Vicifons:Scriptorium

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="la">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>lawikisource</dbname>
    <base>https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialis</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Disputatio</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usor</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Disputatio Usoris</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicifons</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Disputatio Vicifontis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fasciculus</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Disputatio Fasciculi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Disputatio MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Formula</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Disputatio Formulae</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Auxilium</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Disputatio Auxilii</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Disputatio Categoriae</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Scriptor</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Disputatio Scriptoris</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Disputatio Paginae</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Liber</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Disputatio Libri</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulus</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Disputatio Moduli</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Vicifons:Scriptorium</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1852</id>
    <revision>
      <id>283192</id>
      <parentid>282210</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Help with Export for De Sphaera Mundi */ nova pars</comment>
      <origin>283192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146993" sha1="b7c3wnragvllbtajqehci0ldj9ytntd" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
&lt;!--- __NOTOC__ ---&gt;[[Categoria:Vicifons|Scriptorium]]
{{Intraincepti
|w= Vicipaedia:Taberna
|q= Vicicitatio:Taberna
|commons: &lt;!-- Communia --&gt;
|b= Vicilibri:Porta Communis
|wikt= Victionarium:Taberna
|m= &lt;!-- Meta --&gt;
|wikispecies= &lt;!-- Vicispecies --&gt;
|n= &lt;!-- Vicinuntii --&gt;
}}
&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:14pt; background:#eef; color:navy; &quot;&gt;
Hac pagina scriptorium Vicifontis est.&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;&lt;small&gt;Nunc iam sunt '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' paginae. Hodie '''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}'''.&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;

{{center|
'''(DE)''' Neue Nachrichten dürfen auf Latein, Französisch, Englisch oder Italienisch gestellt werden.&lt;br /&gt;
'''(EN)''' You can write a new message in Latin, French, English or Italian.&lt;br /&gt;
'''(FR)''' Vous pouvez écrire en latin, en français, en italien ou en anglais.&lt;br /&gt;
'''(IT)''' Potete scrivere in latino, italiano, francese o inglese.&lt;br /&gt;
'''(ALIAE)''' ''Aliis linguis uti potes, sed noli iubere nos facile eas intellegere''
}}
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0 0em; border: 1px dashed blue; padding: 3px; text-align: center; background: #eef&quot;&gt;
'''[http://la.wikisource.org/w/index.php?title=Vicifons:Scriptorium&amp;action=edit&amp;section=new   Quaestio nova]'''
&lt;br /&gt;
''Ut sententias antiquiores legas vide [[Vicifons:Scriptorium/Vetera]]''
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;

{| class=&quot;WSerieV&quot; id=&quot;WBistro&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;padding: 0.3em; float:right; margin-left: 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background:#fff0ff; text-align:center&quot;
|[[Image:Forum-de-César.jpg|right|210px]]
|-
|style=&quot;padding: 0.5em; font-family: sans-serif&quot;| '''Scriptorium Vicifontis'''&lt;br/&gt;
----
|-
|style=&quot;padding: 0.3em; font-family: sans-serif; background-color: #e4e4c9; border: 1px solid #c0c0c0&quot;|'''Alia scriptoria''' 
|-
|style=&quot;padding: 0.3em; line-height: 1.5em&quot;|
'''[[w:la:Vicipaedia:Taberna|Vicipaedia:Taberna]]'''&lt;br /&gt;
'''[[q:la:Vicicitatio:Taberna|Vicicitatio:Taberna]]'''&lt;br /&gt;
'''[[wikt:la:Victionarium:Taberna|Victionarium:Taberna]]'''&lt;br /&gt;
|}

&lt;!-- 
Interwiki liks moved to the top of the discussion since button &quot;Quaestio nova&quot; 
appends new entries to physical end of this page
--&gt;

&lt;!-- Interwiki links --&gt;
[[mul:Wikisource:Scriptorium]]
&lt;!-- Interwiki links --&gt;

__TOC__

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[User:Barbaking]] (bureaucrat, administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Usor:EPIC|EPIC]] ([[Disputatio Usoris:EPIC|disputatio]]) 22:22, 22 Februarii 2025 (UTC)

== Request for updating the text of the Clementine Bible ==

Two months ago, at [[Disputatio:Vulgata Clementina#The Clementine Vulgate Project dead?]] I noted that the links related to ''The Clementine Vulgate Project'', the main source used for the text of the [[Vulgata Clementina]], were dead.

Fortunately, the list of changes made since the import of on Wikisource can be found [https://web.archive.org/web/20240122025223/https://vulsearch.sourceforge.net/clemtext.rss here]. There is also [https://bitbucket.org/clementinetextproject/text/downloads/ a repository] (although I am not sure if it is up to date).

I have no experience in programming or making imports. So, could someone please update the text of [[Vulgata Clementina]] of Wikisource to use the latest version of ''The Clementine Vulgate Project''? [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 10:01, 23 Februarii 2025 (UTC)

:@[[Usor:Ser be etre shi|Ser be etre shi]] Are you able to help with this? Ping in case so. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:27, 3 Iulii 2025 (UTC)
:@[[Usor:Veverve|Veverve]] Just checking these look like quite a small number of changes, is that right? It may be easiest to do these manually. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:38, 24 Octobris 2025 (UTC)
::{{ping|JimKillock}} well, my Latin is almost nonexistent, so I cannot do it myself sadly. [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 18:21, 24 Octobris 2025 (UTC)

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 Martii 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Your wiki will be in read-only soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-03-19|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-03-19|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:15, 14 Martii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=28307742 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:05, 4 Aprilis 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Wikidata and Sister Projects: An online community event ==

''(Apologies for posting in English)''

Hello everyone, I am excited to share news of an upcoming online event called '''[[d:Event:Wikidata_and_Sister_Projects|Wikidata and Sister Projects]]''' celebrating the different ways Wikidata can be used to support or enhance with another Wikimedia project. The event takes place over 4 days between '''May 29 - June 1st, 2025'''.

We would like to invite speakers to present at this community event, to hear success stories, challenges, showcase tools or projects you may be working on, where Wikidata has been involved in Wikipedia, Commons, WikiSource and all other WM projects.

If you are interested in attending, please [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register here]].
If you would like to speak at the event, please fill out this Session Proposal template on the [[d:Event_talk:Wikidata_and_Sister_Projects|event talk page]], where you can also ask any questions you may have. 

I hope to see you at the event, in the audience or as a speaker, - [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 09:19, 11 Aprilis 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Send_List&amp;oldid=28525705 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 Aprilis 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 Aprilis 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Toggling special characters such as ſ (long s) ==

On EN wikisource, they have a template &lt;nowiki&gt;{{longs}}&lt;/nowiki&gt; to produce ''ſ'' on the transcription page, and by default, ''s'' on the ebook page. users on EN WS can toggle these on and off. 

In this book, [[:la:Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']], there are a number of unusual characters that could do with toggling: ''ſ (s); ß (ss); ẽ (en / em) ũ (un / um) æ (ae) ę (ae) õ (on / om) ã (an / am) œ (oe)''. ([[:formula:ls]] already exists here for ſ, and some other characters semi-implemented at [[:Categoria:Formulae litterarum]] but the toggling is not switched on.)

In order to implement this:

(1) What would LA WiCategoria:Formulae litterarumkisource need to enable for user toggling of special characters?

(2) Who would I contact (assuming this is an admin task)? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:06, 29 Aprilis 2025 (UTC)

:It looks like it would need this installing, as a start: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js|MediaWiki:Gadget-Visibility.js]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:13, 29 Aprilis 2025 (UTC)
:{{ping|OrbiliusMagister}} as the only active magister! --[[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:16, 29 Aprilis 2025 (UTC)
:{{ping|SZC 03}} in case you have an opinion (you made changes at the De Pricipia transcription project which we could implement better with this toggle feature). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:31, 30 Aprilis 2025 (UTC)
::I would like to point out that not all of the listed characters are of the same kind: 
::* ſ is a variant of s; 
::* ß, æ and œ are [[:w:en:Ligature (writing)|ligatures]] of ſs, ae and oe respectively ([[:w:en:E caudata|ę]] can represent both ae or oe); 
::* ã, ẽ, õ, ũ are used to indicate [[:w:en:Scribal abbreviation|abbreviations]].
::Personally I think it would be somewhat useful to implement the toggle feature only for æ and œ, since of all the ligatures they are the only ones that carry some meaning (that ae or oe in that word is a diphthong) and the only ones that easily show up in search results and correctly displayed in web-browsers.
::Note that both English and Italian wikisources in their transcription guidelines take in consideration the ability of both modern readers and search engines to correctly interpret the character shown (see [[:en:Wikisource:Style guide/Orthography]] and [[:it:Wikisource:Convenzioni di trascrizione]]). Though it would be useful to write rules specific to the Latin wikisource.
::I hope these considerations were of any help. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 07:58, 3 Maii 2025 (UTC)
::In regards to the [[Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']] it would be appropriate to encode the text in a way that we do not lose your work of accurately transcribing the above characters, while still showing to the end user a normalized form. My edit was trying to achieve this with the templates currently in wikisource.
::From a technical standpoint, it would be useful to have a general template not specific to any character that could be used both in ''ad hoc'' situations, and in creating other templates.
::Also if such a template is created for abbreviations it should behave differently from the long s and ligatures, since 1) the text displayed is context dependent, and 2) it is common use in diplomatic transcriptions to show the abbreviated characters in parentheses (so I were taught in paleography class). 
::To give an example of point 2 from the text ([[Pagina:Nicolaus_Machiavellus_De_Principe.pdf/69|page 45]], line 11):
::Original text: Iãq́ꝫ
::Diplomatic transcription: Ia(m)q(ue)
::Standard transcription: Iamque  
::I’m sorry for the lengthy comments. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:02, 3 Maii 2025 (UTC)
:::I agree something adhoc would be helpful. The template would need to specify 
:::* the text as-is and
:::* the modernised version
:::and hopefully there would be a system to pick up which to display.
:::In terms of the display: this could be the js system, perhaps adapted, that we have on en.ws, or possibly it could be an adjustment to the page templates set up, to allow two different books, or sets of pages, to be presented. This would have the advantage that exports would facilitate both (IDK but suspect that exports support the default rather than user choice). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 15:48, 3 Maii 2025 (UTC)
:::I have set out this information in a [[Usor:JimKillock/Orthography|table]] including information about dictionary lookups and likely search engine issues. In short, from a user perspective, all the characters can be problematic, but æ and œ work within Alpheios for dictionary lookups, so are a bit more tolerable than the others from a default perspective. However I think it is useful tobe able to see and use the originals for some people, eg those practicing reading Renaissance scans etc; or researchers or academics looking to use source texts. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:09, 3 Maii 2025 (UTC)
:{{ping|Alex brollo}}, {{ping|VIGNERON}}, {{ping|Candalua}} in case you can help. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:38, 30 Aprilis 2025 (UTC)
::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] Interesting question. I'll take a look to the ensource template to understand how it works (I hope it is not based on javascript). [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 06:18, 1 Maii 2025 (UTC)
:::I’m afraid it is based on javascript: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js]]
:::To see the button you have to enable the [[:en:Help:Gadget-Visibility|Visibility gadget]]. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:12, 3 Maii 2025 (UTC)
:::@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] checking in whether we can implement this, or find another solution. I am holding off further changes until I know how to proceed - but I am sure there should be a way to do this! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:40, 19 Maii 2025 (UTC)
:::Noting this question comes up again at [[:Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]] (I have [[Disputatio Libri:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|left a note there]]). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:08, 15 Iunii 2025 (UTC)
::::OK, I have developed templates as this is holding up other people's work. I have based each template on the existing [[:formula:ls]], and avoid duplicating those that already exist using the same method at [[:Categoria:Formulae litterarum]]. Meantime if anyone has further thoughts about using Visibility Gadget or going another way, I would be very grateful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:02, 17 Iunii 2025 (UTC)
:::::@[[Usor:SZC 03|SZC 03]] I have made a very basic template for flexible character switching at [[Formula:Scr]]; this returns the first entry on the book page, and the second in main space, eg &lt;nowiki&gt;{{scr|qꝫ|que}}&lt;/nowiki&gt; would work the same as &lt;nowiki&gt;{{que}}&lt;/nowiki&gt;. 
:::::However there is advice on ENWS not to use characters but use HTML entities for CSS reasons, so it is probably better for users to use specific templates. For example, I also created &lt;nowiki&gt;{{po}}&lt;/nowiki&gt; which allows a user to decide what it might best represent, eg &lt;nowiki&gt;{{po|;}} or {{po|?}}&lt;/nowiki&gt;.
:::::In general, using set templates like &lt;nowiki&gt;{{que}}, {{em}}, {{um}}, {{etc}}&lt;/nowiki&gt; is much easier for proofing, so I think I will continue to add these where it seems useful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:29, 24 Iunii 2025 (UTC)
::::::Hi folks, so that you know, I have made something of a workaround to be able to enable these features, which works well enough for me. I will perhaps add some guidance somewhere. What I have done:
::::::# Installed the font Garamontio, as it has the qꝫ character, and all the possible ligatures
::::::# Created custom css to apply Garamontio to Wikisource as a whole;  at [[Usor:JimKillock/common.css]]; and
::::::# Created (vibecoded) custom javascript at [[Usor:JimKillock/common.js]]
::::::The second script looks for the various spans with the css style typographic-long-s, and replaces the characters as appropriate. This seems to work surprisingly well, Garamontio does all of the discretionary ligatures etc, and is a very well designed font (fork of EB Garamond, with some extra touches useful here). The issue is of course that this applies to the whole of Latin Wikisource all of the time. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:35, 25 Iunii 2025 (UTC)
:::::::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]], reading this I wanted to tell you that you could apply styles to a index page, but I see you have already figured it out. Kudos on your progress. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 09:56, 9 Iulii 2025 (UTC)
::::::::Thanks @[[Usor:SZC 03|SZC 03]]; my list of scribal transformations has got quite long tho. And I need to check on the possible logic of it, some needs to hide and unhide, rather than search and replace. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:27, 11 Iulii 2025 (UTC)

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 Maii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|disputatio]])&lt;/bdi&gt; 22:08, 15 Maii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:27, 22 Maii 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 03:08, 28 Maii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Administrator backlog? ==

Hi there,

I am noticing a lot of pages that say that the current version is not checked; and versions I have amended are not (apparently) displayed because they need approval. Am I right in assuming this is due to a lack of (active) administrator time? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:53, 30 Maii 2025 (UTC)

:Relatedly @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] / @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] / other admins, [[Colloquia familiaria]] has an old index page and other old sub pages which could do with changes being approved. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:58, 12 Iunii 2025 (UTC)
::Ping on this, some of the sub pages are quite broken. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:42, 28 Iunii 2025 (UTC)
:I have tried to fix the lack of text in ePub export for [[Noctes Atticae]].
:Unfortunately, it seems that all my submissions require approval (last approval seems to have taken place more than five years ago).
:Is there any way to have &lt;code&gt;class=&quot;ws-export&quot;&lt;/code&gt; to the second &lt;code&gt;&amp;lt;table&amp;gt;&lt;/code&gt; from [[Noctes Atticae]]?
:Many thanks for your help, [[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 19:09, 15 Augusti 2025 (UTC)
::@[[Usor:Ousia|Ousia]] Checking you know this is working now [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:21, 18 Augusti 2026 (UTC)
:::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]], many thanks for the info. [[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 15:17, 23 Augusti 2026 (UTC)

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 Iunii 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== Mnemonics Book in Latin ==

Dear all,

Over the past month, with the help of others, I’ve been compiling a list of older and often overlooked books on mnemonic techniques available on [[:en:Portal:Mnemonics|Wikisource English]]. Many of these works—some dating back decades or even centuries—offer fascinating insights into how memory has been understood, trained, and improved across different cultures and time periods.

I've recently added a new section to the portal: &quot;Multilingual Works on Mnemonic Techniques.&quot; This is in part because several of the English-language texts reference related works in other languages, particularly Latin.

Unfortunately, many of these referenced works are written in Classical Latin, and my ability to work with them is quite limited—I’ve done what I can, but they remain largely inaccessible to me.

If anyone has expertise in Classical Latin and might be willing to help with these texts, your assistance would be greatly appreciated.

* ''[[:la:Foenix|Foenix]] by [[w:en:Peter of Ravenna|Peter of Ravenna]]'' (1491)
* ''[[:la:Congestorium Artificiose Memorie|Congestorium Artificiose Memorie]]'' by Johann Horst von Romberch (1533)

[[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032259.jpg|150px]][[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032269.jpg|150px]]

Here is a discussion form on it 

https://forum.artofmemory.com/t/johannes-romberchs-congestorium-artificiose-memorie/30174

Warm regards [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 23:15, 13 Iunii 2025 (UTC)

:Hi there, I could help proofing texts you have prepared perhaps? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:57, 14 Iunii 2025 (UTC)
:: Thanks for offering—I’d really appreciate your help with proofreading.
:: We have two books. Which one would you like to start with?
::*[[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]]
::*[[Liber:Congestorium artificiose memorie ... - V.P.F. Joa(n)nis Romberch de Kyrspe. Regularis obseruantie predicatorie- (IA hin-wel-all-00002875-001).pdf]]
::[[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 21:49, 14 Iunii 2025 (UTC)
:::I can do the pages you have put into the first, as a start for you. BTW the transcribed text does not always look like it originated from the source. It is very correct, but some has different orthography and missed certain parts. That is fine of course if we are correcting to the original. (PS: you might want to create a user account so that you can be notified of replies, hide your IP address, etc). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:57, 15 Iunii 2025 (UTC)
:::I had a go at the first page or two; some of the orthography was removed while other parts were kept. I kept all of it as a first go. See the discussion above about how we treat orthography, hopefully we can address this with templates. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:11, 15 Iunii 2025 (UTC)
::::I'm using Google OCR and some AI tools to pull out text and sometimes translate it into English so I can understand it. If anyone could help me proofread or check it, I’d be super grateful! [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 00:50, 17 Iunii 2025 (UTC)
:::::I have added all the templates we need for the special characters / orthography, I will start doing the pages with those. The end result will be that on the main space ebook pages, the chars will toggle on and off, at least once that is properly implemented. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:25, 17 Iunii 2025 (UTC)
::::::Noted, sounds good. I’ll try adding to the other pages next time. [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 22:10, 17 Iunii 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:44, 17 Iunii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== [[De Principe]] ==

Si vis, quaeso, me adiuva ut liber novus ''[[De Principe]]'' correctus sit et erroribus liber. Nuper completus, ab aliquo alio corrigendus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:14, 27 Iunii 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 Iunii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== Latin incunabula and other early books ==

Expanding a bit on what I mentioned above, re character toggling, and also working on the books [[Foenix]] and [[Congestorium Artificiosae Memoriae]]
* the Transkribus Latin Incunabula scan does a great job on the heavy gothic style print
* I will see how it does with more Garamond-style texts, in case it works with these
* I have developed a fairly full set of templates for scribal characters, see [[:Categoria:Formulae litterarum]]
* I am thinking about using a bot to wholesale search and replace long s, and other scribal characters mapped there
Between these things, the work to transcribe and correct early printed Latin books should be very much reduced. If anyone feels like helping test this out, do give me shout. Meantime I will run tests on Congestorium Artificiosae Memoriae to check how well the bot system works. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:50, 1 Iulii 2025 (UTC)

:The folks at Wikisource helped create a JS solution for this, see [[Usor:JimKillock/incunabula.js]]. The script does a search and replace for what is needed, on the '''first save of a new book page'''; these are the settings for the Incunabula style section of [[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|this scan, p 52 onwards]]  for [[Congestorium Artificiose Memorie]]. It seems to work very well and is extremely labour saving! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 22:59, 1 Iulii 2025 (UTC)

== Navigation and validation ==

Hi there, 

I would like to do some work on navigation, to provide some &quot;portal&quot; pages similar to EN Wikisource. For example, this would help with learner texts a lot 9I often get asked how to find these texts, I point to the category pages, but these are very basic.

I would also like to know what we should do about page validation. Some really necessary changes are currently languishing in the backlog. This is an admin only task: should we asking for more administrators, or is this something existing admins here can take on? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:08, 13 Iulii 2025 (UTC)
:Hi {{U|JimKillock}} good idea, don't hesitate to start and/or ask for help. That said, I'm not sure to see why this is an admin task (even if, yes, the underlying point is true, we need more admins). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:31, 2 Septembris 2025 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think the Portal namespace and some modules need setting up which require admin permissions, I will dig a bit further and come back to you. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:01, 2 Septembris 2025 (UTC)

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 12:46, 14 Iulii 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|disputatio]]) 15:40, 31 Iulii 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&amp;oldid=29066664 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:36, 26 Augusti 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae ==

I was looking for templates/formulae by looking at &lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;

All pages in [[Liber:Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679.djvu]] are in &lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;

Many (all?) pages in [[Liber:Gallia Christiana, 1715, T1.djvu]] are in &lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;, like article [[Gallia Christiana 1715 01/Epistola2]]

These all use [[Formula:Sidenotes begin]]. There is one &quot;[https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&amp;oldid=79709&amp;diff=cur pending change]&quot; on this template. But that change puts the category outside the noinclude.
::&lt;nowiki&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;
::&lt;nowiki&gt;[[Categoria:Formulae]]&lt;/nowiki&gt;

Please either reject the change or move the categoria line. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 04:17, 31 Augusti 2025 (UTC)

:Hi @[[Usor:Shenme|Shenme]], I don't think anyone from the admins is monitoring or actioning pending changes currently. (see discussions re admin queues above.) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 05:29, 31 Augusti 2025 (UTC)
::{{ping|Shenme}} {{done}} I excluded the categories. {{ping|JimKillock}} no blame but be careful next time, categories should always be excluded. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:28, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::{{ping|VIGNERON}} It wasn't @JimKillock who made [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&amp;diff=next&amp;oldid=79709 the problematic change], but someone else [[Usor:Ceciliawolf]]. I noticed the problem, he included the problem a list that got your attention. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 02:46, 3 Septembris 2025 (UTC)
::::{{ping|Shenme}} yes, but [[Special:Diff/236794]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 06:57, 3 Septembris 2025 (UTC)

== Request for admin status ==

Hi all, given that we have quite a lot of admin requests (mostly relating to &quot;pending&quot; changes), I would like to request administrator status so that some of these can be cleared. If anyone else wants to step up to help out, that would also be welcome. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:23, 1 Septembris 2025 (UTC)

:Ping to @[[Usor:Shenme|Shenme]], @[[Usor:Ousia|Ousia]] @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]]:, @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]:, @[[Usor:Candalua|Candalua]]:  in case you feel able to support my request. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:57, 2 Septembris 2025 (UTC)
::Hi {{U|JimKillock}},
::I apparently missed it, where do we have « a lot of admin requests » ?
::That said, one more admin is always good, so create the request and I'll support it.
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:34, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::Hi @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]], 
:::Thank you! On the admin requests, on this page, here are these
:::* [[#All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae]]
:::* [[#It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace]] (which you have replied to)
:::* [[#Navigation and validation]]
:::* [[#Administrator backlog?]]
:::* [[#Toggling special characters such as ſ (long s)]] (altho this has been worked around and may not be needed)
:::Most of these relate to the ''Pending changes'' backlog in various ways; two are requests for new features / modules to be ported across. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:01, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::{{ping|JimKillock}} thanks, I see. It doesn't look like a lot to me, I'll try to deal with it today. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:27, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::::Thank you @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] :) You could also take a look at the pending changes on [[Formula:Pagina_prima/Novae_Aetatis]] and [[Moriae encomium]]. The really big job is going through [[Specialis:PendingChanges|pending changes]] altogether - I understand there is a five year backlog. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:36, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::::I see... I had a quick look and all changes seem good. Do we even need this extension on Wikisource? Also, if we keep it, I guess we need more reviewers rather than admins (more admins would be useful too, but that's a separate point). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 10:35, 2 Septembris 2025 (UTC)
::Of course, the request needs to be supported; without active administrators it is very inconvenient. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:21, 3 Septembris 2025 (UTC)
::What do you need us to do? BTW, it would be great to know why edits require administrator approvals. Sorry, but I‘m afraid this makes contributing almost pointless. Many thanks for your help, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 14:15, 3 Septembris 2025 (UTC)
:::So there are two reasons it would be helpful for me to be an admin; one is if we carry on with the approval system (it looks like we will not) and the other is around updating or adding certain components, modules for example. There may be other tasks I am not aware of that I could help with, but these are the ones I know about. Implementing Portal pages for example needs some work by an admin AIUI.
:::@[[Usor:Ousia|Ousia]] your question re edits needing approval is [[#Do_we_need_to_approve_changes_to_pages|addressed below, here]]. 
:::In terms of what you / others need to do, it seems that if there is a consensus to allow me administrator permissions, then a bueaucrat user would implement it (I mistakenly opening a request at meta, and they referred me back here); so we just need to have your views, yes, no, maybe, etc. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:01, 3 Septembris 2025 (UTC)
::::The page [[Vicifons:Magistratus]], intended for promotion, seems to be protected; I couldn't edit it (''petitio grapheocrat'''ae''''') and add a category ([[:Categoria:Usores]]). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:23, 3 Septembris 2025 (UTC)
:::::Thanks, it seems editable now so I [[Vicifons:Magistratus#Petitio_magistratus|added my request there]], if anyone wants to support it. Regarding ''grapheocrates -ae'', how is this declined? Is it otherwise treated as a masculine first declension? Thinking it ought to be added to Wiktionary as it is missing from there. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:00, 4 Septembris 2025 (UTC)
::::::This is [https://archive.org/details/calepinusnovus2002/calepinusnovus2002-french-latin/page/n23/mode/1up?q=grapheocrates from Licoppe and Eichenseer]. Yes, this can be added to Wiktionary, I have no experience editing there. Thanks for the corrections, today the system let me in, but yesterday for some unknown reason it didn’t let me in. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:53, 4 Septembris 2025 (UTC)
:::::::Thank you and no problem. I can add to Wiktionary I hope; is the plural therefore ''grapheocratae''; and is the singular ''grapheocrates'' or ''grapheocrata''? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:14, 5 Septembris 2025 (UTC)
::::::::Yes, of course. They took the Modern Greek word γραφειοκράτης. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:41, 5 Septembris 2025 (UTC)
:::::::::Great, after a bit of struggle that is at [[:en:wiktionary:grapheocrates]] and  [[:la:wiktionary:grapheocrates]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:43, 7 Septembris 2025 (UTC)

== It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace ==

It would require someone with interface admin status to create [[MediaWiki:Proofreadpage index data config.json]] to replace the current index form parameters ([[MediaWiki:Proofreadpage index attributes|very old system]]) with special care to not mass delete information by unadvertedly changing some parameter's name. [https://en.wikisource.org/wiki/MediaWiki:Proofreadpage_index_data_config.json Example from the English Wikisource]. If someone wants to help, please contact me. Regards! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 02:10, 2 Septembris 2025 (UTC)

:Hi @[[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]], potentially - if I have admin status :) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:54, 2 Septembris 2025 (UTC)
::{{ping|Ignacio Rodríguez}} I did a test (by copy-pasting the English page), it works, so no need to be interface admin, being admin is enough.
::I only half understand that paramater page, could you give me the actual content expected ?
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:38, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::I don't remember all the details but I worked on that page in the Spanish Wikisource almost a decade ago. I'll make a mockup in the talk page, but I can't promise to get all the Latin words right. For ease, parameter names and help tooltips will be in English internally, but they will show in Latin in the form. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:56, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::This was added and it now works perfectly. Thanks! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:25, 5 Septembris 2025 (UTC)

== Do we need to approve changes to pages ==

Hi all,

Moving the discussion regarding the backlog at [[Specialis:PendingChanges]]: @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] asks whether we need to have this feature. I suspect it was switched on because of spam, vandalism, or some other similar issue. Without it we might need to be keeping an eye on recent changes. I am not sure how the proteccted changes permissions works, or whether permissions to make approvals to changes can be delegated more widely. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:56, 2 Septembris 2025 (UTC)

:Changes to pages affecting project *function* must be controlled. But it seems that Pending Changes doesn't actually stop changes to something like a template/formula from having effect? See my report about &lt;nowiki&gt;Formula:Sidenotes begin&lt;/nowiki&gt; above.
:And checking a couple of the other initial items in [[Specialis:PendingChanges]], it seems that all pending changes are actually immediately applied to active, visible pages.
:So Pending Changes &lt;u&gt;does not prevent damage&lt;/u&gt; to the project. It is &lt;u&gt;merely a tracking and notification method?&lt;/u&gt;
:That can be useful, but requires a set of people to be change reviewers. And changes to subject matter would seem to require reviewers knowledgeable about the subject? 
:And when changes affect *function*, like templates, who can review and approve those? I'd think only admins.
:The link to monitoring Recent Changes is undeniable. I monitor Recent Changes often at Spanish Wikisource because I've seen the random damage people can do. That is the only way to react quickly to damage. (?) But then that assumes people are checking lists frequently, at least daily. 
:Neither Pending Changes or monitoring Recent Changes prevent damage. They can be only part of a solution to damage. I don't know what to think about Pending Changes ''in isolation''. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 03:48, 3 Septembris 2025 (UTC)
::{{ping|JimKillock|Shenme}} I've got mainly two points :
::* vandlism is low to inexistant on la.ws (and it's already low on most Wikisources), making this extension useless and even problematic. Because it doesn't prevent changes but it prevents them to be effective.
::** Apparently the reason to install is [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_VII#protection_of_completed_works_-_Flagged_Revisions_as_an_alternative?]]
::* this extension is actually caleld [[mw:Extension:FlaggedRevs]] and it's deprecated for years (see [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_XI#Futrue_of_FlaggedRevs_(Pending_Changes)_extension]] or the warning on the extension itself « Flagged Revisions is complex, poorly documented, very clunky, and not recommended for production use »). Also, people on Wikisource don't seem to really master or even using it (including the reviewers rights). Maybe it's aan opportunity to list exactly what we need and find a new extension that fit these needs.
::In the end, I see a lot of cons and only a few pros...
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:35, 3 Septembris 2025 (UTC)
:I haven't seen any vandalism here in years. But if you fix the errors, the &quot;Pending Changes&quot; status means that the fixes will only be visible to registered users. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:10, 3 Septembris 2025 (UTC)
:{{ping|JimKillock|Shenme}} many thanks for your replies. I must admit that I’m an occasional Wikisource (or even Wikipedia contributor). I essentially (or exclusively) contribute corrections.
:Some days ago, I wanted to download an ePub file for the [[Noctes Atticae]] (to do some regexp searches), but the export was wrong. I tried to modify the code (which I have done successfully for the Greek Wikisource many times) and I found out that I needed a ''nihil obstat'' (I’m afraid this would be way to name it).
:Of course, I’m the least interested in vandalism (either contributing it myself, or being any collaborative project being infested/polluted by it). But I think there should be a way of distinguishing between vandalism and non-hardcore (or occasional) contributors.
:I don’t know any perfect system, but it should be worth considering a mixed approach. Approval could be required for: already flagged users (for vandalism) and recent users (how about a five-year publishing embargo?).
:Only to mention a case, my [https://el.wikisource.org/w/index.php?title=Συμπόσιον_(Πλάτων)&amp;diff=prev&amp;oldid=49677 first contribution to the Greek Wiksource] was in 2012. I don’t know for how long I have been registered in Wikimedia (I guess this was before 2010).
:This isn’t about myself, the issue here is that Wikisource needs contributions to even exist (not to mention for its growth). If no regular user is allowed to contribute without approval, cooperation is basically non-existing.
:Even with approval, the reply times are incredibly slow (because of the system). It is not that attention spans are getting shorter, time is the most scarce resource we all are (and I don’t have weeks or months to see whether I’m allowed to have [[Noctes Atticae]] as ePub).
:Sorry, the sentence in parentheses isn’t a complaint. Please, do as you please, but my contribution is: consider that you might be making contributions way harder, project growth way slower and administrators’ roles way more complicated (probably, than they could and should be).
:Many thanks for your help and your project, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 17:15, 4 Septembris 2025 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think there is consensus we can switch this off. Let me know if I can help in any way if you think it's time to switch it off. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:25, 4 Octobris 2025 (UTC)
:::{{ping|JimKillock}} thanks for the reminder and agreed for removal, so I created a task on Phabricator here : [[Phab:T406424]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:42, 5 Octobris 2025 (UTC)
::::Thanks for filing this @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] , the Wikimedia tech team seem to have finished their work on this now! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:16, 18 Octobris 2025 (UTC)

== Index page error &quot;Error: Invalid interval&quot; ==

I am getting an error: at [[:Liber:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf]] &quot;Error: Invalid interval&quot; for the paginae listing; even when set to &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;pagelist 1=1 /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Any clues appreciated! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:48, 5 Septembris 2025 (UTC)

:This might be the infamous &quot;0x0 bug&quot; that has plagued Wikisource for two? three? years. Normally it resolves doing a purge in both the file page in Commons and in the local Wikisource. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 19:34, 5 Septembris 2025 (UTC)
::Thanks, that seems to b working now. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:53, 6 Septembris 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-09-24|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-09-24|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 15:42, 18 Septembris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 04:49, 9 Octobris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== Quaestio de Archibaldi Pitcarnii scriptoris operum recensione ==

Quaeso ut videatis [[:en:Author talk:Archibald Pitcairne|Author talk:Archibald Pitcairne]] pro indicio operum Archibaldi Pitcarnii auctoris. Haec opera olim sub pagina Anglica erant posita, sed propter Latinam linguam sublata sunt. Possumusne paginam [[Scriptor:Archibaldus Pitcarnius]](?) creare et haec ibi recensere? [[Specialis:Conlationes/&amp;#126;2025-27371-40|&amp;#126;2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:&amp;#126;2025-27371-40|talk]]) 20:45, 19 Octobris 2025 (UTC)

:Libenter tibi pagina scriptoris addetur, ut opera transcriptioni adiungantur! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:36, 20 Octobris 2025 (UTC)

::Gratias ago! Nota quaeso quod, ubi pagina creata erit, eam etiam in Vicidata addendam esse, sicut Anglica pagina [[:en:Author:Archibald Pitcairne]]. --[[Specialis:Conlationes/&amp;#126;2025-27371-40|&amp;#126;2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:&amp;#126;2025-27371-40|talk]]) 08:50, 20 Octobris 2025 (UTC)
:::Certe, nexus Vicidata ad alias paginas de Archibaldo creandus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:07, 20 Octobris 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 Octobris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== Missal transcription: ℣ and ℟ , and ✠  ==

Hi there, @[[Usor:Laura1822|Laura1822]] is transcribing [[Liber:Missale Romanum 1862.djvu]], and needs the characters ℣ and ℟ , and ✠ to display for users, when these are in mainspace. We think it may be necessary to use a special / embedded font to do this, as I think was meant for &lt;nowiki&gt;{{blackletter}}&lt;/nowiki&gt; ({{blackletter|exempli gratia}}; see [[Formula:Blackletter/styles.css]], although this does not seem to be calling a font at the moment). Does anyone have any advice about how we would add a webfont to LAWS's CSS, particularly for ℣ and ℟ ; or if there is a way to use an existing webfont with these characters that might be available to us? (Or if there is some other workable solution). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:58, 24 Octobris 2025 (UTC)

== Vandalismus ==

Vidi nuper nonnihil vandalismi, qualis in [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Veni,_Veni_Emmanuel!&amp;curid=12961&amp;diff=244803&amp;oldid=244791 hoc] et [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=The_Old_Testament_(Vulgate)/Hieremias_propheta&amp;action=history illo] apparuit. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:02, 24 Octobris 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 Octobris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:23, 20 Novembris 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Ianuarii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 Ianuarii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Ad magistratus ==

Magistratus venerabiles, potestisne in [[MediaWiki:Edittools|capsam insertionis]] addere haec: &lt;nowiki&gt;&lt;poem&gt;+&lt;/poem&gt;&lt;/nowiki&gt; et &lt;nowiki&gt;{{Versus|+}}&lt;/nowiki&gt;? — Dear admins, сan you add to the [[MediaWiki:Edittools|quick insert toolbar]] &lt;nowiki&gt;&lt;poem&gt;+&lt;/poem&gt;&lt;/nowiki&gt; et &lt;nowiki&gt;{{Versus|+}}&lt;/nowiki&gt;? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:09, 3 Februarii 2026 (UTC)

:@[[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]]: done, sorry for the delay. If you need anything else, please ping me, as I don't normally follow the Scriptorium. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:09, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 08:51, 17 Aprilis 2026 (UTC)

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:11, 3 Aprilis 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==

Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you.

* '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]]
* '''Bot operator''': [[commons:User:Schlurcher]]
* '''Bot task''': Automatically convert links from &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt; (secure protocol migration)
* '''Technical details''': Please see [[meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects''': [[meta:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[w:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[w:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[w:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[w:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[w:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[w:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 07:53, 7 Aprilis 2026 (UTC)
:@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]], @[[Usor:Candalua|Candalua]], @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]], @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]. Please let me know if Bot status can be granted. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 06:48, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]]: fine for me, if there are no objections I'll grant it. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:03, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] OK for me too. --[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 11:41, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] Fine for me too. This checked conversions from http to https are important. [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:06, 17 Aprilis 2026 (UTC)
:::{{Done}} Right granted. @[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]], would you tell us something about you second bot called [[Usor:SchlurcherBotT|SchlurcherBotT]], please? - [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:28, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::::@[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] Thanks for granting the flag. SchlurcherBotT is my secondary Bot account on Commons to test new functionality within the scope of the tasks approved of SchlurcherBot. It's approved for that on Commons. As I'm editing on Commons with &gt;100 edits per minute on a continuous basis, it's basically impossible for me to track selected edits otherwise. I'm not intending to use that secondary account outside of Commons. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 16:14, 17 Aprilis 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 00:58, 26 Aprilis 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Proofing [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]] ==

If anyone would like to help to do a second proof of [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]], that would be very welcome! I am helping with this as well. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:01, 12 Maii 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 Maii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Formula:FI ==

{{tl|FI}} is currently broken and ignores the {{para|width}} param. All images are set to the default size, which is usually very large, like in [[Lirica (Ariosto)]]. [[Usor:Trooper57|Trooper57]] ([[Disputatio Usoris:Trooper57|disputatio]]) 21:06, 31 Maii 2026 (UTC)

:Thank you, I guess we should check how it is behaving in the Italian wiki(s)? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:16, 7 Iunii 2026 (UTC)

== Copyright problem? Appropriate for here? ==

What is going on here?
* [[Scriptor:Coronus_Tenebrosius]]
* [[Contemplationes_Metaphysicae]]
* [[Puteus_Chaosi]]
* [[Usor:Coronus Tenebrosius]]

No statement of copyright. No proof of authorship. paginae vanitatis ? [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 08:24, 9 Iunii 2026 (UTC)

:Cum iure auctoris problemata non habebimus, si auctor ipse opera exponit. Et si delere consilium capiemus, [[Vicifons:Magistratus#Saumache|magistratus non habemus]], qui hoc faciant. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:37, 9 Iunii 2026 (UTC)
:&lt;blockquote&gt;'''Salvete.''' '''Nomen meum est Krunoslav Mrkoci, et ''Coronus Tenebrosius'' est interpretatio nominis mei in linguam Latinam, id est identitas mea Latina.''' '''Confirmo me ipsum auctorem esse omnium operum hic editorum. Opera primum Croatice scripta sunt, hic autem in versione Latina proposita.''' '''Praeterea fere omnia opera mea iam antea Croatice edita sunt in forma typographica. Id praesertim ad carmina mea pertinet, quae primum anno 1998 in libello iuvenili edita sunt, deinde in variis commentariis typis impressis, inter quos eminenter numeratur periodicum litterarium, culturalis et scientificum ''Riječi'' (Latine: ''Verba''), quod bis delectum e carminibus meis protulit.''' '''Item magna pars commentationum aliarumque prosarum, quae hic in linguam Latinam conversa sunt, iam antea et typis et forma electronica in Croatia divulgata est.'''  Quaeso ut attendatis ad paginam meam in Wikidata, ubi tam sub nomine Croatico ''Krunoslav Mrkoci'' quam sub nomine Latino ''Coronus Tenebrosius'' ut auctor operum meorum inscriptus sum. Gratias ago pro lectione. '''Coronus Tenebrosius'''.&lt;/blockquote&gt; [[Usor:Coronus Tenebrosius|Coronus Tenebrosius]] ([[Disputatio Usoris:Coronus Tenebrosius|disputatio]]) 12:23, 9 Iunii 2026 (UTC)

== Copying some templates from the English Wikisource ==

Hello,

Would someone please be able to help me get [[s:en:Template:ppoem|en:Template:ppoem]], [[s:en:blackletter|en:blackletter]], [[s:en:Template:he|en:Template:he]], and [[s:en:Template:grc|en:Template:grc]] available to use on this Wikisource, so I can utilize them here? For the blackletter, I've tried [[Formula:Gothica|Gothica]], but that doesn't seem to be rendering properly.

Thanks, [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 00:04, 14 Iunii 2026 (UTC)

:@[[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] I made the shortcut for [[Formula:Graeca]]. You should not need any administror rights to do anything you need, I'll take a look into it. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 09:46, 14 Iunii 2026 (UTC)
:Blackletter is already here, [[:Formula:Gothica]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:57, 14 Iunii 2026 (UTC)
::Hi! @[[Usor:Saumache|Saumache]], thanks! Just for clarification, do I need to make the template pages in Latin, or is it alright to copy them in English? Also, @[[Usor:JimKillock|JimKillock]], I mentioned this above, but for some reason, the Gothica template isn't working for me. See [[Pagina:Polygamia Triumphatrix.pdf/15]], for example. Any idea why that might be the case? [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 16:16, 14 Iunii 2026 (UTC)
:::@[[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] This wiki lacks proper guidelines and recommendations, I would prefer if you translated the template's name, e.g., [[Formula:spatium]] rather than [[Formula:spatio]] but given the international nature of the project (nobody's mother tongue is Latin) best practice should be to add translated names as shortcuts/redirects. Beware adding templates that are already on the wiki under a different name ([[Formula:grc]] was already at [[Formula:Graeca]]). I took a quick look and it seems the fonts used by the blackletter template are not installed on the wiki; the same template does not seem to work on the French Wikisource either. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 17:40, 14 Iunii 2026 (UTC)
::::Maybe we have sufficient powers to add the fonts now? Or we can ask someone with additional permissions to do so. But yes I remember now this has been a long standing problem. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:54, 14 Iunii 2026 (UTC)
:::[https://yaytext.com/fraktur/ This converter] 𝔠𝔬𝔫𝔳𝔢𝔯𝔱𝔰 𝔩𝔢𝔱𝔱𝔢𝔯𝔰 𝔱𝔬 𝔉𝔯𝔞𝔨𝔱𝔲𝔯 (because it exists in Unicode as separate characters). &lt;s&gt;However, I'm not sure if such text can be found using a regular search.&lt;/s&gt; No, Wikipedia search finds it. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:48, 14 Iunii 2026 (UTC)
::::I looked into using the converter, but I'm running into the issue of lack of compatibility with {{[[Formula:Ls|Ls]]}}. Would it be better to just wait for the font to be added? Do we have any idea when that will happen/who needs to be contacted for that to happen?
::::Thanks, [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 19:34, 15 Iunii 2026 (UTC)
:::::These Unicode characters don't feel right on my labtop, they have heigth issues among other things. I went and asked on two different wikis about the fonts, I will come back to you when I get some answers. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 19:41, 15 Iunii 2026 (UTC)
:[[Formula:Poema recte formatum]] or [[Formula:Ppoem]] now work, altho there's issues with the documentation page. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:52, 14 Iunii 2026 (UTC)
::Thank you! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 21:20, 14 Iunii 2026 (UTC)


:{{tl|blackletter}} was not working for me, even after locally installing UnifrakturMaguntia from Google fonts, until I restarted my web browser, which also followed my rebooting. Also, it can't be just any gothic/blackletter font, but must be one of these Fraktur fonts: UnifrakturMaguntia UnifrakturCook  Unifraktur. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 21:19, 15 Iunii 2026 (UTC)
:{{ping|Demetrius Talpa|JimKillock|Erblanchard57}} Fonts are downloaded locally, you need to go to Modi/Praeferentiae &gt; Proprietates &gt; Sermonis delectus &gt; Plura &gt; Scripturae and toggle &quot;Download fonts when needed&quot;. The option seems not to be that easy to toggle on by default. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 10:56, 17 Iunii 2026 (UTC)
::Yes, great. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:09, 17 Iunii 2026 (UTC)
::Thank you very much! [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 15:57, 17 Iunii 2026 (UTC)
::English WS seems to pull the font in from a repository. I've copied over the module ULS, css etc, would be good to know if it has made any difference. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 13:26, 18 Iunii 2026 (UTC)
:::{{blackletter|fraktur}} etc [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 13:26, 18 Iunii 2026 (UTC)
::::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I just deactivated the &quot;download fonts when needed&quot; option for a second to see if it would work without it, and it still doesn't. [[Usor:Erblanchard57|Erblanchard57]] ([[Disputatio Usoris:Erblanchard57|disputatio]]) 04:32, 19 Iunii 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|disputatio]])&lt;/bdi&gt; 17:12, 23 Iunii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:31, 25 Iunii 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:25, 24 Iulii 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== De transclusione libri nondum bis perlecti ==

Salvete omnes, I finished the first proofreading pass of Michael Praetorius's [[Liber:PRAETORIUS,_Michael_-_Syntagma_musicum_1.djvu|''Syntagma musicum'' (volume 1)]]. Every page now has the &quot;Proofread&quot; status, except that a few are also &quot;Validated&quot;. I expect it will take quite a while before the whole book gets that second read, if it ever will.

My question: is it already acceptable to transclude the text into the main namespace at this stage, even though most pages are only single-proofread rather than validated? Or is there a convention on this Wikisource that a work should be fully validated before merging onto the mainspace?

Gratias vobis ago pro consiliis vestris. [[Usor:Sakvaka|Sakvaka]] ([[Disputatio Usoris:Sakvaka|disputatio]]) 09:16, 25 Iulii 2026 (UTC)

:Of course, this is acceptable; the texts there are of very different quality. Besides, transclusion slightly increases the chances that someone will find it for re-examination. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:40, 25 Iulii 2026 (UTC)
::Thank you for confirmation! -- [[Usor:Sakvaka|Sakvaka]] ([[Disputatio Usoris:Sakvaka|disputatio]]) 07:02, 26 Iulii 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[mw:User:MSantos (WMF)|Content Transform Team]] 16:31, 3 Augusti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MSantos (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=28221043 --&gt;

== Metamorphoses (Apuleius)/Psyche et Cupido ==
[[Usor:Saumache]] paginam “[[Metamorphoses (Apuleius)/Psyche et Cupido]]” [[Specialis:Diff/86153/253177|ad deletionem celerem proposuit]], sed scriptum mihi videtur ex alia editione ortum esse atque ideo non esse delendum. Pittacium idcirco e pagina detraxi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:50, 9 Augusti 2026 (UTC)

:Nam eaedem quidem editiones sunt, quibusdam minusculis in maiusculas versis litteris formaque apostropharum solum differunt. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 21:08, 9 Augusti 2026 (UTC)

== Formula:Littera s longa: on or off by default ==

Hi @[[Usor:Saumache|Saumache]] and others, I noticed that [[:Formula:Littera s longa]] has been changed so that &lt;nowiki&gt;{{s}}&lt;/nowiki&gt; produces ſ rather than s by default. This is in contrast to for example English Wikipedia which allows it as a user option, but assumes it is &quot;s&quot; by default. 

For other formulae, eg {{um}}, {{us}}, {{que}}, etc these are &quot;off&quot; by default. Likewise {{ae}}, {{oe}} I believe are off by default currently.

There various ways that this can work, for example:
* we could provide a user switch for either state per symbol, etc (with JS, as per EN.WS)
* we can provide advice about applying fonts, etc, that can set ſ, ae/oe ligatures, etc, through css preferences
* CSS can specify some of this per book (not all ligatures, eg {{que}} can be applied through CSS, and it depends on installed fonts in some cases)
* we ''might'' be able to apply a default javascript switch behaviour per book rather than sitewide

I don't have a massive preference for s over ſ, or ae / oe over or æ / œ ; but we should I think at least allow users to easily switch, especially re ſ if it is the default.

Just throwing it out there for discussion, to see what the general feeling / preference would be. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:40, 16 Augusti 2026 (UTC)

:I lacked the rights to have it be toggled on and off through a gadget, we should ask interface administrators to do it, that should be the best way about it. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 22:45, 16 Augusti 2026 (UTC)
::@[[Usor:Saumache|Saumache]] Take a look to itwikisource gadget &quot;memoRegex&quot;. It allows to save and share nsIntex-specific, customable sets of regex or plain substitutions, and it has been recently refined by @Candalua (a great job!). [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 10:39, 21 Augusti 2026 (UTC)

== Portal pages ==

Hi all, 

I'd like to suggest we create a few &quot;Portal&quot; pages for some key topics, so we can detail what is good and why rather than just provide category pages. There's a need for a page for introductory Latin, for example, which could explain levels of suitability of texts. See also [[#Navigation and validation]] above

To do this, we need community consensus to add a namespace, and then, it is done through a request at Phabricator. The namespace would define what this group of pages were called eg [[Portus:Index]] and also the name of the &quot;Disputatio&quot; (discussion) pages. 

Please let me know if you agree with this proposal or not, so we can demonstrate consensus for the change to be made. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:50, 19 Augusti 2026 (UTC)

:cc @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]]@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] @[[Usor:SZC 03|SZC 03]] @[[Usor:Saumache|Saumache]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:12, 19 Augusti 2026 (UTC)
::I consent to the proposal, though I am not sure about the translation 'Portus'. I think that 'Aditus' would better suit this usecase, since from portals users will be able to 'adire' the relevant pages. P.S. Out of curiosity I have checked the dictionary of A. Perugini, and he translates 'portale' as 'porta principalis. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:31, 20 Augusti 2026 (UTC)
:Ok, sure (regardless, the Vicifons namespace could be used meanwhile to do some testing for the content). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 12:25, 19 Augusti 2026 (UTC)
::Ok (even if I'm a inactive admin... :-( ) [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 12:55, 19 Augusti 2026 (UTC)
:::I totatlly agree! - [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 13:28, 19 Augusti 2026 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] By the way, it would be nice if you could [[Vicifons:Scriptorium#Formula:Littera s longa: on or off by default|check this out]]! [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:53, 20 Augusti 2026 (UTC)
:Wikiversity was originally intended for educational purposes. But a portal can be created here too. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 11:00, 20 Augusti 2026 (UTC)
:@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I think it would be best to take inspiration from [[:w:la]], at least for the vocabulary. This would:
:* provide a vocabulary and structure people may be well acquainted with already
:* facilitate our work, not having to find the proper terms for ourselves
:* have some sort of continuity between Latin projects
:I had started doing this for documentation templates, as they where copied as is from [[:en:Wikisource]]. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:50, 20 Augusti 2026 (UTC)
::Sure, what do you mean in practice? Does W:la have a phrase for Portal? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 21:29, 20 Augusti 2026 (UTC)
:::I must say I don't really understand what you precisely intend to put on these pages and why they could not be of the Vicifons namespace. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 00:35, 21 Augusti 2026 (UTC)
::::It's probably done on En:ws so that search works across portals and mainspace pages but not advice pages; or that search in advice pages does not include results from mainspace. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:37, 21 Augusti 2026 (UTC)
:::::Here are some ideas for core pages, following nomenclature used by [[:w:la]] and [[:en:Wikisource]] (names are not definite):
:::::* [[Vicifons:De stilo]] ([[:en:Wikisource:Style guide]]) including: titles and their capitalization, use of Roman/Arabic numerals, use of classifiers before numbers (liber, carmen, etc.); regularization of spelling (in non-facsimile pages), anchors, etc.
:::::* [[Vicifons:Qualitas paginarum]]
:::::* [[Vicifons:De categoriis]]
:::::* [[Vicifons:De fontibus]] ([[:en:Wikisource:Sources]]) about how and where, or how not and where not, to find good sources, the fact that most pages don't have sources or are copied from bad sources, e.g., The Latin Library, how to recify this, etc.
:::::And help pages:
:::::* [[Auxilium:De digitizationem textorum imaginumque ad usum Vicifontis]] ([[:en:Wikisource:Help:Digitising texts and images for Wikisource]])
:::::* etc.
:::::I'd be happy to batch something for [[Vicifons:De stilo]], as I think it is really needed. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 13:01, 21 Augusti 2026 (UTC)
::::::I agree, a style guide is badly needed. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:20, 21 Augusti 2026 (UTC)
:::::::@[[Usor:SZC 03|SZC 03]] @[[Usor:JimKillock|JimKillock]] I have sketched something up in my [[Usor:Saumache/Pagina cerata|sandbox]], rules are based on common practices of this wiki and personal preferences, please add rules, comments, sections, etc. without removing anything for the moment: we may discuss any of it on a dedicated discussion page. If my process isn't right and you think or know we sould do this some other way, please tell me. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 16:06, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::::Quae hucusque scripsisti, mihi bona videntur. Just a minor thing: the slash at the end of the link should not be included: it should be &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[/Liber I]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; and not &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[/Liber I/]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. The rules 'de titulis paginarum' will be particularly useful for the classical works on Wikisource, since they are a mess in this regard. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:25, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::::This mostly looks good to me, although I would emphasise keeping to the orthography, numbering style, of the original texts. We are a source project after all. Variance across transcriptions is fine, but changing the source style to a project style should be kept to the minimum. All that said, in my view it's also OK to allow variances per transcription project, not least as they can be copied and re-done as people wish. 
::::::::I very much agree about encouraging people to use good sources, and preferably to link them via a transcription process so they can be verified. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:11, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::::::::I meant a stricter/standard orthography only for non-facsimile classical works whose original layout, orthography, etc. we don't know or poorly know, or would anyway not imitate (else we want it like this: ARMA⸱VIRVM⸱QVE⸱CANO). I think it would therefore be better to be more loosely dependent on our source editions and have a more unifying approach regarding these texts, nothwistanding the fact that a lot of these are bad copypastes of already very bad digitization from The Latin Library, and that these texts would take decades to be made into facsimile, accounting for how few we are. See for example [[Aeneis]], where people added macrons, using u's instead of v's makes searches more tedious, having letters be upper case at the start of sentences and verses as a norm would also be nice, appearance of poems, etc.; we should be able to do this if we want to, but according to rules which would be stated somewhere. I'd still understand if you are strictly against this. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 21:23, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::::::That all makes sense, altho I'd add we should encourage that non-linked texts be replaced with linked texts. If that was done, then versions with macrons, or other variations, could be hosted elsewhere, eg Wikibooks. In general, it seems to me that a copypasted text doesn't really meet the criteria for a Wikisource text, as it's not easily corrected, verified or even stable, given people can decide to change it according to their own tastes, whether stylistic or in terms of the editorial choices for works that ultimately depend on interpretation of competing medieval manuscripts. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 21:57, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::::::::::Even if I proofread a book myself, doing it offline is 10 times faster and easier than using Vicifons built-in system. There have been reports of bots that can then organize the proofread text by page, but I've never seen one. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 10:26, 23 Augusti 2026 (UTC)
::::::::::::That would be a good addition, by now AI agents are often better and faster than conventional OCR tools even for Latin, and can add wiki formatting steps as well. I managed to get ChatGPT to extract and produce footnotes for [[A First Latin Reader]] for example.
::::::::::::A way to take their output and match back into a PDF book would really speed things up. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:06, 23 Augusti 2026 (UTC)
:::::::::::To give an example, do you think I took too much liberty at [[Ab urbe condita/Liber II]], the text has been taken from Perseus, I standardized the quotation marks, added years in the margin, the time within which the events of the book took place, an index, standardized letter case, added anchors numbered &quot;1&quot;, all this for book 1 up to 22. I would go even further and add wikilinks for proper names if I had the time, do you think it is taking too much liberty or that it definitely does not have its place on Wikisource? I see other Wikisource projects doing it. This is what I had mind for classical non-facsimilie pages anyway. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 11:03, 23 Augusti 2026 (UTC)
::::::::::::No, that's fine because there is a way to reference the source and verify. There's a similar thing with the [[Vulgata Clementina]], which can be checked against the Github copy. In these cases, if changes are made, there's a target available to judge whether they're valid or not, and the proofing from them is good in any case. If Perseus were to make changes, it would be good to have a way to know about it tho.
::::::::::::It's different where it is Latin Library and elsewhere tho. Here there would be value in connecting the texts back to a source that third parties can use to check. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:01, 23 Augusti 2026 (UTC)
::::::::I suppose the ligatures bit is potentially controversial. I've built a system for my own transcriptions to toggle many scribal conventions on and off, eg &amp; for early modern books; see ''[[De Principe]]'' for example. Some of these would be considered ligatures. My rationale is that it allows for preservation of the original orthography and presentation of a more modern version for everyday use. As for search, tho, doing this for some characters eg q; will cause a cost to some searching. But ae / oe are usually or often not a problem. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:20, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::On Vicipaedia portals are simply combined [[:w:la:Categoria:Portae|into a category]]; it is not necessary to ask the Phabricator. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 08:19, 21 Augusti 2026 (UTC)
::::&lt;small&gt;The link you have sent is actually a category of pages about city gates (lat. ''portae''). Though,&lt;/small&gt; It is true that we can still write portal pages without a dedicated namespace, and just group them with templates and categories. For example on German wikisource there is no author namespace, they just have an [[:de:Kategorie:Autoren|'author' category]]. It is an idea that is worth considering. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 16:38, 22 Augusti 2026 (UTC)
:::::We [[:w:la:Categoria:Portae Vicipaedianae|renamed it]] yesterday. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 16:57, 22 Augusti 2026 (UTC)
::::::Optime! [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 07:57, 23 Augusti 2026 (UTC)

== Portal pages II: test for Latin learning content ==

Hi all, as it isn't wholly clear if we ought to use a separate namespace, but we are agreed that portal pages would be useful, I thought I could start by creating a page for Latin learning content. If we follow the Vicipaedia convention, I will make a start on [[Porta:Tirones]]. I'd also like to do one for [[Porta:Colloquia]] and later something for Renaissance content. These can be in Latin, perhaps excepting the Tirones page, which I will do in English. 

Feedback appreciated as this is drafted.

[[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:19, 24 Augusti 2026 (UTC)

:Who will find it and how, where is the link to it? Perhaps it should be noted on the main page. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 10:02, 25 Augusti 2026 (UTC)
::Yes that makes sense :) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 00:51, 26 Augusti 2026 (UTC)
::I've added a link from the front page; and more prominently on the [[Pagina prima/English]] version. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:27, 26 Augusti 2026 (UTC)
:* something is wrong, displaying &lt;code&gt;[[Imago:|{{{px}}}px|{{{didascalia}}}]]&lt;/code&gt;
:* I don't encourage the use of diacritics as we don't use any of them elsewhere, even if for learning purposes
:* the use of double bullet points is wrong
:I'll get back to you about this and follow up with my style/policy pages when I have time. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 19:25, 30 Augusti 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

* You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}.
* If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

* Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 Septembris 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 12:18, 25 Septembris 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31080967 --&gt;

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Editors on group 1 wikis, including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on '''October 5 at 07:00 UTC''' as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make higher-value changes easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project]] or [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]].&lt;br/&gt;Please reach out if you have any questions, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 12:42, 1 Octobris 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31106967 --&gt;

