51 |titolo=Thesis LI |from=296 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 52 |titolo=Thesis LII |from=298 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 53 |titolo=Thesis LIII |from=300 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 54 |titolo=Thesis LIV |from=304 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 55 |titolo=Thesis LV |from=308 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 56 |titolo=Thesis LVI |from=322 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 57 |titolo=Thesis LVII |from=324 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 58 |titolo=Thesis LVIII |from=327 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 59 |titolo=Thesis LIX |from=330 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 60 |titolo=Thesis LX |from=338 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 61 |titolo=Thesis LXI |from=343 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 62 |titolo=Thesis LXII |from=348 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 63 |titolo=Thesis LXIII |from=352 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 64 |titolo=Thesis LXIV |from=354 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 65 |titolo=Thesis LXV |from=357 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 66 |titolo=Thesis LXVI |from=370 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 67 |titolo=Thesis LXVII |from=377 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 68 |titolo=Thesis LXVIII |from=379 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 69 |titolo=Thesis LXIX |from=384 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 70 |titolo=Thesis LXX |from=392 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 71 |titolo=Thesis LXXI |from=399 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 72 |titolo=Thesis LXXII |from=401 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 73 |titolo=Thesis LXXIII |from=405 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 74 |titolo=Thesis LXXIV |from=410 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 75 |titolo=Thesis LXXV |from=417 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 76 |titolo=Thesis LXXVI |from=450 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 77 |titolo=Thesis LXXVII |from=454 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 78 |titolo=Thesis LXXVIII |from=459 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 79 |titolo=Thesis LXXIX |from=474 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 80 |titolo=Thesis LXXX |from=478 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 81 |titolo=Thesis LXXXI |from=479 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 82 |titolo=Thesis LXXXII |from=481 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 83 |titolo=Thesis LXXXIII |from=489 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 84 |titolo=Thesis LXXXIV |from=512 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 85 |titolo=Thesis LXXXV |from=522 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 86 |titolo=Thesis LXXXVI |from=525 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 87 |titolo=Thesis LXXXVII |from=533 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 88 |titolo=Thesis LXXXVIII |from=553 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 89 |titolo=Thesis LXXXIX |from=561 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Thesis 90 |titolo=Thesis XC |from=567 |delta=10 }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Addenda |titolo=Addenda |from=577 |delta=– }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Index Dictorum Scripturae |titolo=Index Dictorum Scripturæ |from=591 |delta=– }} {{Indice sommario |nome=Polygamia Triumphatrix/Index Rerum |titolo=Index Rerum |from=598 |delta=– }} |Header={{rvh|{{{pagenum}}}|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}} |Footer={{right|word}}{{smaller-block/e}} }} aoj7n9reidrv3vvm2zzl698pd2bq1c4 104 82567 282644 282623 2026-10-04T16:28:17Z Saumache 27923 /* Emendata */ 282644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh||LIBER VII 55. 56|333}}</noinclude>{{spatium||{{wl|Q6197|Horatius}}}} in {{spatium||II {{wl|Q1226154|sermonum}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||His ut sublatis puer alte cinctus acernam {{gap|4em}}Gausape purpureo mensam pertersi}}t.<ref>[[Sermones (Horatius)/Liber II/Sermo VIII#10|Sermones (Horatius) 2.8.10-11]]</ref></poem>(unde {{spatium||{{wl|Q332785|Persius}}}}, quasi in e tantum desinente supra dicti nominis ablativo, ‘gausapa’ dixit plurale, non ‘gausapia’:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Iam chlamydes regum, iam lutea gausapa capti}}s.<ref>[[Saturae (Persius, Monti)/Satura VI#45|Saturae (Persius) 6.46]]</ref></poem>idem:<poem>{{gap|9em}}{{spatium||balanatum gausape pecte}}s.<ref>[[Saturae (Persius, Monti)/Satura IV#35|Saturae (Persius) 4.37]]</ref></poem>antiquissimi tamen et ‘hic gausapes’ et ‘haec gausapa’ et ‘hoc gausape’ et plurale neutri ‘haec gausapa’ quasi a nominativo ‘hoc gausapum’ protulisse inveniuntur, unde {{spatium||{{wl|Q709941|Cassius}}}} ad {{spatium||{{wl|Q8833|Maecenatem}}}}: {{spatium||gausapo purpureo salutatu}}s.<ref>deest</ref> {{r|56}}{{spatium||{{wl|Q206119|Varro}}}} vero {{spatium||de {{wl|Q3704127|lingua Latina}}}} ait, talia ex Graeco sumpta ex masculino in femininum transire et a litera finiri<ref>deest</ref>: ‘{{graeca|''ό κοχλίας haec cochlea''}}’, ‘{{graeca|''ό χάρτης haec charta''}}’, ‘{{graeca|''ό γαυσάπης haec gausapa''}}’. {{spatium||{{wl|Q2054|Seneca}}}} {{spatium||{{wl|Q7198|Ovidium}}}} sequens:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Gausapa si sumpsit, gausapa sumpta prob}}a.<ref>[[Ars amatoria/Liber II#300|Ars amatoria 2.300]]</ref>)</poem>propria eiusdem terminationis similem habent nominativo ablativum: ‘hoc Praeneste ab hoc Praeneste’. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||VIII}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Qualis eram, cum primam aciem Praeneste sub ips}}a.<ref>[[Aeneis/Liber VIII#560|Aeneis 8.561]]</ref></poem>(figurate enim ad urbem reddidit ‘ipsa’, cum proprium oppidi neutrum est, quomodo ‘Reate’. idem poeta in {{spatium||VII}}:<noinclude><references/></noinclude> 6lv9jattt18siezraoi5kykui4seuii 104 82568 282646 271453 2026-10-04T16:46:47Z Saumache 27923 /* Emendata */ locii varii 282646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh|334|PRISCIANI INST.}}</noinclude><poem>{{gap|4em}}{{spatium||Quique altum Praeneste viri quique arva Celemna}}e.<ref>[[Aeneis/Liber VII#680|Aeneis 7.682]]</ref>)</poem>illorum quoque ablativus i terminatur neutrorum, quae in ‘al’ desinunt: ‘hoc tribunal ab hoc tribunali’, ‘hoc cervical ab hoc cervicali’. similiter faciunt ablativum, quae in ‘ar’ desinunt neutra et in obliquis casibus producunt a paenultimam, ut ‘hoc calcar calcāris a calcāri’, ‘lacunar lacunāris a lacunāri’, ‘lucar lucāris a lucāri’. quando autem producunt eam, in libro, qui est de nominativo et genetivo, docuimus. {{l|57}masculina quoque vel communia in ‘er’ vel in ‘is’ desinentia, si faciunt in e neutra, ablativum in i efferunt, ut ‘hic pedester haec pedestris hoc pedestre ab hoc’ et ‘ab hac pedestri’, ‘saluber salubris salubre ab hoc’ et ‘ab hac salubri’ – {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||I {{wl|Q674439|georgicon}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Balantumque gregem fluvio mersare salubr}}i<ref>[[Georgicon (Greenough)/Liber I#270|Georgicon 1.272]]</ref>–,</poem>‘hic’ et ‘haec celer’ vel ‘celeris’ et ‘hoc celere ab hoc’ et ‘ab hac celeri’ – {{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||I}}:<poem>{{gap|8em}}{{spatium||motuque celer Cyllenius haere}}t.<ref>[[Pharsalia/Liber I#660|Pharsalia 1.662]]</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q180081|M. Cato}}}} {{wl||de {{spatium||re militari}}}}: {{spatium||satis celeris sis in tempor}}e.<ref>deest</ref> {{spatium||{{wl|Q350781|Caecilius}}}} in {{spatium||{{wl||epistathmo}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Si properas, escende huc meam navem, ita celeris es}}t;<ref>deest, [[Comoediae (Statius)/Epistathmos|fragmenta]] vide</ref></poem>ex quo ‘celerissimus’ pro ‘celerrimus’ superlativum protulerunt. {{spatium||{{wl|Q1166737|Gn. Matius}}}} in {{spatium||{{wl||Iliade}}}}:<poem>{{gap|13em}}{{spatium||celerissimus advolat Hecto}}r.<ref>deest</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q47130|Ennius}}}} in {{spatium||{{wl|Q3617890|annalibus}}}}:<noinclude><references/></noinclude> e9qiel2e8vmkwncchfzcktkboqgr5mr 282652 282646 2026-10-04T17:21:15Z Saumache 27923 282652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh|334|PRISCIANI INST.}}</noinclude><poem>{{gap|4em}}{{spatium||Quique altum Praeneste viri quique arva Celemna}}e.<ref>[[Aeneis/Liber VII#680|Aeneis 7.682]]</ref>)</poem>illorum quoque ablativus i terminatur neutrorum, quae in ‘al’ desinunt: ‘hoc tribunal ab hoc tribunali’, ‘hoc cervical ab hoc cervicali’. similiter faciunt ablativum, quae in ‘ar’ desinunt neutra et in obliquis casibus producunt a paenultimam, ut ‘hoc calcar calcāris a calcāri’, ‘lacunar lacunāris a lacunāri’, ‘lucar lucāris a lucāri’. quando autem producunt eam, in libro, qui est de nominativo et genetivo, docuimus. {{l|57}}masculina quoque vel communia in ‘er’ vel in ‘is’ desinentia, si faciunt in e neutra, ablativum in i efferunt, ut ‘hic pedester haec pedestris hoc pedestre ab hoc’ et ‘ab hac pedestri’, ‘saluber salubris salubre ab hoc’ et ‘ab hac salubri’ – {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||I {{wl|Q674439|georgicon}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Balantumque gregem fluvio mersare salubr}}i<ref>[[Georgicon (Greenough)/Liber I#270|Georgicon 1.272]]</ref>–,</poem>‘hic’ et ‘haec celer’ vel ‘celeris’ et ‘hoc celere ab hoc’ et ‘ab hac celeri’ – {{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||I}}:<poem>{{gap|8em}}{{spatium||motuque celer Cyllenius haere}}t.<ref>[[Pharsalia/Liber I#660|Pharsalia 1.662]]</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q180081|M. Cato}}}} {{wl||de {{spatium||re militari}}}}: {{spatium||satis celeris sis in tempor}}e.<ref>deest</ref> {{spatium||{{wl|Q350781|Caecilius}}}} in {{spatium||{{wl||epistathmo}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Si properas, escende huc meam navem, ita celeris es}}t;<ref>deest, [[Comoediae (Statius)/Epistathmos|fragmenta]] vide</ref></poem>ex quo ‘celerissimus’ pro ‘celerrimus’ superlativum protulerunt. {{spatium||{{wl|Q1166737|Gn. Matius}}}} in {{spatium||{{wl||Iliade}}}}:<poem>{{gap|13em}}{{spatium||celerissimus advolat Hecto}}r.<ref>deest</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q47130|Ennius}}}} in {{spatium||{{wl|Q3617890|annalibus}}}}:<noinclude><references/></noinclude> hz99qw5s56xwuqdftdf0vwe6j5nzcij 104 82569 282651 271469 2026-10-04T17:20:25Z Saumache 27923 /* Emendata */ 282651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh||LIBER VII 56—58|335}}</noinclude><poem>{{gap|4em}}{{spatium||Exin per terras postquam celerissimus rumo}}r.<ref>[[Annalium fragmenta#455|Annales 455]]</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q193058|Livius}}}} in {{spatium||{{wl|Q694030|Odissia}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||At celer hasta volans perrumpit pectora ferr}}o;<ref>deest, [[Odusia (ed. Morel)#35(38)|fragmenta]] vide</ref></poem>unde superlativum {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||ΧIΙ}}:<poem>{{gap|13em}}{{spatium||et qua fata celerrima crudu}}m.<ref>[[Aeneis/Liber XII#505|Aeneis 12.507]]</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q172048|Terentius}}}} in {{spatium||{{wl|Q1217045|Phormione}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||†Nullus es, Geta, nisi iam aliquod consilium celere reppereri}}s.<ref>[[Phormio#179|Phormio 179]]</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||III}}:<poem>{{gap|11.5em}}{{spatium||celerique fugas sub sidera lapsa}}e.<ref>[[Aeneis/Liber III#240|Aeneis 3.243]]</ref></poem>idem in {{spatium||V}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Agmine remorum celeri ventisque vocati}}s.<ref>[[Aeneis/Liber V#210|Aeneis 5.210]]</ref></poem> {{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||I}}:<poem>{{gap|10.5em}}{{spatium||et celeri venas movet inproba puls}}u<ref>[[Pharsalia/Liber I#625|Pharsalia 1.629]]</ref> –,</poem>{{r|58}}is ‘hic’ et ‘haec utilis’ et ‘hoc utile ab hoc’ et ‘ab hac utili’. sciendum tamen, quod, si inveniantur propria appellativis similia in i finientibus ablativum, illa per e proferunt eum: ‘Iuvenalis’ [proprium] ‘a Iuvenale’, similiter ‘Martialis a Martiale’, ‘Annalis ab Annale’. {{spatium||{{wl|Q1541|Cicero}}}} {{wl||pro {{spatium||Fundanio}}}}: {{spatium||non modo hoc a Villio Annale, sed vix mehercule a Quinto Muttone factum probari potes}}t.<ref>deest</ref> idem {{wl|Q42194614|pro {{spatium||Plancio}}}}: {{spatium||confiteor, summa in Laterense ornamenta ess}}e.<ref>[[Pro Cn. Plancio#63|Pro Plancio 26.63]]</ref> similiter in i terminant ablativum omnia, quae in ‘im’ habent accusativum: ‘Tiberim a Tiberi’, ‘Parim a Pari’, ‘Charybdim a Charybdi’, ‘Tigrim a Tigri’, ‘vim a vi’ – {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||X}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Massicus aerata princeps secat aequora tigr}}i.<ref>[[Aeneis/Liber X#165|Aeneis 10.166]]</ref></poem><noinclude><references/></noinclude> ocvy01wh1fpdnv0597ff42umn9drt4f 104 82570 282654 271514 2026-10-04T18:02:57Z Saumache 27923 /* Emendata */ 282654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh|336|PRISCIANI INST.}}</noinclude>idem in {{spatium||I {{wl|Q60220|Aeneidos}}}}:<poem>{{gap|8em}}{{spatium||multum ille et terris iactatus et alto {{gap|4em}}Vi superu}}m.<ref>[[Aeneis/Liber I#1|Aeneis 1.3-4]]</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in {{spatium||V}}:<poem>{{gap|7.5em}}{{spatium||saeva dignum veraque Charybd}}i<ref>[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XV#15|Saturae (Iuvenalis) 5.15.17]]</ref> –,</poem>{{l|59}}quae vero et in ‘im’ et in ‘em’, haec tam in i quam in e: ‘hanc puppim’ et ‘puppem ab hac puppi’ et ‘puppe’ – {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||III}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Stans celsa in pupp}}i.<ref>[[Aeneis/Liber III#525|Aeneis 3.527]]</ref></poem>idem in {{spatium||VIII}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Stans prima in pupp}}i.<ref>[[Aeneis/Liber VIII#680|Aeneis 8.680]]</ref></poem>idem in {{spatium||X}}:<poem>{{gap|10.5em}}{{spatium||dextra puppim tene}}t.<ref>[[Aeneis/Liber X#225|Aeneis 10.226]]</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||IIII}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Primum cana salix madefacto robore parvam {{gap|4em}}Texitur in puppe}}m.<ref>[[Pharsalia/Liber IV#130|Pharsalia 4.131-132]]</ref></poem>idem in {{spatium||II}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Rapta puppe minor subducta est montibus Arg}}o<ref>[[Pharsalia/Liber II#715|Pharsalia 2.717]]</ref> –,</poem>‘turrim’ et ‘turrem ab hac turri’ et ‘turre’. {{spatium||{{wl|Q311287|Accius}}}} in {{spatium||{{wl||Medea}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Apud vetustam turre}}m.<ref>deest, [[Tragoediae (Accius, ed. Otto Ribbeck)#AMedea|fragmenta]] vide</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||II}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Turrim in praecipiti stantem summisque sub astra {{gap|4em}}Educta}}m.<ref>[[Aeneis/Liber II#480|Aeneis 22.480-481]]</ref></poem>{{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||{{wl|Q546203|bucolico}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Tale tuum carmen nobis, divine poeta, {{gap|4em}}Quale sopor fessis in gramine, quale per aestum {{gap|4em}}Dulcis aquae saliente sitim restinguere riv}}o.<ref>[[Eclogae vel bucolica/Ecloga V#45|Eclogae 5.45-47]]</ref></poem>idem in {{spatium||III}} {{spatium||{{wl|Q674439|georgicon}}}}:<noinclude><references/></noinclude> 1i7vnoar2xl42tr7ib4lg17arcl9ut8 104 86386 282666 282613 2026-10-05T00:46:19Z Erblanchard57 30712 282666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Erblanchard57" />{{rvh|91|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>contenti, quanquam & in his nonnulli plura celebrarint connubia. Quod ante ip{{ls}}um ''Tacitus de mor. Germ.'' etiam prodidit; ''{{ls}}oles,'' inquiens, ''prope barbarorum {{ls}}ingulis uxoribus contentos Germanos e{{ls}}{{ls}}e exceptis admodum paucis, qui non libidine, {{ls}}ed ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur.'' Ex quo colligere e{{ls}}t, non improbatam huic quoque genti Polygamiam, {{ls}}ed minus in vulgus u{{ls}}itatam, forte quod proletaria nimis e{{ls}}{{ls}}et. Ita ''Ariovi{{ls}}tus'' duas habebat, unam Suevam alteram Noricam. ''Cæ{{ls}}. Bell. Gall. l. 1. Hugo'' Italiæ Rex multas amavit conjuges, inter quas tres nomine Dearum Veneris, Junonis & Semeles appellabat. Luitprand. l. 4. c. 6. De ''Pæonibus'' Pra{{ls}}iadem paludem incolentibus Herodotus meminit, quod itidem plures aluerint uxores, quod de ''Britannis'' Cœl. ''Rhodig.'' l. 18. c. 21. & de ''Scotis'' {{wl|Q741149|Polydorus}} l. x. te{{ls}}tantur. ''Saxones'' duas aut plures olim {{ls}}imul habui{{ls}}{{ls}}e fœminas, Gregorius II. Papa in Epi{{ls}}t. ad Bonifacium primum Legatum Apo{{ls}}tolicum in Germaniâ abrogationem ip{{ls}}i {{ls}}eriò injungens te{{ls}}tatur. ''Amlethus'' {{SIC|Juriæ|Jutiæ}} Rex Fengone Patruo cæ{{ls}}o paternam necem ultus in Britanniam profugit & primo Britanniæ Regis filiam, po{{ls}}teà {{ls}}oceri {{ls}}ui Regis Britanniæ Ama{{ls}}iam Hermuthruten Scotam miro ca{{ls}}u {{ls}}ibi conciliatam duxit, uti prolixè ''Saxo'' narrat ''l. 1. c. 4.'' Similiter ''Pretejannes'' Æthiopum Rex Chri{{ls}}tianus quatuor uxores Reginas in aulâ {{ls}}uâ {{ls}}u{{ls}}tentavit, uti proditum e{{ls}}t à ''Sabell. Supplem. 8.'' ex Jovio. ''Mauru{{ls}}iis'' verò ''Afris'' per legem quinquaginta ad minimum uxores ducere incumbebat, (referente ''Evagrio l. 6. c. 21.'') adeò ut Chri{{ls}}tianis militibus probri loco objecerint, quod unam tantum haberent. ''Procop. Bell. Vandal.'' l. 4. ''Numidis'' etiam pro modo facultatum plures uxores placebant, ({{ls}}icuti & Brachmanibus de quibus Strab. l. 15.) ita ut multi denas, plerique vigenas habeant uxores. uti ex Salu{{ls}}tio in ''Jugurtha Alex. ab. Alex.'' retulit l. 1. c. 24. Nec ''Indis'' di{{ls}}plicent multæ nuptæ, quas à parentibus pari boum emptas, alias prolis & voluptatis ergò accipiebant. ''Strab. l. 15.'' Apud ''Chinen{{ls}}es'' Rex unam habet uxorem primariam, quæ Regina vocatur, præterea novem alias ducit paulo inferiores, inde alias 36. quæ omnes gaudent titulo conjugali, accedunt his numero plures, quæ pellices appellantur. Fœcundæ cœteris præferuntur. Primaria {{ls}}ola men{{ls}}æ cum marito a{{ls}}{{ls}}idet, & Cœteræ hujus {{ls}}unt qua{{ls}}i pedi{{ls}}{{ls}}equæ, quin etiam harum filii & filiæ non {{ls}}uam matrem {{ls}}ed primariam uxorem veluti parentem agno{{ls}}cunt, & extinctam triennio lugent. ''Matth. Rycius Soc. Je{{ls}}. de Exped. Chri{{ls}}t. ap. Chin.'' De ''Turcis'' quod multas habeant uxores lippis atque ton{{ls}}oribus notum e{{ls}}t. Ditiores {{ls}}æpè 40. diver{{ls}}is locis conclu{{ls}}as & ab Eunuchis cu{{ls}}toditas po{{ls}}{{ls}}ident. Cujus in{{ls}}tituti ratio à Boccalino l. 2. c. 69. Rel. allata (quod i{{ls}}ta in{{ls}}erviat di{{ls}}ponendis ad dominatus a{{ls}}peritatem tolerandam hominibus, dum inter plures liberos<noinclude>{{right|di{{ls}}per{{ls}}æ}}</noinclude> oiilnipedf4ryd6gp9ye0hlwzgsyx34 104 86399 282645 2026-10-04T16:37:04Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'afferant, leges de omnibus & fingulis non fcribere, l. 12. feq. ff. de Leg. fed fuffi- cere, fi ex mente legislatoris colligatur, licitumne fit nec ne. 1.6. §. 1. ff. de V.S. Putat verò ex eo, quod adulterium in 6. & 10. expreffè fit prohibitum, confequi Poly- gamiam etiam effe prohibitam. (ita Pa- triarchæ & populus Judaicus in perpetuo vixiffent adulterio: quod quam abfurdum ne- mo non videt) adeo ut non neceffaria fuif- fet ejus peculiaris... 282645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|153|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>afferant, leges de omnibus & fingulis non fcribere, l. 12. feq. ff. de Leg. fed fuffi- cere, fi ex mente legislatoris colligatur, licitumne fit nec ne. 1.6. §. 1. ff. de V.S. Putat verò ex eo, quod adulterium in 6. & 10. expreffè fit prohibitum, confequi Poly- gamiam etiam effe prohibitam. (ita Pa- triarchæ & populus Judaicus in perpetuo vixiffent adulterio: quod quam abfurdum ne- mo non videt) adeo ut non neceffaria fuif- fet ejus peculiaris denominatio quam Spiritum S. prudenter omififfe cenfet, ne non tàm prohibere, quàm admonere vide- retur, ficuti Cic. pro Rofc. Am. de Solone in- fit, quod propterea in legibus nullam parri- cidii mentionem fecerit, & putat Petr. Mat.famofus Hiftoricus,quod proptereà duel- la etiam non fint interdicenda dans l'hiftoire de Henri IV. tom. 1. l. 1.narr. 1. art. 4. je crois, que la permiffion quoyqu' injufte, eft plus utile que la defence. La permiffion emouffe aiguillon qui fe acerre par la defence. Præterea dicit, Patres V. T. fi legem na- turæ & primæ inftitutionis non rectè intel- lexerunt, & dubitarunt, tanquam fubditos obligatos fuiffe interrogare vel Deum, eum quo multi familiariter locuti, vel ipfius Pro- phetas, l. 9.1. ult. §. 1. C. de Leg. L. ult. C. de prec. Imper. affer. ficut in N. T. Judæi recurrebant ad Chriftum Matth. 19. 3. c. 22. 24. Marc. 10. 2. Luc. 10. 39. Job. 8.5. Sed quis nefcit, Judæos non confilii petendi, fed tentationis ergò ad Chriftum veniffe. Et Patres certò fciverunt, fe rectè intelligere legem naturæ & primæ inftitutionis, aliàs interrogaffent Deum vel prophetas, fed Deus fi vidiffet eos in errore verfari, obligatus fuiffet, ceu legislator vi caritatis & juftitiæ fuæ illis hunc errorem eximere, nec per pro- phetas fuos legisMonogamicæ, fi quæ fuit, ex- plicationem omittere: fiquidem tum tempo- ris ufitata & recepta erat in populo Judaico, nec tàm inaudita, quàm tempore Solonis Par- ricidium, adeoque neceffaria fuiffet peculia- ris Polygamiæ fpecificatio nec propterea fuiffent admoniti Judæi,aliàs Polygamia fatis affueti. Prophetæ verò nufpiam neque inra neque o Polygamiam taxa- runt, & fub adulterio comprehendi often- derunt, ficut cum Polyandriâ fecerunt. {{smaller-block/e}}<section end="T22" /> {{dhr}} <section begin="T23" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXII|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 23.png|left|95px|M]]Inor probatur, quia neque in vj. neque in x. præcepto Decalogus Polygamiam prohibet, quod patet, quia Patriarchæ, Reges, Prophetæ & Apo{{ls}}toli non ita illa præcepta intellexerunt, necita explicarunt mentem legislatoris, {{ls}}ed factis potius atque exemplis, exemplorumque approbatione, intermi{{ls}}{{ls}}a reprehen{{ls}}ione Polygamiæ legalitatem o{{ls}}tendunt. Tenetur vero Deus ceu {{ls}}ummus Legislator vi ju{{ls}}titiæ & bonitatis {{ls}}uæ videns {{ls}}ubditos non recte intelligere legem à {{ls}}e propo{{ls}}itam, vel ip{{ls}}e vel per alios {{ls}}ubdelegatos ita clare enucleare & explicare legem, ne {{ls}}ubditi {{ls}}e ignorantia excu{{ls}}ent, & reiterando cau{{ls}}am lap{{ls}}us in legislatorem conjiciant. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}Neque 6. neque 10. pracepto à ipalia érer à évoquia inquit Johannes, & quic- quid eft peccatum morale in 5. & N. T. illud directè & contra Decalogum. Jam verò in Decalogo nulla alia præcepta inveniuntur, contra quæ poffit effe, nifi fextum & deci- mum. In his autem multinubentiam foemi- narum feu Polygamiam muliebrem prohi- beri & fub adulterio taxari fcriptura hinc & inde docet. Polygamiam verò virilem etiam<noinclude>{{right|{{ls}}i-}}{{smaller-block/e}}</noinclude> 11rrr8kwod22lbqlf399g4rc529l2xi 104 86400 282647 2026-10-04T16:53:10Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '156 DISCURSUS à fide Regibus juratâ, quæ omnia è diame- tro verbo Dei adverfantur. Et hæc eft nota Antichrifti, qui fe evehit adverfus Deum. 2 Theff. 2. 4. Oportet autem fit major Deo, qui poteft homines ab obedientiâ Deo debi- tâ liberare. Deus ipfe uti immutabilis in ef- fentia, ita & in voluntate, nihil mutat in fuâ lege, aut difpenfat circa Decalogum aut legem naturæ in Decalogo comprehenfam, tanquam immutabilem aut indifpenfabi- lem. Vid... 282647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|156|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>156 DISCURSUS à fide Regibus juratâ, quæ omnia è diame- tro verbo Dei adverfantur. Et hæc eft nota Antichrifti, qui fe evehit adverfus Deum. 2 Theff. 2. 4. Oportet autem fit major Deo, qui poteft homines ab obedientiâ Deo debi- tâ liberare. Deus ipfe uti immutabilis in ef- fentia, ita & in voluntate, nihil mutat in fuâ lege, aut difpenfat circa Decalogum aut legem naturæ in Decalogo comprehenfam, tanquam immutabilem aut indifpenfabi- lem. Videtur quidem aliquando lex natu- ræ aut moralis mutari, quando fcil. res aut materia, de quâ lex quid conftituit, muta- tionem recipit, & extrahitur quafi è nume- ro eorum, quæ lex comprehendebat ; fed videtur tantum, quia fine ullâ legis naturæ verâ mutatione lumine rationis dictante id eodem jure naturæ juftum eft, quod alias re- gulariter non attentâ illâ circumftantiâ in- juftum effet, E. g. Lex jubet folvere quod debeo. At quando creditor acceptum fert, quod debeo, ego quidem non folvi, nec tamen obligor amplius ad folvendum, non quia lex mutata eft, fed quia id, quod de- bebam, defiit deberi. Quia igitur jura na- turalia & moralia Decalogica funt immuta- bilia rectè concludit Franc. à Victoria re- tec. 4. n. 1. Papam non poffe mutare, dif- penfare aut abrogare decreta & canones Conciliorum, qui neceffariam & manifeftam habent connexionem ad legem divinam feu naturalem pertinentem ad bonos mores. Quo etiam fpectat, quod fcribit Martinus ab Azpilcueta Navarr. tom. 3. misc. 64. quod Papæ difpenfatio ex fuá folâ voluntate fine aliquâ juftâ causâ procedens excufet qui- dem à malitiâ transgreffionis canonis, fed non ab aliâ fractionis legis naturalis vel divi næ.. Audacior adhuc Greg. Sayrus in clav. Reg. l. 6. c. 12. n. 26. peccare dicit Papam,, qui difpenfat fine causâ, nec tutum effe ta- liter difpenfatum in confcientiâ. {{smaller-block/e}}<section end="T23" /> {{dhr}} <section begin="T24" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXI|V.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 24.png|left|95px|S]]Icuti vero in x. præcepto Polygamiam {{ls}}imultaneam muliebrem per{{ls}}picue prohibuit, ita etiam Polygamiam {{ls}}imultaneam virilem potui{{ls}}{{ls}}et prohibere, {{ls}}i peccatum e{{ls}}{{ls}}et. Quod vero in x. præcepto nullatenus ne quidem virtualiter prohibeatur, {{ls}}ole meridiano clarius apparet. Ibi enim concupi{{ls}}centia rei alienæ tanquam alienæ, {{ls}}ive quatenus alium Dominum habet, prohibetur, ita ut fundamentum illius legis {{ls}}it illud dictum Salvatoris: ''Nemo pote{{ls}}t duobus Dominis {{ls}}ervire.'' Nunc vero maritus e{{ls}}t Dominus Gen. 3. re{{ls}}pectu uxoris, non vero uxor re{{ls}}pectu mariti. Habet quidem uxor aliquod jus in corpus mariti re{{ls}}pectu debiti conjugalis, {{ls}}icut {{ls}}ervus re{{ls}}pectu {{ls}}alarii {{ls}}ervilis, illud tamen nec e{{ls}}t, nec dici debet dominium, {{ls}}ed obligatio conjugalis, {{ls}}ive ut Apo{{ls}}tolus loquitur, {{grc|ἔυνοια γαμική}}. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Sicuti verò in decimo pracepto Rabbini hoc præceptum ita explicant, Ne cogitatio- nibus quidem locum dandum ftudio accipiends, quod alterius efl ex fratribus noftris; & ratio- nem præcepti ita fuppeditant, quod cogita- tio illa mala caufa exiftat, multarum offen- fionum. Poftquam enim homo cogitatio- ne fuâ deftinavit auferre ipfi aliquid, irri- tante defiderio illo nil penfi habet. Si renue- rit proximus, cogit, fi eft potens, aut oc- cidit, uti videmus in Uria, qui pr. pter uxo- rem interficitur, & Naboth, qui propter<noinclude>{{right|vi-}}{{smaller-block/e}}</noinclude> 0sd0kbiu7jets06ms25ab13g0wnh4hk 282649 282647 2026-10-04T16:54:12Z Erblanchard57 30712 282649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|156|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>à fide Regibus juratâ, quæ omnia è diame- tro verbo Dei adverfantur. Et hæc eft nota Antichrifti, qui fe evehit adverfus Deum. 2 Theff. 2. 4. Oportet autem fit major Deo, qui poteft homines ab obedientiâ Deo debi- tâ liberare. Deus ipfe uti immutabilis in ef- fentia, ita & in voluntate, nihil mutat in fuâ lege, aut difpenfat circa Decalogum aut legem naturæ in Decalogo comprehenfam, tanquam immutabilem aut indifpenfabi- lem. Videtur quidem aliquando lex natu- ræ aut moralis mutari, quando fcil. res aut materia, de quâ lex quid conftituit, muta- tionem recipit, & extrahitur quafi è nume- ro eorum, quæ lex comprehendebat ; fed videtur tantum, quia fine ullâ legis naturæ verâ mutatione lumine rationis dictante id eodem jure naturæ juftum eft, quod alias re- gulariter non attentâ illâ circumftantiâ in- juftum effet, E. g. Lex jubet folvere quod debeo. At quando creditor acceptum fert, quod debeo, ego quidem non folvi, nec tamen obligor amplius ad folvendum, non quia lex mutata eft, fed quia id, quod de- bebam, defiit deberi. Quia igitur jura na- turalia & moralia Decalogica funt immuta- bilia rectè concludit Franc. à Victoria re- tec. 4. n. 1. Papam non poffe mutare, dif- penfare aut abrogare decreta & canones Conciliorum, qui neceffariam & manifeftam habent connexionem ad legem divinam feu naturalem pertinentem ad bonos mores. Quo etiam fpectat, quod fcribit Martinus ab Azpilcueta Navarr. tom. 3. misc. 64. quod Papæ difpenfatio ex fuá folâ voluntate fine aliquâ juftâ causâ procedens excufet qui- dem à malitiâ transgreffionis canonis, fed non ab aliâ fractionis legis naturalis vel divi næ.. Audacior adhuc Greg. Sayrus in clav. Reg. l. 6. c. 12. n. 26. peccare dicit Papam,, qui difpenfat fine causâ, nec tutum effe ta- liter difpenfatum in confcientiâ. {{smaller-block/e}}<section end="T23" /> {{dhr}} <section begin="T24" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXI|V.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 24.png|left|95px|S]]Icuti vero in x. præcepto Polygamiam {{ls}}imultaneam muliebrem per{{ls}}picue prohibuit, ita etiam Polygamiam {{ls}}imultaneam virilem potui{{ls}}{{ls}}et prohibere, {{ls}}i peccatum e{{ls}}{{ls}}et. Quod vero in x. præcepto nullatenus ne quidem virtualiter prohibeatur, {{ls}}ole meridiano clarius apparet. Ibi enim concupi{{ls}}centia rei alienæ tanquam alienæ, {{ls}}ive quatenus alium Dominum habet, prohibetur, ita ut fundamentum illius legis {{ls}}it illud dictum Salvatoris: ''Nemo pote{{ls}}t duobus Dominis {{ls}}ervire.'' Nunc vero maritus e{{ls}}t Dominus Gen. 3. re{{ls}}pectu uxoris, non vero uxor re{{ls}}pectu mariti. Habet quidem uxor aliquod jus in corpus mariti re{{ls}}pectu debiti conjugalis, {{ls}}icut {{ls}}ervus re{{ls}}pectu {{ls}}alarii {{ls}}ervilis, illud tamen nec e{{ls}}t, nec dici debet dominium, {{ls}}ed obligatio conjugalis, {{ls}}ive ut Apo{{ls}}tolus loquitur, {{grc|ἔυνοια γαμική}}. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Sicuti verò in decimo pracepto Rabbini hoc præceptum ita explicant, Ne cogitatio- nibus quidem locum dandum ftudio accipiends, quod alterius efl ex fratribus noftris; & ratio- nem præcepti ita fuppeditant, quod cogita- tio illa mala caufa exiftat, multarum offen- fionum. Poftquam enim homo cogitatio- ne fuâ deftinavit auferre ipfi aliquid, irri- tante defiderio illo nil penfi habet. Si renue- rit proximus, cogit, fi eft potens, aut oc- cidit, uti videmus in Uria, qui pr. pter uxo- rem interficitur, & Naboth, qui propter<noinclude>{{right|vi-}}{{smaller-block/e}}</noinclude> 6v1toddw0wdpvyp6mmxhec5pk4hsaeo 104 86401 282650 2026-10-04T17:13:59Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '<section begin="T25" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XX|V.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 25.png|left|95px|I]]N {{ls}}exto præcepto prohibetur adulterium, quod juxta {{wl|Q15428146|Bocerum}} de adult. e{{ls}}t crimen publicum, quo per concubitum viri cum aliena uxore torus conjugalis violatur. Jam vero in Polygamia uxores illæ plures non {{ls}}unt alienæ, {{ls}}ed illi marito pr... 282650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|160|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude><section begin="T25" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XX|V.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 25.png|left|95px|I]]N {{ls}}exto præcepto prohibetur adulterium, quod juxta {{wl|Q15428146|Bocerum}} de adult. e{{ls}}t crimen publicum, quo per concubitum viri cum aliena uxore torus conjugalis violatur. Jam vero in Polygamia uxores illæ plures non {{ls}}unt alienæ, {{ls}}ed illi marito propriæ, cujus torus violatur, cum quis cum ejus uxoribus rem habet, non vero cum ille cum aliis {{ls}}olutis rem habet. Mulier enim non habet torum, adeoque ejus torus non pote{{ls}}t dici violari, ni{{ls}}i re{{ls}}pectu mariti, de cujus toro quodammodo participat. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. In fexto præcepto Hoc prohibet congredi cum alterius uxore. Ex. 20. 14. non ma- chaberis aut fimpliciter, non fcortaberis. R. Levi pa ira explicat: vox hæc abfolutè & fimpliciter notat congreffum cum uxore viri alterius, quemadmodum Rabbini dicunt: Non dicitur pas nifi de uxore viri. Ratio verò hujus præcepti eft, juxta Rabbinos, ut incolatur mundus ad voluntatem Dei. Voluit autem Deus benedictus, ut omnes creatura mundi fui fructus proferant fecundum fpeciem fuam, nequefpecies cum fpecie commifceantur. Idem etiam obtinere voluit in femine humano, ut conftet cujus quodvis fit, neque hoc cum il- lo confundatur. Infuper plures reperiuntur corruptiones in adulterio, qua caufa exiflunt violationum plurium mandatorum. Prace- pit nobis Deus honorare parentes: At illi filiis non innotefcunt. Eft eriam offendiculum plurimis eorum, qua juffi fumus. Sic probi- bemur congredi cum fororibus, aliis uxo- ribus multis. At omnia adulterium tollit, quod non norint homines propinquas fuas. Prætereà adulterium, ubi cum proximi uxo- re res habetur, eft fpecies rapina, multa- que ex adulterio homicidia facile oriuntur, uti oftendit R. Levi, qui etiam poenam adulte- rii exprimit, quando inquit: Et ibi in San- hedrim explicatur adulterum (id eft mari- tum) cum alterius conjuge congredientem utrumque fufpendi: virum cum virgine de- Sponfata rem habentem lapidibus utrumque ebrui. Quod fi filia fuerit facerdotis, illa comburitur, buic verò gula frangitur. Inter- dictum autem adulterii ex praceptis eft, que omnes homines concernunt, five Ifraelita jue- rint five Gentiles. vid. Sanhedr. Gemar. conf. & Maimon. Hil. Ifur biab. c. 3. 