== Help with Export for De Sphaera Mundi ==
I recently transcribed an edition of [[De Sphaera Mundi]] and wanted to make it available on my tablet, but the EPUB export is only exporting the root page. I verified that the subpages are linked on the root page, and couldn't find a difference between that root page and e.g. the [[Commentarii de bello Gallico]] root page (as a random example). Also tried purging and rebuilding the root page. Is there something different about the subpages that needs to be fixed for the epub export to work? I have read https://en.wikisource.org/wiki/Help:Preparing_for_export and checked https://wikisource.org/wiki/Wikisource_talk:WS_Export and this Scriptorium back to 2022.  [[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[Disputatio Usoris:Sjgallagher2|disputatio]]) 17:22, 10 Octobris 2026 (UTC)</text>
      <sha1>b7c3wnragvllbtajqehci0ldj9ytntd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11478</id>
    <revision>
      <id>283209</id>
      <parentid>266190</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33241" sha1="s5atx3sj60u7awusgnrjywbg8vhltc3" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber I
|Editio=Cambridge, 1875
|Fons=[https://www.google.com.br/books/edition/M_Annaei_Lucani_Pharsaliae_liber_primus/LMIDAAAAQAAJ google books]
}}
{{Liber
|Post=Liber II
|PostNomen=Pharsalia/II
}}
&lt;poem&gt;
Bella per Emathios plus quam civilia campos{{r|0|}}
iusque datum sceleri canimus, populumque potentem
in sua victrici conversum viscera dextra,
cognatasque acies, et rupto foedere regni
certatum totis concussi viribus orbis{{versus|5}}
in commune nefas, infestisque obvia signis
signa, pares aquilas, et pila minantia pilis.
:Quis furor, o cives, quae tanta licentia ferri,
gentibus invisis, Latium praebere cruorem?
Quumque superba foret Babylon spolianda tropaeis{{versus|10}}
Ausoniis, umbraque erraret Crassus inulta,
bella geri placuit nullos habitura triumphos?
Heu quantum terrae potuit pelagique parari
hoc quem civiles hauserunt sanguine dextrae,
unde venit Titan, et nox ubi sidera condit,{{versus|15}}
quaque dies medius flagrantibus aestuat horis,
et qua bruma rigens ac nescia vere remitti
adstringit Scythico glacialem frigore pontum.
Sub iuga iam Seres, iam barbarus isset Araxes,
et gens si qua iacet nascenti conscia Nilo.{{versus|20}}
Tunc, si tantus amor belli tibi, Roma, nefandi,
totum sub Latias leges quum miseris orbem,
in te verte manus: nondum tibi defuit hostis.
At nunc semirutis pendent quod moenia tectis
urbibus Italiae, lapsisque ingentia muris{{versus|25}}
saxa iacent, nulloque domus custode tenentur,
rarus et antiquis habitator in urbibus errat,
horrida quod dumis multosque inarata per annos
Hesperia est, desuntque manus poscentibus arvis,
non tu, Pyrrhe ferox, nec tantis cladibus auctor{{versus|30}}
Poenus erit: nulli penitus descendere ferro
contigit: alta sedent civilis vulnera dextrae.
Quod si non aliam venturo fata Neroni
invenere viam, magnoque aeterna parantur
regna deis, caelumque suo servire tonanti{{versus|35}}
non nisi saevorum potuit post bella Gigantum:
iam nihil, o superi, querimur: scelera ipsa nefasque
hac mercede placent: diros Pharsalia campos
impleat, et Poeni saturentur sanguine manes;
ultima funesta concurrant proelia Munda.{{versus|40}}
His, Caesar, Perusina fames Mutinaeque labores
accedant fatis, et quas premit aspera classes
Leucas et ardenti servilia bella sub Aetna:
multum Roma tamen debet civilibus armis,
quod tibi res acta est. Te, quum statione peracta{{versus|45}}
asta petes serus, praelati regia caeli
excipiet gaudente polo, seu sceptra tenere,
seu te flammigeros Phoebi conscendere currus,
telluremque nihil mutato sole timentem
igne vago lustrare iuvet: tibi numine ab omni{{versus|50}}
cedetur, iurisque tui natura relinquet,
quis deus esse velis, ubi regnum ponere mundi.
Sed neque in Arctoo sedem tibi legeris orbe,
nec polus aversi calidus qua vergitur Austri,
unde tuam videas obliquo sidere Romam.{{versus|55}}
Aetheris immensi partem si presseris unam,
sentiet axis onus. Librati pondera caeli
orbe tene medio: pars aetheris illa sereni
tota vacet nullaeque obstent a Caesare nubes.
Tunc genus humanum positis sibi consulat armis,{{versus|60}}
inque vicem gens omnis amet: pax missa per orbem
ferrea belligeri compescat limina Iani.
Sed mihi iam numen: nec, si te pectore vates
accipio, Cirrhaea velim secreta moventem
sollicitare deum Bacchumque avertere Nysa.{{versus|65}}
Tu satis ad dandas Romana in carmina vires.
:Fert animus causas tantarum expromere rerum,
immensumque aperitur opus, quid in arma furentem
impulerit populum, quid pacem excusserit orbi.
Invida fatorum series, summisque negatum{{versus|70}}
stare diu; nimioque graves sub pondere lapsus;
nec se Roma ferens. Sic, quum compage soluta
saecula tot mundi suprema coegerit hora,
antiquum repetent iterum chaos omnia; mixtis
sidera sideribus concurrent: ignea pontum{{versus|75}}
astra petent: tellus extendere litora nolet
excutietque fretum: fratri contraria Phoebe
ibit, et obliquum bigas agitare per orbem
indignata diem poscet sibi: totaque discors
machina divulsi turbabit foedera mundi.{{versus|80}}
In se magna ruunt: laetis hunc numina rebus
crescendi posuere modum. Nec gentibus ullis
commodat in populum terrae pelagique potentem
invidiam Fortuna suam. Tu causa malorum
facta tribus dominis communis, Roma, nec umquam{{versus|85}}
in turbam missi feralia foedera regni.
O male concordes nimiaque cupidine caeci,
quid miscere iuvat vires orbemque tenere
in medium? Dum terra fretum terramque levabit
aër et longi volvent Titana labores{{versus|90}}
noxque diem caelo totidem per signa sequetur,
nulla fides regni sociis, omnisque potestas
impatiens consortis erit. Nec gentibus ullis
credite, nec longe fatorum exempla petantur.
Fraterno primi maduerunt sanguine muri:{{versus|95}}
nec pretium tanti tellus pontusque furoris
tunc erat: exiguum dominos commisit asylum.
:Temporis angusti mansit concordia discors,
paxque fuit non sponte ducum. Nam sola futuri
Crassus erat belli medius mora. Qualiter undas{{versus|100}}
qui secat et geminum gracilis mare separat Isthmos,
nec patitur conferre fretum; si terra recedat,
Ionium Aegaeo frangat mare: sic, ubi saeva
arma ducum dirimens miserando funere Crassus
Assyrias Latio maculavit sanguine Carras,{{versus|105}}
Parthica Romanos solverunt damna furores.
Plus illa vobis acie quam creditis actum est,
Arsacidae: bellum victis civile dedistis.
Dividitur ferro regnum, populique potentis
quae mare quae terras quae totum possidet orbem{{versus|110}}
non cepit fortuna duos. Nam pignora iuncti
sanguinis et diro ferales omine taedas
abstulit ad manes Parcarum Iulia saeva
intercepta manu. Quod si tibi fata dedissent
maiores in luce moras, tu sola furentes{{versus|115}}
inde virum poteras atque hinc retinere parentem,
armatasque manus excusso iungere ferro,
ut generos mediae soceris iunxere Sabinae.
Morte tua discussa fides bellumque movere
permissum ducibus. Stimulos dedit aemula virtus.{{versus|120}}
Tu, nova ne veteres obscurent acta triumphos,
et victis cedat piratica laurea Gallis,
Magne, times: te iam series ususque laborum
erigit impatiensque loci fortuna secundi.
Nec quemquam iam ferre potest Caesarve priorem{{versus|125}}
Pompeiusve parem. Quis iustius induit arma
scire nefas: magno se iudice quisque tuetur,
victrix causa deis placuit sed victa Catoni.
Nec coiere pares: alter vergentibus annis
in senium longoque togae tranquillior usu{{versus|130}}
dedidicit iam pace ducem; famaeque petitor
multa dare in vulgus; totus popularibus auris
impelli plausuque sui gaudere theatri:
nec reparare novas vires, multumque priori
credere fortunae; stat magni nominis umbra,{{versus|135}}
qualis frugifero quercus sublimis in agro
exuvias veteres populi sacrataque gestans
dona ducum nec iam validis radicibus haerens
pondere fixa suo est, nudosque per aëra ramos
effundens trunco non frondibus efficit umbram;{{versus|140}}
et quamvis primo nutet casura sub Euro,
tot circum silvae firmo se robore tollant,
sola tamen colitur. Sed non in Caesare tantum
nomen erat nec fama ducis: sed nescia virtus
stare loco, solusque pudor non vincere bello.{{versus|145}}
Acer et indomitus; quo spes quoque ira vocasset
ferre manum, et numquam temerando parcere ferro:
successus urgere suos, instare favori
numinis, impellens quidquid sibi summa petenti
obstaret, gaudensque viam fecisse ruina.{{versus|150}}
Qualiter expressum ventis per nubila fulmen
aetheris impulsi sonitu mundique fragore
emicuit rupitque diem populosque paventes
terruit obliqua praestringens lumina flamma.
In sua templa furit: nullaque exire vetante{{versus|155}}
materia, magnamque cadens magnamque revertens
dat stragem late sparsosque recolligit ignes.
:Hae ducibus causae suberant: sed publica belli
semina, quae populos semper mersere potentes.
Namque ut opes mundo nimias fortuna subacto{{versus|160}}
intulit, et rebus mores cessere secundis,
praedaque et hostiles luxum suasere rapinae:
non auro tectisque modus: mensasque priores
aspernata fames: cultus gestare decoros
vix nuribus rapuere mares: fecunda virorum{{versus|165}}
paupertas fugitur; totoque accersitur orbe
quo gens quaeque perit. Tum longos iungere fines
agrorum, et quondam duro sulcata Camilli
vomere et antiquos Curiorum passa ligones
longa sub ignotis extendere rura colonis.{{versus|170}}
Non erat is populus quem pax tranquilla iuvaret,
quem sua libertas immotis pasceret armis.
Inde irae faciles; et quod suasisset egestas
vile nefas; magnumque decus ferroque petendum
plus patria potuisse sua; mensuraque iuris{{versus|175}}
vis erat: hinc leges et plebiscita coactae,
et cum consulibus turbantes iura tribuni:
hinc rapti fasces pretio sectorque favoris
ipse sui populus, letalisque ambitus urbi
annua venali referens certamina Campo:{{versus|180}}
hinc usura vorax avidumque in tempora faenus
et concussa fides et multis utile bellum.
:Iam gelidas Caesar cursu superaverat Alpes,
ingentesque animo motus bellumque futurum
ceperat. Ut ventum est parvi Rubiconis ad undas,{{versus|185}}
ingens visa duci Patriae trepidantis imago
clara per obscuram vultu moestissima noctem
turrigero canos effundens vertice crines
caesarie lacera nudisque adstare lacertis,
et gemitu permixta loqui: ‘Quo tenditis ultra?{{versus|190}}
Quo fertis mea signa, viri? si iure venitis,
si cives, huc usque licet.’ Tum perculit horror
membra ducis, riguere comae gressusque coercens
languor in extrema tenuit vestigia ripa.
Mox ait: ‘O magnae qui moenia prospicis urbis{{versus|195}}
Tarpeia de rupe Tonans Phrygiique penates
gentis Iuleae et rapti secreta Quirini
et residens celsa Latialis Iupiter Alba
Vestalesque foci summique o numinis instar
Roma fave coeptis; non te furialibus armis{{versus|200}}
persequor; en adsum victor terraque marique
Caesar ubique tuus—liceat modo—nunc quoque miles.
Ille erit ille nocens qui me tibi fecerit hostem.’
Inde moras solvit belli tumidumque per amnem
signa tulit propere: sicut squalentibus arvis{{versus|205}}
aestiferae Libyes viso leo comminus hoste
subsedit dubius totam dum colligit iram;
mox ubi se saevae stimulavit verbere caudae
erexitque iubas vasto et grave murmur hiatu
infremuit, tum torta levis si lancea Mauri{{versus|210}}
haereat aut latum subeant venabula pectus,
per ferrum tanti securus vulneris exit.
:Fonte cadit modico parvisque impellitur undis
puniceus Rubicon quum fervida canduit aestas:
perque imas serpit valles et Gallica certus{{versus|215}}
limes ab Ausoniis disterminat arva colonis.
Tum vires praebebat hiemps atque auxerat undas
tertia iam gravido pluvialis Cynthia cornu,
et madidis Euri resolutae flatibus Alpes.
Primus in obliquum sonipes opponitur amnem{{versus|220}}
excepturus aquas: molli tum cetera rumpit
turba vado faciles iam fracti fluminis undas.
Caesar ut adversam superato gurgite ripam
attigit Hesperiae vetitis et constitit arvis:
‘Hic,’ ait, ‘hic pacem temerataque iura relinquo;{{versus|225}}
te, Fortuna, sequor. Procul hinc iam foedera sunto.
Credidimus fatis. Utendum est iudice bello.’
Sic fatus, noctis tenebris rapit agmina ductor
impiger et torto Balearis verbere fundae
ocior et missa Parthi post terga sagitta;{{versus|230}}
vicinumque minax invadit Ariminum. Ignes
solis lucifero fugiebant astra relicto,
iamque dies primos belli visura tumultus
exoritur. Seu sponte deum, seu turbidus Auster
impulerat, moestam tenuerunt nubila lucem.{{versus|235}}
Constitit ut capto iussus deponere miles
signa foro, stridor lituum clangorque tubarum
non pia concinuit cum rauco classica cornu.
Rupta quies populi stratisque excita iuventus
diripuit sacris adfixa penatibus arma{{versus|240}}
quae pax longa dabat: nuda iam crate fluentes
invadunt clypeos curvataque cuspide pila
et scabros nigrae morsu rubiginis enses.
Ut notae fulsere aquilae Romanaque signa,
et celsus medio conspectus in agmine Caesar,{{versus|245}}
diriguere metu, gelidos pavor occupat artus,
et tacito mutos volvunt in pectore questus:
‘o male vicinis haec moenia condita Gallis,
o tristi damnata loco! Pax alta per omnes
et tranquilla quies populos: nos praeda furentum{{versus|250}}
primaque castra sumus. Melius, Fortuna, dedisses
orbe sub Eoo sedem gelidaque sub Arcto
errantesque domos Latii quam claustra tueri.
Nos primi Senonum motus Cimbrumque furentem
vidimus et Martem Libyes cursumque furoris{{versus|255}}
Teutonici. Quoties Romam Fortuna lacessit,
hac iter est bellis.’ Gemitu sic quisque latenti,
non ausus timuisse palam: vox nulla dolori
credita: sed quantum, volucres cum bruma coercet,
rura silent mediusque tacet sine murmure pontus,{{versus|260}}
tanta quies. Noctis gelidas lux solverat umbras:
ecce faces belli dubiaeque in proelia menti
urgentes addunt stimulos cunctasque pudoris
rumpunt fata moras: iustos Fortuna laborat
esse ducis motus et causas invenit armis.{{versus|265}}
Expulit ancipiti discordes urbe tribunos
victo iure minax iactatis curia Gracchis.
Hos iam mota ducis vicinaque signa petentes
audax venali comitatur Curio lingua:
vox quondam populi libertatemque tueri{{versus|270}}
ausus et armatos plebi miscere potentes.
Utque ducem varias volventem pectore curas
conspexit: ‘dum voce tuae potuere iuvari,
Caesar,’ ait, ‘partes quamvis nolente senatu
traximus imperium tunc quum mihi Rostra tenere{{versus|275}}
ius erat et dubios in te transferre Quirites.
Sed postquam leges bello siluere coactae,
pellimur e patriis laribus patimurque volentes
exsilium: tua nos faciet victoria cives.
Dum trepidant nullo firmatae robore partes,{{versus|280}}
tolle moras. Semper nocuit differre paratis.
Par labor atque metus pretio maiore petuntur.
Bellantem geminis tenuit te Gallia lustris,
pars quota terrarum. Facili si proelia pauca
gesseris eventu tibi Roma subegerit orbem.{{versus|285}}
Nunc neque te longi remeantem pompa triumphi
excipit aut sacras poscunt Capitolia lauros.
Livor edax tibi cuncta negat; gentesque subactas
vix impune feres. Socerum depellere regno
decretum genero est. Partiri non potes orbem,{{versus|290}}
solus habere potes.’ Sic postquam fatus, et ipsi
in bellum prono tantum tamen addidit irae
accenditque ducem quantum clamore iuvatur
Eleus sonipes, quamvis iam carcere clauso
immineat foribus pronusque repagula laxet.{{versus|295}}
Convocat armatos extemplo ad signa maniplos:
utque satis trepidum turba coeunte tumultum
composuit, vultu dextraque silentia iussit:
‘bellorum o socii, qui mille pericula Martis
mecum,’ ait, ‘experti decimo iam vincitis anno,{{versus|300}}
hoc cruor Arctois meruit diffusus in arvis
vulneraque et mortes hiemesque sub Alpibus actae?
Non secus ingenti bellorum Roma tumultu
concutitur quam si Poenus transcenderet Alpes
Hannibal. Implentur valido tirone cohortes:{{versus|305}}
in classem cadit omne nemus: terraque marique
iussus Caesar agi. Quid si mihi signa iacerent
Marte sub adverso ruerentque in terga feroces
Gallorum populi? Nunc, quum Fortuna secundis
mecum rebus agat superique ad summa vocantes,{{versus|310}}
temptamur. Veniat dux longa pace solutus
milite cum subito partesque in bella togatae
Marcellusque loquax et nomina vana Catones.
Scilicet extremi Pompeium emtique clientes
continuo per tot sociabunt tempora regno?{{versus|315}}
Ille reget currus, nondum patientibus annis?
Ille semel raptos numquam dimittet honores?
Quid iam rura querar totum suppressa per orbem
ac iussam servire famem? Quis castra timenti
nescit mixta foro, gladii quum triste minantes{{versus|320}}
iudicium insolita trepidum cinxere corona,
atque auso medias perrumpere milite leges
Pompeiana reum clauserunt signa Milonem?
Nunc quoque ne lassum teneat privata senectus
bella nefanda parat suetus civilibus armis{{versus|325}}
et docilis Sullam scelerum vicisse magistrum.
Utque ferae tigres numquam posuere furorem,
quas nemore Hyrcano matrum dum lustra sequuntur
altus caesorum pavit cruor armentorum,
sic et Sullanum solito tibi lambere ferrum{{versus|330}}
durat, Magne, sitis. Nullus semel ore receptus
pollutas patitur sanguis mansuescere fauces.
Quem tamen inveniet tam longa potentia finem?
Quis scelerum modus est? Ex hoc te iam, improbe, regno
ille tuus saltem doceat discedere Sulla.{{versus|335}}
Post Cilicasne vagos et lassi Pontica regis
proelia barbarico vix consummata veneno
ultima Pompeio dabitur provincia Caesar,
quod non victrices aquilas deponere iussus
paruerim? Mihi si merces erepta laborum est{{versus|340}}
his saltem longi non cum duce praemia belli
reddantur: miles sub quolibet iste triumphet.
Conferet exsanguis quo se post bella senectus?
quae sedes erit emeritis? quae rura dabuntur
quae noster veteranus aret? quae moenia fessis?{{versus|345}}
An melius fient piratae, Magne, coloni?
Tollite iampridem victricia tollite signa:
viribus utendum est quas fecimus: arma tenenti
omnia dat qui iusta negat. Nec numina deerunt:
nam nec praeda meis neque regnum quaeritur armis,{{versus|350}}
detrahimus dominos urbi servire paratae.’
Dixerat, at dubium non claro murmure vulgus
secum incerta fremit: pietas patriique penates
quamquam caede feras mentes animosque tumentes
frangunt; sed diro ferri revocantur amore{{versus|355}}
ductorisque metu. Summi tunc munera pili
Laelius emeritique gerens insignia doni
servati civis referentem praemia quercum:
‘si licet,’ exclamat, ‘Romani maxime rector
nominis et ius est veras expromere voces,{{versus|360}}
quod tam lenta tuas tenuit patientia vires
conquerimur. Deeratne tibi fiducia nostri?
Dum movet haec calidus spirantia corpora sanguis
et dum pila valent fortes torquere lacerti
degenerem patiere togam regnumque senatus?{{versus|365}}
Usque adeo miserum est civili vincere bello?
Duc age per Scythiae populos per inhospita Syrtis
litora per calidas Libyae sitientis harenas:
haec manus ut victum post terga relinqueret orbem
oceani tumidas remo compescuit undas,{{versus|370}}
fregit et Arctoo spumantem vertice Rhenum.
Iussa sequi tam posse mihi quam velle necesse est.
Nec civis meus est in quem tua classica, Caesar,
audiero. Per signa decem felicia castris
perque tuos iuro quocumque ex hoste triumphos;{{versus|375}}
pectore si fratris gladium iuguloque parentis
condere me iubeas plenaeque in viscera partu
coniugis invita peragam tamen omnia dextra;
si spoliare deos ignemque immittere templis,
numina miscebit castrensis flamma Monetae;{{versus|380}}
castra super Tusci si ponere Tybridis undas
Hesperios audax veniam metator in agros.
Tu quoscumque voles in planum effundere muros
his aries actus disperget saxa lacertis:
illa licet penitus tolli quam iusseris urbem{{versus|385}}
Roma sit.’ His cunctae simul adsensere cohortes,
elatasque alte quaecumque ad bella vocaret
promisere manus. It tantus ad aethera clamor
quantus piniferae Boreas quum Thracius Ossae
rupibus incubuit curvato robore pressae{{versus|390}}
fit sonus aut rursus redeuntis in aethera silvae.
:Caesar ut acceptum tam prono milite bellum
fataque ferre videt, ne quo languore moretur
fortunam, sparsas per Gallica rura cohortes
evocat et Romam motis petit undique signis.{{versus|395}}
Deseruere cavo tentoria fixa Lemano,
castraque quae Vosegi curvam super ardua rupem
pugnaces pictis cohibebant Lingonas armis.
Hi vada liquerunt Isarae qui gurgite ductus
per tam multa suo famae maioris in amnem{{versus|400}}
lapsus ad aequoreas nomen non pertulit undas.
Solvuntur flavi longa statione Rutheni:
mitis Atax Latias gaudet non ferre carinas,
finis et Hesperiae promoto limite Varus:
quaque sub Herculeo sacratus numine portus{{versus|405}}
urget rupe cava pelagus: non Corus in illum
ius habet aut Zephyrus: solus sua litora turbat
Circius et tuta prohibet statione Monoeci.
Quaque iacet litus dubium quod terra fretumque
vindicat alternis vicibus, quum funditur ingens{{versus|410}}
oceanus, vel quum refugis se fluctibus aufert.
Ventus ab extremo pelagus sic axe volutet
destituatque ferens; an sidere mota secundo
Tethyos unda vagae lunaribus aestuet horis;
flammiger an Titan ut alentes hauriat undas{{versus|415}}
erigat Oceanum fluctusque ad sidera ducat,
quaerite quos agitat mundi labor: at mihi semper
tu quaecumque moves tam crebros causa meatus
ut superi voluere late. Tunc rura Nemetis
qui tenet, et ripas Aturi qua litore curvo{{versus|420}}
molliter admissum claudit Tarbellicus aequor,
signa movet, gaudetque amoto Santonus hoste:
et Biturix longisque leves Suessones in armis:
optimus excusso Leucus Remusque lacerto;
optima gens flexis in gyrum Sequana frenis:{{versus|425}}
et docilis rector rostrati Belga covinni:
Arvernique ausi Latio se fingere fratres
sanguine ab Iliaco populi; nimiumque rebellis
Nervius et caesi pollutus {{tooltip|sanguine|aut foedere}} Cottae:
et qui te laxis imitantur, Sarmata, {{tooltip|braccis|aut bracis}}{{versus|430}}
Vangiones: Batavique truces quos aere recurvo
stridentes acuere tubae: qua Cinga pererrat
gurgite: qua Rhodanus raptum velocibus undis
in mare fert Ararim: qua montibus ardua summis
gens habitat cana pendentes rupe {{tooltip|Gebennas|aut Cebennas}}:{{versus|435}}
[''Pictones immunes subigunt sua rura; nec ultra''
''instabiles Turonas circumsita castra coercent,''
''in nebulis, Meduana, tuis marcere perosus''
''Andus, iam placida Ligeris recreatur ab unda;''
''inclyta Caesaris Genabos dissolvitur alis.'']&lt;ref&gt;Interpolatio; vide Alexander Andrée, [https://www.researchgate.net/publication/360965089_Lucan's_Lost_Gauls_The_Interpolation_at_De_Bello_Civili_1436-40 ''Lucan’s Lost Gauls: The Interpolation at De Bello Civili 1.436-40''], October 2021, in Research Gate.&lt;/ref&gt;{{versus|440}}
tu quoque laetatus converti proelia, Trevir:
et nunc tonse Ligur quondam per colla decora
crinibus effusis toti praelate Comatae:
et quibus immitis placatur sanguine diro
Teutates horrensque feris altaribus Hesus{{versus|445}}
et Taranis Scythicae non mitior ara Dianae.
Vos quoque, qui fortes animas belloque peremptas
laudibus in longum vates dimittitis aevum,
plurima securi fudistis carmina, Bardi.
Et vos barbaricos ritus moremque sinistrum{{versus|450}}
sacrorum, Druidae, positis repetistis ab armis.
Solis nosse deos et caeli numina vobis
aut solis nescire datum: nemora alta remotis
incolitis lucis: vobis auctoribus umbrae
non tacitas Erebi sedes Ditisque profundi{{versus|455}}
pallida regna petunt: regit idem spiritus artus
orbe alio: longae—canitis si cognita—vitae
mors media est. Certe populi quos despicit Arctos
felices errore suo quos ille timorum
maximus haud urget leti metus. Inde ruendi{{versus|460}}
in ferrum mens prona viris animaeque capaces
mortis et ignavum rediturae parcere vitae.
Et vos cirrigeros bellis arcere Caycos
oppositi petitis Romam Rhenique feroces
deseritis ripas et apertum gentibus orbem.{{versus|465}}
:Caesar ut immensae collecto robore vires
audendi maiora fidem fecere per omnem
spargitur Italiam vicinaque moenia complet.
Vana quoque ad veros accessit fama timores
irrupitque animos populi clademque futuram{{versus|470}}
intulit et velox properantis nuntia belli
innumeras solvit falsa in praeconia linguas.
Est qui tauriferis ubi se Mevania campis
explicat audaces ruere in certamina turmas
adferat, et qua Nar Tiberino illabitur amni{{versus|475}}
barbaricas saevi discurrere Caesaris alas:
ipsum omnes aquilas collataque signa ferentem
agmine non uno densisque incedere castris.
Nec qualem meminere vident: maiorque ferusque
mentibus occurrit victoque immanior hoste.{{versus|480}}
Hunc inter Rhenum populos Alpesque iacentes
finibus Arctois patriaque a sede revulsos
pone sequi, iussamque feris a gentibus urbem
Romano spectante rapi. Sic quisque pavendo
dat vires famae: nulloque auctore malorum{{versus|485}}
quae finxere timent. Nec solum vulgus inani
perculsum terrore pavet: sed curia et ipsi
sedibus exsiluere Patres invisaque belli
consulibus fugiens mandat decreta senatus.
Tunc quae tuta petant et quae metuenda relinquant{{versus|490}}
incerti, quo quemque fugae tulit impetus urgent
praecipitem populum serieque haerentia longa
agmina prorumpunt. Credas aut tecta nefandas
corripuisse faces aut iam quatiente ruina
nutantes pendere domos: sic turba per urbem{{versus|495}}
praecipiti lymphata gradu, velut unica rebus
spes foret adflictis patrios excedere muros,
inconsulta ruit. Qualis quum turbidus Auster
reppulit a Libycis immensum Syrtibus aequor
fractaque veliferi sonuerunt pondera mali{{versus|500}}
desilit in fluctus deserta puppe magister
navitaque et nondum sparsa compage carinae
naufragium sibi quisque facit: sic urbe relicta
in bellum fugitur. Nullum iam languidus aevo
evaluit revocare parens coniunxve maritum{{versus|505}}
fletibus aut patrii dubiae dum vota salutis
conciperent tenuere Lares: nec limine quisquam
haesit et extremo tunc forsitan urbis amatae
plenus abit visu: ruit inrevocabile vulgus.
O faciles dare summa deos eademque tueri{{versus|510}}
difficiles. Urbem populis victisque frequentem
gentibus et generis coeat si turba capacem
humani facilem venturo Caesare praedam
ignavae liquere manus. Quum pressus ab hoste
clauditur externis miles Romanus in oris,{{versus|515}}
effugit exiguo nocturna pericula vallo,
et subitus rapti munimine cespitis agger
praebet securos intra tentoria somnos:
tu tantum audito bellorum nomine, Roma,
desereris; nox una tuis non credita muris.{{versus|520}}
Danda tamen venia est tantorum danda pavorum:
Pompeio fugiente timent. Tum ne qua futuri
spes saltem trepidas mentes levet addita fati
peioris manifesta fides superique minaces
prodigiis terras implerunt aethera pontum.{{versus|525}}
Ignota obscurae viderunt sidera noctes,
ardentemque polum flammis, caeloque volantes
obliquas per inane faces, crinemque timendi
sideris et terris mutantem regna cometen.
Fulgura fallaci micuerunt crebra sereno,{{versus|530}}
et varias ignis denso dedit aëre formas:
nunc iaculum longo nunc sparso lumine lampas
emicuit caelo. Tacitum sine nubibus ullis
fulmen et Arctois rapiens e partibus ignem
percussit {{tooltip|Latiale|aut Latiare}} caput: stellaeque minores{{versus|535}}
per vacuum solitae noctis decurrere tempus
in medium venere diem: cornuque coacto
iam Phoebe toto fratrem quum redderet orbe
terrarum subita percussa expalluit umbra.
Ipse caput medio Titan quum ferret Olympo{{versus|540}}
condidit ardentes atra caligine currus
involvitque orbem tenebris gentesque coegit
desperare diem: qualem fugiente per ortus
sole Thyesteae noctem duxere Mycenae.
Ora ferox Siculae laxavit Mulciber Aetnae;{{versus|545}}
nec tulit in caelum flammas sed vertice prono
ignis in Hesperium cecidit latus. Atra Charybdis
sanguineum fundo torsit mare. Flebile saevi
latravere canes. Vestali raptus ab ara
ignis; et ostendens confectas flamma Latinas{{versus|550}}
scinditur in partes geminoque cacumine surgit
Thebanos imitata rogos. Tunc cardine tellus
subsedit, veteremque iugis nutantibus Alpes
discussere nivem. Tethys maioribus undis
Hesperiam Calpen summumque implevit Atlanta.{{versus|555}}
Indigetes flevisse deos urbisque laborem
testatos sudore Lares delapsaque templis
dona suis dirasque diem foedasse volucres
accipimus; silvisque feras sub nocte relictis
audaces media posuisse cubilia Roma.{{versus|560}}
Tunc pecudum faciles humana ad murmura linguae,
monstrosique hominum partus numeroque modoque
membrorum, matremque suus conterruit infans:
diraque per populum Cumanae carmina vatis
vulgantur. Tunc quos sectis Bellona lacertis{{versus|565}}
saeva movet cecinere deos: crinemque rotantes
sanguineum populis ulularunt tristia Galli.
Compositis plenae gemuerunt ossibus urnae.
Tunc fragor armorum magnaeque per avia voces
auditae nemorum, et venientes comminus umbrae.{{versus|570}}
Quique colunt iunctos extremis moenibus agros
diffugiunt: ingens urbem cingebat Erinnys
excutiens pronam flagranti vertice pinum
stridentesque comas: Thebanam qualis Agaven
impulit aut saevi contorsit tela Lycurgi{{versus|575}}
Eumenis: aut qualem iussu Iunonis iniquae
horruit Alcides viso iam Dite Megaeram.
Insonuere tubae et quanto clamore cohortes
miscentur tantum nox atra silentibus umbris
edidit. Et medio visi consurgere Campo{{versus|580}}
tristia Sullani cecinere oracula manes:
tollentemque caput gelidas Anienis ad undas
agricolae fracto Marium fugere sepulchro.
Haec propter placuit Tuscos de more vetusto
acciri vates. Quorum qui maximus aevo{{versus|585}}
Aruns incoluit desertae moenia Lucae,
fulminis edoctus motus venasque calentes
fibrarum et monitus volitantis in aëre pennae,
monstra iubet primum nullo quae semine discors
protulerat natura rapi sterilique nefandos{{versus|590}}
ex utero fetus infaustis urere flammis.
Mox iubet et totam pavidis a civibus urbem
ambiri et festo purgantes moenia lustro
longa per extremos pomoeria cingere fines
pontifices sacri quibus est permissa potestas.{{versus|595}}
Turba minor ritu sequitur succincta Gabino,
Vestalemque chorum ducit vittata sacerdos
Troianam soli cui fas vidisse Minervam.
Tunc qui fata deum secretaque carmina servant
et lotam parvo revocant Almone Cybeben,{{versus|600}}
et doctus volucres augur servare sinistras,
septemvirque epulis festis Titiique sodales
et Salius laeto portans ancilia collo,
attollensque apicem generoso vertice Flamen.
Dumque illi effusam longis anfractibus urbem{{versus|605}}
circumeunt, Aruns dispersos fulminis ignes
colligit et terrae moesto cum murmure condit
datque locis nomen sacris. Tunc admovet aris
electa cervice marem. Iam fundere Bacchum
coeperat obliquoque molas inducere cultro:{{versus|610}}
impatiensque diu non grati victima sacri,
cornua succincti premerent quum torva ministri,
deposito victum praebebat poplite collum.
Nec cruor emicuit solitus: sed vulnere largo
diffusum rutilo nigrum pro sanguine virus.{{versus|615}}
Palluit attonitus sacris feralibus Aruns
atque iram superum raptis quaesivit in extis.
Terruit ipse color vatem: nam pallida tetris
viscera tincta notis gelidoque infecta cruore
plurimus adsperso variabat sanguine livor.{{versus|620}}
Cernit tabe iecur madidum: venasque minaces
hostili de parte videt. Pulmonis anheli
fibra latet parvusque secat vitalia limes.
Cor iacet: et saniem per hiantes viscera rimas
emittunt: produntque suas omenta latebras.{{versus|625}}
Quodque—nefas—nullis impune adparuit extis
ecce videt capiti fibrarum increscere molem
alterius capitis: pars aegra et marcida pendet,
pars micat et celeri venas movet improba pulsu.
His ubi concepit magnorum fata malorum{{versus|630}}
exclamat: ‘vix fas, superi, quaecumque monetis
prodere me populis: neque enim tibi summe litavi
Iupiter hoc sacrum: caesique in pectora tauri
inferni venere dei. Non fanda timemus:
sed venient maiora metu. Di visa secundent{{versus|635}}
et fibris sit nulla fides; sed conditor artis
finxerit ista Tages.’ Flexa sic omnia Tuscus
involvens multaque tegens ambage canebat.
:At Figulus cui cura deos secretaque coeli
nosse fuit, quem non stellarum Aegyptia Memphis{{versus|640}}
aequaret visu numerisque moventibus astra,
‘aut hic errat,’ ait, ‘nulla cum lege per aevum
mundus et incerto discurrunt sidera motu:
aut si fata movent urbi generique paratur
humano matura lues. Terraene dehiscent{{versus|645}}
subsidentque urbes? an tollet fervidus aër
temperiem? segetes tellus infida negabit?
omnis an infusis miscebitur unda venenis?
quod cladis genus, o superi, qua peste paratis
saevitiam? extremi multorum tempus in unum{{versus|650}}
convenere dies. Summo si frigida coelo
stella nocens nigros Saturni accenderet ignes,
Deucalioneos fudisset Aquarius imbres
totaque diffuso latuisset in aequore tellus.
Si saevum radiis Nemeaeum, Phoebe, Leonem{{versus|655}}
nunc premeres, toto fluerent incendia mundo
succensusque tuis flagrasset curribus aether.
Hi cessant ignes: tu, qui flagrante minacem
Scorpion incendis cauda chelasque peruris,
quid tantum, Gradive, paras? nam mitis in alto{{versus|660}}
Iupiter occasu premitur Venerisque salubre
sidus hebet motuque celer Cyllenius haeret,
et caelum Mars solus habet. Cur signa meatus
deseruere suos mundoque obscura feruntur:
ensiferi nimium fulget latus Orionis?{{versus|665}}
imminet armorum rabies: ferrique potestas
confundet ius omne manu: scelerique nefando
nomen erit virtus: multosque exibit in annos
hic furor. Et superos quid prodest poscere finem?
Cum domino pax ista venit. Duc, Roma, malorum{{versus|670}}
continuam seriem clademque in tempora multa
extrahe civili tantum iam libera bello.’
Terruerant satis haec pavidam praesagia plebem:
sed maiora premunt. Nam qualis vertice Pindi
Edonis Ogygio decurrit plena Lyaeo{{versus|675}}
talis et attonitam rapitur matrona per urbem
vocibus his prodens urgentem pectora Phoebum:
‘quo feror, o Paean? qua me super aethera raptam
constituis terra? video Pangaea nivosis
cana iugis latosque Haemi sub rupe Philippos.{{versus|680}}
Quis furor hic, o Phoebe, doce: quo tela manusque
Romanae miscent acies, bellumque sine hoste est?
quo diversa feror? primos me ducis in ortus,
qua mare Lagei mutatur gurgite Nili.
Hunc ego fluminea deformis truncus harena{{versus|685}}
qui iacet agnosco: dubiam super aequora Syrtin
arentemque feror Libyen quo tristis Erinnys
transtulit Emathias acies. Nunc desuper Alpis
nubiferae colles atque aëriam Pyrenen
abripimur. Patriae sedes remeamus in urbis{{versus|690}}
impiaque in medio peraguntur bella senatu.
Consurgunt partes iterum totumque per orbem
rursus eo. Nova da mihi cernere litora Ponti
telluremque novam: vidi iam, Phoebe, Philippos.’
Haec ait et lasso iacuit defecta furore.
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>s5atx3sj60u7awusgnrjywbg8vhltc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39537</id>
    <revision>
      <id>283210</id>
      <parentid>266194</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35787" sha1="hwdce2cyw15ui96go5c5wd5iv7vbhvl" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber II
|Editio=Cambridge, 1875
|Fons=[https://www.google.com.br/books/edition/M_Annaei_Lucani_Pharsaliae_liber_primus/LMIDAAAAQAAJ google books]
}}
{{Liber
|Ante=Liber I
|AnteNomen=Pharsalia/I
|Post=Liber III
|PostNomen=Pharsalia/III
}}
&lt;POEM&gt;
Iamque irae patuere deum, manifestaque belli{{r|0|}}
Signa dedit mundus: legesque et foedera rerum
Praescia monstrifero vertit natura tumultu,
Indixitque nefas. Cur hanc tibi, rector Olympi,
{{Versus|5}}Sollicitis visum mortalibus addere curam,    
Noscant venturas ut dira per omina clades?
Sive parens rerum cum primum informia regna
Materiemque rudem flamma cedente recepit,
Finxit in aeternum caussas, qua cuncta coercet,
{{Versus|10}}Se quoque lege tenens, et saecula iussa ferentem    
Fatorum immoto divisit limite mundum:
Sive nihil positum est, sed Fors incerta vagatur,
Fertque refertque vices, et habet mortalia casus:
Sit subitum, quodcumque paras: sit caeca futuri
{{Versus|15}}Mens hominum fati: liceat sperare timenti.    
Ergo ubi concipiunt, quantis sit cladibus orbi
Constatura fides superum, ferale per urbem
Iustitium: latuit plebeio tectus amictu
Omnis honos: nullos comitata est purpura fasces.
{{Versus|20}}Tunc questus tenuere suos, magnusque per omnes    
Errabat sine voce dolor. Sic funere primo
Attonitae tacuere domus, cum corpora nondum
Conclamata iacent, nec mater crine soluto
Exigit ad saevos famularum brachia planctus:
{{Versus|25}}Sed cum membra premit fugiente rigentia vita,    
Vultusque exanimes, oculosque in morte natantes,
Necdum est ille dolor, sed iam metus: incubat amens,
Miraturque malum. Cultus matrona priores
Deposuit: moestaeque tenent delubra catervae.
{{Versus|30}}Hae lacrimis sparsere deos, hae pectora duro    
Adfixere solo, lacerasque in limine sacro
Attonitae fudere comas, votisque vocari
Adsuetas crebris feriunt ululatibus aures.
Nec cunctae summi templo iacuere Tonantis:
{{Versus|35}}Divisere deos, et nullis defuit aris    
Invidiam factura parens: quarum una madentes
Scissa genas, planctu liventes atra lacertos,
Nunc, ait, o miserae contundite pectora matres,
Nunc laniate comas, neve hunc differte dolorem,
{{Versus|40}}Et summis servate malis: nunc flere potestas,    
Dum pendet fortuna ducum: cum vicerit alter,
Gaudendum est. His se stimulis dolor ipse lacessit.
Nec non bella viri diversaque castra petentes
Effundunt iustas in numina saeva querelas:
{{Versus|45}}O miserae sortis, quod non in Punica nati    
Tempora, Cannarum fuimus Trebiaeque iuventus.
Non pacem petimus, superi: date gentibus iras:
Nunc urbes excite feras: coniuret in armis
Mundus: Achaemeniis decurrant Medica Susis
{{Versus|50}}Agmina: Massageten Sythicus non adliget Ister:    
Fundat ab extremo flavos Aquilone Suevos
Albis, et indomitum Rheni caput: omnibus hostes
Reddite nos populis: civile avertite bellum.
Hinc Dacus premat, inde Getes: occurrat Iberis
{{Versus|55}}Alter, ad Eoas hic vertat signa pharetras:    
Nulla vacet tibi, Roma, manus. Vel perdere nomen
Si placet Hesperium, superi, collapsus in ignem
Plurimus ad terram per fulmina decidat aether.
Saeve parens, utrasque simul partesque ducesque,
{{Versus|60}}Dum nondum meruere, feri. Tantone novorum    
Proventu scelerum quaerunt, uter imperet Urbi?
Vix tanti fuerat, civilia bella movere,
Ut neuter. Tales pietas peritura querelas
Egerit. At miseros angit sua cura parentes,
{{Versus|65}}Oderuntque gravis vivacia fata senectae,    
Servatosque iterum bellis civilibus annos.
Atque aliquis, magno quaerens exempla timori,
Non alios, inquit, motus tunc fata parabant,
Cum post Teutonicos victor Libycosque triumphos
{{Versus|70}}Exsul limosa Marius caput abdidit ulva.    
Stagna udi texere soli laxaeque paludes
Depositum, Fortuna, tuum: mox vincula ferri
Exedere senem, longusque in carcere paedor.
Consul e eversa felix moriturus in Urbe
{{Versus|75}}Poenas ante dabat scelerum. Mors ipsa refugit    
Saepe virum, frustraque hosti concessa potestas
Sanguinis invisi: primo qui caedis in ictu
Diriguit, ferrumque manu torpente remisit.
Viderat immensum tenebroso in carcere lumen
{{Versus|80}}Terribilesque deas scelerum, Mariumque futurum;    
Audieratque pavens: Fas haec contingere non est
Colla tibi: debet multas hic legibus aevi,
Ante suam, mortes: vanum depone furorem.
Si libet ulcisci deletae funera gentis,
{{Versus|85}}Hunc, Cimbri, servate senem. Non ille favore    
Numinis, ingenti superum protectus ab ira,
Vir ferus, et Romam cupienti perdere fato
Suffciens. Idem pelago delatus iniquo
Hostilem in terram, vacuisque mapalibus actus,
{{Versus|90}}Nuda triumphati iacuit per regna Iugurthae,    
Et Poenos pressit cineres. Solatia fati
Carthago Mariusque tulit: pariterue iacentes
Ignovere deis. Libycas ibi colligit iras.
Ut primum fortuna redit, servilia solvit
{{Versus|95}}Agmina: conflato saevas ergastula ferro    
Exeruere manus. Nulli gestanda dabantur
Signa ducis, nisi qui scelerum iam fecerat usum,
Attuleratque in castra nefas. Pro fata! quis ille,
Quis fuit ille dies, Marius quo moenia victor
{{Versus|100}}Corripuit! quantoque gradu mors saeva cucurrit!    
Nobilitas cum plebe perit: lateque vagatur
Ensis, et a nullo revocatum est pectore ferrum.
Stat cruor in templis: multaque rubentia caede
Lubrica saxa madent. Nulli sua profuit aetas.
{{Versus|105}}Non senis extremum piguit vergentibus annis    
Praecipitasse diem: nec prima in limine vitae
Infantis miseri nascentia rumpere fata.
Crimine quo parvi caedem potuere mereri?
Sed satis est iam, posse mori. Trahit ipse furoris
{{Versus|110}}Impetus: et, visum lenti, quaesisse nocentem.    
In numerum pars magna perit: rapuitque cruentus
Victor ab ignota vultus cervice recisos,
Dum vacua pudet ire manu. Spes una salutis,
Oscula pollutae fixisse trementia dextrae.
{{Versus|115}}Mille licet gladii mortis nova signa sequantur,    
Degener o populus, vix saecula longa decorum
Sic meruisse viris, nedum breve dedecus aevi,
Et vitam, dum Sulla redit. Cui funera vulgi
Flere vacet? Vix te sparsum per viscera, Baebi,
{{Versus|120}}Innumeras intercarpentis membra coronae    
Discerpsisse manus: aut te, praesage malorum
Antoni, cuius laceris pendentia canis
Ora ferens miles festae rorantia mensae
Imposuit. Truncos laceravit Fimbria Crassos.
{{Versus|125}}Saeva Tribunicio maduerunt robora tabo.    
Te quoque neglectum violatae, Scaevola, dextrae
Ante ipsum penetrale deae semperque calentes
Mactavere focos: parvum sed fessa senectus
Sanguinis effudit iugulo, flammisque pepercit.
{{Versus|130}}Septimus haec sequitur, repetitis fascibus, annus:    
Ille fuit vitae Mario modus, omnia passo,
Quae peior fortuna potest, atque omnibus uso,
Quae melior: mensoque, homini quid fata pararent.
Iam, quot apud Sacri cecidere cadavera portum,
{{Versus|135}}Aut Collina tulit stratas quot porta catervas,    
Tunc cum paene caput mundi rerumque potestas
Mutavit translata locum, Romanaque Samnis
Ultra Caudinas speravit vulnera Furcas!
Sulla quoque immensis accessit cladibus ultor.
{{Versus|140}}Ille quod exiguum restabat sanguinis Urbi    
Hausit: dumque nimis iam putria membra recidit,
Excessit medicina modum, nimiumque secuta est,
Qua morbi duxere, manus. Periere nocentes;
Sed cum iam soli possent superesse nocentes.
{{Versus|145}}Tum data libertas odiis, resolutaque legum    
Frenis ira ruit. Non uni cuncta dabantur,
Sed fecit sibi quisque nefas. Semel omnia victor
Iusserat. Infandum domini per viscera ferrum
Exegit famulus: nati maduere paterno
{{Versus|150}}Sanguine. Certatum est, cui cervix caesa parentis    
Cederet: in fratrum ceciderunt praemia fratres.
Busta repleta fuga, permixtaque viva sepultis
Corpora: nec populum latebrae cepere ferarum.
Hic laqueo fauces elisaque guttura fregit:
{{Versus|155}}Hic, se praecipiti iaculatus pondere, dura    
Dissiluit percussus humo; mortesque cruento
Victori rapuere suas: hic robora busti
Exstruit ipse sui, necdum omni sanguine fuso
Desilit in flammas, et, dum licet, occupat ignes.
{{Versus|160}}Colla ducum pilo trepidam gestata per Urbem,    
Et medio congesta foro. Cognoscitur illic,
Quidquid ubique iacet scelerum. Non Thracia tantum
Vidit Bistonii stabulis pendere tyranni;
Postibus Antaei Libye: nec Graecia moerens
{{Versus|165}}Tot laceros artus Pisaea flevit in aula.    
Cum iam tabe fluunt, confusaque tempore multo
Amisere notas, miserorum dextra parentum
Colligit, et pavido subducit cognita furto.
Meque ipsum memini, caesi deformia fratris
{{Versus|170}}Ora rogo cupidum vetitisque imponere flammis,    
Omnia Sullanae lustrasse cadavera pacis,
Perque omnes truncos, cum qua cervice recisum
Conveniat, quaesisse caput. Quid sanguine manes
Placatos Catuli referam? cum victima tristes
{{Versus|175}}Inferias Marius forsan nolentibus umbris    
Pendit, inexpleto non fanda piacula busto:
Cum laceros artus, aequataque vulnera membris
Vidimus, et toto quamvis in corpore caeso
Nil animae letale datum, moremque nefandae
{{Versus|180}}Dirum saevitiae, pereuntis parcere morti.    
Avulsae cecidere manus, exsectaque lingua
Palpitat, et muto vacuum ferit aera motu.
Hic aures, alius spiramina naris aduncae
Amputat: ille cavis evolvit sedibus orbes,
{{Versus|185}}Ultimaque effundit spectatis lumina membris.    
Vix erit ulla fides, tam saevi criminis unum
Tot poenas cepisse caput. Sic mole ruinae
Fracta sub ingenti miscentur pondere membra:
Nec magis informes veniunt ad litora trunci,
{{Versus|190}}Qui medio periere freto. Quid perdere fructum    
Iuvit, et, ut vilem, Marii confundere vultum?
Ut scelus hoc Sullas caedesque ostensa placeret,
Agnoscendus erat. Vidit Fortuna colonos
Praenestina suos cunctos simul ense recisos,
{{Versus|195}}Unius populum pereuntem tempore mortis.    
Tunc flos Hesperiae, Latii iam sola iuventus,
Concidit, et miserae maculavit ovilia Romae.
Tot simul infesto iuvenes occumbere leto,
Saepe fames, pelagique furor, subitaeque ruinae,
{{Versus|200}}Aut coeli terraeque lues, aut bellica clades    
Numquam poena fuit. Densi vix agmina vulgi
Inter et exsangues, immissa morte, catervas
Victores movere manus. Vix caede peracta
Procumbunt, dubiaque labant cervice: sed illos
{{Versus|205}}Magna premit strages: peraguntque cadavera partem    
Caedis: viva graves elidunt corpora trunci.
Intrepidus tanti sedit securus ab alto
Spectator sceleris: miseri tot milia vulgi
Non piguit iussisse mori. Congesta recepit
{{Versus|210}}Omnia Tyrrhenus Sullana cadavera gurges.    
In fluvium primi cecidere, in corpora summi.
Praecipites haesere rates, et strage cruenta
Interruptus aquis fluxit prior amnis in aequor.
Ad molem stetit unda sequens, dum sanguinis alti
{{Versus|215}}Vis sibi fecit iter, campumque effusa per omnem,    
Praecipitique ruens Tiberina ad flumina rivo
Haerentes adiuvit aquas: nec iam alveus amnem,
Nec retinent ripae, redditque cadavera campo.
Tandem Tyrrhenas vix eluctatus in undas
{{Versus|220}}Sanguine caeruleum torrenti dividit aequor.    
Hisne Salus rerum, Felix his Sulla vocari,
His meruit tumulum medio sibi tollere Campo?
Haec rursus patienda manent: hoc ordine belli
Ibitur: hic stabit civilibus exitus armis.
{{Versus|225}}Quamquam agitant graviora metus, multumque coitur    
Humani generis maiore in praelia damno,
Exsulibus Mariis bellorum maxima merces
Roma recepta fuit: nec plus victoria Sullae
Praestitit, invisas penitus quam tollere partes.
{{Versus|230}}Hos alio, Fortuna, vocas, olimque potentes    
Concurrunt. Neuter civilia bella moveret,
Contentus, quo Sulla fuit. Sic moesta senectus
Praeteritique memor flebat, metuensque futuri.
At non magnanimi percussit pectora Bruti
{{Versus|235}}Terror, et in tanta pavidi formidine motus    
Pars populi lugentis erat: sed nocte sopora,
Parrhasis obliquos Helice cum verteret axes,
Atria cognati pulsat non ampla Catonis.
Invenit insomni volventem publica cura
{{Versus|240}}Fata virum casusque Urbis, cunctisque timentem,    
Securumque sui; farique his vocibus orsus:
Omnibus expulsae terris olimque fugatae
Virtutis iam sola fides, quam turbine nullo
Excutiet fortuna tibi; tu mente labantem
{{Versus|245}}Dirige me, dubium certo tu robore firma:    
Namque alii Magnum vel Caesaris arma sequantur:
Dux Bruto Cato solus erit. Pacemne tueris,
Inconcussa tenens dubio vestigia mundo?
An placuit, ducibus scelerum populique furentis
{{Versus|250}}Cladibus immixtum, civile absolvere bellum?    
Quemque suas rapiunt scelerata in proelia caussae:
Hos polluta domus, legesque in pace timendae;
Hos ferro fugienda fames, mundique ruinae
Permiscenda fides. Nullum furor egit in arma;
{{Versus|255}}Castra petunt magna victi mercede: tibi uni    
Per se bella placent? Quid tot durasse per annos
Profuit immunem corrupti moribus aevi?
Hoc solum longae pretium virtutis habebis:
Accipient alios, facient te bella nocentem.
{{Versus|260}}Ne tantum, o superi, liceat feralibus armis,    
Has etiam movisse manus: nec pila lacertis
Missa tuis caeca telorum in nube ferantur:
Nec tanta in casum virtus eat. Ingeret omnis
Se belli fortuna tibi. Quis nolet in isto
{{Versus|265}}Ense mori, quamvis alieno vulnere labens,    
Et scelus esse tuum? Melius tranquilla sine armis
Otia solus ages, sicut coelestia semper
Inconcussa suo volvuntur sidera lapsu.
Fulminibus propior terrae succenditur aer,
{{Versus|270}}Imaque telluris ventos tractusque coruscos    
Flammarum accipiunt: nubes excedit Olympus
Lege deum. Minimas rerum discordia turbat:
Pacem summa tenent. Quam laete Caesaris aures
Accipient, tantum venisse in proelia civem!
{{Versus|275}}Nam praelata suis numquam diversa dolebit    
Castra ducis Magni. Nimium placet ipse, Catoni
Si bellum civile placet. Pars magna senatus
Et duce privato gesturus proelia consul
Sollicitant, proceresque alii: quibus adde Catonem
{{Versus|280}}Sub iuga Pompeii, tote iam liber in orbe    
Solus Caesar erit. Quodsi pro legibus arma
Ferre iuvat patriis, libertatemque tueri:
Nunc neque Pompeii Brutum nec Caesaris hostem,
Post bellum victoris habes. Sic fatur. At illi
{{Versus|285}}Arcano sacras reddit Cato pectore voces:    
Summum, Brute, nefas civilia bella fatemur:
Sed quo fata trahunt, virtus secura sequetur.
Crimen erit superis, et me fecisse nocentem.
Sidera quis mundumque valet spectare cadentem,
{{Versus|290}}Expers ipse metus? quis, cum ruat arduus aether,    
Terra labet, mixto coeuntis pondere mundi,
Compressas tenuisse manus Gentesne furorem
Hesperium ignotae Romanaque bella sequentur,
Deductique fretis alio sub sidere reges;
{{Versus|295}}Otia solus agam? Procul hunc arcete furorem,    
O superi, motura Dahas ut clade Getasque,
Securo me, Roma cadat. Ceu morte parentem
Natorum orbatum, longum producere funus
Ad tumulum iubet ipse dolor: iuvat ignibus atris
{{Versus|300}}Inseruisse manus, constructoque aggere busti    
Ipsum atras tenuisse faces: non ante revellar,
Exanimem quam te complectar, Roma, tuumque
Nomen, libertas, et inanem prosequar umbram.
Sic eat: immites Romana piacula divi
{{Versus|305}}Plena ferant: nullo fraudemus sanguine bellum.    
O utinam coelique deis erebique liceret
Hoc caput in cunctas damnatum exponere poenas!
Devotum hostiles Decium pressere catervae:
Me geminae figant acies, me barbara telis
{{Versus|310}}Rheni turba petat: cunctis ego pervius hastis    
Excipiam medius totius vulnera belli.
Hic redimat sanguis populos: hac caede luatur,
Quidquid Romani meruerunt pendere mores.
Ad iuga cur faciles populi, cur saeva volentes
{{Versus|315}}Regna pati pereunt? Me solum invadite ferro,    
Me frustra leges et inania iura tuentem:
Hic dabit, hic pacem iugulus, finemque laborum
Gentibus Hesperiis: post me regnare volenti
Non opus est bello. Quin publica signa ducemque
{{Versus|320}}Pompeium sequimur? Nec, si fortuna favebit,    
Hunc quoque totius sibi ius promittere mundi
Non bene compertum est. Ideo me milite vincat,
Ne sibi se vicisse putet. Sic fatur, et acres
Irarum movit stimulos, iuvenisque calorem
{{Versus|325}}Excitat in nimios belli civilis amores.    
Interea, Phoebo gelidas pellente tenebras,
Pulsatae sonuere fores: quas sancta relicto
Hortensi moerens irrupit Marcia busto:
Quondam virgo toris melioris iuncta mariti:
{{Versus|330}}Mox, ubi, connubii pretium mercesque, soluta est    
Tertia iam soboles, alios fecunda penates
Impletura datur, geminas ex sanguine matris
Permixtura domos. Sed postquam condidit urna
Supremos cineres, miserando concita vultu,
{{Versus|335}}Effusas laniata comas, concussaque pectus    
Verberibus crebris, cineresque ingesta sepulcri,
Non aliter placitura viro, sic moesta profatur:
Dum sanguis inerat, dum vis materna, peregi
Iussa, Cato, et geminos excepi foeta maritos.
{{Versus|340}}Visceribus lassis, partuque exhausta, revertor    
Iam nulli tradenda viro. Da foedera prisci
Illibata tori: da tantum nomen inane
Connubii: liceat tumulo scripsisse, CATONIS
MARCIA; nec dubium longo quaeratur in aevo,
{{Versus|345}}Mutarim primas expulsa, an tradita, taedas.    
Non me laetorum comitem rebusque secundis
Accipis: in curas venio partemque laborum.
Da mihi castra sequi. Cur tuta in pace relinquar,
Et sit civili propior Cornelia bello?
{{Versus|350}}Hae flexere virum voces, et, tempora quanquam    
Sint aliena toris, iam fato in bella vocante,
Foedera sola tamen, vanaque carentia pompa
Iura placent, sacrisque deos admittere testes.
Festa coronato non pendent limine serta;
{{Versus|355}}Infulaque in geminos discurrit candida postes,    
Legitimaeque faces, gradibusque adclivis eburnis
Stat torus, et picto vestes discriminat auro:
Turritaque premens frontem matrona corona
Translata vetuit contingere limina planta.
{{Versus|360}}Non, timidum nuptae leviter tectura pudorem,    
Lutea demissos velarunt flammea vultus:
Balteus haud fluxos gemmis adstrinxit amictus,
Colla monile decens, humerisque haerentia primis
Suppara nudatos cingunt angusta lacertos.
{{Versus|365}}Sic, ut erat, moesti servat lugubria cultus,    
Quoque modo natos, hoc est amplexa maritum.
Obsita funerea celatur purpura lana;
Non soliti lusere sales: nec more Sabino
Excepit tristis convicia festa maritus.
{{Versus|370}}Pignora nulla domus, nulli coiere propinqui.    
Iunguntur taciti, contentique auspice Bruto.
Ille nec horrificam sancto dimovit ab ore
Caesariem, duroque admisit gaudia vultu. -
Ut primum tolli feralia viderat arma,
{{Versus|375}}Intonsos rigidam in frontem descendere canos    
Passus erat, moestamque genis increscere barbam.
Uni quippe vacat studiisque odiisque carenti,
Humanum lugere genus. - Nec foedera prisci
Sunt tentata tori: iusto quoque robur amori
{{Versus|380}}Restitit. Hi mores, haec duri immota Catonis    
Secta fuit: servare modum, finemque tenere,
Naturamque sequi, patriaeque impendere vitam;
Nec sibi, sed toti genitum se credere mundo.
Huic epulae, vicisse famem: magnique penates,
{{Versus|385}}Submovisse hiemem tecto: pretiosaque vestis,    
Hirtam membra super Romani more Quiritis
Induxisse togam: Venerisque huic maximus usus,
Progenies; Urbi pater est, Urbique maritus:
Iustitiae cultor, rigidi servator honesti:
{{Versus|390}}In commune bonus: nullosque Catonis in actus    
Subrepsit partemque tulit sibi nata voluptas.
Interea trepido discedens agmine Magnus
Moenia Dardanii tenuit Campana coloni.
Haec placuit belli sedes, hinc summa moventi
{{Versus|395}}Hostis in occursum sparsas extendere partes,    
Umbrosis mediam qua collibus Apenninus
Erigit Italiam, nullo qua vertice tellus
Altius intumuit, propiusve accessit Olympo.
Mons inter geminas medius se porrigit undas
{{Versus|400}}Inferni superique maris: collesque coercent    
Hinc Tyrrhena vado frangentes aequora Pisae,
Illinc Dalmaticis obnoxia fluctibus Ancon.
Fontibus hic vastis immensos concipit amnes,
Fluminaque in gemini spargit divortia ponti.
{{Versus|405}}In laevum cecidere latus veloxque Metaurus,    
Crustumiumque rapax, et iunctus Sapis Isauro,
Senaque, et Adriacas qui verberat Aufidus undas:
Quoque magis nullum tellus se solvit in amnem,
Eridanus fractas devolvit in aequora silvas
{{Versus|410}}Hesperiamque exhaurit aquis. Hunc fabula primum    
Populea fluvium ripas umbrasse corona:
Cumque, diem pronum transverso limite ducens,
Succendit Phaethon flagrantibus aethera loris,
Gurgitibus raptis penitus tellure perusta,
{{Versus|415}}Hunc habuisse pares Phoebeis ignibus undas.    
Non minor hic Nilo, si non per plana iacentis
Aegypti Libycas Nilus stagnaret arenas.
Nec minor hic Istro, nisi quod, dum permeat orbem
Ister, casuros in quaelibet aequora fontes
{{Versus|420}}Accipit, et Scythicas exit non solus in undas.    
Dexteriora petens montis declivia Tibrim
Unda facit, Rutubamque cavum. Delabitur inde
Vulturnusque celer, nocturnaeque editor aurae
Sarnus, et umbrosae Liris per regna Maricae
{{Versus|425}}Vestinis impulsus aquis, radensque Salerni    
Culta Siler, nullasque vado qui Macra moratus
Alnos, vicinae percurrit in aequora Lunae.
Longior educto qua surgit in aera dorso,
Gallica rura videt, devexasque aspicit Alpes.
{{Versus|430}}Tunc Umbris Marsisque ferax, domitusque Sabelle    
Vomere, piniferis amplexus rupibus omnes
Indigenas Latii populos, non deserit ante
Hesperiam, quam cum Scyllaeis clauditur undis,
Extenditque suas in templa Lacinia rupes;
{{Versus|435}}Longior Italia, donec confinia pontus    
Solveret incumbens, terrasque repelleret aequor.
At postquam gemino tellus elisa profundo est,
Extremi colles Siculo cessere Peloro.
Caesar, in arma furens, nulla, nisi sanguine fuso,
{{Versus|440}}Gaudet habere vias, quod non terat hoste vacantes    
Hesperiae fines, vacuosque irrumpat in agros,
Atque ipsum non perdat iter, consertaque bellis
Bella gerat. Non tam portas intrare patentes,
Quam fregisse, iuvat: nec tam patiente colono
{{Versus|445}}Arva premi, quam si ferro populetur et igni.    
Concessa pudet ire via, civemque videri.
Tunc urbes Latii dubiae, varioque favore
Ancipites, quamquam primo terrore ruentis
Cessurae belli, denso tamen aggere firmant
{{Versus|450}}Moenia, et abrupto circumdant undique vallo:    
Saxorumque orbes, et quae super eminus hostem
Tela petant, altis murorum turribus aptant.
Pronior in Magnum populus, pugnatque minaci
Cum terrore fides: ut, cum mare possidet Auster
{{Versus|455}}Flatibus horrisonis, hunc aequora tota sequuntur:    
Si rursus tellus, pulsu laxata tridentis
Aeolii, tumidis immittat fluctibus Eurum,
Quamvis icta novo, ventum tenuere priorem
Aequora, nubiferoque polus cum cesserit Euro,
{{Versus|460}}Vindicat unda Notum. Facilis sed vertere mentes    
Terror erat, dubiamque fidem fortuna ferebat.
Gens Hetrusca fuga trepidi nudata Libonis,
Iusque sui pulso iam perdidit Umbria Thermo.
Nec gerit auspiciis civilia bella paternis
{{Versus|465}}Caesaris audito conversus nomine Sulla.    
Varus, ut admotae pulsarunt Auximon alae,
Per diversa ruens neglecto moenia tergo,
Qua silvae, qua saxa, fugit. Depellitur arce
Lentulus Asculea. Victor cedentibus instat,
{{Versus|470}}Divertitque acies: solusque ex agmine tanto    
Dux fugit, et nullas ducentia signa cohortes.
Tu quoque commissae nudatam deseris arcem,
Scipio, Nuceriae: quamquam firmissima pubes
His sedeat castris, iampridem Caesaris armis
{{Versus|475}}Parthorum seducta metu: qua Gallica damna    
Supplevit Magnus, dumque ipse ad bella vocaret,
Donavit socero Romani sanguinis usum.
At te Corfini validis circumdata muris
Tecta tenent, pugnax Domiti: tua classica servat
{{Versus|480}}Oppositus quondam polluto tiro Miloni.    
Ut procul immensam campo consurgere nubem,
Ardentesque acies percussis sole corusco
Conspexit telis, Socii, decurrite, dixit,
fluminis ad ripas, undaeque immergite pontem:
{{Versus|485}}Et tu montanis totus nunc fontibus exi,    
Atque omnes trahe, gurges, aquas ut spumeus alnos,
Discussa compage, feras. Hoc limite bellum
Haereat, hac hostis lentus terat otia ripa.
Praecipitem cohibete ducem: victoria nobis
{{Versus|490}}Hic primum stans Caesar erit. Nec plura locatus,    
Devolvit rapidum nequidquam moenibus agmen.
Nam prior e campis ut conspicit, amne soluto,
Rumpi Caesar iter, calida prolatus ab ira:
Non satis est, muris latebras quaesisse pavori?
{{Versus|495}}Obstruitis campos, fluviisque arcere paratis,    
Ignavi? Non, si tumido me gurgite Ganges
Submoveat, stabit iam flumine Caesar in ullo,
Post Rubiconis aquas. Equitum properate catervae:
Ite simul pedites: ruiturum adscendite pontem.
{{Versus|500}}Haec ubi dicta, levis totas accepit habenas    
In campum sonipes: crebroque simillima nimbo
Trans ripam validi torserunt tela lacerti.
Ingreditur pulsa fluvium statione vacantem
Caesar, et ad tutas hostis compellitur arces.
{{Versus|505}}Et iam moturas ingentia pondera turres    
Erigit, et mediis subrepsit vinea muris:
Ecce, nefas belli, reseratis agmina portis
Captivum traxere ducem, civisque superbi
Constitit ante pedes. Vultu tamen alta minaci
{{Versus|510}}Nobilitas recta ferrum cervice poposcit.    
Scit Caesar poenamque peti, veniamque timeri.
Vive, licet nolis, et nostro munere, dixit,
Cerne diem. Victis iam spes bona partibus esto,
Exemplumque mei: vel, si libet, arma retenta;
{{Versus|515}}Et nihil hac venia, si viceris ipse, paciscor.    
Fatur, et adstrictis laxari vincula palmis
Imperat. Heu quanto melius vel caede peracta
Parcere Romano potuit fortuna pudori;
Poenarum extremum cui fit, quod castra secutus
{{Versus|520}}Sit patriae Magnumque ducem totumque senatum,    
Ignosci. Premit ille graves interritus iras,
Et secum: Romamne petes, pacisque recessus,
Degener? In medios belli non ire furores,
Iamdudum moriture, paras? Rue certus, et omnes
{{Versus|525}}Lucis rumpe moras, et Caesaris effuge munus.    
Nescius interea capti ducis, arma parabat
Magnus, ut immixto firmaret robore partes.
Iamque secuturo iussurus classica Phoebo,
Tentandasque ratus moturi militis iras,
{{Versus|530}}Adloquitur tacitas veneranda voce cohortes:    
O scelerum ultores, melioraque signa secuti,
O vere Romana manus, quibus arma senatus
Non privata dedit, voti deposcite pugnam.
Ardent Hesperii saevis populatibus agri:
{{Versus|535}}Gallica per gelidas rabies effunditur Alpes:    
Iam tetigit sanguis pollutos Caesaris enses.
Di melius, belli tulimus quod damna priores.
Coeperit inde nefas. Iamiam, me praeside, Roma
Supplicium poenamque petat. Neque enim ista vocari
{{Versus|540}}Proelia iusta decet, patriae sed vindicis iram.    
Nec magis hoc bellum est, quam cum Catilina paravit
Arsuras in tecta faces, sociusque furoris
Lentulus, exsertique manus vesana Cethegi.
O rabies miseranda ducis! Cum fata Camillis
{{Versus|545}}Te, Caesar, magnisque velint miscere Metellis,    
Ad Cinnas Mariosque veni. Sternere profecto,
Ut Catulo iacuit Lepidus, nostrasque secures
Passus, Sicanio tegitur qui Carbo sepulcro,
Quique feros movit Sertorius exsul Iberos.
{{Versus|550}}Quamquam, si qua fides, his te quoque iungere, Caesar,    
Invideo, nostrasque manus quod Roma furenti
Opposuit. Parthorum utinam post praelia sospes,
Et Scythicis Crassus victor remeasset ab oris,
Ut simili caussa caderes, qua Spartacus hostis.
{{Versus|555}}Te quoque si superi titulis accedere nostris    
Iusserunt, valet in torquendo dextera pilo:
Peridus haec iterum circum praecordia sanguis
Incaluit: disces non esse ad bella fugaces,
Qui pacem potuere pati. Licet ille solutum
{{Versus|560}}Defectumque vocet, ne vos mea terreat aetas.    
Dux sit in his castris senior, dum miles in illis.
Quo potuit civem populus perducere liber,
Adscendi, supraque nihil, nisi regna, reliqui.
Non privata cupit, Romana quisquis in urbe
{{Versus|565}}Pompeium transire parat. Hinc consul uterque,    
Hinc acies statura ducum est. Caesarne senatus
Victor erit? Non tam caeco trahis omnia cursu,
Teque nihil, Fortuna, pudet. Multisne rebellis
Gallia iam lustris aetasque impensa labori
{{Versus|570}}Dant animos? Rheni gelidis quod fugit ab undis,    
Oceanumque vocans incerti stagna profundi,
Territa quaesitis ostendit terga Britannis?
An vanae tumuere minae, quod fama furoris
Expulit armatam patriis e sedibus Urbem?
{{Versus|575}}Heu demens, non te fugiunt, me cuncta sequuntur:    
Qui cum signa tuli toto fulgentia ponto,
Ante bis exactum quam Cynthia conderet orbem,
Omne fretum metuens pelagi pirata reliquit,
Angustaque domum terrarum in sede poposcit.
{{Versus|580}}Idem ego per Sythici profugum divortia Ponti    
Indomitum regem, Romanaque fata morantem,
Ad mortem, Sulla felicior, ire coegi.
Pars mundi mihi nulla vacat: sed tota tenetur
Terra meis, quocumque iacet sub sole, tropaeis.
{{Versus|585}}Hinc me victorem geldas ad Phasidos undas    
Arctos habet: calida medius mihi cognitus axis
Aegypto, atque umbras nusquam flectente Syene.
Occasus mea iura timent, Tethynque fugacem
Qui ferit Hesperius post omnia flumina Baetis.
{{Versus|590}}Me domitus cognovit Arabs, me Marte feroces    
Heniochi, notique erepto vellere Colchi.
Cappadoces mea signa timent: et dedita sacris
Incerti Iudaea dei, mollisque Sophene.
Armenios, Cilicasque feros, Taurosque subegi.
{{Versus|595}}Quod socero bellum, praeter civile, reliqui?    
Verba ducis nullo partes clamore sequuntur,
Nec matura petunt promissae classica pugnae.
Sensit et ipse metum Magnus; placuitque referri
Signa, nec in tantae discrimina mittere pugnae
{{Versus|600}}Iam victum fama non visi Caesaris agmen.    
Pulsus ut armentis primo certamine taurus
Silvarum secreta petit, vacuosque per agros
Exsul in adversis explorat cornua truncis;
Nec redit in pastus, nisi cum cervice recepta
{{Versus|605}}Excussi placuere tori: mox reddita victor    
Quoslibet in saltus comitantibus agmina tauris
Invito pastore trahit: sic viribus impar
Tradidit Hesperiam, profugusque per Apula rura
Brundusii tutas conscendit Magnus in arces.
{{Versus|610}}Urbs est Dictaeis olim possessa colonis,    
Quos profugos Creta vexere per aequora puppes
Cecropiae, victum mentitis Thesea velis.
Hac latus angustum iam se cogentis in arcum
Hesperiae tenuem producit in aequora linguam,
{{Versus|615}}Hadriacas flexis claudit quae cornibus undas.    
Nec tamen hoc arctis immissum faucibus aequor
Portus erat, si non violentos insula Coros
Exciperet saxis, lapsasque refunderet undas.
Hinc illinc montes scopulosae rupis aperto
{{Versus|620}}Opposuit natura mari, flatusque removit,    
Ut tremulo starent contentae fune carinae.
Hinc late patet omne fretum, seu vela ferantur
In portus, Corcyra, tuos, seu laeva petatur
Illyris Ionias vergens Epidamnos in undas
{{Versus|625}}Huc fuga nautarum, cum totas Hadria vires    
Movit, et in nubes abiere Ceraunia, quumque
Spumoso Calaber perfunditur aequore Sason.
Ergo ubi nulla fides rebus post terga relictis,
Nec licet ad duros Martem convertere Iberos,
{{Versus|630}}Cum mediae iaceant immensis tractibus Alpes:    
Tum subole ex tanta natum, cui firmior aetas,
Adfatur: Mundi iubeo tentare recessus.
Euphratem Nilumque move, quo nominis usque
Nostri fama venit, quas est vulgata per urbes
{{Versus|635}}Post me Roma ducem. Sparsos per rura colonos    
Redde mari Cilicas. Pharios hinc concute reges,
Tigranemque meum. Nec Pharnacis arma relinquas,
Admoneo, nec tu populos utraque vagantes
Armenia, Pontique feras per litora gentes,
{{Versus|640}}Rhipaeasoue manus, et quas tenet aequore denso    
Pigra palus Scythici patiens Maeotica plaustri.
Sed quid plura moror? totos mea, nate, per ortus
Bella feres, totoque urbes agitabis in orbe
Perdomitas: omnes redeant in castra triumphi.
{{Versus|645}}Et vos, qui Latios signatis nomine fastos,    
Primus in Epirum Boreas agat: inde per arva
Graiorum Macetumque novas adquirite vires,
Dum paci dat tempus hiems. Sic fatur, et omnes
Iussa gerunt, solvuntque cavas a litore puppes.
{{Versus|650}}At numquam patiens pacis longaeque quietis    
Armorum, ne quid fatis mutare liceret,
Adsequitur, generique premit vestigia Caesar.
Sufficerent aliis primo tot moenia cursu
Rapta, tot oppressae depulsis hostibus arces:
{{Versus|655}}Ipsa, caput mundi, bellorum maxima merces,    
Roma, capi facilis. Sed Caesar, in omnia praeceps,
Nil actum credens, cum quid superesset agendum,
Instat atrox: et adhuc, quamvis possederit omnem
Italiam, extremo sedeat quod litore Magnus,
{{Versus|660}}Communem tamen esse dolet: nec rursus aperto    
Vult hostes errare freto, sed molibus undas
Obstruit, et latum deiectis rupibus aequor.
Cedit in immensum cassus labor: omnia pontus
Haurit saxa vorax, montesque immiscet arenis:
{{Versus|665}}Ut maris Aegaei medias si celsus in undas    
Depellatur Eryx, nullae tamen aequore rupes
Emineant; vel si convulso vertice Gaurus
Decidat in fundum penitus stagnantis Averni.
Ergo ubi nulla vado tenuit sua pondera moles,
{{Versus|670}}Tunc placuit caesis innectere vincula silvis,    
Roboraque immensis late religare catenis.
Tales fama canit tumidam super aequora Xerxem
Construxisse vias, multum cum pontibus ausus,
Europamque Asiae, Sestonque admovit Abydo,
{{Versus|,}}Incessitque fretum rapidi super Hellesponti
Non Eurum Zephyrumque timens; cum vela ratesque
In medium deferret Athon. Sic ora profundi
Arctantur casu nemorum: tunc aggere multo
Surgit opus, longaeque tremunt super aequor turres.
{{Versus|680}}Pompeius tellure nova compressa profundi    
Ora videns, curis animum mordacibus angi,
Ut reseret pelagus, spargatque per aequora bellum.
Saepe Noto plenae, tensisque rudentibus actae
Ipsa maris per claustra rates fastigia molis
{{Versus|685}}Discussere salo, spatiumque dedere carinis:    
Tortaque per tenebras validis ballista lacertis,
Multifidas iaculata faces. Ut tempora tandem
Furtivae placuere fugae: ne litora clamor
Nauticus exagitet, neu buccina dividat horas,
{{Versus|690}}Neu tuba praemonitos perducat ad aequora nautas,    
Praecepit sociis. Iam coeperat ultima Virgo
Phoebum laturas ortu praecedere Chelas,
Cum taciti solvere rates. Non anchora voces
Movit, dum spissis avellitur uncus arenis:
{{Versus|695}}Dum iuga curvantur mali, dumque ardua pinus    
Erigitur, pavidi classis siluere magistri:
Strictaque pendentes deducunt carbasa nautae,
Nec quatiunt validos, ne silibet aura, rudentes.
Dux etiam votis hoc te, Fortuna, precatur,
{{Versus|700}}Quam retinere vetas, liceat sibi perdere saltem    
Italiam. Vix fata sinunt: nam murmure vasto
Impulsum rostris sonuit mare, fluctuat unda,
Totque carinarum permixtis aequora sulcis.
Ergo hostes portis, quas omnes solverat urbis
{{Versus|705}}Cum fato conversa fides, murisque recepti,    
Praecipiti cursu flexi per cornua portus
Ora petunt, pelagusque dolent contingere classes.
Heu pudor! exigua est fugiens victoria Magnus.
Angustus puppes mittebat in aequora limes,
{{Versus|710}}Arctior Euboica, qua Chalcida verberat, unda.    
Hic haesere rates geminae, classique paratas
Excepere manus: tractoque in litora bello
Hic primum rubuit civili sanguine Nereus.
Cetera classis abit, summis spoliata carinis:
{{Versus|715}}Ut, Pagasaea ratis peteret cum Phasidos undas,    
Cyaneas tellus emisit in aequora cautes;
Rapta puppe minor subducta est montibus Argo,
Vanaque percussit pontum Symplegas inanem,
Et statura redit. Iam Phoebum urgere monebat
{{Versus|720}}Non idem Eoi color aetheris, albaque nondum    
Lux rubet, et flammas propioribus eripit astris:
Et iam Pleias hebet, flexi iam plaustra Bootae
In faciem puri redeunt languentia coeli,
Maioresque latent stellae, calidumque refugit
{{Versus|725}}Lucifer ipse diem. Pelagus iam, Magne, tenebas,    
Non ea fata ferens, quae, cum super aequora toto
Praedonem sequerere mari. Lassata triumphis
Destituit Fortuna tuis. Cum coniuge pulsus,
Et natis, totosque trahens in bella penates,
{{Versus|730}}Vadis adhuc ingens, populis comitantibus, exsul.    
Quaeritur indignae sedes longinqua ruinae.
Non, quia te superi patrio privare sepulchro
Maluerint, Phariae busto damnantur arenae:
Parcitur Hesperiae; procul hoc ut in orbe remoto
{{Versus|735}}Abscondat Fortuna nefas, Romanaque tellus    
Immaculata sui servetur sanguine Magni.
&lt;/POEM&gt;
{{Liber
|Ante=Liber I
|AnteNomen=Pharsalia/I
|Post=Liber III
|PostNomen=Pharsalia/III
}}</text>
      <sha1>hwdce2cyw15ui96go5c5wd5iv7vbhvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39538</id>
    <revision>
      <id>283211</id>
      <parentid>266196</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36873" sha1="mo24e7pi5ym92se52a1m929ark9vkvu" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber III
|Editio=Cambridge, 1875
|Fons=[https://www.google.com.br/books/edition/M_Annaei_Lucani_Pharsaliae_liber_primus/LMIDAAAAQAAJ google books]
}}
{{Liber
|Ante=Liber II
|AnteNomen=Pharsalia/II
|Post=Liber IV
|PostNomen=Pharsalia/IV
}}
&lt;poem&gt;
Propulit ut classem velis cedentibus Auster{{r|0|}}
Incumbens, mediumque rates movere profundum,
Omnis in Ionios spectabat navita fluctus:
Solus ab Hesperia non flexit lumina terra
{{Versus|5}}Magnus, dum patrios portus, dum litora numquam    
Ad visus reditura suos, tectumque cacumen
Nubibus, et dubios cernit vanescere montes.
Inde soporifero cesserunt languida somno
Membra ducis. Diri tum plena horroris imago
{{Versus|10}}Visa caput moestum per hiantes Iulia terras    
Tollere, et accenso furialis stare sepulcro.
Sedibus Elysiis campoque expulsa piorum
Ad Stygias, inquit, tenebras manesque nocentes,
Post bellum civile trahor. Vidi ipsa tenentes
{{Versus|15}}Eumenidas, quaterent quas vestris lampadas armis.    
Praeparat innumeras puppes Acherontis adusti
Portitor: in multas laxantur Tartara poenas.
Vix operi cunctae dextra properante sorores
Sufficiunt: lassant rumpentes stamina Parcas.
{{Versus|20}}Coniuge me laetos duxisti, Magne, triumphos:    
Fortuna est mutata toris: semperque potentes
Detrahere in cladem fato damnata maritos,
En nupsit tepido pellex Cornelia busto.
Haereat illa tuis per bella, per aequora signis,
{{Versus|25}}Dum non securos liceat mihi rumpere somnos,    
Et nullum vestro vacuum sit tempus amori,
Sed teneat Caesarque dies, et Iulia noctes.
Me non Lethaeae, coniux, oblivia ripae
Immemorem fecere tui, regesque silentum
{{Versus|30}}Permisere sequi. Veniam, te bella gerente,    
In medias acies. Numquam tibi, Magne, per umbras
Perque meos manes generum non esse licebit.
Abscidis frustra ferro tua pignora. Bellum
Te faciet civile meum. Sic fata, refugit
{{Versus|35}}Umbra per amplexus trepidi dilapsa mariti.    
Ille, dei quamvis cladem manesque minentur,
Maior in arma ruit, certa cum mente malorum.
Et, quid, ait, vani terremur imagine visus?
Aut nihil est sensus animis a morte relictum,
{{Versus|40}}Aut mors ipsa nihil. Titan iam pronus in undas    
Ibat, et igniferi tantum demerserat orbis,
Quantum deesse solet lunae, seu plena futura est,
Seu iam plena fuit: tunc obtulit hospita tellus
Puppibus accessus faciles: legere rudentes,
{{Versus|45}}Et posito remis petierunt litora malo.    
Caesar, ut emissas venti rapuere carinas,
Absconditque fretum classes, et litore solus
Dux stetit Hesperio, non illum gloria pulsi
Laetificat Magni: queritur quod tuta per aequor
{{Versus|50}}Terga ferant hostes. Neque enim iam sufficit ulla    
Praecipiti fortuna viro: nec vincere tanti,
Ut bellum differret, erat. Tunc pectore curas
Expulit armorum, pacique intentus agebat,
Quoque modo vanos populi conciret amores,
{{Versus|55}}Gnarus et irarum caussas, et summa favoris    
Annona momenta trahi. Namque adserit urbes
Sola fames, emiturque metus, cum segne potentes
Vulgus alunt. Nescit plebes ieiuna timere.
Curio Sicanias transcendere iussus in urbes,
{{Versus|60}}Qua mare tellurem subitis aut obruit undis,    
Aut scidit, et medias fecit sibi litora terras.
Via illic ingens pelagi, semperque laborant
Aequora, ne rupti repetant confinia montes.
Bellaque Sardoas etiam sparguntur in oras.
{{Versus|65}}Utraque frugiferis est insula nobilis arvis,    
Nec plus Hesperiam longinquis messibus ullae,
Nec Romana magis complerunt horrea terrae.
Ubere vix glebae superat, cessantibus Austris,
Cum medium nubes Borea cogente sub axem
{{Versus|70}}Effusis magnum Libye tulit imbribus annum.    
Haec ubi sunt provisa duci, tunc agmina victor
Non armata trahens, sed pacis habentia vultum,
Tecta petit patriae. Pro, si remeasset in Urbem,
Gallorum tantum populis Arctoque subacta,
{{Versus|75}}Quam seriem rerum longa praemittere pompa,    
Quas potuit belli facies! Ut vincula Rheno,
Oceanoque daret! Celsos ut Gallia currus
Nobilis, et flavis sequeretur mixta Britannis!
Perdidit o qualem vincendo plura triumphum!
{{Versus|80}}Non ilium laetis vadentem coetibus urbes,    
Sed tacitae videre metu. Non constitit usquam
Obvia turba duci. Gaudet tamen esse timori
Tam magno populis, et se non mallet amari.
Iamque et praecipites superaverat Anxuris arces,
{{Versus|85}}Et qua Pontinas via dividit uda paludes,    
Qua sublime nemus, Scythicae qua regna Dianae;
Quaque iter est Latiis ad summam fascibus Albam:
Excelsa de rupe procul iam prospicit Urbem,
Arctoi toto non visam tempore belli:
{{Versus|90}}Miraturque suae, sic fatus, moenia Romae:    
Tene, deum sedes, non ullo Marte coacti
Deseruere viri! Pro qua pugnabitur urbe?
Di melius, quod non Latias Eous in oras
Nunc furor incubuit, nec iuncto Sarmata velox
{{Versus|95}}Pannonio, Dacisque Getes admixtus: habenti    
Tam pavidum tibi, Roma, ducem Fortuna pepercit,
Quod bellum civile fuit. Sic fatur, et urbem
Adtonitam terrore subit. Namque ignibus atris
Creditur, ut captae, rapturus moenia Romae,
{{Versus|100}}Sparsurusque deos. Fuit haec mensura timoris:    
Velle putant, quaecumque potest. Non omina festa,
Non fictas laeto voces simulare tumultu:
Vix odisse vacat Phoebea palatia complet
Turba Patrum, nullo cogendi iure senatus,
{{Versus|105}}E latebris educta suis. Non consule sacrae    
Fulserunt sedes: non proxima lege potestas
Praetor adest: vacuaeque loco cessere curules,
Omnia Caesar erat. Privatae curia vocis
Testis adest. Sedere Patres censere parati,
{{Versus|110}}Si regnum, si templa sibi, iugulumque senatus,    
Exsiliumque petat. Melius, quod plura iubere
Erubuit, quam Roma pati. Tamen exit in iram,
Viribus an possent obsistere iura, per unam
Libertas experta virum: pugnaxque Metellus
{{Versus|115}}Ut videt ingenti Saturnia templa revelli    
Mole, rapit gressus, et Caesaris agmina rumpens,
Ante fores nondum reseratae constitit aedis.
(Usque adeo solus ferrum mortemque timere
Auri nescit amor. Pereunt discrimine nullo
{{Versus|120}}Amissae leges: sed, pars vilissima rerum,    
Certamen movistis, opes) prohibensque rapina
Victorem, clara testatur voce Tribunus:
Non nisi per nostrum vobis percussa patebunt
Templa latus, nullasque feres nisi sanguine sacro
{{Versus|125}}Sparsas, raptor, opes. Certe violata potestas    
Invenit ista deos: Crassumque in bella secutae
Saeva tribunitiae voverunt proelia dirae.
Detege iam ferrum: neque enim tibi turba verenda est,
Spectatrix scelerum: deserta stamus in urbe.
{{Versus|130}}Non feret e nostro sceleratus praemia miles:    
Sunt quos prosternas populi, quae moenia dones.
Pacis ad exhaustae spolium non cogit egestas:
Bellum Caesar habes. His magnam victor in iram
Vocibus accensus: Vanam spem mortis honestae
{{Versus|135}}Concipis: haud, inquit, iugulo se polluet isto    
Nostra, Metelle, manus. Dignum te Caesaris ira
Nullus honos faciet. Te vindice tuta relicta est
Libertas? Non usque adeo permiscuit imis
Longus summa dies, ut non, si voce Metelli
{{Versus|140}}Servantur leges, malint a Caesare tolli.    
Dixerat, et, nondum foribus cedente tribuno,
Aerior ira subit: saevos circumspicit enses,
Oblitus simulare togam. Tum Cotta Metellum
Compulit audaci nimium desistere coepto.
{{Versus|145}}Libertas, inquit, populi, quem regna coercent,    
Libertate perit; cuius servaveris umbram,
Si, quidquid iubeare, velis. Tot rebus iniquis
Paruimus victi: venia est haec sola pudoris,
Degenerisque metus, nil iam potuisse negari.
{{Versus|150}}Ocius avertat diri mala semina belli.    
Damna movent populos, si quos sua iura tuentur.
Non sibi, sed domino gravis est, quae servit, egestas.
Protinus abducto patuerunt templa Metello.
Tunc rupes Tarpeia sonat, magnoque reclusas
{{Versus|155}}Testatur stridore fores; tunc conditus imo    
Eruitur templo, multis intactus ab annis,
Romani census populi, quem Punica bella,
Quem dederat Perses, quem victi praeda Philippi:
Quod tibi, Roma, fuga Pyrrhus trepidante reliquit,
{{Versus|160}}Quo te Fabricius regi non vendidit auro,    
Quidquid parcorum mores servastis avorum,
Quod dites Asiae populi misere tributum,
Victorique dedit Minoia Creta Metello,
Quod Cato longinqua vexit super aequora Cypro.
{{Versus|165}}Tunc orientis opes, captorumque ultima regum    
Quae Pompeianis praelata est gaza triumphis
Egeritur: tristi spoliantur templa rapina;
Pauperiorque fuit tunc primum Caesare Roma.
Interea totum Magni fortuna per orbem
{{Versus|170}}Secum casuras in proelia moverat urbes.    
Proxima vicino vires dat Graecia bello.
Phocaicas Amphissa manus scopulosaque Cirrha,
Parnasusque iugo misit desertus utroque.
Boeoti coiere duces, quos impiger ambit
{{Versus|175}}Fatidica Cephisos aqua, Cadmeaque Dirce,    
Pisaeaeque manus, populisque per aequora mittens
Sicaniis Alpheus aquas. Tunc Maenala liquit
Arcas, et Herculeam miles Trachinins Oeten.
Thesproti, Dryopesque ruunt, quercusque silentes
{{Versus|180}}Chaonio veteres liquerunt vertice Selloe.    
Exhausit totas quamvis delectus Athenae,
Exiguae Phoebea tenent navalia puppes.
Tresque petunt veram credi Salamiua carinae.
Iam dilecta Iovi centenis venit in arma
{{Versus|185}}Creta vetus populis, Cnososque agitare pharetras    
Docta, nec Eois peior Gortyna sagittis.
Tunc qui Dardaniam tenet Oricon, et vagus altis
Dispersus silvis Athamas, et nomine prisco
Encheliae, versi testantes funera Cadmi,
{{Versus|190}}Colchis et Adriacas spumans Apsyrtis in undas,    
Et Penei qui rura colunt, quorumque labore
Thessalus Aemoniam vomer proscindit Iolcon.
Inde lacessitum primo mare, cum rudis Argo
Miscuit ignotas temerato litore gentes,
{{Versus|195}}Primaque cum ventis pelagique furentibus undis    
Composuit mortale genus, fatisque per illam
Accessit mors una ratem. Tunc linquitur Aemus
Thracius, et populum Pholoe mentita biformem.
Deseritur Strymon tepido committere Nilo
{{Versus|200}}Bistonias consuetus aves, et barbara Cone    
Sarmaticas ubi perdit aquas, sparsamque profundo
Multifidi Peucen unum caput adluit latri:
Mysiaque, et gelido tellus perfusa Cayco
Idalis, et nimium glebis exilis Arisbe.
{{Versus|205}}Quique colunt Pitanen, et quae tua munera Pallas    
Lugent damnatae Phoebo victore Celaenae:
Qua celer et ripis descendens Marsya rectis
Errantem Maeandron adit, mixtusque refertur:
Passaque ab auriferis tellus exire metallis
{{Versus|210}}Pactolon: qua culta secat non vilior Hermus.    
Iliacae quoque signa manus, perituraque castra
Ominibus petiere suis: nec fabula Troiae
Continuit, Phrygiique ferens se Caesar Iuli.
Accedunt Syriae populi; desertus Orontes,
{{Versus|215}}Et felix, (sic fama) Ninos: ventosa Damascos,    
Gazaque, et arbusto palmarum dives Idume.
Et Tyros instabilis, pretiosaque murice Sidon.
Has ad bella rates non flexo limite ponti,
Certior haud ullis duxit Cynosura carinis.
{{Versus|220}}Phoenices primi, famae si creditur, ausi    
Mansuram rudibus vocem signasse figuris.
Nondum flumineas Memphis contexere biblos
Noverat: et saxis tantum volucresque feraeque
Sculptaque servabant magicas animalia linguas.
{{Versus|225}}Deseritur Taurique nemus, Perseaque Tarsos,    
Coryciumque patens exesis rupibus antrum,
Mallos, et extremae resonant navalibus Aegae.
Itque Cilix iusta, iam non pirata, carina.
Movit et Eoos bellorum fama recessus,
{{Versus|230}}Qua colitur Ganges, toto qui solus in orbe    
Ostia nascenti contraria solvere Phoebo
Audet, et adversum fluctus impellit in Eurum:
Hic, ubi Pellaeus, post Tethyos aequora, ductor
Constitit, et magno vinci se fassus ab orbe est.
{{Versus|235}}Quaque ferens rapidum diviso gurgite fontem    
Vastis Indus aquis mixtum non sentit Hydaspen.
Quique bibunt tenera dulces ab arundine succos,
Et qui tingentes croceo medicamine crinem
Fluxa coloratis adstringunt carbasa gemmis.
{{Versus|240}}Quique suas struxere pyras, vivique calentes    
Conscendere rogos. Pro, quanta est gloria genti,
Iniecisse manum fatis, vitaque repletos,
Quod superest, donasse deis! Venere feroces
Cappadoces; duri populus nunc cultor Amani,
{{Versus|245}}Armeniusque tenens volventem saxa Niphaten:    
Aethera tangentes silvas liquere Coatrae.
Ignotum vobis, Arabes, venistis in orbem,
Umbras mirati nemorum non ire sinistras.
Tunc furor extremos movit Romanus Oretas,
{{Versus|250}}Carmanosque duces, quorum deflexus in Austrum    
Aether, non totam mergi tamen adspicit Arcton;
Lucet et exigua velox ibi nocte Bootes.
Aethiopumque solum, quod non premeretur ab ulla
Signiferi regione poli, nisi, poplite lapso,
{{Versus|255}}Ultima curvati procederet ungula Tauri.    
Quaque caput rapido tollit cum Tigride magnus
Euphrates, quos non diversis fontibus edit
Persis, et incertum, tellus si misceat amnes,
Quod potius sit nomen aquis. Sed sparsus in agros
{{Versus|260}}Fertilis Euphrates Phariae vice fungitur undae:    
At Tigrim subito tellus absorbet hiatu,
Occultosque tegit cursus, rursusque renatum
Fonte novo flumen pelagi non abnegat undis.
Inter Caesareas acies diversaque signa
{{Versus|265}}Pugnaces dubium Parthi tenuere favorem,    
Contenti fecisse duos. Tinxere sagittas
Errantes Scythiae populi, quos gurgite Bactros
Includit gelido, vastisque Hyrcania silvis.
Hinc Lacedaemonii, moto gens aspera freno,
{{Versus|270}}Heniochi, saevisque affinis Sarmata Moschis.    
Colchorum qua rura secat ditissima Phasis:
Qua Croeso fatalis Halys, qua vertice lapsus
Rhipaeo Tanais diversi nomina mundi
Imposuit ripis, Asiaeque et terminus idem
{{Versus|275}}Europae, mediae dirimens confinia terrae,    
Nunc huc, nunc illuc, qua flectitur, ampliat orbem.
Quaque fretum torrens Maeotidos egerit undas,
Pontus et Herculeis aufertur gloria metis,
Oceanumque negat solas admittere Gades.
{{Versus|280}}Hinc Essedoniae gentes, auroque ligatas    
Substringens, Arimaspe, comas: hinc fortis Arius,
Longaque Sarmatici solvens ieiunia belli
Massagetes quo fugit equo; volucresque Geloni.
Non, cum Memnoniis deducens agmina regnis
{{Versus|285}}Cyrus, et effusis numerato milite telis    
Descendit Perses, fraternique ultor amoris
Aequora cum tantis percussit classibus, unum
Tot reges habuere ducem. Colere nec umquam
Tam variae cultu gentes, tam dissona vulgi
{{Versus|290}}Ora. Tot immensae comites missura ruinae    
Excivit populos, et dignas funere Magni
Exsequias Fortuna dedit. Non corniger Hammon
Mittere Marmaridas cessavit in arma catervas:
Quidquid ab occiduis Libye patet arida Mauris,
{{Versus|295}}Usque Paraetonias Eoa ad litora Syrtea.    
Accperet felix ne non semel omnia Caesar,
Vincendum pariter Pharsalia praestitit orbem.
Ille ubi deseruit trepidantis moenia Romae,
Agmine nubiferam rapto superevolat Alpem:
{{Versus|300}}Cumque ali famae populi terrore paverent,    
Phocais in dubiis ausa est servare iuventus
Non Graia levitate fidem, signataque iura,
Et caussas, non fata, sequi. Tamen ante furorem
Indomitum duramque viri deflectere mentem
{{Versus|305}}Pacifico sermone parant, hostemque propincum    
Orant Cecropiae praelata fronde Minervae:
Semper in externis populo communia vestro
Massiliam bellis testatur fata tulisse,
Comprensa est Latiis quaecunque annalibus aetas.
{{Versus|310}}Et nunc, ignoto si quos petis orbe triumphos,    
Accipe devotas externa in proelia dextras.
At si funestas acies, si dira paratis
Proelia discordes, lacrimas civilibus armis
Secretumque damus. Tractentur vulnera nulla
{{Versus|315}}Sacra manu. Si coelicolis furor arma dedisset,    
Aut si terrigenae tentarent astra Gigantes,
Non tamen auderet pietas humana vel armis
Vel votis prodesse Iovi; sortisque deorum
Ignarum mortale genus, per fulmina tantum
{{Versus|320}}Sciret adhuc coelo solum regnare Tonantem.    
Adde quod innumerae concurrunt undique gentes,
Nec sic horret iners scelerum contagia mundus,
Ut gladiis egeant civilia bella coactis.
Sit mens ista quidem cunctis, ut vestra recusent
{{Versus|325}}Fata, nec haec alius committat proelia miles.    
Cui non conspecto languebit dextra parente?
Telaque diversi prohibebunt spargere fratres.
Finis adest rerum, si non committitis illis
Arma, quibus fas est. Nobis haec summa precandi:
{{Versus|330}}Terribiles aquilas infestaque signa relinquas    
Urbe procul, nostrisque velis te credere muris,
Excludique sinas, admisso Caesare, bellum.
Sit locus exceptus sceleri, Magnoque tibique
Tutus, ut, invictae fatum si consulat urbi,
{{Versus|335}}Foedera si placeant, sit, quo veniatis inermes.    
Vel, cum tanta vocent discrimina Martis Iberi,
Quid rapidum deflectis iter? Non pondera rerum,
Non momenta sumus, numquam felicibus armis
Usa manus, patriae primis a sedibus exsul,
{{Versus|340}}Et post translatas exustae Phocidos arces    
Moenibus exiguis alieno in litore tuti,
Illustrat quos sola fides. Si claudere muros
Obsidione paras, et vi perfringere portas:
Excepisse faces tectis et tela parati,
{{Versus|345}}Undarum raptos aversis fontibus haustus    
Quaerere, et effossam sitientes lambere terram:
Et, desit si larga Ceres, tunc horrida cerni,
Foedaque contingi maculato carpere morsu.
Nec pavet hic populus pro libertate subire,
{{Versus|350}}Obsessum Poeno gessit quod Marte Saguntum.    
Pectoribus rapti matrum, frustraque trahentes
Ubera sicca fame medios mittentur in ignes;
Uxor et a caro poscet sibi fata marito.
Vulnera miscebunt fratres, bellumque coacti
{{Versus|355}}Hoc potius civile gerent. Sic Graia iuventus    
Finierat: quum, turbato iam prodita vultu,
Ira ducis tandem testata est voce dolorem.
Vana movet Graios nostri fiducia cursus.
Quamvis Hesperium mundi properemus ad axem,
{{Versus|360}}Massiliam delere vacat. Gaudete cohortes:    
Obvia praebentur fatorum munere bella.
Ventus ut amittit vires, nisi robore densae
Occurrant silvae, spatio diffsus inani:
Utque perit magnus nullis obstantibus ignis,
{{Versus|365}}Sic hostes mihi desse nocet: damnumque putamus    
Armorum, nisi, qui vinci potuere, rebellent.
Sed si solus eam, dimissis degener armis,
Tunc mihi tecta patent. Iam non exscudere tantum,
Inclusisse volunt. At enim contagia belli
{{Versus|370}}Dira fugant. Dabitis poenas pro pace petita:    
Et nihil esse meo discetis tutius aevo,
Quam duce me bellum. Sic postquam fatus, ad urbem
Haud trepidam convertit iter: tunc moenia clausa
Conspicit: et densa iuvenum vallata corona.
{{Versus|375}}Haud procul a muris tumulas surgentis in altum    
Telluris parvum diffuso vertice campum
Explicat: haec patiens longo munimine cingi
Visa duci rapes, tutisque aptissima castris.
Proxima pars urbis celsam consurgit in arcem,
{{Versus|380}}Par tumulo, mediisque sedent convallibus arva.    
Tunc res immenso placuit statura labore,
Aggere diversos vasto committere colles.
Sed prius ut totam, qua terra cingitur, urbem
Clauderet, a summis perduxit ad aequora castris
{{Versus|385}}Longum Caesar opus, fontesque et pabula campi    
Amplexus fossa, densas tollentia pinnas
Cespitibus, crudaque exstruxit brachia terra.
Iam satis hoc Graiae memorandum contigit urbi,
Aeternumque decus, quod non impulsa, nec ipso
{{Versus|390}}Strata metu, tenuit flagrantis in omnia belli    
Praecipitem cursum: raptisque a Caesare cunctis,
Vincitur una mora. Quantum est, quod fata tenentur!
Quodque virum toti properans imponere mundo
Hos perdit Fortuna dies! Tunc omnia late
{{Versus|395}}Procumbunt nemora, et spoliantur robore silvae,    
Ut, cum terra levis mediam virgultaque molem
Suspendant, structa laterum compage ligatam
Arctet humum, pressus ne cedat turribus agger.
Lucus erat longo numquam violatus ab evo,
{{Versus|400}}Obscurum cingens connexis aera ramis,    
Et gelidas alte submotis solibus umbras.
Hunc non ruricolae Panes, nemorumque potentes
Silvani Nymphaeque tenent, sed barbara ritu
Sacra deum, structae diris altaribus arae;
{{Versus|405}}Omnisque humanis lustrata cruoribus arbos.    
Si qua fidem meruit superos mirata vetustas,
Illis et volucres metuunt insistere ramis,
Et lustris recubare ferae: nec ventus in illas
Incubuit silvas, excussaque nubibus atris
{{Versus|410}}Fulgura: non ullis frondem praebentibus auris    
Arboribus suus horror inest. Tum plurima nigris
Fontibus unda cadit, simulacraque moesta deorum
Arte carent, caesisque extant informia truncis.
Ipse situs putrique facit iam robore pallor
{{Versus|415}}Attonitos: non vulgatis sacrata figuris    
Numina sic metuunt: tantum terroribus addit,
Quos timeant non nosse deos. Iam fama ferebat
Saepe cavas motu terrae mugire cavernas,
Et procumbentes iterum consurgere taxos,
{{Versus|420}}Et non ardentis fulgere incendia silvae,    
Roboraque amplexos circumfluxisse dracones.
Non illum cultu populi propiore frequentant,
Sed cessere deis. Medio cum Phoebus in axe est,
Aut coelum nox atra tenet, pavet ipse sacerdos
{{Versus|425}}Acessus, dominumque timet deprendere luci.    
Hanc iubet immisso silvam procumbere ferro:
Nam vicina operi belloque intacta priore
Inter nudatos stabat densissima montes.
Sed fortes tremuere manus, motique verenda
{{Versus|430}}Maiestate loci, si robora sacra ferirent,    
In sua credebant redituras membra secures.
Implicitas magno Caesar torpore cohortes
Ut vidit, primus raptam librare bipennem
Ausus, et aeriam ferro proscindere quercum,
{{Versus|435}}Effatur, merso violata in robora ferro:    
Iam ne quis vestrum dubitet subvertere silvam,
Credite me fecisse nefas. Tunc paruit omnis
Imperiis non sublato secura pavore
Turba, sed expensa superorum et Caesaris ira.
{{Versus|440}}Procumbunt orni, nodosa impellitur ilex,    
Silvaque Dodones, et fluctibus aptior alnus,
Et non plebeios luctus testata cupressus,
Tum primum posuere comas, et fronde carentes
Admisere diem: propulsaque robore denso
{{Versus|445}}Sustinuit se silva cadens. Gemuere videntes    
Gallorum populi: muris sed clausa iuventus
Exsultat. Quis enim laesos impune putaret
Esse deos? Servat multos fortuna nocentes:
Et tantum miseris irasci numina possunt.
{{Versus|450}}Utque satis caesi nemoris, quaesita per agros    
Plaustra ferunt: curvoque soli cessantis aratro
Agricolae raptis annum flevere iuvencis.
Dux tamen, impatiens haesuri ad moenia Martis,
Versus ad Hispanas acies extremaque mundi,
{{Versus|455}}Iussit bella geri. Stellatis axibus agger    
Erigitur, geminasque aequantes moenia turres
Accipit: hae nullo fixerunt robore terram,
Sed per iter longum caussa repsere latenti.
Cum tantum nutaret onus, telluris inanes
{{Versus|460}}Concussisse sinus quaerentem erumpere ventum    
Credidit, et muros mirata est stare iuventus.
Illinc tela cadunt excelsas urbis in arces.
Sed maior Graio Romana in corpora ferro
Vis inerat. Neque enim solis excussa lacertis
{{Versus|465}}Lancea, sed tenso ballistae turbine rapta,    
Haud unum contenta latus transire, quiescit:
Sed pandens perque arma viam, perque ossa, relicta
Morte, fugit: superest telo post vulnera cursus.
At saxum quoties ingenti verberis actu
{{Versus|470}}Excutitur, qualis rupes, quam vertice montis    
Abscidit impulsu ventorum adiuta vetustas,
Frangit cuncta ruens: nec tantum corpora pressa
Exanimat: totos cum sanguine dissipat artus.
Ut tamen hostiles densa testudine muros
{{Versus|475}}Tecta subit virtus, armisque innexa priores    
Arma ferunt, galeamque extentus protegit umbo,
Quae prius ex longo nocuerunt missa recessu,
Iam post terga cadunt: nec Graiis flectere iactum,
Aut facilis labor est longinqua ad tela parati
{{Versus|480}}Tormenti mutare modum: sed pondere solo    
Contenti, nudis evolvunt saxa lacertis.
Dum fuit armorum series, ut grandine tecta
Innocua percussa sonant, sic omnia tela
Respuit: at postquam virtus incensa virorum
{{Versus|485}}Perpetuam rupit defesso milite cratem,    
Singula continuis cesserunt ictibus arma.
Tunc adoperta levi procedit vinea terra,
Sub cuius pluteis et tecta fronte latentes
Moliri nunc ima parant, et vertere ferro
{{Versus|490}}Moenia: nunc aries suspenso fortior ictu    
Incussus densi compagem solvere muri
Tentat, et impositis unum subducere saxis.
Sed super et flammis, et magnae fragmine molis,
Et sudibus crebris, et adusti roboris ictu
{{Versus|495}}Percussae cedunt crates, frustraque labore    
Exhausto fessus repetit tentoria miles.
Summa fuit Grais, starent ut moenia, voti.
Ultro acies inferre parant: armisque coruscas
Nocturni texere faces: audaxque iuventus
{{Versus|500}}Erupit: non hasta viris, non letifer arcus,    
Telum flamma fuit, rapiensque incendia ventus
Per Romana tulit celeri munimina cursu.
Nec, quamvis viridi lactetur robore, lentas
Ignis agit vires: teda sed raptus ab omni
{{Versus|505}}Consequitur nigri spatiosa volumina fumi:    
Nec solum silvas, sed saxa iugentia solvit,
Et crudae putri fluxerunt pulvere cautes.
Procubuit, maiorque iacens adparuit agger.
Spes victis telluris abit, placuitque profundo
{{Versus|510}}Fortunam tentare mari Non robore picto    
Ornatas decuit fulgens tutela carinas,
Sed rudis, et qualis procumbit montibus arbor,
Conseritur stabilis navalibus area bellis.
Et iam turrigeram Bruti comitata carinam
{{Versus|515}}Venerat in fluctus Rhodani cum gurgite classis,    
Stoechados arva tenens. Nec non et Graia iuventua,
Omne suum fatis voluit committere robur,
Grandaevosque senes mixtis armavit ephebis.
Accepit non sola viros, quae stabat in undis
{{Versus|520}}Classis; et emeritas repetunt navalibus alnos.    
Ut matutinos spargens super aequora Phoebus
Fregit aquis radios, et liber nubibus aether,
Et posito Borea, pacemque tenentibus Austris,
Servatum bello iacuit mare, movit ab omni
{{Versus|525}}Quisque suam statione ratem, paribusque lacertis    
Caesaris hinc puppes, hinc Graio remige classis
Tollitur: impulsae tonsis tremuere carinae,
Crebraque sublimes convellunt verbera puppes.
Cornua Romanae classis validaeque triremes,
{{Versus|530}}Quasque quater surgens exstructi remigis ordo    
Commovet, et plures quae mergunt aequore pinus,
Multiplices cinxere rates. Hoc robur aperto
Oppositum pelago. Lunata fronte recedunt
Ordine contentae gemino crevisse Liburnae.
{{Versus|535}}Celsior at cunctis Bruti praetoria puppis    
Verberibus senis agitur, molemque profundo.
Invehit, et summis longe petit aequora remis.
Ut tantum medii fuerat maris, utraque classis
Quod semel excussis posset transcurrere tonsis,
{{Versus|540}}Innumerae vasto miscentur in aethere voces:    
Remorumque sonus premitur clamore: nec ullae
Audiri potuere tubae. Tunc caerula verrunt,
Atque in transtra cadunt, et remis pectora pulsant.
Ut primum rostris crepuerunt obvia rostra,
{{Versus|545}}In puppim rediere rates, emissaque tela    
Aera texerunt vacuumque cadentia pontum.
Et iam diductis extendunt cornua proris,
Diversaeque rates laxata classe receptae.
Ut, quoties aestus Zephyris Eurisque repugnat,
{{Versus|550}}Huc abeunt fluctus, illuc mare: sic, ubi puppes    
Sulcato varios duxerunt gurgite tractus,
Quod tulit illa ratis remis, haec repulit aequor.
Sed Graiis habiles pugnamque lacessere pinus
Et tentare fugam, nec longo frangere gyro
{{Versus|555}}Cursum, nec tarde flectenti cedere clavo.    
At Romana ratis stabilem praebere carinam
Certior, et terrae similem bellantibus usum.
Tunc in signifera residenti puppe magistro
Brutus ait: Paterisne acies errare profundo,
{{Versus|560}}Artibus et certas pelagi? Iam consere bellum:    
Phocaicis medias rostris oppone carinas.
Paruit, obliquas et praebuit hostibus alnos.
Tunc, quaecumque ratis tentavit robora Bruti,
Ictu victa suo percussae capta cohaesit.
{{Versus|565}}Ast alias manicaeque ligant, teretesque catenae,    
Seque tenent remis: tecto stetit aequore bellum.
Iam non excussis torquentur tela lacertis,
Nec longinqua cadunt iaculato vulnera ferro:
Miscenturque manus. Navali plurima bello
{{Versus|570}}Ensis agit. Stat quisque suae de robore puppis    
Pronus in adversos ictus: nullique perempti
In ratibus cecidere suis. Cruor altus in undis
Spumat, et obducti concreto sanguine fluctus.
Et quas immissi traxerunt vincula ferri,
{{Versus|575}}Has prohibent iungi conserta cadavera puppes.    
Semianimes alii vastum subiere profundum,
Hauseruntque suo permixtum sanguine pontum.
Hi, luctantem animam lenta cum morte trahentes,
Fractarum subita ratium periere ruina.
{{Versus|:}}Irrita tela suas peragunt in gurgite caedes
Et quodcumque cadit frustrato pondere ferrum,
Exceptum mediis invenit vulnus in undis.
Phocaicis Romana ratis vallata carinis,
Robore diducto dextrum laevumque tuetur
{{Versus|585}}Aequo Marte latus: cuius dum pugnat ab alta    
Puppe Tagus, Graiumque audax aplustre retentat,
Terga simul pariter missis et pectora telis
Transigitur: medio concurrit pectore ferrum,
Et stetit incertus, flueret quo vulnere, sanguis,
{{Versus|590}}Donec utrasque simul largus cruor expulit hastas,    
Divisitque animam, sparsitque in vulnera letum.
Dirigit huc puppim miseri quoque dextra Telonis,
Qua nullam melius, pelago turbante, carinae
Audivere manum: nec lux est notior ulli
{{Versus|595}}Crastina, seu Phoebum videat, seu cornua lunae,    
Semper venturis componere carbasa ventis.
Hic Latiae rostro compagem ruperat alni:
Pila sed in medium venere trementia pectus,
Avertitque ratem morientis dextra magistri.
{{Versus|600}}Dum cupit in seciam Gyareus erepere puppim,    
Excipit immissum suspensa per ilia ferrum,
Adfixusque rati, telo retinente, pependit.
Stant gemini fratres, fecundae gloria matris,
Quos eadem variis genuerunt viscera fatis.
{{Versus|605}}Discrevit mors saeva viros: unumque relictum    
Agnorunt miseri, sublato errore, parentes,
Aeternis caussam lacrimis. Tenet ille dolorem
Semper, et amissum fratrem lugentibus obfert.
Quorum alter, mixtis obliquo pectine remis,
{{Versus|610}}Ausus Romanae Graia de puppe carinae    
Iniectare manum: sed eam gravis insuper ictus
Amputat: ilia tamen nisu, quo prenderat, haesit,
Deriguitque tenens strictis immortua nervis.
Crevit in adversis virtus: plus nobilis irae
{{Versus|615}}Truncus habet, fortique instaurat proelia laeva,    
Rapturusque suam procumbit in aequora dextram.
Haec quoque cum toto manus est abscisa lacerto.
Iam clypeo telisque carens, non conditur ima
Puppe, sed expositus, fraternaque pectore nudo
{{Versus|620}}Arma tegens, crebra confixus cuspide perstat:    
Telaque multorum leto casura suorum
Emerita iam morte tenet. Tum vulnere multo
Effugientem animam lassos collegit in artus,
Membraque contendit toto, quicumque manebat,
{{Versus|625}}Sanguine, et hostilem, defectis robore membris,    
Insiluit, solo nociturus pondere, puppim.
Strage virum cumulata ratis, multoque cruore
Plena, per oblicum crebros latus accipit ictus.
At postquam ruptis pelagus compagibus hausit,
{{Versus|630}}Ad summos repleta foros, descendit in undas,    
Vicinum involvens contorto vertice pontum.
Aequora discedunt mersa diducta carina,
Inque locum puppis cecidit mare. - Multaque ponto
Praebuit illa dies varii miracula fati.
{{Versus|635}}Ferrea dum puppi rapidos manus inserit uncos,    
Adfixit Lycidam. Mersus foret ille profundo;
Sed prohibent socii, suspensaque crura retentant.
Scinditur avulsus: nec, sicut vulnere, sanguis
Emicuit lentus: ruptis cadit undique venis:
{{Versus|640}}Discursusque animae diversa in membra meantis    
Interceptus aquis. Nullius vita perempti
Est tanta dimissa via: pars ultima trunci
Tradidit in letum vacuos vitalibus artis;
At tumidus qua pulmo iacet, qua viscera fervent,
{{Versus|645}}Haeserunt ibi fata diu: luctataque multum    
Hac cum parte viri vix omnia membra tulerunt.
Dum nimium pugnax unius turba carinae
Incumbit prono lateri, vacuamque relinquit,
Qua caret hoste, ratem: congesto pondere puppis
{{Versus|650}}Versa, cava texit pelagus nautasque carina;    
Brachia nec licuit vasto iactare profundo,
Sed clauso periere mari. - tunc unica diri
Conspecta est leti facies, cum forte natantem
Diversae rostris iuvenem fixere carinae.
{{Versus|655}}Discessit medium tam vastos pectus ad ictus:    
Nec prohibere valent obtritis ossibus artus,
Quo minus aera sonent. Eliso ventre, per ora
Eiectat saniem permixtus viscere sanguis.
Postquam inhibent remis puppes, ac rostra recedunt,
{{Versus|660}}Deiectum in pelagus perfosso pectore corpus    
Vulneribus transmisit aquas. - Pars maxima turbae
Naufraga, iactatis morti obluctata lacertis,
Puppis ad auxilium sociae concurrit: at illi
Robora cum vetitis prensarent altius ulnis,
{{Versus|665}}Nutaretque ratis populo peritura recepto,    
Impia turba super medios ferit ense lacertos:
Brachia linquentes Graia pendentia puppi,
A manibus cecidere suis: non amplius undae
Sustinuere graves in summo gurgite truncos.
{{Versus|670}}Iamque omni fusis nudato milite telis,    
Invenit arma furor: remum contorsit in hostem
Alter: at hi tortum validis aplustre lacertis
Avulsasque rotant, excusso remige, sedes.
In pugnam fregere rates. Sidentia pessum
{{Versus|675}}Corpora caesa tenent, spoliantque cadavera ferro.    
Multi, inopes teli, iaculum letale revulsum
Visceribus traxere suis, et vulnera laeva
Oppressere manu, validos dum praebeat ictus
Sanguis et hostilem cum torserit exeat hastam.
{{Versus|680}}Nulla tamen plures hoc edidit aequore clades,    
Quam pelago diversa lues. Nam pinguibus ignis
Adfixus tedis, et tecto sulfure vivax
Spargitur: at faciles praebere alimenta carinae
Nunc pice, nunc liquida rapuere incendia cera.
{{Versus|685}}Nec flammas superant undae: sparsisque per aequor    
Iam ratibus, fragmenta ferus sibi vindicat ignis.
Hic recipit fluctus, extinguat ut aequore flammas:
Hi, ne mergantur, tabulis ardentibus haerent.
Mille modos inter leti, mors una timori est,
{{Versus|690}}Qua coepere mori. Nec cessat naufraga virtus.    
Tela legunt deiecta mari, ratibusque ministrant:
Incertasque manus ictu languente per undas
Exercent. Nunc, rara datur si copia ferri,
Utuntur pelago. Saevus complectitur hostem
{{Versus|695}}Hostis, et implicitis gaudent subsidere membris,    
Mergentesque mori. - Pugna fuit unus in illa
Eximius Phoceus animiam servare sub undis,
Scrutarique fretum si quid mersisset arenis,
Et nimis adfixos unci convellere morsus,
{{Versus|700}}Adductum quoties non senserat ancora funem.    
Hic ubi compressum penitus deduxerat hostem,
Victor et incolumis summas remeabat ad undas;
Sed, se per vacuos credit dum surgere fluctus,
Puppibus occurrit, tandemque sub aequore mansit.
{{Versus|705}}Hi super hostiles iecerunt brachia remos,    
Et ratium tenuere fugam. Non perdere letum
Maxima cura fuit; multus sua vulnera puppi
Adfixit moriens, et rostris abstulit ictus.
Stantem sublimi Tyrrhenum culmine prorae
{{Versus|710}}Lygdamus excussa, Balearis tortor habenae,    
Glande petens, solido fregit cava tempora plumbo.
Sedibus expulsi, postquam cruor omnia rupit
Vincula, procumbunt oculi: stat lumine rapto
Adtonitus, mortisque illas putat esse tenebras.
{{Versus|715}}At postquam membris sensit constare vigorem,    
Vos, ait, o socii, sicut tormenta soletis,
Me quoque mittendis rectum componite telis.
Egere quod superest animae, Tyrrhene, per omnes
Bellorum casus. Ingentem militis usum
{{Versus|720}}Hoc habet ex magna defunctum parte cadaver:    
Viventis feriere loco. Sic fatus in hostem
Caeca tela manu, sed non tamen irrita, mittit.
Excipit haec iuvenis generosi sanguinis Argus,
Qua iam non medius descendit in ilia venter,
{{Versus|725}}Adiuvitque suo procumbens pondere ferrum.    
Stabat diversa victae iam parte carinae
Infelix Argi genitor: non ille iuventae
Tempore Phocaicis ulli cessurus in armis:
Victum aevo robur cecidit, fessusque senecta
{{Versus|730}}Exemplum, non miles erat. Qui, funere viso,    
Saepe cadens longae senior per transtra carinae
Pervenit ad puppim, spirantesque invenit artus.
Non lacrimae cecidere genis, non pectora tundit,
Distentis toto riguit sed corpore palmis.
{{Versus|735}}Nox subit, atque oculos vastae obduxere tenebrae,    
Et miserum cernens agnoscere desinit Argum.
Ille caput labens et iam languentia colla,
Viso patre, levat: vox fauces nulla solutas
Prosequitur: tacito tantum petit oscula vultu,
{{Versus|740}}Invitatque patris claudenda ad lumina dextram.    
Ut torpore senex caruit, viresque cruentus
Coepit habere dolor, Non perdam tempora, dixit,
A saevis permissa deis, iugulumque senilem
Confodiam. Veniam misero concede parenti,
{{Versus|745}}Arge, quod amplexus, extrema quod oscula fugi.    
Nondum destituit calidus tua vulnera sanguis,
Semianimisque iaces, et adhuc potes esse superstes.
Sic fatus, quamvis capulum per viscera missi
Polluerat gladii, tamen alta sub aequora tendit
{{Versus|750}}Praecipiti saltu. Letum praecedere nati    
Festinantem animam morti non credidit uni.
Inclinant iam fata ducum, nec iam amplius anceps
Belli casus erat: Graiae pars maxima classis
Mergitur: ast aliae mutato remige puppes
{{Versus|755}}Victores vexere suos: navalia paucae    
Praecipiti tenuere fuga. Quis in urbe parentum
Fletus erat! quanti matrum per litora planctus!
Coniunx saepe sui, confusis vultibus unda,
Credidit ora viri, Romanum amplexa cadaver:
{{Versus|760}}Accensisque rogis miseri de corpore trunco    
Certavere patres. - At Brutus, in aequore victor,
Primus Caesareis pelagi decus addidit armis.
&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Liber II
|AnteNomen=Pharsalia/II
|Post=Liber IV
|PostNomen=Pharsalia/IV
}}</text>
      <sha1>mo24e7pi5ym92se52a1m929ark9vkvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39539</id>
    <revision>
      <id>283212</id>
      <parentid>266198</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:03:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39846" sha1="dtktiro1q7godoqvqsfviavss9xijar" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber IV
|Editio=Cambridge, 1875
|Fons=[https://www.google.com.br/books/edition/M_Annaei_Lucani_Pharsaliae_liber_primus/LMIDAAAAQAAJ google books]
}}
{{Liber
|Ante=Liber III
|AnteNomen=Pharsalia/III
|Post=Liber V
|PostNomen=Pharsalia/V
}}
&lt;poem&gt;
At procul extremis terrarum Caesar in oris{{r|0|}}
Martem saevus agit, non multa caede nocentem,
Maxima sed fati ducibus momenta daturum.
Iure pari rector castris Afranius illis
{{Versus|5}}Ac Petreius erat: concordia duxit in aequas    
Imperium commune vices, tutelaque valli
Pervigil alterno paret custodia signo.
His praeter Latias acies erat impiger Astur,
Vettonesque leves, profugique a gente vetusta
{{Versus|10}}Gallorum Celtae, miscentes nomen Iberis.    
Colle tumet modico, lenique excrevit in altum
Pingue solum tumulo: super hunc fundata vetusta
Surgit Ilerda manu: placidis praelabitur undis
Hesperios inter Sicoris non ultimus amnes;
{{Versus|15}}Saxeus ingenti quem pons amplectitur arcu,    
Hibernas passurus aquas. At proxima rupes
Signa tenet Magni: nec Caesar colle minore
Castra levat: medius dirimit tentoria gurges.
Explicat hinc tellus campos effusa patentes,
{{Versus|20}}Vix oculo prendente modum, camposque coerces,    
Cinga rapax, vetitus fluctus et litora cursu
Oceani pepulisse tuo: nam gurgite mixto,
Qui praestat terris, aufert tibi nomen Iberus.
Prima dies belli cessavit Marte cruento,
{{Versus|25}}Spectandasque ducum vires numerosaque signa    
Exposuit. Piguit sceleris; pudor arma furentum
Continuit; patriaeque et ruptis legibus unum
Donavere diem. Prono tunc Caesar Olympo
In noctem subita circumdedit agmina fossa,
{{Versus|30}}Dum primae perstant acies, hostemque fefellit,    
Et prope consertis obduxit castra maniplis.
Luce nova collem subito conscendere cursu,
Qui medius tutam castris dirimebat Ilerdam,
Imperat. Huc hostem pariter terrorque pudorque
{{Versus|35}}Impulit; et rapto tumulum prior agmine cepit.    
His virtus ferrumque locum promittit: at illis
Ipse locus. Miles rupes oneratus in altas
Nititur: adversoque acies in monte supina
Haeret, et in tergum casura, umbone sequentis
{{Versus|40}}Erigitur. Nulli telum vibrare vacabat,    
Dum labat et fixo firmat vestigia pilo,
Dum scopulos stirpesque tenent, atque, hoste relicto,
Caedunt ense viam. Vidit lapsura ruina
Agmina dux, equitemque iubet succedere bello,
{{Versus|45}}Munitumque latus laevo praeducere gyro.    
Sic pedes ex facili, nulloque urgente, receptus,
Irritus et victor, subducto Marte, pependit.
Hactenus armorum discrimina: cetera bello
Fata dedit variis incertus motibus aer.
{{Versus|50}}Pigro bruma gelu, siccis Aquilonibus haerens,    
Aethere constricto pluvias in nube tenebat.
Urebant montana nives, camposque iacentes
Non duraturae conspecto sole pruinae:
Atque omnis propior mergenti sidera coelo
{{Versus|55}}Aruerat tellus hiberno dura sereno.    
Sed postquam vernus calidum Titana recepit
Sidera respiciens delapsae portitor Helles,
Atque iterum, aequatis ad iustae pondera Librae
Temporibus, vicere dies: tunc, sole relicto,
{{Versus|60}}Cynthia quo primum cornu dubitanda refulsit,    
Exclusit Boream, flammasque accepit ab Euro.
Ille suo nubes quascumque invenit in axe,
Torsit in occiduum Nabataeis flatibus orbem:
Et quas sentit Arabs, et quas Gangetica tellus
{{Versus|65}}Exhalat nebulas, quidquid concrescere primus    
Sol patitur, quidquid coeli fuscator Eoi
Intulerat Corus, quidquid defenderat Indos,
Incendere diem nubes, oriente remotae;
Nec medio potuere graves incumbere mundo,
{{Versus|70}}Sed nimbos rapuere fuga. Vacat imbribus Arctos    
Et Notus; in solam Calpen fluit humidus aer.
Hic, ubi iam Zephyri fines et summus Olympi
Cardo tenet Tethyn, vetitae transcurrere, densos
Involvere globos; congestumque aeris atri
{{Versus|75}}Vix recipit spatium, quod separat aethere terram.    
Iamque polo pressae largos densentur in imbres,
Spissataeque fluunt: nec servant fulmina flammas,
Quamvis crebra micent: moriuntur fulgura nimbis
Hinc imperfecto complectitur aera gyro
{{Versus|80}}Arcus, vix ulla variatus luce colorem,    
Oceanumque bibit, raptosque ad nubila fluctus
Pertulit, et coelo diffusum reddidit aequor.
Iamque Pyrenaeae, quas numquam solvere Titan
Evaluit, fluxere nives, fractoque madescunt
{{Versus|85}}Saxa gelu. Tunc, quae solitis e fontibus exit,    
Non habet unda vias: tam largas alveus omnis
A ripis accepit aquas. Iam naufraga campo
Caesaris arma natant, impulsaque gurgite multo
Castra labant: alto restagnant flumina vallo.
{{Versus|90}}Non pecorum raptus faciles, non pabula mersi    
Ulla ferunt sulci: tectarum errore viarum
Fallitur occultis sparsus populator in agris.
Iamque, comes semper magnorum prima malorum.
Saeva fames aderat: nulloque obsesses ab hoste
{{Versus|95}}Miles eget; toto censu non prodigus emit    
Exiguam Cererem. Pro lucri pallida tabes!
Non deest prolato ieiunus venditor auro.
Iam tumuli collesque latent: iam flumina cuncta
Condidit una palus, vastaque voragine mersit:
{{Versus|100}}Absorpsit penitus rupes, ac tecta ferarum    
Detulit, atque ipsas hausit, subitisque frementes
Vorticibus contorsit aquas et repulit aestus
Fortior Oceani. Nec Phoebum surgere sentit
Nox subiecta polo; rerum discrimina miscet
{{Versus|105}}Deformis coeli facies iunctaeque tenebrae.    
Sic mundi pars ima iacet, quam zona nivalis
Perpetuaeque premunt hiemes; non sidera coelo
Ulla videt, sterili non quidquam frigore gignit,
Sed glacie medios signorum temperat ignes.
{{Versus|110}}Sic, o summe parens mundi, sic sorte secunda    
Aequorei rector facias, Neptune, tridentis:
Et tu perpetuis impendas aera nimbis;
Tu remeare vetes quoscumque emiseris aestus.
Non habeant amnes declivem ad litora cursum,
{{Versus|115}}Sed pelagi referantur aquis: concussaque tellus    
Laxet iter fluviis. Hos campos Rhenus inundet,.
Hos Rhodanus: vastos obliquent flumina fontes.
Rhipaeas huc solve nives, huc stagna lacusque
Et pigras, ubicumque iacent, effunde paludes:
{{Versus|120}}Et miseras bellis civilibus eripe terras.    
Sed parvo Fortuna viri contenta pavore,
Plena redit, solitoque magis favere secundi
Et veniam meruere dei. Iam rarior aer,
Et par Phoebus aquis, densas in vellera nubes
{{Versus|125}}Sparserat, et noctes ventura luce rubebant:    
Servatoque loco rerum, discessit ab astris
Humor, et ima petit, quidquid pendebat aquarum.
Tollere silva comas, stagnis emergere colles
Incipiunt, visoque die durescere valles.
{{Versus|130}}Utque habuit ripas Sicoris, camposque reliquit,    
Primum cana salix madefacto vimine parvam
Texitur in puppim, caesoque inducta iuvenco
Vectoris patiens tumidum superenatat amnem.
Sic Venetus stagnante Pado, fusoque Britannus
{{Versus|135}}Navigat Oceano: sic, cum tenet omnis Nilus,    
Conseritur bibula Memphitis cymba papyro.
His ratibus transiecta manus festinat utrinque
Succisum curvare nemus; fluviique ferocis
Incrementa timens, non primis robora ripis
{{Versus|140}}Imposuit: medios pontem distendit in agros.    
Ac ne quid Sicoris repetitis audeat undis,
Spargitur in sulcos, et scisso gurgite rivis
Dat poenas maioris aquae. Postquam omnia fatis
Caesaris ire videt, celsam Petreius Ilerdam
{{Versus|145}}Deserit, et noti diffisus viribus orbis,    
Indomitos quaerit populos et semper in arma
Mortis amore feros, et tendit in ultima mundi.
Nudatos Caesar colles desertaque castra
Conspiciens, capere arma iubet, nec quaerere pontem
{{Versus|150}}Nec vada, sed duris fluvium superare lacertis.    
Paretur, rapuitque ruens in proelia miles,
Quod fugiens timuisset, iter. Mox uda receptis
Membra fovent armis, gelidosque a gurgite cursu
Restituunt artus, donec decresceret umbra,
{{Versus|155}}In medium surgente die. Iamque agmina summa    
Carpit eques, dubiique fugae pugnaeque tenentur.
Adtollunt campo geminae iuga saxea rupes,
Valle cava media. Tellus hinc ardua celsos
Continuat colles: tutae quos inter opaco
{{Versus|160}}Anfractu latuere viae. Quibus hoste potito    
Faucibus, emitti terrarum in devia Martem
Inque feras gentes, Caesar videt. Ite sine ullo
Ordine, ait, raptumque fuga convertite bellum,
Et faciem pugnae vultusque inferte minaces:
{{Versus|165}}Nec liceat pavidis ignava occumbere morte:    
Excipiant recto fugientes pectore ferrum.
Dixit, et ad montes tendentem praevenit hostem.
Illic exiguo paullum distantia vallo
Castra locant. Postquam spatio languentia nullo
{{Versus|170}}Mutua conspicuos habuerunt lumina vultus,    
Et fratres natosque suos videre patresque,
Deprensum est civile nefas! Tenuere parumper
Ora metu: tantum nutu motoque salutant
Ense suos. Mox ut stimulis maioribus ardens
{{Versus|175}}Rupit amor leges, audet transcendere vallum    
Miles, in amplexus effusas tendere palmas.
Hospitis ille ciet nomen; vocat ille propinquum:
Admonet hunc studiis consors puerilibus aetas:
Nec Romanus erat, qui non agnoverat hostem.
{{Versus|180}}Arma rigant lacrimis, singultibus oscula rumpunt:    
Et, quamvis nullo maculatus sanguine, miles,
Quae potuit, fecisse timet. Quid pectora pulses?
Quid, vesane, gemis? fletus quid fundis inanes,
Nec te sponte tua sceleri parere fateris?
{{Versus|185}}Usque adeone times, quem tu facis ipse timendum?    
Classica dent bellum; saevos tu neglige cantus:
Signa ferant; cessa: iamiam civilis Erinnys
Concidet, et Caesar generum privatus amabit.
Nunc ades, aeterno complectens omnia nexu,
{{Versus|190}}O rerum mixtique salus, Concordia, mundi,    
Et sacer orbis amor: magnum nunc saecula nostra
Venturi discrimen habent. Periere latebrae
Tot scelerum: populo venia est erepta nocenti:
Agnovere suos. Pro numine fata sinistro,
{{Versus|195}}Exigua requie tantas augentia clades!    
Pax erat, et miles, castris permixtus utrisque,
Errabat: duro concordes cespite mensas
Institnunt, et permixto libamina Baccho
Gramineis fluxere focis: iunctoque cubili
{{Versus|200}}Extrahit insomnes bellorum fabula noctes:    
Quo primum steterint campo, qua lancea dextra
Exierit. Dum, quae gesserunt fortia, iactant,
Et dum multa negant, quod solum fata petebant,
Est miseris renovata fides, atque omne futurum
{{Versus|205}}Crevit amore nefas. Nam postquam foedera pacis    
Cognita Petreio, seque et sua tradita venum
Castra videt, famulas scelerata ad proelia dextras
Excitat, atque hostes turba stipatus inermes
Praecipitat castris, iunctosque amplexibus ense
{{Versus|210}}Separat, et multo disturbat sanguine pacem.    
Addidit ira ferox moturas proelia voces:
Immemor o patriae, signorum oblite tuorum,
Non potes hoc caussae, miles, praestare senatus,
Adsertor victo redeas ut Caesare; certe
{{Versus|215}}Ut vincare, potes. Dum ferrum, incertaque fata,    
Quique fluat multo non deerit vulnere sanguis,
Ibitis ad dominum, damnataque signa feretis?
Utque habeat famulos nullo discrimine, Caesar
Exorandus erit? ducibus quoque vita petenda est?
{{Versus|220}}Numquam nostra salus pretium mercesque nefandae    
Proditionis erit: non hoc civilia bella,
Ut vivamus, agunt. Trahimur sub nomine pacis.
Non chalybem gentes penitus fugiente metallo
Eruerent, nulli vallarent oppida muri,
{{Versus|225}}Non sonipes in bella ferox, non iret in aequor    
Turrigeras classis pelago sparsura carinas,
Si bene libertas umquam pro pace daretur.
Hostes nempe meos sceleri iurata nefando
Sacramenta tenent: at vobis vilior hoc est
{{Versus|230}}Vestra fides, quod pro caussa pugnantibus aequa    
Et veniam sperare licet. Pro dira pudoris
Foedera! Nunc toto fatorum ignarus in orbe,
Magne, paras acies, mundique extrema tenentes
Sollicitas reges, cum forsan foedere nostro
{{Versus|235}}Iam tibi sit promissa salus. Sic fatur, et omnes    
Concussit mentes, scelerumque reduxit amorem.
Sic, ubi desuetae silvis in carcere clauso
Mansuevere ferae, et vultus posuere minaces,
Atque hominem didicere pati: si torrida parvus
{{Versus|240}}Venit in ora cruor, redeunt rabiesque furorque,    
Admonitaeque tument gustato sanguine fauces;
Fervet, et a trepido vix abstinet ira magistro.
Itur in omne nefas: et quae Fortuna deorum.
Invidia caeca bellorum in nocte tulisset,
{{Versus|245}}Fecit monstra fides: inter mensasque torosque,    
Quae modo complexu foverunt, pectora caedunt.
Et quamvis primo ferrum strinxere gementes,
Ut dextrae iusti gladius dissuasor adhaesit,
Dum feriant, odere suos, animosque labantes
{{Versus|250}}Confirmant ictu. Fervent iam castra tumultu,    
[Et scelerum turba: rapiuntur colla parentum.]
Ac velut occultum pereat scelus, omnia monstra
In faciem posuere ducum: iuvat esse nocentes.
Tu, Caesar, quamvis spoliatus milite multo,
{{Versus|255}}Agnoscis superos. Neque enim tibi maior in arvis    
Emathiis fortuna fuit, nec Phocidos undis
Massiliae, Phario nec tantum est aequore gestum.
Hoc siquidem solo civilis crimine belli
Dux caussae melioris eris. Polluta nefanda
{{Versus|260}}Agmina caede duces iunctis committere castris    
Non audent, altaeque ad moenia rursus Ilerdae
Intendere fugam. Campos eques obvius omnes
Abstulit, et siccis inclusit collibus hostem.
Tunc inopes undae praerupta cingere fossa
{{Versus|265}}Caesar avet, nec castra pati contingere ripas,    
Aut circum largos curvari brachia fontes.
Ut leti videre viam, conversus in iram
Praecipitem timor est. Miles, non utile clausis
Auxilium, mactavit equos: tandemque coactus
{{Versus|270}}Spe posita damnare fugam, casurus in hostes    
Fertur. Ut effuso Caesar decurrere passu
Vidit, et ad certam devotos tendere mortem:
Tela tene iam, miles, ait, ferrumque ruenti
Subtrahe: non ullo constet mihi sanguine bellum:
{{Versus|275}}Vincitur haud gratis, iugulo qui provocat hostem.    
En sibi vilis adest invisa luce iuventus,
Iam damno peritura meo. Non sentiet ictus,
Incumbet gladiis, gaudebit sanguine fuso.
Deserat hic fervor mentes, cadat impetus amens.
{{Versus|280}}Perdant velle mori. Sic deflagrare minaces    
Incassum et vetito passus languescere bello,
Substituit merso dum nox sua lumina Phoebo.
Inde ubi nulla data est miscendi copia Martis,
Paullatim cadit ira ferox, mentesque tepescunt;
{{Versus|285}}Saucia maiores animos ut pectora gestant,    
Dum dolor est ictusque recens, et mobile nervis
Conamen calidus praebet cruor, ossaque nondum
Adduxere cutem: si conscius ensis adacti
Stat victor, tenuitque manus, tunc frigidus artus
{{Versus|290}}Adligat atque animum subducto robore torpor,    
Postquam sicca rigens adstrinxit vulnera sanguis.
Iamque inopes undae, primum tellure refossa,
Occultos latices abstrusaque flumina quaerunt:
Nec solum rastris durisque ligonibus arva,
{{Versus|295}}Sed gladiis fodere suis: puteusque cavati    
Montis ad irrigui premitur fastigia campi.
Non se tam penitus, tam longe luce relicta
Merserit Asturii scrutator pallidus auri.
Non tamen aut tectis sonuerunt cursibus amnes,
{{Versus|300}}Aut micuere novi, percusso pumice, fontes:    
Atra nec exiguo stillant sudantia rore,
Aut impulsa levi turbatur glarea vena.
Tunc exhausta super multo sudore iuventus
Extrahitur, duris silicum lassata metallis.
{{Versus|305}}Quoque minus possent siccos tolerare vapores,    
Quaesitae fecistis aquae. Nec languida fessi
Corpora sustentant epulis, mensasque perosi
Auxilium fecere famem. Si mollius arvum
Prodidit humorem, pingues manus utraque glebas
{{Versus|310}}Exprimit ora super. Nigro si turbida limo    
Colluvies immota iacet, cadit omnis in haustus
Certatim obscoenos miles: moriensque recepit,
Quas nollet victurus, aquas: rituque ferarum
Distentas siccant pecudes, et lacte negato,
{{Versus|315}}Sordidus exhausto sorbetur ab ubere sanguis.    
tunc herbas frondesque terunt, et rore madentes
Destringunt ramos: ac si quos palmite crudo
Arboris aut tenera succos pressere medulla.
O fortunati, fugiens quos barbarus hostis
{{Versus|320}}Fontibus immixto stravit per rura veneno.    
Hos licet in fluvios saniem tabemque ferarum,
Pallida Dictaeis, Caesar, nascentia saxis
Infundas aconita palam, Romana iuventus
Non decepta bibet. Torrentur viscera flamma,
{{Versus|325}}Oraque sicca rigent squamosis aspera linguis.    
Iam marcent venae, nulloque humore rigatus
Aeris alternos angustat pulmo meatus,
Rescissoque nocent suspiria dura palato.
Pandunt ora tamen, nocturnumque aera captant.
{{Versus|330}}Exspectant imbres, quorum modo cuncta natabant    
Impulsu, et siccis vultus in nubibus haerent.
Quoque magis miseros undae ieiunia solvant,
Non super arentem Meroen Cancrique sub axe,
Qua nudi Garamantes arant, sedere: sed inter
{{Versus|335}}Stagnantem Sicorim et rapidum deprensus Iberum    
Spectat vicinos sitiens exercitus amnes.
Iam domiti cessere duces, pacisque petendae
Auctor damnatis supplex Afranius armis,
Semianimes in castra trahens hostilia turmas,
{{Versus|340}}Victoris stetit ante pedes. Servata precanti    
Maiestas, non fracta malis, interque priorem
Fortunam casusque novos gerit omnia victi,
Sed ducis, et veniam securo pectore poscit:
Si me degeneri stravissent fata sub hoste
{{Versus|345}}Non deerat fortis rapiendo dextera leto:    
At nunc sola mihi est orandae caussa salutis,
Dignum donanda, Caesar, te credere vita.
Non partis studiis agimur, nec sumsimus arma
Consiliis inimica tuis. Nos denique bellum
{{Versus|350}}Invenit civile duces; caussaeque priori,    
Dum potuit, servata fides. Nil fata moramur:
Tradimus Hesperias gentes, aperimus Eoas,
Securumque orbis patimur post terga relicti.
Nec cruor effusus campis tibi bella peregit,
{{Versus|355}}Nec ferrum lassaeque manus. Hoc hostibus unum,    
Quod vincas, ignosce tuis. Nec magna petuntur.
Otia des fessis, vitam patiaris inermes
Degere, quam tribuis: campis prostrata iacere
Agmina nostra putes: neque enim felicibus armis
{{Versus|360}}Misceri damnata decet, partemque triumphi    
Captos ferre tui: turba haec sua fata peregit.
Hoc petimus, victos ne tecum vincere cogas.
Dixerat: at facilis Caesar vultuque serenus
Flectitur, atque usum belli poenamque remittit.
{{Versus|365}}Ut primum iustae placuerunt foedera pacis,    
Incustoditos decurrit miles ad amnes;
Incumbit ripis, permissaque flumina turbat.
Continuus multis subitarum tractus aquarum,
Aera non passus vacuis discurrere venis,
{{Versus|370}}Arctavit clausitque animam: nec fervida pestis    
Cedit adhuc: sed morbus egens iam gurgite plenis
Visceribus sibi poscit aquas. Mox robora nervis
Et vires rediere viris. O prodiga rerum
Luxuries, numquam parvo contenta parato,
{{Versus|375}}Et quaesitorum terra pelagoque ciborum    
Ambitiosa fames, et lautae gloria mensae,
Discite, quam parvo liceat producere vitam,
Et quantum natura petat. Non erigit aegros
Nobilis ignoto diffusus consule Bacchus:
{{Versus|380}}Non auro murrhaque bibunt; sed gurgite puro    
Vita redit. Satis est populis fluviusque Ceresque.
Heu miseri, qui bella gerunt! Tunc, arma relinquens
Victori, miles spoliato pectore tutus
Innocuusque suas, curarum liber, in urbes
{{Versus|385}}Spargitur. O quantum donata pace potitos    
Excussis umquam ferrum librasse lacertis
Poenituit, tolerasse sitim, frustraque rogasse
Prospera bella deos. Nempe usis Marte secundo
Tot dubiae restant acies, tot in orbe labores:
{{Versus|390}}Ut numquam fortuna labet successibus anceps,    
Vincendum toties, terras fundendus in omnes
Est cruor, et Caesar per tot sua fata sequendus.
Felix, qui potuit, mundi nutante ruina,
Quo iaceat iam scire loco. Non proelia fessos
{{Versus|395}}Ulla vocant, certos non rumpunt classica somnos.    
Iam coniux natique rudes et sordida tecta
Et non deductos recipit sua terra colonos.
Hoc quoque securis oneris fortuna remisit,
Sollicitus menti quod abest favor. Ille salutis
{{Versus|400}}Est auctor, dux ille fuit. Sic proelia soli    
Felices nullo spectant civilia voto.
Non eadem belli totum fortuna per orbem
Constitit: in partes aliquid sed Caesaris ausa eat,
Qua maria Hadriaci longas ferit unda Salonas,
{{Versus|405}}Et tepidum in molles Zephyros excurrit Iader.    
Illic, bellaci confisus gente Curictum,
Quos alit Hadriaco tellus circumflua ponto,
Clauditur extrema residens Antonius ora,
Cautus ab incursu belli, si sola recedat,
{{Versus|410}}Expugnat quae tuta, fames. Non pabula tellus    
Pascendis submittit equis, non proserit ullam
Flava Ceres segetem: spoliabat gramine campum
Miles, et adtonso miseris iam dentibus arvo
Castrorum siccas de cespite vulserat herbas,
{{Versus|415}}Ut primum adversae socios in litore terrae    
Et Basilum videre ducem: nova furta per aequor
Exquisita fugae. Neque enim de more carinas
Extendunt, puppesque levant, sed firma gerendis
Molibus insolito contexunt robora ductu.
{{Versus|420}}Namque ratem vacuae sustentant undique cuppae,    
Quarum porrectis series constricta catenis
Ordinibus geminis obliquas excipit alnos.
Nec gerit expositum telis in fronte patenti
Remigium: sed, quod trabibus circumdedit aequor,
{{Versus|425}}Hoc ferit, et taciti praebet miracula cursus,    
Quod nec vela ferat, nec apertas verberet undas.
Tunc freta servantur, dum se declivibus undis
Aestus agat, refluoque mari nudentur arenae.
Iamque relabenti crescebant litora ponto;
{{Versus|430}}Missa ratis prono defertur lapsa profundo,    
Et geminae comites. Cunctas super ardua turris
Eminet, et tremulis tabulata minantia pinnis.
Noluit Illyricae custos Octavius undae
Confestim tentare ratem, celeresque carinas
{{Versus|435}}Continuit, cursu crescat dum praeda secundo:    
Et temere ingressos repetendum invitat ad aequor
Pace maris. Sic dum pavidos formidine cervos
Claudat odoratae metuentes aera pennae,
Aut dum dispositis adtollat retia varis
{{Versus|440}}Venator, tenet ora levis clamosa Molossi,    
Spartanos Cretasque ligat: nec creditur ulli
Silva cani, nisi qui presso vestigia rostro
Colligit, et praeda nescit latrare reperta,
Contentus tremulo monstrasse cubilia loro.
{{Versus|445}}Nec mora: complentur moles, avideque petitis    
Insula deseritur ratibus, quo tempore primas
Impedit ad noctem iam lux extrema tenebras.
At Pompeianus fraudes innectere ponto
Antiqua parat arte Cilix, passusque vacare
{{Versus|450}}Summa freti, medio suspendit vincula ponto,    
Et laxas fluitare sinit religatque catenas
Rupis ab Illyricae scopulis. Nec prima, nec illa,
Quae sequitur, tardata ratis: sed tertia moles
Haesit, et ad cautes adducto fune secuta est.
{{Versus|455}}Impendent cava saxa mari, ruituraque semper    
Stat (mirum) moles, et silvis aequor inumbrat.
Huc fractas Aquilone rates submersaque pontus
Corpora saepe tulit, caecisque abscondit in antris:
Restituit raptus tectum mare: quumque cavernae
{{Versus|460}}Evomuere fretum, contorti verticis undae    
Tauromenitanam vincunt fervore Charybdin.
Hic Opiterginis moles onerata colonis
Constitit: hanc omni puppes statione solutae
Circumeunt: alii rupes ac litora complent.
{{Versus|465}}Vulteius tacitas sensit sub gurgite fraudes;    
(Dux erat ille ratis,) frustra qui vincula ferro
Rumpere conatus, poscit spe proelia nulla,
Incertus qua terga daret, qua pectora bello.
Hoc tamen in casu, quantum deprensa valebat,
{{Versus|470}}Effecit virtus: inter tot millia captae    
Circumfusa rati et plenam vix inde cohortem
Pugna fuit; non longa quidem: nam condidit atra
Nox lucem dubiam, pacemque habuere tenebrae.
Tunc sic adtonitam venturaque fata paventem
{{Versus|475}}Rexit magnanima Vulteius voce cohortem:    
Libera non ultra, parva quam nocte, iuventus,
Consulite extremis angusto tempore rebus.
Vita brevis nulli super est, qui tempus in illa
Quaerendae sibi mortis habet: nec gloria leti
{{Versus|480}}Inferior, iuvenes, admoto occurrere fato.    
Omnibus incerto venturae tempore vitae,
Par animi laus est, et quos speraveris annos
Perdere, et extremae momentum abrumpere lucis,
Accersas dum fata manu. Non cogitur ullus
{{Versus|485}}Velle mori. Fuga nulla patet: stant undique nostris    
Intenti cives iugulis. Decernite letum,
Et metus omnis abest: cupias quodcumque necesse est.
Non tamen in caeca bellorum nube cadendum est,
Aut cum permixtis acies sua tela tenebris
{{Versus|490}}Involvunt, conserta iacent cum corpora campo,    
In medium mors omnis abit, perit obruta virtus.
Nos in conspicua sociis hostique carina
Constituere dei. Praebebunt aequora testes,
Praebebunt terrae, summis dabit insula saxis:
{{Versus|495}}Spectabunt geminae diverso e litore partes.    
Nescio quod nostris magnum et memorabile fatis
Exemplum, Fortuna, paras. Quaecumque per aevum
Exhibuit monumenta fides, servataque ferro
Militiae pietas, transibit nostra iuventus.
{{Versus|500}}Namque suis pro te gladiis incumbere, Caesar,    
Esse parum scimus: sed non maiora supersunt
Obsessis, tanti quae pignora demus amoris.
Abscidit nostrae multum sors invida laudi,
Quod non cum senibus capti natisque tenemur.
{{Versus|505}}Indomitos sciat esse viros, timeatque furentes    
Et morti faciles animos, et gaudeat hostis
Non plures haesisse rates. Tentare parabunt
Foederibus, turpique volent corrumpere vita.
O utinam, quo plus habeat mors unica famae,
{{Versus|510}}Promittant veniam, iubeant sperare salutem:    
Ne nos, cum calido fodiemus viscera ferro,
Desperasse putent. Magna virtute merendum est,
Caesar ut, amissis inter tot millia paucis,
Hoc damnum clademque vocet. Dent fata recessum
{{Versus|515}}Emittantque licet, vitare instantia nolim.    
Proieci vitam, comites, totusque futurae
Mortis agor stimulis: furor est. Agnoscere solis
Permissum est, quos iam tangit vicinia fati,
Victurosque dei celant, ut vivere durent,
{{Versus|520}}Felix esse mori. Sic cunctas sustulit ardor    
Nobilium mentes iuvenum: cum sidera coeli
Ante ducis voces oculis humentibus omnes
Adspicerent, flexoque Ursae temone paverent,
Iidem, cum fortes animos praecepta subissent,
{{Versus|525}}Optavere diem. Nec segnis mergere ponto    
Tunc erat astra polus: nam sol Ledaea tenebat
Sidera, vicino cum lux altissima Cancro est:
Nox tum Thessalicas urgebat parva sagittas.
Detegit orta dies stantes in rupibus Istros,
{{Versus|530}}Pugnacesque mari Graia cum classe Liburnos.    
Tentavere prius suspenso vincere bello
Foederibus, fieret captis si dulcior ipsa
Mortis vita mora. Stabat devota inventus,
Damnata iam luce ferox, securaque pugnae
{{Versus|535}}Promisso sibi fine manu: nullique tumultus    
Excussere viris mentes ad summa paratas:
Innumerasque simul pauci terraque marique
Sustinuere manus: tanta est fiducia mortis.
Utque satis bello visum est fluxisse cruoris,
{{Versus|540}}Versus ab hoste furor. Primus dux ipse carinae    
Vulteius, iugulo poscens iam fata retecto,
Ecquis, ait, iuvenum est, cuius sit dextra cruore
Digna meo, certaque fide per vulnera nostra
Testetur se velle mori? Nec plura locuto
{{Versus|545}}Viscera non unus iamdudum transigit ensis.    
Collaudat cunctos: sed eum, cui vulnera prima
Debebat, grato moriens interficit ictu.
Concurrent alii, totamque in partibus unis
Bellorum fecere nefas. Sic semine Cadmi
{{Versus|550}}Emicuit Dircaea cohors, ceciditque suorum    
Vulneribus, dirum Thebanis fratribus omen:
Phasidos et campis insomni dente creati
Terrigenae, missa magicis e cantibus ira,
Cognato tantos complerunt sanguine sulcos:
{{Versus|555}}Ipsaque, inexpertis quod primum fecerat herbis,    
Expavit Medea nefas. Sic mutua pacti
Fata cadunt iuvenes: nimiumque in morte virorum
Mors virtutis habet: pariter sternuntque caduntque
Vulnere letali: nec quemquam dextra fefellit,
{{Versus|560}}Cum feriat moriente manu. Nec vulnus adactis    
Debetur gladiis: percussum est pectore ferrum,
Et iugulis pressere manum. Cum sorte cruenta
Fratribus incurrant fratres, natusque parenti,
Haud trepidante tamen toto cum pondere dextra
{{Versus|565}}Exegere enses. Pietas ferientibus una,    
Non repetisse, fuit. Iam latis viscera lapsa
Semianimes traxere foris, multumque cruoris
Infudere mari. Despectam cernere lucem,
Victoresque suos vultu spectare superbo,
{{Versus|570}}Et mortem sentire iuvat. Iam strage cruenta    
Conspicitur cumulata ratis: bustisque remittunt
Corpora victores, ducibus mirantibus, ulli
Esse ducem tanti. Nullam maiore locuta est
Ore ratem totum discurrens fama per orbem.
{{Versus|575}}Non tamen ignavae post haec exempla virorum    
Percipient gentes, quam sit non ardua virtus
Servitium fugisse manu. Sed regna timentur
Ob ferrum, et saevis libertas uritur armis:
Ignoratque datos, ne quisquam serviat, enses.
{{Versus|580}}Mors, utinam pavidos vitae subducere nolles,    
Sed virtus te sola daret! Non segnior illo
Marte fuit, qui tunc Libycis exarsit in arvis.
Namque rates audax Lilybaeo litore solvit
Curio: nec forti velis Aquilone recepto
{{Versus|585}}Inter semirutas magnae Carthaginis arces    
Et Clupeam tenuit stationis litora notae:
Primaque castra locat cano procul aequore, qua se
Bagrada lentus agit, siccae sulcator arenae.
Inde petit tumulos exesasque undique rupes,
{{Versus|590}}Antaei quae regna vocat non vana vetustas.    
Nominis antiqui cupientem noscere caussas
Cognita per multos docuit rudis incola patres,
Nondum post genitos Tellus effeta gigantes,
Terribilem Libyeis partum concepit in antris.
{{Versus|595}}Nec tam iusta fuit terrarum gloria Typhon,    
Aut Tityos Briareusque ferox: coeloque pepercit,
Quod non Phlegraeis Antaeum sustulit arvis.
Hoc quoque tam vastas cumulavit munere vires
Terra sui foetus, quod, cum tetigere parentem,
{{Versus|600}}Iam defecta vigent renovato robore membra.    
Haec illi spelunca domus: latuisse sub alta
Rupe ferunt, epulas raptos habuisse leones.
Ad somnos non terga ferae praebere cubile
Adsuerunt, non silva torum: viresque resumit
{{Versus|605}}In nuda tellure iacens. Periere coloni    
Arvorum Libyes: pereunt, quos adpulit aequor,
Auxilioque diu virtus non usa cadendi,
Terrae spernit opes: invictus robore cunctis,
Quamvis staret, erat. Tandem vulgata cruenti
{{Versus|610}}Fama mali, terras monstris aequorque levantem    
Magnanimum Alciden Libycas excivit in oras.
Ille Cleonaei proiecit terga leonis,
Antaeus Libyci. Perfudit membra liquore
Hospes, Olympiacae servato more palaestrae:
{{Versus|615}}Ille, parum fidens pedibus contingere matrem,    
Auxilium membris calidas infundit arenas.
Conseruere manus et multo brachia nexu.
Colla diu gravibus frustra tentata lacertis:
Immotumque caput fixa cum fronte tenetur:
{{Versus|620}}Miranturque habuisse parem. Nec viribus uti    
Alcides primo voluit certamine totis,
Exhausitque virum: quod creber anhelitus illi
Prodidit, et gelidus fesso de corpore sudor.
Tunc cervix lassata quati: tunc pectore pectus
{{Versus|625}}Urgeri: tunc obliqua percussa labare    
Crura manu. Iam terga viri cedentia victor
Adligat, et medium, compressis ilibus, arctat:
Inguinaque insertis pedibus distendit, et omnem
Explicuit per membra virum. Rapit arida tellus
{{Versus|630}}Sudorem: calido complentur sanguine venae.    
Intumuere tori, totosque induruit artus,
Herculeosque novo laxavit corpore nodos.
Constitit Alcides stupefactus robore tanto:
Nec sic Inachiis, quamvis rudis esset, in undis
{{Versus|635}}Desectam timuit, reparatis anguibus, hydram.    
Conflixere pares, telluris viribus ille,
Ille suis. Numquam saevae sperare novercae
Plus licuit. Videt exhaustos sudoribus artus
Cervicemque viri siccam, qua ferret Olympum.
{{Versus|640}}Utque iterum fessis iniecit brachia membris,    
Non exspectatis Antaeus viribus hostis
Sponte cadit, maiorque, accepto robore, surgit.
Quisquis inest terris, in fessos spiritus artus
Egeritur; tellusque viro luctante laborat.
{{Versus|645}}Ut tandem auxilium tactae prodesse parentis    
Alcides sensit: standum est tibi, dixit, et ultra
Non credere solo, sternique vetabere terra.
Haerebis pressis intra mea pectora membris:
Huc, Antaee, cades. Sic fatus, sustulit alte
{{Versus|650}}Nitentem in terras iuvenem. Morientis in artus    
Non potuit nati tellus submittere vires.
Alcides medium tenuit: iam pectora pigro
Stricta gelu: terrisque diu non credidit hostem.
Hinc, aevi veteris custos, famosa vetustas
{{Versus|655}}Miratrixque sui signavit nomine terras.    
Sed maiora dedit cognomina collibus istis,
Poenum qui Latiis revocavit ab arcibus hostem,
Scipio. Iam sedes Libyca tellure potito
Haec fuit. En, veteris cernis vestigia valli.
{{Versus|660}}Romana hos primum tenuit victoria campos.    
Curio laetatus, tamquam fortuna locorum
Bella gerat, servetque ducum sibi fata priorum,
Felici non fausta loco tentoria ponens,
Indulsit castris, et collibus abstulit omen,
{{Versus|665}}Sollicitatque feros non aequis viribus hostes.    
Omnis Romanis quae cesserat Africa signis,
Tunc Vari sub iure fuit: qui, robore quamquam
Confisus Latio, regis tamen undique vires
Excivit Libycae gentis, extremaque mundi
{{Versus|670}}Signa, suum comitata Iubam. Non fusior ulli    
Terra fuit domino: qua sunt longissima regna,
Cardine ab occiduo vicinus Gadibus Atlas
Terminat: a medio confinis Syrtibus Hammon:
At qua lata iacet vasti plaga fervida regni,
{{Versus|675}}Distinet Oceanum, zonaeque exusta calentis    
Sufficiunt spatio. Populi tot castra sequuntur:
Autololes, Numidaeque vagi, semperque paratus
Inculto Gaetulus equo: tunc concolor Indo
Maurus, inops Nasamon, mixti Garamante perusto
{{Versus|680}}Marmaridae volucres, aequaturusque sagittas    
Medorum, tremulum cum torsit missile, Mazax:
Et gens quae nudo residens Massylia dorso
Ora levi flectit frenorum nescia virga:
Et solitus vacuis errare mapalibus Afer
{{Versus|685}}Venator, ferrique simul fiducia non est,    
Vestibus iratos laxis operire leones.
Nec solum studiis civilibus arma parabat,
Privatae sed bella dabat Iuba concitus irae.
Hunc quoque, quo superos humanaque polluit anno,
{{Versus|690}}Lege tribunicia solio depellere avorum    
Curio tentarat, Libyamque auferre tyranno,
Dum regnum te, Roma, facit. Memor ille doloris
Hoc bellum sceptri fructum putat esse retenti.
Hac igitur regis trepidat iam Curio fama,
{{Versus|695}}Et quod Caesareis numquam devota iuventus    
Illa nimis castris, nec Rheni miles in undis
Exploratus erat, Corfini captus in arce,
Infidusque novis ducibus, dubiusque priori,
Fas utrumque putat. Sed postquam languida segni
{{Versus|700}}Cernit cuncta metu, nocturnaque munia valli    
Desolata fuga, trepida sic mente profatur:
Audendo magnus tegitur timor: arma capessam
Ipse prior: campum miles descendat in aequum,
Dum meus est: variam semper dant otia mentem.
{{Versus|705}}Eripe consilium pugna. Cum dira voluntas    
Ense subit presso, et galeae texere pudorem,
Quis conferre duces meminit? quis pendere caussas?
Qua stetit, inde favet: veluti fatalis arenae
Muneribus non ira vetus concurrere cogit
{{Versus|710}}Productos: odere pares. Sic fatus, apertis    
Instruxit campis acies: quem blanda futuris
Deceptura malis belli fortuna recepit.
Nam pepulit Varum campo, nudataque foeda
Terga fuga, donec vetuerunt castra, cecidit.
{{Versus|715}}Tristia sed postquam superati proelia Vari    
Sunt audita Iubae: laetus, quod gloria belli
Sit rebus servata suis, rapit agmina furtim,
Obscuratque suam per iussa silentia famam,
Hoc solum metuens, incautus ab hoste timeri.
{{Versus|720}}Mittitur, exigua qui proelia prima lacessat    
Eliciatque manu, Numidis a rege secundus,
Ut sibi commissi simulator Sabura belli.
Ipse cava regni vires in valle retentat:
Aspidas ut Pharias cauda sollertior hostis
{{Versus|725}}Ludit, et iratas incerta provocat umbra:    
Obliquusque caput vanas serpentis in auras
Effusae tuto comprendit guttura morsu
Letiferam citra saniem: tunc irrita pestis
Exprimitur, faucesque fluunt pereunte veneno.
{{Versus|730}}Fraudibus eventum dederat fortuna: feroxque,    
Non exploratis occulti viribus hostis,
Curio nocturnum castris erumpere cogit
Ignotisque equitem late discurrere campis.
Ipse sub aurorae primos excedere motus
{{Versus|735}}Signa iubet castris, multum frustraque rogatus    
Ut Libycas metuat fraudes, infectaque semper
Punica bella dolis. Leti fortuna propinqui
Tradiderat fatis iuvenem: bellumque trahebat
Auctorem civile suum. Super ardua ducit
{{Versus|740}}Saxa, super cautes, abrupto limite, signa:    
Cum procul e summis conspecti collibus hostes
Fraude sua cessere parum, dum colle relicto
Effusam patulis aciem committeret arvis.
Ille, fugam credens, simulatae nescius artis,
{{Versus|745}}Ut victor, medios aciem proiecit in agros.    
tunc primum patuere doli, Numidaeque fugaces
Undique completis clauserunt montibus agmen.
Obstupuit dux ipse simul, perituraque turba.
Non timidi petiere fugam, non proelia fortes:
{{Versus|750}}Quippe ubi non sonipes motus clangore tubarum    
Saxa quatit pulsu, rigidos vexantia frenos
Ora terens, spargitque iubas, et subrigit aures,
Incertoque pedum pugnat non stare tumultu.
Fessa iacet cervix. Fumant sudoribus artus,
{{Versus|755}}Oraque proiecta squalent arentia lingua:    
Pectora rauca gemunt, quae creber anhelitus urguet:
Et defecta gravis longe trahit ilia pulsus:
Siccaque sanguineis durescit spuma lupatis.
Iamque gradum neque verberibus stimulisque coacti,
{{Versus|760}}Nec quamvis crebris iussi calcaribus addunt.    
Vulneribus coguntur equi. Nec profuit ulli
Cornipedis rupisse moras: neque enim impetus illis
Incursusque fuit: tantum profertur ad hostes,
Et spatium iaculis oblato vulnere donat.
{{Versus|765}}At vagus Afer equos ut primum emisit in agmen,    
Tunc campi tremuere sono: terraque soluta,
Quantus Bistonio torquetur turbine, pulvis
Aera nube sua texit, traxitque tenebras.
Ut vero in pedites fatum miserabile belli
{{Versus|770}}Incubuit, nullo dubii discrimine Martis    
Ancipites steterunt casus, sed tempora pugnae
Mors tenuit. Neque enim licuit procurrere contra,
Et miscere manus. Sic undique septa iuventus
Cominus obliquis et rectis eminus hastis
{{Versus|775}}Obruitur: non vulneribus nec sanguine, solum    
Telorum nimbo peritura, ac pondere ferri.
Ergo acies tantae parum spissantur in orbem:
Ac, si quis metuens medium correpsit in agmen,
Vix impune suos inter convertitur enses:
{{Versus|780}}Densaturque globus, quantum pede prima relato    
Constrinxit gyros acies. Non arma movendi
Iam locus est pressis: stipataque membra teruntur:
Frangitur armatum colliso pectore pectus.
Non tam laeta tulit victor spectacula Maurus,
{{Versus|785}}Quam fortuna dabat: fluvios non ille cruoris,    
Membrorumque videt lapsum, et ferientia terram
Corpora: compressum turba stetit omne cadaver.
Excitet invisas dirae Carthaginis umbras
Inferiis fortuna novis: ferat ista cruentus
{{Versus|790}}Hannibal et Poeni tam dira piacula manes.    
Romanam, superi, Libyca tellure ruinam
Pompeio prodesse nefas, votisque senatus.
Africa nos potius vincat sibi. Curio fusas
Ut vidit campis acies, et cernere tantas
{{Versus|795}}Permisit clades compressus sanguine pulvis,    
Non tulit adflictis animam producere rebus,
Aut sperare fugam: ceciditque in strage suorum,
Impiger ad letum, et fortis virtute coacta.
Quid nunc rostra tibi prosunt turbata, forumque,
{{Versus|800}}Unde tribunicia plebeius signifer arte    
Arma dabas populis? quid prodita iura senatus.
Et gener atque socer bello concurrere iussi?
Ante iaces, quam dira duces Pharsalia confert,
Spectandumque tibi bellum civile negatum est.
{{Versus|805}}Has urbi miserae vestro de sanguine poenas    
Nempe datis? luitis iugulo sic arma, potentes?
Felix Roma quidem, civesque habitura beatos,
Si libertatis superis tam cura placeret,
Quam vindicta placet. Libycas, en, nobile corpus,
{{Versus|810}}Pascit aves nullo contectus Curio busto.    
At tibi nos (quando non proderit ista silere,
A quibus omne aevi senium sua fama repellit,)
Digna damus, iuvenis, meritae praeconia vitae.
Haud alium tanta civem tulit indole Roma,
{{Versus|815}}Aut cui plus leges deberent recta sequenti.    
Perdita tunc urbi nocuerunt saecula, postquam
Ambitus, et luxus, et opum metuenda facultas
Transverso mentem dubiam torrente tulerunt:
Momentumque fuit mutatus Curio rerum,
{{Versus|820}}Gallorum captus spoliis, et Caesaris auro.    
Ius licet in iugulos nostros sibi fecerit ense
Sulla potens, Mariusque ferox, et Cinna cruentus,
Caesareaeque domus series: cui tanta potestas
Concessa est? Emere omnes, hic vendidit urbem.
&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Liber III
|AnteNomen=Pharsalia/III
|Post=Liber V
|PostNomen=Pharsalia/V
}}</text>
      <sha1>dtktiro1q7godoqvqsfviavss9xijar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39540</id>
    <revision>
      <id>283213</id>
      <parentid>266200</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39405" sha1="qkpm30ol4a1shzsxgg7vcfnn1evzxyd" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber V
|Editio=Lipsiae, 1828; [[:de:Karl Friedrich Weber|Karl Friedrich Weber]]
|Fons=[https://www.google.com/books/edition/Marci_Annaei_Lucani_Pharsalia/LuMAAAAAYAAJ?gbpv=1&amp;pg=PA562 google books] 
}}
{{Liber
|Ante=Liber IV
|AnteNomen=Pharsalia/IV
|Post=Liber VI
|PostNomen=Pharsalia/VI
}}
&lt;poem&gt;
Sic alterna duces bellorum volnera passos{{r|0|}}
In {{tooltip|Macetum|aut Macedum}} terras, miscens adversa secundis,
Servavit fortuna pares. iam sparserat {{tooltip|Aemo|aut Haemo}}
Bruma nivis, gelidoque cadens Atlantis Olympo:
Instabatque dies, qui dat nova nomina fastis,{{versus|5}}
Quique colit primus ducentem tempora Ianum.
Dum tamen emeriti remanet pars ultima iuris,
Consul uterque vagos belli per munia patres
Elicit Epirum. peregrina ac sordida sedes
Romanos cepit proceres: secretaque rerum{{versus|10}}
Hospes in externis audivit curia tectis.
Nam quis castra vocet strictas tot iure secures,
Tot fasces? docuit populos venerabilis ordo
Non Magni partes, sed Magnum in partibus esse.
&amp;emsp;Ut primum moestum tenuere silentia coetum,{{versus|15}}
Lentulus excelsa sublimis sede profatur:
‘Indole si dignum Latia, si sanguine prisco
Robur inest animis, non qua tellure coacti,
Quamque procul tectis captae sedeamus ab urbis,
Cernite: sed vestrae faciem cognoscite turbae:{{versus|20}}
Cunctaque iussuri primum hoc decernite, patres,
Quod regnis populisque liquet, nos esse senatum.
Nam, vel Hyperboreae plaustrum glaciale sub ursae,
Vel plaga qua torrens claususque vaporibus axis
Nec patitur noctes, nec iniquos crescere soles,{{versus|25}}
Si fortuna ferat, rerum nos summa sequetur,
Imperiumque comes. Tarpeia sede perusta
Gallorum facibus, Veiosque habitante Camillo,
Illic Roma fuit. non umquam perdidit ordo
Mutato sua iura solo. moerentia tecta{{versus|30}}
Caesar habet, vacuasque domos, legesque silentis,
Clausaque iustitio tristi fora. curia solos
Illa videt patres, plena quos urbe fugavit.
Ordine de tanto quisquis non exsulat, hic est.
Ignaros scelerum, longaque in pace quietos{{versus|35}}
Bellorum primus sparsit furor: omnia rursus
Membra loco redeunt. totis, en! viribus orbis
Hesperien pensant superi: iacet hostis in undis
Obrutus Illyricis: Libyes squalentibus arvis
Curio Caesarei cecidit pars magna senatus.{{versus|40}}
Tollite signa duces: fatorum impellite cursum:
Spem vestram praestate deis: fortunaque tantos
Det nobis animos, quantos fugientibus hostem
Caussa dabat. nostrum exhausto ius clauditur anno:
Vos, quorum finem non est sensura potestas,{{versus|45}}
Consulite in medium patres, Magnumque iubete
Esse ducem.’ Laeto nomen clamore senatus
Excipit, et Magno fatum patriaeque suumque
Imposuit. tunc in reges populosque merentis
Sparsus honos, pelagique potens Phoebeia donis{{versus|50}}
Exornata Rhodos, gelidique inculta iuventus
Taygeti: fama veteris laudantur Athenae:
Massiliaeque suae donatur libera Phocis.
Tunc Sadalen, fortemque Cotyn, fidumque per arma
Deiotarum, et gelidae dominum Rhascypolin orae{{versus|55}}
Collaudant: Libyenque iubent, auctore senatu,
Sceptrifero parere Iubae. pro tristia fata!
En tibi, non fidae gentis dignissime regno,
Fortunae, Ptolemaee, pudor crimenque deorum,
Cingere Pellaeo pressos diademate crines{{versus|60}}
Permissum. saevum in populos puer accipit ensem:
Atque utinam in populos! donata est regia Lagi;
Accessit Magni iugulus: regnumque sorori
Ereptum est, soceroque nefas. iam turba soluto
Arma petit coetu, quae cum populique ducesque{{versus|65}}
Casibus incertis, et caeca sorte pararent,
Solus in ancipites metuit descendere Martis
Appius eventus: finemque expromere rerum
Sollicitat superos, multosque obducta per annos
Delphica fatidici reserat penetralia Phoebi.{{versus|70}}
:Hesperio tantum, quantum submotus Eoo
Cardine, Parnasus gemino petit aethera colle,
Mons Phoebo Bromioque sacer: cui numine mixto
Delphica Thebanae referunt trieterica Bacchae.
Hoc solum, fluctu terras mergente, cacumen{{versus|75}}
Emicuit, pontoque fuit discrimen et astris.
Tu quoque vix summam seductus ab aequore rupem
Extuleras, unoque iugo, Parnase, latebas.
Ultor ibi expulsae, premeret cum viscera partus,
Matris, adhuc rudibus Paean Pythona sagittis{{versus|80}}
Explicuit, cum regna Themis tripodasque teneret.
Ut vidit Paean vastos telluris hiatus
Divinam spirare fidem, ventosque loquacis
Exhalare solum, sacris se condidit antris,
Incubuitque adyto, vates ibi factus, Apollo.{{versus|85}}
:Quis latet hic superum? quod numen ab aethere pressum
Dignatur caecas inclusum habitare cavernas?
Quis terram coeli patitur deus, omnia cursus
Aeterni secreta tenens, mundique futuri
Conscius, ac populis sese proferre paratus,{{versus|90}}
Contactusque ferens hominis, magnusque potensque,
Sive canit fatum, seu quod iubet ille canendo
Fit fatum? forsan terris inserta regendis,
Aere libratum vacuo quae sustinet orbem,
Totius pars magna Iovis, Cirrhaea per antra{{versus|95}}
Exit, et aetherio trahitur connexa Tonanti.
Hoc ubi virgineo conceptum est pectore numen,
Humanam feriens animam sonat, oraque vatis
Solvit, ceu Siculus flammis urguentibus Aetnen
Undat apex: Campana fremens ceu saxa vaporat{{versus|100}}
Conditus Inarimes aeterna mole Typhoeus.
:Hoc tamen expositum cunctis, nullique negatum
Numen, ab humani solum se labe furoris
Vindicat. Haud illic tacito mala vota susurro
Concipiunt. nam, fixa canens, mutandaque nulli{{versus|105}}
Mortalis optare vetat: iustisque benignus
Saepe dedit sedem totas mutantibus urbes,
Ut Tyriis: dedit ille minas impellere belli,
Ut Salaminiacum meminit mare: sustulit iras
Telluris sterilis, monstrato fine: resolvit{{versus|110}}
Aera tabificum. non ullo saecula dono
Nostra carent maiore deum, quam Delphica sedes
Quod siluit, postquam reges timuere futura,
Ac superos vetuere loqui. nec voce negata
Cirrhaeae moerent vates, templique fruuntur{{versus|115}}
Iustitio. nam si qua deus sub pectora venit,
Numinis aut poena est mors inmatura recepti,
Aut pretium: quippe stimulis fluctuque furoris
Compages humana labat, pulsusque deorum
Concutiunt fragilis animas. sic tempore longo{{versus|120}}
Non motos tripodas, vastaeque silentia rupis
Appius Hesperii scrutator ad ultima fati
Sollicitat. iussus sedes laxare verendas
Antistes, pavidamque deis inmittere vatem,
Castalios circum latices, nemorumque recessus{{versus|125}}
Phemonoen errore vagam, curisque vacantem
Corripuit, cogitque fores irrumpere templi.
Limine terrifico metuens consistere Phoebas,
Absterrere ducem noscendi ardore futura
Cassa fraude parat. ‘quid spes,’ ait, ‘improba veri{{versus|130}}
Te, Romane, trahit? muto Parnasos hiatu
Conticuit, pressitque deum: seu spiritus istas
Destituit fauces, mundique in devia versum
Duxit iter: seu barbarica cum lampade Python
Arsit, in immensas cineres abiere cavernas,{{versus|135}}
Et Phoebi tenuere viam: seu sponte deorum
Cirrha silet, fatique sat est arcana futuri
Carmina longaevae, vobis commissa, Sibyllae:
Seu Paean, solitus templis arcere nocentis,
Ora quibus solvat nostro non invenit aevo.’{{versus|140}}
:Virginei patuere doli, fecitque, negatis
Numinibus, metus ipse fidem. tum torta priores
Stringit vitta comas, crinesque in terga solutos
Candida Phocaica complectitur infula lauro.
Haerentem dubiamque premens in templa sacerdos{{versus|145}}
Impulit. illa pavens adyti penetrale remoti
Fatidicum, prima templorum in parte resistit:
Atque deum simulans, sub pectore ficta quieto
Verba refert, nullo confusae murmure vocis
Instinctam sacro mentem testata furore,{{versus|150}}
Haud aeque laesura ducem, cui falsa canebat,
Quam tripodes, Phoebique fidem. non rupta trementi
Verba sono, nec vox antri complere capacis
Sufficiens spatium, nulloque horrore comarum
Excussae laurus, inmotaque culmina templi,{{versus|155}}
Securumque nemus, veritam se credere Phoebo
Prodiderant, sentit tripodas cessare, furensque
Appius: ‘Et nobis meritas dabis, impia, poenas,
Et superis, quos fingis,’ ait, ‘nisi mergeris antris,
Deque orbis trepidi tanto consulta tumultu{{versus|160}}
Desinis ipsa loqui.’ tandem conterrita virgo
Confugit ad tripodas, vastisque abducta cavernis
Haesit, et insueto concepit pectore numen,
Quod non exhaustae per tot iam saecula rupis
Spiritus ingessit vati: tandemque potitus{{versus|165}}
Pectore Cirrhaeo, non umquam plenior artus
Phoebados irrupit Paean: mentemque priorem
Expulit, atque hominem toto sibi cedere iussit
Pectore. bacchatur demens aliena per antrum
Colla ferens, vittasque dei, Phoebeaque serta{{versus|170}}
Erectis discussa comis, per inania templi
Ancipiti cervice rotat, spargitque vaganti
Obstantis tripodas, magnoque exaestuat igni,
Iratum te, Phoebe, ferens: nec verbere solo
Uteris, ac stimulis, flammasque in viscera mergis:{{versus|175}}
Accipit et fraenos: nec tantum prodere vati,
Quantum scire, licet. venit aetas omnis in unam
Congeriem: miserumque premunt tot saecula pectus.
Tanta patet rerum series, atque omne futurum
Nititur in lucem: vocemque petentia fata{{versus|180}}
Luctantur: non prima dies, non ultima mundi,
Non modus Oceani, numerus non deerat arenae.
Qualis in Euboico vates Cumana recessu,
Indignata suum multis servire furorem
Gentibus, ex tanta fatorum strage superba{{versus|185}}
Excerpsit Romana manu: sic plena laborat
Phemonoe Phoebo, dum te consultor operti
Castalia tellure dei vix invenit, Appi,
Inter fata diu quaerens tam magna latentem.
Spumea tunc primum rabies vesana per ora{{versus|190}}
Effluit, et gemitus, et anhelo clara meatu
Murmura: tunc moestus vastis ululatus in antris,
Extremaeque sonant, domita iam virgine, voces:
‘Effugis ingentes, tanti discriminis expers,
Bellorum, Romane, minas: solusque quietem{{versus|195}}
Euboici vasta lateris convalle tenebis.’
Cetera subpressit, faucesque obstruxit Apollo.
:Custodes tripodes fatorum, arcanaque mundi,
Tuque potens veri, Paean, nullumque futuri
A superis celate diem, suprema ruentis{{versus|200}}
Imperii, caesosque duces, et funera regum,
Et tot in Hesperio collapsas sanguine gentes
Cur aperire times? an nondum numina tantum
Decrevere nefas? et adhuc dubitantibus astris
Pompeii damnare caput, tot fata tenentur?{{versus|205}}
Vindicis an gladii facinus, poenasque furoris,
Regnaque ad ultores iterum redeuntia Brutos,
Ut peragat fortuna, taces? tunc pectore vatis
Impactae cessere fores, excussaque templis
Prosiluit: perstat rabies, nec cuncta locutae,{{versus|210}}
Quem non emisit, superest deus. ille ferocis
Torquet adhuc oculos, totoque vagantia coelo
Lumina, nunc voltu pavido, nunc torva minaci:
Stat numquam facies: rubor igneus inficit ora,
Liventesque genas: nec, qui solet esse timenti,{{versus|215}}
Terribilis sed pallor inest: nec fessa quiescunt
Corda; sed ut tumidus Boreae post flamina pontus
Rauca gemit, sic muta levant suspiria vatem.
Dumque a luce sacra, qua vidit fata, refertur
Ad volgare iubar, mediae venere tenebrae.{{versus|220}}
Inmisit Stygiam Paean in viscera Lethen,
Quae raperet secreta deum. tum pectore verum
Fugit, et ad Phoebi tripodas rediere futura:
Vixque refecta cadit. nec te vicinia leti
Territat ambiguis frustratum sortibus, Appi:{{versus|225}}
Iure sed incerto mundi, subsidere regnum
Chalcidos Euboicae, vana spe rapte, parabas.
Heu demens, nullum belli sentire fragorem,
Tot mundi caruisse malis, praestare deorum,
Excepta quis morte, potest? secreta tenebis{{versus|230}}
Litoris Euboici, memorando condite busto,
Qua maris angustat fauces saxosa Carystos,
Et tumidis infesta colit qua numina Rhamnus,
Artatus rapido fervet qua gurgite pontus,
Euripusque trahit, cursum mutantibus undis,{{versus|235}}
Chalcidicas puppes ad iniquam classibus Aulin.
:Interea domitis Caesar remeabat Iberis,
Victricis aquilas alium laturus in orbem:
Cum prope fatorum tantos per prospera cursus
Avertere dei. nullo nam Marte subactus{{versus|240}}
Infra castrorum timuit tentoria ductor
Perdere successus scelerum: cum paene fideles
Per tot bella manus satiatae sanguine tandem
Destituere ducem: moesto seu classica paullum
Intermissa sono, claususque, et frigidus ensis,{{versus|245}}
Expulerant belli furias: seu, praemia miles
Dum maiora petit, damnat caussamque ducemque,
Et scelere imbutos etiam nunc venditat enses.
Haud magis expertus discrimine Caesar in ullo est,
Quam non ex stabili, tremulo sed culmine cuncta{{versus|250}}
Despiceret, staretque super titubantia fultus:
Tot raptis truncus manibus, gladioque relictus
Paene suo, qui tot gentes in bella trahebat,
Scit non esse ducis strictos, sed militis, enses.
Non pavidum iam murmur erat, nec pectore tecto{{versus|255}}
Ira latens: nam quae dubias constringere mentes
Caussa solet, dum quisque pavet, quibus ipse timori est,
Seque putat solum regnorum iniusta gravari,
Haud retinet. quippe ipsa metus exsolverat audax
Turba suos. quidquid multis peccatur, inultum est.{{versus|260}}
Effudere minas: ‘Liceat discedere, Caesar,
A scelerum rabie. quaeris terraque marique
His ferrum iugulis, animasque effundere vilis
Quolibet hoste paras: partem tibi Gallia nostri
Eripuit: partem duris Hispania bellis:{{versus|265}}
Pars iacet Hesperia: totoque exercitus orbe
Te vincente perit. terris fudisse cruorem
Quid iuvat Arctois, Rheno Rhodanoque subactis?
Tot mihi pro bellis bellum civile dedisti.
Cepimus expulso patriae cum tecta senatu,{{versus|270}}
Quos hominum, vel quos licuit spoliare deorum?
Imus in omne nefas, manibus ferroque nocentes,
Paupertate pii. finis quis quaeritur armis?
Quid satis est, si Roma parum? iam respice canos,
Invalidasque manus, et inanis cerne lacertos.{{versus|275}}
Usus abit vitae, bellis consumsimus aevum:
Ad mortem dimitte senes. en! improba vota:
Non duro liceat morientia cespite membra
Ponere, non anima galeam fugiente ferire,
Atque oculos morti clausuram quaerere dextram,{{versus|280}}
Coniugis illabi lacrymis, unique paratum
Scire rogum. liceat morbis finire senectam.
Sit praeter gladios aliquod sub Caesare fatum.
Quid, velut ignaros ad quae portenta paremur,
Spe trahis? usque adeo soli civilibus armis{{versus|285}}
Nescimus cuius sceleris sit maxima merces?
Nil actum est bellis, si nondum comperit istas
Omnia posse manus. nec fas, nec vincula iuris
Hoc audere vetant. Rheni mihi Caesar in undis
Dux erat, hic socius. facinus quos inquinat, aequat.{{versus|290}}
Adde, quod ingrato meritorum iudice virtus
Nostra perit. quidquid gerimus, fortuna vocatur.
Nos fatum sciat esse suum. licet omne deorum
Obsequium speres, irato milite, Caesar,
Pax erit.’ Haec fatus, totis discurrere castris{{versus|295}}
Coeperat, infestoque ducem deposcere voltu.
:Sic eat, o superi, quando pietasque fidesque
Destituunt, moresque malos sperare relictum est;
Finem civili faciat discordia bello.
Quem non ille ducem potuit terrere tumultus!{{versus|300}}
Fata sed in praeceps solitus dimittere Caesar,
Fortunamque suam per summa pericula gaudens
Exercere, venit: nec, dum desaeviat ira,
Exspectat: medios properat tentare furores.
Non illis urbem, spoliandaque templa negasset,{{versus|305}}
Tarpeiamque Iovis sedem, matresque senatus,
Passurasque infanda nurus. volt omnia certe
A se saeva peti, volt praemia Martis amari:
Militis indomiti tantum mens sana timetur.
Non pudet, heu Caesar, soli tibi bella placere{{versus|310}}
Iam manibus damnata tuis? hos ante pigebit
Sanguinis? his ferri grave ius erit? ipse per omne
Fasque nefasque rues? lassare, et disce sine armis
Posse pati: liceat scelerum sibi ponere finem.
Saeve, quid insequeris? quid iam nolentibus instas?{{versus|315}}
Bellum te civile fugit. stetit aggere fultus
Cespitis, intrepidus voltum, meruitque timeri
Non metuens: atque haec, ira dictante, profatur:
:‘Qui modo in absentem voltu dextraque furebas,
Miles, habes nudum, promtumque ad volnera pectus.{{versus|320}}
Hic, fuge, si belli finis placet, ense relicto.
Detegit imbellis animas nil fortiter ausa
Seditio, tantumque fugam meditata iuventus,
Ac ducis invicti rebus lassata secundis.
Vadite, meque meis ad bella relinquite fatis:{{versus|325}}
Invenient haec arma manus, vobisque repulsis
Tot reddet Fortuna viros, quot tela vacabunt.
Anne fugam Magni tanta cum classe sequentur
Hesperiae gentes, nobis victoria turbam
Non dabit, impulsi tantum quae praemia belli{{versus|330}}
Auferat, et vestri rapta mercede laboris,
Lauriferos nullo comitetur volnere currus?
Vos defecta, senes, exhaustaque sanguine turba
Cernetis nostros, iam plebs Romana, triumphos.
Caesaris an cursus vestrae sentire putatis{{versus|335}}
Damnum posse fugae? veluti si cuncta minentur
Flumina, quos miscent pelago, subducere fontes,
Non magis ablatis umquam descenderet aequor,
Quam nunc crescit, aquis: an vos momenta putatis
Ulla dedisse mihi? numquam sic cura deorum{{versus|340}}
Se premet, ut vestrae morti, vestraeque saluti
Fata vacent. procerum motus haec cuncta sequuntur.
Humanum paucis vivit genus. orbis Iberi
Horror et Arctoi, nostro sub numine miles,
Pompeio certe fugeres duce. fortis in armis{{versus|345}}
Caesareis Labienus erat: nunc transfuga vilis
Cum duce praelato terras atque aequora lustrat.
Nec melior mihi vestra fides, si bella nec hoste,
Nec duce me geritis. quisquis mea signa relinquens,
Non Pompeianis tradit sua partibus arma,{{versus|350}}
Hic numquam volt esse meus. sunt ista profecto
Curae castra deis, qui me committere tantis,
Non nisi mutato voluerunt milite, bellis.
Heu, quantum Fortuna humeris iam pondere fessis
Amolitur onus! sperantis omnia dextras{{versus|355}}
Exarmare datur, quibus hic non sufficit orbis.
Iam certe mihi bella geram: discedite castris,
Tradite nostra viris, ignavi, signa, Quirites.
At paucos, quibus haec rabies auctoribus arsit,
Non Caesar, sed poena tenet. procumbite terrae,{{versus|360}}
Infidumque caput, feriendaque tendite colla.
Et tu, quo solo stabunt iam robore castra,
Tiro rudis, specta poenas, et disce ferire,
Disce mori.’ Tremuit saeva sub voce minantis
Volgus iners: unumque caput, tam magna iuventus{{versus|365}}
Privatum factura timet: velut ensibus ipsis
Imperet, invito moturus milite ferrum.
Ipse pavet, ne tela sibi dextraeque negentur
Ad scelus hoc Caesar: vicit patientia saevi
Spem ducis, et iugulos, non tantum praestitit enses.{{versus|370}}
Nil magis, adsuetas sceleri quam perdere mentes,
Atque perire timet. tam diri foederis ictu
Parta quies, poenaque redit placata iuventus.
:{{tooltip|Brundisium|aut Brundusium}} decimis iubet hanc adtingere castris,
Et cunctas revocare rates, quas avius Hydrus,{{versus|375}}
Antiquusque Taras, secretaque litora Leucae,
Quas recipit Salpina palus, et subdita Sipus
Montibus: Ausoniam torquens qua frugifer oram,
Delmatio Boreae, Calabroque obnoxius Austro,
Appulus Hadriacas exit Garganus in undas.{{versus|380}}
:Ipse petit trepidam tutus sine milite Romam,
Iam doctam servire togae: populoque precanti
Scilicet indulgens, summo dictator honori
Contigit, et laetos fecit, se consule, fastus.
Namque omnis voces, per quas iam tempore tanto{{versus|385}}
Mentimur dominis, haec primum reperit aetas,
Qua sibi ne ferri ius ullum Caesar abesset,
Ausonias gladiis voluit miscere secures.
Addidit et fasces aquilis, et nomen inane
Imperii rapiens, signavit tempora digna{{versus|390}}
Moesta nota. nam quo melius Pharsalius annus
Consule notus erit? fingit sollemnia campus,
Et non admissae dirimit suffragia plebis,
Decantatque tribus, et vana versat in urna.
Nec coelum servasse licet: tonat augure surdo,{{versus|395}}
Et laetae iurantur aves, bubone sinistro.
Inde perit primum quondam veneranda potestas,
Iuris inops: careat tantum ne nomine tempus,
Menstruus in fastus distinguit saecula consul.
Nec non Iliacae numen quod praesidet Albae,{{versus|400}}
Haud meritum Latio sollemnia sacra subacto,
Vidit flammifera confectas nocte Latinas.
:Inde rapit cursus, et, quae piger Apulus arva
Deseruit rastris, et inerti tradidit herbae,
Ocior et coeli flammis, et tigride foeta,{{versus|405}}
Transcurrit: curvique tenens Minoia tecta
Brundisii, clausas ventis brumalibus undas
Invenit, et pavidas hiberno sidere classes.
Turpe duci visum, rapiendi tempora belli
In segnes exisse moras, portuque teneri,{{versus|410}}
Cum pateat tutum vel non felicibus aequor.
Expertes animos pelagi sic robore complet:
‘Fortius hiberni flatus, coelumque fretumque,
Cum cepere, tenent, quam quos incumbere certos
Perfida nubiferi vetat inconstantia veris.{{versus|415}}
Nec maris amfractus, lustrandaque litora nobis,
Sed recti fluctus, soloque Aquilone secandi.
Hic utinam summi curvet carchesia mali,
Incumbatque furens, et Graia ad moenia perflet,
Ne Pompeiani Phaeacum e litore toto{{versus|420}}
Languida iactatis comprendant carbasa remis:
Rumpite, quae retinent felices vincula proras.
Iamdudum nubes, et saevas perdimus undas.’
:Sidera prima poli, Phoebo labente sub undas,
Exierant, et luna suas iam fecerat umbras:{{versus|425}}
Cum pariter solvere rates, tortosque rudentes
Laxavere sinus: et flexo navita cornu
Obliquat laevo pede carbasa, summaque pandens
Suppara velorum perituras colligit auras.
Et primum levior propellere lintea ventus{{versus|430}}
Incipit, exiguumque tument, mox reddita malo
In mediam cecidere ratem: terraque relicta
Non valet ipsa sequi puppis, quae vexerat aura.
Aequora lenta iacent: alto torpore ligatae
Pigrius inmotis haesere paludibus undae.{{versus|435}}
Sic stat iners Scythias adstringens Bosporos undas,
Cum, glacie retinente, fretum non impulit Ister,
Immensumque gelu tegitur mare: comprimit unda,
Deprendit quascumque ratis: nec pervia velis
Aequora frangit eques, fluctuque latente sonantem{{versus|440}}
Orbita migrantis scindit Maeotida Bessi.
Saeva quies pelagi, moestoque ignava profundo
Stagna iacentis aquae: veluti deserta rigente
Aequora natura cessant, pontusque, vetustas
Oblitus servare vices, non commeat aestu,{{versus|445}}
Non horrore tremit, non Solis imagine vibrat.
Casibus innumeris fixae patuere carinae.
Illinc infestae classes, et inertia tonsis
Aequora moturae, gravis hinc languore profundi
Obsessis ventura fames. nova vota timori{{versus|450}}
Sunt inventa novo, fluctus nimiasque precari
Ventorum vires, dum se torpentibus unda
Excutiat stagnis, et sit mare. nubila nusquam,
Undarumque minae: coelo languente fretoque,
Naufragii spes omnis abit. sed nocte fugata{{versus|455}}
Laesum nube dies iubar extulit, imaque sensim
Concussit pelagi, movitque Ceraunia nautis.
Inde rapi coepere rates, atque aequora classem
Curva sequi, quae iam vento fluctuque secundo
Lapsa Palaestinas uncis confixit arenas.{{versus|460}}
:Prima duces iunctis vidit consistere castris
Tellus, quam volucer Genusus, quam mollior Apsus
Circumeunt ripis. Apso gestare carinas
Caussa palus, leni quam fallens egerit unda.
At Genusum nunc sole nives, nunc imbre solutae{{versus|465}}
Praecipitant: neuter longo se gurgite lassat,
Sed minimum terrae, vicino litore, norunt.
Hoc fortuna loco tantae duo nomina famae
Composuit: miserique fuit spes irrita mundi,
Posse duces, parva campi statione diremtos{{versus|470}}
Admotum damnare nefas. nam cernere voltus,
Et voces audire datur: multosque per annos
Dilectus tibi, Magne, socer, post pignera tanta
Sanguinis, infaustam subolis mortemque nepotum,
Te nisi Niliaca propius non vidit arena.{{versus|475}}
:Caesaris adtonitam miscenda ad praelia mentem
Ferre moras scelerum partes iussere relictae.
Ductor erat cunctis audax Antonius armis,
Iam tum civili meditatus Leucada bello.
Illum saepe minis Caesar precibusque morantem{{versus|480}}
Evocat: ‘O mundo tantorum caussa laborum,
Quid superos et fata tenes? sunt cetera cursu
Acta meo, summam rapti per prospera belli
Te poscit Fortuna manum. non rupta vadosis
Syrtibus incerto Libye nos dividit aestu.{{versus|485}}
Numquid inexperto tua credimus arma profundo,
Inque novos traheris casus? Ignave, venire
Te Caesar, non ire iubet. prior ipse per hostis
Percussi medias alieni iuris arenas.
Tu mea castra times? pereuntia tempora fati{{versus|490}}
Conqueror: in ventos impendo vota fretumque.
Ne retine dubium cupientes ire per aequor:
Si bene nota mihi est, ad Caesaris arma iuventus
Naufragio venisse volet. iam voce doloris
Utendum est: non ex aequo divisimus orbem.{{versus|495}}
Epiron Caesarque tenet, totusque senatus:
Ausoniam tu solus habes.’ His terque quaterque
Vocibus excitum postquam cessare videbat,
Dum se deesse deis, ac non sibi numina, credit,
Sponte per incautas audet tentare tenebras,{{versus|500}}
Quod iussi timuere, fretum: temeraria prono
Expertus cessisse deo: fluctusque verendos
Classibus, exigua sperat superare carina.
:Solverat armorum fessas nox languida curas:
Parva quies miseris, in quorum pectora somno{{versus|505}}
Dat vires fortuna minor: iam castra silebant:
Tertia iam vigiles commoverat hora secundos,
Caesar sollicito per vasta silentia gressu
Vix famulis audenda parat: cunctisque relictis,
Sola placet Fortuna comes. tentoria postquam{{versus|510}}
Egressus, vigilum somno cedentia membra
Transsiluit, questus tacite quod fallere posset;
Litora curva legit, primisque invenit in undis,
Rupibus exesis haerentem fune carinam.
Rectorem dominumque ratis secura tenebat{{versus|515}}
Haud procul inde domus, non ullo robore fulta,
Sed sterili iunco, cannaque intexta palustri,
Et latus inversa nudum munita phaselo.
Haec Caesar bis terque manu quassantia tectum
Limina commovit: molli cum surgit Amyclas,{{versus|520}}
Quem dabat alga, toro. ‘Quisnam mea nafragus,’ inquit,
‘Tecta petit? aut quem nostrae Fortuna coegit
Auxilium sperare casae?’ Sic fatus, ab alto
Aggere iam tepidae sublato fune favillae,
Scintillam tenuem commotos pavit in ignes,{{versus|525}}
Securus belli: praedam civilibus armis
Scit non esse casas. o vitae tuta facultas
Pauperis, angustique laris! o munera nondum
Intellecta deum! quibus hoc contingere templis,
Aut potuit muris, nullo trepidare tumultu,{{versus|530}}
Caesarea pulsante manu? tum poste recluso,
Dux ait: ‘Exspecta votis maiora modestis,
Spesque tuas laxa, iuvenis: si iussa secutus
Me vehis Hesperiam, non ultra cuncta carinae
Debebis, manibusve inopem duxisse senectam.{{versus|535}}
Ne cessa praebere deo tua fata, volenti
Angustos opibus subitis implere Penates.’
Sic fatur: quamquam plebeio tectus amictu,
Indocilis privata loqui. tum pauper Amyclas:
‘Multa quidem prohibent nocturno credere ponto.{{versus|540}}
Nam sol non rutilas deduxit in aequora nubes,
Concordesque tulit radios: Noton altera Phoebi.
Altera pars Borean diducta luce vocabat.
Orbe quoque exhaustus medio, languensque recessit,
Spectantis oculos infirmo lumine passus.{{versus|545}}
Lunaque non gracili surrexit lucida cornu,
Aut orbis medii puros exesa recessus:
Nec duxit recto tenuata cacumina cornu,
Ventorumque notam rubuit: tum lurida pallens
Ora tulit, voltu sub nubem tristis itura.{{versus|550}}
Sed mihi nec motus nemorum, nec litoris ictus,
Nec placet incertus, qui provocat aequora, Delphin:
Aut siccum quod mergus amat: quodque ausa volare
Ardea sublimis, pennae confisa natanti:
Quodque caput spargens undis, velut occupet imbrem,{{versus|555}}
Instabili gressu metitur litora cornix.
Sed si magnarum poscunt discrimina rerum,
Haud dubitem praebere manus: vel litora tangam
Iussa, vel hoc potius pelagus flatusque negabunt.’
Haec fatur, solvensque ratem dat carbasa ventis:{{versus|560}}
Ad quorum motus non solum lapsa per altum
Aera dispersos traxere cadentia sulcos
Sidera: sed summis etiam quae fixa tenentur
Astra polis, sunt visa quati. niger inficit horror
Terga maris: longo per multa volumina tractu{{versus|565}}
Aestuat unda minax, flatusque incerta futuri:
Turbida testantur conceptos aequora ventos.
Tunc rector trepidae fatur ratis: ‘Adspice saevum
Quanta paret pelagus: Zephyros intendat, an Euros,
Incertum est: puppim dubius ferit undique pontus.{{versus|570}}
Nubibus et coelo Notus est: si murmura ponti
Consulimus, Cori verrent mare. gurgite tanto,
Nec ratis Hesperias tanget, nec naufragus oras.
Desperare viam, et vetitos convertere cursus
Sola salus. liceat vexata litora puppe{{versus|575}}
Prendere, ne longe nimium sit proxima tellus.’
:Fisus cuncta sibi cessura pericula Caesar,
Sperne minas, inquit, pelagi, ventoque furenti
Trade sinum. Italiam si coelo auctore recusas,
Me pete. sola tibi caussa est, ac iusta timoris,{{versus|580}}
Vectorem non nosse tuum, quem numina numquam
Destituunt, de quo male tunc fortuna meretur,
Cum post vota venit. medias perrumpe procellas,
Tutela secure mea. coeli iste fretique,
Non puppis nostrae labor est: hanc Caesare pressam{{versus|585}}
A fluctu defendet onus. nec longa furori
Ventorum saevo dabitur mora: proderit undis
Ista ratis. ne flecte manus: fuge proxima velis
Litora: tum Calabro portu te crede potitum,
Cum iam non poterit puppi, nostraeque saluti{{versus|590}}
Altera terra dari. quid tanta strage paretur
Ignoras. quaerit pelagi coelique tumultu
Quod praestet Fortuna mihi.’ Non plura locuto
Avolsit laceros, percussa puppe, rudentis
Turbo rapax, fragilemque super volitantia malum{{versus|595}}
Vela tulit: sonuit, victis compagibus, alnus.
Inde ruunt toto concita pericula mundo.
Primus ab Oceano caput exseris Atlanteo,
Core, movens aestus: iam te tollente furebat
Pontus, et in scopulos totas erexerat iras.{{versus|600}}
Occurrit gelidus Boreas, pelagusque retundit:
Et dubium pendet, vento cui concidat, aequor.
Sed Scythici vicit rabies Aquilonis, et undas
Torsit, et abstrusas penitus vada fecit arenas.
Nec perfert pontum Boreas ad saxa, suumque{{versus|605}}
In fluctus Cori frangit mare: motaque possunt
Aequora subductis etiam concurrere ventis.
Non Euri cessasse minas: non imbribus atrum
Aeolii iacuisse Noton sub carcere saxi
Crediderim: cunctos solita de parte ruentis{{versus|610}}
Defendisse suas violento turbine terras,
Sic pelagus mansisse loco. nec parva procellis
Aequora rapta ferunt: Aegeas transit in undas
Tyrrhenum: sonat Ionio vagus Hadria ponto.
A, quoties frustra pulsatos aequore montes{{versus|615}}
Obruit illa dies! quam celsa cacumina pessum
Tellus victa dedit! non illo litore surgunt
Tam validi fluctus, alioque ex orbe voluti
A magno venere mari, mundumque coercens
Monstriferos agit unda sinus. si rector Olympi{{versus|620}}
Cuspide fraterna lassatum in saecula fulmen
Adiuvit, regnoque accessit terra secundo,
Cum mare convolvit gentes, cum litora Tethys
Noluit ulla pati, coelo contenta teneri.
Nunc quoque tanta maris moles crevisset in astra,{{versus|625}}
Ni superum rector pressisset nubibus undas.
Non coeli nox illa fuit: latet obsitus aer
Infernae squalore domus, nimbisque gravatus
Deprimitur, fluctusque in nubibus accipit imbrem.
Lux etiam metuenda perit, nec fulgura currunt{{versus|630}}
Clara, sed obscurum nimbosus dissilit aer
Tunc superum convexa tremunt, atque arduus axis
Insonuit, motaque poli compage laborant.
Extimuit natura chaos: rupisse videntur
Concordes elementa moras, rursusque redire{{versus|635}}
Nox manes mixtura deis. spes una salutis,
Quod tanta mundi nondum periere ruina.
Quantus Leucadio placidus de vertice pontus
Despicitur; tantum nautae videre trementes
Fluctibus e summis praeceps mare: cumque tumentes{{versus|640}}
Rursus hiant undae, vix eminet aequore malus.
Nubila tanguntur velis, et terra carina.
Nam pelagus, qua parte sedet, non celat arenas:
Exhaustum in cumulos, omnisque in fluctibus unda est.
Artis opem vicere metus: nescitque magister{{versus|645}}
Quam frangat, cui cedat aquae. discordia ponti
Succurrit miseris, fluctusque evertere puppim
Non valet in fluctus: victum latus unda repellens
Erigit, atque omni surgit ratis ardua vento.
Non humilem Sasona vadis, non litora curvae{{versus|650}}
Thessaliae saxosa pavent, oraeque malignos
Ambraciae portus: scopulosa Ceraunia nautae
Summa timent. credit iam digna pericula Caesar
Fatis esse suis. ‘Tantusne evertere,’ dixit,
‘Me superis labor est: parva quem puppe sedentem{{versus|655}}
Tam magno petiere mari? si gloria leti
Est pelago donata mei, bellisque negamur;
Intrepidus, quamcumque datis mihi numina, mortem
Accipiam. licet ingentis abruperit actus
Festinata dies fatis; sat magna peregi.{{versus|660}}
Arctoas domui gentes: inimica subegi
Arma metu: vidit Magnum mihi Roma secundum.
Iussa plebe tuli fasces per bella negatos.
Nulla meis aberit titulis Romana potestas,
Nec sciet hoc quisquam, nisi tu, quae sola meorum{{versus|665}}
Conscia votorum es, me, quamvis plenus honorum,
Et dictator eam Stygias, et consul ad umbras,
Privatum, Fortuna, mori. mihi funere nullo
Est opus, o superi: lacerum retinete cadaver
Fluctibus in mediis: desint mihi busta rogusque,{{versus|670}}
Dum metuar semper, terraque exspecter ab omni.’
Haec fatum decimus, dictu mirabile, fluctus
Invalida cum puppe levat: nec rursus ab alto
Aggere deiecit pelagi, sed pertulit unda,
Scruposisque angusta vacant ubi litora saxis,{{versus|675}}
Imposuit terrae. pariter tot regna, tot urbes
Fortunamque suam, tacta tellure, recepit.
:Sed non tam remeans Caesar iam luce propinqua,
Quam tacita sua castra fuga comitesque fefellit.
Circumfusa duci flevit, gemituque suorum,{{versus|680}}
Et non ingratis incessit turba querelis.
‘Quo te, dure, tulit virtus temeraria, Caesar?
Aut quae nos viles animas in fata relinquens,
Invitis spargenda dabas tua membra procellis?
Cum tot in hac anima populorum vita salusque{{versus|685}}
Pendeat, et tantus caput hoc sibi fecerit orbis,
Saevitia est voluisse mori. nullusne tuorum
Emeruit comitum, fatis non posse superstes
Esse tuis? cum te raperet mare, corpora segnis
Nostra sopor tenuit. pudet, heu! tibi caussa petendae{{versus|690}}
Haec fuit Hesperiae, visum est quod mittere quemquam
Tam saevo crudele mari. sors ultima rerum
In dubios casus, et prona pericula mortis
Praecipitare solet. mundi iam summa tenentem
Permisisse mari! tantum quid numina lassas?{{versus|695}}
Sufficit ad summam belli favor iste laborque
Fortunae, quod te nostris impegit arenis?
Hine usus placuere deum, non rector ut orbis,
Nec dominus rerum, sed felix naufragus esses?’
Talia iactantes, discussa nocte, serenus{{versus|700}}
Oppressit cum sole dies, fessumque tumentes
Composuit pelagus, ventis patientibus, undas.
:Nec non Hesperii lassatum fluctibus aequor
Ut videre duces, purumque insurgere coelo
Fracturum pelagus Borean, solvere carinas,{{versus|705}}
Quas ventus, doctaeque pari moderamine dextrae
Permixtas habuere diu: latumque per aequor,
Ut terrestre, coit, consertis puppibus, agmen.
Sed nox saeva modum venti, velique tenorem
Eripuit nautis, excussitque ordine puppes.{{versus|710}}
Strymona sic gelidum, bruma pellente, relinquunt
Poturae te, Nile, grues, primoque volatu
Effingunt varias, casu monstrante, figuras.
Mox ubi percussit tensas Notus altior alas:
Confusos temere immixtae glomerantur in orbes,{{versus|715}}
Et turbata perit dispersis litera pennis.
Cum primum, redeunte die, violentior aer
Puppibus incubuit, Phoebeo concitus ortu,
Praetereunt frustra tentati litora Lissi,
Nymphaeumque tenent: nudas Aquilonibus undas{{versus|720}}
Succedens Boreae iam portum fecerat Auster.
:Undique collatis in robur Caesaris armis,
Summa videns duri Magnus discrimina Martis
Iam castris instare suis: seponere tutum
Coniugii decrevit onus, Lesboque remotam{{versus|725}}
Te procul a saevi strepitu, Cornelia, belli
Occulere. heu quantum mentes dominatur in aequas
Iusta Venus! dubium trepidumque ad praelia, Magne,
Te quoque fecit amor: quod nolles stare sub ictu
Fortunae, quo mundus erat, Romanaque fata,{{versus|730}}
Coniux sola fuit. mentem iam verba parata
Destituunt, blandaeque iuvat ventura trahentem
Indulgere morae, et tempus subducere fatis.
Nocte sub extrema, pulso torpore quietis,
Dum fovet amplexu gravidum Cornelia curis{{versus|735}}
Pectus, et aversi petit oscula grata mariti:
Humentes mirata genas, percussaque caeco
Volnere, non audet flentem deprendere Magnum.
Ille gemens, ‘Non nunc, vita mihi dulcior,’ inquit,
‘Cum taedet vitae, laeto sed tempore, coniux,{{versus|740}}
Venit moesta dies, et quam minimumque parumque
Distulimus: iam totus adest in praelia Caesar.
Cedendum est bellis: quorum tibi tuta latebra
Lesbos erit. desiste preces tentare: negavi
Iam mihi: non longos a me patiere recessus.{{versus|745}}
Praecipites aderunt casus: properante ruina,
Summa cadunt. satis est audisse pericula Magni.
Meque tuus decepit amor, civilia bella
Si spectare potes. nam me iam, Marte parato,
Securos cepisse pudet cum coniuge somnos,{{versus|750}}
Eque tuo, miserum quatiunt cum classica mundum,
Surrexisse sinu. vereor civilibus armis
Pompeium nullo tristem committere damno.
Tutior interea populis, et tutior omni
Rege late, positamque procul fortuna mariti{{versus|755}}
Non tota te mole premat. si numina nostras
Impulerint acies, maneat pars optima Magni;
Sitque mihi, si fata premunt, victorque cruentus,
Quo fugisse velim.’ Vix tantum infirma dolorem
Cepit, et adtonito cesserunt pectore sensus,{{versus|760}}
Tandem vix moestas potuit proferre querelas:
‘Nil mihi de fatis thalami superisque relictum est,
Magne, queri: nostros non rumpit funus amores,
Nec diri fax summa rogi: sed sorte frequenti,
Plebeiaque nimis careo dimissa marito.{{versus|765}}
Hostis ad adventum rumpamus foedera tedae:
Placemus socerum. sic est tibi cognita, Magne,
Nostra fides? credisne aliquid mihi tutius esse,
Quam tibi? non olim casu pendemus ab uno?
Fulminibus me, saeve, iubes, tantaeque ruinae{{versus|770}}
Absentem praestare caput? secura videtur
Sors tibi, cum facias etiam nunc vota, perisse?
Ut nolim servire malis, sed morte parata,
Te sequar ad manes; feriat dum moesta remotas
Fama procul terras, vivam tibi nempe superstes.{{versus|775}}
Adde, quod adsuescis fatis, tantumque dolorem,
Crudelis, me ferre doces. ignosce fatenti:
Posse pati, timeo. quod si sunt vota, deisque
Audior, eventus rerum sciet ultima coniux.
Sollicitam rupes, iam te victore, tenebunt,{{versus|780}}
Et puppim, quae fata feret tam laeta, timebo.
Nec solvent audita metus mihi prospera belli,
Cum vacuis proiecta locis a Caesare possim
Vel fugiente capi. notescent litora clari
Nominis exsilio, positaque ibi coniuge Magni,{{versus|785}}
Quis Mitylenaeas poterit nescire latebras?
Hoc precor extremum, si nil tibi victa relinquunt
Tutius arma fuga, cum te commiseris undis,
Quolibet infaustam potius deflecte carinam:
Litoribus quaerere meis.’ Sic fata, relictis{{versus|790}}
Exsiluit stratis amens, tormentaque nulla
Volt differre mora. non moesti pectora Magni
Sustinet amplexu dulci, non colla tenere:
Extremusque perit tam longi fructus amoris:
Praecipitantque suos luctus [neuterque recedens{{versus|795}}
Sustinuit dixisse, vale] vitamque per omnem
Nulla fuit tam moesta dies. nam cetera damna
Durata iam mente malis firmaque tulerunt.
Labitur infelix, manibusque excepta suorum
Fertur ad aequoreas, ac se prosternit, arenas,{{versus|800}}
Litora et ipsa tenet, tandemque illata carinae est.
Non sic infelix patriam, portusque reliquit
Hesperios, saevi premerent cum Caesaris arma.
Fida comes Magni vadit duce sola relicto,
Pompeiumque fugit. quae nox sibi proxima venit,{{versus|805}}
Insomnis. viduo tum primum frigida lecto,
Atque insueta quies uni, nudumque marito
Non haerente latus. somno quam saepe gravata
Deceptis vacuum manibus complexa cubile est,
Atque oblita fugae quaesivit nocte maritum!{{versus|810}}
Nam, flamma quamvis tacitas urguente medullas,
Non iuvat in toto corpus iactare cubili:
Servatur pars illa tori. caruisse timebat
Pompeio: sed non superi tam laeta parabant.
Instabat, miserae Magnum quae redderet hora.{{versus|815}}
&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Liber IV
|AnteNomen=Pharsalia/IV
|Post=Liber VI
|PostNomen=Pharsalia/VI
}}</text>
      <sha1>qkpm30ol4a1shzsxgg7vcfnn1evzxyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39541</id>
    <revision>
      <id>283214</id>
      <parentid>266202</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40192" sha1="9qzi6s4vtlxziyue5obheapoxfkz7cn" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber VI
|Editio=Cambridge, 1875
|Fons=[https://www.google.com.br/books/edition/M_Annaei_Lucani_Pharsaliae_liber_primus/LMIDAAAAQAAJ google books]
}}
{{Liber
|Ante=Liber V
|AnteNomen=Pharsalia/V
|Post=Liber VII
|PostNomen=Pharsalia/VII
}}
&lt;poem&gt;
Postquam castra duces, pugnae iam mente propinqui,{{r|0|}}
Imposuere iugis, admotaque cominus arma,
Parque suum videri dei, capere omnia Caesar
Moenia Graiorum spernit, Martemque secundum
{{Versus|5}}Iam nisi de genero fatis debere recusat.    
Funestam mundo votis petit omnibus horam,
In casum quae cuncta ferat. Placet alea fati
Alterutrum mersura caput. Ter collibus omnes
Explicuit turmas et signa minantia pugnam,
{{Versus|10}}Testatus numquam Latiae se deesse ruinae.    
Ut videt ad nullos exciri posse tumultus
In pugnam generum, sed clauso fidere vallo,
Signa movet, tectusque via dumosa per arva
Dyrrhachii praeceps rapiendas tendit ad arces.
{{Versus|15}}Hoc iter aequoreo praecepit limite Magnus,    
Quemque vocat collem Taulantius incola Petram,
Insedit castris, Ephyraeaque moenia servat,
Defendens tutam vel solis turribus urbem.
Non opus hanc veterum nec moles structa tuetur
{{Versus|20}}Humanusque labor, facilis, licet ardua tollat,    
Cedere vel bellis, vel cuncta moventibus annis:
Sed munimen habet, nullo quassabile ferro,
Naturam sedemque loci. Nam clausa profundo
Undique praecipiti scopulisque vomentibus aequor,
{{Versus|25}}Exiguo debet, quod non est insula, colli.    
Terribiles ratibus sustentant moenia cautes,
Ioniumque furens rapido cum tollitur Austro,
Templa domosque quatit, spumatque in culmina pontus.
Huc avidam belli rapuit spes improba mentem
{{Versus|30}}Caesaris, ut vastis diffusum collibus hostem    
Cingeret ignarum, ducto procul aggere valli.
Metitur terras oculis: nec cespite tantum
Contentus fragili subitos adtollere muros,
Ingentes cautes, avulsaque saxa metallis,
{{Versus|35}}Graiorumque domos, direptaque moenia transfert.    
Exstruitur, quod non aries impellere saevus,
Quod non ulla queat violenti machina belli.
Franguntur montes, planumque per ardua Caesar
Ducit opus: pandit fossas, turritaque summis
{{Versus|40}}Disponit castella iugis, magnoque recursu    
Amplexus fines, saltus, nemorosaque tesqua,
Et silvas, vastaque feras indagine claudit.
Non desunt campi, non desunt pabula Magno,
Castraque Caesareo circumdatus aggere mutat.
{{Versus|45}}Flumina tot cursus illic exorta fatigant,    
Illic mersa suos: operumque ut summa revisat,
Defessus Caesar mediis intermanet agris.
Nunc vetus Iliacos adtollat fabula muros,
Adscribatque deis: fragili circumdata testa
{{Versus|50}}Moenia mirentur refugi Babylonia Parthi.    
En, quantum Tigris, quantum celer ambit Orontes,
Assyriis quantum populis telluris Eoae
Sufficit in regnum, subitum bellique tumultu
Raptum clausit opus. Tanti periere labores.
{{Versus|55}}Tot potuere manus adiungere Seston Abydo,    
Ingestoque solo Phryxeum elidere pontum,
Aut Pelopis latis Ephyren abrumpere regnis,
Et ratibus longae flexus donare Maleae,
Aut aliquem mundi, quamvis natura negasset,
{{Versus|60}}In melius mutare locum. Coit area belli:    
Hic alitur sanguis terras fluxurus in omnes,
Hic et Thessalicae clades, Libycaeque tenentur.
Aestuat angusta rabies civilis arena.
Prima quidem surgens operum structura fefellit
{{Versus|65}}Pompeium: veluti mediae qui tutus in arvis    
Sicaniae rabidum nescit latrare Pelorum:
Aut vaga cum Tethys Rutupinaque litora fervent,
Unda Caledonios fallit turbata Britannos.
Ut primum vasto septas videt aggere terras,
{{Versus|70}}Ipse quoque a tuta deducens agmina Petra    
Diversis spargit tumulis, ut Caesaris arma
Laxet, et effuso claudentem milite tendat:
Ac tantum septi vallo sibi vindicat agri,
Parva Mycenaeae quantum sacrata Dianae
{{Versus|75}}Distat ab excelsa nemoralis Aricia Roma:    
Quoque modo Romae praelapsus moenia Tibris
In mare descendit, si nusquam torqueat amnem.
Classica nulla sonant, iniussaque tela vagantur:
Et fit saepe nefas, iaculum tentante lacerto.
{{Versus|80}}Maior cura duces miscendis abstrahit armis.    
Pompeium exhaustae praebenda ad pabula terrae,
Quae currens obtrivit eques, gradibusque citatis
Ungula frondentem discussit cornea campum.
Belliger adtonsis sonipes defessus in arvis,
{{Versus|85}}Advectos cum plena ferant praesepia culmos,    
Ore novas poscens moribundus labitur herbas,
Et tremulo medios abrumpit poplite gyros.
Corpora dum solvit tabes, et digerit artus,
Traxit iners coelum fluidae contagia pestis
{{Versus|90}}Obscuram in nubem. Tali spiramine Nesis    
Emittit stygium nebulosis aera saxis,
Antraque letiferi rabiem Typhonis anhelant.
Inde labant populi, coeloque paratior unda
Omne pati virus duravit viscera coeno.
{{Versus|95}}Iam riget atra cutis, distentaque lumina rumpit:    
Igneaque in vultus, et sacro fervida morbo
Pestis abit, fessumque caput se ferre recusat.
Iam magis atque magis praeceps agit omnia fatum:
Nec medii dirimunt morbi vitamque necemque,
{{Versus|100}}Sed languor cum morte venit: turbaque cadentum    
Aucta lues, dum mixta iacent incondita vivis
Corpora. Nam miseros ultra tentoria cives
Spargere funus erat. Tamen hos minuere labores
A tergo pelagus, pulsusque Aquilonibus aer,
{{Versus|105}}Litoraque, et plenae peregrina messe carinae.    
At liber terrae spatiosis collibus hostis
Aere non pigro, nec inertibus angitur undis:
Sed patitur saevam, veluti circumdatus arcta
Obsidione, famem. Nondum surgentibus altam
{{Versus|110}}In segetem culmis, cernit miserabile vulgus    
In pecudum cecidisse cibos, et carpere dumos,
Et foliis spoliare nemus, letumque minantes
Vellere ab ignotis dubias radicibus herbas.
Quae mollire queunt flamma, quae frangere morsu,
{{Versus|115}}Quaeque per abrasas utero demittere fauces,    
Plurimaque humanis ante hoc incognita mensis
Diripiens miles, saturum tamen obsidet hostem.
Ut primum libuit ruptis evadere claustris
Pompeio, cunctasque sibi permittere terras:
{{Versus|120}}Non obscura petit latebrosae tempora noctis,    
Et raptum furto, soceri cessantibus armis,
Dedignatur iter: latis exire ruinis
Quaerit, et impulso turres confringere vallo,
Perque omnes gladios, et qua via caede paranda est.
{{Versus|125}}Opportuna tamen valli pars visa propinqui,    
Quam Minuci castella vocant, et confraga densis
Arboribus dumeta tegunt. Huc pulvere nullo
Proditus agmen agit, subitusque ad moenia venit.
Tot simul e campis Latiae fulsere volucres:
{{Versus|130}}Tot cecinere tubae. Ne quid victoria ferro    
Deberet, pavor adtonitos confecerat hostes.
Quod solum valuit virtus, iacuere peremti,
Debuerant quo stare loco: qui vulnera ferrent
Iam deerant, nimbusque ferens tot tela peribat.
{{Versus|135}}Tum piceos volvunt immissae lampades ignes:    
Tum quassae nutant turres, lapsumque minantur:
Roboris impacti crebros gemit agger ad ictus.
Iam Pompeianae celsi super ardua valli
Exierant aquilae: iam mundi iura patebant.
{{Versus|140}}Quem non mille simul turmis, nec Caesare toto    
Auferret Fortuna locum, victoribus unus
Eripuit, vetuitque capi: seque arma tenente,
Ac nondum strato, Magnum vicisse negavit.
Scaeva viro nomen: castrorum in plebe merebat
{{Versus|145}}Ante feras Rhodani gentes: ibi sanguine multo    
Promotus Latiam longo gerit ordine vitem:
Pronus ad omne nefas, et qui nesciret, in armis
Quam magnum virtus crimen civilibus esset.
Hic ubi quaerentes socios iam Marte relicto
{{Versus|150}}Tota fugae cernit, Quo vos pavor, inquit, abegit    
Impius et cunctis ignotus Caesaris armis?
[O famuli turpes, servum pecus, absque cruore]
Terga datis morti? Cumulo vos deesse virorum
Non pudet et bustis interque cadavera quaeri?
{{Versus|155}}Non ira saltem iuvenes, pietate remota,    
Stabitis? E cunctis, per quos erumperet hostis,
Nos sumus electi. Non parvo sanguine Magni
Ista dies ierit. Peterem felicior umbras
Caesaris in vultu. Testem hunc Fortuna negavit:
{{Versus|160}}Pompeio laudante, cadam. Confringite tela    
Pectoris incursu, iugulisque retundite ferrum.
Iam longinqua petit pulvis, sonitusque ruinae,
Securasque fragor concussit Caesaris aures.
Vincimus, o socii; veniet, qui vindicet arces,
{{Versus|165}}Dum morimur. Movit tantum vox illa furorem,    
Quantum non primo succendunt classica cantu:
Mirantesque virum, atque avidi spectare, sequuntur
Scituri iuvenes, numero deprensa locoque
An plus quam mortem virtus daret. Ille ruenti
{{Versus|170}}Aggere consistit, primumque cadavera plenis    
Turribus evolvit, subeuntesque obruit hostes
Corporibus: totaeque viro dant tela ruinae:
Roboraque et moles hosti seque ipse minatur.
Nunc sude, nunc duro contraria pectora conto
{{Versus|175}}Detrudit muris, et valli summa tenentes    
Amputat ense manus: caput obterit ossaque saxo,
Ac male defensum fragili compage cerebrum
Dissipat: alterius flamma crinesque genasque
Succendit; strident oculis ardentibus ignes.
{{Versus|180}}Ut primum, cumulo crescente, cadavera murum    
Admovere solo: non segnior extulit illum
Saltus, et in medias iecit super arma catervas,
Quam per summa rapit celerem venabula pardum.
Tunc densos inter cuneos compressus et omni
{{Versus|185}}Vallatus bello vincit, quem respicit, hostem.    
Iamque hebes et crasso non asper sanguine mucro
[Percussum Scaevae frangit, non vulnerat, hostem.]
Perdidit ensis opus, frangit sine vulnere membra.
Illum tota petit moles, illum omnia tela:
{{Versus|190}}Nulla fuit non certa manus, non lancea felix,    
Parque novum Fortuna videt concurrere, bellum
Atque virum. Fortis crebris sonat ictibus umbo,
Et galeae fragmenta cavae compressa perurunt
Tempora: nec quidquam nudis vitalibus obstat
{{Versus|195}}Iam, praeter stantes in summis ossibus hastas.    
Quid nunc, vesani, iaculis levibusque sagittis
Perditis haesuros numquam vitalibus ictus?
Hunc aut tortilibus vibrata phalarica nervis
Obruat, aut vasti muralia pondera saxi:
{{Versus|200}}Hunc aries ferro ballistaque limine portae    
Summoveat. Stat non fragilis pro Caesare murus,
Pompeiumque tenet. Iam pectora non tegit armis,
Ac veritus credi clypeo, laevaque vacasse,
Aut culpa vixisse sua, tot vulnera belli
{{Versus|205}}Solus obit, densamque ferens in pectore silvam,    
Iam gradibus fessis, in quem cadat, eligit hostem.
[Par pelagi monstris. Libycae sic bellua terrae,]
Sic Libycus densis elephas oppressus ab armis
Omne repercussum squalenti missile tergo
{{Versus|210}}Frangit, et haerentes mota cute discutit hastas:    
Viscera tuta latent penitus, citraque cruorem
Confixae stant tela ferae: tot facta sagittis,
Tot iaculis, unam non explent vulnera mortem.
Dictaea procul ecce manu Gortynis arundo
{{Versus|215}}Tenditur in Scaevam, quae voto certior omni    
In caput atque oculi laevum descendit in orbem.
Ille moras ferri, nervorum et vincula rumpit,
Adfixam vellens oculo pendente sagittam
Intrepidus, telumque suo cum lumine calcat.
{{Versus|220}}Pannonis haud aliter post ictum saevior ursa,    
Cum iaculum parva Libys amentavit habena,
Se rotat in vulnus: telumque irata receptum
Impetit, et secum fugientem circuit hastam.
Perdiderat vultum rabies: stetit imbre cruento
{{Versus|225}}Informis facies: laetus fragor aethera pulsat    
Victorum: maiora viris e sanguine parvo
Gaudia non faceret conspectum in Caesare vulnus.
Ille, tegens alta suppressum mente dolorem,
Mitis et a vultu penitus virtute remota,
{{Versus|230}}Parcite, ait, cives: procul hinc avertite bellum.    
Collatura meae nil sunt iam vulnera morti:
Non eget ingestis, sed vulsis pectore telis.
Tollite et in Magni viventem ponite castris:
Hoc vestro praestate duci: sit Scaeva relicti
{{Versus|235}}Caesaris exemplum potius, quam mortis honestae.    
Credidit infelix simulatis vocibus Aulus,
Nec vidit recto gladium mucrone tenentem;
Membraque captivi pariter laturus, et arma,
Fulmineum mediis excepit faucibus ensem.
{{Versus|240}}Incaluit virtus: atque una caede refectus    
Solvat, ait, poenas, Scaevam quicumque subactum
Speravit: pacem gladio si quaerit ab isto
Magnus, adorato submittat Caesare signa.
An similem vestri, segnemque ad fata putastis?
{{Versus|245}}Pompeii vobis minor est caussaeque senatus    
Quam mihi mortis amor. Simul haec effatur, et altus
Caesareas pulvis testatur adesse cohortes.
Dedecus hic belli Magno crimenque remisit,
Ne solum totae fugerent te, Scaeva, catervae:
{{Versus|250}}Subducto qui Marte ruis: nam sanguine fuso    
Vires pugna dabat. Labentem turba suorum
Excipit, atque humeris defectum imponere gaudet:
Ac veluti inclusum perfosso in pectore numen
Et vivam magnae speciem virtutis adorant:
{{Versus|255}}Telaque confixis certant evellere membris,    
Exornantque deos, ac nudum pectore Martem
Armis, Scaeva, tuis: felix hoc nomine famae,
Si tibi durus Iber, aut si tibi terga dedisset
Cantaber exiguis, aut longis Teutonus armis.
{{Versus|260}}Non tu bellorum spoliis ornare Tonantis    
Templa potes, non tu laetis ululare triumphis.
Infelix, quanta dominum virtute parasti!
Nec magis hac Magnus castrorum parte repulsus
Intra claustra piger, dilato Marte, quievit,
{{Versus|265}}Quam mare lassatur, cum se tollentibus Euris    
Frangentem fluctus scopulum ferit, aut latus alti
Montis adest, seramque sibi parat unda ruinam.
Hinc vicina petens placido castella profundo
Incursu gemini Martis rapit: armaque late
{{Versus|270}}Spargit, et effuso laxat tentoria campo:    
Mutandaeque iuvat permissa licentia terrae.
Sic pleno Padus ore tumens super aggere tutas
Excurrit ripas, et totos concutit agros:
Succubuit si qua tellus, cumulumque furentem
{{Versus|275}}Undarum non passa ruit, tum flumine toto    
Transit, et ignotos aperit sibi gurgite campos.
Illos terra fugit dominos: his rura colonis
Accedunt, donante Pado. Vix proelia Caesar
Senserat, elatus specula quae prodidit ignis.
{{Versus|280}}Invenit impulsos presso iam pulvere muros:    
Frigidaque ut veteris deprendit signa ruinae,
Accendit pax ipsa loci, movitque furorem
Pompeiana quies et, victo Caesare, somnus.
Ire vel in clades properat, dum gaudia turbet.
{{Versus|285}}Torquato ruit inde minax: qui Caesaris arma    
Segnius haud vidit, quam malo nauta tremente
Omnia Circaeae subducit vela procellae:
Agminaque interius muro breviore recepit,
Densius ut parva disponeret arma corona.
{{Versus|290}}Transierat primi Caesar munimina valli,    
Cum super e totis emisit collibus agmen,
Effuditque acies obseptum Magnus in hostem.
Non sic Aetnaeis habitans in vallibus horret
Enceladum, spirante Noto, cum tota cavernas
{{Versus|295}}Egerit, et torrens in campos defluit Aetna:    
Caesaris ut miles glomerato pulvere victus
Ante aciem, caeci trepidus sub nube timoris
Hostilius occurrit fugiens, inque ipsa pavendo
Fata ruit. Totus mitti civilibus armis
{{Versus|300}}Usque vel in pacem potuit cruor: ipse furentes    
Dux tenuit gladios. Felix ac libera legum,
Roma, fores iurisque tui, vicisset in illo
Si tibi Sulla loco. Dolet heu semperque dolebit,
Quod scelerum, Caesar, prodest tibi summa tuorum,
{{Versus|305}}Cum genero pugnasse pio. Pro tristia fata!    
Non Uticae Libye clades, Hispania Mundae
Flesset, et infando pollutus sanguine Nilus
Nobilius Phario gestasset rege cadaver:
Nec Iuba Marmaricas nudus pressisset arenas,
{{Versus|310}}Poenorumque umbras placasset sanguine fuso    
Scipio: nec sancto caruisset via Catone.
Ultimus esse dies potuit tibi, Roma, malorum:
Exire e mediis potuit Pharsalia fatis.
Deserit adverso possessam numine sedem
{{Versus|315}}Caesar, et Emathias lacero petit agmine terras.    
Arma secuturum soceri, quacumque fugasset,
Tentavere suo comites divertere Magnum
Hortatu: patrias sedes atque hoste carentem
Ausoniam peteret. Numquam me Caesaris, inquit,
{{Versus|320}}Exemplo reddam patriae, numquamque videbit    
Me nisi dimisso redeuntem, milite Roma.
Hesperiam potui, motu surgente, tenere,
Si vellem patriis aciem committere templis,
Ac medio pugnare foro. Dum bella relegem,
{{Versus|325}}Extremum Scythici transcendam frigoris orbem,    
Ardentesque plagas. Victor tibi, Roma, quietem
Eripiam, qui, ne premerent te proelia, fugi?
Ah potius, bello ne quid patiaris in isto,
Te Caesar putet esse suam. Sic fatus, in ortus
{{Versus|330}}Phoebeos convertit iter, terraeque secutus    
Devia, qua vastos aperit Candavia saltus,
Contigit Emathiam, bello quam fata parabant.
Thessaliam, qua parte diem brumalibus horis
Adtollit Titan, rupes Ossaea coercet.
{{Versus|335}}Cum per summa poli Phoebum trahit altior aestas    
Pelion opponit radiis nascentibus umbras.
At medios ignes coeli, rabidique Leonis
Solstitiale caput nemorosus submovet Othrys.
Excipit adversos Zephyros et Iapyga Pindus
{{Versus|340}}Et maturato praecidit vespere lucem.    
Nec metuens imi Borean habitator Olympi
Lucentem totis ignorat noctibus Arcton.
Hos inter montes, media qui valle premuntur,
Perpetuis quondam latuere paludibus agri,
{{Versus|345}}Flumina dum campi retinent, nec pervia Tempe    
Dant aditus pelagi; stagnumque implentibus unum
Crescere cursus erat. Postquam discessit Olympo
Herculea gravis Ossa manu, subitaeque ruinam
Sensit aquae Nereus: melius mansura sub undis,
{{Versus|350}}Emathis aequorei regnum Pharsalos Achillis    
Eminet, et, prima Rhoeteia litora pinu
Quae tetigit, Phylace, Pteleosque, et Dorion ira
Flebile Pieridum; Trachin, pretioque nefandae
Lampados Herculeis fortis Meliboea pharetris:
{{Versus|355}}Atque olim Larissa potens: ubi nobile quondam    
Nunc super Argos arant: veteres ubi fabula Thebas
Monstrat Echionias: ubi quondam Pentheos exsul
Colla caputque ferens supremo tradidit igni,
Questa, quod hoc solum nato rapuisset, Agave.
{{Versus|360}}Ergo abrupta palus multos discessit in amnes.    
Purus in occasus, parvi sed gurgitis, Aeas
Ionio fluit inde mari nec fortior undis
Labitur avectae pater Isidis, et tuus, Oeneu,
Paene gener crassis oblimat Echinadas undis
{{Versus|365}}Et Meleagream maculatus sanguine Nessi    
Euenos Calydona secat. Ferit amne citato
Maliacas Sperchios aquas: et flumine puro
Irrigat Amphrysos famulantis pascua Phoebi;
Quique nec humentes nebulas, nec rore madentem
{{Versus|370}}Aera, nec tenues ventos suspirat, Anauros;    
Et quisquis pelago per se non cogntus amnis
Peneo donavit aquas: it gurgite rapto
Apidanos: nunquamque celer, nisi mixtus, Enipeus.
Accipit Asopos cursus, Phoenixque, Melasque.
{{Versus|375}}Solus in alterius nomen cum venerit undae,    
Defendit Titaresos aquas, lapsusque superne
Gurgite Penei pro siccis utitur arvis.
Hunc fama est Stygiis manare paludibus amnem,
Et, capitis memorem, fluvii contagia vilis
{{Versus|380}}Nolle pati, superumque sibi servare timorem.    
Ut primum emissis patuerunt amnibus arva,
Pinguis Boebicio discessit vomere sulcus:
Mox Lelegum dextra pressum descendit aratrum.
Aeolidae Dolopesque solum fregere coloni,
{{Versus|385}}Et Magnetes equis, Minyae gens cognita remis.    
Illic semiferos Ixionidas Centauros
Foeta Pelethroniis nubes effudit in antris:
Aspera te Pholoes frangentem, Monyche, saxa,
Teque sub Oetaeo torquentem vertice vulsas,
{{Versus|390}}Rhoete ferox, quas vix Boreas inverteret, ornos:    
Hospes et Alcidae magni, Phole: teque per amnem
Improbe Lernaeas vector passure sagittas:
Teque senex Chiron, gelido qui sidere fulgens
Impetis Aemonio maiorem Scorpion arcu.
{{Versus|395}}Hac tellure feri micuerunt semina Martis.    
Primus ab aequorea percussis cuspide saxis
Thessalicus sonipes bellis feralibus omen
Exsiluit; primus chalybem fraenosque momordit,
Spumavitque novis Lapithae domitoris habenis.
{{Versus|400}}Prima fretum scindens Pagasaeo litore pinus    
Terrenum ignotas hominem proiecit in undas.
Primus Thessalicae rector telluris Itonos
In formam calidae percussit pondera massae,
Fudit et argentum flammis, aurumque moneta
{{Versus|405}}Fregit et immensis coxit fornacibus aera.    
Illic, quod populos scelerata impegit in arma,
Divitias numerare datum est. Hinc maxima serpens
Descendit Python, Cyrrhaeaque fluxit in arva:
Unde et Thessalicae veniunt ad Pythia laurus.
{{Versus|410}}Impius hinc prolem superis immisit Aloeus,    
Inseruit celsis prope se cum Pelion astris,
Sideribusque vias incurrens abstulit Ossa.
Hac ubi damnata fatis tellure locarunt
Castra duces, cunctos belli praesaga futuri
{{Versus|415}}Mens agitat, summique gravem discriminis horam    
Adventare palam est. Propius iam fata moveri,
Degeneres trepidant animi, peioraque versant,
Ad dubios pauci, praesumto robore, casus
Spemque metumque ferunt. Turbae sed mixtus inerti
{{Versus|420}}Sextus erat, Magno proles indigna parente,    
Qui mox, Scyllaeis exsul grassatus in undis,
Polluit aequoreos Siculus pirata triumphos.
Qui stimulante metu fati praenoscere cursus,
Impatiensque morae, venturisque omnibus aeger,
{{Versus|425}}Non tripodas Deli, non Pythia consulit antra,    
Nec quaesisse libet, primis quid frugibus altrix
Aere Iovis Dodona sonet, quis noscere fibra
Fata queat, quis prodat aves, quis fulgura coeli
Servet, et Assyria scrutetur sidera cura,
{{Versus|430}}Aut si quid tacitum, sed fas, erat. Ille superuis    
Detestanda deis saevorum arcana magorum
Noverat, et tristes sacris feralibus aras,
Umbrarum Ditisque fidem: miseroque liquebat,
Scire parum superos. Vanum saevumque furorem
{{Versus|435}}Adiuvat ipse locus, vicinaque moenia castris    
Haemonidum, ficti quas nulla licentia monstri
Transierit, quarum, quidquid non creditur, ars est.
Thessala quin etiam tellus herbasque nocentes
Rupibus ingenuit, sensuraque saxa canentes
{{Versus|440}}Arcanum ferale Magos. Ibi plurima surgunt    
Vim factura deis: et terris hospita Colchis
Legit in Haemoniis, quas non advexerat, herbas.
Impia tot populis, tot surdas gentibus aures
Coelicolum dirae convertunt carmina gentis.
{{Versus|445}}Una per aethereos exit vox illa recessus,    
Verbaque ad invitum perfert cogentia numen,
Quod non cura poli coelique volubilis umquam
Avocat. Infandum tetigit cum sidera murmur,
Tunc, Babylon Persea licet secretaque Memphis
{{Versus|450}}Omne vetustorum solvat penetrale Magorum,    
Abducit superos alienis Thessalis aris.
Carmine Thessalidum dura in praecordia fluxit
Non fatis adductus amor: flammisque severi
Illicitis arsere senes. Nec noxia tantum
{{Versus|455}}Pocula proficiunt aut cum turgentia succo    
Frontis amaturae subducunt pignora fetae.
Mens hausti nulla sanie polluta veneni
Excantata perit. Quos non concordia mixti
Adligat ulla tori, blandaque potentia formae,
{{Versus|460}}Traxerunt torti magica vertigine fili.    
Cessavere vices rerum: dilataque longa
Haesit nocte dies. Legi non paruit aether:
Torpuit et praeceps audito carmine mundus:
Axibus et rapidis impulsos Iuppiter urgens
{{Versus|465}}Miratur non ire polos. Nunc omnia complent    
Imbribus, et calido producunt nubila Phoebo:
Et tonat ignaro coelum Iove. Vocibus isdem
Humentes late nebulas nimbosque solutis
Excussere comis. Ventis cessantibus, aequor
{{Versus|470}}Intumuit: rursus vetitum sentire procellas    
Conticuit, turbante Noto: puppimque ferentes
In ventum tumuere sinus. De rupe pependit
Abscisa fixus torrens: amnisque cucurrit
Non qua pronus erat. Nilum non extulit aestas:
{{Versus|475}}Maeander direxit aquas: Rhodatumque morantem    
Praecipitavit Arar: submitso verice montes
Explicuere iugum. Nubes suspexit Olympus:
Solibus et nullis Scythicae, cum bruma rigeret,
Dimaduere nives. Impulsam sidere Tethyn
{{Versus|480}}Repulit Haemonidum, defenso litore, carmen.    
Terra quoque immoti concussit ponderis axem,
Et medium vergens nisu titubavit in orbem.
Tantae molis onus percussum voce recessit,
Prospectumque dedit circumlabentis Olympi.
{{Versus|485}}Omne potens animal leti, genitumque nocere,    
Et pavet Haemonias, et mortibus instruit artes.
Has avidae tigres et nobilis ira leonum
Ore fovent blando: gelidos his explicat orbes,
Inque pruinoso coluber distenditur arvo.
{{Versus|490}}Viperei coeunt, abrupto corpore, nodi:    
Humanoque cadit serpens adflata veneno.
Quis labor hic superis, cantus herbasque sequendi,
Spernendique timor? cuius commercia pacti
Obstrictos habuere deos? Parere necesse est,
{{Versus|495}}An iuvat? Ignota tantum pietate merentur,    
An tacitis valuere minis? Hoc iuris in omnes
Est illis superos, an habent haec carmina certum
Imperiosa deum, qui mundum cogere, quidquid
Cogitur ipse, potest? Illic et sidera primum
{{Versus|500}}Praecipiti deducta polo: Phoebeque serena    
Non aliter, diris verborum obsessa venenis,
Palluit, et nigris terrenisque ignibus arsit,
Quam si fraterna prohiberet imagine tellus,
Insereretque suas flammis coelestibus umbras:
{{Versus|505}}Et patitur tantos cantu deprensa labores,    
Donec suppositas propior despumet in herbas.
Hos scelerum ritus, haec dirae carmina gentis
Effera damnarat nimiae pietatis Erichtho,
Inque novos ritus pollutam duxerat artem.
{{Versus|510}}Illi namque nefas urbis submittere tecto    
Aut laribus ferale caput: desertaque busta
Incolit, et tumulos expulsis obtinet umbris,
Grata deis erebi. Coetus audire silentum,
Nosse domos Stygias arcanaque Ditis operti,
{{Versus|515}}Non superi, non vita vetat. Tenet ora profanae    
Foeda situ macies, coeloque ignota sereno
Terribilis Stygio facies pallore gravatur,
Impexis onerata comis. Si nimbus et atrae
Sidera subducunt nubes, tunc Thessala nudis
{{Versus|520}}Egreditur bustis, nocturnaque fulgura captat.    
Semina foecundae segetis calcata perussit,
Et non letiferas spirando perdidit auras.
Nec superos orat, nec cantu supplice numen
Auxiliare vocat, nec fibras illa litantes
{{Versus|525}}Novit: funereas aris imponere flammas    
Gaudet, et accenso rapuit quae tura sepulcro.
Omne nefas superi prima iam voce precantis
Concedunt, carmenque timent audire secundum.
Viventes animas, et adhuc sua membra regentes,
{{Versus|530}}Infodit busto: fatis debentibus annos    
Mors invita subit: perversa funera pompa
Retulit a tumulis: fugere cadavera letum.
Fumantes iuvenum cineres, ardentiaque ossa
E mediis rapit illa rogis, ipsamque, parentes
{{Versus|535}}Quam tenuere, facem: nigroque volantia fumo    
Feralis fragmenta tori, vestesque fluentes
Colligit in cineres et olentes membra favillas.
Ast ubi servantur saxis, quibus intimus humor
Ducitur, et tracta durescunt tabe medullae
{{Versus|540}}Corpora; tunc omnes avide desaevit in artus,    
Immersitque manus oculis, gaudetque gelatos
Effodisse orbes, et siccae pallida rodit
Excrementa manus: laqueum nodosque nocentes
Ore suo rupit: pendentia corpora carpsit,
{{Versus|545}}Abrasitque cruces: percussaque viscera nimbis    
Vulsit, et incoctas admisso sole medullas.
Insertum manibus chalybem, nigramque per artus
Stillantis tabi saniem, virusque coactum
Sustulit, et nervo morsus retinente pependit.
{{Versus|550}}Et quodcumque iacet nuda tellure cadaver,    
Ante feras volucresque sedet: nec carpere membra
Vult ferro manibusque suis, morsusque luporum
Exspectat, siccis raptura a faucibus artus.
[Nec cessant a caede manus, si sanguine vivo
{{Versus|555}}Est opus, erumpat iugulo qui primus aperto. ]    
Nec refugit caedes, vivum si sacra cruorem,
Extaque funereae poscunt trepidantia mensae.
Vulnere sic ventris, non, qua natura vocabat,
Extrahitur partus, calidis ponendus in aris.
{{Versus|560}}Et quoties saevis opus est ac fortibus umbris,    
Ipsa facit manes: hominum mors omnis in usu est.
Illa genae florem primaevo corpore vulsit,
Illa comam laeva morienti abscidit ephebo.
Saepe etiam caris cognato in funere dira
{{Versus|565}}Thessalis incubuit membris: atque oscula figens,    
Truncavitque caput, compressaque dentibus ora
Laxavit: siccoque haerentem gutture linguam
Praemordens, gelidis infudit murmura labris,
Arcanumque nefas Stygias mandavit ad umbras.
{{Versus|570}}Hanc ut fama loci Pompeio prodidit: alta    
Nocte poli, Titan medium quo tempore ducit
Sub nostra tellure diem, deserta per arva
Carpit iter. Fidi scelerum suetique ministri,
Effractos circum tumulos ac busta vagati,
{{Versus|575}}Conspexere procul praerupta in caute sedentem,    
Qua iuga devexus Pharsalica porrigit Aemus.
Ilia magis magicisque deis incognita verba
Tentabat, carmenque novos fingebat in usus.
Namque, timens, ne Mars alium vagus iret in orbem,
{{Versus|580}}Emathis et tellus tam multa caede careret,    
Pollutos cantu dirisque venefica succis
Conspersos vetuit transmittere bella Philippos,
Tot mortes habitura suas, usuraque mundi
Sanguine: caesorum truncare cadavera regum
{{Versus|585}}Sperat, et Hesperiae cineres avertere gentis,    
Ossaque nobilium, tantosque adquirere manes.
Hic ardor, solusque labor, quid corpore Magni
Proiecto rapiat, quos Caesaris involet artus.
Quam prior adfatur Pompeii ignava propago:
{{Versus|590}}O decus Haemonidum, populis quae pandere fata,    
Quaeque suo ventura potes divertere cursu,
Te precor, ut certum liceat mihi noscere finem,
Quem belli Fortuna paret. Non ultima turbae
Pars ego Romanae: Magni clarissima proles,
{{Versus|595}}Vel dominus rerum, vel tanti funeris heres.    
Mens dubiis percussa pavet, rursusque parata est
Certos ferre metus. Hoc casibus eripe iuris,
Ne subiti caecique ruant: vel numina torque,
Vel tu parce deis, et Manibus exprime verum
{{Versus|600}}Elysias resera sedes, ipsamque vocatam,    
Quos petat e nobis, Mortem tibi coge fateri.
Non humilis labor est: dignum, quod quaerere cures,
Vel tibi, quo tanti praeponderet alea fati.
Impia vulgatae laetatur nomine famae
{{Versus|605}}Thessalis, et contra: Si fata minora moveres,    
Pronum erat, o iuvenis, quos velles, inquit, in actus
Invitos praebere deos. Conceditur arti,
Unam cum radiis presserunt sidera mortem,
Inseruisse moras: et, quamvis fecerit omnis
{{Versus|610}}Stella senem, medios herbis abrumpimus annos.    
At simul a prima descendit origine mundi
Caussarum series, atque omnia fata laborant,
Si quidquam mutare velis, unoque sub ictu
Stat genus humanum tunc, Thessala turba fatemur,
{{Versus|615}}Plus fortuna potest. Sed si praenoscere casus    
Contentus, facilesque aditus multique patebunt
Ad verum: tellus nobis, aetherque, chaosque,
Aequoraque, et campi, Rhodopaeaque saxa loquentur.
Sed pronum, cum tanta novae sit copia mortis,
{{Versus|620}}Emathiis unum campis adtollere corpus,    
Ut modo defuncti tepidique cadaveris ora
Plena voce sonent nec, membris sole perustis,
Auribus incertum feralis strideat umbra.
Dixerat: et noctis geminatis arte tenebris,
{{Versus|625}}Moestum tecta caput squalenti nube, pererrat    
Corpora caesorum, tumuli proiecta negatis.
Continuo fugere lupi, fugere revulsis
Unguibus impastae volucres, dum Thessala vatem
Eligilt et gelidas leto scrutata medullas
{{Versus|630}}Pulmonis rigidi stantes sine vulnere fibras    
Invenit, et vocem defuncto in corpore quaerit.
Fata peremptorum pendent iam multa virorum,
Quem superis revocasse velit. Si tollere totas
Tentasset campis acies, et reddere bello,
{{Versus|635}}Cessissent leges Erebis monstroque potenti    
Extrartus Stygio populus pugnasset Averno.
Electum tandem traiecto gutture corpus
Ducit, et inserto laqueis feralibus unco,
Per scopolus miserum trahitur per saxa cadaver
{{Versus|640}}Victurum: montisque cavi, quem tristis Erichtho    
Damnarat sacris, alta sub rupe locatur.
Haud procul a Ditis caecis depressa cavernis
In praeceps subsedit humus: quam pallida pronis
Urget silva comis, et nullo vertice coelum
{{Versus|645}}Suspiciens, Phoebo non pervia taxus opacat.    
Marcentes intus tenebrae, pallensque sub antris
Longa nocte situs; numquam, nisi carmine factum,
Lumen habet. Non Taenareis sic faucibus aer
Sedit iners, moestum mundi confine latentis,
{{Versus|650}}Ac nostri: quo non metuant emittere manes    
Tartarei reges, Nam quamvis Thessala vates
Vim faciat fatis, dubium est, quod traxerit illuc
Adspiciat Stygias, an quod descenderit, umbras.
Discolor et vario furialis cultus amictu
{{Versus|655}}Induitur, vultusque aperitur, crine remoto,    
Et coma vipereis substringitur horrida sertis.
Ut pavidos iuvenis comites, ipsumque trememtem
Conspicit, exanimi defixum lumina vultu:
Ponite, ait, trepida conceptos mente timores:
{{Versus|660}}Iam nova, iam vera reddetur vita figura,    
Ut quamvis pavidi possint audire loquentem.
Si vero Stygiosque lacus, ripamque sonantem
Ignibus ostendam, si me praesente videri
Eumenides possent, villosaque colla colubris
{{Versus|665}}Cerberus excutiens, et vincti terga Gigantes,    
Quis timor, ignavi, metuentes cernere manes?
Pectora tunc primum ferventi sanguine supplet
Vulneribus laxata Iovis: taboque medullas
Abluit: et virus large lunare ministrat,
{{Versus|670}}Huc quidquid fetu genuit natura sinistro    
Miscetur. Non spuma canum, quibus unda timori est,
Viscera non lyncis, non dirae nodus hyaenae
Defuit, et cervi pasti serpente medulla:
Non puppim retinens, Euro tendente rudentes,
{{Versus|675}}In mediis echeneis aquis, oculique draconum,    
Quaeque sonant feta tepefacta sub alite saxa:
Non Arabum volucer serpens, innataque rubris
Aequoribus custos pretiosae vipera conchae:
Aut viventis adhuc Libyci membrana cerastae,
{{Versus|680}}Aut cinis Eoa positi Phoenicia in ara.    
Quo postquam viles, nec habentes nomina pestes
Contulit: infando saturatas carmine frandes,
Et, quibus os dirum nascentibus inspuit, herbas
Addidit, et quidquid mundo dedit ipsa veneni:
{{Versus|685}}Tunc vox, Lethaeos cunctis pollentior herbis    
Excantare deos, confudit murmura primum
Dissona, et humanae multum discordia linguae.
Latratus habet illa canum, gemitumque luporum:
Quod trepidus bubo, quod strix nocturna queruntur,
{{Versus|690}}Quod stridunt ululantque ferae, quod sibilat anguis,    
Exprimit, et planctus illisae cautibus undae;
Silvarumque sonum, fractaeque tonitrua nubis.
Tot rerum vox una fuit. Mox cetera cantu
Explicat Haemonio, penetratque in Tartara lingua:
{{Versus|695}}Eumenides, Stygiumque nefas, poenaeque nocentum:    
Et Chaos innumeros avidum confundere mundos:
Et rector terrae, quem longa in saecula torquet
Mors dilata deum: Styx, et, quos nulla meretur
Thessalis Elysios: coelum matremque perosa
{{Versus|700}}Persephone, nostraeque Hecates pars ultima, per quam    
Manibus et mihi sunt tacitae commercia linguae:
Ianitor et sedis laxae, qui viscera saevo
Spargis nostra cani: repetitaque fila sorores
Tracturae: tuque o flagrantis portitor undae,
{{Versus|705}}Iam lassate senex ad me redeuntibus umbris:    
Exaudite preces, si vos satis ore nefando
Pollutoque voco, si numquam haec carmina fibris
Humanis ieiuna cano, si pectora plena
Saepe dedi, et lavi calido prosecta cerebro;
{{Versus|710}}Si quis, cum vestris caput extaque lancibus, infans,    
Imposui, victurus erat: parete precanti.
Non in Tartareo latitantem poscimus antro,
Adsuetamque dia tenebris, modo luce fugata
Descendentem animam: primo pallentis hiatu
{{Versus|715}}Haeret adhuc Orci. Licet has exaudiat herbas    
Ad manes ventura semel. Ducis omina nato
Pompeiana canat nostri modo militis umbra,
Si bene de vobis civilia bella merentur.
Haec ubi fata caput spumantiaque ora levavit,
{{Versus|720}}Adspicit adstantem proiecti corporis umbram,    
Exanimes artus invisaque claustra timentem
Carceris antiqui. Pavet ire in pectus apertum
Visceraque, et ruptas letali volnere fibras.
Ah miser, extremum cui mortis munus inique
{{Versus|725}}Eripitur, non posse mori. Miratur Erichtho    
Has fatis licuisse moras, irataque morti
Verberat immotum vivo serpente cadaver:
Perque cavas terrae, quas egit carmine, rimas
Manibus illatrat, regnique silentia rupit:
{{Versus|730}}Tisiphone, vocisque meae secura Megaera,    
Non agitis saevis Erebi per inane flagellis
Infelicem animam? Iam vos ego nomine vero
Eliciam, Stygiasque canes in luce superna
Destituam: per busta sequar, per funera custos;
{{Versus|735}}Expellam tumulis, abigam vos omnibus urnis.    
Teque deis, ad quos alio procedure vultu
Ficta soles, Hecate, pallenti tabida forma
Ostendam, faciemque Erebi mutare vetabo.
Eloquar, immenso terrae sub pondere quae te
{{Versus|740}}Contineant, Ennaea, dapes, qua foedere moestum    
Regem noctis ames, quae te contagia passam
Noluerit revocare parens. Tibi, pessime mundi
Arbiter, immittam ruptis Titana cavernis,
Et subito feriere die. Paretis? an ille
{{Versus|745}}Compellandus erit, quo numquam terra vocato    
Non concussa tremit, qui Gorgona cernit apertam,
Verberibusque suis trepidam castigat Erinnyn,
Indespecta tenet vobis qui Tartara; cuius
Vos estis, superi; Stygias qui peierat undas?
{{Versus|750}}Protinus adstrictus caluit cruor, atraque fovit    
Vulnera, et in venas extremaque membra cucurrit.
Percussae gelido trepidant sub pectore fibrae:
Et nova desuetis subrepens vita medullis
Miscetur morti. Tunc omnis palpitat artus:
{{Versus|755}}Tenduntur nervi: nec se tellure cadaver    
Paulatim per membra levat, terraque repulsum est,
Erectumque simul. Distento lumina rictu
Nudantur. Nondum facies viventis in illo,
Iam morientis erat. Remanent pallorque rigorque;
{{Versus|760}}Et stupet illatus mundo. Sed murmure nullo    
Ora adstricta sonant. Vox illi linguaque tantum
Responsura datur. Dic, inquit Thessala, magna,
Quod iubeo, mercede mihi: nam vera locutum
Immunem toto mundi praestabimus aevo
{{Versus|765}}Artibus Haemoniis: tali tua membra sepulcro,    
Talibus exuram Stygio cum carmine silvis,
Ut nullos cantata magos exaudiat umbra.
Sit tanti, vixisse iterum: nec verba, nec herbae
Audebunt longae somnum tibi solvere Lethes,
{{Versus|770}}A me morte data. Tripodas vatesque deorum    
Sors obscura decet; certus discedat, ab umbris
Quisquis vera petit duraeque oracula mortis
Fortis adit. Ne parce, precor. Da nomina rebus,
Da loca, da vocem, qua mecum fata loquantur.
{{Versus|775}}Addidit et carmen, quo, quidquid consulit, umbram    
Scire dedit. Moestum, fletu manante, cadaver,
Tristia non equidem Parcarum stamina, dixit,
Respexi, tacitae revocatus ab aggere ripae:
Quod tamen e cunctis mihi noscere contigit umbris,
{{Versus|780}}Effera Romanos agitat discordia manes,    
Impiaque infernam ruperunt arma quietem.
Elysias alii sedes, ac Tartara moesta
Diversi liquere duces: quid fata pararent,
Hi fecere palam. Tristis felicibus umbris
{{Versus|785}}Vultus erat. Vidi Decios, natumque patremque,    
Lustrales bellis animas, flentemque Camillum,
Et Curios; Sullam de te, Fortuna, querentem.
Deplorat Libycis perituram Scipio terris
Infaustam sobolem. Maior, Carthaginis hostis,
{{Versus|790}}Non servituri moeret Cato fata nepotis.    
Solum te Consul depulsis prime tyrannis
Brute pias inter gaudentem vidimus umbras.
Abruptis Catilina minax fractisque catenis
Exsulat, Mariique truces, nudique Cethegi.
{{Versus|795}}Vidi ego laetantes, popularia nomina, Drusos;    
Legibus immodicos, ausosque ingentia Gracchos.
Aeternis chalybum nodis, et carcere Ditis
Constrictae plausere manus, camposque piorum
Poscit turba nocens. Regni possessor inertia
{{Versus|800}}Pallentes aperit sedes, abruptaque saxa    
Asperat, et durum vinclis adamanta, paratque
Poenam victori. Refer haec solatia tecum,
O iuvenis, placido Manes patremque domumque
Exspectare sinu, regnique in parte serena
{{Versus|805}}Pompeio servare locum. Nec gloria parvae    
Sollicitet vitae: veniet, quae misceat omnes
Hora duces. Properate mori, magnoque superbi
Quamvis e parvis animo descendite bustis,
Et Romanorum manes calcate deorum.
{{Versus|810}}Quem tumulum Nili, quem Tybridis adluat unda,    
Quaeritur, et ducibus tantum de funere pugna est.
Tu fatur ne quaere tuum cognoscere: Parcae,
Me reticente, dabunt: tibi certior omnia vates
Ipse canet Siculis genitor Pompeius in arvis:
{{Versus|815}}Ille quoque incertus, quo te vocet, unde repellat,    
Quas iubeat vitare plagas, quae sidera mundi.
Europam miseri, Libyamque Asiamque timete:
Distribuit tumulos vestris Fortuna triumphis.
O miseranda domus, toto nihil orbe videbis
{{Versus|820}}Tutius Emathia. Sic postquam fata peregit,    
Stat vultu moestus tacito, mortemque reposcit.
Carminibus magicis opus est, herbisque, cadaver
Ut cadat, et nequeunt animam sibi reddere fata,
Consumto iam iure semel. Tum robore multo
{{Versus|825}}Exstruit illa rogum: venit defunctus ad ignes;    
Accensa iuvenem positum strue liquit Erichtho,
Tandem passa mori: Sextoque ad castra parentis
It comes: et coelo lucis ducente colorem,
Dum ferrent tutos intra tentoria gressus,
{{Versus|830}}Iussa tenere diem densas nox praestitit umbras.    
&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Liber V
|AnteNomen=Pharsalia/V
|Post=Liber VII
|PostNomen=Pharsalia/VII
}}</text>
      <sha1>9qzi6s4vtlxziyue5obheapoxfkz7cn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39542</id>
    <revision>
      <id>283215</id>
      <parentid>266204</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42647" sha1="d285yh8dg6awhlkfpp46py5e9zcn222" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber VIΙ
|Editio=Cambridge, 1875
|Fons=[https://www.google.com.br/books/edition/M_Annaei_Lucani_Pharsaliae_liber_primus/LMIDAAAAQAAJ google books]
}}
{{Liber
|Ante=Liber VI
|AnteNomen=Pharsalia/VI
|Post=Liber VIII
|PostNomen=Pharsalia/VIII
}}
&lt;poem&gt;
Segnior Oceano, quam lex aeterna vocabat,{{r|0|}}
Luctificus Titan numquam magis aethera contra
Egit equos, currumque, polo rapiente, retorsit:
Defectusque pati voluit, raptaeque labores
{{Versus|5}}Lucis: et adtraxit nubes, non pabula flammis,    
Sed ne Thessalico purus luceret in orbe.
At nox, felicis Magno pars ultima vitae,
Sollicitos vana decepit imagine somnos
Nam Pompeiani visus sibi sede theatri
{{Versus|10}}Innumeram effigiem Romanae cernere plebis,    
Adtollique suum laetis ad sidera nomen
Vocibus, et plausu cuneos certare sonantes.
Qualis erat populi facies clamorque faventis,
Olim cum iuvenis primique aetate triumphi
{{Versus|15}}Post domitas gentes, quas torrens ambit Iberus,    
Et quaecumque fugax Sertorius impulit arma,
Vespere pacato, pura venerabilis aeque
Quam currus ornante toga, plaudente senatu,
Sedit adhuc Romanus eques. Seu fine bonorum
{{Versus|20}}Anxia venturis ad tempora laeta refugit,    
Sive per ambages solitas contraria visis
Vaticinata quies, magni tulit omina planctus.
Seu vetito patrias ultra tibi cernere sedes,
Sic Romam Fortuna dedit. Ne rumpite somnos,
{{Versus|25}}Castrorum vigiles; nullas tuba verberet aura    
Crastina dira quies, et imagine moesta diurna
Undique funestas acies feret, undique bellum.
Unde pares somnos populi, noctemque beatam?
O felix, si te vel sic tua Roma videret.
{{Versus|30}}Donassent utinam superi patriaeque tibique    
Unum, Magne, diem, quo fati certus uterque
Extremum tanti fructum caperetis amoris.
Tu velut Ausonia vadis moriturus in urbe;
Illa, rati semper de te sibi conscia voti,
{{Versus|35}}Hoc scelus haud umquam fatis haerere putavit,    
Sic se dilecti tumulum quoque perdere Magni.
Te mixto flesset luctu iuvenisque senexque,
Iniussusque puer: lacerasset, crine soluto,
Pectora femineum, ceu Bruti funere, vulgus.
{{Versus|40}}Nunc quoque, tela licet paveant victoris iniqui,    
Nuntiet ipse licet Caesar tua funera, flebunt:
Sed dum tura ferunt, dum laurea serta Tonanti
O miseri, quorum gemitus edere dolorem,
Qui te non pleno pariter planxere theatro!
{{Versus|45}}Vicerat astra iubar, cum mixto murmure turba    
Castrorum fremuit, fatisque trahentibus orbem,
Signa petit pugnae. Miseri pars maxima vulgi,
Non totum visura diem, tentoria circum
Ipsa ducis queritur, magnoque accensa tumultu
{{Versus|50}}Mortis vicinae properantes admovet horas.    
Dira subit rabies: sua quisque ac publica fata
Praecipitare cupit: segnis pavidusque vocatur,
Ac nimium patiens soceri Pompeius, et orbis
Indulgens regno, qui tot simul undique gentes
{{Versus|55}}Iuris habere sui vellet, pacemque timeret.    
Nec non et reges populique queruntur Eoi
Bella trahi, patriaque procul tellure teneri
Hoc placet, o superi, cum vobis vertere cuncta
Propositum, nostris erroribus addere crimen?
{{Versus|60}}Cladibus irruimus, nocituraque poscimus arma:    
In Pompeianis votum est Pharsalia castris.
Cunctorum voces Romani maximus auctor
Tullius eloquii, cuius sub iure togaque
Pacificas saevus tremuit Catilina secures,
{{Versus|65}}Pertulit, iratus bellis, cum rostra forumque    
Optaret, passus tam longa silentia miles.
Addidit invalidae robur facundia caussae:
Hoc pro tot meritis solum te, Magne, precatur,
Uti se Fortuna velis: proceresque tuorum
{{Versus|70}}Castrorum, regesque tui cum supplice mundo    
Adfusi, vinci socerum patiare, rogamus.
Humano generi tam longo tempore bellum
Caesar erit? Merito, Pompeium vincere lente,
Gentibus indignum est a transcurrente subactis.
{{Versus|75}}Quo tibi fervor abit? aut quo fiducia fati?    
De superis, ingrate, times? caussamque senatus
Credere dis dubitas? Ipsae tua signa revellent,
Prosilientque acies. Pudeat vicisse coactum.
Si duce te iusso, si nobis bella geruntur,
{{Versus|80}}Sit iuris, quocumque velint concurrere campo.    
Quid mundi gladios a sanguine Caesaris arces?
Vibrant tela manus: vix signa morantia quisquam
Exspectat: propera, ne te tua classica linquant.
Scire senatus avet, miles te, Magne, sequatur,
{{Versus|85}}An comes. Ingemuit rector, sensitque deorum    
Esse dolos, et fata suae contraria menti.
Si placet hoc, inquit, cunctis, si milite Magno,
Non duce, tempus eget, nil ultra fata morabor.
Involvat populos una Fortuna ruina,
{{Versus|90}}Sitque hominum magnae lux ista novissima parti.    
Testor, Roma, tamen: Magnum, quo cuncta perirent,
Accepisse diem. Potuit tibi vulnere nullo
Stare labor belli: potuit sine caede subactum,
Captivumque ducem violatae tradere paci.
{{Versus|95}}Quis furor, o caeci, scelerum? Civilia bella    
Gesturi metuunt, ne non cum sanguine vincant?
Abstulimus terras, exclusimus aequore toto,
Ad praematuras segetum ieiuna rapinas
Agmina compulimus, votumque effecimus hosti,
{{Versus|100}}Ut mallet sterni gladiis, mortesque suorum    
Permiscere meis. Belli pars magna peracta est
His, quibus effectum est, ne pugnam tiro paveret:
Si modo virtutis stimulis iraeque calore
Signa petunt. Multos in summa pericula misit
{{Versus|105}}Venturi timor ipse mali. Fortissimus ille est,    
Qui, promptus metuenda pati, si cominus instent,
Et differre potest. Placet haec tam prospera rerum
Tradere Fortunae? gladio permittere mundi
Discrimen? Pugnare ducem quam vincere, malunt.
{{Versus|110}}Res mihi Romanas dederas, Fortuna, regendas:    
Accipe maiores, et caeco in Marte tuere.
Pompeii nec crimen erit nec gloria bellum.
Vincis apud superos votis me, Caesar, iniquis:
Pugnatur. Quantum scelerum, quantumque malorum
{{Versus|115}}In populos lux ista feret! quot regna iacebunt!    
Sanguine Romano quam turbidus ibit Enipeus!
Prima velim caput hoc funesti lancea belli,
Si sine momento rerum partisque ruina
Casurum est, feriat: neque enim victoria Magno
{{Versus|120}}Laetior. Aut populis invisum, hac clade peracta,    
Aut hodie Pompeius erit miserabile nomen.
Omne malum victi, quod sors feret ultima rerum,
Omne nefas victoris erit. Sic fatur, et arma
Permittit populis, frenosque furentibus ira
{{Versus|125}}Laxat: et ut victus violento navita Coro    
Dat regimen ventis, ignavumque arte relicta
Puppis onus trahitur. Trepido confusa tumultu
Castra fremunt, animique truces sua pectora pulsant
Ictibus incertis. Multorum pallor in ore
{{Versus|130}}Mortis venturae est, faciesque simillima fato.    
Advenisse diem, qui fatum rebus in aevum
Conderet humanis, et quaeri, Roma quid esset,
Illo Marte, palam est. Sua quisque pericula nescit,
Adtonitus maiore metu. Quis litora ponto
{{Versus|135}}Obruta, quis summis cernens in montibus aequor,    
Aetheraque in terras, deiecto sole, cadentem,
Tot rerum finem, timeat sibi? Non vacat ullos
Pro se ferre metus: urbi Magnoque timetur.
Nec gladiis habuere fidem, nisi cautibus asper
{{Versus|140}}Exarsit mucro. Tunc omnis lancea saxo    
Erigitur: tendant nervis melioribus arcus:
Cura fuit lectis pharetras implere sagittis.
Auget eques stimulos, frenorumque aptat habenas.
Si liceat superis hominum conferre labores,
{{Versus|145}}Non aliter, Phlegra rabidos tollente Gigantas,    
Martius incaluit Siculis incudibus ensis:
Et rubuit flammis iterum Neptunia cuspis,
Spiculaque extenso Paean Pythone recoxit,
Pallas Gorgoneos diffudit in aegida crines,
{{Versus|150}}Pallenaea Iovi mutavit fulmina Cyclops.    
Non tamen abstinuit venturos prodere casus
Per varias Fortuna notas. Nam Thessala rura
Cum peterent, totus venientibus obstitit aether:
[Inque oculis hominum fregerunt fulmina nubes:]
{{Versus|155}}Adversasque faces, immensoque igne columnas,    
Et trabibus mixtis avidos Pythonas aquarum
Detulit, atque oculos, ingesto fulgure, clausit.
Excussit cristas galeis capulosque solutis
Perfudit gladiis, ereptaque pila liquavit,
{{Versus|160}}Aethereoque nocens fumavit sulfure ferrum.    
Nec non innumero cooperta examine signa,
Vixque revulsa solo, maiori pondere pressum
Signiferi mersere caput, rorantia fletu,
Usque ad Thessaliam Romana et publica, signa-
{{Versus|165}}Admotus superis discussa fugit ab ara    
Taurus, et Emathios praeceps se iecit in agros;
Nullaque funestis inventa est victima sacris.
At tu, quos scelerum superos, quas rite vocasti
Eumenidas, Caesar? Stygii quae numina regni,
{{Versus|170}}Infernumque nefas, et mersos nocte furores?    
Impia tam saeve gesturus bella litasti.
Iam (dubium, monstrisne deum, nimione pavori
Crediderint) multis concurrere visus Olympo
Pindus, et abruptis mergi convallibus Aemus,
{{Versus|175}}Edere nocturnas belli Pharsalia voces,    
Ire per Ossaeam rapidus Boebeida sanguis:
Inque vicem vultus tenebris mirantur opertos,
Et pallere diem, galeisque incumbere noctem,
Defunctosque patres et cunctas sanguinis umbras
{{Versus|180}}Ante oculos volitare suos. Sed mentibus unum    
Hoc solamen erat, quod voti turba nefandi
Conscia, quae patrum iugulos, quae pectora fratrum
Sperabat, gaudet monstris mentisque tumultu,
Atque omen scelerum subitos putat esse furores.
{{Versus|185}}Quid mirum, populos, quos lux extrema manebat,    
Lymphato trepidasse metu, praesaga malorum
Si data mens homini est? Tyriis qui Gadibus hospes
Adiacet, Armeniumque bibit Romanus Araxen:
Sub quocumque die, quocumque est sidere mundi,
{{Versus|190}}Moeret, et ignorat caussas, animumque dolentem    
Corripit; Emathiis quid perdat nescit in arvis.
Euganeo, si vera fides memorantibus, augur
Colle sedens, Aponus terris ubi fumifer exit,
Atque Antenorei dispergitur unda Timavi,
{{Versus|195}}Venit summa dies, geritur res maxima, dixit:    
Impia concurrunt Pompeii et Caesaris arma;
Seu tonitrus ac tela Iovis praesaga notavit,
Aethera seu totum discordi obsistere coelo
Prospexitque polos: seu lumen in aethere moestum
{{Versus|200}}Solis in obscuro pugnam pallore notavit.    
Dissimilem certe cunctis, quos explicat, egit
Thessalicum natura diem: si cuncta perito
Augure mens hominum coeli nova signa notasset,
Spectari e toto potuit Pharsalia mundo.
{{Versus|205}}O summos hominum, quorum Fortuna per orbem    
Signa dedit, quorum fatis coelum omne vacavit!
Haec et apud seras gentes populosque nepotum,
Sive sua tantum venient in saecula fama,
Sive aliquid magnis nostri quoque cura laboris
{{Versus|210}}Nominibus prodesse potest, cum bella legentur,    
Spesque metusque simul, perituraque vota movebunt:
Adtonitique omnes veluti venientia fata,
Non transmissa, legent, et adhuc tibi, Magne, favebunt.
Miles ut adverso Phoebi radiatus ab ictu
{{Versus|215}}Descendens totos perfudit lumine colles,    
Non temere immissus campis; stetit ordine certo
Infelix acies. Cornus tibi cura sinistri,
Lentule, cum prima, quae tum fuit optima bello,
Et quarta legione datur: tibi, numine pugnax
{{Versus|220}}Adverso Domiti, dextri frons tradita Martis.    
At medii robur belli fortissima densant
Agmina, quae Cilicum terris deducta tenebat
Scipio, miles in hoc, Libyco dux primus in orbe.
At iuxta fluvios et stagna undantis Enipei
{{Versus|225}}Cappadocum montana cohors, et largus habenae    
Ponticus ibat eques. Sicci sed plurima campi
Tetrarchae regesque tenent magnique tyranni,
Atque omnis Latio quae servit purpura ferro.
Illuc et Libye Numidas, et Creta Cydonas
{{Versus|230}}Misit: Ituraeis cursus fuit inde sagittis:    
Inde, truces Galli, solitum prodistis in hostem:
Illic pugnaces commovit Iberia cetras.
Eripe victori gentes, et sanguine mundi
Fuso, Magne, semel, totos consume triumphos.
{{Versus|235}}Illo forte die Caesar, statione relicta,    
Ad segetum raptus moturus signa, repente
Conspicit in planos hostem descendere campos,
Oblatumque videt votis sibi mille petitum
Tempus, in extremos quo mitteret omnia casus.
{{Versus|240}}Aeger quippe morae, flagransque cupidine regni    
Coeperat exiguo tractu civilia bella
Ut lentum damnare nefas. Discrimina postquam
Adventare ducum, supremaque proelia vidit,
Casuram et fati sensit nutare ruinam,
{{Versus|245}}Illa quoque in ferrum rabies promptissima paullum    
Languit, et casus audax spondere secundos
Mens stetit in dubio, quam nec sua fata timere,
Nec Magni sperare sinunt. Formidine mersa,
Prosilit hortando melior fiducia vulgo:
{{Versus|250}}O domitor mundi, rerum fortuna mearum,    
Miles, adest toties optatae copia pugnae.
Nil opus est votis: iam fatum accersite ferro.
In manibus vestris, quantus sit Caesar, habetis.
Haec est illa dies, mihi quam Rubiconis ad undas
{{Versus|255}}Promissam memini, cuius spe movimus arma,    
In quam distulimus vetitos remeare triumphos.
[Haec eadem est, hodie quae pignora, quaeque penates
Reddat, et emerito faciat vos Marto colonos. ]
Haec, fato quae teste probet, quis iustius arma
{{Versus|260}}Sumserit: haec acies victum factura nocentem est.    
Si pro me patriam ferro flammisque petistis,
Nunc pugnate truces, gladiosque exsolvite culpa.
Nulla manus, belli mutato iudice, pura est
Non mihi res agitur, sed vos ut libera sitis
{{Versus|265}}Turba, precor, gentes ut ius habeatis in omnes.    
Ipse ego, privatae cupidus me reddere vitae,
Plebeiaque toga modicum componere civem,
Omnia dum vobis liceant, nihil esse recuso.
Invidia regnate mea. Nec sanguine multo
{{Versus|270}}Spem mundi petitis: Graiis delecta iuventus    
Gymnasiis aderit, studioque ignava palaestrae,
Et vix arma ferens, et mixtae dissona turbae
Barbaries; non illa tubas, non agmine moto
Clamorem latura suam. Civilia paucae
{{Versus|275}}Bella manus facient: pugnae pars magna levabit    
His orbem populis, Romanumque obteret hostem.
Ite per ignavas gentes, famosaque regna,
Et primo ferri motu prosternite mundum:
Sitque palam, quas tot duxit Pompeius in urbem
{{Versus|280}}Curribus, unius gentes non esse triumphi.    
Armeniosne movet, Romana potentia cuius
Sit ducis? aut emptum minimo vult sanguine quisquam
Barbarus, Hesperiis Magnum praeponere rebus?
Romanos odere omnes, dominosque gravantur,
{{Versus|285}}Quos novere, magis. Sed me Fortuna meorum    
Commisit manibus, quorum me Gallia testem
Tot fecit bellis. Cuius non militis ensem
Agnoscam? coelumque tremens cum lancea transit,
Dicere non fallar, quo sit vibrata lacerto.
{{Versus|290}}Quodsi signa ducem numquam fallentia vestrum    
Conspicio, faciesque truces, oculosque minaces:
Vicistis. Videor fluvios spectare cruoris,
Calcatosque simul reges, sparsumque senatus
Corpus, et immensa populos in caede natantes
{{Versus|295}}Sed mea fata moror, qui vos in tela ruentes    
Vocibus his teneo. Veniam date bella trahenti:
Spe trepido: haud umquam vidi tam magna daturos,
Tam prope me superos: camporum limite parvo
Absumus a votis. Ego sum, cui Marte peracto,
{{Versus|300}}Quae populi regesque tenent, donare licebit.    
Quone poli motu, quo coeli sidere verso,
Thessalicae tantum, superi, permittitis orae?
Aut merces hodie bellorum, aut poena paratur.
Caesareas spectate cruces, spectate catenas,
{{Versus|305}}Et caput hoc positum rostris, effusaque membra,    
Septorumque nefas, et clausi proelia Campi.
Cum duce Sullano gerimus civilia bella.
Vestri cura movet. Nam me secura manebit
Sors quaesita manu: fodientem viscera cernet
{{Versus|310}}Me mea, qui nondum victo respexerit hoste.    
Di, quorum curas abduxit ab aethere tellus
Romanusque labor, vincat, quicumque necesse
Non putat in victos saevum destringere ferrum,
Quique suos cives, quod signa adversa tulerunt,
{{Versus|315}}Non credit fecisse nefas. Pompeius in arcto    
Agmina vestra loco, vetita virtute moveri,
Cum tenuit, quanto satiavit sanguine ferrum!
Vos tamen hoc oro, iuvenes, ne caedere quisquam
Hostis terga velit: civis, qui fugerit, esto.
{{Versus|320}}Sed dum tela micant, non vos pietatis imago    
Ulla, nec adversa conspecti fronte parentes
Commoveant: vultus gladio turbate verendos.
Sive quis infesto cognata in pectora ferro
Ibit, seu nullum violabit vulnere pignus,
{{Versus|325}}Ignoti iugulum tamquam scelus impetat hostis.    
Sternit iam vallum, fossasque implete ruina,
Exeat ut plenis acies non sparsa maniplis.
Parcite ne castris: vallo tendetis in illo,
Unde acies peritura venit. Vix cuncta locuto
{{Versus|330}}Caesare, quemque suum munus trahit, armaque raptim    
Sumpta viris. Celeres capiunt praesagia belli,
Calcatisque ruunt castris: stant ordine nullo,
Arte ducis nulla; permittunt omnia fatis.
Si totidem Magni soceros, totidemque petentes
{{Versus|335}}Urbis regna suae funesto in Marte locasses,    
Non tam praecipiti ruerent in proelia cursu.
Vidit ut hostiles in rectum exire catervas
Pompeius, nullasque moras permittere bello,
Sed superis placuisse diem: stat corde gelato
{{Versus|340}}Adtonitus: tantoque duci sic arma timere    
Omen erat. Premit inde metus, totumque per agmen
Sublimi provectus equo: Quem flagitat, inquit,
Vestra diem virtus, finis civilibus armis,
Quem quaesistis, adest. Totas effundite vires;
{{Versus|345}}Extremum ferri superest opus, unaque gentes    
Hora trahit. Quisquis patriam carosque penates,
Qui sobolem ac thalamos desertaque pignora quaerit,
Ense petat: medio posuit deus omnia campo.
Caussa iubet medior superos sperare secundos:
{{Versus|350}}Ipsi tela regent per viscera Caesaris, ipsi    
Romanas sancire volent hoc sanguine leges.
Si socero dare regna meo mandumque pararent,
Praecipitare meam fatis potuere senectam.
Non iratorum populis urbique deorum est,
{{Versus|355}}Pompeium servare ducem. Quae vincere possent,    
Omnia contulimus. Subiere pericula clari
Sponte viri, sacraque antiquus imagine miles.
Si Curios his fata darent reducesque Camillos
Temporibus, Deciosque caput fatale voventes,
{{Versus|360}}Hinc starent. Primo gentes Oriente coactae    
Innumeraeque urbes, quantas in proelia numquam
Excivere manus. Toto simul utimur orbe.
Quidquid signferi comprensum limite coeli
Sub Noton et Borean hominum sumus, arma movemus.
{{Versus|365}}Nonne superfusis collectum cornibus hostem    
In medium dabimus? Paucas victoria dextras
Exigit: at plures tantum clamore catervae
Bella gerent. Caesar nostris non sufficit armis.
Credite pendentes e summis moenibus urbis
{{Versus|370}}Crinibus effusis hortari in proelia matres.    
Credite, grandaevum, vetitumque aetate senatum
Arma sequi, sacros pedibus prosternere canos:
Atque ipsam domini metuentem occurrere Romam.
Credite, qui nunc est populus, populumque futurum
{{Versus|375}}Permixtas adferre preces. Haec libera nasci,    
Haec vult turba mori. Si quis post pignora tanta
Pompeio locus est, cum prole et coniuge supplex.
Imperii salva si maiestate liceret,
Volverer ante pedes. Magnus, nisi vincitis, exsul,
{{Versus|380}}Ludibrium soceri, vester pudor, ultima fata    
Deprecor, ac turpes extremi cardinis annos,
Ne discam servire senex. Tam moesta locuti
Voce ducis flagrant animi, Romanaque virtus
Erigitur; placuitque mori, si vera timeret.
{{Versus|385}}Ergo utrimque pari concurrunt agmina motu    
Irarum: metus hos regni, spes excitat illos.
Hae facient dextrae, quidquid non expleat aetas
Ulla, nec humanum reparet genus omnibus annis,
Ut vacet a ferro. Gentes Mars iste futuras
{{Versus|390}}Obruet, et populos aevi venientis in orbem    
Erepto natale feret. Tunc omne Latinum
Fabula nomen erit: Gabios Veiosque Coramque
Pulvere vix tectae poterunt monstrare ruinae,
Albanosque lares Laurentinosque penates
{{Versus|395}}Rus vacuum, quod non habitet, nisi nocte coacta,    
Invitus, questusque Numam iussisse, senator.
Non aetas haec carpsit edax, monimentaque rerum
Putria destituit: crimen civile videmus,
Tot vacuas urbes Generis quo turba redacta est
{{Versus|400}}Humani? Toto populi qui nascimur orbe,    
Nec muros implore viris, nec possumus agros.
Urbs nos una capit: vincto fossore coluntur
Hesperiae segetes: stat tectis putris avitis
In nullos ruitura domus: nulloque frequentem
{{Versus|405}}Cive suo Romam, sed mundi faece repletam,    
Cladis eo dedimus, ne tanto in tempore bellum
Iam posset civile geri. Pharsalia tanti
Caussa mali. Cedant feralia nomina Cannae,
Et damnata diu Romanis Allia fastis.
{{Versus|410}}Tempora signavit leviorum Roma malorum;    
Hunc voluit nescire diem. Pro tristia fata!
Aera pestiferum tractu, morbosque fluentes,
Insanamque famem, permissasque ignibus urbes,
Moeniaque in praeceps laturos plena tremores
{{Versus|415}}Hi possent explere viri, quos undique traxit    
In miseram Fortuna necem, dum munera longi
Explicat eripiens aevi, populosque ducesque
Constituit campis: per quos tibi, Roma, ruenti
Ostendat, quam magna cadas. Quo latius orbem
{{Versus|420}}Possedit, citius per prospera fata cucurrit.    
Omne tibi bellum gentes dedit omnibus annis:
Te geminum Titan procedere vidit in axem.
Haud multum terrae spatium restabat Eoae,
Ut tibi nox, tibi tota dies, tibi curreret aether,
{{Versus|425}}Omniaque errantes stellae Romana viderent.    
Sed retro tua fata tulit, par omnibus annis,
Emathiae funesta dies. Hac luce cruenta
Effectum, ut Latios non horreat India fasces,
Nec vetitos errare Dahas in moenia ducat,
{{Versus|430}}Sarmaticumque premat succinctus consul aratrum.    
Quod semper saevas debet tibi Parthia poenas,
Quod, fugiens civile nefas redituraque numquam,
Libertas ultra Tigrim Rhenumque recessit,
Ac, toties nobis iugulo quaesita, vagatur,
{{Versus|435}}Germanum Scythicumque bonum, nec respicit ultra    
Ausoniam: vellem, populis incognita nostris,
Vulturis ut primum laevo fundata volatu
Romulus infami complevit moenia luco,
Usque ad Thessalicas servisses, Roma, ruinas.
{{Versus|440}}De Brutis, Fortuna, queror. Quid tempora legum    
Egimus, aut annos a consule nomen habentes?
Felices Arabes, Medique, Eoaque tellus,
Quam sub perpetuis tenuerunt fata tyrannis.
Ex populis, qui regna ferunt, sors ultima nostra est,
{{Versus|445}}Quos servire pudet. Sunt nobis nulla profecto    
Numina: cum caeco rapiantur secula casu,
Mentimur regnare Iovem. Spectabit ab alto
Aethere Thessalicas, teneat cum fulmina, caedes?
Scilicet ipse petet Pholoen, petet ignibus Oeten,
{{Versus|450}}Immeritaeque nemus Rhodopes, pinusque Mimantis:    
Cassius hoc potius feriet caput? Astra Thyestae
Impulit, et subitis damnavit noctibus Argos:
Tot similes fratrum gladios patrumque gerenti
Thessaliae dabit ille diem? Mortalia nulli
{{Versus|455}}Sunt curata deo. Cladis tamen huius habemus    
Vindictam, quantam terris dare numina fas est.
Bella pares superis facient civilia divos:
Fulminibus manes, radiisque ornabit, et astris,
Inque deum templis iurabit Roma per umbras.
{{Versus|460}}Ut rapido cursu fati suprema morantem    
Consumsere locum: parva tellure diremti,
Inde manus spectant, vultusque agnoscere quaerunt,
Quo sua pila cadant, aut quae sibi fata minentur,
Facturi quae monstra forent. Videre parentes
{{Versus|465}}Frontibus adversis, fraternaque cominus arma,    
Nec libuit mutare locum. Tamen omnia torpor
Pectora constrinxit: gelidusque in viscera sanguis
Perculsa pietate coit: totaeque cohortes
Pila parata diu tensis tenuere lacertis.
{{Versus|470}}Di tibi non mortem, quae cunctis poena paratur,    
Sed sensum post fata tuae dent, Crastine, morti,
Cuius torta manu commisit lancea bellum,
Primaque Thessaliam Romano sanguine tinxit.
O praeceps rabies, cum Caesar tela teneret,
{{Versus|475}}Inventa est prior ulla manus! Tunc stridulus aer    
Elisus lituis, conceptaque classica cornu:
Tunc ausae dare signa tubae: tunc aethera tendit,
Extremique fragor convexa irrupit Olympi,
Unde procul nubes, quo nulla tonitrua durant.
{{Versus|480}}Excepit resonis clamorem vallibus Aemus,    
Peliacisque dedit rursus geminare cavernis:
Pindus agit fremitus, Pangaeaque saxa resultant,
Oetaeaeque gemunt rupes: vocesque furoris
Expavere sui tota tellure relatas.
{{Versus|485}}Spargitur innumerum diversis missile votis.    
Vulnera pars optat, pars terrae figere tela,
Ac puras servare manus. Rapit omnia casus,
Atque incerta facit, quos vult, Fortuna nocentes.
Sed quota pars cladis iaculis ferroque volanti
{{Versus|490}}Exacta est? Odiis solus civilibus ensis    
Sufficit, et dextras Romana in viscera ducit.
Pompeii densis acies stipata catervis,
Iunxerat in seriem nexis umbonibus arma:
Vixque habitura locum dextras ac tela movendi,
{{Versus|495}}Constiterat, gladiosque suos compressa tenebat.    
Praecipiti cursu vesanum Caesaris agmen
In densos agitur cuneos: perque arma, per hostem
Quaerit iter. Qua torta graves lorica catenas
Opponit, tutoque latet sub tegmine pectus,
{{Versus|500}}Hac quoque perventum est ad viscera: totque per arma    
Extremum est, quod quisque ferit. Civilia bella
Una acies patitur, gerit altera: frigidus inde
Stat gladius; calet omne nocens a Caesare ferrum.
Nec Fortuna diu, rerum tot pondera vertens,
{{Versus|505}}Abstulit ingentes, fato torrente, ruinas.    
Ut primum toto diduxit cornua campo
Pompeianus eques, bellique per ultima fudit:
Sparsa per extremos levis armatura maniplos
Insequitur, saevasque manus immittit in hostem.
{{Versus|510}}Illic, quaeque suo miscet gens proelia telo,    
Romanus cunctis petitur cruor. Inde sagittae,
Inde faces et saxa volant, spatioque solutae
Aeris et calido liquefactae pondere glandes.
Tunc et Ituraei, Medique Arabesque, soluto
{{Versus|515}}Arcu turba minax, nusquam rexere sagittas,    
Sed petitur solus, qui campis imminet, aer:
Inde cadunt mortes. Sceleris sed crimine nullo
Externum maculant chalybem; stetit omne coactum
Circa pila nefas. Ferro subtexitur aether,
{{Versus|520}}Noxque super campos telis conserta pependit.    
Tum Caesar, metuens, ne frons sibi prima labaret
Incursu, tenet obliquas post signa cohortes:
Inque latus belli, qua se vagus hostis agebat,
Immittit subitum non motis cornibus agmen.
{{Versus|525}}Immemores pugnae, nulloque pudore timendi    
Praecipites fecere palam, civilia bella
Non bene barbaricis umquam commissa catervis.
Ut primum sonipes transfixus pectora ferro
In caput effusi calcavit membra regentis;
{{Versus|530}}Omnis eques cessit campis, glomerataque pubes    
In sua conversis praeceps ruit agmina frenis.
Perdidit inde modum caedes, ac nulla secuta est
Pugna, sed hinc iugulis, hinc ferro bella geruntur:
Nec valet haec acies tantum prosternere, quantum
{{Versus|535}}Inde perire potest. Utinam, Pharsalia, campis    
Sufficiat cruor iste tuis, quem barbara fundunt
Pectora; non alio mutentur sanguine fontes;
Hic numerus totos tibi vestiat ossibus agros:
Aut si Romano compleri sanguine mavis,
{{Versus|540}}Istis parce precor: vivant Galataeque Syrique,    
Cappadoces, Gallique, extremique orbis Iberi,
Armenii, Cilices: nam post civilia bella
Hic populus Romanus erit. Semel ortus in omnes
It timor, et fatis datus est pro Caesare cursus.
{{Versus|545}}Ventum erat ad robur Magni, mediasque catervas.    
Quod totos errore vago perfuderat agros,
Constitit hic bellum, fortunaque Caesaris haesit.
Illic non regum auxiliis collecta iuventus
Bella gerit, ferrumque manus movere rogatae:
{{Versus|550}}Ille locus fratres habuit, locus ille parentes.    
Hic furor, hic rabies, hic sunt tua crimina, Caesar.
Hanc fuge, mens, belli partem, tenebrisque relinque,
Nullaque tantorum discat me vate malorum,
Quam multum bellis liceat civilibus, aetas.
{{Versus|555}}Hae potius pereant lacrimae, pereantque querelae.    
Quidquid in hac acie gessisti, Roma, tacebo.
Hic Caesar, rabies populis, stimulusque furorum,
Ne qua parte sui pereat scelus, agmina circum
It vagus, atque animis ignes flagrantibus addit:
{{Versus|560}}Inspicit et gladios, qui toti sanguine manent,    
Qui niteant primo tantum mucrone cruenti,
Quae presso tremat ense manus, quis languida tela,
Quis contenta ferat, quis praestet bella iubenti,
Quem pugnare iuvet, quis vultum cive peremto
{{Versus|565}}Mutet: obit latis proiecta cadavera campis:    
Vulnera multorum, totum fusura cruorem,
Opposita premit ipse manu. Quacumque vagatur,
Sanguineum veluti quatiens Bellone flagellum,
Bistonas aut Mavors agitans, si verbere saevo
{{Versus|570}}Palladia stimulet turbatos aegide currus,    
Nox ingens scelerum, et caedes oriuntur, et instar
Immensae vocis gemitus, et pondere lapsi
Pectoris arma sonant, confractique ensibus enses.
Ipse manu subicit gladios, ac tela ministrat,
{{Versus|575}}Adversosque iubet ferro confundere vultus.    
Promovet ipse acies: impellit terga suorum:
Verbere conversae cessantes excitat hastae.
In plebem vetat ire manus, monstratque senatum.
Scit, cruor imperii qui sit, quae viscera rerum:
{{Versus|580}}Unde petat Romam, libertas ultima mundi    
Quo steterit ferienda loco. Permixta secundo
Ordine nobilitas, venerandaque corpora ferro
Urgentur: caedunt Lepidos, caeduntque Metellos,
Corvinosque simul, Torquataque nomina, regum
{{Versus|585}}Saepe duces, summosque hominum, te, Magne, remoto.    
Illic, plebeia contectus casside vultus,
Ignotusque hosti, quod ferrum, Brute, tenebas!
O decus imperii, spes o suprema senatus,
Extremum tanti generis per saecula nomen.
{{Versus|590}}Ne rue per medios nimium temerarius hostes,    
Nec tibi fatales admoveris ante Philippos,
Thessalia periture tua. Nil proficis istic
Caesaris intentus iugulo: nondum attigit arcem
Iuris, et, humanum culmen, quo cuncta premuntur,
{{Versus|595}}Egressus, meruit fatis tam nobile letum.    
Vivat, et, ut Bruti procumbat victima, regnet.
Hic patriae perit omne decus: iacet aggere magno
Patricium campis non mixta plebe cadaver.
Mors tamen eminuit clarorum in strage virorum
{{Versus|600}}Pugnacis Domiti, quem clades fata per omnes    
Ducebant. Nusquam Magni Fortuna sine illo
Succubuit: victus toties a Caesare, salva
Libertate perit. Tunc mille in vulnera laetus
Labitur, ac venia gaudet caruisse secunda.
{{Versus|605}}Viderat in crasso volventem sanguine membra    
Caesar, et increpitans; Iam Magni deseris arma,
Successor Domiti; sine te iam bella geruntur.
Dixerat: ast illi suffecit pectora pulsans
Spiritus in vocem, morientiaque ora resolvit:
{{Versus|610}}Non te funesta scelerum mercede potitum,    
Sed dubium fati, Caesar, generoque minorem
Adspicens, Stygias Magno duce liber ad umbras
Et securus eo: te saevo Marte subactum,
Pompeioque graves poenas nobisque daturum,
{{Versus|615}}Cum morior, sperare licet. Non plura locutum    
Vita fugit, densaeque oculos pressere tenebrae.
Impendisse pudet lacrimas in funere mundi
Mortibus innumeris, ac singula fata sequentem
Quaerere, letiferum per cuius viscera vulnus
{{Versus|620}}Exierit; quis fusa solo vitalia calcet;    
Ore quis adverso demisso faucibus ense
Expulerit moriens animam; quis corruat ictu,
Quis steterit, dum membra cadunt: quis pectore tela
Transmittat, vel quos campis adfixerit hasta:
{{Versus|625}}Quis cruor emissis perruperit aera venis,    
Inque hostis cadat arma sui: quis pectora fratris
Caedat, et, ut notum possit spoliare cadaver,
Abscisum longe mittat caput: ora parentis
Quis laceret, nimiaque probet spectantibus ira,
{{Versus|630}}Quem iugulat, non esse patrem. Mors nulla querela    
Digna sua est, nullosque hominum lugere vacamus.
Non istas habuit pugnae Pharsalia partes,
Quas aliae clades: illic per fata virorum,
Per populos hic Roma perit: quae militia illic,
{{Versus|635}}Mors hic gentis erat: sanguis ibi fluxit Achaeus,    
Ponticus, Assyrius: cunctos haerere cruores
Romanus campisque vetat consistere torrens.
Maius ab hac acie, quam quod sua saecula ferrent,
Vulnus habent populi: plus est quam vita salusque,
{{Versus|640}}Quod perit: in totum mundi prosternimur aevum:    
Vincitur his gladiis omnis, quae serviet, aetas.
Proxima quid suboles, aut quid meruere nepotes
In regnum nasci? Pavidi num gessimus arma?
Teximus aut iugulos? Alieni poena timoris
{{Versus|645}}In nostra cervice sedet. Post proelia natis    
Si dominum, Fortuna, dabas, et bella dedisses.
Iam Magnus transisse deos Romanaque fata
Senserat infelix; tota vix clade coactus
Fortunam damnare suam. Stetit aggere campi
{{Versus|650}}Eminus, unde omnes sparsas per Thessala rura    
Adspiceret clades, quae bello obstante latebant.
Tot telis sua fata peti, tot corpora fusa,
Ac se tam multo pereuntem sanguine vidit.
Nec, sicut mos est miseris, trahere omnia secum
{{Versus|655}}Mersa iuvat, gentesque suae miscere ruinae:    
Ut Latiae post se vivat pars maxima turbae,
Sustinuit dignos etiam nunc credere votis
Coelicolas, volvitque sui solatia casus:
Parcite; ait, superi, cunctas prosternere gentes:
{{Versus|660}}Stante potest mundo, Romaque superstite, Magnus    
Esse miser. Si plura iuvant mea vulnera, coniux
Est mihi, sunt nati; dedimus tot pignora fatis.
Civiline parum est bello si meque meosque
Obruis? exiguae clades sumus, orbe remoto?
{{Versus|665}}Omnia quid laceras, quid perdere cuncta laboras?    
Iam nihil est, Fortuna, meum. Sic fatur: et arma
Signaque et adflictas omni iam parte catervas
Circuit, et revocat matura in fata ruentes,
Seque negat tanti. Nec deerat robur in enses
{{Versus|670}}Ire duci, iuguloque pati vel pectore letum:    
Sed timuit, strato miles ne corpore Magni
Non fugeret, supraque ducem procumberet orbis:
Caesaris aut oculis voluit subducere mortem.
Nequidquam. Infelix, socero spectare volenti
{{Versus|675}}Praestandum est ubicumque capit. Sed tu quoque, coniux    
Caussa fugae, vultusque tui: fatisque probatum est
Te praesente mori. Tunc Magnum concitus aufert
A bello sonipes, non tergo tela paventem,
Ingentesque animos extrema in fata ferentem.
{{Versus|680}}Non gemitus, non fletus erat, salvaque verendus    
Maiestate dolor, qualem te, Magne, decebat
Romanis praestare malis. Non impare vultu
Adspicis Emathiam: nec te videre superbum
Prospera bellorum, nec fractum adversa videbunt:
{{Versus|685}}Quamque fuit laeto per tres infida triumphos,    
Tam misero Fortuna minor. Iam pondere fati
Deposito securus abis: nunc tempora laeta
Respexisse vacat: spes numquam implenda recessit:
Quid fueris, nunc scire licet. Fuge proelia dire,
{{Versus|690}}Ac testare deos, nullum, qui perstet in armis,    
Iam tibi, Magne, mori: ceu flebilis Africa damni,
Et ceu Munda nocens, Pharioque a gurgite cladess,
Sic et Thessalicae post te pars maxima pugnae.
Non iam Pompeii nomen populare per orbem,
{{Versus|695}}Nec studium belli: sed par, quod semper habemus,    
Libertas et Caesar erunt: teque inde fugato
Ostendit moriens, sibi se pugnasse, senatus.
Nonne iuvat pulsum bellis cessisse, nec istud
Prospectasse nefas, spumantes caede catervas?
{{Versus|700}}Respice turbatos incursu sanguinis amnes,    
Et soceri miserere tui. Quo pectore Romam
Intrabit factus campis felicior istis?
Quidquid in ignotis solus regionibus exsul,
Quidquid sub Phario positus patiere tyranno;
{{Versus|705}}Crede deis, longo fatorum crede favori,    
Vincere peius erat. Prohibe lamenta sonare,
Flere veta populos: lacrimas luctusque remitte.
Tam mala Pompeii, quam prospera, mundus adoret.
Adspice securus vultu non supplice reges:
{{Versus|710}}Adspice possessas urbes, donataque regna,    
Aegyptum Libyamque: et terras elige morti.
Vidit prima tuae testis Larissa ruinae
Nobile, nec victum fatis caput. Omnibus illa
Civibus effudit totas per moenia vires:
{{Versus|715}}Obvia, ceu laeto, praemittunt munera flentes:    
Pandunt templa, domos: socios se cladibus optant.
Scilicet immenso superest ex nomine multum:
Teque minor solo, cunctas impellere gentes
Rursus in arma potes, rursusque in fata redire.
{{Versus|720}}Sed, quid opus victo populis aut urbibus? inquit:    
Victori praestate fidem. Tu, Caesar, in alto
Caedis adhuc cumulo patriae per viscera vadis:
At tibi iam populos donat gener. Avehit inde
Pompeium sonipes: gemitus lacrimaeque sequuntur;
{{Versus|725}}Plurimaque in saevos populi convicia divos.    
Nunc tibi vera fides quaesiti, Magne, favoris
Contigit, ac fructus. Felix se nescit amari.
Caesar ut Hesperio vidit satis arva natare
Sanguine, parcendum ferro manibusque suorum
{{Versus|730}}Iam ratus, ut viles animas perituraque frustra    
Agmina permisit vitae. Sed castra fugatos
Ne revocent, pellatque quies nocturna pavorem,
Protinus hostili statuit succedere vallo,
Dum Fortuna calet, dum conficit omnia terror,
{{Versus|735}}Non veritus, grave ne fessis ac Marte subactis    
Hoc foret imperium. Non magno hortamine miles
In praedam ducendus erat: Victoria nobis
Plena, viri, dixit: superest pro sanguine merces,
Quam monstrare meum est: neque enim donare vocabo,
{{Versus|740}}Quod sibi quisque dabit. Cunctis en plena metallis    
Castra patent: raptum Hesperiis e gentibus aurum
Hic iacet, Eoasque premunt tentoria gazas.
Tot regum fortuna simul Magnique coacta
Exspectat dominos: propera praecedere, miles,
{{Versus|745}}Quos sequeris: quascumque tuas Pharsalia fecit,    
A victis rapiantur opes. Nec plura locutus,
Impulit amentes aurique cupidine caecos,
Ire super gladios supraque cadavera patrum,
Et caesos calcare duces. Quae fossa, quis agger
{{Versus|750}}Sustineat pretium belli scelerumque petentes!    
Scire volant, quanta fuerint mercede nocentes.
Invenere quidem spoliato plurima mundo
Bellorum in sumtus congestae pondera massae:
Sed non implevit cupientes omnia mentes.
{{Versus|755}}Quidquid fodit Iber, quidquid Tagus extulit auri,    
Quod legit dives summis Arimaspus arenis
Ut rapiant, parvo scelus hoc venisse putabunt.
Cum sibi Tarpeias victor desponderit arces,
Cum spe Romanae promiserit omnia praedae:
{{Versus|760}}Decipitur, quod castra rapit. Capit impia plebes    
Cespite patricio somnos: vacuumque cubile
Regibus infandus miles premit: inque parentum,
Inque toris fratrum posuerunt membra nocentes:
Quos agitat vesana quies, somnique furentes:
{{Versus|765}}Thessalicam miseri versant in pectore pugnam.    
Invigilat cunctis saevum scelus, armaque tota
Mente agitant, caputoque manus absente moventur,
Ingemuisse putes campos, terramque nocentem
Inspirasse animas, iniectumque aera totum
{{Versus|770}}Manibus, et superam Stygia formidine noctem.    
Exigit a miseris tristes victoria poenas,
Sibilaque et flammas infert sopor: umbra peremti
Civis adest: sua quemque premit terroris imago.
Ille senum vultus, iuvenum videt ille figuras:
{{Versus|775}}Hunc agitant totis fraterna cadavera somnis:    
Pectore in hoc pater est: omnes in Caesare manes.
Haud alios, nondum Scythica purgatus in ara,
Eumenidum vidit vultus Pelopeius Orestes:
Nec magis adtonitos animi sensere tumultus,
{{Versus|780}}Cum fureret, Pentheus, aut cum desisset, Agave.    
Hunc omnes gladii, quos aut Pharsalia vidit,
Aut ultrix visura dies, stringente senatu,
Illa nocte premunt: hunc infera monstra flagellant.
Heu quantum poenae misero mens conscia donat,
{{Versus|785}}Quod Styga, quod manes, ingestaque Tartara somnis    
Pompeio vivente videt! Tamen omnia passo
Postquam clara dies Pharsalica damna retexit,
Nulla loci facies revocat feralibus arvis
Haerentes oculos. Cernit propulsa cruore
{{Versus|790}}Flumina, et excelsos cumulis aequantia colles    
Corpora, depressos in tabem spectat acervos,
Et Magni numerat populos: epulisque paratur
Ille locus, vultus ex quo faciesque iacentum
Agnoscat. Iuvat Emathiam non cernere terram,
{{Versus|795}}Et lustrare oculis campos sub clade latentes:    
Fortunam superosque suos in sanguine cernit.
Ac ne laeta furens scelerum spectacula perdat,
Invidet igne rogi miseris, coeloque nocenti
Ingerit Emathiam. Non illum Poenus humator
{{Versus|800}}Consulis, et Libyca succensae lampade Cannae    
Compellunt, hominum ritus ut servet in hostes:
Sed meminit, nondum satiata caedibus ira,
Cives esse suos. Petimus non singula busta,
Discretosque rogos: unum da gentibus ignem:
{{Versus|805}}Non interpositis urantur corpora flammis.    
Aut, generi si poena iuvat, nemus exstrue Pindi:
Erige congestas Oetaeo robore silvas,
Thessalicam videat Pompeius ab aequore flammam.
Nil agis hac ira: tabesne cadavera solvat,
{{Versus|810}}An rogus, haud refert: placido natura receptat    
Cuncta sinu, finemque sui sibi corpora debent.
Hos, Caesar, populos si nunc non usserit ignis,
Uret cum terris, uret cum gurgite ponti.
Communis mundo superest rogus, ossibus astra
{{Versus|815}}Mixturus. Quocumque tuam Fortuna vocabit,    
Hae quoque eunt animae. Non altius ibis in auras,
Non meliore loco Stygia sub nocte iacebis.
Libera Fortunae mors est: capit omnia tellus
Quae genuit: coelo tegitur, qui non habet urnam.
{{Versus|820}}Tu, cui dant poenas inhumato funere gentes,    
Quid fugis hanc cladem? quid olentes deseris agros?
Has trahe, Caesar, aquas: hoc, si potes, utere coelo.
Sed tibi tabentes populi Pharsalica rura
Eripiunt, camposque tenent victore fugato.
{{Versus|825}}Non solum Haemonii, funesta ad pabula belli    
Bistonii venere lupi, tabemque cruentae
Caedis odorati Pholoen liquere leones.
Tunc ursi latebras, obscoeni tecta domosque
Deseruere canes, et quidquid nare sagaci
{{Versus|830}}Aera non sanum motumque cadavere sensit.    
Iamque diu volucres civilia castra secutae
Conveniunt. Vos, quae Nilo mutare soletis
Threicias hiemes, ad mollem serius austrum
Istis, aves. Numquam tanto se vulture coelum
{{Versus|835}}Induit, aut plures presserunt aera pennae.    
Omne nemus misit volucres, omnisque cruenta
Alite sanguineis stillavit roribus arbor.
Saepe super vultus victoris et impia signa
Aut cruor aut alto defluxit ab aethere tabes,
{{Versus|840}}Membraque deiecit iam lassis unguibus ales.    
Sic quoque non omnis populus pervenit ad ossa,
Inque feras discerptus abit: non intima curant
Viscera, nec totas avidae sorbere medullas:
Degustant artus. Latiae pars maxima turbae
{{Versus|845}}Fastidita iacet; quam sol nimbique diesque    
Longior Emathiis resolutam miscuit arvis.
Thessalia, infelix, quo tanto crimine, tellus,
Laesisti superos, ut te tot mortibus unam,
Tot scelerum fatis premerent? Quod sufficit aevum,
{{Versus|850}}Immemor ut donet belli tibi damna vetustas?    
Quae seges infecta surget non decolor herba?
Quo non Romanos violabis vomere manes?
Ante novae venient acies, scelerique secundo
Praestabis nondum siccos hoc sanguine campos.
{{Versus|865}}Omnia maiorum vertamus busta licebit,    
Et stantes tumulos, et qui radice vetusta
Effudere suas, victis compagibus, urnas:
Plus cinerum Haemoniae sulcis telluris aratur,
Pluraque ruricolis feriuntur dentibus ossa.
{{Versus|860}}Nullus ab Emathio religasset litore funem    
Navita, nec terram quisquam movisset arator,
Romani bustum populi: fugerentque coloni
Umbrarum campos: gregibus dumeta carerent:
Nullusque auderet pecori permittere pastor
{{Versus|865}}Vellere surgentem de nostris ossibus herbam;    
Ac, velut impatiens hominum vel solis iniqui
Limite vel glacie, nuda atque ignota iaceres,
Si non prima nefas belli, sed sola, tulisses.
O superi, liceat terras odisse nocentes.
{{Versus|870}}Quid totum premitis, quid totum solvitis orbem?    
Hesperiae clades, et flebilis unda Pachyni,
Et Mutina, et Leucas puros fecere Philippos.
&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Liber VI
|AnteNomen=Pharsalia/VI
|Post=Liber VIII
|PostNomen=Pharsalia/VIII
}}</text>
      <sha1>d285yh8dg6awhlkfpp46py5e9zcn222</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber VIII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39543</id>
    <revision>
      <id>283216</id>
      <parentid>266207</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38573" sha1="cwfbdmfpplnh7t1cj2rfh48j9nspuc1" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber VIΙI
|Editio=Cambridge, 1875
|Fons=[https://www.google.com.br/books/edition/M_Annaei_Lucani_Pharsaliae_liber_primus/LMIDAAAAQAAJ google books]
}}
{{Liber
|Ante=Liber VII
|AnteNomen=Pharsalia/VII
|Post=Liber IX
|PostNomen=Pharsalia/IX
}}
&lt;poem&gt;
Iam super Herculeas fauces nemorosaque Tempe,{{r|0|}}
Haemoniae deserta petens dispendia silvae,
Cornipedem exhaustum cursu stimulisque negantem
Magnus agens, incerta fugae vestigia turbat,
{{Versus|5}}Implicitasque errore vias. Pavet ille fragorem    
Motorum ventis nemorum; comitumque suorum,
Qui post terga ferit, trepidum laterique timentem
Exanimat. Quamvis summo de culmine lapsus,
Nondum vile sui pretium scit sanguinis esse,
{{Versus|10}}Seque memor fati tantae mercedis habere    
Credit adhuc iugulum, quantum pro Caesaris ipse
Avulsa cervice daret. Deserta sequentem
Non patitur tutis fatum celare latebris
Clara viri facies. Multi, Pharsalica castra
{{Versus|15}}Cum peterent, nondum fama prodente ruinas,    
Occursu stupuere ducis, vertigine rerum
Adtoniti: cladisque suae vix ipse fidelis
Auctor erat. Gravis est Magno, quicumque malorum
Testis adest. Cunctis ignotus gentibus esse
{{Versus|20}}Mallet, et obscuro tutus transire per orbem    
Nomine; sed longi poenas Fortuna favoris
Exigit a misero, quae tanto pondere famae
Res premit adversas, fatisque prioribus urget.
Nunc festinatos nimium sibi sentit honores,
{{Versus|25}}Actaque lauriferae damnat Sullana iuventae.    
Nunc et Corycias classes, et Pontica signa
Deiectum meminisse piget. Sic longius aevum
Destruit ingentes animos, et vita superstes
Imperio. Nisi summa dies cum fine bonorum
{{Versus|30}}Adfuit, et celeri praevertit tristia leto,    
Dedecori est fortuna prior. Quisquamne secundis
Tradere se fatis audet, nisi morte parata?
Litora contigerat, per quae Peneius amnis
Emathia iam clade rubens exibat in aequor.
{{Versus|35}}Inde ratis trepidum, ventis et fluctibus impar,    
Flumineis vix tuta vadis, evexit in altum.
Cuius adhuc remis quatitur Corcyra sinusque
Leucadii, Cilicum dominus terraeque Liburnae,
Exiguam vector pavidus correpsit in alnum.
{{Versus|40}}Conscia curarum, secreta in litora Lesbi    
Flectere vela iubes, qua tunc tellure latebas,
Moestior, in mediis quam si, Cornelia, campis
Emathiae stares. Tristes praesagia curas
Exagitant: trepida quatitur formidine somnus:
{{Versus|45}}Thessaliam nox omnis habet: tenebrisque remotis    
Rupis in abruptae scopulos extremaque curris
Litora, prospiciens fluctus: nutantia longe
Semper prima vides venientis vela carinae,
Quaerere nec quidquam de fato coniugis audes.
{{Versus|50}}En ratis, ad vestros quae tendit carbasa portus,    
Quid ferat ignoras: et nunc tibi summa pavoris,
Nuntius armorum tristis, rumorque sinister.
Victus adest coniux. Quid perdis tempora luctus?
Cum possis iam flere, times. Tunc puppe propinqua
{{Versus|55}}Prosiluit, crimenque deum crudele notavit,    
Deformem pallore ducem, vultusque prementem
Canitie, atque atro squalentes pulvere vestes.
Obvia nox miserae coelum lucemque tenebris
Abstulit, atque animam clausit dolor: omnia nervis
{{Versus|60}}Membra relicta labant: riguerunt corda, diuque    
Spe mortis decepta iacet. Iam fune ligato
Litoribus, lustrat vacuas Pompeius arenas.
Quem postquam propius famulae videre fideles,
Non ultra gemitus tacitos incessere fata
{{Versus|65}}Permisere sibi, frustraque adtollere terra    
Semianimem conantur heram: quam pectore Magnus
Ambit, et adstrictos refovet complexibus artus.
Coeperat in summum revocato sanguine corpus
Pompeii sentire manus, moestamque mariti
{{Versus|70}}Posse pati faciem: prohibet succumbere fatis    
Magnus, et immodicos castigat voce dolores:
Nobile cur robur Fortunae vulnere primo,
Femina, tantorum titulis insignis avorum,
Frangis? Habes aditum mansurae in saecula famae.
{{Versus|75}}Laudis in hoc sexu, non legum iura, nec arma,    
Unica materia est coniux miser. Erige mentem,
Et tua cum fatis pietas decertet, et ipsum,
Quod sum vicus, ama. Nunc sum tibi gloria maior,
A me quod fasces, et quod pia turba senatus,
{{Versus|80}}Tantaque discessit regum manus. Incipe Magnum    
Sola sequi. Deformis, adhuc vivente marito,
Summus et augeri vetitus dolor. Ultima debet
Esse fides, lugere virum. Tu nulla tulisti
Bello damna meo. Vivit post proelia Magnus,
{{Versus|85}}Sed Fortuna perit: quod defles, illud amasti    
Vocibus his correpta viri, vix aegra levavit
Membra solo, tales gemitu rumpente querelas:
O utinam in thalamos invisi Caesaris issem
Infelix coniux , et nulli laeta marito!
{{Versus|90}}Bis nocui mundo: me pronuba ducit Erinnys    
Crassorumque umbrae; devotaque manibus illis
Assyrios in castra tuli civilia casus,
Praecipitesque dedi populos, cunctosque fugavi
A caussa meliore deos. O maxime coniux,
{{Versus|95}}O thalamis indigne meis, hoc iuris habebat    
In tantum Fortuna caput! Cur impia nupsi,
Si miserum factura fui? Nunc accipe poenas,
Sed quas sponte luam. Quo sit tibi mollius aequor,
Certa fides regum, totusque paratior orbis,
{{Versus|100}}Sparge mari comitem. Mallem felicibus armis    
Dependisse caput: nunc clades denique lustra,
Magne, tuas. Ubicumque iaces, civilibus armis
Nostros ulta toros, ades huc atque exige poenas,
Iulia crudelis, placataque pellice caesa,
{{Versus|105}}Magno parce tuo. Sic fata, iterumque refusa    
Coniugis in gremium, cunctorum lumina solvit
In lacrimas. Duri flectuntur pectora Magni,
Siccaque Thessalia confundit lumina Lesbos.
Tunc Mitylenaeum pleno iam litore vulgus
{{Versus|110}}Adfatur Magnum: Si maxima gloria nobis    
Semper erit, tanti pignus servasse mariti,
Tu quoque devotos sacro tibi foedere muros,
Oramus, sociosque lares dignare vel una
Nocte tua: fac, Magne, locum, quem cuncta revisant
{{Versus|115}}Saecula, quem veniens hospes Romanus adoret.    
Nulla tibi subeunda magis sunt moenia victo.
Omnia victoris possunt sperare favorem:
Haec iam crimen habet. Quid, quod iacet insula ponto,
Caesar eget ratibus? Procerum pars magna coibit,
{{Versus|120}}Certa loci. Noto reparandum est litore bellum    
Accipe templorum cultus, aurumque deorum:
Accipe, si terris, si puppibus ista iuventus
Aptior est: tota, quantum valet, utere Lesbo.
[Accipe: ne Caesar rapiat, tu victus habeto.]
{{Versus|125}}Hoc solum crimen meritae bene detrahe terrae,    
Ne nostram videare fidem felixque secutus,
Et damnasse miser. Tali pietate virorum
Laetus in adversis, et mundi nomine gaudens
Esse fidem, Nullum toto mihi, dixit, in orbe
{{Versus|130}}Gratius esse solum, non parvo pignore vobis    
Ostendi. Tenuit nostros hac obside Lesbos
Adfectus: hic sacra domus carique penates,
Hic mihi Roma fuit. Non ulla in litora puppim
Ante dedi fugiens, saevi cum Caesaris iram
{{Versus|135}}Iam scirem meritam, servata coniuge, Lesbon,    
Non veritus tantam veniae committere vobis
Materiem. Sed iam satis est fecisse nocentes:
Fata mihi totum mea sunt agitanda per orbem.
Heu nimium felix aeterno nomine Lesbos,
{{Versus|140}}Sive doces populos regesque admittere Magnum,    
Seu praestas mihi sola fidem. Nam quaerere certum est.
Fas quibus in terris, ubi sit scelus. Accipe, numen,
Si quod adhuc mecum es, votorum extrema meorum:
Da similes Lesbo populos, qui Marte subactum
{{Versus|145}}Non intrare suos, infesto Caesare, portus,    
Non exire vetent. Dixit, moestamque carinae
Imposuit comitem. Cunctos mutare putares
Tellurem patriumque solum: sic litore toto
Plangitur: infestae tenduntur in aethera dextrae:
{{Versus|150}}Pompeiumque minus, cuius Fortuna dolorem    
Moverat, ast illam, quam toto tempore belli
Ut civem videre suam, discedere cernens
Ingemuit populus: quam vix, si castra mariti
Victoris peteret, siccis dimittere matres
{{Versus|155}}Iam poterant oculis: tanto devinxit amore    
Hos pudor, hos probitas, castique modestia vultus,
Quod, submissa nimis, nulli gravis hospita turbae,
Stantis adhuc fati vixit, quasi coniuge victo.
Iam pelago medios Titan demissus ad ignes,
{{Versus|160}}Nec quibus abscondit, nec si quibus exerit orbem,    
Totus erat: vigiles Pompeii in pectore curae
Nunc socias adeunt Romani foederis urbes,
Et varias regum mentes, nunc invia mundi
Arva super nimios soles Austrumque iacentes.
{{Versus|165}}Saepe labor moestus curarum odiumque futuri    
Proiecit fessos incerti pectoris aestus,
Rectoremque ratis de cunctis consulit astris:
Unde notet terras; quae sit mensura secandi
Aequoris in coelo; Syriam quo sidere servet:
{{Versus|170}}Aut quotus in plaustro Libyam bene dirigat ignis.    
Doctus ad haec fatur taciti servator Olympi:
Signifero quaecumque fluunt labentia coelo,
Numquam stante polo, miseros fallentia nautas
Sidera non sequimur: sed qui non mergitur undis
{{Versus|175}}Axis inocciduus, gemina clarissimus Arcto,    
Ille regit puppes. Hic cum mihi semper in altum
Surget et instabit summis minor Ursa ceruchis;
Bosporon et Scythiae curvantem litora pontum
Spectamus. Quidquid descendit ab arbore summa
{{Versus|180}}Arctophylax, propiorque mari Cynosura feretur,    
In Syriae portus tendit ratis. Inde Canopos
Excipit, Australi coelo contenta vagari
Stella, timens Borean: illa quoque perge sinistra,
Trans Pharon, in medio tanget ratis aequore Syrtes.
{{Versus|185}}Sed quo vela dari, quo nunc pede carbasa tendi    
Nostra iubes? Dubio contra cui pectore Magnus,
Hoc solum toto, respondit, in aequore serva,
Ut sit ab Emathiis semper tua longius oris
Puppis, et Hesperiam pelago coeloque relinquas:
{{Versus|190}}Cetera da ventis. Comitem pignusque recepi    
Depositum: tunc certus eram, quae litora vellem;
Nunc portum Fortuna dabit. Sic fatur: at ille
Iusto vela modo pendentia cornibus aequis
Torsit, et in laevum puppim dedit, utque secaret,
{{Versus|195}}Quas Samiae cautes et quas Chios asperat, undas,    
Hos dedit in proram, tenet hos in puppe rudentes.
Aequora senserunt motus, aliterque secante
Iam pelagus rostro, nec idem spectante carina,
Mutavere sonum. Non sic moderator equorum,
{{Versus|200}}Dexteriore rota laevum cum circuit axem,    
Cogit inoffensae currus accedere metae.
Ostendit terras Titan, et sidera texit.
Sparsus ab Emathia fugit quicumque procella,
Adsequitur Magnum: primusque a litore Lesbi
{{Versus|205}}Occurrit natus, procerum mox turba fidelis.    
Nam neque deiecto fatis, acieque fugato
Abstulerat Magno reges Fortuna ministros:
Terrarum dominos et sceptra Eoa tenentes
Exsul habet comites. Iubet ire in devia mundi
{{Versus|210}}Deiotarum, qui sparsa ducis vestigia legit.    
Quando, ait, Emathiis amissus cladibus orbis
Qua Romanus erat, superest, fidissime regum,
Eoam tentare fidem, populosque bibentes
Euphraten, et adhuc securum a Caesare Tigrim.
{{Versus|215}}Ne pigeat Magno quaerentem fata remotas    
Medorum penetrare domos, Sythicosque recessus,
Et totum mutare diem, vocesque superbo
Arsacidae perferre meas: Si foedera nobis
Prisca manent, mihi per Latium iurata Tonantem,
{{Versus|220}}Per vestros obstricta magos, implete pharetras,    
Armeniosque arcus Geticis intendite nervis:
Si vos, o Parthi, peterem cum Caspia claustra,
Et sequerer duros aeterni Martis Alanos,
Passus Achaemeniis late discurrere campis,
{{Versus|225}}In tutam trepidos numquam Babylona coegi.    
Arva super Cyri, Chaldaeique ultima regni
Qua rapidus Ganges et qua Nysaeus Hydaspes
Accedunt pelago, Phoebi surgentis ab igne
Iam propior, quam Persis, eram: tamen omnia vincens
{{Versus|230}}Sustinui nostris vos tantum deesse triumphis:    
Solus et e numero regum telluris Eoae
Ex aequo me Parthus adit. Nec munere Magni
Stant semel Arsacidae. Quis enim post vulnera cladis
Assyriae iustas Latii compescuit iras?
{{Versus|235}}Tot meritis obstricta meis, nunc Parthia ruptis    
Excedat claustris vetitam per saecula ripam,
Zeugmaque Pellaeum. Pompeio vincite, Parthi;
Vinci Roma volet. Regem parere iubenti
Ardua non piguit, positisque insignibus aulae
{{Versus|240}}Egreditur, famuli raptos indutus amictus.    
In dubiis tutum est inopem simulare tyranno.
Quanto igitur mundi dominis securius aevum
Verus pauper agit! Dimisso in litora rege,
Ipse per Icariae scopulos, Ephesumque relinquens,
{{Versus|245}}Et placidi Colophona maris, spumantia parvae    
Radit saxa Sami: spirat de litore Coo
Aura fluens: Gnidon inde fugit, claramque relinquit
Sole Rhodon, magnosque sinus Telmessidos undae
Compensat medio pelago. Pamphylia puppi
{{Versus|250}}Occurrit tellus: nec se committere muris    
Ausus adhuc ullis, te primum, parva Phaseli,
Magnus adit. Nam te metui vetat incola rarus.
Exhaustaeque domus populis; maiorque carinae,
Quam tua, turba fuit. Tendens hinc carbasa rursus
{{Versus|255}}Iam Taurum, Tauroque videt Dipsunta cadentem.    
Crederet hoc Magnus, pacem cum praestitit undis
Et sibi consultum. Cilicum per litora tutus
Parva puppe fugit: sequitur pars magna senatus
Ad profugum collecta ducem: parvisque Celendris,
{{Versus|260}}Qua portu mittitque rates recipitque Selinus,    
In Procerum coetu tandem moesta ora resolvit
Vocibus his Magnus: Comites bellique fugaeque,
Atque instar patriae, quamvis in litore nudo,
In Cilicum terra, nullis circumdatus armis
{{Versus|265}}Consultem, rebusque novis exordia quaeram,    
Ingentes praestate animos: non omnis in arvis
Emathiis cecidi, nec sic mea fata premuntur,
Ut nequeam relevare caput, cladesque receptas
Excutere. An Libyae Marium potuere ruinae
{{Versus|270}}Erigere in fasces, plenis et reddere fastis:    
Me pressum leviore manu Fortuna tenebit?
Mille meae Graio volvuntur in aequore puppes,
Mille duces: sparsit potius Pharsalia nostras,
Quam subvertit, opes. Sed me vel sola tueri
{{Versus|275}}Fama potest rerum, toto quas gessimus orbe,    
Et nomen, quod mundus amat. Vos pendite regna
Viribus atque fide, Libyen, Parthosque, Pharonque,
Quaenam Romanis deceat succurrere rebus.
Ast ego curarum, proceres, arcana mearum
{{Versus|280}}Expromam, mentisque meae quo pondera vergant.    
Aetas Niliaci nobis suspecta tyranni est:
Ardua quippe fides robustos exigit annos.
Hinc anceps dubii terret sollertia Mauri:
Namque memor generis Carthaginis impia proles
{{Versus|285}}Imminet Hesperiae, multusque in pectore vano est    
Hannibal; obliquo maculat qui sanguine regnum,
Et Numidas contingit avos, iam supplice Varo
Intumuit, viditque loco Romana secundo.
Quare agite, Eoum, comites, properemus in orbem.
{{Versus|290}}Dividit Euphrates ingentem gurgite mundum,    
Caspiaque immensos seducunt claustra recessus,
Et polus Assyrias alter noctesque diesque
Vertit, et abruptum est nostro mare discolor unda,
Oceanusque suus. Regnandi sola voluntas.
{{Versus|295}}Celsior in campis sonipes, et fortior arcus;    
Nec puer aut senior letales tendere nervos
Segnis, et a nulla mors est incerta sagitta.
Primi Pellaeas arcu fregere sarissas,
Bactraque Medorum sedem, murisque superbam
{{Versus|300}}Assyrias Babylona domos. Nec pila timentur    
Nostra nimis Parthis, audentque in bella venire,
Experti Scythicas, Crasso pereunte, sagittas.
Spicula nec solo spargunt fidentia ferro;
Stridula sed multo saturantur tela veneno.
{{Versus|305}}Vulnera parva nocent, fatumque in sanguine summo est    
O utinam non tanta mihi fiducia saeviis
Esset in Arsacidis! Fatis nimis aemula nostris
Fata movent Medos, multumque in gente deorum est
Effundam populos alia tellure revulsos,
{{Versus|310}}Excitosque suis immittam sedibus ortus.    
Quodsi nos Eoa fides et barbara fallunt
Foedera, vulgati supra commercia mundi
Naufragium Fortuna ferat. Non regna precabor,
Quae feci; sed magna feram solatia mortis
{{Versus|315}}Orbe iacens alio, nihil haec in membra cruente,    
Nil socerum fecisse pie. Sed cuncta revolvens
Vitae fata meae, semper venerabilis illa
Orbis parte fui: quantus Maeotida supra!
Quantus apud Tanaim toto conspectus in ortu!
{{Versus|320}}Quas magis in terras nostrum felicibus actis    
Nomen abit, aut unde redit maiore triumpho?
Roma, fave coeptis: quid enim tibi laetius umquam
Praestiterint superi, quam, si civilia Partho
Milite bella geras, tantam consumere gentem,
{{Versus|325}}Et nostris miscere malis? Cum Caesaris arma    
Concurrent Medis, aut me Fortuna necesse est
Vindicet, aut Crassos. Sic fatus, murmure sentit
Consilium damnasse viros: quos Lentulus omnes
Virtutis stimulis et nobilitate dolendi
{{Versus|330}}Praecessit, dignasque tulit modo consule voces:    
Siccine Thessaliae mentem fregere ruinae?
Una dies mundi damnavit fata? secundum
Emathiam lis tanta datur? iacet omne cruenti
Vulneris auxilium? solos tibi, Magne, reliquit
{{Versus|335}}Parthorum Fortuna pedes? Quid transfuga mundi    
Terrarum totos tractus coelumque perosus,
Adversosque polos alienaque sidera quaeris,
Chaldaeos culture deos, et barbara sacra,
Parthorum famulus? Quid caussa obtendtur armis
{{Versus|340}}Libertatis amor? Miserum quid decipis orbem,    
Si servire potes? Te, quem Romana regentem
Horruit auditu, quem captos ducere reges
Vidit ab Hyrcanis, Indoque a litore, silvis,
Deiectum fatis, humilem, fractumque videbit,
{{Versus|345}}Extolletque animos Latium vesanus in orbem,    
Se simul, et Romam, Pompeio supplice, mensus?
Nil animis fatisque tuis effabere dignum:
Exiget ignorans Latiae commercia linguae,
Ut lacrimis se, Magne roges. Patimurne pudoris
{{Versus|350}}Hoc vulnus, clades ut Parthia vindicet ante    
Hesperias, quam Roma suas? Civilibus armis
Elegit te nempe ducem. Quid vulnera nostra
In Scythicos spargis populos, cladesque latentes?
Quid Parthos transire doces? Solatia tanti
{{Versus|355}}Perdit Roma mali, nullos admittere reges    
Sed civi servire suo. Iuvat ire per orbem
Ducentem saevas Romana in moenia gentes,
Signaque ab Euphrate cum Crassis capta sequentem?
Qui solus regum, fato celante favorem.
{{Versus|360}}Defuit Emathiae, nunc tantas ille lacesset    
Auditi victoris opes, aut iungere fata
Tecum , Magne, volet? Non haec fiducia genti est.
Omnis in Arctois populus quicumque pruinis
Nascitur, indomitus bellis, et mortis amator.
{{Versus|365}}Quidquid ad Boos tractus mundique teporem    
Labitur, emollit gentes dementia coeli.
Illic et laxas vestes, et fluxa virorum
Velamenta vides. Parthus per Medica rura,
Sarmaticos inter campos, effusaque plano
{{Versus|370}}Tigridis arva solo, nulli superabilis hosti est    
Libertate fugae: sed non, ubi terra tumebit,
Aspera conscendet montis iuga; nec per opacas
Bella geret tenebras incerto debilis arcu,
Nec franget nando violenti vorticis amnem,
{{Versus|375}}Nec tota in pugna perfusus sanguine membra    
Exiget aestivum calido sub pulvere solem.
Non aries illis, non ulla est machina belli:
Haud fossas implere valent: Parthoque sequente
Murus erit, quodcumque potest obstare sagittae.
{{Versus|380}}Pugna levis, bellumque fugax, turmaeque vagante,    
Et melior cessisse loco, quam pellere, miles.
Illita tela dolis, nec Martem cominus umquam
Ausa pati virtus, sed longe tendere nervos,
Et, quo ferre velint, permittere vulnera ventis.
{{Versus|385}}Ensis habet vires, et gens quaecumque virorum est,    
Bella gerit gladiis; nam Medos proelia prima
Exarmant, vacuaeque iubent remeare pharetrae.
Nulla manus illis fiducia, tota veneni est.
Credis, Magne, viros, quos in discrimina belli
{{Versus|390}}Cum ferro venisse parum est? Tentare pudendum    
Auxilium tanti est, toto divisus ut orbe
A terra moriare tua? tibi barbara tellus
Incumbat? te parva tegant ac vilia busta,
Invidiosa tamen, Crasso quaerente sepulchrum?
{{Versus|395}}Sed tua sors levior, quoniam mors ultima poena est,    
Nec metuenda viris. At non Cornelia letum
Infando sub rege timet. Num barbara nobis
Est ignota Venus, quas ritu caeca ferarum
Polluit innumeris leges et foedera tedae
{{Versus|400}}Coniugibus? thalamique patent secreta nefandi.    
Inter mille nurus epulis vesana meroque
Regia non ullos exceptos legibus horret
Concubitus: tot femineis complexibus unum
Non lassat nox una marem. Iacuere sorores
{{Versus|405}}In fratrum thalamis, sacrataque pignora matrum.    
Damnat apud gentes sceleris non sponte peracti
Oedipodionias infelix fabula Thebas:
Parthorum dominus quoties sic sanguine mixto
Nascitur Arsacides! Cui fas implere parentem,
{{Versus|410}}Quid rear esse nefas? Proles tam clara Metelli    
Stabit barbarico coniux millesima lecto:
Quamquam non ulli plus regia, Magne, vacabit
Saevitia stimulante Venus, titulisque virorum.
Nam quo plura iuvent Parthum portenta, fuisse
{{Versus|415}}Hanc sciet et Crassi: ceu pridem debila fatis    
Assyriia, trahitur cladis captiva vetustae.
Haereat Eoae vulnus miserabile sortis;
Non solum auxilium funesto a rege petisse,
Sed gessisse prius bellum civile pudebit.
{{Versus|420}}Nam quod apud populos crimen socerique tuumque    
Maius erit, quam quod, vobis miscentibus arma,
Crassorum vindicta perit? Incurrere cuncti
Debuerant in Bactra duces, et ne qua vacarent
Arma, vel Arctoum Dacis Rhenique catervis
{{Versus|425}}Imperii nudare latus, dum perfida Susa    
In tumulos prolapsa virum, Babylonque iacerent.
Assyriae paci finem, Fortuna, precamur:
Et, si Thessaliae bellum civile peractum est,
Ad Partho, qui vicit, eat. Gens unica mundi est,
{{Versus|430}}De qua Caesareis possim gaudere triumphis.    
Non tibi, cum primum gelidum transibis Araxen,
Umbra senis moesti Scythicis confixa sagittis
Ingeret has voces? Tu, quem post funera nostra
Ultorem cinerum nudae speravimus umbrae,
{{Versus|435}}Ad foedus pacemque venis? Tunc plurima cladis    
Occurrent monimenta tibi: quae moenia trunci
Lustrarunt cervice duces, ubi nomina tanta
Obruit Euphrates, et nostra cadavera Tigris
Detulit in terras, ac reddidit. Ire per ista
{{Versus|440}}Si potes, in media socerum quoque, Magne, sedentem    
Thessalia placare potes. Quin respicis orbem
Romanum? Si regna times proiecta sub Austro,
Infidumque Iubam, petimus Pharon arvaque Lagi.
Syrtibus hinc Libycis tuto est Aegyptus: at inde
{{Versus|445}}Gurgite septeno rapidus mare submovet amnis:    
Terra suis contenta bonis, non indiga mercis
Aut Iovis: in solo tanta est fiducia Nilo.
Sceptra puer Ptolemaeus habet, tibi debita, Magne,
Tutelae commissa tuae. Quis nominis umbram
{{Versus|450}}Horreat? Innocua est aetas: nec iura fidemque    
Respectumque deum veteris speraveris aulae.
Nil pudet adsuetos sceptris: mitissima sors est
Regnorum sub rege novo. Non plura locutus
Impulit huc animos. Quantum spes ultima rerum
{{Versus|455}}Libertatis habet! Victa est sententia Magni.    
Adsensere omnes sceleri. Laetatur honore
Rex puer insueto, quod iam sibi tanta licere
Permittant famuli. Sceleri delectus Achillas.
Perfida qua tellus Casiis excurrit arenis,
{{Versus|540}}Et vada testantur iunctas Aegyptia Syrtes,    
Exiguam sociis monstri gladiisque carinam
Instruit. O superi, Nilusne et barbara Memphis,
Et Pelusiaci tam mollis turba Canopi
Hos animos? Sic fata premunt civilia mundum?
{{Versus|545}}Sic Romana iacent? Ullusue in cladibus istis    
Est locus Aegypto, Phariusque admittitur ensis?
Hanc certe servate fidem, civilia bella:
Cognatas praestate manus, externaque monstra
Pellite, si meruit tam claro nomine Magnus
{{Versus|550}}Caesaris esse nefas. Tanti; Ptolemaee, ruinam    
Nominis haud metuis coeloque tonante, profanas
Inseruisse manus, impure ac semivir, audes?
Non domitor mundi, nec ter Capitolia curru
Invectus, regumque potens, vindexque senatus,
{{Versus|555}}Victorisque gener; Phario satis esse tyranno    
Quod poterat, Romanus erat. Quid viscera nostra
Scrutaris gladio Nescis, puer improbe, nescis,
Quo tua sit fortuna loco: iam iure sine ullo
Nili sceptra tenes: cecidit civilibus armis,
{{Versus|560}}Qui tibi regna dedit. Iam vento vela negarat    
Magnus, et auxilio remorum infanda petebat
Litora: quem contra non longa vecta biremi
Adpulerat scelerata manus: Magnoque patere
Fingens regna Phari, celsae de puppe carinae
{{Versus|565}}In parvam iubet ire ratem, litusque malignum    
Incusat, bimaremque vadis frangentibus aestum,
Qui vetet externas terris advertere classes.
Quodnisi fatorum leges intentaque iussu
Ordinis aeterni miserae vicinia mortis
{{Versus|570}}Damnatum leto traherent ad litora Magnum,    
Non ulli comitum sceleris praesagia deerant:
Quippe, fides si pura foret, si regia Magno
Sceptrorum auctori vera pietate pateret,
Venturum tota Pharium cum classe tyrannum.
{{Versus|575}}Sed cedit fatis, classemque relinquere iussus    
Obsequitur, letumque iuvat praeferre timori.
Ibat in hostilem praeceps Cornelia puppim,
Hoc magis impatiens egresso deesse marito,
Quod metuit clades. Remane, temeraria coniunx,
{{Versus|580}}Et tu, nate, precor, longeque e litore casus    
Exspectate meos: et in hac cervice tyrannm
Explorate fidem, dixit. Sed dura vetanti
Tendebat geminas amens Cornelia palmas:
Quo sine me, crudelis, abis? Iterumne relinquor,
{{Versus|585}}Thessalicis submota malis? Numquam omine laeto    
Distrahimur miseri. Poteras non flectere puppim,
Cum fugeres, alio, latebrisque relinquere Lesbi,
Omnibus a terris si nos arcere parabas.
An tantum in fluctus placeo comes? Haec ubi frustra
{{Versus|590}}Effudit, prima pendet tamen anxia puppe:    
Attonitoque metu nec quoquam avertere visus,
Nec Magnum spectare potest. Stetit anxia classis
Ad ducis eventum, metuens non arma nefasque,
Sed ne submissis precibus Pompeius adoret
{{Versus|595}}Sceptra sua donata manu. Transire parantem    
Romanus Pharia miles de puppe salutat
Septimius: qui (pro superum pudor!) arma satelles
Regia gestabat posito deformia pilo:
Immanis, violentus, atrox, nullaque ferarum
{{Versus|600}}Mitior in caedes. Quis non, Fortuna, putasset    
Parcere te populis, quod bello haec dextra vacasset,
Thessaliaque procul tam noxia tela fugasses?
Disponis gladios, ne quo non fiat in orbe,
Heu, facinus civile tibi. Victoribus ipsis
{{Versus|605}}Dedecus, et numquam superum caritura pudore    
Fabula; Romanus regi sic paruit ensis,
Pellaeusque puer gladio tibi colla recidit,
Magne, tuo. Qua posteritas in saecula mittet
Septimium fama? scelus hoc quo nomine dicent,
{{Versus|610}}Qui Bruti dixere nefas? Iam venerat horae    
Terminus extremae, Phariamque ablatus in alnum
Perdiderat iam iura sui. Tunc stringere ferrum
Regia monstra parant. Ut vidit cominus enses,
Involvit vultus, atque, indignatus apertum
{{Versus|615}}Fortunae praestare caput, tunc lumina pressit,    
Continuitque animam, ne quas effundere voces
Posset, et aeternam fletu corrumpere tamam.
At postquam mucrone latus funestus Achillas
Perfodit, nullo gemitu consensit ad ictum,
{{Versus|620}}Despexitque nefas, servatque immobile corpus,    
Seque probat moriens, atque haec in pectore volvit:
Saecula Romanos numquam tacitura labores
Attendunt, aevumque sequens speculatur ab omni
Orbe ratem, Phariamque fidem. Nunc consule famae.
{{Versus|625}}Fata tibi longae fluxerunt prospera vitae:    
Ignorant populi, si non in morte probaris,
An scieris adversa pati. Ne cede pudori,
Auctoremque dole fati. Quacumque feriris,
Crede manum soceri. Spargant lacerentque licebit,
{{Versus|630}}Sum tamen, o superi, felix, nullique potestas    
Hoc auferre deo. Mutantur prospera vitae:
Non fit morte miser. Videt hanc Cornelia caedem,
Pompeiusque meus. Tanto patientius, oro,
Claude, dolor, gemitus: natus coniuxque, peremptum
{{Versus|635}}Si mirantur, amant. Talis custodia Magno    
Mentis erat: ius hoc animi morientis habebat.
At non tam patiens Cornelia cernere saevum
Quam perferre nefas, miserandis aethera complet
Vocibus: o coniunx, ego te scelerata peremi:
{{Versus|640}}Letiferae tibi caussa morae fuit avia Lesbos,    
Et prior in Nili pervenit litora Caesar.
Nam cui ius alii sceleris? Sed, quisquis in istud
A superis immisse caput, vel Caesaris irae
Vel tibi prospiciens, nescis, crudelis, ubi ipsa
{{Versus|645}}Viscera sint Magni: properas, atque ingeris ictus,    
Qua votum est victo. Poenas non morte minores
Pendat, et ante meum videat caput. Haud ego culpa
Libera bellorum, quae matrum sola per undas
Et per castra comes, nullis absterrita fatis,
{{Versus|650}}Victum, quod reges etiam timuere, recepi.    
Hoc merui, coniux, in tuta puppe relinqui?
Perfide, parcebas? te fata extrema petente,
Vita digna fui? Moriar, nec munere regis.
Aut mihi praecipitem, nautae, permittite saltum,
{{Versus|655}}Aut laqueum collo tortosque aptare rudentes:    
Aut aliquis Magno dignus comes exigat ensem.
Pompeio praestare potest, quod Caesaris armis
Imputet. O saevi, properantem in fata tenetis
Vivis adhuc, coniux, et iam Cornelia non est
{{Versus|660}}Iuris, Magne, sui. Prohibent accersere mortem:    
Servor victori. Sic fata, interque suorum
Lapsa manus, rapitur, trepida fugiente carina.
At Magni cum terga sonent et pectora ferro,
Permansisse decus sacrae venerabile formae,
{{Versus|665}}Iratamque deis faciem, nil ultima mortis    
Ex habitu vultuque viri mutasse, fatentur
Qui lacerum videre caput. Nam saevus in ipso
Septimius sceleris maius scelus invenit actu:
Ac retegit sacros, scisso velamine, vultus
{{Versus|670}}Semianimis Magni, spirantiaque occupat ora,    
Collaque in obliquo ponit languentia transtro.
Tunc nervos venasque secat, nodosaque frangit
Ossa diu: nondum artis erat, caput ense rotare.
At postquam trunco cervix abscisa recessit,
{{Versus|675}}Vindicat hoc Pharius dextra gestare satelles.    
Degener atque operae, miles Romane, secundae,
Pompeii diro sacrum caput ense recidis,
Ut non ipse feras? Pro summi fata pudoris!
Impius ut Magnum nosset puer, illa verenda
{{Versus|680}}Regibus hirta coma, et generosa fronte decora    
Caesaries comprensa manu est, Pharioque veruto,
Dum vivunt vultus, atque os in murmura pulsant
Singultus animae, dum lumina nuda rigescunt,
Suffixum caput est, quo numquam bella iubente
{{Versus|685}}Pax fuit: hoc leges, Campumque, et rostra movebat:    
Hac facie Fortuna tibi Romana placebas.
Nec satis infando fuit hoc vidisse tyranno:
Vult sceleri superesse fidem. Tunc arte nefanda
Submota est capiti tabes: raptoque cerebro
{{Versus|690}}Exsiccata cutis, putrisque effluxit ab alto    
Humor, et infuso facies solidata veneno est.
Ultima Lageae stirpis, perituraque proles,
Degener, incestae sceptris cessure sororis,
Cum tibi sacrato Macedon servetur in antro,
{{Versus|695}}Et regum cineres exstructo monte quiescant,    
Cum Ptolemaeorum manes seriemque pudendam
Pyramides claudant, indignaque Mausolea:
Litora Pompeium feriunt, truncusque vadosis
Huc illuc iactatur aquis? Adeone molesta
{{Versus|700}}Totum cura fuit socero servare cadaver?    
Hac Fortuna fide Magni tam prospera fata
Pertulit: hac illum summo de culmine rerum
Morte petit, cladesque omnes exegit in uno
Saeva die, quibus immunes tot praestitit annos:
{{Versus|705}}Pompeiusque fuit, qui numquam mixta videret    
Laeta malis: felix nullo turbante deorum,
Et nullo parcente miser. Semel impulit illum
Dilata Fortuna manu. Pulsatur arenis,
Carpitur in scopulis, hausto per vulnera fluctu
{{Versus|710}}Ludibrium pelagi: nullaque manente figura,    
Una nota est Magno capitis factura revulsi.
Ante tamen Pharias victor quam tangat arenas,
Pompeio raptim tumulum Fortuna paravit,
Ne iaceat nullo, vel ne meliore sepulchro.
{{Versus|715}}E latebris pavidus decurrit ad aequora Cordus.    
Quaestor ab Idalio Cinyraeae litore Cypri
Infaustus Magni fuerat comes. Ille per umbras
Ausus ferre gradum, victum pietate timorem
Compulit, ut mediis quaesitum corpus in undis
{{Versus|720}}Duceret ad terram, traheretque ad litora Magnum.    
Lucis moesta parum per densas Cynthia nubes
Praebebat; cano sed discolor aequore truncus
Conspicitur. Tenet ille ducem complexibus arctis,
Eripiente mari: nunc victus pondere tanto
{{Versus|725}}Exspectat fluctus, pelagoque iuvante cadaver    
Impellit. Postquam sicco iam litore sedit,
Incubuit Magno, lacrimasque effudit in omne
Vulnus, et ad superos obscuraque sidera fatur:
Non pretiosa petit cumulato ture sepulchra
{{Versus|730}}Pompeius, Fortuna, tuus; non pinguis ad astra    
Ut ferat e membris Eoos fumus odores,
Ut Romana suum gestent pia colla parentem,
Praeferat ut veteres feralis pompa triumphos,
Ut resonent cantu tristi fora, totus ut ignem
{{Versus|735}}Proiectis moerens exercitus ambiat armis.    
Da vilem Magno plebeii funeris arcam,
Quae lacerum corpus siccos effundat in ignes.
Robora non desint misero, nec sordidus ustor.
Sit satis, o superi, quod non Cornelia fuso
{{Versus|740}}Crine iacet, subicique facem complexa maritum    
Imperat, extremo sed abest a munere busti
Infelix coniux, nec adhuc a litore longe est.
Sic fatus, parvos iuvenis procul adspicit ignes,
Corpus, vile suis, nullo custode cremantes.
{{Versus|745}}Inde rapit flammas, semiustaque robora membris    
Subducens, Quaecumque es, sit, neglecta, nec ulli
Cara tuo, sed Pompeio felicior umbra,
Quod iam compositum violat manus hospita bustum,
Da veniam; si quid sensus post fata relictum est,
{{Versus|750}}Cedis et ipsa rogo, paterisque haec damna sepulchri,    
Teque pudet sparsis Pompeii manibus, uri.
Sic fatur, plenusque sinus ardente favilla
Pervolat ad truncum; qui fluctu paene relatus
Litore pendebat. Summas dimovit arenas,
{{Versus|755}}Et collecta procul lacerae fragmenta carinae    
Exigua trepidus posuit scrobe. Nobile corpus
Robora nulla premunt, nulla strue membra recumbunt:
Admotus Magnum, non subditus, accipit ignis.
Ile sedens iuxta flammas: O maxime, dixit,
{{Versus|760}}Ductor, et Hesperii maiestas nominis una,    
Si tibi iactatu pelagi, si funere nullo
Tristior iste rogus; manes animamque potentem
Officiis averte meis: iniuria fati
Hoc fas esse iubet; ne ponti belua quidquam,
{{Versus|765}}Ne fera, ne volucres, ne saevi Caesaris ira    
Audeat: exiguam, quantum potes, accipe flammam,
Romana succense manu. Fortuna recursus
Si det in Hesperiam, non hac in sede quiescent
Tam sacri cineres, sed te Cornelia, Magne,
{{Versus|770}}Accipiet, nostraque manu transfundet in urnam.    
Interea parvo signemus litora saxo,
Ut nota sit busti; si quis placare peremptum
Forte volet, plenos et reddere mortis honores;
Inveniat trunci cineres, et norit arenas,
{{Versus|775}}Ad quas, Magne, tuum referat caput. Haec ubi fatus,    
Excitat invalidas admoto fomite flammas.
Carpitur, et lentum Magnus destillat in ignem,
Tabe fovens bustum. Sed iam percusserat astra
Aurorae praemissa dies: ille, ordine rupto
{{Versus|780}}Funeris, adtonitus latebras in litore quaerit.    
Quam metuis, demens, isto pro crimine poenam,
Quo te fama loquax omnes accepit in annos
Condita laudabit Magni socer impius ossa:
I modo securus veniae, fassusque sepulchrum
{{Versus|785}}Posce caput. Cogit pietas imponere finem    
Officio. Semiusta rapit resolutaque nondum
Ossa satis, nervis et inustis plena medullis
Aequorea restinguit aqua, congestaque in unum
Parva clausit humo. Tunc, ne levis aura retectos
{{Versus|790}}Auferret cineres, saxo compressit arenam:    
Nautaque ne bustum religato fune moveret,
Inscripsit sacrum semiusto stipite nomen:
HIC SITUS EST MAGNUS. Placet hoc, Fortuna, sepulchrum
Dicere Pompeii, quo condi maluit illum,
{{Versus|795}}Quam terra caruisse socer? Temeraria dextra,    
Cur obicis Magno tumulum, manesque vagantes
Includis? Situs est, qua terra extrema refuso
Pendet in Oceano. Romanum nomen et omne
Imperium Magno est tumuli modus. Obrue saxa,
{{Versus|800}}Crimine plena deum. Si tota est Herculis Oete,    
Et iuga tota vacant Bromio Nyseia, quare
Unus in Aegypto Magno lapis Omnia Lagi
Arva tenere potest, si nullo cespite nomen
Haeserit. Erremus populi, cinerumque tuorum,
{{Versus|805}}Magne, metu nullas Nili calcemus arenas.    
Quodsi tam sacro dignaris nomine saxum,
Adde actus tantos, monimentaque maxima rerum:
Adde truces Lepidi motus, Alpinaque bella,
Armaque Sertori, revocato consule, victa,
{{Versus|810}}Et currus, quos egit eques: commercia tuta    
Gentibus, et pavidos Cilicas maris. Adde subactam
Barbariem, gentesque vagas, et quidquid in Euro
Regnorum Boreaque iacet. Dic semper ab armis
Civilem repetisse togam: ter curribus actis
{{Versus|815}}Contentum patriae multos donasse triumphos.    
Quis capit haec tumulus? Surgit miserabile bustum
Non ullis plenum titulis, non ordine tanto
Fastorum: solitumque legi super alta deorum
Culmina, et exstructos spoliis hostilibus arcus,
{{Versus|820}}Haud procul est ima Pompeii nomen arena,    
Depressum tumulo, quod non legat advena rectus,
Quod, nisi monstratum, Romanus transeat hospes.
Noxia civili tellus Aegyptia fato,
Haud equidem immerito Cumanae carmine vatis
{{Versus|825}}Cautum, ne Nili Pelusia tangeret ora    
Hesperius miles, ripasque aestate tumentes.
Quid tibi saeva precer pro tanto crimine tellus?
Vertat aquas Nilus, quo nascitur orbe, retentus,
Et steriles egeant hibernis imbribus agri,
{{Versus|830}}Totaque in Aethiopum putres solvaris arenas.    
Nos in templa tuam Romana accepimus Isin,
Semicanesque deos, et sistra iubentia luctus,
Et quem tu plangens hominem testaris Osirin:
Tu nostros, Aegypte, tenes in pulvere Manes.
{{Versus|835}}Tu quoque, cum saevo dederis iam templa tyranno,    
Nondum Pompeii cineres, o Roma, petisti:
Exsul adhuc iacet umbra ducis. Si saecula prima
Victoris timuere minas: nunc excipe saltem
Ossa tui Magni, si nondum subruta fluctu
{{Versus|840}}Invisa tellure sedent. Quis busta timebit?    
Quis sacris dignam movisse verebitur umbram?
Imperet hoc nobis utinam scelus, et velit uti
Nostro Roma sinu: satis o nimiumque beatus,
Si mihi contingat manes transferre revulsos
{{Versus|845}}Ausoniam, si tale ducis violare sepulchrum.    
Forsitan, aut sulco sterili cum poscere finem
A superis, aut Roma volet feralibus Austris,
Ignibus aut nimiis, aut terrae tecta moventi,
Consilio iussuque deum transibis in urbem,
{{Versus|850}}Magne, tuam, summusque feret tua busta sacerdos.    
Nunc quis ad exustam Cancro torrente Syenen
Ibit, et imbrifera siccas sub Pleiade Thebas,
Spectator Nili: quis rubri stagna profundi,
Aut Arabum portus mercis mutator Eoae,
{{Versus|855}}Magne, petet, quem non tumuli venerabile saxum,    
Et cinis in summis forsan turbatus arenis
Advertet, manesque tuos placare iuvabit,
Et Casio praeferre Iovi? Nil ista nocebunt
Famae busta tuae. Templis auroque sepultus
{{Versus|860}}Vilior umbra fores: nunc est pro numine summo,    
Hoc tumulo Fortuna iacens. Augustius aris
Victoris Libyco pulsatur in aequore saxum.
Tarpeiis qui saepe deis sua tura negarunt,
Inclusum fusco venerentur cespite numen.
{{Versus|865}}Proderit hoc olim, quod non mansura sepulcri    
Ardua marmoreo surrexit pondere moles.
Pulveris exigui sparget non longa vetustas
Congeriem, bustumque cadet, mortisque peribunt
Argumenta tuae. Veniet felicior aetas,
{{Versus|870}}Qua sit nulla fides saxum monstrantibus istud:    
Atque erit Aegyptus populis fortasse nepotum
Tam mendax Magni tumulo, quam Creta Tonantis.
&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Liber VII
|AnteNomen=Pharsalia/VII
|Post=Liber IX
|PostNomen=Pharsalia/IX
}}</text>
      <sha1>cwfbdmfpplnh7t1cj2rfh48j9nspuc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber IX</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39544</id>
    <revision>
      <id>283217</id>
      <parentid>266209</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53355" sha1="4f7prkjvgns1amlscyd8k0jxrtyhjuz" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber IX
|Editio=Parisii, 1832; [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12529471h Petrus-Augustus Lemaire]
|Fons=[https://archive.org/details/bub_gb_LIbHRl9qdIMC/page/314/mode/2up?view=theater archive.org]
}}
{{Liber
|Ante=Liber VIII
|AnteNomen=Pharsalia/VIII
|Post=Liber X
|PostNomen=Pharsalia/X
}}
&lt;poem&gt;
At non in Pharia manes jacuere favilla,{{r|0|}}
Nec cinis exiguus tantam compescuit umbram:
Prosiluit busto, semustaque membra relinquens,
Degeneremque rogum, sequitur convexa Tonantis.
Qua niger astriferis connectitur axibus aer,{{versus|5}}
Quodque patet terras inter lunaeque meatus,
Semidei manes habitant, quos ignea virtus
Innocuos vitae, patientes aetheris imi
Fecit, et aeternos animam collegit in orbes.
Non illuc auro positi, nec ture sepulti{{versus|10}}
Perveniunt. Illic postquam se lumine vero
Implevit, stellasque vagas miratus, et astra
Fixa polis, vidit quanta sub nocte jaceret
Nostra dies, risitque sui ludibria trunci.
Hinc super Emathiae campos, et signa cruenti{{versus|15}}
Caesaris, ac sparsas volitavit in aequore classes;
Et scelerum vindex in sancto pectore Bruti
Sedit, et invicti posuit se mente Catonis.
:Ille, ubi pendebant casus, dubiumque manebat,
Quem mundi dominum facerent civilia bella,{{versus|20}}
Oderat et Magnum, quamvis comes isset in arma,
Auspiciis raptus patriae, ductuque senatus.
At post Thessalicas clades jam pectore toto
Pompeianus erat. Patriam tutore carentem
Excepit, populi trepidantia membra refovit,{{versus|25}}
Ignavis manibus projectos reddidit enses:
Nec regnum cupiens gessit civilia bella,
Nec servire timens: nil causa fecit in armis
Ipse sua; totae post Magni funera partes
Libertatis erant. Quas ne per litora fusas{{versus|30}}
Colligeret rapido victoria Caesaris actu,
Corcyrae secreta petit, ac mille carinis
Abstulit Emathiae secum fragmenta ruinae.
Quis ratibus tantis fugientia crederet ire
Agmina? quis pelagus victas arctasse carinas?{{versus|35}}
:Dorida tunc Malean, et apertam Taenaron umbris,
Inde Cythera petit: Boreaque urgente carinas,
Creta fugit: Dictaea legit, cedentibus undis,
Litora. Tunc ausum classi praecludere portus
Impulit, ac saevas meritum Phycunta rapinas{{versus|40}}
Sparsit: et hinc placidis alto delabitur auris
In litus, Palinure, tuum: (neque enim aequore tantum
Ausonio monumenta tenes; portusque quietos
Testatur Libye Phrygio placuisse magistro):
Quum procul ex alto tendentes vela carinae{{versus|45}}
Ancipites tenuere animos, sociosne malorum,
An veherent hostes: praeceps facit omne timendum
Victor, et in nulla non creditur esse carina.
Ast illae puppes luctus, planctusque ferebant,
Et mala vel duri lacrimas motura Catonis.{{versus|50}}
:Nam postquam frustra precibus Cornelia nautas
Privignique fugam tenuit, ne forte repulsus
Litoribus Phariis remearet in aequora truncus,
Ostenditque rogum non justi flamma sepulcri:
“Ergo indigna fui, dixit, Fortuna, marito{{versus|55}}
Accendisse rogum, gelidos effusa per artus
Incubuisse viro, laceros exurere crines,
Membraque dispersi pelago componere Magni?
Vulneribus cunctis largos infundere fletus?
Ossibus, et tepida vestes implere favilla,{{versus|60}}
Quidquid ab exstincto licuisset tollere busto,
In templis sparsura Deum? Sine funeris ullo
Ardet honore rogus: manus hoc Aegyptia forsan
Obtulit officium grave manibus. O bene nudi
Crassorum cineres! Pompeio contigit ignis{{versus|65}}
Invidia majore Deum. Similisne malorum
Sors mihi semper erit? numquam dare justa licebit
Conjugibus; numquam plenas plangemus ad urnas?
Quid porro tumulis opus est, aut ulla requiris
Instrumenta, dolor? non toto pectore portas,{{versus|70}}
Impia, Pompeium? non imis haeret imago
Visceribus? quaerat cineres victura superstes.
Nunc tamen hic, longe qui fulget luce maligna,
Ignis, adhuc aliquid, Phario de litore surgens,
Ostendit mihi, Magne, tui…: jam flamma resedit,{{versus|75}}
Pompeiumque ferens vanescit solis ad ortus
Fumus, et invisi tendunt mihi carbasa venti.
Non mihi nunc tellus Pompeio si qua triumphos
Victa dedit, non alta terens Capitolia currus
Gratior: elapsus felix de pectore Magnus;{{versus|80}}
Hunc volumus, quem Nilus habet, terraeque nocenti
Non haerere queror; crimen commendat arenas.
[Linquere, si qua fides, Pelusia litora nolo.]
Tu pete bellorum casus, et signa per orbem,
Sexte, paterna move: namque haec mandata reliquit{{versus|85}}
Pompeius vobis, in nostra condita cura:
“Me quum fatalis leto damnaverit hora,
Excipite, o nati, bellum civile, nec umquam,
Dum terris aliquis nostra de stirpe manebit,
Caesaribus regnare vacet. Vel sceptra, vel urbes{{versus|90}}
Libertate sua validas impellite fama
Nominis: has vobis partes, haec arma relinquo.
Inveniet classes, quisquis Pompeius in undas
Venerit; et noster nullis non gentibus haeres
Bella dabit: tantum indomitos, memoresque paterni{{versus|95}}
Juris habete animos. Uni parere decebit,
Si faciet partes pro libertate, Catoni.”
Exsolvi tibi, Magne, fidem, mandata peregi.
Insidiae valuere tuae, deceptaque vixi,
Ne mihi commissas auferrem perfida voces.{{versus|100}}
Jam nunc te per inane chaos, per Tartara, conjux,
Si sunt ulla, sequar: quam longo tradita leto
Incertum est; poenas animae vivacis ab ipsa
Ante feram. Potuit cernens tua vulnera, Magne,
Non fugere in mortem; planctu contusa peribit;{{versus|105}}
Effluet in lacrimas: numquam veniemus ad enses,
Aut laqueos, aut praecipites per inania jactus.
Turpe mori post te solo non posse dolore.”
:Sic ubi fata, caput ferali obduxit amictu,
Decrevitque pati tenebras, puppisque cavernis{{versus|110}}
Delituit: saevumque arcte complexa dolorem
Perfruitur lacrimis, et amat pro conjuge luctum.
Illam non fluctus, stridensque rudentibus Eurus
Movit, et exsurgens ad summa pericula clamor:
Votaque sollicitis faciens contraria nautis,{{versus|115}}
Composita in mortem jacuit, favitque procellis.
:Prima ratem Cypros spumantibus accipit undis:
Inde tenens pelagus, sed jam moderatior, Eurus
In Libycas egit sedes, et castra Catonis.
Tristis, ut in multo mens est praesaga timore,{{versus|120}}
Adspexit patrios comites a litore Magnus,
Et fratrem: medias praeceps tunc fertur in undas.
“Dic ubi sit, germane, parens: stat summa caputque
Orbis, an occidimus? Romanaque Magnus ad umbras
Abstulit?” Haec fatur: quem contra talia frater:{{versus|125}}
“O felix, quem sors alias dispersit in oras,
Quique nefas audis: oculos, germane, nocentes
Spectato genitore fero. Non Caesaris armis
Occubuit, dignoque perit auctore ruinae.
Rege sub impuro Nilotica rura tenente,{{versus|130}}
Hospitii fretus Superis, et munere tanto
In proavos, cecidit donati victima regni.
Vidi ego magnanimi lacerantes pectora patris:
Nec credens Pharium tantum potuisse tyrannum,
Litore Niliaco socerum jam stare putavi.{{versus|135}}
Sed me nec sanguis, nec tantum vulnera nostri
Adfecere senis, quantum gestata per urbes
Ora ducis, quae transfixo sublimia pilo
Vidimus: haec, fama est, oculis victoris iniqui
Servari; scelerisque fidem quaesisse tyrannum.{{versus|140}}
Nam corpus Phariaene canes, avidaeque volucres
Distulerint, an furtivus, quem vidimus, ignis
Solverit, ignoro. Quaecumque injuria fati
Abstulit hos artus, Superis haec crimina dono:
Servata de parte queror.” Quum talia Magnus{{versus|145}}
Audisset, non in gemitus, lacrimasque dolorem
Effudit; justaque furens pietate profatur:
:“Praecipitate rates e sicco litore nautae;
Classis in adversos erumpat remige ventos:
Ite, duces, mecum: numquam civilibus armis{{versus|150}}
Tanta fuit merces, inhumatos condere manes,
Sanguine semiviri Magnum satiare tyranni.
Non ego Pellaeas arces, adytisque retectum
Corpus Alexandri pigra Mareotide mergam?
Non mihi Pyramidum tumulis evulsus Amasis,{{versus|155}}
Atque alii reges Nilo torrente natabunt?
Omnia dent poenas nudo tibi, Magne, sepulcra:
Evolvam busto jam numen gentibus Isin,
Et tectum lino spargam per vulgus Osirim,
Et sacer in Magni cineres mactabitur Apis,{{versus|160}}
Suppositisque Deis uram caput. Has mihi poenas
Terra dabit: linquam vacuos cultoribus agros;
Nec, Nilus cui crescat, erit: solusque tenebis
Aegyptum, genitor, populis Superisque fugatis.”
Dixerat, et classem saevas rapiebat in undas.{{versus|165}}
Sed Cato laudatam juvenis compescuit iram.
:Interea totis audito funere Magni
Litoribus sonuit percussus planctibus aether:
Exemploque carens, et nulli cognitus aevo
Luctus erat, mortem populos deflere potentis.{{versus|170}}
Sed magis, ut visa est lacrimis exhausta, solutas
In vultus effusa comas, Cornelia puppe
Egrediens, rursus geminato verbere plangunt.
Ut primum in sociae pervenit litora terrae,
Collegit vestes, miserique insignia Magni,{{versus|175}}
Armaque, et impressas auro, quas gesserat olim
Exuvias, pictasque togas, velamina summo
Ter conspecta Jovi, funestoque intulit igni.
Ille fuit miserae Magni cinis. Accipit omnis
Exemplum pietas, et toto litore busta{{versus|180}}
Surgunt, Thessalicis reddentia manibus ignem.
Sic, ubi depastis submittere gramina campis,
Et renovare parans hibernas Appulus herbas,
Igne fovet terras, simul et Garganus, et arva
Vulturis, et calidi lucent buceta Matini.{{versus|185}}
:Non tamen ad Magni pervenit gratius umbram,
Omne quod in Superos audet convicia vulgus,
Pompeiumque Deis obicit, quam pauca Catonis
Verba, sed a pleno venientia pectore veri.
“Civis obit, inquit, multo majoribus impar{{versus|190}}
Nosse modum juris, sed in hoc tamen utilis aevo,
Cui non ulla fuit justi reverentia: salva
Libertate potens, et solus plebe parata
Privatus servire sibi, rectorque senatus,
Sed regnantis, erat. Nil belli jure poposcit:{{versus|195}}
Quaeque dari voluit, voluit sibi posse negari.
Immodicas possedit opes; sed plura retentis
Intulit: invasit ferrum, sed ponere norat.
Praetulit arma togae; sed pacem armatus amavit.
Juvit sumpta ducem, juvit dimissa potestas.{{versus|200}}
Casta domus, luxuque carens, corruptaque numquam
Fortuna domini: clarum, et venerabile nomen
Gentibus, et multum nostrae quod proderat urbi.
Olim vera fides Sulla Marioque receptis
Libertatis obit; Pompeio rebus adempto{{versus|205}}
Nunc et ficta perit. Non jam regnare pudebit;
Nec color imperii, nec frons erit ulla senatus.
O felix, cui summa dies fuit obvia victo,
Et cui quaerendos Pharium scelus obtulit enses!
Forsitan in soceri potuisses vivere regno.{{versus|210}}
Scire mori, sors prima viris, sed proxima cogi.
Et mihi, si fatis aliena in jura venimus,
Da talem, Fortuna, Jubam: non deprecor hosti
Servari, dum me servet cervice recisa.”
{{versus|215}}&amp;emsp;Vocibus his major, quam si Romana sonarent
Rostra ducis laudes, generosam venit ad umbram
Mortis honos. Fremit interea discordia vulgi;
Castrorum bellique piget post funera Magni;
Quum Tarchondimotus linquendi signa Catonis
Sustulit. Hunc rapta fugientem classe sequutus{{versus|220}}
Litus in extremum, tali Cato voce notavit:
“O numquam pacate Cilix! iterumne rapinas
Vadis in aequoreas? Magnum Fortuna removit:
Jam pelago pirata redis.” Tunc respicit omnes
In coetu, motuque viros: quorum unus aperta{{versus|225}}
Mente fugae, tali compellat voce regentem:
“Nos, Cato, da veniam, Pompeii duxit in arma,
Non belli civilis amor, partesque favore
Fecimus. Ille jacet, quem paci praetulit orbis,
Causaque nostra perit: patrios permitte penates,{{versus|230}}
Desertamque domum, dulcesque revisere natos.
Nam quis erit finis, si nec Pharsalia, pugnae,
Nec Pompeius erit? Perierunt tempora vitae,
Mors eat in tutum: justas sibi nostra senectus
Prospiciat flammas: bellum civile sepulcra{{versus|235}}
Vix ducibus praestare potest. Non barbara victos
Regna manent; non Armenium mihi saeva minatur,
Aut Scythicum Fortuna jugum: sub jura togati
Civis eo. Quisquis Magno vivente secundus,
Hic mihi primus erit: sacris praestabitur umbris{{versus|240}}
Summus honor; dominum, quem clades cogit, habebo:
Nullum, Magne, ducem, te solum in bella sequutus,
Post te, fata sequar; neque enim sperare secunda
Fas mihi, nec liceat. Fortuna cuncta tenentur
Caesaris: Emathium sparsit victoria ferrum.{{versus|245}}
Clausa fides miseris, et toto solus in orbe est,
Qui velit ac possit victis praestare salutem.
Pompeio, scelus est bellum civile, perempto,
Quo, fuerat, vivente, fides. Si publica jura,
Si semper patriam sequeris, Cato, signa petamus{{versus|250}}
Romanus quae Consul habet.” Sic ille profatus
Insiluit puppi, juvenum comitante tumultu.
:Actum Romanis fuerat de rebus, et omnis
Indiga servitii fervebat litore plebes:
Erupere ducis sacro de pectore voces:{{versus|255}}
:“Ergo pari voto gessisti bella, juventus,
Tu quoque pro dominis; et Pompeiana fuisti,
Non Romana manus? quod non in regna laboras,
Quod tibi, non ducibus, vivis, morerisque, quod orbem
Adquiris nulli, quod jam tibi vincere tutum est,{{versus|260}}
Bella fugis, quaerisque jugum cervice vacante,
Et nescis sine rege pati. Nunc causa pericli
Digna viris: potuit vestro Pompeius abuti
Sanguine; nunc patriae jugulos ensesque negatis,
Quum prope libertas. Unum Fortuna reliquit{{versus|265}}
Jam tribus e dominis: pudeat! plus regia Nili
Contulit in leges, et Parthi militis arcus.
Ite, o degeneres, Ptolemaei munus, et arma
Spernite. Quis vestras ulla putet esse nocentes
Caede manus? credet faciles sibi terga dedisse,{{versus|270}}
Credet ab Emathiis primos fugisse Philippis.
Vadite securi; meruistis judice vitam
Caesare, non armis, non obsidione subacti.
O famuli turpes, domini post fata prioris
Itis ad heredem. Cur non majora mereri,{{versus|275}}
Quam vitam veniamque, libet? rapiatur in undas
Infelix Magni conjux, prolesque Metelli;
Ducite Pompeios; Ptolemaei vincite munus.
Nostra quoque inviso quisquis feret ora tyranno,
Non parva mercede dabit: sciat ista juventus{{versus|280}}
Cervicis pretio bene se mea signa sequutam.
Quin agite, et magna meritum cum caede parate:
Ignavum scelus est tantum fuga.” Dixit: et omnes
Haud aliter medio revocavit ab aequore puppes,
Quam, simul effetas linquunt examina ceras,{{versus|285}}
Atque oblita favi non miscent nexibus alas,
Sed sibi quaeque volat, nec jam degustat amarum
Desidiosa thymum: Phrygii sonus increpet aeris,
Attonitae posuere fugam, studiumque laboris
Floriferi repetunt, et sparsi mellis amorem:{{versus|290}}
Gaudet in Hyblaeo securus gramine pastor
Divitias servasse casae: sic voce Catonis
Inculcata viris justi patientia Martis.
:Jamque actu belli non doctas ferre quietem
Constituit mentes, serieque agitare laborum.{{versus|295}}
Primum litoreis miles lassatur arenis.
Proximus in muros et moenia Cyrenarum
Est labor: exclusus nulla se vindicat ira;
Poenaque de victis sola est vicisse Catoni.
{{versus|300}}&amp;emsp;Inde peti placuit Libyci contermina Mauris
Regna Jubae; sed iter mediis Natura vetabat
Syrtibus: has audax sperat sibi cedere virtus.
:Syrtes vel, primam mundo Natura figuram
Quum daret, in dubio pelagi terraeque reliquit;
(Nam neque subsedit penitus, quo stagna profundi{{versus|305}}
Acciperet, nec se defendit ab aequore tellus;
Ambigua sed lege loci jacet invia sedes:
Aequora fracta vadis, abruptaque terra profundo,
Et post multa sonant projecti litora fluctus;
Sic male deseruit, nullosque exegit in usus{{versus|310}}
Hanc partem natura sui): vel plenior alto
Olim Syrtis erat pelago, penitusque natabat:
Sed rapidus Titan ponto sua lumina pascens,
Aequora subduxit zonae vicina perustae;
Et nunc pontus adhuc, Phoebo siccante, repugnat.{{versus|315}}
Mox ubi damnosum radios admoverit aevum,
Tellus Syrtis erit: nam jam brevis unda superne
Innatat, et late periturum deficit aequor.
:Ut primum remis actum mare propulit omne
Classis onus, densis fremuit niger imbribus Auster{{versus|320}}
In sua regna furens: tentatum classibus aequor
Turbine defendit, longeque a Syrtibus undas
Egit, et illato confregit litore pontum.
Tum quarum recto deprendit carbasa malo
Eripuit nautis, frustraque rudentibus ausis{{versus|325}}
Vela negare Noto, spatium vicere carinae,
Atque ultra proram tumuit sinus. Omnia si quis
Providus antennae suffixit lintea summae,
Vincitur, et nudis avertitur armamentis.
Sors melior classi, quae fluctibus incidit altis,{{versus|330}}
Et certo jactata mari. Quaecumque levatae
Arboribus caesis flatum effudere prementem;
Abstulit has ventis liber contraria volvens
Aestus, et obnixum victor detrusit in Austrum.
Has vada destituunt, atque interrupta profundo{{versus|335}}
Terra ferit puppes: dubioque obnoxia fato
Pars sedet una ratis, pars altera pendet in undis.
Tunc magis impactum brevibus mare, terraque saevit
Obvia consurgens: quamvis elisus ab Austro,
Saepe tamen cumulos fluctus non vincit arenae:{{versus|340}}
Eminet in tergo pelagi procul omnibus arvis,
Inviolatus aqua, sicci jam pulveris agger.
Stant miseri nautae, terraeque haerente carina
Litora nulla vident. Sic partem intercipit aequor:
Pars ratium major regimen, clavumque sequuta est,{{versus|345}}
Tuta fuga, nautasque loci sortita peritos,
Torpentem Tritonos adit illaesa paludem.
:Hanc, ut fama, Deus, quem toto litore pontus
Audit ventosa perflantem murmura concha,
Hanc et Pallas amat; patrio quae vertice nata{{versus|350}}
Terrarum primam Libyen (nam proxima caelo est,
Ut probat ipse calor) tetigit; stagnique quieta
Vultus vidit aqua, posuitque in margine plantas,
Et se dilecta Tritonida dixit ab unda.
Quam juxta Lethon tacitus praelabitur amnis,{{versus|355}}
Infernis, ut fama, trahens oblivia venis;
Atque insopiti quondam tutela draconis,
Hesperidum pauper spoliatis frondibus hortus.
Invidus, annoso famam qui derogat aevo,
Qui vates ad vera vocat! Fuit aurea silva,{{versus|360}}
Divitiisque graves, et fulvo germine rami,
Virgineusque chorus, nitidi custodia luci,
Et numquam somno damnatus lumina serpens,
Robora complexus rutilo curvata metallo.
Abstulit arboribus pretium, nemorique laborem{{versus|365}}
Alcides; passusque inopes sine pondere ramos,
Rettulit Argolico fulgentia poma tyranno.
:His igitur depulsa locis, ejectaque classis
Syrtibus, haud ultra Garamantidas attigit undas;
Sed duce Pompeio Libyae melioris in oris{{versus|370}}
Mansit. At impatiens virtus haerere Catonis
Audet in ignotas agmen committere gentes,
Armorum fidens; et terra cingere Syrtim.
Haec eadem suadebat hiems, quae clauserat aequor.
Et spes imber erat nimios metuentibus ignes;{{versus|375}}
Ut neque sole viam, nec duro frigore saevam,
Inde polo Libyes, hinc bruma temperet annus:
Atque ingressurus steriles, sic fatur, arenas:
:“O quibus una salus placuit mea castra sequutis
Indomita cervice mori, componite mentes{{versus|380}}
Ad magnum virtutis opus, summosque labores.
Vadimus in campos steriles, exustaque mundi,
Qua nimius Titan, et rarae in fontibus undae,
Siccaque letiferis squalent serpentibus arva:
Durum iter ad leges, patriaeque ruentis amorem.{{versus|385}}
Per mediam Libyen veniant, atque invia tentent,
Si quibus in nullo positum est evadere voto,
Si quibus ire sat est; neque enim mihi fallere quemquam
Est animus, tectoque metu perducere vulgus;
Hi mihi sint comites, quos ipsa pericula ducent,{{versus|390}}
Qui me teste, pati vel quae tristissima, pulchrum
Romanumque putant: at qui sponsore salutis
Miles eget, capiturque animae dulcedine, vadat
Ad dominum meliore via. Dum primus arenas
Ingrediar, primusque gradus in pulvere ponam,{{versus|395}}
Me calor aethereus feriat, mihi plena veneno
Occurrat serpens; fatoque pericula vestra
Praetentate meo: sitiat, quicumque bibentem
Viderit; aut umbras nemorum quicumque petentem,
Aestuet; aut equitem peditum praecedere turmas,{{versus|400}}
Deficiat; si quo fuerit discrimine notum
Dux, an miles eam. Serpens, sitis, ardor, arenae,
Dulcia virtuti: gaudet patientia duris.
Laetius est, quoties magno sibi constat, honestum.
Sola potest Libye turba praestare malorum,{{versus|405}}
Ut deceat fugisse viros.” Sic ille paventes
Incendit virtute animos, et amore laborum,
Irreducemque viam deserto limite carpit;
Et sacrum parvo nomen clausura sepulcro
Invasit Libye securi fata Catonis.{{versus|410}}
:Tertia pars rerum Libye, si credere famae
Cuncta velis: at si ventos caelumque sequaris,
Pars erit Europae; neque enim plus litora Nili,
Quam Scythicus Tanais primis a Gadibus absunt:
Unde Europa fugit Libyen, et litora flexu{{versus|415}}
Oceano fecere locum: sed maior in unam
Orbis abit Asiam. Nam quum communiter istae
Effundant Zephyrum, Boreae latus illa sinistrum
Contingens, dextrumque Noti, discedit in ortus,
Eurum sola tenens. Libycae quod fertile terrae est,{{versus|420}}
Vergit in occasus; sed et haec non fontibus ullis
Solvitur: Arctoos raris Aquilonibus imbres
Accipit, et nostris reficit sua rura serenis.
In nullas vitiatur opes; non aere, neque auro
Excoquitur; nullo glebarum crimine, pura,{{versus|425}}
Et penitus terra est. Tantum Maurusia genti
Robora divitiae; quarum non noverat usum;
Sed citri contenta comis vivebat, et umbra.
In nemus ignotum nostrae venere secures;
Extremoque epulas mensasque petivimus orbe.{{versus|430}}
At quaecumque vagam Syrtim complectitur ora
Sub nimio projecta die, vicina perusti
Aetheris, exurit messes, et pulvere Bacchum
Enecat, et nulla putris radice tenetur.
Temperies vitalis abest; et nulla sub illa{{versus|435}}
Cura Jovis terra est; natura deside torpet
Orbis, et immotis annum non sentit arenis.
:Hoc tam segne solum raras tamen exserit herbas,
Quas Nasamon gens dura legit, qui proxima ponto
Nudus rura tenet, quem mundi barbara damnis{{versus|440}}
Syrtis alit; nam litoreis populator arenis
Imminet, et, nulla portus tangente carina,
Novit opes: sic cum toto commercia mundo
Naufragiis Nasamones habent. Hac ire Catonem
Dura jubet virtus. Illic secura juventus{{versus|445}}
Ventorum, nullasque timens tellure procellas,
Aequoreos est passa metus: nam litore sicco,
Quam pelago, Syrtis violentius excipit Austrum,
Et terrae magis ille nocet. Non montibus ortum
Adversis frangit Libye, scopulisque repulsum{{versus|450}}
Dissipat, et liquidas e turbine solvit in auras:
Nec ruit in silvas, annosaque robora torquens
Lassatur: patet omne solum, liberque meatu
Aeoliam rabiem totis exercet {{tooltip|arenis|aut habenis}}.
At non imbriferam contorto pulvere nubem{{versus|455}}
In flexum violentus agit: pars plurima terrae
Tollitur, et numquam resoluto vertice pendet.
Regna videt pauper Nasamon errantia vento,
Discussasque domos; volitantque a culmine raptae
Detecto Garamante casae. Non altius ignis{{versus|460}}
Rapta vehit; quantumque licet consurgere fumo,
Et violare diem, tantum tenet aera pulvis.
:Tum quoque Romanum solito violentior agmen
Aggreditur, nullusque potest consistere miles,
Instabilis raptis etiam, quas calcat, arenis.{{versus|465}}
Concuteret terras, orbemque a sede moveret,
Si solida Libye compage, et pondere duro
Clauderet exesis Austrum scopulosa cavernis:
Sed quia mobilibus facilis turbatur arenis,
Nusquam luctando stabilis manet; imaque tellus{{versus|470}}
Stat, quia summa fugit. Galeas, et scuta virorum,
Pilaque contorsit violento spiritus actu,
Intentusque tulit magni per inania caeli.
Illud in {{tooltip|extrema|aut externa}} forsan longeque remota
Prodigium tellure fuit; delapsaque caelo{{versus|475}}
Arma timent gentes, hominumque erepta lacertis
A Superis demissa putant. Sic illa profecto
Sacrifico cecidere Numae, quae lecta juventus
Patricia cervice movet: spoliaverat Auster
Aut Boreas populos ancilia nostra ferentes.{{versus|480}}
:Sic orbem torquente Noto, Romana juventus
Procubuit, metuensque rapi, constrinxit amictus,
Inseruitque manus terrae: nec pondere solo,
Sed nisu jacuit, vix sic immobilis Austro,
Qui super ingentes cumulos involvit arenae,{{versus|485}}
Atque operit tellure viros. Vix tollere miles
Membra valet, multo congestu pulveris haerens.
Adligat et stantes adfusae magnus arenae
Agger, et immoti terra surgente tenentur.
Saxa tulit penitus discussis proruta muris,{{versus|490}}
Effuditque procul miranda sorte malorum:
Qui nullas videre domos, videre ruinas.
Jamque iter omne latet: nec sunt discrimina terrae
Ulla, nisi aetheriae, medio velut aequore flammae.
Sideribus novere viam: nec sidera tota{{versus|495}}
Ostendit Libycae finitor circulus orae,
Multaque devexo terrarum margine celat.
:Utque calor solvit, quem torserat aera ventus,
Incensusque dies, manant sudoribus artus;
Arent ora siti. Conspecta est parva maligna{{versus|500}}
Unda procul vena; quam vix e pulvere miles
Corripiens, patulum galeae confudit in orbem,
Porrexitque duci. Squalebant pulvere fauces
Cunctorum: minimumque tenens dux ipse liquoris
Invidiosus erat. “Mene, inquit, degener, unum{{versus|505}}
Miles, in hac turba vacuum virtute putasti?
Usque adeo mollis, primisque caloribus impar
Sum visus? quanto poena tu dignior ista,
Qui populo sitiente bibas!” Sic concitus ira
Excussit galeam, suffecitque omnibus unda.{{versus|510}}
:Ventum erat ad templum, Libycis quod gentibus unum
Inculti Garamantes habent: stat {{tooltip|sortiger|aut sortifer/corniger}} illic
Jupiter, ut memorant, sed non aut fulmina vibrans,
Aut similis nostro, sed tortis cornibus Hammon.
Non illic Libycae posuerunt ditia gentes{{versus|515}}
Templa, nec Eois splendent donaria gemmis.
Quamvis Aethiopum populis, Arabumque beatis
Gentibus, atque Indis unus sit Jupiter Hammon,
Pauper adhuc deus est, nullis violata per aevum
Divitiis delubra tenens: morumque priorum{{versus|520}}
Numen Romano templum defendit ab auro.
Esse locis superos testatur silva per omnem
Sola virens Libyen; nam quidquid pulvere sicco
Separat ardentem tepida Berenicida Lepti,
Ignorat frondes: solus nemus {{tooltip|abstulit|aut extulit}} Hammon.{{versus|525}}
Silvarum fons causa loco, qui putria terrae
Adligat, et domitas unda connectit arenas.
Sic quoque nil obstat Phoebo, quum cardine summo
Stat librata dies: truncum vix protegit arbor;
Tam brevis in medium radiis compellitur umbra!{{versus|530}}
:Deprensum est hunc esse locum, qua circulus alti
Solstitii medium signorum percutit orbem.
Non obliqua meant, nec Tauro Scorpius exit
Rectior, aut Aries donat sua tempora Librae,
Aut Astraea jubet lentos descendere Pisces.{{versus|535}}
Par Geminis Chiron, et idem quod Carcinos ardens
Humidus Aegoceros: nec plus Leo tollitur Urna.
At tibi, quaecumque es Libyco gens igne dirempta,
In Noton umbra cadit, quae nobis exit in Arcton.
Te segnis Cynosura subit; tu sicca profundo{{versus|540}}
Mergi plaustra putas, nullumque in vertice {{tooltip|semper|aut summo}}
Sidus habes immune maris, procul axis uterque est,
Et fuga signorum medio rapit omnia caelo.
:Stabant ante fores populi, quos miserat Eos,
Cornigerique Jovis monitu nova fata petebant:{{versus|545}}
Sed Latio cessere duci: comitesque Catonem
Orant, exploret Libycum memorata per orbem
Numina, de fama tam longi judicet aevi.
Maximus hortator scrutandi voce Deorum
Eventus Labienus erat. “Sors obtulit, inquit,{{versus|550}}
Et fortuna viae, tam magni numinis ora,
Consiliumque Dei: tanto duce possumus uti
Per Syrtes, bellique datos cognoscere casus.
Nam cui crediderim Superos arcana daturos,
Dicturosque magis, quam sancto vera Catoni?{{versus|555}}
Certe vita tibi semper directa supernas
Ad leges, sequerisque Deum. Datur ecce loquendi
Cum Jove libertas: inquire in fata nefandi
Caesaris, et patriae venturos excute mores:
Jure suo populis uti, legumque licebit,{{versus|560}}
An bellum civile perit. Tua pectora sacra
Voce reple: durae saltem virtutis amator,
Quaere quid est virtus, et posce exemplar honesti.”
:Ille Deo plenus, tacita quem mente gerebat,
Effudit dignas adytis e pectore voces:{{versus|565}}
“Quid quaeri, Labiene, jubes? an liber in armis
Occubuisse velim potius, quam regna videre?
An sit vita {{tooltip|nihil? si longa, an|nihil, sed longam}} differat aetas?
An noceat vis ulla bono? Fortunaque perdat
Opposita virtute minas, laudandaque velle{{versus|570}}
Sit satis, et numquam successu crescat honestum?
Scimus, et hoc nobis non altius inseret Hammon.
Haeremus cuncti Superis, temploque tacente
Nil facimus non sponte Dei: nec vocibus ullis
Numen eget; dixitque semel nascentibus auctor{{versus|575}}
Quidquid scire licet. {{tooltip|Sterilesne elegit|sterileis nec legit}} arenas,
Ut caneret paucis, mersitque hoc pulvere verum?
Estne Dei sedes, nisi terra, et pontus, et aer,
Et caelum, et virtus? Superos quid quaerimus ultra?
Jupiter est quodcumque vides, quodcumque moveris.{{versus|580}}
Sortilegis egeant dubii, semperque futuris
Casibus ancipites: me non oracula certum,
Sed mors certa facit: pavido, fortique cadendum est.
Hoc satis est dixisse Jovem.” Sic ille profatur,
Servataque fide templi discedit ab aris,{{versus|585}}
Non exploratum populis Hammona relinquens.
:Ipse manu sua pila {{tooltip|gerit|aut gerens}}; praecedit anheli
Militis ora pedes: monstrat tolerare vapores,
Non jubet; et nulla vehitur cervice supinus,
Carpentove sedens: somni parcissimus ipse est,{{versus|590}}
Ultimus haustor aquae; quum tandem fonte reperto
Indiga cogatur latices potare juventus,
Stat, dum lixa bibat. Si veris magna paratur
Fama bonis, et si successu nuda remoto
Inspicitur virtus, quidquid laudamus in ullo{{versus|595}}
Majorum, fortuna fuit. Quis Marte secundo,
Quis tantum meruit populorum sanguine nomen?
Hunc ego per Syrtes, Libyaeque extrema triumphum
Ducere maluerim, quam ter Capitolia curru
Scandere Pompeii, quam frangere colla Jugurthae.{{versus|600}}
Ecce parens verus patriae, dignissimus aris,
Roma, tuis; per quem numquam jurare pudebit,
Et quem, si steteris umquam cervice soluta,
Nunc olim factura Deum. Jam spissior ignis;
Et plaga, quam nullam Superi mortalibus ultra{{versus|605}}
A medio fecere die, calcatur; et unda
Rarior: inventus mediis fons unus arenis
Largus aquae; sed quem serpentum turba tenebat,
Vix capiente loco. Stabant in margine siccae
Aspides, in mediis sitiebant Dipsades undis.{{versus|610}}
:Ductor, ut adspexit perituros fonte relicto,
Adloquitur: “Vana specie conterrite leti,
Ne dubita, miles, tutos haurire liquores:
Noxia serpentum est admixto sanguine pestis:
Morsu virus habent, et fatum in dente minantur:{{versus|615}}
Pocula morte carent.” Dixit; dubiumque venenum
Hausit: et in tota Libyae fons unus arena
Ille fuit, de quo primus sibi posceret undam.
Cur Libycus tantis exundet pestibus aer
Fertilis in mortes, aut quid secreta nocenti{{versus|620}}
Miscuerit Natura solo, non cura laborque
Noster scire valet: nisi quod vulgata per orbem
Fabula pro vera decepit saecula causa.
:Finibus extremis Libyes, ubi fervida tellus
Accipit Oceanum, demisso sole calentem,{{versus|625}}
Squalebant late Phorcynidos arva Medusae,
Non nemorum protecta coma, non mollia succo,
Sed dominae vultu conspectis aspera saxis.
Hoc primum natura nocens in corpore saevas
Eduxit pestes: illis e faucibus angues{{versus|630}}
Stridula fuderunt vibratis sibila linguis,
Femineae qui more comae per terga soluti,
Ipsa flagellabant gaudentis colla Medusae.
Surgunt adversa subrectae fronte colubrae,
Vipereumque fluit depexo crine venenum.{{versus|635}}
:Hoc habet infelix, cunctis impune, Medusa,
Quod spectare licet; nam rictus, oraque monstri
Quis timuit? quem, qui recto se lumine vidit,
Passa Medusa mori est? rapuit dubitantia fata,
Praevenitque metus: anima periere retenta{{versus|640}}
Membra; nec emissae riguere sub ossibus umbrae.
Eumenidum crines solos movere furores;
Cerberus Orpheo lenivit sibila cantu;
Amphitryoniades vidit, quum vinceret, Hydram:
Hoc monstrum timuit genitor, numenque secundum{{versus|645}}
Phorcus aquis, Cetoque parens, ipsaeque sorores
Gorgones: hoc potuit caelo pelagoque minari
Torporem insolitum, mundoque obducere terram.
E caelo volucres subito cum pondere lapsae;
In scopulis haesere ferae; vicina colentes{{versus|650}}
Aethiopum totae riguerunt marmore gentes.
Nullum animal visus patiens, ipsique retrorsum
Effusi faciem vitabant Gorgonos angues.
Illa sub Hesperiis stantem Titana columnis
In cautes Atlanta dedit: caeloque timente{{versus|655}}
Olim Phlegraeos, stantes serpente, gigantas,
Erexit montes, bellumque immane Deorum
Pallados e medio confecit pectore Gorgon.
:Quo postquam partu Danaes, et divite nimbo
Ortum Parrhasiae vexerunt Persea pennae{{versus|660}}
Arcados, auctoris citharae, liquidaeque palaestrae,
Et subitus praepes Cyllenida sustulit harpen,
Harpen alterius monstri jam caede rubentem,
A Jove dilectae fuso custode juvencae:
Auxilium volucri Pallas tulit innuba fratri,{{versus|665}}
Pacta caput monstri: terraeque in fine Libyssae
Persea Phoebeos converti jussit ad ortus,
Gorgonis averso sulcantem regna volatu:
Et clypeum laevae fulvo dedit aere nitentem,
In quo saxificam jussit spectare Medusam,{{versus|670}}
Quam sopor aeternam tracturus morte quietem
Obruit haud totam. Vigilat pars magna comarum,
Defenduntque caput protenti crinibus hydri:
Pars jacet in medios vultus, oculique tenebras.
Ipsa regit trepidum Pallas, dextraque trementem{{versus|675}}
Perseos aversi Cyllenida dirigit harpen,
Lata colubriferi rumpens confinia colli.
:Quos habuit vultus, lunati vulnere ferri
Caesa caput, Gorgon! quanto spirasse veneno
Ora rear! quantumque oculos effundere mortis!{{versus|680}}
Nec Pallas spectare potest; vultusque gelassent
Perseos adversi, si non Tritonia densos
Sparsisset crines, texissetque ora colubris.
Aliger in caelum sic rapta Gorgone fugit.
{{versus|685}}&amp;emsp;Ille quidem pensabat iter, propiusque secabat
Aethera, si medias Europae scinderet urbes;
Pallas frugiferas jussit non laedere terras,
Et parci populis. Quis enim non praepete tanto
Aethera respiceret? Zephyro convertitur ales,
Itque super Libyen, quae, nullo consita cultu,{{versus|690}}
Sideribus Phoeboque vacat: premit orbita solis,
Exuritque solum; nec terra celsior ulla
Nox cadit in caelum, lunaeque meatibus obstat,
Si flexus oblita vagi per recta cucurrit
Signa, nec in Borean, aut in Noton effugit umbram.{{versus|695}}
Illa tamen sterilis tellus, fecundaque nullo
Arva bono, virus stillantis tabe Medusae
Concipiunt, dirosque fero de sanguine rores,
Quos calor adjuvit, putrique incoxit arenae.
{{versus|700}}&amp;emsp;Hic, quae prima caput movit de pulvere tabes,
Aspida somniferam tumida cervice levavit.
Plenior huic sanguis, et crassi gutta veneni
Decidit; in nulla plus est serpente coactum.
Ipsa caloris egens gelidum non transit in orbem
Sponte sua, Niloque tenus metitur arenas.{{versus|705}}
Sed quis erit nobis lucri pudor? inde petuntur
Huc Libycae mortes, et fecimus aspida mercem.
:At non stare suum miseris passura cruorem,
Squamiferos ingens Haemorrhois explicat orbes;
Natus et ambiguae coleret qui Syrtidos arva{{versus|710}}
Chersydros, tractique via fumante Chelydri;
Et semper recto lapsurus limite Cenchris;
Pluribus ille notis variatam pingitur alvum,
Quam parvis tinctus maculis Thebanus Ophites;
Concolor exustis, atque indiscretus arenis{{versus|715}}
Hammodytes; spinaque vagi torquente Cerastae;
Et Scytale sparsis etiam nunc sola pruinis
Exuvias positura suas; et torrida Dipsas;
Et gravis in geminum surgens caput Amphisbaena;
Et Natrix violator aquae, Jaculique volucres;{{versus|720}}
Et contentus iter cauda sulcare Pareas;
Oraque distendens avidus spumantia Prester;
Ossaque dissolvens cum corpore tabificus Seps.
Sibilaque effundens cunctas terrentia pestes,
Ante venena nocens, late sibi submovet omne{{versus|725}}
Vulgus, et in vacua regnat Basiliscus arena.
:Vos quoque, qui cunctis innoxia numina terris
Serpitis, aurato nitidi fulgore Dracones,
Pestiferos ardens facit Africa, ducitis altum
Aera quum pennis, armentaque tota sequuti{{versus|730}}
Rumpitis ingentes amplexi verbere tauros.
Nec tutus spatio est elephas; datis omnia leto;
Nec vobis opus est ad noxia fata veneno.
:Has inter pestes duro Cato milite siccum
Emetitur iter; tot tristia fata suorum,{{versus|735}}
Insolitasque videns parvo cum vulnere mortes.
Signiferum juvenem Tyrrheni sanguinis Aulum
Torta caput retro Dipsas calcata momordit.
Vix dolor, aut sensus dentis fuit; ipsaque leti
Frons caret invidia; nec quidquam plaga minatur.{{versus|740}}
Ecce subit virus tacitum, carpitque medullas
Ignis edax, calidaque incendit viscera tabe.
Ebibit humorem circum vitalia fusum
Pestis, et in sicco linguam torrere palato
Coepit: defessos iret qui sudor in artus{{versus|745}}
Non fuit, atque oculos lacrimarum vena refugit.
Non decus imperii, non moesti jura Catonis
Ardentem tenuere virum, quin spargere signa
Auderet, totisque furens exquireret agris,
Quas poscebat aquas sitiens in corde venenum.{{versus|750}}
Ille vel in Tanain missus, Rhodanumque, Padumque,
Arderet, Nilumque bibens per rura vagantem.
Accessit morti Libye, fatique minorem
Famam Dipsas habet terris adjuta perustis.
Scrutatur venas penitus squalentis arenae:{{versus|755}}
Nunc redit ad Syrtes, et fluctus accipit ore;
Aequoreusque placet, sed non et sufficit, humor.
Nec sentit fatique genus, mortemque veneni;
Sed putat esse sitim: ferroque aperire tumentes
Sustinuit venas, atque os implere cruore.{{versus|760}}
:Jussit signa rapi propere Cato: discere nulli
Permissum est hoc posse sitim. Sed tristior illa
Mors erat ante oculos: miserique in crure Sabelli
Seps stetit exiguus, quem flexo dente tenacem
Avulsitque manu, piloque adfixit arenis.{{versus|765}}
Parva modo serpens; sed qua non ulla cruentae
Tantum mortis habet: nam plagae proxima circum
Fugit rapta cutis, pallentiaque ossa retexit.
Jamque sinu laxo nudum est sine corpore vulnus.
Membra natant sanie; surae fluxere; sine ullo{{versus|770}}
Tegmine poples erat; femorum quoque musculus omnis
Liquitur, et nigra destillant inguina tabe.
Dissiluit stringens uterum membrana, fluuntque
Viscera: nec, quantum toto de corpore debet,
Effluit in terras; saevum sed membra venenum{{versus|775}}
Decoquit: in minimum mors contrahit omnia virus.
Vincula nervorum, et laterum textura, cavumque
Pectus, et abstrusum fibris vitalibus; omne
Quidquid homo est, aperit pestis: natura profana
Morte patet: manant humeri, fortesque lacerti;{{versus|780}}
Colla caputque fluunt. Calido non ocius Austro
Nix resoluta cadit, nec solem cera sequetur.
Parva loquor; corpus sanie stillasse perustum:
Hoc et flamma potest: sed quis rogus abstulit ossa?
Haec quoque discedunt, putresque sequuta medullas{{versus|785}}
Nulla manere sinunt rapidi vestigia fati.
Cyniphias inter pestes tibi palma nocendi est:
Eripiunt omnes animam, tu sola cadaver.
:Ecce subit facies leto diversa fluenti.
Nasidium Marsi cultorem torridus agri{{versus|790}}
Percussit Prester. Illi rubor igneus ora
Succendit, tenditque cutem, pereunte figura,
Miscens cuncta tumor toto jam corpore major:
Humanumque egressa modum super omnia membra
Efflatur sanies, late tollente veneno:{{versus|795}}
Ipse latet penitus congesto corpore mersus;
Nec lorica tenet distenti corporis auctum.
Spumeus accenso non sic exundat aheno
Undarum cumulus; nec tantos carbasa Coro
Curvavere sinus. Tumidos jam non capit artus{{versus|800}}
Informis globus, et confuso pondere truncus.
Intactum volucrum rostris, epulasque daturum
Haud impune feris, non ausi tradere busto,
Nondum stante modo, crescens fugere cadaver.
{{versus|805}}&amp;emsp;Sed majora parant Libycae spectacula pestes.
Impressit dentes Haemorrhois aspera Tullo,
Magnanimo juveni, miratorique Catonis.
Utque solet pariter totis se effundere signis
Corycii pressura croci, sic omnia membra
Emisere simul rutilum pro sanguine virus.{{versus|810}}
Sanguis erant lacrimae: quaecumque foramina novit
Humor, ab his largus manat cruor: ora redundant,
Et patulae nares; sudor rubet; omnia plenis
Membra fluunt venis: totum est pro vulnere corpus.
{{versus|815}}&amp;emsp;At tibi, Leve miser, fixus praecordia pressit
Nilaca serpente cruor: nulloque dolore
Testatus morsus subita caligine mortem
Accipis, et socias somno descendis ad umbras.
Non tam veloci corrumpunt pocula leto,
Stipite quae diro virgas mentita Sabaeas{{versus|820}}
Toxica fatilegi carpunt matura Sabaei.
:Ecce procul saevus sterilis se robore trunci
Torsit, et immisit (Jaculum vocat Africa) serpens:
Perque caput Paulli transactaque tempora fugit.
Nil ibi virus agit: rapuit cum vulnere fatum.{{versus|825}}
Deprensum est, quae funda rotat, quam lenta volarent,
Quam segnis Scythicae strideret arundinis aer.
:Quid prodest miseri Basiliscus cuspide Murri
Transactus? velox currit per tela venenum,
Invaditque manum: quam protinus ille retecto{{versus|830}}
Ense ferit, totoque simul demittit ab armo:
Exemplarque sui spectans miserabile leti,
Stat vivus pereunte manu. Quis fata putaret
Scorpion, aut vires maturae mortis habere?
Ille minax nodis, et recto verbere saevus,{{versus|835}}
Teste tulit caelo victi decus Orionis.
:Quis calcare tuas metuat, Salpuga, latebras?
Et tibi dant Stygiae jus in sua fila sorores.
:Sic nec clara dies, nec nox dabat atra quietem,
Suspecta miseris in qua tellure jacebant.{{versus|840}}
Nam neque congestae struxere cubilia frondes,
Nec culmis crevere tori: sed corpora fatis
Expositi volvuntur humo, calidoque vapore
Adliciunt gelidas nocturno frigore pestes;
Innocuosque diu rictus torpente veneno{{versus|845}}
Inter membra fovent: nec, quae mensura viarum,
Quisve modus norunt, caelo duce: saepe querentes:
:“Reddite, Di, clamant, miseris, quae fugimus, arma,
Reddite Thessaliam. Patimur cur segnia fata
In gladios jurata manus? pro Caesare pugnant{{versus|850}}
Dipsades, et peragunt civilia bella Cerastae.
Ire libet, qua Zona rubens, atque axis inustus
Solis equis: juvat aetheriis adscribere causis
Quod peream, caeloque mori. Nil, Africa, de te,
Nec de te, Natura, queror: tot monstra ferentem,{{versus|855}}
Gentibus ablatum dederas serpentibus orbem;
Impatiensque solum Cereris, cultore negato,
Damnasti, atque homines voluisti deesse venenis.
In loca serpentum nos venimus: accipe poenas,
Tu quisquis Superum, commercia nostra perosus,{{versus|860}}
Hinc torrente plaga, dubiis hinc Syrtibus orbem
Abrumpens, medio posuisti limite mortes.
Per secreta tui bellum civile recessus
Vadit; et arcani miles tibi conscius orbis
Claustra petit mundi. Forsan majora supersunt{{versus|865}}
Ingressis: coeunt ignes stridentibus undis,
Et premitur natura poli. Sed longius ista
Nulla jacet tellus, quam fama cognita nobis
Tristia regna Jubae. Quaeremus forsitan istas
Serpentum terras: habet hoc solatia caelum;{{versus|870}}
Vivit adhuc aliquid. Patriae non arva requiro,
Europamque, alios soles, Asiamque videntem.
Qua te parte poli, qua te tellure reliqui,
Africa? Cyrenis etiam nunc bruma rigebat.
Exiguane via legem convertimus anni?{{versus|875}}
Imus in adversos axes; evolvimur orbe;
Terga damus ferienda Noto: nunc forsitan ipsa est
Sub pedibus jam Roma meis. Solatia fati
Haec petimus: veniant hostes, Caesarque sequatur
Qua fugimus.” Sic dura suos patienia questus{{versus|880}}
Exonerat: cogit tantos tolerare labores
Summa ducis virtus, qui nuda fusus arena
Excubat, atque omni Fortunam provocat hora.
:Omnibus unus adest fatis: quocumque vocatus
Advolat, atque ingens meritum, majusque salute{{versus|885}}
Contulit, in letum vires; puduitque gementem
Illo teste mori. Quod jus habuisset in ipsum
Ulla lues? casus alieno in pectore vincit,
Spectatorque docet magnos nil posse dolores.
{{versus|890}}&amp;emsp;Vix miseris serum tanto lassata periclo
Auxilium Fortuna dedit. Gens unica terras
Incolit a saevo serpentum innoxia morsu
Marmaridae Psyili: par lingua potentibus herbis:
Ipse cruor tutus, nullumque admittere virus,
Vel cantu cessante, potest. Natura locorum{{versus|895}}
Jussit ut immunes mixti serpentibus essent.
Profuit in mediis sedem posuisse venenis;
Pax illis cum morte data est. Fiducia tanta est
Sanguinis: in terram parvus quum decidit infans,
Ne qua sit externae Veneris mixtura timentes,{{versus|900}}
Letifica dubios explorant aspide partus.
:Utque Jovis volucer, calido quum protulit ovo
Implumes natos, solis convertit ad ortus:
Qui potuere pati radios, et lumine recto
Sustinuere diem, caeli servantur in usus;{{versus|905}}
Qui Phoebo cessere, jacent: sic pignora gentis
Psyllus habet, si quis tactos non horruit angues,
Si quis donatis lusit serpentibus infans.
:Nec solum gens illa sua contenta salute;
Excubat hospitibus, contraque nocentia monstra{{versus|910}}
Psyllus adest populis. Qui tunc Romana sequutus
Signa, simul jussit statui tentoria ductor,
Primum quas valli spatium comprendit arenas
Expurgat cantu, verbisque fugantibus angues.
Ultima castrorum medicatus circuit ignis:{{versus|915}}
Hic ebulum stridet, peregrinaque galbana sudant,
Et tamarix non laeta comis, Eoaque costos,
Et panacea potens, et Thessala centaurea:
Peucedanumque sonat flammis, Erycinaque thapsos,
Et larices, fumoque gravem serpentibus urunt{{versus|920}}
Abrotonum, et longe nascentis cornua cervi.
:Sic nox tuta viris. At si quis peste diurna
Fata trahit, tunc sunt magicae miracula gentis,
Psyllorumque ingens et rapti pugna veneni.
Nam primum tacta designat membra saliva,{{versus|925}}
Quae cohibet virus, retinetque in vulnere pestem.
Plurima tum volvit spumanti carmina lingua,
Murmure continuo, nec dat suspiria cursus
Vulneris, aut minimum patiuntur fata tacere.
{{versus|930}}&amp;emsp;Saepe quidem pestis nigris inserta medullis
Excantata fugit: sed si quod tardius audit
Virus, et elicitum, jussumque exire repugnat;
Tunc superincumbens pallentia vulnera lambit,
Ore venena trahens, et siccat dentibus artus,
Extractamque tenens gelido de corpore mortem{{versus|935}}
Exspuit; et cujus morsus superaverit anguis,
Jam promptum Psyllis vel gustu nosse veneni.
:Hoc igitur levior tandem Romana juventus
Auxilio, late squalentibus errat in arvis.
Bis positis Phoebe flammis, bis luce recepta{{versus|940}}
Vidit arenivagum surgens fugiensque Catonem.
:Jamque illis magis atque magis durescere pulvis
Coepit, et in terram Libye spissata redire:
Jamque procul nemorum rarae se tollere frondes;
Surgere congesto non culta mapalia culmo.{{versus|945}}
Quanta dedit miseris melioris gaudia terrae,
Quum primum saevos contra videre leones!
Proxima Leptis erat, cujus statione quieta
Exegere hiemem, nimbis flammisque carentem.
{{versus|950}}&amp;emsp;Caesar ut Emathia satiatus clade recessit,
Caetera curarum projecit pondera, soli
Intentus genero: cujus vestigia frustra
Terris sparsa legens, fama duce tendit in undas,
Threiciasque legit fauces, et amore notatum
Aequor, et Heroas lacrimoso litore turres,{{versus|955}}
Qua pelago nomen Nepheleias abstulit Helle.
Non Asiam brevioris aquae disterminat usquam
Fluctus ab Europa, quamvis Byzantion arcto
Pontus, et ostriferam dirimat Chalcedona cursu,
Euxinumque ferens parvo ruat ore Propontis.{{versus|960}}
Sigaeasque petit famae mirator arenas,
Et Simoentis aquas, et Graio nobile busto
Rhoetion, et multum debentes vatibus umbras.
:Circuit exustae nomen memorabile Trojae,
Magnaque Phoebei quaerit vestigia muri.{{versus|965}}
Jam silvae steriles, et putres robore trunci
Assaraci pressere domos, et templa Deorum
Jam lassa radice tenent; ac tota teguntur
Pergama dumetis: etiam periere ruinae!
{{versus|970}}&amp;emsp;Adspicit Hesiones scopulos, silvasque, latentes
Anchisae thalamos: quo judex sederit antro:
Unde puer raptus caelo: quo vertice Nais
Luserit Oenone: nullum est sine nomine saxum!
Inscius in sicco serpentem pulvere rivum
Transierat, qui Xanthus erat: securus in alto{{versus|975}}
Gramine ponebat gressus; Phryx incola manes
Hectoreos calcare vetat. Discussa jacebant
Saxa, nec ullius faciem servantia sacri;
“Herceas, monstrator ait, non respicis aras?”
{{versus|980}}&amp;emsp;O sacer, et magnus vatum labor, omnia fato
Eripis, et populis donas mortalibus aevum!
Invidia sacrae, Caesar, ne tangere famae:
Nam, si quid Latiis fas est promittere musis,
Quantum Smyrnaei durabunt vatis honores,
Venturi me, teque legent: Pharsalia nostra{{versus|985}}
Vivet, et a nullo tenebris damnabimur aevo.
:Ut ducis implevit visus veneranda vetustas,
Erexit subitas congestu cespitis aras,
Votaque turicremos non irrita fudit in ignes:
“Di cinerum, Phrygias colitis quicumque ruinas,{{versus|990}}
Aeneaeque mei, quos nunc Lavinia sedes
Servat et Alba, lares, et quorum lucet in aris
Ignis adhuc Phrygius, nullique adspecta virorum
Pallas, in abstruso pignus memorabile templo,
Gentis Iuleae vestris clarissimus aris{{versus|995}}
Dat pia tura nepos, et vos in sede priori
Rite vocat: date felices in caetera cursus:
Restituam populos. Grata vice moenia reddent
Ausonidae Phrygibus, romanaque Pergama surgent.”
{{versus|1000}}&amp;emsp;Sic fatus, repetit classes, et tota secundis
Vela dedit Coris; avidusque urgente procella
Iliacas pensare moras, Asiamque potentem
Praevehitur, pelagoque Rhodon spumante reliquit.
Septima nox, Zephyro numquam laxante rudentes,
Ostendit Phariis Aegyptia litora flammis.{{versus|1005}}
Sed prius orta dies nocturnam lampada texit,
Quam tutas intraret aquas. Ibi plena tumultu
Litora, et incerto turbatas murmure voces
Accipit: ac dubiis veritus se credere regnis,
Abstinuit tellure rates. Sed dira satelles{{versus|1010}}
Regis dona ferens, medium provectus in aequor,
Colla gerit Magni, Phario velamine tecta;
Ac prius infanda commendat crimina voce:
:“Terrarum domitor, Romanae maxime gentis,
Et, quod adhuc nescis, genero secure perempto;{{versus|1015}}
Rex tibi Pellaeus belli pelagique labores
Donat, et, Emathiis quod solum defuit armis,
Exhibet: absenti bellum civile peractum est.
Thessalicas Magnus quaerens reparare ruinas,
Ense jacet nostro: tanto te pignore, Caesar,{{versus|1020}}
Emimus; hoc tecum percussum est sanguine foedus.
Accipe regna Phari, nullo quaesita cruore:
Accipe Niliaci jus gurgitis: accipe quidquid
Pro Magni cervice dares; dignumque clientem
Castris crede tuis, cui tantum fata licere{{versus|1025}}
In generum voluere tuum. Nec vile putaris
Hoc meritum, facili nobis quod caede peractum est.
Hospes avitus erat; depulso sceptra parenti
Reddiderat. Quid plura feram? tu nomina tanto
Invenies operi, vel famam consule mundi.{{versus|1030}}
Si scelus est, plus te nobis debere fateris,
Quod scelus hoc non ipse facis.” Sic fatus, opertum
Detexit, tenuitque caput. Jam languida morte
Effigies habitum noti mutaverat oris.
{{versus|1035}}&amp;emsp;Non primo Caesar damnavit munera visu,
Avertitque oculos: vultus, dum crederet, haesit:
Utque fidem vidit sceleris, tutumque putavit
Jam bonus esse socer; lacrimas non sponte cadentes
Effudit, gemitusque expressit pectore laeto,
Non aliter manifesta potens abscondere mentis{{versus|1040}}
Gaudia, quam lacrimis: meritumque immane tyranni
Destruit, et generi mavult lugere revulsum,
Quam debere caput. Qui duro membra senatus
Calcarat vultu, qui sicco lumine campos
Viderat Emathios, uni tibi, Magne, negare{{versus|1045}}
Non audet gemitus. O sors durissima fati!
Hunccine tu, Caesar, scelerato marte petisti,
Qui tibi flendus erat? non mixti foedera tangunt
Te generis; nec nata jubet moerere, neposque:
Credis apud populos, Pompeii nomen amantes,{{versus|1050}}
Hoc castris prodesse tuis. Fortasse tyranni
Tangeris invidia, captique in viscera Magni
Hoc alii licuisse doles, quererisque perisse
Vindictam belli, raptumque e jure superbi
Victoris generum. Quisquis te flere coegit{{versus|1055}}
Impetus, a vera longe pietate recessit.
Scilicet hoc animo terras atque aequora lustras,
Necubi suppressus pereat gener. O bene rapta
Arbitrio mors ista tuo! quam magna remisit
Crimina Romano tristis Fortuna pudori,{{versus|1060}}
Quod te non passa est misereri, perfide, Magni
Viventis! Necnon his fallere vocibus audet,
Adquiritque fidem simulati fronte doloris:
:“Aufer ab adspectu nostro funesta, satelles,
Regis dona tui: pejus de Caesare vestrum,{{versus|1065}}
Quam de Pompeio meruit scelus. Unica belli
Praemia civilis, victis donare salutem,
Perdidimus. Quod si Phario germana tyranno
Non invisa foret, potuissem reddere regi,
Quod meruit; fratrique tuum pro munere tali{{versus|1070}}
Misissem, Cleopatra, caput. Secreta quid arma
Movit, et inseruit nostro sua tela labori?
Ergo in Thessalicis Pellaeo fecimus arvis
Jus gladio? vestris quaesita licentia regnis?
Non tuleram Magnum mecum Romana regentem:{{versus|1075}}
Te, Ptolemaee, feram? Frustra civilibus armis
Miscuimus gentes, si qua est hoc orbe potestas
Altera, quam Caesar; si tellus ulla duorum est.
Vertissem Latias a vestro litore proras:
Famae cura vetat, ne non damnasse cruentam,{{versus|1080}}
Sed videar timuisse Pharon. Nec fallere vos me
Credite victorem; nobis quoque tale paratum
Litoris hospitium; ne sic mea colla gerantur,
Thessaliae fortuna facit. Majore profecto,
Quam metui poterat, discrimine gessimus arma:{{versus|1085}}
Exsilium, generique minas, Romamque timebam:
Poena fugae Ptolemaeus erat. Sed parcimus annis,
Donamusque nefas: sciat hac pro caede tyrannus
Nil venia plus posse dari. Vos, condite busto
Tanti colla ducis; sed non, ut crimina tantum{{versus|1090}}
Vestra tegat tellus: justo date tura sepulcro,
Et placate caput, cineresque in litore fusos
Colligite, atque unam sparsis date manibus urnam.
Sentiat adventum soceri, vocesque querentis
Audiat umbra pias. Dum nobis omnia praefert,{{versus|1095}}
Dum vitam Phario mavult debere clienti,
Laeta dies rapta est populis: concordia mundo
Nostra perit: caruere Deis mea vota secundis,
Ut te complexus, positis felicibus armis,
Adfectus a te veteres, vitamque rogarem,{{versus|1100}}
Magne, tuam; dignaque satis mercede laborum
Contentus par esse tibi. Tunc pace fideli
Fecissem, ut victus posses ignoscere Divis;
Fecisses, ut Roma mihi.” Nec talia fatus,
Invenit fletus comitem, nec turba querenti{{versus|1105}}
Credidit: abscondunt gemitus, et pectora laeta
Fronte tegunt, hilaresque nefas spectare cruentum,
O bona libertas! quum Caesar lugeat, audent.
&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Liber VIII
|AnteNomen=Pharsalia/VIII
|Post=Liber X
|PostNomen=Pharsalia/X
}}</text>
      <sha1>4f7prkjvgns1amlscyd8k0jxrtyhjuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pharsalia/Liber X</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39585</id>
    <revision>
      <id>283218</id>
      <parentid>266211</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26603" sha1="02n57ueexljwaacmjsv2z5s9w9d8vj7" xml:space="preserve">{{titulus
|Scriptor=Marcus Annaeus Lucanus
|OperaeTitulus=Pharsalia
|OperaeWikiPagina=Pharsalia
|Annus=anno 65
|SubTitulus=Liber X
|Editio=Parisii, 1832; [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12529471h Petrus-Augustus Lemaire]
|Fons=[https://archive.org/details/bub_gb_LIbHRl9qdIMC/page/314/mode/2up?view=theater archive.org]
}}
{{Liber
|Ante=Liber IX
|AnteNomen=Pharsalia/IX
}}
&lt;poem&gt;
Ut primum terras, Pompeii colla secutus,{{r|0|}}
Adtigit, et diras calcavit Caesar arenas:
Pugnavit Fortuna ducis fatumque nocentis
Aegypti, regnum Lagi Romana sub arma
{{Versus|5}}Iret, an eriperet mundo Memphiticus ensis    
Victoria victique caput. Tua profuit umbra,
Magne, tui socerum rapuere a sanguine manes.
[Ne populus post te Nilum Romanus amaret.
Inde Paraetoniam fertur securus in urbem
{{Versus|10}}Pignore tam saevi sceleris, sua signa secutus.    
Sed fremitu vulgi, fasces et iura querentis
Inferri Romana suis, discordia sensit
Pectora et ancipites animos, Magnumque perisse
Non sibi. Tum vultu semper celante timorem,
{{Versus|15}}Intrepidus superum sedes et templa vetusti    
Numinis, antiquas Macetum testantia vires,
Circuit: et, nulla captus dulcedine rerum,
Non auro cultuque deum, non moenibus urbis,
Effossum tumulis cupide descendit in antrum.
{{Versus|20}}Illic Pellaei proles vesana Philippi,    
Felix praedo, iacet, terrarum vindice fato
Raptus. Sacratis totum spargenda per orbem
Membra viri posuere adytis. Fortuna pepercit
Manibus, et regni duravit ad ultima fatum.
{{Versus|25}}Nam sibi libertas umquam si redderet orbem,    
Ludibrio servatus erat, non utile mundo
Editus exemplum, terras tot posse sub uno
Esse viro. Macetum fines latebrasque suorum
Deseruit, victasque patri despexit Athenas:
{{Versus|30}}Perque Asiae populos fatis urgentibus actus    
Humana cum strage ruit, gladiumque per omnes
Exegit gentes: ignotos miscuit amnes,
Persarum Euphraten, Indorum sanguine Gangen:
Terrarum fatale malum, fulmenque, quod omnes
{{Versus|35}}Percuteret pariter populos, et sidus inicum    
Gentibus. Oceano classes inferre parabat
Exteriore mari. Non illi flamma, nec undae,
Nec sterilis Libye, nec Syrticus obstitit Ammon.
Isset in occasus, mundi devexa secutus,
{{Versus|40}}Ambissetque polos, Nilumque a fonte bibisset:    
Occurrit suprema dies, naturaque solum
Hunc potuit finem vesano ponere regi;
Qui secum invidia, qua totum ceperat orbem,
Abstulit imperium; nulloque herede relicto
{{Versus|45}}Totius fati, lacerandas praebuit urbes.    
Sed cecidit, Babylone sua Parthoque verendus.
Pro pudor! Eoi propius timuere sarissas,
Quam nunc pila timent, populi. Licet usque sub Arcton
Regnemus, Zephyrique domos terrasque premamus
{{Versus|50}}Flagrantis post terga Noti: cedemus in ortus    
Arsacidum domino. Non felix Parthia Crassis
Exiguae secura fuit provincia Pellae.
Iam, Pelusiaco veniens a gurgite Nili,
Rex puer imbellis populi sedaverat iras;
{{Versus|55}}Obside quo pacis Pellaea tutus in aula    
Caesar erat: cum se parva Cleopatra biremi,
Corrupto custode Phari laxare catenas,
Intulit Emathiis, ignaro Caesare, tectis;
Dedecos Aegypti, Latii feralis Erinnys,
{{Versus|60}}Romano non casta malo. Quantum impulit Argos    
Iliacasque domos facie Spartana nocenti,
Hesperios auxit tantum Cleopatra furores.
Terruit ilia suo, si fas, Capitolia sistro,
Et Romana petit imbelli signa Canopo,
{{Versus|65}}Caesare captivo Pharios ductura triumphos:    
Leucadioque fuit dubius sub gurgite casus,
An mundum ne nostra quidem matrona teneret.
Hoc animi nox ilia dedit, quae prima cubili
Miscuit incestam ducibus Ptolemaida nostris.
{{Versus|70}}Quis tibi vesani veniam non donet amoris,    
Antoni, durum cum Caesaris hauserit ignes
Pectus, et in media rabie, medioque furore,
Et Pompeianis habitata manibus aula,
Sanguine Thessalicae cladis perfusus adulter
{{Versus|75}}Admisit Venerem curis, et miscuit armis    
Illicitosque toros, et non ex coniuge partus?
Pro pudor! oblitus Magni, tibi, Iulia, fratres
Obscena de matre dedit: partesque fugatas
Passus in extremis Libyae coalescere regnis,
{{Versus|80}}Tempora Niliaco turpis dependit amori,    
Dum donare Pharon, dum non sibi vincere mavult.
Quem, formae confisa suae, Cleopatra sine ullis
Tristis adit lacrimis, simulatum comta dolorem,
Qua decuit, veluti laceros dispersa capillos,
{{Versus|85}}Et sic orsa loqui: Si qua est, o maxime Caesar,    
Nobilitas, Pharii proles clarissima Lagi,
Exsul in aeternum, sceptris depulsa paternis,
Si tua restituat veteri me dextera fato,
Complector regina pedes. Tu gentibus aequum
{{Versus|90}}Sidus ades nostris. Non urbes prima tenebo    
Femina Niliacas: nullo discrimine sexus
Reginam scit ferre Pharos. Lege summa perempti
Verba patris, qui iura mihi communia regni
Et thalamos cum fratre dedit. Puer ille sororem,
{{Versus|95}}Sit modo liber, amat: sed habet sub iure Pothini    
Adfectus ensesque suos. Nil ipsa paterni
Iuris inire peto: culpa tantoque pudore
Solve domum: remove funesta satellitis arma,
Et regem regnare iube. Quantosne tumores
{{Versus|100}}Mente gerit famulus, Magni cervice revulsa!    
Iam tibi (sed procul hoc avertant fata) minatur.
Sat fuit indignum, Caesar, mundoque tibique,
Pompeiam facinus meritumque fuisse Pothini.
Nequidquam duras tentasset Caesaris aures:
{{Versus|105}}Vultus adest precibus, faciesque incesta perorat.    
Exigit infandam, corrupto iudice, noctem.
Pax ubi parta duci donisque ingentibus emta est,
Excepere epulae tantarum gaudia rerum:
Explicuitque suos magno Cleopatra tumultu
{{Versus|110}}Nondum translatos Romana in saecula luxus.    
Ipse locus templi, quod vix corruptior aetas
Exstruat, instar erat: laqueataque tecta ferebant
Divitias, crassumque trabes absconderat aurum.
Nec summis crustata domus sectisque nitebat
{{Versus|115}}Marmoribus: stabatque sibi non segnis Achates    
Purpureusque lapis; totaque effusus in aula
Calcabatur Onyx. Hebenus Meroetica vastos
Non operit postes, sed stat pro robore vili,
Auxilium, non forma, domus. Ebur atria vestit,
{{Versus|120}}Et subfixa manu foribus testudinis Indae    
Terga sedent, crebro maculas distincta smaragdo.
Fulget gemma toris, et iaspide fulva supellex:
Strata micant: Tyrio quorum pars maxima suco
Cocta diu, virus non uno duxit aheno;
{{Versus|125}}Pars auro plumata nitet; pars ignea cocco,    
Ut mos est Phariis miscendi licia telis.
Tum famulae numerus turbae, populusque minister;
Discolor hos sanguis, alios distinxerat aetas:
Haec Libycos, pars tam flavos gerit alter crines,
{{Versus|130}}Ut nullis Caesar Rheni se dicat in arvis    
Tam rutilas vidisse comas; pars sanguinis usti,
Torta caput, refugosque gerens a fronte capillos.
Nec non infelix ferro mollita iuventus
Atque exsecta virum. Stat contra fortior aetas,
{{Versus|135}}Vix ulla fuscante tamen lanugine malas.    
Discubuere illic reges, maiorque potestas
Caesar: et immodice formam fucata nocentem,
Nec sceptris contenta suis, nec fratre marito,
Plena maris rubri spoliis, colloque comisque
{{Versus|140}}Divitias Cleopatra gerit, cultuque laborat.    
Candida Sidonio perlucent pectora filo,
Quod Nilotis acus compressum pectine Serum
Solvit, et extenso laxavit stamina velo.
Dentibus hic niveis sectos Atlantide silva
{{Versus|145}}Imposuere orbes; quales ad Caesaris ora    
Nec capto venere Iuba. Pro! caecus et amens
Ambitione furor, civilia bella gerenti
Divitias aperire suas, incendere mentem
Hospitis armati. Non sit licet ille nefando
{{Versus|150}}Marte paratus opes mundi quaesisse ruina:    
Pone duces priscos et nomina pauperis aevi,
Fabricios Curiosque graves: hic ille recumbat
Sordidus Hetruscis abductus Consul aratris,
Optabit patriae talem duxisse triumphum.
{{Versus|155}}Infudere epulas auro, quod terra, quod aer,    
Quod pelagus Nilusque dedit, quod luxus inani
Ambitione furens toto quaesivit in orbe,
Non mandante fame. Multas volucresque ferasque
Aegypti posuere deos: manibusque ministrat
{{Versus|160}}Niliacas crystallus aquas: gemmaeque capaces    
Excepere merum, sed non Mareotidos uvae,
Nobile sed paucis senium cui contulit annis
Indomitum Meroe cogens spumare Falernum.
Accipiunt sertas nardo florente coronas,
{{Versus|165}}Et numquam fugiente rosa: multumque madenti    
Infudere comae, quod nondum evanuit aura
Cinnamon, externa nec perdidit aera terra:
Advectumque recens vicinae messis amomum.
Discit opes Caesar spoliati perdere mundi,
{{Versus|170}}Et gessisse pudet genero cum paupere bellum,    
Et caussas Martis Phariis cum gentibus optat.
Postquam epulis Bacchoque modum lassata voluptas
Imposuit, longis Caesar producere noctem
Inchoat adloquiis: summaque in sede iacentem
{{Versus|175}}Linigerum placidis compellat Achorea dictis:    
O sacris devote senex, quodque arguit aetas,
Non neglecte deis, Phariae primordia gentis,
Terrarumque situm, vulgique edissere mores,
Et ritus formasque deum: quodcumque vetustis
{{Versus|180}}Insculptum est adytis, profer, noscique volentes    
Prode deos. Si Cecropium sua sacra Platonem
Maiores docuere tui: quis dignior umquam
Hoc fuit auditu, mundique capacior hospes?
Fama quidem generi Pharias me duxit ad urbes,
{{Versus|185}}Sed tamen et vestri. Media inter proelia semper    
Stellarum coelique plagis superisque vacavi,
Nec meus Eudoxi vincetur Fastibus annus.
Sed cum tanta meo vivat sub pectore virtus,
Tantus amor veri, nihil est quod noscere malim,
{{Versus|190}}Quam fluvii caussas per saecula tanta latentes,    
Ignotumque caput. Spes sit mihi certa videndi
Niliacos fontes, bellum civile relinquam.
Finierat, contraque sacer sic orsus Achoreus:
Fas mihi, magnorum, Caesar, secreta parentum
{{Versus|195}}Prodere, ad hoc aevi populis ignota profanis.    
Sit pietas aliis, miracula tanta silere:
Ast ego coelicolis gratum reor, ire per omnes
Hoc opus, et sacras populis notescere leges.
Sideribus, quae sola fugam moderantur Olympi,
{{Versus|200}}Occurruntque polo, diversa potentia prima    
Mundi lege data est. Sol tempora dividit anni,
Mutat nocte diem, radiisque potentibus astra
Ire vetat, cursuque vagos statione moratur.
Luna suis vicibus Tethyn terrenaque miscet.
{{Versus|205}}Frigida Saturno glacies et zona nivalis    
Cessit. Habet ventos incertaque fulmina Mavors.
Sub Iove temperies et numquam turbidus aer.
At fecunda Venus cunctarum semina rerum
Possidet; immensae Cyllenius arbiter undae est.
{{Versus|210}}Hunc ubi pars coeli tenuit, qua mixta Leonis    
Sidera sunt Cancro, rapidos qua Sirius ignes
Exerit, et varii mutator circulus anni
Aegoceron Cancrumque tenet, cui subdita Nili
Ora latent: quae cum dominus percussit aquarum
{{Versus|215}}Igne superiecto, tunc Nilus fonte soluto    
Exit, ut Oceanus lunaribus incrementis
Iussus adest, auctusque suos non ante coarctat,
Quam nos aestivas a sole receperit horas.
Vana fides veterum, Nilo, quo crescat in arva,
{{Versus|220}}Aethiopum prodesse nivis. Non Arctos in illis    
Montibus, aut Boreas. Testis tibi sole perusti
Ipse color populi, calidique vaporibus Austri.
Adde, quod omne caput fluvii, quodcumque soluta
Praecipitat glaces, ingresso vere tumescit
{{Versus|225}}Prima tabe nivis: Nilus neque suscitat undas    
Ante Canis radios, nec ripis adligat amnem
Ante parem nocti, Libra sub iudice, Phoebum.
Inde etiam leges aliarum nescit aquarum:
Nec tumet hibernus, quum, longe sole remoto,
{{Versus|230}}Officiis caret unda suis: dare iussus iniquo    
Temperiem coelo, mediis aestatibus exit.
Sub torrente plaga, ne terras dissipet ignis,
Nilus adest mundo, contraque incensa Leonis
Ora tumet: Cancroque suam torrente Syenen,
{{Versus|235}}Imploratus adest: nec campos liberat undis,    
Donec in autumnum declinet Phoebus, et umbras
Extendat Meroe. Quis caussas reddere possit
Sic iussit natura parens decurrere Nilum:
Sic opus est mundo. - Zephyros quoque vana vetustas
{{Versus|240}}His adscribit aquis, quorum stata tempora flatus    
Continuique dies, et in aera longa potestas:
Vel quod ab occiduo pellunt tot nubila coelo
Trans Noton, et fluvio cogunt incumbere nimbos:
Vel quod aquas toties rumpentis litora Nili
{{Versus|245}}Adsiduo feriunt, coguntque resistere fluctus    
Ille mora cursus adversique obiice ponti
Aestuat in campos. - Sunt, qui spiramina terris
Esse putant, magnosque cavae compagis hiatus.
Commeat hac penitus tacitis discursibus unda,
{{Versus|250}}Frigore ab Arctoo medium revocata sub axem,    
Cum Phoebus pressit Meroen, tellusque perusta
Illuc duxit aquas. Trahitur Gangesque Padusque
Per tacitum mundi. Tunc omnia flumina Nilus
Uno fonte vomens non uno gurgite perfert.
{{Versus|255}}Rumor, ab Oceano, qui terras adligat omnes,    
Exundante procul violentum erumpere Nilum,
Aequoreosque sales longo mitescere tractu.
Nec non Oceano pasci Phoebumque polumque
Credimus: hunc, caldi tetigit cum brachia Cancri,
{{Versus|260}}Sol rapit, atque undae plus, quam quod digerat aer,    
Tolitur. Hoc noctes referunt, Niloque refundunt.
Ast ego, si tantam ius est mihi solvere litem,
Quasdam, Caesar, aquas post mundi sera peracti
Saecula, concussis terrarum erumpere venis,
{{Versus|265}}Non id agente deo, quasdam compage sub ipsa    
Cum toto coepisse reor, quas ille creator
Atque opifex rerum certo sub iure coercet.
Quae tibi noscendi Nilum, Romane, cupido,
Et Phariis Persisque fuit, Macetumque tyrannis:
{{Versus|270}}Nullaque non aetas voluit conferre futuris    
Notitiam: sed vincit adhuc natura latendi.
Summus Alexander regum, quos Memphis adorat,
Invidit Nilo, misitque per ultima terrae
Aethiopum lectos: illos rubicunda perusti
{{Versus|275}}Zona poli tenuit; Nilum videre calentem.    
Venit ad occasus mundique extrema Sesostris,
Et Pharios currus regum cervicibus egit:
Ante tamen, vestros amnes, Rhodanumque Padumque,
Quam Nilum, de fonte bibit. Vesanus in ortus
{{Versus|280}}Cambyses longi populos pervenit ad aevi,    
Defectusque epulis et pastus caede suorum,
Ignoto te, Nile, redit. Non fabula mendax
Ausa loqui de fonte tuo est. Ubicunque videris,
Quaereris: et nulli contingit gloria genti,
{{Versus|285}}Ut Nilo sit laeta suo. Tua flumina prodam,    
Qua deus, undarum colator, Nile, tuarum,
Te mihi isse dedit. Medio consurgis ab axe,
Ausus in ardentem ripas adtollere Cancrum:
In Borean is rectus aquis, mediumque Booten:
{{Versus|290}}ursus in occasum flexu torquetur et ortus,    
Nunc Arabum populis, Libycis nunc aequus arenis:
Teque vident primi, quaerunt tamen hi quoque, Seres,
Aethiopumque feris alieno gurgite campos:
Et te terrarum nescit cui debeat orbis.
{{Versus|295}}Arcanum natura caput non prodidit ulli,    
Nec licuit populis parvum te, Nile, videre,
Amovitque sinus, et gentes maluit ortus
Mirari, quam nosse, tuos. Consurgere in ipsis
Ius tibi solstitiis, aliena crescere bruma,
{{Versus|300}}Atque hiemes adferre tuas: solique vagari    
Concessum per utrosque polos. Hic quaeritur ortus,
Illic finis aquae. Late tibi gurgite rupto
Ambitur nigris Meroe fecunda colonis,
Laeta comis ebeni: quae, quamvis arbore multa
{{Versus|305}}Frondeat, aestatem nulla sibi mitigat umbra:    
Linea tam rectum mundi ferit illa Leonem.
Inde plagas Phoebi, damnum non passus aquarum,
Praeveheris, sterilesque diu metiris arenas,
Nunc omnes unum vires collectus in amnem,
{{Versus|310}}Nunc vagus, et spargens facilem tibi cedere ripam.    
Rursus multifidas revocat piger alveus undas,
Qua dirimunt Arabum populis Aegyptia rura
Regni claustra Philae. Mox te deserta secantem,
Qua dirimunt nostrum rubro commercia pontum,
{{Versus|315}}Mollis lapsus agit. Quis te tam lene fluentem    
Moturum tantas violenti gurgitis iras,
Nile, putet? Sed cum lapsus abrupta viarum
Excepere tuos, et praecipites cataractae,
Ac nusquam vetitis ullas obsistere cautes
{{Versus|320}}Indignaris aquis: spuma tunc astra lacessis:    
Cuncta fremunt undis: ac multo murmure montis
Spumeus invictis canescit fluctibus amnis.
Hinc, Abaton quam nostra vocat veneranda vetustas,
Terra potens, primos sentit percussa tumultus,
{{Versus|325}}Et scopuli, placuit fluvii quos dicere venas,    
Quod manifesta novi primum dant signa tumoris.
Hinc montes natura vagis circumdedit undis,
Qui Libyae te, Nile, negant: quos inter in alta
It convalle iacens iam molibus unda receptis.
{{Versus|330}}Prima tibi campos permittit apertaque Memphis    
Rura, modumque vetat crescendi ponere ripas.
Sic velut in tuta securi pace trahebant
Noctis iter mediae: sed non vesana Pothini
Mens imbuta semel tam sacra caede, vacabat
{{Versus|335}}A scelerum motu. Magno nihil ille peremto    
Iam putat esse nefas: habitant sub pectore manes,
Ultricesque deae dant in nova monstra furorem.
Dignatur viles isto quoque sanguine dextras,
Quo Fortuna parat victos perfundere Patres;
{{Versus|340}}Poenaque civilis belli, vindicta senatus    
Paene data est famulo. Procul hoc avertite, fata,
Crimen, ut haec Bruto cervix absente secetur.
In scelus it Pharium Romani poena tyranni,
Exemplumque perit. Struit audax irrita fatis:
{{Versus|345}}Nec parat occultae caedem committere fraudi,    
Invictumque ducem detecto Marte lacessit.
Tantum animi delicta dabant, ut colla ferire
Caesaris, et socerum iungi tibi, Magne, inberet:
Atque haec dicta monet famulos perferre fideles
{{Versus|350}}Ad Pompeianae socium sibi caedis Achillam,    
Quem puer imbellis cunctis praefecerat armis,
Et dederat ferrum, nullo sibi iure retento,
In cunctos, in seque simul. Tu mollibus, inquit,
Nunc incumbe toris, et pingues exige somnos:
{{Versus|355}}Invasit Cleopatra domum. Nec prodita tantum est,    
Sed donata Pharos. Cessas accurrere solus
Ad dominae thalamos? Nubit soror impia fratri:
Nam Latio iam nupta duci est: interque maritos
Discurrens Aegypton habet, Romamque meretur.
{{Versus|360}}Expugnare senem potuit Cleopatra venenis:    
Crede, miser, puero: quem nox si iunxerit una,
Et semel amplexus incesto pectore passus
Hauserit obscoenum titulo pietatis amorem,
Meque tuumque caput per singula forsitan illi
{{Versus|365}}Oscula donabit. Crucibus flammisque luemus,    
Si fuerit formosa soror. Nil undique restat
Auxilii: rex hinc coniux, hinc Caesar adulter.
Et sumus, ut fatear, tam saeva iudice sontes:
Quem non ex nobis credet Cleopatra nocentem,
{{Versus|370}}A quo casta fuit? Per, te, quod fecimus una    
Perdidimusque nefas, perque ictum sanguine Magni
Foedus, ades: subito bellum molire tumultu:
Irrue nocturnus: rumpamus funere taedas,
Crudelemque toris dominam mactemus in ipsis
{{Versus|375}}Cum quocumque viro. Nec nos deterreat ausis    
Hesperii Fortuna ducis. Quae sustulit illum
Imposuitque orbi, communis gloria nobis:
Nos quoque sublimes Magnus facit. Adspice litus,
Spem nostri sceleris: pollutos consule fluctus,
{{Versus|380}}Quid liceat nobis: tumulumque e pulvere parvo    
Adspice Pompeii non omnia membra tegentem.
Quem metuis, par huius erat. Non sanguine clari:
Quid refert? nec opes populorum ac regna movemus:
Ad scelus ingentis fati sumus. Adtrahit illos
{{Versus|385}}In nostras Fortuna manus. En, altera venit    
Victima nobilior. Placemus caede secunda
Hesperias gentes. Iugulus mihi Caesaris haustus
Hoc praestare potest, Pompeii caede nocentes
Ut populus Romanus amet. Quid nomina tanta
{{Versus|390}}Horremus, viresque ducis, quibus ille relictis    
Miles erit? Nox haec peraget civilia bella,
Inferiasque dabit populis, et mittet ad umbras.
Quod debetur adhuc mundo caput. Ite feroces
Caesaris in iugulum: praestet Lagea iuventus
{{Versus|395}}Hoc regi, Romana sibi. Tu parce morari:    
Plenum epulis, madidumque mero, Venerique paratum
Invenies: aude: superi tot vota Catonum
Brutorumque tibi tribuent. Noli segnis Achillas
Suadenti parere nefas. Haud clara movendis,
{{Versus|400}}Ut mos, signa dedit castris, nec prodidit arma    
Ullius clangore tubae: temere omnia saevi
Instrumenta rapit belli. Pars maxima turbae
Plebis erat Latiae: sed tanta oblivio mentes
Cepit, in externos corrupto milite mores,
{{Versus|405}}Ut duce sub famulo iussuque satellitis irent,    
Quos erat indignum Phario parere tyranno.
Nulla fides pietasque viris, qui castra sequuntur;
Venalesque manus, ubi fas, ubi maxima merces,
Aere merent parvo: iugulumque in Caesaris ire
{{Versus|410}}Non sibi dant. Pro fas! ubi non civilia bella    
Invenit imperii fatum miserabile nostri?
Thessaliae subducta acies in litore Nili
More furit patrio. Quid te plus, Magne, recepto
Ausa foret Lagea domus? Dat scilicet omnis
{{Versus|415}}Dextera, quod debet superis: nullique vacare    
Fas est Romano. Latium sic scindere corpus
Dis placitum: non in soceri generique favorem
Discedunt populi: civilia bella satelles
Movit, et in partem Romani venit Achillas.
{{Versus|420}}Et nisi fata manus a sanguine Caesaris arcent,    
Hae vincent partes. Aderat maturus uterque,
Et districta epulis ad cunctas aula patebat
Insidias, poteratque cruor per regia fundi
Pocula Caesareus, mensaeque incumbere cervix.
{{Versus|425}}Sed metuunt belli trepidos in nocte tumultus,    
Ne caedes confusa mauu permissaque fatis
Te, Ptolemaee, trahat. Tanta est fiducia ferri.
Non rapuere nefas: summi contemta facultas
Est operis: visum famulis reparabile damnum,
{{Versus|430}}Illam mactandi dimittere Caesaris horam.    
Servatur poenas in aperta luce daturus.
Donata est nox una duci, vixitque Pothini
Munere Phoebeos Caesar dilatus in ortus.
Lucifer a Casia prospexit rupe, diemque
{{Versus|435}}Misit in Aegyptum, primo quoque sole calentem,    
Cum procul a muris acies non sparsa maniplis
Nec vaga conspicitur, sed iustos qualis ad hostes
Recta fronte venit, Passuri cominus arma,
Laturique ruunt. At Caesar, moenibus urbis
{{Versus|440}}Diffisus, foribus clausae se protegit aulae,    
Degeneres passus latebras. Nec tota vacabat
Regia compresso; minima collegerat arma
Parte domus: tangunt animos iraeque metusque:
Et timet incursus, indignaturque timere.
{{Versus|445}}Sic fremit in parvis fera nobilis abdita claustris,    
Et frangit rabidos praemorso carcere dentes;
Nec secus in Siculis fureret tua flamma cavernis,
Obstrueret summam si quis tibi, Mulciber, Aetnam.
Audax Thessalici nuper qui rupe sub Aemi
{{Versus|450}}Hesperiae cunctos proceres aciemque senatus    
Pompeiumque ducem, caussa spectare vetante,
Non timuit, fatumque sibi promisit iniquum,
Expavit servile nefas, intraque penates
Obruitur telis: quem non violasset Alanus,
{{Versus|455}}Non Scytha, non fixo qui ludit in hospite Maurus;    
Hic, cui Romani spatium non sufficit orbis,
Parvaque regna putat Tyriis cum Gadibus Indos,
Ceu puer imbellis, ceu captis femina muris,
Quaerit tuta domus: spem vitae in limine clauso
{{Versus|460}}Ponit, et incerto lustrat vagus atria cursu:    
Non sine rege tamen; quem ducit in omnia secum,
Sumturus poenas et grata piacula morti,
Missurusque tuum, si non sint tela nec ignes,
In famulos, Ptolemaee, caput. Sic barbara Colchis
{{Versus|465}}Creditur, ultorem metuens regnique fugaeque,    
Ense suo fratrisque simul cervice parata
Exspectasse patrem. Cogunt tamen ultima rerum
Spem pacis tentare ducem: missusque satelles
Regius, ut saevos absentia voce tyranni
{{Versus|470}}Corriperet famulos, quo bellum auctore moverent.    
Sed neque ius mundi valuit, neque foedera sancta
Gentibus: orator regis pacisque sequester
Aestimat in numero scelerum ponenda tuorum,
Tot monstris Aegypte nocens. Non Thessala tellus,
{{Versus|475}}Vastaque regna Iubae, non Pontus et impia signa    
Pharnacis, et gelido circumfluus orbis Ibero
Tantum ausus scelerum, non Syrtis barbara, quantum
Deliciae fecere tuae. Premit undique bellum,
Inque domum iam tela cadunt, quassantque penates.
{{Versus|480}}Non aries uno moturus limina pulsu,    
Fracturusque domum; non ulla est machina belli:
Nec flammis mandatur opus: sed caeca iuventus
Consilii, vastos ambit divulsa penates,
Et nusquam totis incursat viribus agmen.
{{Versus|485}}Fata vetant, murique vicem Fortuna tuetur.    
Nec non et ratibus tentatur regia, qua se
Protulit in medios audaci margine fluctus
Luxuriosa domus. Sed abest defensor ubique
Caesar, et hos aditu gladiis, hos ignibus arcet:
{{Versus|490}}Obsessusque gerit (tanta est constantia mentis)    
Expugnantis opus. Piceo iubet unguine tinctas
Lampadas immitti iunctis in vela carinis.
Nec piger ignis erat per stuppea vincula perque
Manantes cera tabulas: et tempore eodem
{{Versus|495}}Transtraque nautarum summique arsere ceruchi.    
Iam prope semustae merguntur in aequore classes,
Iamque hostes et tela natant. Nec puppibus ignis
Incubuit solis: sed quae vicina fuere
Tecta mari, longis rapuere vaporibus ignem:
{{Versus|500}}Et cladem fovere Noti, percussaque flama    
Turbine, non alio motu per tecta cucurrit,
Quam solet aetherio lampas discurrere sulco,
Materiaque carens atque ardens aere solo.
Illa lues clausa paullum revocavit ab aula
{{Versus|505}}Urbis in auxilium populos. Nec tempora cladis    
Perdidit in somnos, sed caeca nocte carinis
Insiluit Caesar, semper feliciter usus
Praecipiti cursu bellorum, et tempore rapto.
Tunc claustrum pelagi cepit Pharon. Insula quondam
{{Versus|510}}In medio stetit illa mari, sub tempore vatis    
Proteos: at nunc est Pellaeis proxima muris.
Illa duci geminos bellorum praestitit usus:
Abstulit excursus et fauces aequoris hosti;
Caesaris auxiliis aditus et libera ponti
{{Versus|515}}Ostia permisit. Nec poenas inde Pothini    
Distulit ulterius sed non qua debuit ira,
Non cruce, non flammis, rabido non dente ferarum;
Heu facinus! cervix gladio male caesa pependit:
Magni morte perit! Nec non, subrepta paratis
{{Versus|520}}A famulo Ganymede dolis, pervenit ad hostes    
Caesaris Arsinoe: quae castra carentia rege,
Ut proles Lagea, tenet, famulumque tyranni
Terribilem iusto transegit Achillea ferro.
Altera, Magne, tuis iam victima mittitur umbris:
{{Versus|525}}Nec satis hoc Fortuna putat. Procul absit, ut ista    
Vindictae sit summa tuae. Non ipse tyrannus
Sufficit in poenas, non omnis regia Lagi.
Dum patrii veniant in viscera Caesaris enses,
Magnus inultus erit. Sed non auctore furoris
{{Versus|530}}Sublato cecidit rabies: nam rursus in arma    
Auspiciis Ganymedis eunt: ac multa secundo
Proelia Marte gerunt. Potuit, discrimine summo
Caesaris, illa dies in famam et saecula mitti.
Molis in exiguae spatio stipantibus armis,
{{Versus|535}}Dum parat in vacuus Martem transferre carinas    
Dux Latius, tota subiti formidine belli
Cingitur: hinc densae praetexunt litora classes,
Hinc tergo insultant pedites: via nulla salutis,
Non fuga, non virtus: vix spes quoque mortis honestae.
{{Versus|540}}Non acie fusa, nec magnae stragis acervo    
Vincendus tunc Caesar erat, sed sanguine nullo,
Captus sorte loci. Pendet, dubiusne timeret,
Optaretne mori. Respexit in agmine denso
Scaevam, perpetuae meritum iam nomina famae
{{Versus|545}}Ad campos, Epidamne, tuos, ubi solus apertis    
Obsedit muris calcantem moenia Magnum.
&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Liber IX
|AnteNomen=Pharsalia/IX
}}</text>
      <sha1>02n57ueexljwaacmjsv2z5s9w9d8vj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historia inventionis phosphori</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56515</id>
    <revision>
      <id>283245</id>
      <parentid>280876</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace copy-paste text with proofread source</comment>
      <origin>283245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="485" sha1="c6x3eq32e9k83e656jnsz97gfo7dt3d" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor=Godefridus Guilielmus Leibnitius
|OperaeTitulus=Historia inventionis phosphori
|Annus=1710
|Genera=Historia, Scientia
|Liber=Miscellanea_Berolinensia_Tom._I_(1710).pdf
|Editio=ex  ''Miscellanea Berolinensia'' Tom I. Berolini.
}}