2. Adulterium Ipfe Defenfor unius non unicæ uxoris, putat tantùm (non eft certus in fuâ fententia, ut Theophilus fequens man- datum Pauli: quilibet fit certus in fua fenten- tia) fub adulterii prohibitione directè pro- hiberi in fexto præcepto etiam Polygamiam, & quia adulterium & fcortatio juxta ipfum pertinent ad primum gradum juris Naturæ (ubi funt ea omnia quæ funt de primâ ejus tabulâ, uti rò dicere falfum teftimonium adulterium committere, fcortari, quæ Deus nec velle nec præcipere, nee fuadere unquam potuit aut voluit) pertinebit etiam eò juxta illum Polygamia. At fi has obfervationes & wala perlegat, non amplius putabit, fed certus erit, hanc meam Sententiam effe veriffimam, (quod fcil. Polygamia nec adul- terium fit, nec ad illud referri poffit) illius verò opinionem effe dubiam & apparenter veram,(de quâ apparenti veritate IfaacLeich- nerus Prof. Erfort. Celeberrimus pecul. tr. fi- cuti nullus dubito, quin perlectis his notis fententiam fit mutaturus, in mea caftra de- fcenfurus & Polygamiam ab omni iniquitate abfoluturus, nec amplius adulterium, mul- tò minus adulterium continuatum vocatu- rus. 3. Aliena uxore Quia enim jure con- tractus matrimonialis illa uxor ita addicta eft fuo viro, ceu Domino, ut alterius non fit,<noinclude>{{right|ne-}}{{smaller-block/e}}</noinclude> o2nhi4r1xof52kv6rnwrmjuh63hpt0d 104 86402 282653 2026-10-04T17:27:20Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'nemo poteft fibi illam alienam rem feu uxo- rem vindicare, ni velit incurrere in crimen non tantum adulterii fed etiam rapine & furti; nec fides illa conjugalis in contractu interpofita ab uxore violanda, fed ita fervanda, ut fui corporis poteftatem alicui præter maritum fuperftitem non permittat; qui quidem illud jus acquifitionis dominii in- dultu Numinis omnium rerum & perfona- rum fupremi & univerfalis Domini poffidet, ita ut maritus illa... 282653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|161|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>nemo poteft fibi illam alienam rem feu uxo- rem vindicare, ni velit incurrere in crimen non tantum adulterii fed etiam rapine & furti; nec fides illa conjugalis in contractu interpofita ab uxore violanda, fed ita fervanda, ut fui corporis poteftatem alicui præter maritum fuperftitem non permittat; qui quidem illud jus acquifitionis dominii in- dultu Numinis omnium rerum & perfona- rum fupremi & univerfalis Domini poffidet, ita ut maritus illam rem puta uxorem aliena- re non poffit nec debeat, illa etiam in illam alienationem confentire non valeat. Ex quo confequitur quid de communione illa uxorum, five Platonica five Papiftica cen- fendum, uti Clemens 1 Papa Romanus dixit: Amicorum omnia communia, in omni- bus autem dubio procul etiam funt uxores. Clem. 1. Epift. 5. in Tom. Concil. Colon. à Petr. Grabb. Carolo V. dedicatis, quod in fe- cunda editione Colon. Veneta omißum. Idem invenitur Epift. 3. Decret. cauf. 12. q. 1. c. dilect. Chryfoft. in c. 1. Marc. bom. 1. p. 6. Plato & Zeno communes omnibus fa- ciunt conjuges, nudas ad palæftram virgi- nes ducunt. Eufeb. de prap. Eu. l. 13. c. 17. Plat. Lex ponenda, ut mulieres omnibus vi- ris communes, ita Nicolaus (unde Nicolaita Apoc. 3. nomen fortiti) ftatuit juxores de- bere effe communes, in Decret.c 24. Erafm. in Hieron. T. 1. c. 1. f.7. Ita Illyrici dicun- tur monachis uxores communicare ex fingu- lari devotione Sebaft. Franck. p. 90. Ita du- bio procul longius profpexit qui communio- nem fanctorum & fanctarum propofuit, de quo Marcell. Paling.facrif. 118. canens: Sed tua pracipuè non intret limina quis- quam Frater vel Monachus, vel quavis legefa- cerdos. Hos fuge, peftis enim nulla bac immanior, bi funt Luxuria atque gula autores. Et Jo. Kaifersberger Conc. S. Anna. domin. 7. Trin. dicit: Clancularios & occulté fe infinu- antes Monachos fuge & procul arce. Nam loculos tuos excutere vel vitium uxori Tue inferre volunt, atque cogitant, alioqui nec afpectu fuo te dignaturi. Et fi ades tuas mun- das habere volueris, à monachis facrificulis & columbis tibi caveas. {{smaller-block/e}}<section end="T25" /> {{dhr}} <section begin="T26" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXV|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 26.png|left|95px|I]]N libris Mo{{ls}}is, Prophetis, P{{ls}}almis etiam & Apo{{ls}}tolis nullum jota extat contra Polygamiam, {{ls}}ed potius ex omnibus locis, ubi de matrimonio e{{ls}}t {{ls}}ermo, argumenta pro Polygamia po{{ls}}{{ls}}ent deduci, {{ls}}i opus e{{ls}}{{ls}}et. Quod enim ho{{ls}}tes Polygamias opponunt, Deum unicam Evam Adamo adduxi{{ls}}{{ls}}e, nullam hac in parte {{grc|ἀπόδειξιν}} præbet. Adamus enim cum videret, in examine illo rigoro{{ls}}o quod Deus cum ip{{ls}}o ad concreatam ip{{ls}}i in{{ls}}ignem {{ls}}apientiam probandam & mediante animalium {{grc|ὀνομαθεσίου}} explorandam in{{ls}}tituerat,animantia omnia copulari cum {{ls}}ui {{ls}}imilibus, de {{ls}}ocia etiam cogitare cœpit, & à Deo deinde donatus Eva ex co{{ls}}ta creata fuit. Cum vero paulo po{{ls}}t mediante Eva omnibus bonis animi, corporis & fortunæ fuerit {{ls}}poliatus, dubio procul aliquod odium contra Evam hujus mali non minimam cau{{ls}}am concepit, & nullam præterea ip{{ls}}i Evæ {{ls}}imilem de{{ls}}ideravit, metuens ne plura mala incurreret. Invito vero non obtruditur beneficium. E{{ls}}{{ls}}e vero<noinclude>{{right|mulierem}}</noinclude> 2fs8w3bo8reggnjhfswx74c3qsatjyl 282656 282653 2026-10-04T18:04:13Z Erblanchard57 30712 282656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|161|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>nemo poteft fibi illam alienam rem feu uxo- rem vindicare, ni velit incurrere in crimen non tantum adulterii fed etiam rapine & furti; nec fides illa conjugalis in contractu interpofita ab uxore violanda, fed ita fervanda, ut fui corporis poteftatem alicui præter maritum fuperftitem non permittat; qui quidem illud jus acquifitionis dominii in- dultu Numinis omnium rerum & perfona- rum fupremi & univerfalis Domini poffidet, ita ut maritus illam rem puta uxorem aliena- re non poffit nec debeat, illa etiam in illam alienationem confentire non valeat. Ex quo confequitur quid de communione illa uxorum, five Platonica five Papiftica cen- fendum, uti Clemens 1 Papa Romanus dixit: Amicorum omnia communia, in omni- bus autem dubio procul etiam funt uxores. Clem. 1. Epift. 5. in Tom. Concil. Colon. à Petr. Grabb. Carolo V. dedicatis, quod in fe- cunda editione Colon. Veneta omißum. Idem invenitur Epift. 3. Decret. cauf. 12. q. 1. c. dilect. Chryfoft. in c. 1. Marc. bom. 1. p. 6. Plato & Zeno communes omnibus fa- ciunt conjuges, nudas ad palæftram virgi- nes ducunt. Eufeb. de prap. Eu. l. 13. c. 17. Plat. Lex ponenda, ut mulieres omnibus vi- ris communes, ita Nicolaus (unde Nicolaita Apoc. 3. nomen fortiti) ftatuit juxores de- bere effe communes, in Decret.c 24. Erafm. in Hieron. T. 1. c. 1. f.7. Ita Illyrici dicun- tur monachis uxores communicare ex fingu- lari devotione Sebaft. Franck. p. 90. Ita du- bio procul longius profpexit qui communio- nem fanctorum & fanctarum propofuit, de quo Marcell. Paling.facrif. 118. canens: Sed tua pracipuè non intret limina quis- quam Frater vel Monachus, vel quavis legefa- cerdos. Hos fuge, peftis enim nulla bac immanior, bi funt Luxuria atque gula autores. Et Jo. Kaifersberger Conc. S. Anna. domin. 7. Trin. dicit: Clancularios & occulté fe infinu- antes Monachos fuge & procul arce. Nam loculos tuos excutere vel vitium uxori Tue inferre volunt, atque cogitant, alioqui nec afpectu fuo te dignaturi. Et fi ades tuas mun- das habere volueris, à monachis facrificulis & columbis tibi caveas. {{smaller-block/e}}<section end="T25" /> {{dhr}} <section begin="T26" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXV|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 26.png|left|95px|I]]N libris Mo{{ls}}is, Prophetis, P{{ls}}almis etiam & Apo{{ls}}tolis nullum jota extat contra Polygamiam, {{ls}}ed potius ex omnibus locis, ubi de matrimonio e{{ls}}t {{ls}}ermo, argumenta pro Polygamia po{{ls}}{{ls}}ent deduci, {{ls}}i opus e{{ls}}{{ls}}et. Quod enim ho{{ls}}tes Polygamias opponunt, Deum unicam Evam Adamo adduxi{{ls}}{{ls}}e, nullam hac in parte {{grc|ἀπόδειξιν}} præbet. Adamus enim cum videret, in examine illo rigoro{{ls}}o quod Deus cum ip{{ls}}o ad concreatam ip{{ls}}i in{{ls}}ignem {{ls}}apientiam probandam & mediante animalium {{grc|ὀνομαθεσίου}} explorandam in{{ls}}tituerat, animantia omnia copulari cum {{ls}}ui {{ls}}imilibus, de {{ls}}ocia etiam cogitare cœpit, & à Deo deinde donatus Eva ex co{{ls}}ta creata fuit. Cum vero paulo po{{ls}}t mediante Eva omnibus bonis animi, corporis & fortunæ fuerit {{ls}}poliatus, dubio procul aliquod odium contra Evam hujus mali non minimam cau{{ls}}am concepit, & nullam præterea ip{{ls}}i Evæ {{ls}}imilem de{{ls}}ideravit, metuens ne plura mala incurreret. Invito vero non obtruditur beneficium. E{{ls}}{{ls}}e vero<noinclude>{{right|mulierem}}</noinclude> qt90mzvgg2447d2fzrsrih8egn2q17z 282657 282656 2026-10-04T18:06:54Z Erblanchard57 30712 282657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|161|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>nemo poteft fibi illam alienam rem feu uxo- rem vindicare, ni velit incurrere in crimen non tantum adulterii fed etiam rapine & furti; nec fides illa conjugalis in contractu interpofita ab uxore violanda, fed ita fervanda, ut fui corporis poteftatem alicui præter maritum fuperftitem non permittat; qui quidem illud jus acquifitionis dominii in- dultu Numinis omnium rerum & perfona- rum fupremi & univerfalis Domini poffidet, ita ut maritus illam rem puta uxorem aliena- re non poffit nec debeat, illa etiam in illam alienationem confentire non valeat. Ex quo confequitur quid de communione illa uxorum, five Platonica five Papiftica cen- fendum, uti Clemens 1 Papa Romanus dixit: Amicorum omnia communia, in omni- bus autem dubio procul etiam funt uxores. Clem. 1. Epift. 5. in Tom. Concil. Colon. à Petr. Grabb. Carolo V. dedicatis, quod in fe- cunda editione Colon. Veneta omißum. Idem invenitur Epift. 3. Decret. cauf. 12. q. 1. c. dilect. Chryfoft. in c. 1. Marc. bom. 1. p. 6. Plato & Zeno communes omnibus fa- ciunt conjuges, nudas ad palæftram virgi- nes ducunt. Eufeb. de prap. Eu. l. 13. c. 17. Plat. Lex ponenda, ut mulieres omnibus vi- ris communes, ita Nicolaus (unde Nicolaita Apoc. 3. nomen fortiti) ftatuit juxores de- bere effe communes, in Decret.c 24. Erafm. in Hieron. T. 1. c. 1. f.7. Ita Illyrici dicun- tur monachis uxores communicare ex fingu- lari devotione Sebaft. Franck. p. 90. Ita du- bio procul longius profpexit qui communio- nem fanctorum & fanctarum propofuit, de quo Marcell. Paling.facrif. 118. canens: Sed tua pracipuè non intret limina quis- quam Frater vel Monachus, vel quavis legefa- cerdos. Hos fuge, peftis enim nulla bac immanior, bi funt Luxuria atque gula autores. Et Jo. Kaifersberger Conc. S. Anna. domin. 7. Trin. dicit: Clancularios & occulté fe infinu- antes Monachos fuge & procul arce. Nam loculos tuos excutere vel vitium uxori Tue inferre volunt, atque cogitant, alioqui nec afpectu fuo te dignaturi. Et fi ades tuas mun- das habere volueris, à monachis facrificulis & columbis tibi caveas. {{smaller-block/e}}<section end="T25" /> {{dhr}} <section begin="T26" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXV|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 26.png|left|95px|I]]N libris Mo{{ls}}is, Prophetis, P{{ls}}almis etiam & Apo{{ls}}tolis nullum jota extat contra Polygamiam, {{ls}}ed potius ex omnibus locis, ubi de matrimonio e{{ls}}t {{ls}}ermo, argumenta pro Polygamia po{{ls}}{{ls}}ent deduci, {{ls}}i opus e{{ls}}{{ls}}et. Quod enim ho{{ls}}tes Polygamias opponunt, Deum unicam Evam Adamo adduxi{{ls}}{{ls}}e, nullam hac in parte {{grc|ἀπόδειξιν}} præbet. Adamus enim cum videret, in examine illo rigoro{{ls}}o quod Deus cum ip{{ls}}o ad concreatam ip{{ls}}i in{{ls}}ignem {{ls}}apientiam probandam & mediante animalium {{grc|ὀνομαθεσία}} explorandam in{{ls}}tituerat, animantia omnia copulari cum {{ls}}ui {{ls}}imilibus, de {{ls}}ocia etiam cogitare cœpit, & à Deo deinde donatus Eva ex co{{ls}}ta creata fuit. Cum vero paulo po{{ls}}t mediante Eva omnibus bonis animi, corporis & fortunæ fuerit {{ls}}poliatus, dubio procul aliquod odium contra Evam hujus mali non minimam cau{{ls}}am concepit, & nullam præterea ip{{ls}}i Evæ {{ls}}imilem de{{ls}}ideravit, metuens ne plura mala incurreret. Invito vero non obtruditur beneficium. E{{ls}}{{ls}}e vero<noinclude>{{right|mulierem}}</noinclude> 8enzyk0eo76fmsvc8jobgt9rhkxju6n 104 86403 282655 2026-10-04T18:03:08Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'mulierem aliquod beneficium apparet ex ip{{ls}}is verbis Dei dicentis: ''non e{{ls}}t bonum hominem e{{ls}}{{ls}}e {{ls}}olum,'' {{ls}}eu ab{{ls}}que muliere. E. e{{ls}}t bonum e{{ls}}{{ls}}e cum muliere. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Unicam Evam. Anti-Polygami quidam & in fpecie Defenfor unius. p. 62, & autor per- verfi Colloquii p. 6. dicunt in exordio mundi maximè fuiffe neceffarium, multas creare uxores, ut terra impleretur, Deumque... 282655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|162|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>mulierem aliquod beneficium apparet ex ip{{ls}}is verbis Dei dicentis: ''non e{{ls}}t bonum hominem e{{ls}}{{ls}}e {{ls}}olum,'' {{ls}}eu ab{{ls}}que muliere. E. e{{ls}}t bonum e{{ls}}{{ls}}e cum muliere. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Unicam Evam. Anti-Polygami quidam & in fpecie Defenfor unius. p. 62, & autor per- verfi Colloquii p. 6. dicunt in exordio mundi maximè fuiffe neceffarium, multas creare uxores, ut terra impleretur, Deumque fi jufta fuiffet Polygamia, dubio procul feciffe. At enim eodem ferê paéto fuiffet neceffarium multos creare Adamos & mares. Sed Deus dicit per prophetam; mea cogitationes non funt veftra, & mea via ( imperveftigabi- les & imperfcrutabiles) non funt veftra. Sed quantum alitudine coelum terram fu- perat, tantò etiam viæ meæ & cogitatio- nes meæ funt altiores veftris. Revelavit tamen Deus aliquo modo caufam hujus creati binarii Ast. 17. quia fcil. voluit ab uno fanguine totum humanum genus ori- ri, in cujus voluntatis rationem non amplius inquiremus, fuo loco aliorum judi- cio relinquentes illorum fententiam, qui di- cunt, ideò factum, ut omnes fint confan- guinei, proximi, fratres ab uno atavo edi- ti; nec examinabimus an mulier etiam con- ferat aliquid ad generationem, an habeat fe- men conjungendum cum femine mariti, an habeat ova, an ex ovis fimus prognati, de quo vid. Rainerus de Grave; Johannes de Horn & Kirchringius de organis mulie- rum. 2. Invito non obtruditur beneficium. Secun- dum Jus civile invitus non tantum dicitur is qui contradicit, fed & ille qui confenfiffe non probatur. Etfi igitur Adamus Polyga- miæ non apertè contradixerit, in plures ta- men uxores, (uti in primam dicens: hoc eft os de offibus meis) confenfurus fi Deus adduxiffet, vix probatur melius informatus ac ille à Matthao de Crim. laudatus, qui quatuor duxerat uxores, optimâ fpe fretus, fore ut fecundam primâ, aut tertiam priori- bus duabus offenderet meliorem, fed cum fpes ipfum femper decollaret, quaternarium numerum excedere & plurimis malis fe immifcere noluit. Quod benè perfpexit Adamus & ad fecunda vota tranfire noluit, optimè gnarus, inter mille, ut Salomon loquitur, vix inveniri unam fortem & pro- bam mulierem. Sicuti à veritate non alie- num videtur, Adamum nunquam Evam iterum recepiffe, nifi Deus fingulariffimè ipfum direxiffet. Si enim Judæi ob rem tur- pem, puta adulterium non tantum, fed & ob aduftum edulium, panem non decima- tum, aut fermentatum, colloquium cum alio viro, it. fi mulier clarâ voce, ut vi- cinæ exaudire potuerint, debitum conjuga- le à marito poftulaffet, aliasque minutias fupra allatas potuerunt repudiare uxores fuas; Quid Adamum cum fuâ uxore fe- ciffe putas quæ cum Diabolo locuta pactum quafi implicitum iniit, à que Deo creatore fuo atque fponfo fpirituali receffit, & maritum fuum Adamum ad incitas redegit, fi Deus, in cujus manu omnium hominum corda funt, itaut flectere poffit veluti rivulos aquarum, hoc non impediiffet. Certè fi fides Rabbinis eft habenda, Adamus poft occifum Abelem continentiam vovit, & feparationem quafi quoad torum iniit cum uxore fua, uti hoc i- pfum uxores Lamechi, ceuTheophilus hoc ad- ducit th. 34. Adamo objecerunt,& ipfi docen- ti, quòd occifo licet Caino àmarito fuo ab- ftinere non deberent, cum culpa illum i- pfum redargueret, ruborem incufferunt. Sicuti & Mofes Egyptius in doctiß. fuo fcripto folutione fc. perplexorum feu dubiorum l. 1. c. 7. hanc traditionem nempe Hebræo- rum memorat, per integros illos 130 annos, Gen. 5. 3. quibus Adam quafi rejectus fuit, meros genuiffe Dæmones, quæ fabula etiam repetitur in Berefchith Rabba S. 20. & 24. à Salom. Jarchi in Pfalm. 89. 33. vid. Hotting. Hift. Or. p. 24. qui & p. 29. lacrymarum Adami meminit, & ex Rabbinis atque Ara- bibus refert, Caini fratricidium ex contro- verfo inter ipfos connubio ortum, dum Cai- nus illam defideravit in uxorem, quam fibi Abel jamdum elegerat. Si igitur Adamus, dicentibus Rabbinis, poft fratricidium Caini fe ab uxore quoad torum feparavit, multò<noinclude>{{right|ma-}}{{smaller-block/e}}</noinclude> i815kfrja52el1xx016xxkg1ugjdacc 104 86404 282658 2026-10-04T18:52:41Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '<section begin="T27" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXVI|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 27.png|left|95px|Q]]Uod vero 2. dicitur, Deum in {{ls}}ingulari dixi{{ls}}{{ls}}e ''adhærebit uxori {{ls}}uæ'' (non uxoribus) Re{{ls}}pondetur {{ls}}ingularem non {{ls}}emper involvere aliquam {{ls}}ingularitatem vel unitatem exclu{{ls}}ivam, alias etiam po{{ls}}{{ls}}em dicere, cum Deus... 282658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|165|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude><section begin="T27" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXVI|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 27.png|left|95px|Q]]Uod vero 2. dicitur, Deum in {{ls}}ingulari dixi{{ls}}{{ls}}e ''adhærebit uxori {{ls}}uæ'' (non uxoribus) Re{{ls}}pondetur {{ls}}ingularem non {{ls}}emper involvere aliquam {{ls}}ingularitatem vel unitatem exclu{{ls}}ivam, alias etiam po{{ls}}{{ls}}em dicere, cum Deus inquit: ''diliges proximum Tuum'' (in {{ls}}ingulari) ''{{ls}}icut teip{{ls}}um;'' unicum hominem tantum diligendum quod ab{{ls}}urdum e{{ls}}{{ls}}e, nemo non videt. Sicuti igitur proximus non unus, {{ls}}ed quicunque tibi occurrit, e{{ls}}t diligendus, ita etiam uxor, quæcunque tibi contigit, {{ls}}ive una, {{ls}}ive plures, quas uxorum nomine habere velis, e{{ls}}t illa cui adhærebis. Quod enim in {{ls}}ingulari illud effert hoc ip{{ls}}o libertatem homini quodammodo concedit ducendi unam vel plures, quodcunque {{ls}}cilicet {{ls}}uæ naturæ putarit e{{ls}}{{ls}}e conveniens, attamen, ut illud primum Catholicum præceptum affirmativum (quod ut omniapræcepta affirmativa Dei inten{{ls}}ive e{{ls}}t intelligendum) ''cre{{ls}}cite & multiplicamini & replete terram,'' ob{{ls}}ervet, & {{ls}}ummo {{ls}}tudio propagationi {{ls}}obolis incumbat. Hîc etiam repetendum {{ls}}upra allegatum dictum Jeremiæ, ''Maledictus qui opus Domini facit negligenter.'' {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}} 1. Adharebit. Arctiffimo amoris amplexu, & quafi de cute ad cutem agglutinatus, uti id emphafis verbi pa daback, quod L. xx. per gasze reddiderunt,exprimit. vid. M. Polus in Synopf. Crit. ad b.l. Chemn. Ex. Concil. Trid. de matr. Jeß. 7. p. 425. Vult autem hinc Dormitantius, fcilicet Anti-Poly- gamus quidam Monogamiam exclufivam ftabilire, quòd, qui uni agglutinetur, non poffit agglutinari alteri. Verum enim verò non opus, nec poffibile etiam, ut femper de cute ad cutem maritus agglutinetur fuæ uxori, fed quandoque pro lubitu ad procrea- tionem fobolis, atque ita poteft pluribus cor- pore combinari, conternari, conquaternari,ut Jac.vel commillenari,utSalomon, non quidem fimul & femel, fed diverfo tempore. Quan- quam adhærere non tantum de combinatio- ne corporum,fed quoque & quidem præcipuè de animorum harmoniâ fit intelligendum,uti Chriftus ipfe Matth. 19. de indiffolubilitate præcipuè animorum explicat, quod maritus uxori adhærere debeat, corpore quando- que, mente verò femper, quia confenfus, qui eft actus animi, & quidem indiffolubi- lis facit matrimonium, quod uti Danh. in Hodof. explicat, eft unio animorum, cor- porum, & fortunarum. Frivola verò eft inftantia, quam Dormitantius affert, quòd nemo poffit duobus Regibus fervire, quia Rex eft Dominus, uxor verò non eft Do- mina mariti (excepta fortean uxore Dor- mitantii, quæ fuo marito inequitat) fed multò inferior fuo marito. Inferior verò non poteft duobus diverfis Dominis fervire; Superior verò feu Rex poteft habere plures inferiores. 2. Uxori fua, non uxoribus. Autor collo- quii inverfi p. 10. 15. & Victor ementitus, p. 32. inauditas hic victorias fibi fingunt, & pingunt; fed ad hoc dudum refpondit Chemnit. Ex. Conc. Trid.de matr: non pote- rat, inquiens, dici uxoribus, quia tempo- re Adami unica tantum erat,nec poterat dici, tres quatuor erunt in carne una, quia tum non erant nifi duo. Et quanquam quædam in hâc narratione primarum nuptiarum Ada- miticarum fint generalia non tàm de Adamo<noinclude>{{right|(ut}}{{smaller-block/e}}</noinclude> pkinaac43kjk0ltdnnqi08si2bm89qc 282659 282658 2026-10-04T18:55:08Z Erblanchard57 30712 282659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|165|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude><section begin="T27" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXVI|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 27.png|left|95px|Q]]Uod vero 2. dicitur, Deum in {{ls}}ingulari dixi{{ls}}{{ls}}e ''adhærebit uxori {{ls}}uæ'' (non uxoribus) Re{{ls}}pondetur {{ls}}ingularem non {{ls}}emper involvere aliquam {{ls}}ingularitatem vel unitatem exclu{{ls}}ivam, alias etiam po{{ls}}{{ls}}em dicere, cum Deus inquit: ''diliges proximum Tuum'' (in {{ls}}ingulari) ''{{ls}}icut teip{{ls}}um;'' unicum hominem tantum diligendum quod ab{{ls}}urdum e{{ls}}{{ls}}e, nemo non videt. Sicuti igitur proximus non unus, {{ls}}ed quicunque tibi occurrit, e{{ls}}t diligendus, ita etiam uxor, quæcunque tibi contigit, {{ls}}ive una, {{ls}}ive plures, quas uxorum nomine habere velis, e{{ls}}t illa cui adhærebis. Quod enim in {{ls}}ingulari illud effert hoc ip{{ls}}o libertatem homini quodammodo concedit ducendi unam vel plures, quodcunque {{ls}}cilicet {{ls}}uæ naturæ putarit e{{ls}}{{ls}}e conveniens, attamen, ut illud primum Catholicum præceptum affirmativum (quod ut omniapræcepta affirmativa Dei inten{{ls}}ive e{{ls}}t intelligendum) ''cre{{ls}}cite & multiplicamini & replete terram,'' ob{{ls}}ervet, & {{ls}}ummo {{ls}}tudio propagationi {{ls}}obolis incumbat. Hîc etiam repetendum {{ls}}upra allegatum dictum {{wl|Q158825|Jeremiæ}}, ''Maledictus qui opus Domini facit negligenter.'' {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}} 1. Adharebit. Arctiffimo amoris amplexu, & quafi de cute ad cutem agglutinatus, uti id emphafis verbi pa daback, quod L. xx. per gasze reddiderunt,exprimit. vid. M. Polus in Synopf. Crit. ad b.l. Chemn. Ex. Concil. Trid. de matr. Jeß. 7. p. 425. Vult autem hinc Dormitantius, fcilicet Anti-Poly- gamus quidam Monogamiam exclufivam ftabilire, quòd, qui uni agglutinetur, non poffit agglutinari alteri. Verum enim verò non opus, nec poffibile etiam, ut femper de cute ad cutem maritus agglutinetur fuæ uxori, fed quandoque pro lubitu ad procrea- tionem fobolis, atque ita poteft pluribus cor- pore combinari, conternari, conquaternari,ut Jac.vel commillenari,utSalomon, non quidem fimul & femel, fed diverfo tempore. Quan- quam adhærere non tantum de combinatio- ne corporum,fed quoque & quidem præcipuè de animorum harmoniâ fit intelligendum,uti Chriftus ipfe Matth. 19. de indiffolubilitate præcipuè animorum explicat, quod maritus uxori adhærere debeat, corpore quando- que, mente verò femper, quia confenfus, qui eft actus animi, & quidem indiffolubi- lis facit matrimonium, quod uti Danh. in Hodof. explicat, eft unio animorum, cor- porum, & fortunarum. Frivola verò eft inftantia, quam Dormitantius affert, quòd nemo poffit duobus Regibus fervire, quia Rex eft Dominus, uxor verò non eft Do- mina mariti (excepta fortean uxore Dor- mitantii, quæ fuo marito inequitat) fed multò inferior fuo marito. Inferior verò non poteft duobus diverfis Dominis fervire; Superior verò feu Rex poteft habere plures inferiores. 2. Uxori fua, non uxoribus. Autor collo- quii inverfi p. 10. 15. & Victor ementitus, p. 32. inauditas hic victorias fibi fingunt, & pingunt; fed ad hoc dudum refpondit Chemnit. Ex. Conc. Trid.de matr: non pote- rat, inquiens, dici uxoribus, quia tempo- re Adami unica tantum erat,nec poterat dici, tres quatuor erunt in carne una, quia tum non erant nifi duo. Et quanquam quædam in hâc narratione primarum nuptiarum Ada- miticarum fint generalia non tàm de Adamo<noinclude>{{right|(ut}}{{smaller-block/e}}</noinclude> jks2mmhzk0nxcqo2z6l1a9u1n54fmjn 104 86405 282660 2026-10-04T19:27:54Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '<section begin="T28" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXVII|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 28.png|left|95px|Q]]Uod vero 3. regeritur ex verbis illis ''erunt duo'' (non tres, non 4. 5. 6.) ''in carne una,'' {{ls}}ciendum e{{ls}}t primo, Deum in{{ls}}inuare his verbis quod duo ad minimum faciant conjugium, {{ls}}icut duo amicitiam, tres collegium ad minimum. 2. notandum numerali... 282660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|168|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude><section begin="T28" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXVII|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 28.png|left|95px|Q]]Uod vero 3. regeritur ex verbis illis ''erunt duo'' (non tres, non 4. 5. 6.) ''in carne una,'' {{ls}}ciendum e{{ls}}t primo, Deum in{{ls}}inuare his verbis quod duo ad minimum faciant conjugium, {{ls}}icut duo amicitiam, tres collegium ad minimum. 2. notandum numeralia, duo, tres aliaque non {{ls}}emper exclu{{ls}}ive {{ls}}umi in Scriptura, alias {{ls}}equeretur, quod cum dicitur (''in ore duorum e{{ls}}t veritas'') in ore 3. 4. 7. 12. non po{{ls}}{{ls}}it haberi veritas. Aut cum dicitur: ''ubi duo congregati {{ls}}unt in nomine meo, {{ls}}um in medio eorum,'' quod ubi 4. 8. 10. 100. 1000. {{ls}}int congregati in nomine Dei Deus non velit e{{ls}}{{ls}}e in illorum medio. 3. apparet ex verbis Apo{{ls}}toli dicentis, quod omnis {{ls}}cortator {{ls}}ive cœlebs {{ls}}ive maritatus {{ls}}it unum & in una carne cum {{ls}}corto {{ls}}uo; tres nempe maritum, uxorem & {{ls}}cortum e{{ls}}{{ls}}e unum & in una carne, ita quidem ut cum {{ls}}corto {{ls}}it una caro de facto furtim, illegitimè & per carnalem cohabitationem, cum uxore vero e{{ls}}t & manet una caro non tantum de facto & per copulationem carnalem, {{ls}}ed præcipue ratione in{{ls}}tituti divini quod {{ls}}cortationi dee{{ls}}t. Ex quo con{{ls}}equitur, verba in{{ls}}titutionis, uti communiter hæc ip{{ls}}a dicuntur, non repugnare Polygamiæ. Quanquam verius dicendo illis verbis: ''cre{{ls}}cite & multiplicamini,'' quæ Polygamiam ceu probatum e{{ls}}t, {{ls}}tabiliunt, in{{ls}}tituatur conjugium, reliqua vero pertinent ad narrationem primarum Nuptiarum Adamiticarum, & o{{ls}}tenditur ma{{ls}}culum {{ls}}imul & {{ls}}emel cum pluribus non po{{ls}}{{ls}}e maritari, fed ad exemplum Jacobi unam po{{ls}}t alteram ducendam. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Duo. Sicuti fingularis non excludit fem- per pluralem, ita nec duo, tres, quatuor, quinque femper excludunt plures. Tres fa- ciunt Collegium, fed fex, ofto. triginta etiam poffunt ineffe. In Collegio Electo- rali olim fuêre feptem, jam funt octo, & fi Imperio Romano vifum fuerit, poffunt de- inceps effe plures. Si Princeps fundat ali- quam Academiam, in Collegio Profefforio poteft primum ordinare 12. poftea 16. pro arbitrio tandem 24, ut in Academia Wite- bergenfi & Upfalienfi. Coenam Dominicam Deus inftituit inter 12, fed inter plures benè poteft etiam adminiftrari. In Paradifo ipfo in Protoplaftis inftituti funt Status Politicus & Occonomicus, uti qui de Politicis & Oe- conomicis fcripferunt, præfertim Theofophi in fuis fermonibus originem horum ftatuum ad Paradifum referunt. Quis verò tàm ve- fanæ mentis, qui dicat, in familiâ & Poli- tia non plures effe debere, quàm duo, quia inter duo tantum funt incepti & inftituti illi ftatus. Et quanquam non negetur, hæc omnia differre à matrimonio, (quoad ma- teriam, quia omne fimile eft diffimile, quoad nervum tamen argumentandi non difcrepant quòd Anti-Polygami aut non intelligunt, aut Zoilorum inftar non volunt intelligere, ne nihil agere vel fcribere videantur, & imperitioribus im- ponant) in hoc tàm conveniunt, quòd numeralia unum, duo, tria,fex, feptem non<noinclude>{{right|''{{ls}}em-''}}{{smaller-block/e}}</noinclude> hgzifn2nib9wv7261na5ooqw1qz2ijl 104 86406 282661 2026-10-04T20:00:10Z Erblanchard57 30712 /* Emendata */ 282661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Erblanchard57" />{{rvh|171|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>poffit ob adulterium quod Matth. 19. 3. eft perfecta divortii caufa, ceu Anti Polygamus autumat, qui fcripturam & verbum Dei al- legat, quomodo Diabolus Gen. 3. Matth. 4. non quidem aliquid omittendo fed fenfum alienum inferendo ac proprium verumque invertendo. Non enim adulterium ex parte mariti, fed ex parte uxoris eft jufta divortii caufa, quando fcilicet uxor rem habet cum alio, five ligato, five foluto, tum poteft maritus eam ejicere. De hoc enim quærebant Pharifæi, an maritus poffit con- jugem fuam repudiare, non verò, an uxor marito poffit libellum repudii mittere; hoc enim inauditum & infolitum erat, ut infra ex Jofepho docebitur. Neque enim æqua- lem habent poteftatem maritus & uxor (ceu fupra demonftratum Th. 1. n. 3. 4. 5. uti falfiffimè ex 1 Cor. 7. 4. vult extorquere, adeò ut veteratoriè dicat, maritum, cum fcorto, alterius uxore, aut nova propria uxore quando rem habeat, non manere unam carnem cum fua,aut priore uxore, effe adulterium, fuo excidere jure, folius uxoris jura adhuc falva, ut poffit ipfum, fi velit repudiare, vel gratiam faciendo delictis, redintegrare unitatem ruptam. Qua 0- mnia fi juxta leges quafdam humanas (juftas injuftasve, non difputabo) intelligeret, poffemus quædam concedere, fed quia ceu Theologus, de jure divino loquitur, & ad thefin fuam ftabiliendam omnia ex fcriptura adducere fatagit, non fatis deploranda men- tis appuria qua guvaikokpatoutouuevos tan- tam libertatem yex Qoy mulieribus conce- dit atque affignat. Aliter fane & recte qui- dem Decret. 2. cauf. 32.q.7.dicitur, quanı- diu vir vivit, licet fit adulter, Sodomita & flagitiis omnibus coopertus, & ab uxore propter hæc fcelera derelictus, de facto, maritus tamen eft reputandus ejus, cui alium virum accipere non licet, uti Paulus Rom. 7. 2. 1 Cor. 7. 39. affirmat, quod vir quidem ducere poffit aliam, non mulier. {{smaller-block/e}}<section end="T28" /> {{dhr}} <section begin="T29" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXI|X.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 29.png|left|95px|Q]]Uod verò Deus non plures adduceret. Adamo, ip{{ls}}e erat in culpa, quia non plures de{{ls}}iderabat; quanquam infallibiter {{ls}}ciri non po{{ls}}{{ls}}it, Adamus an habuerit plures uxores. Non enim {{ls}}equitur, quia non {{ls}}criptum, ideo non factum, alias etiam {{ls}}equeretur, quod, quia non {{ls}}criptum, Adamum po{{ls}}t lap{{ls}}um comedi{{ls}}{{ls}}e, Cainum & reliquos fui{{ls}}{{ls}}e uxoratos. E. non ederunt, biberunt, uxores non habuerunt; quia non fuerunt recen{{ls}}itæ eorum uxores. Quantum enim volumen e{{ls}}{{ls}}et, {{ls}}i omnium uxores & infantes & omnia eorum facta fui{{ls}}{{ls}}ent enarrata. ''In articulis'' quidem ''fidei licet negative argumentari,'' ita ut dici po{{ls}}{{ls}}it, quicquid non e{{ls}}t {{ls}}criptum, non e{{ls}}t credendum. ''Sed in hi{{ls}}toricis,'' uti conjugium Adami e{{ls}}t, ''non licet negative argumentari.'' Hoc e{{ls}}t verum & indubitatum Adamum Evam habui{{ls}}{{ls}}e, an vero plures habuerit, neque affirmare neque negare audeo, {{ls}}ed quia Scriptura tacet, etiam ''ego'' {{grc|επέχω}}. {{nop}} Potuit vero Deus ex co{{ls}}ta una & altera peccato inquinata plures uxores creare. An vero fecerit non narratur. Sicuti etiam non narratur, quod creaverit Crocodilum, Elephantum, mures. Saltem hoc apparet<noinclude>{{right|ex}}</noinclude> dheo4vgz6vcf1gwdcv5eaxp6815o2ma 282662 282661 2026-10-04T20:00:18Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ 282662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|171|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>poffit ob adulterium quod Matth. 19. 3. eft perfecta divortii caufa, ceu Anti Polygamus autumat, qui fcripturam & verbum Dei al- legat, quomodo Diabolus Gen. 3. Matth. 4. non quidem aliquid omittendo fed fenfum alienum inferendo ac proprium verumque invertendo. Non enim adulterium ex parte mariti, fed ex parte uxoris eft jufta divortii caufa, quando fcilicet uxor rem habet cum alio, five ligato, five foluto, tum poteft maritus eam ejicere. De hoc enim quærebant Pharifæi, an maritus poffit con- jugem fuam repudiare, non verò, an uxor marito poffit libellum repudii mittere; hoc enim inauditum & infolitum erat, ut infra ex Jofepho docebitur. Neque enim æqua- lem habent poteftatem maritus & uxor (ceu fupra demonftratum Th. 1. n. 3. 4. 5. uti falfiffimè ex 1 Cor. 7. 4. vult extorquere, adeò ut veteratoriè dicat, maritum, cum fcorto, alterius uxore, aut nova propria uxore quando rem habeat, non manere unam carnem cum fua,aut priore uxore, effe adulterium, fuo excidere jure, folius uxoris jura adhuc falva, ut poffit ipfum, fi velit repudiare, vel gratiam faciendo delictis, redintegrare unitatem ruptam. Qua 0- mnia fi juxta leges quafdam humanas (juftas injuftasve, non difputabo) intelligeret, poffemus quædam concedere, fed quia ceu Theologus, de jure divino loquitur, & ad thefin fuam ftabiliendam omnia ex fcriptura adducere fatagit, non fatis deploranda men- tis appuria qua guvaikokpatoutouuevos tan- tam libertatem yex Qoy mulieribus conce- dit atque affignat. Aliter fane & recte qui- dem Decret. 2. cauf. 32.q.7.dicitur, quanı- diu vir vivit, licet fit adulter, Sodomita & flagitiis omnibus coopertus, & ab uxore propter hæc fcelera derelictus, de facto, maritus tamen eft reputandus ejus, cui alium virum accipere non licet, uti Paulus Rom. 7. 2. 1 Cor. 7. 39. affirmat, quod vir quidem ducere poffit aliam, non mulier. {{smaller-block/e}}<section end="T28" /> {{dhr}} <section begin="T29" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXI|X.