&lt;pages index=&quot;Miscellanea_Berolinensia_Tom._I_(1710).pdf&quot; from=176 to =178 /&gt;
&lt;pages index=&quot;Miscellanea_Berolinensia_Tom._I_(1710).pdf&quot; from=159 to =162 /&gt;
&lt;pages index=&quot;Miscellanea_Berolinensia_Tom._I_(1710).pdf&quot; from=181 to=181 /&gt;</text>
      <sha1>c6x3eq32e9k83e656jnsz97gfo7dt3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/378</title>
    <ns>104</ns>
    <id>82580</id>
    <revision>
      <id>283241</id>
      <parentid>283046</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283241</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2189" sha1="9l5nf6i2amhg0z6uyf8sqz2cn9vpi3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh|346|PRISCIANI INST.}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;{{gap|21em}}{{spatium||ferit amne citato
{{gap|4em}}Maliacas Sperchios aqua}}s&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber VI#365|Pharsalia 6.366-367]]&lt;/ref&gt; –,&lt;/poem&gt;‘anguis ab angue’ vel ‘angui’ – {{spatium||{{wl|Q243203|Statius}}}} in {{spatium||IIII}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{Spatium||Angue ter excuss}}o.&lt;ref&gt;[[Thebais/Liber IV#485|Thebais 4.485]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q6197|Horatius}}}} in {{spatium||I {{wl|Q1226213|epistularum}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Alter Mileti textam cane peius et angui
{{gap|4em}}Vitabat chlamyde}}m&lt;ref&gt;[[Epistulae (Horatius)/Liber I/Epistula XVII#30|Epistulae (Horatius) 1.17.30-31]]&lt;/ref&gt; –.&lt;/poem&gt;{{l|69}}similiter ‘ab ungue’ vel ‘ungui’ – idem in eodem:&lt;poem&gt;{{gap|14.5em}}{{spatium||ad haec ego naribus uti
{{gap|4em}}Formido et, luctantis acuto ne secer ungu}}i&lt;ref&gt;[[Epistulae (Horatius)/Liber I/Epistula XIX#45|Epistulae (Horatius) 1.19.45-46]]&lt;/ref&gt; –.&lt;/poem&gt;invenitur etiam ‘a minore’ vel minori’, ‘a leviore’ vel ‘leviori’ et ‘a 
maiore’ vel ‘maiori’. {{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Numinibus miserum turguebat Atlanta minori
{{gap|4em}}Ponder}}e.&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XIII#45|Saturae (Iuvenalis) 5.13.48-49]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q243203|Statius}}}} in {{spatium||VI {{wl|Q2708117|Thebaidos}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|8.5em}}{{spatium||numquam hunc animum natura minori
{{gap|4em}}Corpore nec tantas ausa est includere vire}}s.&lt;ref&gt;[[Thebais/Liber VI#845|Thebais 6.845-846]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in {{spatium||III}}:&lt;poem&gt;{{gap|21.5em}}{{spatium||non defuit illi,
{{gap|4em}}Vnde emeret multa pascendum carne leonem
{{gap|4em}}Iam domitum. constat leviori belua sumptu
{{gap|4em}}Nimirum et capiunt plus intestina poeta}}e.&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber III/Satura VII#75|Saturae (Iuvenalis) 3.7.75-78]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||VII}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Vixque revulsa solo maiori pondere pressum
{{gap|4em}}Signiferi mersere capu}}t.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber VII#160|Pharsalia 7.162-163]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9l5nf6i2amhg0z6uyf8sqz2cn9vpi3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/379</title>
    <ns>104</ns>
    <id>82581</id>
    <revision>
      <id>283207</id>
      <parentid>271422</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Incerta */ nonnulli loci</comment>
      <origin>283207</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2140" sha1="2npkhj9l1oum2o0cbfyoegxy417d627" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh||LIBER VII 68—70|347}}&lt;/noinclude&gt;nec mirum, tam in i quam in e comparativorum ablativos terminari, cum vetustissimi etiam neutrum in ‘or’ finiebant et erat eadem terminatio communis trium generum, quae capax est, ut docuimus, utriusque ablativi, tam in e quam in i terminantis. {{spatium||{{wl|Q947567|Valerius Antias}}}} in {{spatium||VI {{wl|Q102433754|annalium}}: hoc senatusconsultum prior factum es}}t.&lt;ref&gt;deest&lt;/ref&gt; {{spatium||{{wl|Q948114|Cassius Emina}} {{wl|Q106354936|annalem}}}} suum {{spatium||quartum}} hoc titulo inscripsit: {{spatium||bellum Punicum posterio}}r.&lt;ref&gt;deest, [[Annales (Hemina)|fragmenta]] vide&lt;/ref&gt; {{spatium||{{wl|Q445928|Claudius}}}} in {{spatium||VIII {{wl|Q106208083|annali}}: qui prior bellum, quod cum his gestum erat, meminissen}}t. in eodem: {{spatium||ubi decreverunt, commemorant, Graccho foedus prior Pompeianum non esse servatu}}m.&lt;ref&gt;desunt&lt;/ref&gt; {{r|70|XIIII 70}}propria, si sint appellativis similia in i terminantibus ablativum, ipsa per e eundem proferunt casum, sicut supra dictum est, ut ‘Iuvenalis, Martialis, Felix’ [propria] ‘a Iuvenale, Martiale, Felice’. ‘rudis’, quando commune est significans recentem, et neutrum in e facit, ‘hoc rude’, et ablativum in i, ‘a rudi’; quando vero virgam, qua gladiatores donati cessabant gladiatura, femininum est solum et ablativum in e finit. {{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in {{spatium||II}}:&lt;poem&gt;{{gap|21em}}{{spatium||hic Sergius idem
{{gap|4em}}Accepta rude coepisset †Vegento vider}}i.&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber II/Satura VI#110|Saturae (Iuvenalis) 2.6.112-113]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;‘strigilis’ vel derivativum est a ‘stringo’ vel a Graeco {{graeca|''στλεγγίδος''}}. itaque rationabiliter in i terminavit ablativum. {{spatium||{{wl|Q6197|Horatius}}}} in {{spatium||II {{wl|Q1226154|sermonum}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|8.5em}}{{spatium||an hic †peccavit, sub noctem qui puer uvam
{{gap|4em}}Furtiva mutat strigil}}i?&lt;ref&gt;[[Sermones (Horatius)/Liber II/Sermo VII#105|Sermones (Horatius) 2.7.109-110]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;

In ‘ix’ etiam feminina verbalia, quia possunt esse communia cum&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2npkhj9l1oum2o0cbfyoegxy417d627</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/380</title>
    <ns>104</ns>
    <id>82582</id>
    <revision>
      <id>283219</id>
      <parentid>271466</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */ pro vareno</comment>
      <origin>283219</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2250" sha1="ree5il6g85mks00gpt4nlow4gkuwd5f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh|348|PRISCIANI INST.}}&lt;/noinclude&gt;neutris, ut ‘victrix’, ‘ultrix’, unde et ‘victricia’, ‘ultricia’, tam in e quam in i finiunt ablativum. {{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||I}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||In sua victrici conversum viscera dextr}}a.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber I#0|Pharsalia 1.3]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;idem in eodem:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Tollite iam pridem, victricia tollite sign}}a.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber I#345|Pharsalia 1.347]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q243203|Statius}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|20em}}{{spatium||ultricia Graiis
{{gap|4em}}Virginibus dare tela pate}}r.&lt;ref&gt;[[Thebais/Liber V#115|Thebais 5.117-118]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;‘postis’ etiam ‘a poste’ vel ‘posti’ invenio, quia, ut supra diximus, duabus consonantibus incipiens finalis syllaba in ‘is’ desinit. {{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|18.5em}}{{spatium||tum poste recluso
{{gap|4em}}Dux ai}}t.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber V#530|Pharsalia 5.531-532]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q7198|Ovidius}}}} in {{spatium||V {{wl|Q184742|metamophoseon}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Raptaque de dextro robusta repagula posti
{{gap|4em}}Ossibus inlisi}}t.&lt;ref&gt;[[Metamorphoses (Ovidius)/Liber V#120|Metamorphoses (Ovidius) 5.120-121]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;