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 29.png|left|95px|Q]]Uod verò Deus non plures adduceret. Adamo, ip{{ls}}e erat in culpa, quia non plures de{{ls}}iderabat; quanquam infallibiter {{ls}}ciri non po{{ls}}{{ls}}it, Adamus an habuerit plures uxores. Non enim {{ls}}equitur, quia non {{ls}}criptum, ideo non factum, alias etiam {{ls}}equeretur, quod, quia non {{ls}}criptum, Adamum po{{ls}}t lap{{ls}}um comedi{{ls}}{{ls}}e, Cainum & reliquos fui{{ls}}{{ls}}e uxoratos. E. non ederunt, biberunt, uxores non habuerunt; quia non fuerunt recen{{ls}}itæ eorum uxores. Quantum enim volumen e{{ls}}{{ls}}et, {{ls}}i omnium uxores & infantes & omnia eorum facta fui{{ls}}{{ls}}ent enarrata. ''In articulis'' quidem ''fidei licet negative argumentari,'' ita ut dici po{{ls}}{{ls}}it, quicquid non e{{ls}}t {{ls}}criptum, non e{{ls}}t credendum. ''Sed in hi{{ls}}toricis,'' uti conjugium Adami e{{ls}}t, ''non licet negative argumentari.'' Hoc e{{ls}}t verum & indubitatum Adamum Evam habui{{ls}}{{ls}}e, an vero plures habuerit, neque affirmare neque negare audeo, {{ls}}ed quia Scriptura tacet, etiam ''ego'' {{grc|επέχω}}. {{nop}} Potuit vero Deus ex co{{ls}}ta una & altera peccato inquinata plures uxores creare. An vero fecerit non narratur. Sicuti etiam non narratur, quod creaverit Crocodilum, Elephantum, mures. Saltem hoc apparet<noinclude>{{right|ex}}</noinclude> 3ez1gkxgvadoj17bdmdf9tnimtp7ssv 104 86407 282663 2026-10-04T20:14:18Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ex conjugio Adami nullum argumentum contra Polygamiam de{{ls}}umi po{{ls}}{{ls}}e. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Adamus an plures habuerit. Rabbini multa fabulantur de Lilith uxore prima Ada- mi cum ipfo ex terra æquali modo creata, quod noluerit fe fubmittere Adamo, fed pennis affumtis avocarit, nec ab angelis infequentibus revocari potuerit, fed mul- tos infantes occiderit, ut prolixè narrat Buxt. m Syn. Jud. p. 37. c. 2. Neque hic et... 282663 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|172|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>ex conjugio Adami nullum argumentum contra Polygamiam de{{ls}}umi po{{ls}}{{ls}}e. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Adamus an plures habuerit. Rabbini multa fabulantur de Lilith uxore prima Ada- mi cum ipfo ex terra æquali modo creata, quod noluerit fe fubmittere Adamo, fed pennis affumtis avocarit, nec ab angelis infequentibus revocari potuerit, fed mul- tos infantes occiderit, ut prolixè narrat Buxt. m Syn. Jud. p. 37. c. 2. Neque hic etiam Novus Scepticus Ifaacus Peyrerius cui per metamorphofin quandam, cor Zenodo- ti, jecur Cratebis Chryfippique, Cocubuleji ca- put contigiffe dicitur, audiendus eft, qui in fuo libro de Præadamitis cum nonnullis recu- titis fomniat, adhuc alios fuiffe ante Adamum homines & quidem nominatim. Jambufor, Tragith, Roanem & Lilitham. Sed quia infulfum hoc caput Marefius, Heideggerus, Danbauerus, Urfinus aliique fandalio jam- dum demulferint, actum non agam ne me Crifpini fcrinia lippi Compilaffe putes. Adam, Cain, Abel, Seth, fuere Aurex adeò ut non opus fit ang yeaQs Præadamitas aut Synadamitas in reliquis mundi plagis à Deo creatos cum Adamo ftatuere. Adam (ava- John, Juris ex, pesovußeix literis primis conftituunt Adam) omnes quatuor mundi plagas Orientem, Occidentem, Meridiem & Septentrionem debuit uno fanguine Act. 17. replere. 2. Cainum reliquos fuiffe uxoratos. Anti-Polygamus Victor fcilicet ille Utopicus hic invenit non quod pueri in faba, & Theo- philum vult mendacii arguere cum Gen. 4. dicatur: Cain cognovit uxorem fuam. Verum enim verò Theophilus loquitur de nominibus uxorum expreffis, quæ filentio involu- ta; aliàs cum habuerint liberos, neceffe eft, ut habuerint etiam uxores. 3. In articulis fidei licet negative argu- mentari. Hic Canon defumtus eft ex Joh. 21. 25. ubi Euangelifta infit: Sunt & alia mul- ta qua Jefus fecit, quafifcriptura confignari omnia deberent, vix mundum capere poffe tot libros confcribendos autumo. Quæ autem falutem noftram concernunt, omnia ad fufficientiam funt relata, ita ut nihil omif- fum, quod ullo modo ad fidem noftram au- gendam vel confirmandam facere Deus ju- dicavit. Hiftoriam verò quod fpectat, ve- rum equidem eft, ob fcriptoris filentium in re hiftorica non quodvis effe negandum, cum multa poffint effe gefta, quæ minus funt annotata, maxime fi illud quod file- tur, fit res vulgaris vix memoratu digna. Unde non immerito Lucianus de confcribenda hiftoria quendam ridet, qui maximam pu- gnam defcribendam vix feptem attingit ver- bis, viginti autem menfuras, aut etiam am- plius aquæ confumfit in frigida & nihil ad rem pertinente narratione, de emendis pifci- bus & aliis leviculis, quæ nifi tàm diligen- ter tradidiffet,res magnas ignoraturi eramus, inquit Lucianus. Victor quidem ille Cretenfis p. 149. diftinguit inter res inufitatas & ex- traordinarias ignotas, quas, fi ab hiftoricis non narrentur merito negari dicit. Atque his annumerat Polygamiam, fi qua fuerit, Adami, Caini aliorumve, quod hæc res non merè fit hiftorica, fed Theologica, ori- ginem omnium hominum docens & fola re- velatione, non natura, nota. Deque hoc rerum genere valere regulamTheologorum: quod non eft fcriptum non eft fentiendum, five ut Tertull. exprimit: Negat fcriptura quod non notat. Verum enim vero fcriptura fatis originem omnium docuit hominum, cum Adami & Evæ conjugium defcripfit, & quod ab hoc uno fanguine omnes oriantur morta- les. Act. 17. reliqua fequentium conjugia five fimplicia feu Monogamica, five compo- fita feu Polygamica, ut prolixè, nifi aliquid fingulare circa illa contigerit, defcriberet, non judicavit neceffarium: fiquidem Conju- gium non eft res merè Theologica, fed ad naturam pertinet, non tàm à Deo in verbo fuo revelato, quàm à natura ipfa monftra- ta atque præcepta, ita ut quifque fecun- dum ductum fuarum virium vel fimplici vel compofito utatur conjugio. Ut ex Lu thero, fupra th. 22. n. 3. audivimus. {{smaller-block/e}}{{nop}}<noinclude>{{right|{{sc|The-}}}}</noinclude> 5qs2cpvun8vhqg7y3atw51c9tfaxu69 104 86408 282664 2026-10-04T20:53:22Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '<section begin="T30" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XX|X.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 30.png|left|95px|Q]]Uin potius omnia, quæ ibi habentur, Polygamiam a{{ls}}truunt. Docet enim Mo{{ls}}es in Gene{{ls}}i, quod fœmina {{ls}}it adjutorium (''faciamus ei adjutorium,'' dicit Elohim) {{ls}}it {{ls}}ocia (''fœmina, quam mihi a{{ls}}{{ls}}ocia{{ls}}ti'' ait Adamus in {{ls}}ua excu... 282664 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|173|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude><section begin="T30" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XX|X.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 30.png|left|95px|Q]]Uin potius omnia, quæ ibi habentur, Polygamiam a{{ls}}truunt. Docet enim Mo{{ls}}es in Gene{{ls}}i, quod fœmina {{ls}}it adjutorium (''faciamus ei adjutorium,'' dicit Elohim) {{ls}}it {{ls}}ocia (''fœmina, quam mihi a{{ls}}{{ls}}ocia{{ls}}ti'' ait Adamus in {{ls}}ua excu{{ls}}atione ad Deum) {{ls}}it facta ex co{{ls}}ta. Quæ omnia tria nobis {{ls}}uppeditant argumenta, {{ls}}ed brevitatis ergo in unum contrahemus hoc pacto: {{nop}} ''Quodcunque e{{ls}}t in{{ls}}tar {{ls}}ocii, co{{ls}}tæ, illius pluralitas præ{{ls}}tat unitate.'' Præ{{ls}}tat enim habere co{{ls}}tas, {{ls}}ocios, adjutoria. 4. {{ls}}ocii, famuli, equi, {{wl|Q15944605|imperiales}}, {{wl|Q2495119|jacobini}} plus adjuvant quam unus. {{nop}} ''Atqui fœmina re{{ls}}pectu mariti e{{ls}}t in{{ls}}tar adjutorii, {{ls}}ocii, co{{ls}}tæ, vitis P{{ls}}. 128. navis prov. {{SIC|30|31}}.'' {{nop}} ''Ergo illarum pluralitas præ{{ls}}tat unitate.'' Quanta utilitas {{ls}}it tot co{{ls}}tarum in corpore humano docent Medici. Et ru{{ls}}tici norunt, quod 4. boves, vel caballi currum facilius promovere po{{ls}}{{ls}}int. Plures milites defendent felicius uno civitatem. Triplex vel quadruplex funiculus non facile rumpitur. Fa{{ls}}ciculus 80 virgarum Sciluri non poterat frangi. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Adjutorium. alr bnguz Efer Geneg- to, quod emphaticè notat aliquod ad ge- nituram & mixtionem adjutorium, quod non tantùm avisoov & dirirezav, fed quod individuâ affociatione & converfatione fem- per coram eo & circa eum fit. vid. Matth. Polus Synopf. Crit. & Calov: ad h. 1. Malè verò ex fingulari (adjutorium) Monogamia exclufiva colligitur,utiAnti-Polygamus ille, Dormitantius fcilicet hoc didicit à Tertulliano Montanifta & extremo conjugii ofore, cum fcriberet de Monog. c. 4. fi pluribus uxori- bus deftinaffet, dixiffet, faciamus ei adju- toria. Sed peffima adjutrix fuit Eva, Diabo- li potius quàm Adami, adeò ut Adamus de aliis adjutoriis idem præfumeret, eaque propter à pluribus abhorreret, juxta Poetam fcilicet. Fœmina nulla bona, vel fi bona contigit ul- la, Nefcio quo pacto res mala fatta bona. Autor perverfi Colloquii autumat, argu- mentum ex adjutorio deductum magis fta- bilire Polyandriam, feu jus mulierum nu- bendi pluribus viris, quia mulier vas debile, & laboribus non tàm aptum, nec poteft re- bus fuis profpicere, & ut Cic. in Confal. ait, eò miferior illarum ftatus, quo mollior na- tura, & ad propulfanda incommoda ca- lamitatesque perferendas infirmior, & Ca- cina vocat non tantùm imbecillem, fed & imparem laboribus fexum. Tac. 3. Ann. 33. Verum enim verò, quia mulier vas debile, & impar curis domefticis præfertim amplio- ris familiæ, maritus plura adjutoria poteft afcifcere, quæ priori poffint fuccenturiari & maritum amplius juvare, præfertim cum ille impoffibilia & importabilia non velit uxori- bus imponere, unde Deus dicit: faciamus ei adjutorium, & vocat mulierem adjutorium feu inftrumentum viri, qui non poteft non effe fortior & agilior inftrumento ipfo, mu- liere puta, quæfi fe imparem fentit labori- bus domefticis perferendis, poteft proprio motu viro aliam fuppeditare fociam, quæ in coadjutorium afcifcatur. Ipfa verò ut plures ha beat adjutores, neceffe, nec<noinclude>{{right|profi-}}{{smaller-block/e}}</noinclude> 95tm8v6v9oysv0zgw339iuvl49bqm2x 104 86409 282665 2026-10-04T21:22:54Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'modare poteft; uti Rabbini voluerunt, fingulis uxoribus peculiaria ut affignent con- clavia Polygami. Et Lycurgus legem tu- lit, ne Polygamorum uxores binæ unam in- habitarent domum. Jacobi uxores fingulæ habebant tentoria. Et apud Perfas refertur effe confuetum, ut mercatores ditiores in fingulis civitatibus, ubi mercaturam exer- cent, habeant proprias ædes, & loco De- putati, aut Factoris, ut barbaro utar voca- bulo ibi fuftentent propriam... 282665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|177|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>modare poteft; uti Rabbini voluerunt, fingulis uxoribus peculiaria ut affignent con- clavia Polygami. Et Lycurgus legem tu- lit, ne Polygamorum uxores binæ unam in- habitarent domum. Jacobi uxores fingulæ habebant tentoria. Et apud Perfas refertur effe confuetum, ut mercatores ditiores in fingulis civitatibus, ubi mercaturam exer- cent, habeant proprias ædes, & loco De- putati, aut Factoris, ut barbaro utar voca- bulo ibi fuftentent propriam uxorem, multò fideliorem certè illis pecuniâ con- ductis. Ita Nobiles divites, in fingulis præ- diis, quæ poffident, fuas uxores alterna- tim invifunt, Præfectorum inftar adhibent, per feptimanam vel menfem pro arbitrio apud quamlibet commorantes, & in finu gaudentes, fi fruantur pluribus uxoribus, bus, fi multitudo non eft prohibita) pra illi verficuli à Theophilo Antagoniftæ fuo fub finem refutationis transmifli, qui ita f habent: Pauperis eft numerare pecum, quin pre- flat babere, Tanumeros nummos, innumeros que libros. Mancipium fefe duntaxat mancipit uni. Unius fervus num Generofus erit? Mille domus feptem praftant, & pradia mille, Uxores cur non ducere mille licet placet decet? Eodem pacto ex vocabulis, vitis Pfalm 128 navis,unionis Prov. 30. pro Polygamia aftru- enda,fi opus effet, Syllogifinus inftrui poffet Quodcunque fe babet inftar vitis, navis, unionis, illarum pluralitas (cæteris pari- eoque fe ditiores reputantes. Huc faciunt ftat unitate. Atqui mulier fe baber. &c. E. {{smaller-block/e}}<section end="T30" /> {{dhr}} <section begin="T31" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXX|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 31.png|left|95px|P]]Ræterea maritus e{{ls}}t & dicitur atque con{{ls}}tituitur à Deo ip{{ls}}o Dominus. ''Quemadmodum vero Dominus pote{{ls}}t plures habere {{ls}}ervos, {{ls}}ervus vero non pote{{ls}}t habere plures Dominos.'' {{nop}} ''Ita maritus pote{{ls}}t habere plures uxores, non vero uxor pote{{ls}}t habere plures maritos.'' {{grc|οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη εῖς κόιρανος ἔστω}}, inquit Homerus, ''Maritus'' vero e{{ls}}t ''Dominus.'' Intelligitur vero dominium {{ls}}uave, amicabile, non {{ls}}ervile. ''E. pote{{ls}}t e{{ls}}{{ls}}e Polygamus.'' {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Maritus eft Dominus de jure divino, non de facto, uti multi hodie tale dominium in res & perfonas fibi ufurpant, quod ipfis non competit. Juftinianus catalogo re- rum, quæ in dominio effe poffint, exclufit facra, fancta & refigiofa, fed Pontifex ite- rum repofuit & de hoc multum fibi blandi- tur. Patronos & Fundatores Ecclefiarum nolunt quidem Pontificii dici in jure Cano- nico Dominos fed Vice-Dominos, quia ratio juris juxta ipfos non patitur, ut is qui fun- davit Ecclefiam. poft confecrationem verus permaneat Dominus. Neque etiam Præ- atos yolunt effe Ecclefiæ, aut rerum facra- rum, aut beneficiorum, aut redituum Do- minos, fed quafi Dominos, Procuratores & adminiftratores, quanquam circa re- ditus diverfa hodiè fit Cafuiftarum fen- tentia; Unde in Concilio Tridentino, cum alii beneficiatos fructuum Domi- nos, alii fructuarios, alii ufuarios tantum, & alii denique difpenfatores effe contende- rent, ut lites abbreviarentur, amputata fuere ifta verba, quæ controverfiam eâ de re excitarunt, uti refert Petr. Suav.in hift. Concil. Trid. 1. 8. p. 895. Noviores morali- ftæ beneficiatos fructuum, quos ex benefi- cio nanfcifcuntur, veros effe Daminos<noinclude>{{right|confiden-}}{{smaller-block/e}}</noinclude> a3j07fdea814232wy3gyo0athbrffdp 104 86410 282670 2026-10-05T01:50:49Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'rifpr. Confift. l. 2. def. 212. Snobel. de J. & I. l. 5. 9. 2. a. 2. Jo. Kizel. Synopf. matr.c 7. th. 8. lit. 1. K. Neque enim affentiri illis poffumus, qui nimis religiofi videri volunt, & cum Catone cenforio facrilegii inftar habent, fi uxorem digito paulo durius tangant. Plut. in Cat.fed potius reprehendendi funt mulieriofi ifti Antonini, qui non folum in uxores tha- lami fidem violantes non animadvertunt, fed eos etiam qui cornua ipfis im... 282670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|179|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>rifpr. Confift. l. 2. def. 212. Snobel. de J. & I. l. 5. 9. 2. a. 2. Jo. Kizel. Synopf. matr.c 7. th. 8. lit. 1. K. Neque enim affentiri illis poffumus, qui nimis religiofi videri volunt, & cum Catone cenforio facrilegii inftar habent, fi uxorem digito paulo durius tangant. Plut. in Cat.fed potius reprehendendi funt mulieriofi ifti Antonini, qui non folum in uxores tha- lami fidem violantes non animadvertunt, fed eos etiam qui cornua ipfis impofuére,, ad fummos promovent honores. De quibus lepidè Owenus l. 2. Ep. 50. Non videt uxoris delicta maritus amator, Nullus amat verè vir, nifi cæcus amat. Nil oculo contra Dominam, nil creditur auri. Eft igitur furdus, non modo cæcus amor. & l. 1. Ep. 163. Siquando facra jura tori violaverit uxor, Cur gerit immeritus cornua vir. caput est. Nec imitandus eft Socrates, qui mirante in- temperiem Xantippes in maritum Alcibiade, & rogante, quænam ratio effet, cur mu- lierem tàm acerbam domo non exigeret, quoniam, inquiebat, dum illam domi perpe- tior, infuefco & exerceor, ut cæterorum quoque foris petulantiam facilius feram. Gell. l. 17. Multò minus placet confilium iftud Chryfoftomi, rixantem & importunam uxo- rem, tanquam domefticum Gymnafium & palæftram patientiæ tolerare fuadentis, bo- mil. 26. in Ep. ad Cer. Manet ergò mane- bitque jus hoc marito, ut uxorem tumultu- antem feveris admonitionibus primum ad officium fuum compellere, quæ fi ab eâ nauci floccique habeantur, illaque cum gra- tiâ obfequi detrectet, cogi poteft ingratis, cum jurifdictio fine vi & ceactione elufor a fit. Struv. Ex. 4. th. 6. Unde etiam corre- ctionis & caftigationis ergò citra metum poe- næ privati carceris in carceribus detinere, in- que vincula eam ponere poteft.Carpz.Pract. Crim. q. 3. n. 83. Amad. Eckalt. ff de Cuft. & exhib. reorum. §. 3. ut adeo ad virtutis ftudium timore tandem & vi deducatur, quàm ingenio fuo relictam pudor nunquam poteft deducere. Quemadmodum enim Oderunt peccare bona virtutis amore, Sic Oderunt peccare mala formidine pæna. Ex quibus confequitur, marito multò magis effe permiffum uxori fuæ nimium refracta- riæ loco ofculi etiam alapam (qua fit quan do ipfius mala 1. 11. princ. ff de Injur. velos §.7. Inftit. l. 7. in fin.ff. Eodem. hoc eft facies Gothofr. ad d. 1. 7. palmâ percutitur) donare, uxori verò non licere proptereà divortium petere; marito tum fuo jure uten- te, neminique injuriam faciente. arg. l. 13. §. 1. ff de Inj. arg. l. 5. §. 