In ‘ăs’ quoque circumflexa, quae apud veteres etiam in ‘tis’ proferri docuimus, tam in e quam in i finiunt ablativum. {{spatium||{{wl|Q1541|Cicero}}}} {{wl|Q3922269|pro {{spatium||Vareno}}}}: {{spatium||G. Ancharius Rufus fuit e municipio Fulginat}}e. idem in eadem: {{spatium||in praefectura Fulginat}}e.&lt;ref&gt;desunt&lt;/ref&gt; idem {{wl|Q7246714|pro {{spatium||Cluentio}}}}: {{spatium||ex municipio Aletrinat}}i. {{l|71}}alia vero omnia tertiae declinationis nomina in e desinunt per ablativos correptam, cum omnes aliae terminationes ablativi in omni declinatione producantur. ergo si qua ex his, quae debent in e per ablativum proferri, inveniamus per i prolata, auctoritati adscribimus, quae saepe etiam dativis pro ablativis nec non etiam pro genetivis est usa, ut {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||VIII}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Advectum Aenean classi victosque penate}}s,&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber VIII#10|Aeneis 8.11]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ree5il6g85mks00gpt4nlow4gkuwd5f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283220</id>
      <parentid>283219</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Incerta */</comment>
      <origin>283220</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2250" sha1="cicszao4xqc43wjt40r9uak0u32h965" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh|348|PRISCIANI INST.}}&lt;/noinclude&gt;neutris, ut ‘victrix’, ‘ultrix’, unde et ‘victricia’, ‘ultricia’, tam in e quam in i finiunt ablativum. {{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||I}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||In sua victrici conversum viscera dextr}}a.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber I#0|Pharsalia 1.3]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;idem in eodem:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Tollite iam pridem, victricia tollite sign}}a.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber I#345|Pharsalia 1.347]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q243203|Statius}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|20em}}{{spatium||ultricia Graiis
{{gap|4em}}Virginibus dare tela pate}}r.&lt;ref&gt;[[Thebais/Liber V#115|Thebais 5.117-118]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;‘postis’ etiam ‘a poste’ vel ‘posti’ invenio, quia, ut supra diximus, duabus consonantibus incipiens finalis syllaba in ‘is’ desinit. {{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|18.5em}}{{spatium||tum poste recluso
{{gap|4em}}Dux ai}}t.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber V#530|Pharsalia 5.531-532]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q7198|Ovidius}}}} in {{spatium||V {{wl|Q184742|metamophoseon}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Raptaque de dextro robusta repagula posti
{{gap|4em}}Ossibus inlisi}}t.&lt;ref&gt;[[Metamorphoses (Ovidius)/Liber V#120|Metamorphoses (Ovidius) 5.120-121]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;

In ‘ăs’ quoque circumflexa, quae apud veteres etiam in ‘tis’ proferri docuimus, tam in e quam in i finiunt ablativum. {{spatium||{{wl|Q1541|Cicero}}}} {{wl|Q3922269|pro {{spatium||Vareno}}}}: {{spatium||G. Ancharius Rufus fuit e municipio Fulginat}}e. idem in eadem: {{spatium||in praefectura Fulginat}}e.&lt;ref&gt;desunt&lt;/ref&gt; idem {{wl|Q7246714|pro {{spatium||Cluentio}}}}: {{spatium||ex municipio Aletrinat}}i. {{l|71}}alia vero omnia tertiae declinationis nomina in e desinunt per ablativos correptam, cum omnes aliae terminationes ablativi in omni declinatione producantur. ergo si qua ex his, quae debent in e per ablativum proferri, inveniamus per i prolata, auctoritati adscribimus, quae saepe etiam dativis pro ablativis nec non etiam pro genetivis est usa, ut {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||VIII}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Advectum Aenean classi victosque penate}}s,&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber VIII#10|Aeneis 8.11]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cicszao4xqc43wjt40r9uak0u32h965</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/381</title>
    <ns>104</ns>
    <id>82583</id>
    <revision>
      <id>283222</id>
      <parentid>271467</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283222</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2340" sha1="gxilsy97psxjzanhuhl25zdffroyi7j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh||LIBER VII 70—73|349}}&lt;/noinclude&gt;pro ‘advectum classe’, nisi si dicamus hellenismo usum esse poetam; dativo enim casui illi hoc adiungunt verbum.