3. ff ad Leg. Aquilej. cum alapa fit fpecies moderate modicæque caftigationis, nec per eam dam- num inferatur. Marant. infpec. p. 4. d. 1. n. 9. neque poterit dici uxor immodicè ver- berata, quæ alapam paffa eft. Farin. q. 143. n. 204. quia hanc paffus abufivè faltem dicitur verberatus arg. l. 19. §. 40. ff de Inj. Imò licet vel maxime propriè dicta verbera fe accepiffe uxor effutiat,modò à fævitiâ alie- na fuerunt, l. 8. C. de Rep. §. 2. in fin. nec fine culpâ uxoris inflicta. Novell. 117. c. 14. ibique Gothofr. fanè non incidet maritus in crimen facrilegii cum modica caftigatio per- miffa curam aliorum gerentibus parentibus præcept. maritis Manz. §. 1. Inft.c. 10. In- jur. {{smaller-block/e}}<section end="T31" /> {{dhr}} <section begin="T32" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXXI|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 32.png|left|95px|L]]Amechus qui primus narratur in {{ls}}criptura Polygamus, communiter male audit propterea ab omnibus, fed primo probandum e{{ls}}{{ls}}et, Polygamiam e{{ls}}{{ls}}e peccatum, antequam ille ideo convitiis pro{{ls}}cinderetur. Si {{ls}}cripturam ip{{ls}}am exactius<noinclude>{{right|pon-}}</noinclude> 0t0wem1n47f88g869pkeg5jl7o77w2d 104 86411 282671 2026-10-05T02:02:35Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ponderamus ip{{ls}}e potius ut vir pius & bonus paterfamilias de{{ls}}cribitur qui uxorum & liberorum curam habuerit maximam, & à Deo benedictus, & in{{ls}}ignibus artificibus, quibus mundus adhuc multa debet donatus fuerit. Nam quod homicidium attinet, {{nop}} ''Certant Theologi & adhuc {{ls}}ub judice lis e{{ls}}t,'' an ip{{ls}}e commi{{ls}}erit, an vero tanquam ab alio commi{{ls}}{{ls}}um retulerit, & {{ls}}uis uxoribus atque liberis, tanq... 282671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|184|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>ponderamus ip{{ls}}e potius ut vir pius & bonus paterfamilias de{{ls}}cribitur qui uxorum & liberorum curam habuerit maximam, & à Deo benedictus, & in{{ls}}ignibus artificibus, quibus mundus adhuc multa debet donatus fuerit. Nam quod homicidium attinet, {{nop}} ''Certant Theologi & adhuc {{ls}}ub judice lis e{{ls}}t,'' an ip{{ls}}e commi{{ls}}erit, an vero tanquam ab alio commi{{ls}}{{ls}}um retulerit, & {{ls}}uis uxoribus atque liberis, tanquam rem horrendam & fugiendam propo{{ls}}uerit. Quicquid vero ejus {{ls}}it no{{ls}}træ Polygamiæ nil præjudicat. Nam po{{ls}}ito non conce{{ls}}{{ls}}o (Chry{{ls}}o{{ls}}tomus enim vocat bonum & pium) fui{{ls}}{{ls}}e homicidam bipedum nequi{{ls}}{{ls}}imum, non tamen inde evincitur, in omnibus rebus & {{ls}}emper nequi{{ls}}{{ls}}ime egi{{ls}}{{ls}}e. Nemo enim tam malus e{{ls}}t qui in omnibus rebus pe{{ls}}{{ls}}ime agat. Sæpe in {{ls}}celerati{{ls}}{{ls}}imo aliqua virtus latitat. Chri{{ls}}tus ip{{ls}}e in Oeconomo inju{{ls}}ti{{ls}}{{ls}}imo laudat prudentiam. A Cajapha Chri{{ls}}ticida egregium oraculum audiebatur. Inventores rerum bonarum {{ls}}æpe {{ls}}unt malæ notæ homines, ut illi docent, qui de rerum inventoribus {{ls}}crip{{ls}}erunt. Ita nil ob{{ls}}tat quo minus à Lamecho uti vulgo creditur, impii{{ls}}{{ls}}imo, res bona Polygamia ortum traxerit. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}3. Lamechus. Mulier non defpondebatur apud Judæos, nifi viro uni, fed vir plures poterat fibi defponfare mulieres, & quidem vel fimul, vel fucceffivè Col-bo fol. 86. col. 4. Maimon. in Hilkuth ischot. c. 14. §. 3. ita tamen, ut poffit fingulis fuppeditare victum & amictum, debitum item conjugale redde- re, fed non cogere cas, ut und habitent in eodem conclavi, fed fingulis peculiare cogitur dare cubiculum, vel ades peculiares. Por- ro in Berefchith Rabba fect. 23. fcribitur, hunc fuiffe morem Ante-diluvianorum, ut binas uxores ducerent & earum unam fuiffe ad concubitum duntaxat voluptatem, alteram prolis gratia. Illi ne conciperet, pro- pinatum fuiffe poculum fterilitatis, ut fte- rilis efficeretur. Illam fuiffe femper orna- tam, inftar meretricis coram eo: hanc femper coram eo fuiffe contemtam, in- ftar viduæ &c. Sed fcriptura teftatur ambas Adam & Zillam) Lamechi uxo- res fuiffe foecundas, & liberos peperiffe. Hinc fcribit Rabbi Ifaac Ben Aramah. in fol. 30. col. 2. Mirum hoc eft, cum fcriptum fit, Et Zilla genuit ipfa quo- que Gen. 4. 22. Dicendum ergo ipfis, eam bibife illud poculum, fed nibil ei profuiffe &c. Deinde mentem Rabbinorum ita expli- cat, folitos fuiffe bomines illius feculi duas uxo- res ducere, unam ad confervationen fpeciei, talem fuiße Adam apud Lamechum, al- teram ad quavis minifteria obeunda apud virum, & propterea ut ad illa tanto aptior effet, potum fterilitatis ei fuiffe adhibitum, ne aliis muniis implicaretur occuparetur &c. Sic fcribit R. Becchai Zillam perpe- riffe invito Lamecho, & præter ejus fpem & opinionem, Deo fic volente, ut ar- tes, quas adhibuit pro fterilitate inducendâ, nihil profuerint. 2. Peccatum. Nofter Megalander Marti- nus Lutherus in aureo fuo tractatu de Poly- gamia autDigamiaEpifcoporum in præfat.ita infit: Satana commentum eft, peccatum fingere ubi nullum eft,& juftitiam negare ubi vera eft. Et applicat hoc ad Polygamiam fimultaneam & fucceffivam &folidiffimè probat, neutram effe peccatum & neque explicitè neque impli- citè in tota fcripturâ facra prohiberi. Sicut & in fpecie Lamechum hac in re à pecca- to abfolvit non tantum in fine hujus tracta- tus, fed & in fpecie in Comment. Germ. in Gen. Tom. 4. Jen. Germ. ubi verba ita fe<noinclude>{{right|ha-}}{{smaller-block/e}}</noinclude> gk89ni5cqsgf629ql08its59oyfyt64 104 86412 282673 2026-10-05T02:50:14Z Erblanchard57 30712 /* Emendata */ 282673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Erblanchard57" />{{rvh|191|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}} {{dhr}}</noinclude><section begin="T34" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXXI|V.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 34.png|left|95px|P]]Ræterea etiam negandum non e{{ls}}t, plerosque veterum non dedita opera & præmeditate, {{ls}}ed occa{{ls}}ione data ad Polygamiam proce{{ls}}{{ls}}i{{ls}}{{ls}}e. Abrahamus {{ls}}terilitate uxoris diuturna & amica ejusdem per{{ls}}ua{{ls}}ione inductus ad bigamiam pervenit. Jacob à Labane deceptus Leam {{ls}}uppo{{ls}}ititiam cum qua rem habuerat in{{ls}}cius con{{ls}}cientia dictitante relinquere, nec Rahelem pulchram diu de{{ls}}ideratam, cui con{{ls}}en{{ls}}u pleno {{ls}}ancti{{ls}}{{ls}}imo promi{{ls}}erat repudiare poterat, & jamdum bigamus utilitate Polygamias jam a{{ls}}{{ls}}uetæ explorata ab uxoribus per{{ls}}ua{{ls}}us ad trigamiam & quadrigamiam pervenit, & ni{{ls}}i for{{ls}}itan à Labane juramento, ne plures {{ls}}uis filiabus {{ls}}uperinduceret uxores, fui{{ls}}{{ls}}et ob{{ls}}trictus ulterius in patria proce{{ls}}{{ls}}i{{ls}}{{ls}}et. David in exilium pul{{ls}}us & prima uxore orbatus, divitem & prudentem, qua ip{{ls}}e exul & pauper opus habebat Abigail morte Nabalis omino{{ls}}a audita ambiebat. Lamechus vero deliberata mente, primam conjugii in{{ls}}titutionem & verba Præceptiva Catholica: cre{{ls}}cite & multiplicamini penititus con{{ls}}iderans, obedientiam præ{{ls}}tare, & {{ls}}e pro virili multiplicare {{ls}}atagens duas duxit uxores, quod priores ante ip{{ls}}um ex memoria deceptæ Evæ & exilii Adamitici timidi redditi intermi{{ls}}erunt. Ip{{ls}}e autem in{{ls}}uper habitis omnibus imminentibus & præconceptis difficultatibus heroico animo hoc primus au{{ls}}us, & proprio facto verba legis Catholica (cre{{ls}}cite & multiplicamini) non benedictoria tantum, {{ls}}ed {{ls}}imul imperatoria explanare & bono exemplo omnibus {{ls}}uis po{{ls}}teris præire voluit. Ita enim infit Spiritus Sanctus: ''Lamechus vero duas ducebat uxores, una appellatur Ada, altera Zilla. Et Ada pariebat Jabal, à quo veniunt habitantes in tuguriis pa{{ls}}tores, & frater ejus vocabatur Jubal, unde oriuntur cithari{{ls}}tæ & buccinatores. Zilla vero etiam pariebat nempe Tubalcain, Magi{{ls}}trum in ære & ferro præparando. Et {{ls}}oror Tubalcain erat Naemæ. Et Lamech dicebat ad uxores {{ls}}uas. Uxores Lamechi audite meam vocem & attendite ad ea quæ dico.'' {{nop}} Quo pacto hæc verba Lamechi (quem ''Mo{{ls}}es Gerrunden{{ls}}is'' {{ls}}apienti{{ls}}{{ls}}imum virum, quod primum natu filium artem pa{{ls}}toritiam & proximum ab eo Mu{{ls}}icam, tertium vero artem poliendi ferrum docuerit) {{ls}}int intelligenda, ne ip{{ls}}i quidem Rabbini {{ls}}ibi {{ls}}atis con{{ls}}tant. Rabbi ''Ia{{ls}}i'' dicit Lamechum cœcum Tubalcain ductore u{{ls}}um, qui con{{ls}}pectum Cainum pro ferâ reputans monui{{ls}}{{ls}}et Patrem, ut arcum attraheret. Quo<noinclude>{{right|facto}}</noinclude> fnm5qxxez3ppdlf8sudwil7mn7ihvl0 104 86413 282674 2026-10-05T03:03:18Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'facto occi{{ls}}um e{{ls}}{{ls}}e Cainum & e{{ls}}{{ls}}e proavum cognito, vola volam Lamechum percu{{ls}}{{ls}}i{{ls}}{{ls}}e & complo{{ls}}ione multa comprehendi{{ls}}{{ls}}e filium eumque occidi{{ls}}{{ls}}e, & deinde ad {{ls}}uas mulieres {{ls}}eparationem meditantes hæc verba protuli{{ls}}{{ls}}e. In ''Gene{{ls}}in'' vero Magnâ dicitur Lamechum occidi{{ls}}{{ls}}e Cainum, {{ls}}ed congre{{ls}}{{ls}}um ejus mulieres ad multiplicandam {{ls... 282674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|192|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>facto occi{{ls}}um e{{ls}}{{ls}}e Cainum & e{{ls}}{{ls}}e proavum cognito, vola volam Lamechum percu{{ls}}{{ls}}i{{ls}}{{ls}}e & complo{{ls}}ione multa comprehendi{{ls}}{{ls}}e filium eumque occidi{{ls}}{{ls}}e, & deinde ad {{ls}}uas mulieres {{ls}}eparationem meditantes hæc verba protuli{{ls}}{{ls}}e. In ''Gene{{ls}}in'' vero Magnâ dicitur Lamechum occidi{{ls}}{{ls}}e Cainum, {{ls}}ed congre{{ls}}{{ls}}um ejus mulieres ad multiplicandam {{ls}}obolem non admi{{ls}}i{{ls}}{{ls}}e, quia po{{ls}}t {{ls}}eptimam generationem po{{ls}}teritatem Caini juxta vaticinium delendam & quidam diluvio credidi{{ls}}{{ls}}ent. Quod & videre e{{ls}}t apud ''Gedalia in Caten. Fab.'' & ''Hotting. hi{{ls}}t. Orient. Abenezra'' vero ait uxores Lamechi adductas Adamo (qui ip{{ls}}e juxta Strabum continentiam po{{ls}}t occi{{ls}}um Abelem vovi{{ls}}{{ls}}et) dixi{{ls}}{{ls}}e: ''Ca{{ls}}tiga prius temetip{{ls}}um quia jam à multis annis te {{ls}}epara{{ls}}ti ab uxore quantum ad torum.'' Adamum vero (qui his verbis impul{{ls}}us, ut ex ''Aug. Nauclerus'' refert, 30. liberos, aut juxta Jo{{ls}}ephum & ''Methodium'' 100. genera{{ls}}{{ls}}et) re{{ls}}pondi{{ls}}{{ls}}e: ''Facite vos quod vobis incumbit & Deus faciet quod {{ls}}uum e{{ls}}t:'' confer. ''Schotanus'' & ''Heidegg. vitt. Patriach.'' Quicquid vero ejus {{ls}}it, omnes in eo concordant, habui{{ls}}{{ls}}e duas uxores, ex quibus ut Jo{{ls}}ephus & quidam Hebræi te{{ls}}te Hieronymo dicunt, 77. genuit liberos. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Occafione data. Quia mulier, uti jam audivimus, eft vir occafionatus, quæ in gratiam Adami facta occafione beftiarum co- pulatarum ab Adamo defiderata & acquifi- ta eft, igitur plerasque nuptias & mulieres videmus effe occafionatas, easque multo me- liores, quàm quæ longo ftudio & multis impenfis celebrantur. Unde vulgo in pro- verbio dicitur, Conjugia funt aut fatalia, aut fatualia. Fatalsa, quando fatum, feu, ut more Chriftianorum loquar, divina providentia alicui homini occafionem ma- trimonii fubminiftrat, ipfeque homo occa- fionem arripit, & quod erat in fatis, con- fummat. Fatualia verò, quando quis oc- cafionem divinitus fuppeditatam negligit, alia & quidem meliora fuo judicio, præ- fentibus non contentus omnibus animi ner- vis adhibitis quærit, ac fæpe eligit, quod in perniciem ejus tendere poftea maximo fuo cum damno experitur. Quid occafio fronte capillata quidem, fed poft hæc calva in actionibus humanis valeat, Poetæ & hi- ftorici fatis docent. Unde Cardanus in Ar- canis Politicis monet c. 42. p. m. 169. occa- fionem in omnibus actionibus & fermone quo- que obfervandam; Nihil enim in bumanis re- bus majus effe, feu properè agendum fit, ubi celeritate opus eft,feu differendum, ubi cuncta- tio eft neceffaria. Et plerumque in actionibus majus eße periculum in mora, in verbis au- tem, fi intempeftive &c. Hæc Cardanus, Maxime verò in adjutorio eligendo occafio non eft negligenda, fiquidem fi femel præte- rierit, non facilè fe iterum offeret, & ficut in bello non licet bis peccare juxta Corn. Nepo- tem, ita in bello venereo, & conjugio in- eundo, fi femel error commiffus, difficul- ter fanè pofteà corrigi poteft. Hoc etiam fi- bi dictum velint virgines, quæ juvenes fine causâ fæpe contemnunt, quando de matri- monio loquuntur. Multæ fæpe gloriantur de multis procis, uti de Helena conftat quòd cum adoleviffet, multos habuerit Antilochum, Aganepenorem, Amphilo- gos duos, alterum Amphiarai, alterum Cle- ati filium; Ajacem Oilei, Afcalaphum, Ajacem Telamonis, Diomedem, Euriphi- lum, Elpenorem, Eumelum, Menelaum Megetem, Mnefteum Salmenum, Leon- teum, Machaonem, Polyxenum, Penela, Podalirium Philocteten, Protefilaum, Patro- clum Sthenelum, Ulyffem, Thalpium Sche- dium, Polypætem, Teucrum. Eos omnes<noinclude>{{right|Tynda-}}{{smaller-block/e}}</noinclude> lzlk7vvua0w0br7fyorzr98watbaf67 104 86414 282675 2026-10-05T03:27:31Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'proptereà aliquod periculum eft timendum, fiquidem oris in Septentrionalibus infantes & utero modo egreffos aquâ frigida lavant, fi- ne ullo detrimento. {{smaller-block/e}}<section end="T32" /> {{dhr}} <section begin="T33" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXXII|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 33.png|left|95px|Q]]Uod ip{{ls}}a Scriptura in{{ls}}inuare videtur dum ejus factum {{l... 282675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|188|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>proptereà aliquod periculum eft timendum, fiquidem oris in Septentrionalibus infantes & utero modo egreffos aquâ frigida lavant, fi- ne ullo detrimento. {{smaller-block/e}}<section end="T32" /> {{dhr}} <section begin="T33" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXXII|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 33.png|left|95px|Q]]Uod ip{{ls}}a Scriptura in{{ls}}inuare videtur dum ejus factum {{ls}}ingulare & Heroicum antea inauditum recen{{ls}}et, quod {{ls}}cilicet præter morem communem po{{ls}}thabito & quodammodo eradicato naturali qua{{ls}}i po{{ls}}t lap{{ls}}um conjugii & multo magis Polygamias à Diabolo in{{ls}}tillato omnibus Adamigenis odio, primus deliberato con{{ls}}ilio duxerit duas uxores. Hoc enim certum e{{ls}}t, Satanam humani generis, in angelorum lap{{ls}}orum locum evecti, ho{{ls}}tem {{grc|ἂωονδον}} eo labora{{ls}}{{ls}}e, ut conjugium, ceu medium propagandi generis humani à Deo de{{ls}}tinatum exo{{ls}}um omnibus redderet; Quod mediante Evæ {{ls}}eductione in Adamo effectui dedit, & omnibus ejus po{{ls}}teris, propo{{ls}}itis conjugii incommodis & mole{{ls}}tiis, quodammodo implantavit, adeo ut ni{{ls}}i Deus {{ls}}ingularem voluptatem & nece{{ls}}{{ls}}itatem quoque in conjugio repo{{ls}}ui{{ls}}{{ls}}et, & particularem inclinationem naturæ humanæ in{{ls}}erui{{ls}}{{ls}}et, à pleri{{ls}}que omnibus ob adjacentia mala omitteretur. Serpens quippe antiquus nil magis in votis habet, quam ut loco conjugii peccata Onanitica, {{ls}}cortationes, adulteria in mundo augeantur & hac ratione regnum ejus inferum titionibus hi{{ls}}ce infernalibus repleatur. {{smaller-block/s}} 1. Factum Heroicum. Non ideò nominat Theophilus hanc digamiam Lamechicam factum heroicum,ut autor perverfi colloquii ipfi affingit, quod egregiis filiis donatus(Hoc enim ceu futurum ipfum latuit, & exem- plo Caini fallere potuit.) fed quod duas uxo- res præmeditate quafi & proprio motu duxerit. Qui novit mulierum malitiam, verfutiam, & maritis inequitandi defideri- um & ftudium maximum. (Raræ quippe bona vix funt numero toti- dem, quot Thebarum Porte, aut divitis oftia Ni- li.) Non libenter unam, nedum duas ut plures ducit, nifi occafione data deceptus eò adigatur. Quod verò Theophilus vocat factum Heroicum, per verfus Dialogus p. 31. vocat factum nefandum, adulterium per Lamechi innovationem introductum, apud eos, qui creationi & primæ conjugii inftitu- tioni proximi, adeoque divini mandati o- ptimè confcii, aliàs incognitum & inaudi- tum, atque ideò tanquam fingulare peccatum à Spiritu S. notatum. Verum enim verò hæ funt meræ petitiones prin- cipii. Vitiofum verò eft pro argumento fumere, quod in difquifitione pofitum, ait Cicero, vel fi quis alius ad Herenn. c. 1. Pro- bandum prius, effe adulterium, factum nefandum, (quod in Sanctiffimis Patriar- chis confpicitur) effe contra primam creatio- nem ac inftitutionem, quæ omnia ad ravim ufque refutata funt. Probandum Lame- chum primum fuiffe, quo de dubitat Luthe- rus fupra th. 32. 