In Graecis est quando invenimus e producta finiri ablativum tam primae quam tertiae declinationis nominum, qui magis dativus est Graecus pro ablativo positus Latino. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||I}}:&lt;poem&gt;{{gap|11em}}{{spatium||ipse uno graditur comitatus Achat}}e.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber I#310|Aeneis 1.312]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||VIII}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Signaque ab Euphrate cum Crassis capta sequente}}s.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber VIII#355|Pharsalia 8.358]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;similiter ‘a Demosthenē’, ‘Aristotelē’, ‘Hermogenē’. {{r|79}}vetustissimi tamen etiam in quibusdam Latinis, quae nominativum in ‘es’ productam terminantia pares cum genetivo habent syllabas in hac declinatione, solebant producere ablativum more quintae declinationis vel supra dictorum Graecorum: ‘a molē’, ‘tabē’, ‘famē’, quod adhuc sic profertur. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||VI}}:&lt;poem&gt;{{gap|25em}}{{spatium||offam
{{gap|4em}}Obicit; ille famē rabida tria guttura panden}}s.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber VI#420|Aeneis 6.420]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||X}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Non mandante famē: multas volucresque ferasque
{{gap|4em}}Aegypti posuere deo}}s.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber X#155|Pharsalia 10.158-159]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Membra aliena famē lacerabant, esse parati
{{gap|4em}}Et su}}a.&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XV#100|Saturae (Iuvenalis) 5.15.102-103]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q47154|Lucretius}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Imbribus ut tabē nimborum arbusta vacillen}}t.&lt;ref&gt;[[De rerum natura (Titus Lucretius Carus)/Liber I#805|De rerum natura 1.806]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;

{{c|{{ancora+|DE NOMINATIVO PLVRALI TERTIAE DECLINATIONIS|'''DE NOMINATIVO PLVRALI TERTIAE DECLINATIONIS.'''}}}}

{{r|73|XV 73}}Nominativus pluralis fit a genetivo singulari mutata ultima ‘is’ in ‘es’ productam in masculinis et femininis et communibus, ut ‘huius cardinis hi cardinēs’, ‘huius consulis hi consulēs’, ‘huius matris hae matrēs’,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gxilsy97psxjzanhuhl25zdffroyi7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283224</id>
      <parentid>283222</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>283224</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2340" sha1="ktsvitb8j8nvc819u5m7w6ls2ve7w2w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh||LIBER VII 70—73|349}}&lt;/noinclude&gt;pro ‘advectum classe’, nisi si dicamus hellenismo usum esse poetam; dativo enim casui illi hoc adiungunt verbum.

In Graecis est quando invenimus e producta finiri ablativum tam primae quam tertiae declinationis nominum, qui magis dativus est Graecus pro ablativo positus Latino. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||I}}:&lt;poem&gt;{{gap|11em}}{{spatium||ipse uno graditur comitatus Achat}}e.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber I#310|Aeneis 1.312]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||VIII}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Signaque ab Euphrate cum Crassis capta sequente}}s.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber VIII#355|Pharsalia 8.358]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;similiter ‘a Demosthenē’, ‘Aristotelē’, ‘Hermogenē’. {{r|72}}vetustissimi tamen etiam in quibusdam Latinis, quae nominativum in ‘es’ productam terminantia pares cum genetivo habent syllabas in hac declinatione, solebant producere ablativum more quintae declinationis vel supra dictorum Graecorum: ‘a molē’, ‘tabē’, ‘famē’, quod adhuc sic profertur. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||VI}}:&lt;poem&gt;{{gap|25em}}{{spatium||offam
{{gap|4em}}Obicit; ille famē rabida tria guttura panden}}s.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber VI#420|Aeneis 6.420]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||X}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Non mandante famē: multas volucresque ferasque
{{gap|4em}}Aegypti posuere deo}}s.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber X#155|Pharsalia 10.158-159]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in {{spatium||V}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Membra aliena famē lacerabant, esse parati
{{gap|4em}}Et su}}a.&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XV#100|Saturae (Iuvenalis) 5.15.102-103]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q47154|Lucretius}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Imbribus ut tabē nimborum arbusta vacillen}}t.&lt;ref&gt;[[De rerum natura (Titus Lucretius Carus)/Liber I#805|De rerum natura 1.806]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;

{{c|{{ancora+|DE NOMINATIVO PLVRALI TERTIAE DECLINATIONIS|'''DE NOMINATIVO PLVRALI TERTIAE DECLINATIONIS.'''}}}}

{{r|73|XV 73}}Nominativus pluralis fit a genetivo singulari mutata ultima ‘is’ in ‘es’ productam in masculinis et femininis et communibus, ut ‘huius cardinis hi cardinēs’, ‘huius consulis hi consulēs’, ‘huius matris hae matrēs’,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ktsvitb8j8nvc819u5m7w6ls2ve7w2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/382</title>
    <ns>104</ns>
    <id>82584</id>
    <revision>
      <id>283239</id>
      <parentid>271430</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2453" sha1="7g7485gbxnglld6vdhw6lmwfu2rjmmq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh|350|PRISCIANI INST.}}&lt;/noinclude&gt;‘huius vatis hi’ et ‘hae vatēs’. neutra vero ex ablativo singulari faciunt nominativum pluralem hoc modo. si in i vel tam in i quam in e exeat ablativus, correpta i et addita a fit nominativus pluralis, ut ‘ab hoc mari haec maria’, ‘ab hoc cervicali cervicalia’, ‘a lacunari lacunaria’, ‘a par’ vel ‘pare paria’, ‘a felice’ vel ‘felici felicia’. excipitur ‘a vetere’ vel ‘veteri’, quod ‘vetera’ et non ‘veteria’ facit, nec non ‘ab hoc ludicri’, quod ‘ludicra’ et non ‘ludicria’ dicimus. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||XII {{wl|Q60220|Aeneidos}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|8.5em}}{{spatium||neque enim levia aut ludicra petuntur
{{gap|4em}}Praemia, sed Turni de vita et sanguine certan}}t.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber XII#760|Aeneis 12.764-765]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{l|74}}similiter comparativa, quae ablativum tam in e quam in i terminant: ‘maiora’ enim et ‘minora’ et ‘plura’ dicimus, quamvis antiqui etiam ‘pluria’ dixerunt, unde compositum ‘compluria’. {{spatium||{{wl|Q172048|Terentius}}}} in {{spatium||{{wl|Q1217045|Phormione}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Multa advenienti, ut fit, nova hic compluri}}a.&lt;ref&gt;[[Phormio#611|Phormio 611]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q1541|Cicero}}}} {{wl|Q21208023|de {{spatium||signis}}}}: {{spatium||immo vero alia compluri}}a;&lt;ref&gt;[[In Verrem/Actio II/Liber IV#102|In Verrem 2.4.46.102]]&lt;/ref&gt; in quibusdam tamen codicibus invenitur ‘complura’. idem in eodem: {{spatium||dies continuos 
compluri}}s.&lt;ref&gt;[[In Verrem/Actio II/Liber V#137|In Verrem 2.4.52.137]]&lt;/ref&gt; idem {{wl|Q3922211|pro {{spatium||Caecina}}}}: {{spatium||compluris armato}}s.&lt;ref&gt;[[Pro Aulo Caecina#24|Pro Aulo Caecina 9.24]]&lt;/ref&gt; ‘gausape’ quoque, sicut supra diximus, et ablativum in e terminat, ‘ab hoc gausape’ et nominativum pluralem in a definit: ‘gausapa’ enim, non ‘gausapia’ dicimus. {{spatium||{{wl|Q6197|Horatius}}}} {{spatium||{{wl|Q1226154|sermonum}} II}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Gausape purpureo mensam pertersit acerna}}m.&lt;ref&gt;[[Sermones (Horatius)/Liber II/Sermo VIII#10|Sermones (Horatius) 2.8.11]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q332785|Persius}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Iam chlamydes regum, iam lutea gausapa capti}}s.&lt;ref&gt;[[Saturae (Persius, Monti)/Satura VI#45|Saturae (Persius) 6.46]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;‘aplustre’ itidem quamvis faciat ablativum ‘ab hoc aplustri’, nominativum&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7g7485gbxnglld6vdhw6lmwfu2rjmmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usor:Sjgallagher2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>86137</id>
    <revision>
      <id>283208</id>
      <parentid>283120</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="443" sha1="h6z7jt0pkx61luz6q08o26zddvny0b8" xml:space="preserve">Salve, my name is Sam, I'm a history of science and mathematics enthusiast who translates and annotates Latin and French, mostly from Early Modern sources. I have a website at [https://histomathsci.blogspot.com/ histomathsci.blogspot.com].