2. citatus, & Rabbini, Arabes, ac Patres teftantur Ante-diluvianos fuiffe Polygamos. Spiritus verò Sanctus hoc<noinclude>{{right|ceù}}{{smaller-block/e}}</noinclude> m17xkzce510ylk5py35h34gmz3eddlf 282676 282675 2026-10-05T03:30:53Z Erblanchard57 30712 282676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|188|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>proptereà aliquod periculum eft timendum, fiquidem oris in Septentrionalibus infantes & utero modo egreffos aquâ frigida lavant, fi- ne ullo detrimento. {{smaller-block/e}}<section end="T32" /> {{dhr}} <section begin="T33" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXXII|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 33.png|left|95px|Q]]Uod ip{{ls}}a Scriptura in{{ls}}inuare videtur dum ejus factum {{ls}}ingulare & Heroicum antea inauditum recen{{ls}}et, quod {{ls}}cilicet præter morem communem po{{ls}}thabito & quodammodo eradicato naturali qua{{ls}}i po{{ls}}t lap{{ls}}um conjugii & multo magis Polygamias à Diabolo in{{ls}}tillato omnibus Adamigenis odio, primus deliberato con{{ls}}ilio duxerit duas uxores. Hoc enim certum e{{ls}}t, Satanam humani generis, in angelorum lap{{ls}}orum locum evecti, ho{{ls}}tem {{grc|{{SIC|ἂωονδον|ἄσπονδον}}}} eo labora{{ls}}{{ls}}e, ut conjugium, ceu medium propagandi generis humani à Deo de{{ls}}tinatum exo{{ls}}um omnibus redderet; Quod mediante Evæ {{ls}}eductione in Adamo effectui dedit, & omnibus ejus po{{ls}}teris, propo{{ls}}itis conjugii incommodis & mole{{ls}}tiis, quodammodo implantavit, adeo ut ni{{ls}}i Deus {{ls}}ingularem voluptatem & nece{{ls}}{{ls}}itatem quoque in conjugio repo{{ls}}ui{{ls}}{{ls}}et, & particularem inclinationem naturæ humanæ in{{ls}}erui{{ls}}{{ls}}et, à pleri{{ls}}que omnibus ob adjacentia mala omitteretur. Serpens quippe antiquus nil magis in votis habet, quam ut loco conjugii peccata Onanitica, {{ls}}cortationes, adulteria in mundo augeantur & hac ratione regnum ejus inferum titionibus hi{{ls}}ce infernalibus repleatur. {{smaller-block/s}} 1. Factum Heroicum. Non ideò nominat Theophilus hanc digamiam Lamechicam factum heroicum,ut autor perverfi colloquii ipfi affingit, quod egregiis filiis donatus(Hoc enim ceu futurum ipfum latuit, & exem- plo Caini fallere potuit.) fed quod duas uxo- res præmeditate quafi & proprio motu duxerit. Qui novit mulierum malitiam, verfutiam, & maritis inequitandi defideri- um & ftudium maximum. (Raræ quippe bona vix funt numero toti- dem, quot Thebarum Porte, aut divitis oftia Ni- li.) Non libenter unam, nedum duas ut plures ducit, nifi occafione data deceptus eò adigatur. Quod verò Theophilus vocat factum Heroicum, per verfus Dialogus p. 31. vocat factum nefandum, adulterium per Lamechi innovationem introductum, apud eos, qui creationi & primæ conjugii inftitu- tioni proximi, adeoque divini mandati o- ptimè confcii, aliàs incognitum & inaudi- tum, atque ideò tanquam fingulare peccatum à Spiritu S. notatum. Verum enim verò hæ funt meræ petitiones prin- cipii. Vitiofum verò eft pro argumento fumere, quod in difquifitione pofitum, ait Cicero, vel fi quis alius ad Herenn. c. 1. Pro- bandum prius, effe adulterium, factum nefandum, (quod in Sanctiffimis Patriar- chis confpicitur) effe contra primam creatio- nem ac inftitutionem, quæ omnia ad ravim ufque refutata funt. Probandum Lame- chum primum fuiffe, quo de dubitat Luthe- rus fupra th. 32. 2. citatus, & Rabbini, Arabes, ac Patres teftantur Ante-diluvianos fuiffe Polygamos. Spiritus verò Sanctus hoc<noinclude>{{right|ceù}}{{smaller-block/e}}</noinclude> pdh2772erwnzpvqe0so5q7zft5rffo6 104 86415 282677 2026-10-05T04:11:39Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'debeat confenfus, habetur in Sanhe- drim. Quæ omnia eò tendunt, ut appa- reat, ex folis conjecturis non effe judican- dum, aut alterum criminis incufandum, atque condemnandum. Sicuti Lamecho etiam accidit, qui ex meris 50 ga posadul- terii, homicidii & nefcio quorum criminum aliorum accufatur, cum tamen ex fcripturâ nil certi de hâc re poffit afferri. Ita etiam mera conjectura eft autoris perverfi colloqui p. 54. quòd ideò matres Jubal & Jab... 282677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|195|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>debeat confenfus, habetur in Sanhe- drim. Quæ omnia eò tendunt, ut appa- reat, ex folis conjecturis non effe judican- dum, aut alterum criminis incufandum, atque condemnandum. Sicuti Lamecho etiam accidit, qui ex meris 50 ga posadul- terii, homicidii & nefcio quorum criminum aliorum accufatur, cum tamen ex fcripturâ nil certi de hâc re poffit afferri. Ita etiam mera conjectura eft autoris perverfi colloqui p. 54. quòd ideò matres Jubal & Jabal nomi- nentur, ut indicetur illos non fuiffe fratres ute- rinos, & ante-Lamechianos omnes, quia fi- ne fratribus enumerantur, fuiffe Monoga- mos. Sic hoc non eft roftro philofophari, nefcio quid aliud hoc nomine venire debeat. {{smaller-block/e}}<section end="T34" /> {{dhr}} <section begin="T35" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXX|V.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 35.png|left|95px|M]]Irari vero {{ls}}atis non po{{ls}}{{ls}}um, cur Lamechus primus autor, ut putatur, Polygamias ita à plerisque omnibus modernis {{ls}}equentibus hac in re ''Hieronymum'' qui unam co{{ls}}tam in duas divi{{ls}}i{{ls}}{{ls}}e a{{ls}}{{ls}}erit, & ''Lyranum,'' qui primum prævaricatorem legis naturalis vocat, {{ls}}ugilletur; & Jacobus, Abrahamus, David, Salomon, Abia cœterique omnes excu{{ls}}entur, cum ne{{ls}}cio an ille pejor {{ls}}it, qui primus erravit, an illi, qui alterius errorem {{ls}}equuntur. Sane illi Patriarchæ præ Lamecho, aut etiam nobis hodie nullum privilegium habent peculiare. Spiritus Sanctus ut neque in illis omnibus taxat ita neque in Lamecho Polygamiam. Peccati vero contra legem commi{{ls}}{{ls}}i iniquitatem nunquam & nu{{ls}}piam neque verbo neque opere o{{ls}}tendere, ne{{ls}}cio {{ls}}anè an cum {{ls}}umma Dei ju{{ls}}titia {{ls}}tare po{{ls}}{{ls}}it. Præterea Deus in more po{{ls}}itum habet delictum prima vice perpetratum {{ls}}everi{{ls}}{{ls}}imè coarguere, ne peccator illud ip{{ls}}um quod in oculis Dei abominatio e{{ls}}t, repetat & culpam, ob {{ls}}emel intermi{{ls}}{{ls}}am ejus improbationem ip{{ls}}i Deo imputet. Certè ni{{ls}}i Deus primum actum inobedientiæ in Adamo acerrimè redargui{{ls}}{{ls}}et, potui{{ls}}{{ls}}et ulterius extendere manus {{ls}}uas, & de arbore vitæ po{{ls}}t lap{{ls}}um non amplius conce{{ls}}{{ls}}a comedere. Ni{{ls}}i Deus primum homi-aut fratricidium in Kaino {{ls}}ummopere ca{{ls}}tiga{{ls}}{{ls}}et, pergere plus ultra, & Patrem atque matrem & {{ls}}ub{{ls}}equentes etiam fratres & {{ls}}orores è medio tollere potui{{ls}}{{ls}}et. Et quis vitio verti{{ls}}{{ls}}et Davidi, licet omnium {{ls}}ubditorum uxores ad placitum rapui{{ls}}{{ls}}et & maritos earum morti de{{ls}}tina{{ls}}{{ls}}et, {{ls}}i Deus primum adulterium & homicidium {{ls}}ivi{{ls}}{{ls}}et inultum. Hinc ita argumentor: {{nop}} ''Quicunque Polygamiam prima vice commi{{ls}}{{ls}}am neque verbis neque factis punit, ille legislator Polygamiam pro re licita {{ls}}eu indifferenti habet.'' {{nop}} ''Atqui Deus {{ls}}upremus Legislator Polygamiam prima vice commi{{ls}}{{ls}}am in Lamecho neque verbis neque factis punivit.'' {{nop}}<noinclude>{{right|''E. pro''}}{{smaller-block/e}}</noinclude> 0sasvk8ymtlnbrpa5lo5mqorwhkeov1 104 86416 282678 2026-10-05T04:25:26Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '''E. pro re licita {{ls}}eu indifferenti habet.'' {{nop}} Quinimo {{ls}}i recte ip{{ls}}um textum ponderamus videmus tantum abe{{ls}}{{ls}}e, ut Lamechus fuerit à Deo punitus, ut potius {{ls}}ingulari benedictione mactatus, & celeberrimis filiis donatus. Omnes enim communiter {{ls}}tatuunt, à Jobal proveni{{ls}}{{ls}}e cunctos, qui tentoria faciunt, & qui in tentoriis habitant, & portatilibus {{ls}}unt contenti, quales omnes pa{{ls}}tores, &... 282678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|196|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>''E. pro re licita {{ls}}eu indifferenti habet.'' {{nop}} Quinimo {{ls}}i recte ip{{ls}}um textum ponderamus videmus tantum abe{{ls}}{{ls}}e, ut Lamechus fuerit à Deo punitus, ut potius {{ls}}ingulari benedictione mactatus, & celeberrimis filiis donatus. Omnes enim communiter {{ls}}tatuunt, à Jobal proveni{{ls}}{{ls}}e cunctos, qui tentoria faciunt, & qui in tentoriis habitant, & portatilibus {{ls}}unt contenti, quales omnes pa{{ls}}tores, & Troglodytæ fuerunt. Ip{{ls}}e Abrahamus etiam, I{{ls}}aacus & Jacobus {{grc|ὀν σκηναῖς}} habitabant & Paulus erat {{grc|σκηνοποιητὴς}} I{{ls}}maëlis nepotes Scenitæ appellantur ex P{{ls}}al. 83. 7. A Jubal Mu{{ls}}ica in{{ls}}trumentalis orta fuit, ceu ''Athan. Kircherus'' in ''Mu{{ls}}urgia'' docet, cui {{ls}}uccenturiatus fuit Tubalcain artifex in{{ls}}ignis æris & ferri. Unde à Gentilibus {{ls}}ub nomine Vulcani cultus ut ''Vo{{ls}}{{ls}}. de Idol.'' te{{ls}}tatur. conf. etiam ''Mathe{{ls}}ii Sarepta.'' Breviter, tota ejus domus gaudiis, virtutibus, quod nomina, Adæ, Silla, Naëma, Jubal, &c. indicant, erat pleni{{ls}}{{ls}}ima. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Privilegium. Fingunt quidam in Ve- teri inftrumento, alii quidem permiffionem, alii tolerantiam, alii ignorantiam, alii dif- penfationem, alii privilegium, quoad Poly gamiam; Veritas fcilicet eft una, menda- cium multiplex. Ita etiam hic, quo fe vei- tant nefciunt. Cæteris quidem Polygamis privilegium, difpenfationem, aut fimile quid affignant, Lamecho verò plerique omnes denegant, aut faltem de privilegio illi conceffo dubitant, uti autor Polygynias facit; Certè ad unum ferè omnes ipfum maximopere culpant, & nil nifi malè de eo loquuntur, unum fi excipias, quòd fcilicet tandem fcelerum egerit poenitentiam, nec ad mortem ufque in fuâ perfeveraverit im- pietate, uti Chryfoft. & Theodor. in Gen. nec non Ifidorus Pelufiota Ep. 8. l. 4. Atha- nafius Parab. QQ 64. hoc afferun. At prius alicujus fceleris & impietatis convin- cendus effet, & probandum Polygamiam effe peccatum. Ipfum vero Polygamia poenituiffe & uxores repudiaffe non legimus, adeò- que libere nimis autor Dialogi inverfi ju- dicat, cum p. 122. Lamechum, non Sethiadem illum, & Noachi Patrem, fed Cainitam, feptimum fcil. à Caino, noftrum Polygamum vocat mali corvi malum ovum. Quafi non optimi Patres poffint habere peffi- mos filios, ficuti fceleratiflimi fæpe Patres probatiffimos progenerant. Sane Adamus fatis probus habuit fuum Cainum. Abraha- mus Pater credentium fuum Ifimaelem. Ifaac optimus optimi Parentis filius fuum Efavum. Jacobus Ruben, Simeon & Levi. David fuum Abfalonem & Ammonem. Et quid nobis fidem faciet, omnes in familia Sethi, Noachi, aliorumque, qui fecundum Rab- binos, Judæos & hiftoricos fuêre reλriot, fuiffe probos, fiquidem feptem tantum in- trabant arcam. Prætereà Lamechus nofter non fuit immediatus Caini filius, fed fepti- mus à Caino. Quis vero Anti-Polygamo revelavit, omnes in Caini familia fuifle ma- los? Cainus etiam ipfe, licet homicida in examine illo Dei rigorofo plena defperatio- nis verba eructarit; mea peccata, inquiens funt majora, quàm ut remiffionem confequan- tur, an in hac impietate perfeveraverit, an vero ab Adamo, aliisque melius informa- tus aliam mentem induerit, & prætereà figno divino collo quafi appenfo perterritus in melius mutatus fuerit & poenitentiam non tantum homicidii, fed & illius defperationis egerit, equidem nefcio. Si tamen judicium charitatis, uti ab omnibus Chriftianis fieri debet, obfervo, potius meliora de ipfo præ- fumo, ut pote, quo cum Deus ipfe locu- tus, quique adhuc vivo patre eoque fapien- te, fui filii amore fine dubio flagrante, be- neque ipfi cupiente, & nihil magis in<noinclude>{{right|votis}}{{smaller-block/e}}</noinclude> 66hzfnsmncbou3362ktmw9accq7kvjh 282679 282678 2026-10-05T04:32:10Z Erblanchard57 30712 282679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|196|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>''E. pro re licita {{ls}}eu indifferenti habet.'' {{nop}} Quinimo {{ls}}i recte ip{{ls}}um textum ponderamus videmus tantum abe{{ls}}{{ls}}e, ut Lamechus fuerit à Deo punitus, ut potius {{ls}}ingulari benedictione mactatus, & celeberrimis filiis donatus. Omnes enim communiter {{ls}}tatuunt, à Jobal proveni{{ls}}{{ls}}e cunctos, qui tentoria faciunt, & qui in tentoriis habitant, & portatilibus {{ls}}unt contenti, quales omnes pa{{ls}}tores, & Troglodytæ fuerunt. Ip{{ls}}e Abrahamus etiam, I{{ls}}aacus & Jacobus {{grc|ἐν σκηναῖς}} habitabant & Paulus erat {{grc|σκηνοποιητής}} I{{ls}}maëlis nepotes Scenitæ appellantur ex P{{ls}}al. 83. 7. A Jubal Mu{{ls}}ica in{{ls}}trumentalis orta fuit, ceu ''Athan. Kircherus'' in ''Mu{{ls}}urgia'' docet, cui {{ls}}uccenturiatus fuit Tubalcain artifex in{{ls}}ignis æris & ferri. Unde à Gentilibus {{ls}}ub nomine Vulcani cultus ut ''Vo{{ls}}{{ls}}. de Idol.'' te{{ls}}tatur. conf. etiam ''Mathe{{ls}}ii Sarepta.'' Breviter, tota ejus domus gaudiis, virtutibus, quod nomina, Adæ, Silla, Naëma, Jubal, &c. indicant, erat pleni{{ls}}{{ls}}ima. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Privilegium. Fingunt quidam in Ve- teri inftrumento, alii quidem permiffionem, alii tolerantiam, alii ignorantiam, alii dif- penfationem, alii privilegium, quoad Poly gamiam; Veritas fcilicet eft una, menda- cium multiplex. Ita etiam hic, quo fe vei- tant nefciunt. Cæteris quidem Polygamis privilegium, difpenfationem, aut fimile quid affignant, Lamecho verò plerique omnes denegant, aut faltem de privilegio illi conceffo dubitant, uti autor Polygynias facit; Certè ad unum ferè omnes ipfum maximopere culpant, & nil nifi malè de eo loquuntur, unum fi excipias, quòd fcilicet tandem fcelerum egerit poenitentiam, nec ad mortem ufque in fuâ perfeveraverit im- pietate, uti Chryfoft. & Theodor. in Gen. nec non Ifidorus Pelufiota Ep. 8. l. 4. Atha- nafius Parab. QQ 64. hoc afferun. At prius alicujus fceleris & impietatis convin- cendus effet, & probandum Polygamiam effe peccatum. Ipfum vero Polygamia poenituiffe & uxores repudiaffe non legimus, adeò- que libere nimis autor Dialogi inverfi ju- dicat, cum p. 122. Lamechum, non Sethiadem illum, & Noachi Patrem, fed Cainitam, feptimum fcil. à Caino, noftrum Polygamum vocat mali corvi malum ovum. Quafi non optimi Patres poffint habere peffi- mos filios, ficuti fceleratiflimi fæpe Patres probatiffimos progenerant. Sane Adamus fatis probus habuit fuum Cainum. Abraha- mus Pater credentium fuum Ifimaelem. Ifaac optimus optimi Parentis filius fuum Efavum. Jacobus Ruben, Simeon & Levi. David fuum Abfalonem & Ammonem. Et quid nobis fidem faciet, omnes in familia Sethi, Noachi, aliorumque, qui fecundum Rab- binos, Judæos & hiftoricos fuêre reλriot, fuiffe probos, fiquidem feptem tantum in- trabant arcam. Prætereà Lamechus nofter non fuit immediatus Caini filius, fed fepti- mus à Caino. Quis vero Anti-Polygamo revelavit, omnes in Caini familia fuifle ma- los? Cainus etiam ipfe, licet homicida in examine illo Dei rigorofo plena defperatio- nis verba eructarit; mea peccata, inquiens funt majora, quàm ut remiffionem confequan- tur, an in hac impietate perfeveraverit, an vero ab Adamo, aliisque melius informa- tus aliam mentem induerit, & prætereà figno divino collo quafi appenfo perterritus in melius mutatus fuerit & poenitentiam non tantum homicidii, fed & illius defperationis egerit, equidem nefcio. Si tamen judicium charitatis, uti ab omnibus Chriftianis fieri debet, obfervo, potius meliora de ipfo præ- fumo, ut pote, quo cum Deus ipfe locu- tus, quique adhuc vivo patre eoque fapien- te, fui filii amore fine dubio flagrante, be- neque ipfi cupiente, & nihil magis in<noinclude>{{right|votis}}{{smaller-block/e}}</noinclude> g81keasns8s86zssc2zck4zvyad0qc9 104 86417 282680 2026-10-05T04:42:15Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'Beatus Lutherus in Genef. Comment, p. 20. dicit: hodiè multos invenias, qui vellent fibi nullos liberos nafci. Atque hac plufquam bar- barica immanitas & inhumanitas. Zwingerus in Theatr. p. 1637. de quodam dicto Lucone narrat, quòd cupediarum avi- dus omnia folus confumferit, fed ad irritan- dum eò magis appetitum fibi repræfentarit uxorem liberosque multos, quafi menfæ affiderent, quibus omnibus cibum diftri- bueret, ita ut vix portiunculam... 282680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|202|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}</noinclude>Beatus Lutherus in Genef. Comment, p. 20. dicit: hodiè multos invenias, qui vellent fibi nullos liberos nafci. Atque hac plufquam bar- barica immanitas & inhumanitas. Zwingerus in Theatr. p. 1637. de quodam dicto Lucone narrat, quòd cupediarum avi- dus omnia folus confumferit, fed ad irritan- dum eò magis appetitum fibi repræfentarit uxorem liberosque multos, quafi menfæ affiderent, quibus omnibus cibum diftri- bueret, ita ut vix portiunculam pro fe reti- neret. Pofteà verò fe triftem finxit, feque ipfum fic allocutus: Egregia fanè res habere uxorem &infantes alendos, & in propria perfona fame perire. Mox exclamavit dicens: abfit hoc à me, paulatim unam poft alte- ram portionem iterum ad fe recepit: bac eft, inquiens portio mea uxoris. bac filii Tonuli, bac filii Luculi, bac filia Elfula, bac Gretu- la, Ego ipfe fum bares, quia non amplius fuperfunt: ac tandem his verbis fe confolatus: Gratias Deo agito, Luco, qui te à talibus liberavit pedicis. Tu fifapis à nuptiis abfti- ne, panem tuum tibi ipfe confervare quam aliis diftributum rccipere velle. vid. Meng. Scrut. Confc. p. 591. 1165, 1171, Sic etiam nonnulli pufillanimes pro maledictione ha- bent, fi incolæ abundent. Sed melius fentit Ofiander in Paraphr. 1 Paral. 21. cum ita infit: Recte fentiebat Joab, quod populi mul titudo pro fingulari benedictione divina effet reputanda. Noftri bomines ex incredulitate banc benedictionem pro maledictione habent. vid. Baldw.conc. 53. in Jof. p. 663. ubi lau- dat in filiis Jofephi Jof. 17. 14. quod populi Judaici innumerum numerum pro bene- dictione habeant, ficuti & hoc Abrahamo promittens Deus ipfe inter beneficia collocat. Gen. 12. 2. 15.5. Mofes etiam Deut. 1. 10.11. benedictionibus divinis annumerat, uti & Zach. 8. 4. 5. celebratur tanquam fingulare Dei beneficium, fi civitates funt refertæ ho- minibus & plateæ liberis repleta. Contra verò eft fignum iræ ac poenæ divinæ, fi do- mus & plateæ vacua, & incolis deftitutæ. Ef. 13. 19. 20. Peccant igitur maximopere, quibus tædio eft populi vel etiam liberorum multitudo. Longe alia mens eft Chriftiano- rum, qui ex fcripturâ facra norunt, liberos beneficiis divinis effe annumerandos, eoque magis, fi morigeri, opificiis, quibus Pater illos confecravit, dies noctesque addicti, adeoque proptereà famofi, ut Lamechi filii. Quanquam enim hæc bona fint temporalia piis & impiis communia, in piis tamen funt figna gratiæ peculiaris, in impiis verò figna gratiæ generalis. Certe fagacitas in Jacobo & Salomone fuêre fingularia Dei dona. Pru- dentia in Jofepho & Davide extraordinariis Dei beneficiis eft accenfenda, nec Danielis ayxox & donum fomnia exponendi hâc laude eft privandum. {{smaller-block/e}}<section end="T35" /> {{dhr}} <section begin="T36" />{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis XXXV|I.'''}}}}}}}} {{dhr}} [[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 36.png|left|95px|I]]N hi{{ls}}toria Noachi. Gen. 8. & 9. recurrit illa benedictio & edictum Univer{{ls}}ale Adamo antea injunctum: (''cre{{ls}}cite & multiplicamini & replete terram'') quod o{{ls}}tendit, e{{ls}}{{ls}}e Dei {{ls}}ancti{{ls}}{{ls}}imam voluntatem, quod homines {{ls}}ecundum omnes vires Naturæ à Deo communicatas {{ls}}e debeant multiplicare & replere terram. Unde ita argumentor. {{nop}} ''Quicunque {{ls}}e multiplicat ex omnibus viribus à Deo homini concreditis, ille cæteris paribus implet {{ls}}ancti{{ls}}{{ls}}imam voluntatem Dei.'' {{nop}} ''Atqui Polygamus {{ls}}e multiplicat ex omnibus viribus à Deo homini concreditis.'' {{nop}} ''E. Polygamus cæteris paribus implet {{ls}}ancti{{ls}}{{ls}}imam voluntatem Dei.'' {{nop}}<noinclude>{{right|Ad-}}</noinclude> 6gvgzra7wocomjmza3zi3i3pzkvvqd4 104 86418 282681 2026-10-05T05:01:42Z Erblanchard57 30712 /* Emendata */ 282681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Erblanchard57" />{{rvh|203|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>Addo, cæteris paribus, uti loquimur in Scholis, id e{{ls}}t, {{ls}}i hoc alias nullibi e{{ls}}t prohibitum. Cœteroquin de Polygamia {{ls}}imultanea muliebri eodem modo poffem concludere. Sed hæc non tantum generaliter in 6. & 10 præcepto & {{ls}}pecialiter in libris Mo{{ls}}is & Prophetarum pa{{ls}}{{ls}}im, Exod. 20. Lev. 20:10. Num. 5:12. Deut. 22:18, 22. Jud. 19:2. Job 24:15. c. 31. v. 1, 9. Nehem. 13:20. Prov. 5:3. c. 6:24. &c. e{{ls}}t prohibita, {{ls}}ed & in exemplis Pharaonis Gen. 16. Abimelechi Gen. 20. Jo{{ls}}ephi. Gen. 39. Davidis, Herodis improbata & ceu pœnæ obnoxia e{{ls}}t propo{{ls}}ita. Inde Jo{{ls}}ephus Arch. 111. 10. ''Adulterium Mo{{ls}}es omnino prohibuit, felici{{ls}}{{ls}}imum e{{ls}}{{ls}}e credens, viros circa torum e{{ls}}{{ls}}e {{ls}}ecuros & civitatibus {{ls}}imul ac domibus expedire, filios na{{ls}}ci genuinos.'' Intere{{ls}}t enim Reipubl. ut quisque {{ls}}uam prolem tollat, non adulterinam non {{ls}}uppo{{ls}}ititiam. Intere{{ls}}t etiam Reip. ut qui{{ls}}que certum habeat patrem. Nam nullum habet, qui certum non habet, Benè ergo Lactant. In{{ls}}t. l. 3. cap. 20. ''Si omnes omnium {{ls}}int liberi, quis amare liberos, tanquam {{ls}}uos poterit, cum {{ls}}uos e{{ls}}{{ls}}e aut ignoret aut dubitet? quis honorem tanquam patri deferet, cum unde natus {{ls}}it ne{{ls}}ciat? Ex quo fit, ut non tantum alienum pro patre habeat, {{ls}}ed etiam patrem pro alieno, &c.'' Et cum nonni{{ls}}i ex uno fœtus eodem tempore queat concipi, quid aliud in Polygamia pa{{ls}}{{ls}}iva virorum {{ls}}eu muliebri quæritur quam ut libidini {{ls}}atisfiat? Ex intemperantia enim profluit, quod mulieres Polygamiam adeo oderint virilem. Sed in hoc maximè differunt connubia hominum, à commixtionibus brutorum, quod uxores maritis fidem dant de corpore {{ls}}olis ip{{ls}}is exhibendo. Quam fidem {{ls}}i quis maritus ultro uxori remi{{ls}}erit, ''viri & mariti nomine indignus e{{ls}}t,'' & decori ordinis in {{ls}}ocietate humanâ perturbator fœdi{{ls}}{{ls}}imus. Hinc non citra omnem rationem vulgo maritis ex uxorum impudicitia nonnulla labes ignominiæ a{{ls}}pergi judicatur, ideò quod ex imprudentiâ aut per animi abjectionem pote{{ls}}tate {{ls}}uâ uti ignorarint. (vide Carte{{ls}}. de pa{{ls}}{{ls}}. a. 169.) Et rectè Domitianus equitem Romanum ob reductam in matrimonium uxorem, cui dimi{{ls}}{{ls}}æ adulterii crimen intenderat judicum albo era{{ls}}it, ''Suet. Dom. c. 9.'' Lege Atticâ infamis ({{grc|ἅθιμος}}) erat, qui uxorem in adulterio deprehen{{ls}}am retinui{{ls}}{{ls}}et. ''Demo{{ls}}th. Neæri'' add. ''l. 29. princ. l. 1. par. 6. D. ad. L. Juliam de adult.'' apud Tac. A. II. ''exactum à Labeone Ve{{ls}}taliæ marito, cur in uxore delicti manife{{ls}}tâ ultionem legis omi{{ls}}i{{ls}}{{ls}}et.'' Qui prætendit, ''{{ls}}exaginta dies ad con{{ls}}ultandum datos, necdum præterii{{ls}}{{ls}}e.'' Quanquam fint, qui ejus contumeliæ cau{{ls}}am inde derivent, quod opprobrio videatur, carere aliquem in dotibus quæ amorem mereri aut promi{{ls}}{{ls}}um con{{ls}}ervare queant. Ejusmodi autem maritorum in{{ls}}ignia, quæ vulgo per ludibrium jactantur, nova non e{{ls}}{{ls}}e, neque {{ls}}olis occidentalibus u{{ls}}urpata, apparet ex ''Nicetà Acominato l. 2. de Imp. Andronici,'' ubi<noinclude>{{right|re-}}</noinclude> 1hhhp88tywcncnlkja5rx9xrd39mgyw 282683 282681 2026-10-05T05:22:23Z Erblanchard57 30712 282683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Erblanchard57" />{{rvh|203|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>Addo, cæteris paribus, uti loquimur in Scholis, id e{{ls}}t, {{ls}}i hoc alias nullibi e{{ls}}t prohibitum. Cœteroquin de Polygamia {{ls}}imultanea muliebri eodem modo poffem concludere. Sed hæc non tantum generaliter in 6. & 10 præcepto & {{ls}}pecialiter in libris Mo{{ls}}is & Prophetarum pa{{ls}}{{ls}}im, Exod. 20. Lev. 20:10. Num. 5:12. Deut. 22:18, 22. Jud. 19:2. Job 24:15. c. 31. v. 1, 9. Nehem. 13:20. Prov. 5:3. c. 6:24. &c. e{{ls}}t prohibita, {{ls}}ed & in exemplis Pharaonis Gen. 16. Abimelechi Gen. 20. Jo{{ls}}ephi. Gen. 39. Davidis, Herodis improbata & ceu pœnæ obnoxia e{{ls}}t propo{{ls}}ita. Inde Jo{{ls}}ephus Arch. III. 10. ''Adulterium Mo{{ls}}es omnino prohibuit, felici{{ls}}{{ls}}imum e{{ls}}{{ls}}e credens, viros circa torum e{{ls}}{{ls}}e {{ls}}ecuros & civitatibus {{ls}}imul ac domibus expedire, filios na{{ls}}ci genuinos.'' Intere{{ls}}t enim Reipubl. ut quisque {{ls}}uam prolem tollat, non adulterinam non {{ls}}uppo{{ls}}ititiam. Intere{{ls}}t etiam Reip. ut qui{{ls}}que certum habeat patrem. Nam nullum habet, qui certum non habet, Benè ergo Lactant. In{{ls}}t. l. 3. cap. 20. ''Si omnes omnium {{ls}}int liberi, quis amare liberos, tanquam {{ls}}uos poterit, cum {{ls}}uos e{{ls}}{{ls}}e aut ignoret aut dubitet? quis honorem tanquam patri deferet, cum unde natus {{ls}}it ne{{ls}}ciat? Ex quo fit, ut non tantum alienum pro patre habeat, {{ls}}ed etiam patrem pro alieno, &c.'' Et cum nonni{{ls}}i ex uno fœtus eodem tempore queat concipi, quid aliud in Polygamia pa{{ls}}{{ls}}iva virorum {{ls}}eu muliebri quæritur quam ut libidini {{ls}}atisfiat? Ex intemperantia enim profluit, quod mulieres Polygamiam adeo oderint virilem. Sed in hoc maximè differunt connubia hominum, à commixtionibus brutorum, quod uxores maritis fidem dant de corpore {{ls}}olis ip{{ls}}is exhibendo. Quam fidem {{ls}}i quis maritus ultro uxori remi{{ls}}erit, ''viri & mariti nomine indignus e{{ls}}t,'' & decori ordinis in {{ls}}ocietate humanâ perturbator fœdi{{ls}}{{ls}}imus. Hinc non citra omnem rationem vulgo maritis ex uxorum impudicitia nonnulla labes ignominiæ a{{ls}}pergi judicatur, ideò quod ex imprudentiâ aut per animi abjectionem pote{{ls}}tate {{ls}}uâ uti ignorarint. (vide Carte{{ls}}. de pa{{ls}}{{ls}}. a. 169.) Et rectè Domitianus equitem Romanum ob reductam in matrimonium uxorem, cui dimi{{ls}}{{ls}}æ adulterii crimen intenderat judicum albo era{{ls}}it, ''Suet. Dom. c. 9.'' Lege Atticâ infamis ({{grc|{{SIC|ἅθιμος|ἄτιμος}}}}) erat, qui uxorem in adulterio deprehen{{ls}}am retinui{{ls}}{{ls}}et. ''Demo{{ls}}th. Neæri'' add. ''l. 29. princ. l. 1. par. 6. D. ad. L. Juliam de adult.'' apud Tac. A. II. ''exactum à Labeone Ve{{ls}}taliæ marito, cur in uxore delicti manife{{ls}}tâ ultionem legis omi{{ls}}i{{ls}}{{ls}}et.'' Qui prætendit, ''{{ls}}exaginta dies ad con{{ls}}ultandum datos, necdum præterii{{ls}}{{ls}}e.'' Quanquam fint, qui ejus contumeliæ cau{{ls}}am inde derivent, quod opprobrio videatur, carere aliquem in dotibus quæ amorem mereri aut promi{{ls}}{{ls}}um con{{ls}}ervare queant. Ejusmodi autem maritorum in{{ls}}ignia, quæ vulgo per ludibrium jactantur, nova non e{{ls}}{{ls}}e, neque {{ls}}olis occidentalibus u{{ls}}urpata, apparet ex ''Nicetà Acominato l. 2. de Imp. Andronici,'' ubi<noinclude>{{right|re-}}</noinclude> i61fcxetyrnayeo1x85xfqto8me0w8f 282684 282683 2026-10-05T05:22:55Z Erblanchard57 30712 282684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Erblanchard57" />{{rvh|203|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>Addo, cæteris paribus, uti loquimur in Scholis, id e{{ls}}t, {{ls}}i hoc alias nullibi e{{ls}}t prohibitum. Cœteroquin de Polygamia {{ls}}imultanea muliebri eodem modo poffem concludere. Sed hæc non tantum generaliter in 6. & 10 præcepto & {{ls}}pecialiter in libris Mo{{ls}}is & Prophetarum pa{{ls}}{{ls}}im, Exod. 20. Lev. 20:10. Num. 5:12. Deut. 22:18, 22. Jud. 19:2. Job 24:15. c. 31. v. 1, 9. Nehem. 13:20. Prov. 5:3. c. 6:24. &c. e{{ls}}t prohibita, {{ls}}ed & in exemplis Pharaonis Gen. {{SIC|16|12}}. Abimelechi Gen. 20. Jo{{ls}}ephi. Gen. 39. Davidis, Herodis improbata & ceu pœnæ obnoxia e{{ls}}t propo{{ls}}ita. Inde Jo{{ls}}ephus Arch. III. 10. ''Adulterium Mo{{ls}}es omnino prohibuit, felici{{ls}}{{ls}}imum e{{ls}}{{ls}}e credens, viros circa torum e{{ls}}{{ls}}e {{ls}}ecuros & civitatibus {{ls}}imul ac domibus expedire, filios na{{ls}}ci genuinos.'' Intere{{ls}}t enim Reipubl. ut quisque {{ls}}uam prolem tollat, non adulterinam non {{ls}}uppo{{ls}}ititiam. Intere{{ls}}t etiam Reip. ut qui{{ls}}que certum habeat patrem. Nam nullum habet, qui certum non habet, Benè ergo Lactant. In{{ls}}t. l. 3. cap. 20. ''Si omnes omnium {{ls}}int liberi, quis amare liberos, tanquam {{ls}}uos poterit, cum {{ls}}uos e{{ls}}{{ls}}e aut ignoret aut dubitet? quis honorem tanquam patri deferet, cum unde natus {{ls}}it ne{{ls}}ciat? Ex quo fit, ut non tantum alienum pro patre habeat, {{ls}}ed etiam patrem pro alieno, &c.'' Et cum nonni{{ls}}i ex uno fœtus eodem tempore queat concipi, quid aliud in Polygamia pa{{ls}}{{ls}}iva virorum {{ls}}eu muliebri quæritur quam ut libidini {{ls}}atisfiat? Ex intemperantia enim profluit, quod mulieres Polygamiam adeo oderint virilem. Sed in hoc maximè differunt connubia hominum, à commixtionibus brutorum, quod uxores maritis fidem dant de corpore {{ls}}olis ip{{ls}}is exhibendo. Quam fidem {{ls}}i quis maritus ultro uxori remi{{ls}}erit, ''viri & mariti nomine indignus e{{ls}}t,'' & decori ordinis in {{ls}}ocietate humanâ perturbator fœdi{{ls}}{{ls}}imus. Hinc non citra omnem rationem vulgo maritis ex uxorum impudicitia nonnulla labes ignominiæ a{{ls}}pergi judicatur, ideò quod ex imprudentiâ aut per animi abjectionem pote{{ls}}tate {{ls}}uâ uti ignorarint. (vide Carte{{ls}}. de pa{{ls}}{{ls}}. a. 169.) Et rectè Domitianus equitem Romanum ob reductam in matrimonium uxorem, cui dimi{{ls}}{{ls}}æ adulterii crimen intenderat judicum albo era{{ls}}it, ''Suet. Dom. c. 9.'' Lege Atticâ infamis ({{grc|{{SIC|ἅθιμος|ἄτιμος}}}}) erat, qui uxorem in adulterio deprehen{{ls}}am retinui{{ls}}{{ls}}et. ''Demo{{ls}}th. Neæri'' add. ''l. 29. princ. l. 1. par. 6. D. ad. L. Juliam de adult.'' apud Tac. A. II. ''exactum à Labeone Ve{{ls}}taliæ marito, cur in uxore delicti manife{{ls}}tâ ultionem legis omi{{ls}}i{{ls}}{{ls}}et.'' Qui prætendit, ''{{ls}}exaginta dies ad con{{ls}}ultandum datos, necdum præterii{{ls}}{{ls}}e.'' Quanquam fint, qui ejus contumeliæ cau{{ls}}am inde derivent, quod opprobrio videatur, carere aliquem in dotibus quæ amorem mereri aut promi{{ls}}{{ls}}um con{{ls}}ervare queant. Ejusmodi autem maritorum in{{ls}}ignia, quæ vulgo per ludibrium jactantur, nova non e{{ls}}{{ls}}e, neque {{ls}}olis occidentalibus u{{ls}}urpata, apparet ex ''Nicetà Acominato l. 2. de Imp. Andronici,'' ubi<noinclude>{{right|re-}}</noinclude> cs5kd5tphgh5xm28jv2rsqjq949dt3x 104 86419 282682 2026-10-05T05:14:50Z Erblanchard57 30712 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'refert, illum Imperatorem eximia cornua cervorum, quos venatus erat, in porticibus fori {{ls}}u{{ls}}pendi{{ls}}{{ls}}e, per {{ls}}peciem o{{ls}}tentandæ magnitudinis ferarum, quas cepi{{ls}}{{ls}}et, cum revera mores civitatis & uxorum la{{ls}}civiam notaret. Sed quod Polygamia {{ls}}imultanea virilis, de qua hic tantum in hoc di{{ls}}cur{{ls}}u loquimur {{ls}}it reprehendenda vel punienda, nullibi legitur. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1... 282682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Erblanchard57" />{{rvh|204|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}</noinclude>refert, illum Imperatorem eximia cornua cervorum, quos venatus erat, in porticibus fori {{ls}}u{{ls}}pendi{{ls}}{{ls}}e, per {{ls}}peciem o{{ls}}tentandæ magnitudinis ferarum, quas cepi{{ls}}{{ls}}et, cum revera mores civitatis & uxorum la{{ls}}civiam notaret. Sed quod Polygamia {{ls}}imultanea virilis, de qua hic tantum in hoc di{{ls}}cur{{ls}}u loquimur {{ls}}it reprehendenda vel punienda, nullibi legitur. {{smaller-block/s}} {{anchor|n1}}1. Noachi. Arabes multas nobis fabulas, de Noachi conceptione, nativitate, ftudio & indefeffo pro hominum converfione labore fuppeditant, fed brevitatis propofitæ limites ne tranfiliamus, filentii peplo involvimus. Hoc tamen interim notandum, quod in ipfo luminis vitalis limine, uti memorat Keffaus, Lamechi patris fui (quem ceu Sethiadam Anti-Polygami magnopere prædicant, & Lamecho altero ex Caini profapia oriundum præferunt) aropy av, & difficultatem fum- mam expertus fuerit. Natum enim illum om- nium oculis fubductum, & infpeluncas, præ- maturâ ne forte morte,indignoPatris fupplicio periret, fuiffe abditum. MortuoPatre ab exilio ad fuos reverfumvitæ genus pecuarium ele- giffe. Deum autem ad illuftrius illum munus, propheticum nempe deftinaffe, atque ut ido- lolatras fui temporis, (quos vivis coloribus Keffaus p. 61. depingit) officii fui moneret, ab idololatriâ revocaret, atque adeo in or- dinem redigeret, juffiffe. Pluribus illa com- memorantur locis in Keffao, Baidavi, & ipfo etiam Alcorano Suratá 5. p. 89. Surata 10. 118. Surata 11. 122. Surata 21. 187. Su ata 19. 180. Surata 25. 202. Surata 47. 296. Surata 53. 300. iilud tantum ad- ducimus quod Surata V. 89. legitur; Jam- que mifimus Noachum ad populum fuum qui dixit eis: o popule, colite Deum, neque enim vobis extra illum Deus eft Sin, timeo vobis pænam die magno; (diluvium) refpon- derunt autem proceres populi, utique vide- mus te in errore eẞe manifefto. Regeffit: (Noachus) non fum in errore, fed fum Apoftolus à Domino exercituum, ut defungar apud vos Legatione Domini mei. Vosque mo- neam; novi enim à Deo, quod vos non noftis, aut non latamini, fi ad vos venerit memoria à Domino veftro (Legatio) per virum ex vo- bis qui inftituat vos, ut fi timeretis, forte mifericordiam confequeremini Cum autem mendacii illum accufaffent, liberavimus eum, & quotquot cum co erant in navi.Ex quo loco apparet artificium Mahummedis, ufus in hiftoriis facris mutandis, atque infulfis fi- gmentis affingendis: & nominibus peregrinis excogitan lis. Ita avus NoachiHenoch Edris fuit vocatus, quod crucem fixit multis inter- pretibus, Schickardus in Taarich Perfico p. 24. dixit: non poteft alius intelligi. Quin & autores alii Enochum hoc nomine celebrant. Scriptor libri Schafin f. 134. p. 2. Henoch, qui vocatur Adris, quam fcripturam Jo. Dru- fius fuo de Henocho libello p. 23. ita explica:: An legendum Adlis vel Atlis, i.e. Atlas; Nam apud Eufebium ex Eupolemo vetufto fcriptore affertur, Atlantem Gentilium fuiffe Enochum. Beidavi Comment. in Surat. de Maria p. 525. Enoch dictus Edris (Talmudicis alias dictus Metalor, quod reddit Jonathan Paraphr. Ch. in Gen. 5. 24. Scriba magnus, quod in Arabicis aptiffimè per Edris, doctum, li- teratum, difputatorem fagacem, & rerum accuratum inveftigatorem denotantem redditur propter multiplex ftudium. Demi- fit enim ei altiffimus triginta volumina. Re- fertur etiam primus fuiße calamographus Aftronomia ftudiofus. Prætereà ipfum pro magno habent Apoftolo & propheta, atque devotiffimo viro, uti Keffaus illa verba Ge- nefeos: frequenter ambulavit cum Domino: ita explicat: Servicbat Deo noctuque diuque. neque à laude ejus ceẞabat. 2. Crefcite & multiplicamini. Præceptum primum Catholicum primis noftris parenti- bus datum repetitur hic, & Noacho ejusque familiæ commendatur, ubi omnia , quæ fupra de hoc præcepta dicta funt, quod Po- lygamiam folidè probent, ruminari poffunt. Plures autem quàm Lamechum inter Ante- diluvianos fuiffe Polygamos, fupra ex Bere- fchith Rabba, Salomone Jarcbio in not. ad th. 32. 1. evicimus. Cainus condidit quo<noinclude>{{right|civitatem}}{{smaller-block/e}}</noinclude> bn7cocsikj530tvd27kidbxy4cu3dxj