Things I'm working on/have worked on:

* Sacrobosco, [[De Sphaera Mundi]]
* Gauss, [[Theoria interpolationis methodo nova tractata]]
* Cotes, [[Logometria]]
* Leibniz, [[Historia inventionis phosphori]]</text>
      <sha1>h6z7jt0pkx61luz6q08o26zddvny0b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Sphaera Mundi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86289</id>
    <revision>
      <id>283182</id>
      <parentid>282540</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1626" sha1="jk45j42zzp5qsq09dnnex1jbtwgvzer" xml:space="preserve">{{header
 | OperaeTitulus  = De Sphaera Mundi
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | Annus          = ca. 1230
 | Genera         = Physica
 | Liber          = Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf
 | Editio         = Sphaera Ioannis de Sacrobosco Emendata. Elias Vinetus, Venetiis 1586.
}}

{{liber
|Post=Proemia
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Proemium
}}

&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=1 to =1 /&gt;
&lt;br /&gt;

== Index. ==

* [[De_sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco/Proemium|Proemia.]]

* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum|I. Capitulum primum, de compositione Sphæræ, quid sit Sphæra, quid sit eius centrum, quid axis sphæræ, quid sit polus mundi, quot sint sphæræ, quae sit forma munidi.]]

* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum|II. Capitulum secundum, de circulis, ex quibus sphæra materialis componiture: &amp;amp; illa super cœlestis, quæ per istam imaginatur, componi intelligitur.]]

* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum tertium|III. Capitulum tertium, de ortu &amp;amp; occasu signorum, &amp;amp; de diversitate dierum &amp;amp; noctium, &amp;amp; de divisione climatum.]]

* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum quartum|IV. Capitulum quartum, de circulis &amp;amp; motibus planetarum, &amp;amp; de causis eclipsium Solis &amp;amp; Lunæ.]]</text>
      <sha1>jk45j42zzp5qsq09dnnex1jbtwgvzer</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283183</id>
      <parentid>283182</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Try to fix export</comment>
      <origin>283183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1556" sha1="q9hsh8lt4zkpvkdtwlve5o02xzb4twi" xml:space="preserve">{{titulus2
 | OperaeTitulus  = De Sphaera Mundi
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | Annus          = ca. 1230
 | Genera         = Physica
 | Liber          = Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf
 | Editio         = Sphaera Ioannis de Sacrobosco Emendata. Elias Vinetus, Venetiis 1586.
}}

&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=1 to =1 /&gt;
&lt;br /&gt;

== Index. ==

* [[De_sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco/Proemium|Proemia.]]
* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum|I. Capitulum primum, de compositione Sphæræ, quid sit Sphæra, quid sit eius centrum, quid axis sphæræ, quid sit polus mundi, quot sint sphæræ, quae sit forma munidi.]]
* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum|II. Capitulum secundum, de circulis, ex quibus sphæra materialis componiture: &amp;amp; illa super cœlestis, quæ per istam imaginatur, componi intelligitur.]]
* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum tertium|III. Capitulum tertium, de ortu &amp;amp; occasu signorum, &amp;amp; de diversitate dierum &amp;amp; noctium, &amp;amp; de divisione climatum.]]
* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum quartum|IV. Capitulum quartum, de circulis &amp;amp; motibus planetarum, &amp;amp; de causis eclipsium Solis &amp;amp; Lunæ.]]

{{finis}}</text>
      <sha1>q9hsh8lt4zkpvkdtwlve5o02xzb4twi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283184</id>
      <parentid>283183</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Try to fix export again?</comment>
      <origin>283184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1555" sha1="9hg35n595j7xoeimnnjnqf67vsvk859" xml:space="preserve">{{titulus2
 | OperaeTitulus  = De Sphaera Mundi
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | Annus          = ca. 1230
 | Genera         = Physica
 | Liber          = Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf
 | Editio         = Sphaera Ioannis de Sacrobosco Emendata. Elias Vinetus, Venetiis 1586.
}}

&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=1 to =1 /&gt;
&lt;br /&gt;

== Index. ==
* [[De_sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco/Proemium|Proemia.]]
* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum|I. Capitulum primum, de compositione Sphæræ, quid sit Sphæra, quid sit eius centrum, quid axis sphæræ, quid sit polus mundi, quot sint sphæræ, quae sit forma munidi.]]
* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum|II. Capitulum secundum, de circulis, ex quibus sphæra materialis componiture: &amp;amp; illa super cœlestis, quæ per istam imaginatur, componi intelligitur.]]
* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum tertium|III. Capitulum tertium, de ortu &amp;amp; occasu signorum, &amp;amp; de diversitate dierum &amp;amp; noctium, &amp;amp; de divisione climatum.]]
* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum quartum|IV. Capitulum quartum, de circulis &amp;amp; motibus planetarum, &amp;amp; de causis eclipsium Solis &amp;amp; Lunæ.]]

{{finis}}</text>
      <sha1>9hg35n595j7xoeimnnjnqf67vsvk859</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283185</id>
      <parentid>283184</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Abrogans recensionem [[Special:Diff/283183|283183]] ab usore [[Special:Contributions/Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[User talk:Sjgallagher2|Disputatio]])</comment>
      <origin>283185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1625" sha1="4rwkzjox6wro8a21xfssimufbi8fcr0" xml:space="preserve">{{header
 | OperaeTitulus  = De Sphaera Mundi
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | Annus          = ca. 1230
 | Genera         = Physica
 | Liber          = Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf
 | Editio         = Sphaera Ioannis de Sacrobosco Emendata. Elias Vinetus, Venetiis 1586.
}}

{{liber
|Post=Proemia
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Proemium
}}

&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=1 to =1 /&gt;
&lt;br /&gt;

== Index. ==
* [[De_sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco/Proemium|Proemia.]]

* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum|I. Capitulum primum, de compositione Sphæræ, quid sit Sphæra, quid sit eius centrum, quid axis sphæræ, quid sit polus mundi, quot sint sphæræ, quae sit forma munidi.]]

* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum|II. Capitulum secundum, de circulis, ex quibus sphæra materialis componiture: &amp;amp; illa super cœlestis, quæ per istam imaginatur, componi intelligitur.]]

* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum tertium|III. Capitulum tertium, de ortu &amp;amp; occasu signorum, &amp;amp; de diversitate dierum &amp;amp; noctium, &amp;amp; de divisione climatum.]]

* [[De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum quartum|IV. Capitulum quartum, de circulis &amp;amp; motibus planetarum, &amp;amp; de causis eclipsium Solis &amp;amp; Lunæ.]]</text>
      <sha1>4rwkzjox6wro8a21xfssimufbi8fcr0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86291</id>
    <revision>
      <id>283187</id>
      <parentid>281947</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="axyz3m0xg0s3c21hgf6rfaf9f3zrzak" xml:space="preserve">{{header
 | OperaeTitulus  = De Sphaera Mundi
 | OperaeWikiPagina = De Sphaera Mundi
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | SubTitulus = Capitulum primum, ''de compositione Sphæræ, quid sit Sphæra, quid sit eius centrum, quid axis sphæræ, quid sit polus mundi, quot sint sphæræ, quae sit forma munidi.''
}}
{{liber
|Ante=Proemia
|AnteNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Proemium
|Post=Capitulum secundum
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum
}}
&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=6 to =25 tosection=ch1 /&gt;

{{finis}}

{{liber
|Ante=De Sphaera Mundi
|AnteNomen=De Sphaera Mundi
|Post=Capitulum primum
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum
}}</text>
      <sha1>axyz3m0xg0s3c21hgf6rfaf9f3zrzak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283188</id>
      <parentid>283187</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="902" sha1="k4me21o6111eb9qnqsz9x1uy5otvult" xml:space="preserve">{{header
 | OperaeTitulus  = De Sphaera Mundi
 | OperaeWikiPagina = De Sphaera Mundi
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | SubTitulus = Capitulum primum, ''de compositione Sphæræ, quid sit Sphæra, quid sit eius centrum, quid axis sphæræ, quid sit polus mundi, quot sint sphæræ, quae sit forma munidi.''
}}
{{liber
|Ante=Proemia
|AnteNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Proemium
|Post=Capitulum secundum
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum
}}
&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=6 to =25 tosection=ch1 /&gt;

{{finis}}

{{liber
|Ante=Proemia
|AnteNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Proemium
|Post=Capitulum secundum
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum
}}</text>
      <sha1>k4me21o6111eb9qnqsz9x1uy5otvult</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Proemium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86292</id>
    <revision>
      <id>283186</id>
      <parentid>281948</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="928" sha1="qs7u7tyywj5jznq0t62qjosvmswk6ld" xml:space="preserve">{{header
 | OperaeTitulus  = De Sphaera Mundi
 | OperaeWikiPagina = De Sphaera Mundi
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | SubTitulus = Proemia
}}
{{liber
|Ante=De Sphaera Mundi
|AnteNomen=De Sphaera Mundi
|Post=Capitulum primum
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum
}}


&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=2 to =4 /&gt;


{{rule}}

&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=5 to =5 /&gt;

{{rule}}

{{finis}}

{{liber
|Ante=De Sphaera Mundi
|AnteNomen=De Sphaera Mundi
|Post=Capitulum primum
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum
}}</text>
      <sha1>qs7u7tyywj5jznq0t62qjosvmswk6ld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86297</id>
    <revision>
      <id>283189</id>
      <parentid>281725</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="5f4x3q8qj6cx6uw0cmuyeve552b0s06" xml:space="preserve">{{header
 | OperaeTitulus  = De Sphaera
 | OperaeWikiPagina = De sphaera Ioannis de Sacrobosco
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | SubTitulus = Capitulum secundum, ''de circulis, ex quibus sphæra materialis componiture: &amp; illa super cœlestis, quæ per istam imaginatur, componi intelligitur.''
}}
{{liber
|Ante=Capitulum primum
|AnteNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum
|Post=Capitulum tertium
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum tertium
}}
&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=25 to =40 fromsection=ch2 /&gt;

{{finis}}

{{liber
|Ante=Capitulum primum
|AnteNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum primum
|Post=Capitulum tertium
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum tertium
}}</text>
      <sha1>5f4x3q8qj6cx6uw0cmuyeve552b0s06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum tertium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86326</id>
    <revision>
      <id>283190</id>
      <parentid>281926</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="873" sha1="jjiom0hpg1t4iew5t4z4lu0dd1i37l7" xml:space="preserve">{{header
 | OperaeTitulus  = De Sphaera
 | OperaeWikiPagina = De sphaera Ioannis de Sacrobosco
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | SubTitulus = Capitulum tertium, ''de ortu &amp; occasu signorum, &amp; de diversitate dierum &amp; noctium, &amp; de divisione climatum.''
}}
{{liber
|Ante=Capitulum secundum
|AnteNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum
|Post=Capitulum quartum
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum quartum
}}
&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=41 to =72 /&gt;

{{finis}}

{{liber
|Ante=Capitulum secundum
|AnteNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum secundum
|Post=Capitulum quartum
|PostNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum quartum
}}</text>
      <sha1>jjiom0hpg1t4iew5t4z4lu0dd1i37l7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum quartum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86327</id>
    <revision>
      <id>283191</id>
      <parentid>281927</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="681" sha1="jids145iywohiu1w3x54mnkn3u28yzp" xml:space="preserve">{{header
 | OperaeTitulus  = De Sphaera
 | OperaeWikiPagina = De sphaera Ioannis de Sacrobosco
 | Scriptor       = Iohannes de Sacrobosco
 | SubTitulus = Capitulum quartum, ''de circulis &amp; motibus planetarum, &amp; de causis eclipsium Solis &amp; Lunæ.''
}}
{{liber
|Ante=Capitulum tertium
|AnteNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum tertium
}}
&lt;pages index=&quot;Sphaera_Ioannis_de_Sacrobosco_emendata._Elia_Vineti_Santonis_scholia_in_eandem_Sphaeram,_ab_ipso_authore_restituta._Adiunximus_huic_libro_compendium_in_Sphaeram_(IA_bub_gb_hZh9BYVGr7wC_3).pdf&quot; from=73 to =80 /&gt;

{{finis}}

{{liber
|Ante=Capitulum tertium
|AnteNomen=De sphaera Ioannis de Sacrobosco/Capitulum tertium
}}</text>
      <sha1>jids145iywohiu1w3x54mnkn3u28yzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liber:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>86632</id>
    <revision>
      <id>283193</id>
      <timestamp>2026-10-10T17:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens ''</comment>
      <origin>283193</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="g3q3lyj34coyn3kzw5utyijnv6qbz8n" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Miscellanea Berolinensia
|Language=la
|Volume=1
|Author=Societas Regia Scientiarum Berolinensis
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1710
|Source=Google Books https://www.google.com/books/edition/_/2ZkDAAAAMAAJ
|Image=8
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>g3q3lyj34coyn3kzw5utyijnv6qbz8n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283200</id>
      <parentid>283193</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283200</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="s72o0aukxf71sabv07ael6l11bhsztk" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Miscellanea Berolinensia
|Language=la
|Volume=1
|Author=Societas Regia Scientiarum Berolinensis
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1710
|Source=
|Image=8
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>s72o0aukxf71sabv07ael6l11bhsztk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283205</id>
      <parentid>283200</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283205</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="1s414e3b00bos0qcvb9qqapucrmxih0" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Miscellanea Berolinensia
|Language=la
|Volume=1
|Author=Societas Regia Scientiarum Berolinensis
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1710
|Source=
|Image=8
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks={{{!}}
{{!}} G. G. L. Brevis designatio meditationum de Originibus Genium ductis potissimum ex indicio linguarum. {{!}}{{!}} 1
{{!}}-
{{!}} G. G. L. Oedipus Chymicus ænigmatis Græcis &amp;amp; Germanici. {{!}}{{!}} 16
{{!}} -
{{!}} G. Kirchii. De simplicissima quadam specie Micrometri. {{!}}{{!}} 201
{{!}}}
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>1s414e3b00bos0qcvb9qqapucrmxih0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283206</id>
      <parentid>283205</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283206</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="s72o0aukxf71sabv07ael6l11bhsztk" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Miscellanea Berolinensia
|Language=la
|Volume=1
|Author=Societas Regia Scientiarum Berolinensis
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=
|Address=
|Year=1710
|Source=
|Image=8
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>s72o0aukxf71sabv07ael6l11bhsztk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86633</id>
    <revision>
      <id>283194</id>
      <timestamp>2026-10-10T17:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vacua */</comment>
      <origin>283194</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86634</id>
    <revision>
      <id>283195</id>
      <timestamp>2026-10-10T17:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vacua */</comment>
      <origin>283195</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86635</id>
    <revision>
      <id>283196</id>
      <timestamp>2026-10-10T17:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vacua */</comment>
      <origin>283196</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86636</id>
    <revision>
      <id>283197</id>
      <timestamp>2026-10-10T17:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vacua */</comment>
      <origin>283197</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86637</id>
    <revision>
      <id>283198</id>
      <timestamp>2026-10-10T17:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vacua */</comment>
      <origin>283198</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86638</id>
    <revision>
      <id>283199</id>
      <timestamp>2026-10-10T17:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vacua */</comment>
      <origin>283199</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86639</id>
    <revision>
      <id>283201</id>
      <timestamp>2026-10-10T17:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283201</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="e9ee2k33msq6twjf0yc4w86zvswfe2o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[File:MiscBerol Tom1Frontispiece.jpg|center]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e9ee2k33msq6twjf0yc4w86zvswfe2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86640</id>
    <revision>
      <id>283202</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283202</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="448" sha1="47ct0az9an4jm51rdweowfwjyivy1ej" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|

{{x-larger|MISCELLANEA}}&lt;br /&gt;{{xxx-larger|BEROLINENSIA}}&lt;br /&gt;AD&lt;br /&gt;{{x-larger|INCREMENTUM SCIENTIARUM}}&lt;br /&gt;EX SCRIPTIS&lt;br /&gt;{{xx-larger|SOCIETATI REGIÆ}}&lt;br /&gt;{{x-larger|SCIENTIARUM}}&lt;br /&gt;EXHIBITIS&lt;br /&gt;{{smaller|EDITA,}}&lt;br /&gt;CVM FIGVRIS AENEIS ET INDICE MATERIARUM.

{{rule|30em}}

B E R O L I N I,

''Sumptibus''&lt;br /&gt;{{x-larger|''JOHAN. CHRIST. PAPENII,''}}&lt;br /&gt;''Bibliopolæ Regii &amp;amp; Societatis Privilegiata.''

A. MDCCX.

}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>47ct0az9an4jm51rdweowfwjyivy1ej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86641</id>
    <revision>
      <id>283203</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vacua */</comment>
      <origin>283203</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8q7f8sfhwu37l4xfagx228j1tk5f96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86642</id>
    <revision>
      <id>283204</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ':  SERENISSIMO ET POTENTISSIMO PRINCIPI AC DOMINO  DOMINO .  FRIDERICO REGI BORUSSIÆ Marchioni Brandenburgico, S.R. I. Archi-Camerario &amp; Electori, Supremo principiAraufionenſi,  Neocomenfi &amp; Vallanginenfi, Magdeburgi, Cli-  viæ, Iuliæ , Montium,Stettini, Pomeranie , Caffubiorum,Vandalorum, &amp; in Silefia Croſne Du-  ci, Burggravio Norimbergenfi , Principi Halberſtadii, Mindæ , Camini, Venedorum, Schvverini, Razeburgi, &amp; Meurſiæ , Comiti Hohenzo...</comment>
      <origin>283204</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="kb4b9avx9mdp2dzym0d6s1cfwikzb87" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;:

SERENISSIMO ET POTENTISSIMO
PRINCIPI AC DOMINO

DOMINO .

FRIDERICO
REGI BORUSSIÆ
Marchioni Brandenburgico, S.R. I. Archi-Camerario &amp; Electori, Supremo principiAraufionenſi,

Neocomenfi &amp; Vallanginenfi, Magdeburgi, Cli-

viæ, Iuliæ , Montium,Stettini, Pomeranie , Caffubiorum,Vandalorum, &amp; in Silefia Croſne Du-

ci, Burggravio Norimbergenfi , Principi Halberſtadii, Mindæ , Camini, Venedorum, Schvverini,
Razeburgi, &amp; Meurſiæ , Comiti Hohenzolleræ,

Ruppini, Marcæ,Ravensbergæ,Hohnſteinii,Tecklemburgi, Lingæ , Schvverini , Buhræ &amp; Leerdami, Marchioni Vehræ &amp; Flisfingæ , Domino Ra-

venſteinii, territoriorumque Roſtochii, Starogardiæ,Lauemburgi , Butoviæ ,'Arlaji
&amp;Bredæ.

&amp;c.

&amp;c. &amp;c.

RegiDomino ac Fundatori noftro

longe clementiffimo.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kb4b9avx9mdp2dzym0d6s1cfwikzb87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/484</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86643</id>
    <revision>
      <id>283221</id>
      <timestamp>2026-10-10T19:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283221</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="7rfbclvcz0z2iflx4wu754l2990remo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[File:Leibniz MiscBerol Fig1 Go 1710 bw.jpg|center]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7rfbclvcz0z2iflx4wu754l2990remo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86644</id>
    <revision>
      <id>283223</id>
      <timestamp>2026-10-10T19:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'V Quinque libros fecit Divino NumineMofes, I QuosnumerusJofuæ fufcipit inde minor. CTR Tresmuta populis Patriarchæ voce loquuntur, I Unicushosteftis veradediſſeprobat. O Nilagit, hæc qui non attenta mente revolvit, duæ literæ LV Necquinquaginta quinquefubeffe videt. M Sunttamenilladuo, queisſi millena ſubirent, finalis. Divitias ſapiensfineparare poteft. in fyllaba prima V Nafcentiquinos comites asſiſtere cernes, inſyllabaultima V. Quinqueeti...</comment>
      <origin>283223</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1566" sha1="cdu13nedm0lv5495oc0tk6a4hlraf2g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;V Quinque libros fecit Divino NumineMofes,
I QuosnumerusJofuæ fufcipit inde minor.
CTR Tresmuta populis Patriarchæ voce loquuntur,
I Unicushosteftis veradediſſeprobat.
O Nilagit, hæc qui non attenta mente revolvit,
duæ literæ LV Necquinquaginta quinquefubeffe videt.
M Sunttamenilladuo, queisſi millena ſubirent,
finalis. Divitias ſapiensfineparare poteft.
in fyllaba prima V Nafcentiquinos comites asſiſtere cernes,
inſyllabaultima V. Quinqueetiamcomites mox morientis erunt.
Syllabæ quatuor.
Suntquatuor, quorumnutu fententia fertur :
Una vox,Victriolum.
Judicio proditrestamen una fuo.
NempeGermani fæpe pro Vitriolo legunt ſcribuntqueVitriol,
corruptè, quaſia victoria derivaretur ; cum conftet, Vitram Latinis
etiam coloremcæruleum ſignificare.
At Enigma Baſilianum a Graco diſſentire videtur. Ita eft :
erunt tamen fortaffe, qui conciliationem comminiſcentur. Noftrum
Vitriolum , noftrum Arſenicum clamant illi , qui ſe unos philoſophos
appellandos contendunt. Nempeeſtin arcanis eorum ſchedis,ad quas
aliquando,tanquam adEleufinia facra admiſſus ſum, materiaquædam,
cui utrumque nomen non inepte attribui posfit.

{{rule}}

{{c|
{{larger|III.}}&lt;br /&gt;{{xx-larger|Godefridi Guilielmi Leibnitii}}&lt;br /&gt;Annotatio de quibusdam Ludis; inprimis de Ludo quodam Sinico, differentiaque Scachici &amp; Latrunculorum, &amp; novo genere Ludi Navalis.
}}

{{dropinitial|S}}Æpe notavimus, nusquam homines quam in ludicris ingeniofioreseffe: atque ideo ludos Mathematicorum curam mereri, non per se, sed artis inveniendi causa. Ludi eventus fortuiti&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cdu13nedm0lv5495oc0tk6a4hlraf2g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283225</id>
      <parentid>283223</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283225</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1782" sha1="jdd30m8f21jqvgx2qlhjp1upb9fdbij" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
| &amp;nbsp; ||V ||Quinque libros fecit Divino NumineMofes,
|-
| &amp;nbsp; ||I ||QuosnumerusJofuæ fufcipit inde minor.
|-
| &amp;nbsp; ||CTR ||Tresmuta populis Patriarchæ voce loquuntur,
|-
| &amp;nbsp; ||I ||Unicushosteftis veradediſſeprobat.
|-
| &amp;nbsp; ||O ||Nilagit, hæc qui non attenta mente revolvit,
|-
| duæ literæ || LV ||Necquinquaginta quinquefubeffe videt.
|-
| M || Sunt tamen illa ''duo'', queis si ''millena'' subirent, 
|-
| &amp;nbsp; || finalis. || Divitias sapiens ''fine'' parare potest.
|-
|in syllaba prima || V Nafcentiquinos comites asſiſtere cernes,
|-
| in syllaba ultima || V || Quinque etiam comites mox ''morientis'' erunt.
|-
| Syllabæ quatuor. || &amp;nbsp; || Sunt ''quatuor'', quorum nutu sententia fertur :
|-
| Una vox, Victriolum. || &amp;nbsp; || Judicio prodit res tamen ''una'' suo.
|}

Nempe Germani sæpe pro Vitriolo legunt scribuntque ''Vitriol'', corruptè, quasi a victoria derivaretur; cum constet, Vitram Latinis etiam colorem cœruleum significare.

At Ænigma Baſilianum a Graco diſſentire videtur. Ita eft :
erunt tamen fortaffe, qui conciliationem comminiſcentur. Noftrum Vitriolum , noftrum Arſenicum clamant illi , qui ſe unos philoſophos appellandos contendunt. Nempeeſtin arcanis eorum ſchedis,ad quas aliquando,tanquam adEleufinia facra admiſſus ſum, materiaquædam, cui utrumque nomen non inepte attribui posfit.

{{rule}}

{{c|
{{larger|III.}}&lt;br /&gt;{{xx-larger|Godefridi Guilielmi Leibnitii}}&lt;br /&gt;Annotatio de quibusdam Ludis; inprimis de Ludo quodam Sinico, differentiaque Scachici &amp; Latrunculorum, &amp; novo genere Ludi Navalis.
}}

{{dropinitial|S}}Æpe notavimus, nusquam homines quam in ludicris ingeniosiores esse: atque ideo ludos Mathematicorum curam mereri, non per se, sed artis inveniendi causa. Ludi eventus fortuiti&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jdd30m8f21jqvgx2qlhjp1upb9fdbij</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283226</id>
      <parentid>283225</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283226</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1835" sha1="jnbuavk2m58dkica8wtvbfu3cif3u9b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
| &amp;nbsp; ||V ||''Quinque'' libros fecit Divino Numine Moses,
|-
| &amp;nbsp; ||I ||Quos ''numerus'' Josuæ fufcipit inde ''minor''.
|-
| &amp;nbsp; ||CTR ||''Tres muta'' populis Patriarchæ voce loquuntur,
|-
| &amp;nbsp; ||I ||''Unicus'' hos testis vera dedisse probat.
|-
| &amp;nbsp; ||O ||''Nil'' agit, hæc qui non attenta mente revolvit,
|-
| duæ literæ || LV ||Nec ''quinquaginta quinque'' subesse videt.
|-
| &amp;nbsp; || M || Sunt tamen illa ''duo'', queis si ''millena'' subirent, 
|-
| &amp;nbsp; || finalis. || Divitias sapiens ''fine'' parare potest.
|-
|in syllaba prima || V || ''Nascenti quinos'' comites assistere cernes,
|-
| in syllaba ultima || V || Quinque etiam comites mox ''morientis'' erunt.
|-
| Syllabæ quatuor. || &amp;nbsp; || Sunt ''quatuor'', quorum nutu sententia fertur :
|-
| Una vox, Victriolum. || &amp;nbsp; || Judicio prodit res tamen ''una'' suo.
|}

Nempe Germani sæpe pro Vitriolo legunt scribuntque ''Vitriol'', corruptè, quasi a victoria derivaretur; cum constet, Vitram Latinis etiam colorem cœruleum significare.

At Ænigma Basilianum a Græco dissentire videtur. Ita est:
erunt tamen fortasse, qui conciliationem comminiscentur. ''Nostrum'' Vitriolum, ''nostrum'' Arsenicum clamant illi, qui se unos philosophos appellandos contendunt. Nempe est in arcanis eorum schedis, ad quas aliquando, tanquam ad Eleusinia sacra admissus sum, materia quædam, cui utrumque nomen non inepte attribui possit.

{{rule}}

{{c|
{{larger|III.}}&lt;br /&gt;{{xx-larger|Godefridi Guilielmi Leibnitii}}&lt;br /&gt;Annotatio de quibusdam Ludis; inprimis de Ludo quodam Sinico, differentiaque Scachici &amp; Latrunculorum, &amp; novo genere Ludi Navalis.
}}

{{dropinitial|S}}Æpe notavimus, nusquam homines quam in ludicris ingeniosiores esse: atque ideo ludos Mathematicorum curam mereri, non per se, sed artis inveniendi causa. Ludi eventus fortuiti&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jnbuavk2m58dkica8wtvbfu3cif3u9b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283227</id>
      <parentid>283226</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1835" sha1="o3vkjhq6k1jfa6neid1svoyjf1q27pg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
| &amp;nbsp; ||V ||''Quinque'' libros fecit Divino Numine Moses,
|-
| &amp;nbsp; ||I ||Quos ''numerus'' Josuæ suscipit inde ''minor''.
|-
| &amp;nbsp; ||CTR ||''Tres muta'' populis Patriarchæ voce loquuntur,
|-
| &amp;nbsp; ||I ||''Unicus'' hos testis vera dedisse probat.
|-
| &amp;nbsp; ||O ||''Nil'' agit, hæc qui non attenta mente revolvit,
|-
| duæ literæ || LV ||Nec ''quinquaginta quinque'' subesse videt.
|-
| &amp;nbsp; || M || Sunt tamen illa ''duo'', queis si ''millena'' subirent, 
|-
| &amp;nbsp; || finalis. || Divitias sapiens ''fine'' parare potest.
|-
|in syllaba prima || V || ''Nascenti quinos'' comites assistere cernes,
|-
| in syllaba ultima || V || Quinque etiam comites mox ''morientis'' erunt.
|-
| Syllabæ quatuor. || &amp;nbsp; || Sunt ''quatuor'', quorum nutu sententia fertur :
|-
| Una vox, Victriolum. || &amp;nbsp; || Judicio prodit res tamen ''una'' suo.
|}

Nempe Germani sæpe pro Vitriolo legunt scribuntque ''Vitriol'', corruptè, quasi a victoria derivaretur; cum constet, Vitram Latinis etiam colorem cœruleum significare.

At Ænigma Basilianum a Græco dissentire videtur. Ita est:
erunt tamen fortasse, qui conciliationem comminiscentur. ''Nostrum'' Vitriolum, ''nostrum'' Arsenicum clamant illi, qui se unos philosophos appellandos contendunt. Nempe est in arcanis eorum schedis, ad quas aliquando, tanquam ad Eleusinia sacra admissus sum, materia quædam, cui utrumque nomen non inepte attribui possit.

{{rule}}

{{c|
{{larger|III.}}&lt;br /&gt;{{xx-larger|Godefridi Guilielmi Leibnitii}}&lt;br /&gt;Annotatio de quibusdam Ludis; inprimis de Ludo quodam Sinico, differentiaque Scachici &amp; Latrunculorum, &amp; novo genere Ludi Navalis.
}}

{{dropinitial|S}}Æpe notavimus, nusquam homines quam in ludicris ingeniosiores esse: atque ideo ludos Mathematicorum curam mereri, non per se, sed artis inveniendi causa. Ludi eventus fortuiti&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o3vkjhq6k1jfa6neid1svoyjf1q27pg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283228</id>
      <parentid>283227</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1839" sha1="cezxliymtyi003g9h8sdtk1hyb1bjtq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
| &amp;nbsp; ||V ||''Quinque'' libros fecit Divino Numine Moses,
|-
| &amp;nbsp; ||I ||Quos ''numerus'' Josuæ suscipit inde ''minor''.
|-
| &amp;nbsp; ||CTR ||''Tres muta'' populis Patriarchæ voce loquuntur,
|-
| &amp;nbsp; ||I ||''Unicus'' hos testis vera dedisse probat.
|-
| &amp;nbsp; ||O ||''Nil'' agit, hæc qui non attenta mente revolvit,
|-
| duæ literæ || LV ||Nec ''quinquaginta quinque'' subesse videt.
|-
| &amp;nbsp; || M || Sunt tamen illa ''duo'', queis si ''millena'' subirent, 
|-
| &amp;nbsp; || finalis. || Divitias sapiens ''fine'' parare potest.
|-
|in syllaba prima || V || ''Nascenti quinos'' comites assistere cernes,
|-
| in syllaba ultima || V || Quinque etiam comites mox ''morientis'' erunt.
|-
| Syllabæ quatuor. || &amp;nbsp; || Sunt ''quatuor'', quorum nutu sententia fertur :
|-
| Una vox, Victriolum. || &amp;nbsp; || Judicio prodit res tamen ''una'' suo.
|}

Nempe Germani sæpe pro Vitriolo legunt scribuntque ''Vitriol'', corruptè, quasi a victoria derivaretur; cum constet, ''Vitram'' Latinis etiam colorem cœruleum significare.

At Ænigma Basilianum a Græco dissentire videtur. Ita est:
erunt tamen fortasse, qui conciliationem comminiscentur. ''Nostrum'' Vitriolum, ''nostrum'' Arsenicum clamant illi, qui se unos philosophos appellandos contendunt. Nempe est in arcanis eorum schedis, ad quas aliquando, tanquam ad Eleusinia sacra admissus sum, materia quædam, cui utrumque nomen non inepte attribui possit.

{{rule}}

{{c|
{{larger|III.}}&lt;br /&gt;{{xx-larger|Godefridi Guilielmi Leibnitii}}&lt;br /&gt;Annotatio de quibusdam Ludis; inprimis de Ludo quodam Sinico, differentiaque Scachici &amp; Latrunculorum, &amp; novo genere Ludi Navalis.
}}

{{dropinitial|S}}Æpe notavimus, nusquam homines quam in ludicris ingeniosiores esse: atque ideo ludos Mathematicorum curam mereri, non per se, sed artis inveniendi causa. Ludi eventus fortuiti&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cezxliymtyi003g9h8sdtk1hyb1bjtq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/176</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86645</id>
    <revision>
      <id>283229</id>
      <timestamp>2026-10-10T19:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1430" sha1="m5o74t8w5t4srwk7nta4pn6om228rej" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[File:Leibniz Historia inventionis phosphori banner.png|center|400px]]

{{c|
{{larger|I.}}&lt;br /&gt;{{xx-larger|''G. G. L.''}}&lt;br /&gt;{{xx-larger|Historia inventionis}}&lt;br /&gt;Phosphori.

}}

{{dropinitial|I}}Nterest scientiarum, ut historia inventionum memorabilium recte tradatur. Inter inventa nostri seculi non minimum habendum est ''Phosphorus igneus'', qui ab aliis corporibus per se lucentibus hoc differt, quod revera nihil aliud est, quam ignis quidam tectus, luce se prodens &amp; fumo, sed si frices acrius in flammam erupturus, &amp; Medeae tunicam, ubi vestimentis illines, redditurus. Id inventum circa annum 1677. prodiit, cum paulo ante animos erexisset ''Phosphorus'', quem vocant, ''Balduini'', qui artificialis est imitatio ''Lapidis Bononiensium'' naturalis, de quo Fortunius Licetus olim titulo ''Litheosphori'' librum scripsit; ac non ita pridem Comes Marsilius Bononiensis experimenta &amp; observationes edidit, Berolini autem Christianus Menzelius Medicus Friderici Guilielmi Magni, naturalem artificialemque peculiari libello comparavit. Ergo Christophorus Adolfus Balduinus, Praefectus sive Ballivus loci cujusdam in Misnia, forte cretam in aqua forti aut spiritu nitri dissolvit, atque inde rursus aquam fortem vi ignis abstraxit; residuum corpus, lucem, quando ei exponebatur, imbibere deprehendit, &amp; aliquandiu servare, &amp; secum in tenebras deferre, velut spongia haustum aquam circumgestat. Id experimentum Cartesianos,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5o74t8w5t4srwk7nta4pn6om228rej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/177</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86646</id>
    <revision>
      <id>283230</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283230</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2459" sha1="sgmgrwfeen7akmpkh2nhxe773ufnru2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(quorum paucissimi Lapidem Bononiensem viderant) non parum perculit, quod lux subito res crassa &amp; portabilis facta videretur, cujus illi radios in sola pressione consistere, &amp; instanti temporis propagari putarunt. Balduinus experimentum suum sub involucro descripsit in libello, cui titulum fecit: ''Aurum aura''.

Secutus est ''Phosphorus'' Brandii, nempe, is quem igneum voco, item Pyropum, qui postea Phosphori nomen {{Greek|κατ᾽ ἐξοχήν}} obtinuit. De cujus inventore anno 1692. Gallico sermone prodiit Viri Egregii &amp; in experimentis hujus Phosphori versati relatio, sed in locis non paucis, iisque capitalibus a re gesta discedens, &amp;, ut opinor, ex narrationibus hominum plus aequo uni faventium, aut etiam rumoribus incertis hausta. Quam cum legissem, monita mea ad amicum misi, hortarusque sum, ut emendaretur, quod erroneum erat; sed nihil impetravi, sive quod praejudicata praevaleret opinio, sive quod amplius inquirendum videretur. Itaque ne veritas rei gesta, non multis fortasse hodie nota, intercidat, ea ipsa monita nunc in publicum dare constitui, exhibita prius ipsa Relatione priore, ut discrimen ejus ab eo, quod revera actum est, necessitasque admonitionis meae magis appareat.

Relatio ergo, quam anno 1692 prodiisse dixi, Latine versa ita fere habet: ''Prima inventio hujus Phosphori casui debetur, ut multa alia pulchra inventa. Chymista quidem Germanus, cui nomem, Brand, Hamburgi degens, homo obscurus, humilis origines, ingenio moroso &amp; phantastico, &amp; in omnibus, quae agebat, mysteriosus, materiam hanc luminosam aliud quaerens invenit. Vitraria arti deditus erat a juventute, sed hanc deseruerat, ut lapidi philosophico vacaret, cujus spes animum ejus invaserat. Cum ergo sibi persuasisset, secretum Lapidis in preparatione urina consistere, diu &amp; multipliciter in ea laboravit frustra: tandem anno 1669 post fortem urina distillationem in recipiente invenit materiam lucidam, quae postea Phosphori nomen obtinuit. Hanc monstravit amicis quibusdam, &amp; inter alios Kunkelio Chymista Electoris Saxonia, sed cavit, ne quid diceret, unde compositio cognosci posset, obiitque secreto suo nemini communicato. Post obitum ejus Kunkelius tam pulchrum arcanum perire non aequo animo ferens, resuscitationem inventi aggressus est, &amp; considerans Brandium tota vita in urina laborasse, suspicatus est, in ea Phosphorum esse quaerendum. Huic ergo operam dedit, &amp; post pertinacem quadriennii laborem, tandem, quod quaerebat, invenit.''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sgmgrwfeen7akmpkh2nhxe773ufnru2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283231</id>
      <parentid>283230</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */</comment>
      <origin>283231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2504" sha1="dmx30ygcpydtohq7yns9m1lcq6zhwn5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(quorum paucissimi Lapidem Bononiensem viderant) non parum perculit, quod lux subito res crassa &amp;amp; portabilis facta videretur, cujus illi radios in sola pressione consistere, &amp;amp; instanti temporis propagari putarunt. Balduinus experimentum suum sub involucro descripsit in libello, cui titulum fecit: ''Aurum aura''.

Secutus est ''Phosphorus'' Brandii, nempe, is quem igneum voco, item Pyropum, qui postea Phosphori nomen {{Greek|κατ᾽ ἐξοχήν}} obtinuit. De cujus inventore anno 1692. Gallico sermone prodiit Viri Egregii &amp;amp; in experimentis hujus Phosphori versati relatio, sed in locis non paucis, iisque capitalibus à re gesta discedens, &amp;amp;, ut opinor, ex narrationibus hominum plus æquo uni faventium, aut etiam rumoribus incertis hausta. Quam cum legissem, monita mea ad amicum misi, hortarusque sum, ut emendaretur, quod erroneum erat; sed nihil impetravi, sive quod præjudicata prævaleret opinio, sive quod amplius inquirendum videretur. Itaque ne veritas rei gesta, non multis fortasse hodie nota, intercidat, ea ipsa monita nunc in publicum dare constitui, exhibita prius ipsa Relatione priore, ut discrimen ejus ab eo, quod revera actum est, necessitasque admonitionis meæ magis appareat.

Relatio ergo, quam anno 1692 prodiisse dixi, Latine versa ita fere habet: ''Prima inventio hujus Phosphori casui debetur, ut multa alia pulchra inventa. Chymista quidem Germanus, cui nomen Brand, Hamburgi degens, homo obscurus, humilis origines, ingenio moroso &amp;amp; phantastico, &amp;amp; in omnibus, quæ agebat, mysteriosus, materiam hanc luminosam aliud quærens invenit. Vitraria arti deditus erat a juventute, sed hanc deseruerat, ut lapidi philosophico vacaret, cujus spes animum ejus invaserat. Cum ergo sibi persuasisset, secretum Lapidis in preparatione urina consistere, diu &amp;amp; multipliciter in ea laboravit frustra: tandem anno 1669 post fortem urina distillationem in recipiente invenit materiam lucidam, quæ postea Phosphori nomen obtinuit. Hanc monstravit amicis quibusdam, &amp;amp; inter alios'' Kunkelio ''Chymista Electoris Saxoniæ, sed cavit, ne quid diceret, unde compositio cognosci posset, obiitque secreto suo nemini communicato. Post obitum ejus Kunkelius tam pulchrum arcanum perire non æquo animo ferens, resuscitationem inventi aggressus est, &amp;amp; considerans Brandium tota vita in urina laborasse, suspicatus est, in ea Phosphorum esse quærendum. Huic ergo operam dedit, &amp;amp; post pertinacem quadriennii laborem, tandem, quod quærebat, invenit.''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dmx30ygcpydtohq7yns9m1lcq6zhwn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283255</id>
      <parentid>283231</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283255</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="t58abgjgyodzkhsy4byzfqbjtb81ddu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(quorum paucissimi Lapidem Bononiensem viderant) non parum perculit, quod lux subito res crassa &amp;amp; portabilis facta videretur, cujus illi radios in sola pressione consistere, &amp;amp; instanti temporis propagari putarunt. Balduinus experimentum suum sub involucro descripsit in libello, cui titulum fecit: ''Aurum aura''.

Secutus est ''Phosphorus'' Brandii, nempe, is quem igneum voco, item ''Pyropum'', qui postea Phosphori nomen {{Greek|κατ᾽ ἐξοχήν}} obtinuit. De cujus inventore anno 1692. Gallico sermone prodiit Viri Egregii &amp;amp; in experimentis hujus Phosphori versati relatio, sed in locis non paucis, iisque capitalibus à re gesta discedens, &amp;amp;, ut opinor, ex narrationibus hominum plus æquo uni faventium, aut etiam rumoribus incertis hausta. Quam cum legissem, monita mea ad amicum misi, hortarusque sum, ut emendaretur, quod erroneum erat; sed nihil impetravi, sive quod præjudicata prævaleret opinio, sive quod amplius inquirendum videretur. Itaque ne veritas rei gesta, non multis fortasse hodie nota, intercidat, ea ipsa monita nunc in publicum dare constitui, exhibita prius ipsa Relatione priore, ut discrimen ejus ab eo, quod revera actum est, necessitasque admonitionis meæ magis appareat.

Relatio ergo, quam anno 1692 prodiisse dixi, Latine versa ita fere habet: ''Prima inventio hujus Phosphori casui debetur, ut multa alia pulchra inventa. Chymista quidem Germanus, cui nomen Brand, Hamburgi degens, homo obscurus, humilis origines, ingenio moroso &amp;amp; phantastico, &amp;amp; in omnibus, quæ agebat, mysteriosus, materiam hanc luminosam aliud quærens invenit. Vitraria arti deditus erat à juventute, sed hanc deseruerat, ut lapidi philosophico vacaret, cujus spes animum ejus invaserat. Cum ergo sibi persuasisset, secretum Lapidis in preparatione urina consistere, diu &amp;amp; multipliciter in ea laboravit frustra: tandem anno 1669 post fortem urina distillationem in recipiente invenit materiam lucidam, quæ postea Phosphori nomen obtinuit. Hanc monstravit amicis quibusdam, &amp;amp; inter alios'' Kunkelio ''Chymista Electoris Saxoniæ, sed cavit, ne quid diceret, unde compositio cognosci posset, obiitque secreto suo nemini communicato. Post obitum ejus Kunkelius tam pulchrum arcanum perire non æquo animo ferens, resuscitationem inventi aggressus est, &amp;amp; considerans Brandium tota vita in urina laborasse, suspicatus est, in ea Phosphorum esse quærendum. Huic ergo operam dedit, &amp;amp; post pertinacem quadriennii laborem, tandem, quod quærebat, invenit.''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t58abgjgyodzkhsy4byzfqbjtb81ddu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/178</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86647</id>
    <revision>
      <id>283232</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '''Non æque mysteriosus fuit ac Brandius, arcanum ue nonnullis communicavit circa annum 1679. In Gallia &amp; Anglia'' Kraftius ''Medicus Dresdensium, inventor hujus Phosphori habetur, quoniam eum primus illuc attulit. Sed revera non nisi dispensator ejus fuit, quem a'' Kunkelio ''acceperat, ut eruditis exteris ostenderet. Immo ignorabat compositionem Kraftius tunc, cum itinera sua obiret.''  Hæc est narratio, in qua primum miror, Brandium parum c...</comment>
      <origin>283232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2417" sha1="s1ngemiwbci1zm7fo7l1itzu3yoeey1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;''Non æque mysteriosus fuit ac Brandius, arcanum ue nonnullis communicavit circa annum 1679. In Gallia &amp; Anglia'' Kraftius ''Medicus Dresdensium, inventor hujus Phosphori habetur, quoniam eum primus illuc attulit. Sed revera non nisi dispensator ejus fuit, quem a'' Kunkelio ''acceperat, ut eruditis exteris ostenderet. Immo ignorabat compositionem Kraftius tunc, cum itinera sua obiret.''

Hæc est narratio, in qua primum miror, Brandium parum cognitum, ex nescio quibus narrationibus tam contemtim traduci; cum gratiæ ei ob pulcherrimum inventum debeantur. Sed illud magis mirandum est, mortuum dici eo tempore, quo Phosphorum Kraftius &amp; Kunkelius scriptis sermonibusque in orbe promulgabant; perditamque cum autore artem resuscitasse Kunkelium: cum certissimum sit Kunkelium ad Brandium profectum ab eo impetrasse artificium, &amp; Brandium diu supervixisse, ac de Kunkelio questum fuisse: sane quantum intellexi, vixit ad huc anno 1692 tunc cum illa narratio prodiret, &amp; ne nunc quidem, an obierit, satis scio. Tantum certe abest, ut bonus ille Brandius in communicando suo arcano difficilis ac morosus mysteriosusque fuerit, ut potius munusculis quibusdam &amp; spe majorum præmiorum a Kraftio &amp; Kunkelio se induci passus fuerit, ut artificium ipsis aperiret. An usque adeo obscuri humilisque fuerit ortus, nescio, ut eo nomine contemtim appellari mereretur. Illud scio, Kunkelium in juventute vitrariæ arti incubuisse, de qua &amp; librum utilem Germanico sermone edidit, nescio, an non patre vitrariæ officinæ magistro natum, quod genus artificii non humile habetur, &amp; in Gallia nec nobilitati derogat. Vereor igitur, ne narranti aliqua hic obtigerit personarum permutatio. ''Brandius'', quantum intellexi, juvenis militiæ operam dederat, &amp; ad superiorem aliquem in ea gradum pervenerat, uxorem etiam duxerat non egenam, sed studiis alchimisticis attrivisse patrimonium dicebatur: nec tam lapidi Philosophorum, quam particularibus, (quæ Chymici vocant) laboribus incumbebat, medicamenta etiam chymica distribuebat.

Inventio autem Phosphori ita se habet: Inciderat Brandius in processum quendam Chymcum in libro typis edito, extantem, qui ex urina parare docebat liquorem aptum (si credimus) particulæ argenti in aurum maturandæ. In eo elaborando Phosphorum suum invenit. Intercedebat illi aliqua notitia cum Johanne Daniele Kraftio, Consiliario tunc commerciorum apud Electorem Saxoniæ, &amp; per hunc cum Johanne&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1ngemiwbci1zm7fo7l1itzu3yoeey1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283233</id>
      <parentid>283232</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:08:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2413" sha1="6l6x85sf5c5c4uvi5mset662t4ngmoo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;''Non æque mysteriosus fuit ac Brandius, arcanum ue nonnullis communicavit circa annum 1679. In Gallia &amp; Anglia'' Kraftius ''Medicus Dresdensium, inventor hujus Phosphori habetur, quoniam eum primus illuc attulit. Sed revera non nisi dispensator ejus fuit, quem a'' Kunkelio ''acceperat, ut eruditis exteris ostenderet. Immo ignorabat compositionem Kraftius tunc, cum itinera sua obiret.''

Hæc est narratio, in qua primum miror, Brandium parum cognitum, ex nescio quibus narrationibus tam contemtim traduci; cum gratiæ ei ob pulcherrimum inventum debeantur. Sed illud magis mirandum est, mortuum dici eo tempore, quo Phosphorum Kraftius &amp; Kunkelius scriptis sermonibusque in orbe promulgabant; perditamque cum autore artem resuscitasse Kunkelium: cum certissimum sit Kunkelium ad Brandium profectum ab eo impetrasse artificium, &amp; Brandium diu supervixisse, ac de Kunkelio questum fuisse: sane quantum intellexi, vixit ad huc anno 1692 tunc cum illa narratio prodiret, &amp; ne nunc quidem, an obierit, satis scio. Tantum certe abest, ut bonus ille Brandius in communicando suo arcano difficilis ac morosus mysteriosusque fuerit, ut potius munusculis quibusdam &amp; spe majorum præmiorum a Kraftio &amp; Kunkelio se induci passus fuerit, ut artificium ipsis aperiret. An usque adeo obscuri humilisque fuerit ortus, nescio, ut eo nomine contemtim appellari mereretur. Illud scio, Kunkelium in juventute vitrariæ arti incubuisse, de qua &amp; librum utilem Germanico sermone edidit, nescio, an non patre vitrariæ officinæ magistro natum, quod genus artificii non humile habetur, &amp; in Gallia nec nobilitati derogat. Vereor igitur, ne narranti aliqua hic obtigerit personarum permutatio. ''Brandius'', quantum intellexi, juvenis militiæ operam dederat, &amp; ad superiorem aliquem in ea gradum pervenerat, uxorem etiam duxerat non egenam, sed studiis alchimisticis attrivisse patrimonium dicebatur: nec tam lapidi Philosophorum, quam particularibus, (quæ Chymici vocant) laboribus incumbebat, medicamenta etiam chymica distribuebat.

Inventio autem Phosphori ita se habet: Inciderat Brandius in processum quendam Chymcum in libro typis edito, extantem, qui ex urina parare docebat liquorem aptum (si credimus) particulæ argenti in aurum maturandæ. In eo elaborando Phosphorum suum invenit. Intercedebat illi aliqua notitia cum Johanne Daniele Kraftio, Consiliario tunc commerciorum apud Electorem Saxoniæ, &amp; per hunc cum Jo-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6l6x85sf5c5c4uvi5mset662t4ngmoo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283256</id>
      <parentid>283233</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283256</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2453" sha1="mh1kwd6zv89qaiuckay9vlh8no6i635" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;''Non æque mysteriosus fuit ac Brandius, arcanum ue nonnullis communicavit circa annum 1679. In Gallia &amp;amp; Anglia'' Kraftius ''Medicus Dresdensium, inventor hujus Phosphori habetur, quoniam eum primus illuc attulit. Sed revera non nisi dispensator ejus fuit, quem a'' Kunkelio ''acceperat, ut eruditis exteris ostenderet. Immo ignorabat compositionem Kraftius tunc, cum itinera sua obiret.''

Hæc est narratio, in qua primum miror, Brandium parum cognitum, ex nescio quibus narrationibus tam contemtim traduci; cum gratiæ ei ob pulcherrimum inventum debeantur. Sed illud magis mirandum est, mortuum dici eo tempore, quo Phosphorum Kraftius &amp;amp; Kunkelius scriptis sermonibusque in orbe promulgabant; perditamque cum autore artem resuscitasse Kunkelium: cum certissimum sit Kunkelium ad Brandium profectum ab eo impetrasse artificium, &amp;amp; Brandium diu supervixisse, ac de Kunkelio questum fuisse: sane quantum intellexi, vixit ad huc anno 1692 tunc cum illa narratio prodiret, &amp;amp; ne nunc quidem, an obierit, satis scio. Tantum certe abest, ut bonus ille Brandius in communicando suo arcano difficilis ac morosus mysteriosusque fuerit, ut potius munusculis quibusdam &amp;amp; spe majorum præmiorum a Kraftio &amp;amp; Kunkelio se induci passus fuerit, ut artificium ipsis aperiret. An usque adeo obscuri humilisque fuerit ortus, nescio, ut eo nomine contemtim appellari mereretur. Illud scio, Kunkelium in juventute vitrariæ arti incubuisse, de qua &amp;amp; librum utilem Germanico sermone edidit, nescio, an non patre vitrariæ officinæ magistro natum, quod genus artificii non humile habetur, &amp;amp; in Gallia nec nobilitati derogat. Vereor igitur, ne narranti aliqua hic obtigerit personarum permutatio. ''Brandius'', quantum intellexi, juvenis militiæ operam dederat, &amp;amp; ad superiorem aliquem in ea gradum pervenerat, uxorem etiam duxerat non egenam, sed studiis alchimisticis attrivisse patrimonium dicebatur: nec tam lapidi Philosophorum, quam particularibus, (quæ Chymici vocant) laboribus incumbebat, medicamenta etiam chymica distribuebat.

Inventio autem Phosphori ita se habet: Inciderat Brandius in processum quendam Chymcum in libro typis edito, extantem, qui ex urina parare docebat liquorem aptum (si credimus) particulæ argenti in aurum maturandæ. In eo elaborando Phosphorum suum invenit. Intercedebat illi aliqua notitia cum Johanne Daniele Kraftio, Consiliario tunc commerciorum apud Electorem Saxoniæ, &amp;amp; per hunc cum Jo-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mh1kwd6zv89qaiuckay9vlh8no6i635</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/159</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86648</id>
    <revision>
      <id>283234</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'Kunkelio, cubiculi ejusdem Principis ministro, sed qui chymicos labores sub hujus nominis velamento obibat. Hi cum Brandio spem fecissent, posse arcanum hoc apud Magnates magno pretio divendi, operamque suam obtulissent, compositionem ejus impetraverunt. Uterque Dresda Hamburgum profecti, ipsam Phosphori elaborationem apud inventorem spectaverunt &amp; didicerunt. Sed cum Kunkelius domum reversus in enchiresi nonnihil errasset, diu Phosphorum con...</comment>
      <origin>283234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2401" sha1="pbcdu9pyi4nvz8v7yx9p1xp1q03zm8a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Kunkelio, cubiculi ejusdem Principis ministro, sed qui chymicos labores sub hujus nominis velamento obibat. Hi cum Brandio spem fecissent, posse arcanum hoc apud Magnates magno pretio divendi, operamque suam obtulissent, compositionem ejus impetraverunt. Uterque Dresda Hamburgum profecti, ipsam Phosphori elaborationem apud inventorem spectaverunt &amp; didicerunt. Sed cum Kunkelius domum reversus in enchiresi nonnihil errasset, diu Phosphorum conficere non potuit, literasque querulas ad Brandium dedit, quas vidi, quibus arcanum sibi non satis sincere communicatum, lamentabatur. Brandius autem poenitentia ductus, quod in communicando tam facilis fuisset, erranti viam monstrare differebat. Interea Kunkelius laborem suum in varias partes versans, errorem per se emendavit, unde nata ei praetensio praetextusque, ut se pro inventore utcunque gerere auderet, Brandio de ea re acerbe querente.

Erat Kunkelius Serenissimi Electoris Saxonie Johannis Georgii III Chymicus, &amp; cum Augustus Elector olim arcana quaedam Alchymistica lucrifera possedisse pro certo in illis terris habeatur ; scripta, (partim propria Principis manu) quae Dresdae extant, &amp; arcani vestigia habere putantur, fidei Kunkelii credita fuerant, ut tentaret, an aliquid inde exsculpi posset: Ex his nonnulla etiam ad me pervenere. Kunkelio Annebergae laboratorium datum est, sed nihil expectatione dignum prodiit. Postea cum Cassius Medicus Hamburgensis, (cujus libellus de auro extat) Rubinum artificialem ope auri Stannique in lucem protulisset, quod diu in desideratis erat; Kunkelius in re vitraria et fusoria versatus, non mediocriter artem perfecit, vasculaque grandiuscula conficere docuit, eoque labore Serenissimi &amp; Potentissimi Electoris Brandenburgici Friderici Wilhelmi Magni talium curiosi gratiam meruit, &amp; in ejus ministerium transiit, stipendio conductus non spernendo, &amp;, non ita pridem Berolini decessit.

Johannes Daniel Kraftius Miltenbergensis Franco, in juventute Medicinae operam dederat, gradumque Doctoratus adeptus, apud fodinas Hercynae Cellerfeldenses Medici metallariorum officium gesserat, postea in Batavos, Angliamque &amp; Americam septentrionalem profectus, insignem notitiam earum rerum adeptus erat, quae non tantum ad naturae cognitionem &amp; Chymiam, sed etiam ad opera artis manuficiaque &amp; commercia pertinent. Itaque Principibus rerum egregiarum curiosis, &amp; de opificiorum commerciorumque emendatione&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pbcdu9pyi4nvz8v7yx9p1xp1q03zm8a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283246</id>
      <parentid>283234</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:20:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283246</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2401" sha1="tkek73w2oax0cpu92t5e95n75eujpi6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Kunkelio, cubiculi ejusdem Principis ministro, sed qui chymicos labores sub hujus nominis velamento obibat. Hi cum Brandio spem fecissent, posse arcanum hoc apud Magnates magno pretio divendi, operamque suam obtulissent, compositionem ejus impetraverunt. Uterque Dresda Hamburgum profecti, ipsam Phosphori elaborationem apud inventorem spectaverunt &amp; didicerunt. Sed cum Kunkelius domum reversus in enchiresi nonnihil errasset, diu Phosphorum conficere non potuit, literasque querulas ad Brandium dedit, quas vidi, quibus arcanum sibi non satis sincere communicatum, lamentabatur. Brandius autem poenitentia ductus, quod in communicando tam facilis fuisset, erranti viam monstrare differebat. Interea Kunkelius laborem suum in varias partes versans, errorem per se emendavit, unde nata ei prætensio prætextusque, ut se pro inventore utcunque gerere auderet, Brandio de ea re acerbe querente.

Erat Kunkelius Serenissimi Electoris Saxonie Johannis Georgii III Chymicus, &amp; cum Augustus Elector olim arcana quædam Alchymistica lucrifera possedisse pro certo in illis terris habeatur ; scripta, (partim propria Principis manu) quæ Dresdæ extant, &amp; arcani vestigia habere putantur, fidei Kunkelii credita fuerant, ut tentaret, an aliquid inde exsculpi posset: Ex his nonnulla etiam ad me pervenere. Kunkelio Annebergæ laboratorium datum est, sed nihil expectatione dignum prodiit. Postea cum Cassius Medicus Hamburgensis, (cujus libellus de auro extat) Rubinum artificialem ope auri Stannique in lucem protulisset, quod diu in desideratis erat; Kunkelius in re vitraria et fusoria versatus, non mediocriter artem perfecit, vasculaque grandiuscula conficere docuit, eoque labore Serenissimi &amp; Potentissimi Electoris Brandenburgici Friderici Wilhelmi Magni talium curiosi gratiam meruit, &amp; in ejus ministerium transiit, stipendio conductus non spernendo, &amp;, non ita pridem Berolini decessit.

Johannes Daniel Kraftius Miltenbergensis Franco, in juventute Medicinæ operam dederat, gradumque Doctoratus adeptus, apud fodinas Hercynæ Cellerfeldenses Medici metallariorum officium gesserat, postea in Batavos, Angliamque &amp; Americam septentrionalem profectus, insignem notitiam earum rerum adeptus erat, quæ non tantum ad naturæ cognitionem &amp; Chymiam, sed etiam ad opera artis manuficiaque &amp; commercia pertinent. Itaque Principibus rerum egregiarum curiosis, &amp; de opificiorum commerciorumque emendatione&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tkek73w2oax0cpu92t5e95n75eujpi6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283247</id>
      <parentid>283246</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283247</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2441" sha1="jre0nepbj9bysg4e8du35b1qg9i75zt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Kunkelio, cubiculi ejusdem Principis ministro, sed qui chymicos labores sub hujus nominis velamento obibat. Hi cum Brandio spem fecissent, posse arcanum hoc apud Magnates magno pretio divendi, operamque suam obtulissent, compositionem ejus impetraverunt. Uterque Dresda Hamburgum profecti, ipsam Phosphori elaborationem apud inventorem spectaverunt &amp;amp; didicerunt. Sed cum Kunkelius domum reversus in enchiresi nonnihil errasset, diu Phosphorum conficere non potuit, literasque querulas ad Brandium dedit, quas vidi, quibus arcanum sibi non satis sincere communicatum, lamentabatur. Brandius autem poenitentia ductus, quod in communicando tam facilis fuisset, erranti viam monstrare differebat. Interea Kunkelius laborem suum in varias partes versans, errorem per se emendavit, unde nata ei prætensio prætextusque, ut se pro inventore utcunque gerere auderet, Brandio de ea re acerbe querente.

Erat Kunkelius Serenissimi Electoris Saxonie Johannis Georgii III Chymicus, &amp;amp; cum Augustus Elector olim arcana quædam Alchymistica lucrifera possedisse pro certo in illis terris habeatur ; scripta, (partim propria Principis manu) quæ Dresdæ extant, &amp;amp; arcani vestigia habere putantur, fidei Kunkelii credita fuerant, ut tentaret, an aliquid inde exsculpi posset: Ex his nonnulla etiam ad me pervenere. Kunkelio Annebergæ laboratorium datum est, sed nihil expectatione dignum prodiit. Postea cum Cassius Medicus Hamburgensis, (cujus libellus de auro extat) Rubinum artificialem ope auri Stannique in lucem protulisset, quod diu in desideratis erat; Kunkelius in re vitraria et fusoria versatus, non mediocriter artem perfecit, vasculaque grandiuscula conficere docuit, eoque labore Serenissimi &amp;amp; Potentissimi Electoris Brandenburgici Friderici Wilhelmi Magni talium curiosi gratiam meruit, &amp;amp; in ejus ministerium transiit, stipendio conductus non spernendo, &amp;amp;, non ita pridem Berolini decessit.

Johannes Daniel Kraftius Miltenbergensis Franco, in juventute Medicinæ operam dederat, gradumque Doctoratus adeptus, apud fodinas Hercynæ Cellerfeldenses Medici metallariorum officium gesserat, postea in Batavos, Angliamque &amp;amp; Americam septentrionalem profectus, insignem notitiam earum rerum adeptus erat, quæ non tantum ad naturæ cognitionem &amp;amp; Chymiam, sed etiam ad opera artis manuficiaque &amp;amp; commercia pertinent. Itaque Principibus rerum egregiarum curiosis, &amp;amp; de opificiorum commerciorumque emendatione&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jre0nepbj9bysg4e8du35b1qg9i75zt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283254</id>
      <parentid>283247</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283254</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2449" sha1="axjbj9xr3m2gne9qs2zkvh4zzoaxvef" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Kunkelio, cubiculi ejusdem Principis ministro, sed qui chymicos labores sub hujus nominis velamento obibat. Hi cum Brandio spem fecissent, posse arcanum hoc apud Magnates magno pretio divendi, operamque suam obtulissent, compositionem ejus impetraverunt. Uterque Dresda Hamburgum profecti, ipsam Phosphori elaborationem apud inventorem spectaverunt &amp;amp; didicerunt. Sed cum Kunkelius domum reversus in enchiresi nonnihil errasset, diu Phosphorum conficere non potuit, literasque querulas ad Brandium dedit, quas vidi, quibus arcanum sibi non satis sincere communicatum, lamentabatur. Brandius autem poenitentia ductus, quod in communicando tam facilis fuisset, erranti viam monstrare differebat. Interea Kunkelius laborem suum in varias partes versans, errorem per se emendavit, unde nata ei prætensio prætextusque, ut se pro inventore utcunque gerere auderet, Brandio de ea re acerbe querente.

Erat Kunkelius Serenissimi Electoris Saxonie Johannis Georgii III Chymicus, &amp;amp; cum Augustus Elector olim arcana quædam Alchymistica lucrifera possedisse pro certo in illis terris habeatur ; scripta, (partim propria Principis manu) quæ Dresdæ extant, &amp;amp; arcani vestigia habere putantur, fidei Kunkelii credita fuerant, ut tentaret, an aliquid inde exsculpi posset: Ex his nonnulla etiam ad me pervenere. Kunkelio Annebergæ laboratorium datum est, sed nihil expectatione dignum prodiit. Postea cum Cassius Medicus Hamburgensis, (cujus libellus de auro extat) ''Rubinum artificialem'' ope auri Stannique in lucem protulisset, quod diu in desideratis erat; Kunkelius in re vitraria et fusoria versatus, non mediocriter artem perfecit, vasculaque grandiuscula conficere docuit, eoque labore Serenissimi &amp;amp; Potentissimi Electoris Brandenburgici Friderici Wilhelmi Magni talium curiosi gratiam meruit, &amp;amp; in ejus ministerium transiit, stipendio conductus non spernendo, &amp;amp;, non ita pridem Berolini decessit.

''Johannes Daniel Kraftius'' Miltenbergensis Franco, in juventute Medicinæ operam dederat, gradumque Doctoratus adeptus, apud fodinas Hercynæ Cellerfeldenses Medici metallariorum officium gesserat, postea in Batavos, Angliamque &amp;amp; Americam septentrionalem profectus, insignem notitiam earum rerum adeptus erat, quæ non tantum ad naturæ cognitionem &amp;amp; Chymiam, sed etiam ad opera artis manuficiaque &amp;amp; commercia pertinent. Itaque Principibus rerum egregiarum curiosis, &amp;amp; de opificiorum commerciorumque emendatione&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>axjbj9xr3m2gne9qs2zkvh4zzoaxvef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/160</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86649</id>
    <revision>
      <id>283235</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'atque amplificatione serio cogitantibus, imprimisque Eminentissimo Electori Moguntino Johanni Philippo, &amp; quos supra laudavimus, Saxonico &amp; Brandenburgico Electoribus, gratus erat, &amp; Consiliarii commerciorum officio fungebatur apud Moguntinum &amp; Saxonem. Et exserebat se in Viro eruditio &amp; eloquentia, seu verbis seu scripto agendum esset, neque aliud obfuit, quam quod ab occupationibus magis certis &amp; profuturis, insito quodam sive genio sive mo...</comment>
      <origin>283235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2447" sha1="5ar8gdccxcujaru3gw739i2uq23hyxf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;atque amplificatione serio cogitantibus, imprimisque Eminentissimo Electori Moguntino Johanni Philippo, &amp; quos supra laudavimus, Saxonico &amp; Brandenburgico Electoribus, gratus erat, &amp; Consiliarii commerciorum officio fungebatur apud Moguntinum &amp; Saxonem. Et exserebat se in Viro eruditio &amp; eloquentia, seu verbis seu scripto agendum esset, neque aliud obfuit, quam quod ab occupationibus magis certis &amp; profuturis, insito quodam sive genio sive morbo identidem ad Alchymisticas spes relabebatur.

Ejus ex sermonibus laboribusque plurimum profecerat Iohannes Ioachimus Becherus, Spirensis Medicus Moguntinus, &amp; postea Monachii &amp; Viennae Consiliarius commerciorum, Vir ingeniosus &amp; Germanicis scriptis validus, sed qui nimium indulgebat scripturienti calamo, &amp; comperta incompertaque aeque protrudebat, cum plerumque ex aliorum narrationibus hausisset, quae scribebat; ipse parum pariens laborum chymicorum, cujus Monachiense Laboratorium, quod in titulo Physicae subterraneae celebrat, frigere deprehenderant amici. Tandem amissa aularum gratia, quod jactantius promissa parum processissent, Batavis ex arenarum collibus, quos dunas vocant, mineram aurariam proposuit, atque inde afflictis luxu rebus in Cornubia apud stannifodinas decessit, vir meliore fortuna dignus, quam &amp; habuisset, si maligna dicacitas, qua amicos patronosque a se abalienavit, &amp; ubi fortuna favebat, tumor, profusio, tum vanitas abfuisset, &amp; fingendi licentia, de qua ipse inter familiares gloriabatur, sive conciliare dictis fidem, sive alios traducere vellet. Varia &amp; in alterutrum excedentia eorum judicia expertus est, quibus tantum ex scriptis innotuit, cum alii temeritatem autoris passim agnoscentes omnia spernant, alii pro magno hominem philosopho, &amp; pene pro adepto habeant. Caeterum &amp; Kraftius, cujus fidem minus aspernarere, cum in eo esset, ut in Electoris Brunsvicensis ministerium, me conciliante, transiret, apud Batavos ante annos aliquot decessit. Haec occasione data de viris ingenio &amp; rerum cognitione praestantibus, mihique proprius cognitis, annotare operae pretium visum est; qui si habuissent certa vitae subsidia, &amp; vigori animi parem recti moris stabilitatem, &amp; majus studium quaerendae veritatis, quam ambitionem emergendi per ambiguas artes, ea praestitissent, quibus inter saeculi &amp; Germaniae ornamenta haberentur. 

Sed ut ad Brandii Phosphorum revertar, Kraftius inventum Magnatibus venditare in se recepit, &amp; iter Anglicanum ingressus Hanovere&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ar8gdccxcujaru3gw739i2uq23hyxf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283248</id>
      <parentid>283235</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283248</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="e4cyp9ldaznb5bb001e8hg4dul4nqjk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;atque amplificatione serio cogitantibus, imprimisque Eminentissimo Electori Moguntino Johanni Philippo, &amp;amp; quos supra laudavimus, Saxonico &amp;amp; Brandenburgico Electoribus, gratus erat, &amp;amp; Consiliarii commerciorum officio fungebatur apud Moguntinum &amp;amp; Saxonem. Et exserebat se in Viro eruditio &amp;amp; eloquentia, seu verbis seu scripto agendum esset, neque aliud obfuit, quam quod ab occupationibus magis certis &amp;amp; profuturis, insito quodam sive genio sive morbo identidem ad Alchymisticas spes relabebatur.

Ejus ex sermonibus laboribusque plurimum profecerat ''Iohannes Ioachimus Becherus'', Spirensis Medicus Moguntinus, &amp;amp; postea Monachii &amp;amp; Viennæ Consiliarius commerciorum, Vir ingeniosus &amp;amp; Germanicis scriptis validus, sed qui nimium indulgebat scripturienti calamo, &amp;amp; comperta incompertaque æque protrudebat, cum plerumque ex aliorum narrationibus hausisset, quæ scribebat; ipse parum pariens laborum chymicorum, cujus Monachiense Laboratorium, quod in titulo Physicæ subterraneæ celebrat, frigere deprehenderant amici. Tandem amissa aularum gratia, quod jactantius promissa parum processissent, Batavis ex arenarum collibus, quos ''dunas'' vocant, mineram aurariam proposuit, atque inde afflictis luxu rebus in Cornubia apud stannifodinas decessit, vir meliore fortuna dignus, quam &amp;amp; habuisset, si maligna dicacitas, qua amicos patronosque à se abalienavit, &amp;amp; ubi fortuna favebat, tumor, profusio, tum vanitas abfuisset, &amp;amp; fingendi licentia, de qua ipse inter familiares gloriabatur, sive conciliare dictis fidem, sive alios traducere vellet. Varia &amp;amp; in alterutrum excedentia eorum judicia expertus est, quibus tantum ex scriptis innotuit, cum alii temeritatem autoris passim agnoscentes omnia spernant, alii pro magno hominem philosopho, &amp;amp; pene pro adepto habeant. Cæterum &amp;amp; Kraftius, cujus fidem minus aspernarere, cum in eo esset, ut in Electoris Brunsvicensis ministerium, me conciliante, transiret, apud Batavos ante annos aliquot decessit. Hæc occasione data de viris ingenio &amp;amp; rerum cognitione præstantibus, mihique proprius cognitis, annotare operæ pretium visum est; qui si habuissent certa vitæ subsidia, &amp;amp; vigori animi parem recti moris stabilitatem, &amp;amp; majus studium quærendæ veritatis, quam ambitionem emergendi per ambiguas artes, ea præstitissent, quibus inter sæculi &amp;amp; Germaniæ ornamenta haberentur. 

Sed ut ad Brandii Phosphorum revertar, Kraftius inventum Magnatibus venditare in se recepit, &amp;amp; iter Anglicanum ingressus Hanovere&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e4cyp9ldaznb5bb001e8hg4dul4nqjk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283249</id>
      <parentid>283248</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283249</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2539" sha1="7wvefq34jt0aaijge8godw10tioytiy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;atque amplificatione serio cogitantibus, imprimisque Eminentissimo Electori Moguntino Johanni Philippo, &amp;amp; quos supra laudavimus, Saxonico &amp;amp; Brandenburgico Electoribus, gratus erat &amp;amp; Consiliarii commerciorum officio fungebatur apud Moguntinum &amp;amp; Saxonem. Et exserebat se in Viro eruditio &amp;amp; eloquentia, seu verbis seu scripto agendum esset, neque aliud obfuit, quam quod ab occupationibus magis certis &amp;amp; profuturis, insito quodam sive genio sive morbo identidem ad Alchymisticas spes relabebatur.

Ejus ex sermonibus laboribusque plurimum profecerat ''Iohannes Ioachimus Becherus'', Spirensis Medicus Moguntinus, &amp;amp; postea Monachii &amp;amp; Viennæ Consiliarius commerciorum, Vir ingeniosus &amp;amp; Germanicis scriptis validus, sed qui nimium indulgebat scripturienti calamo, &amp;amp; comperta incompertaque æque protrudebat, cum plerumque ex aliorum narrationibus hausisset, quæ scribebat; ipse parum pariens laborum chymicorum, cujus Monachiense Laboratorium, quod in titulo Physicæ subterraneæ celebrat, frigere deprehenderant amici. Tandem amissa aularum gratia, quod jactantius promissa parum processissent, Batavis ex arenarum collibus, quos ''dunas'' vocant, mineram aurariam proposuit, atque inde afflictis luxu rebus in Cornubia apud stannifodinas decessit, vir meliore fortuna dignus, quam &amp;amp; habuisset, si maligna dicacitas, qua amicos patronosque à se abalienavit, &amp;amp; ubi fortuna favebat, tumor, profusio, tum vanitas abfuisset, &amp;amp; fingendi licentia, de qua ipse inter familiares gloriabatur, sive conciliare dictis fidem, sive alios traducere vellet. Varia &amp;amp; in alterutrum excedentia eorum judicia expertus est, quibus tantum ex scriptis innotuit, cum alii temeritatem autoris passim agnoscentes omnia spernant, alii pro magno hominem philosopho, &amp;amp; pene pro adepto habeant. Cæterum &amp;amp; Kraftius, cujus fidem minus aspernarere, cum in eo esset, ut in Electoris Brunsvicensis ministerium, me conciliante, transiret, apud Batavos ante annos aliquot decessit. Hæc occasione data de viris ingenio &amp;amp; rerum cognitione præstantibus, mihique proprius cognitis, annotare operæ pretium visum est; qui si habuissent certa vitæ subsidia, &amp;amp; vigori animi parem recti moris stabilitatem, &amp;amp; majus studium quærendæ veritatis, quam ambitionem emergendi per ambiguas artes, ea præstitissent, quibus inter sæculi &amp;amp; Germaniæ ornamenta haberentur. 

Sed ut ad Brandii Phosphorum revertar, Kraftius inventum Magnatibus venditare in se recepit, &amp;amp; iter Anglicanum ingressus Hanovere&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7wvefq34jt0aaijge8godw10tioytiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283250</id>
      <parentid>283249</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283250</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="jtz1wpq6tl0ka20tiv4130ew7ww9jt5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;atque amplificatione serio cogitantibus, imprimisque Eminentissimo Electori Moguntino Johanni Philippo, &amp;amp; quos supra laudavimus, Saxonico &amp;amp; Brandenburgico Electoribus, gratus erat &amp;amp; Consiliarii commerciorum officio fungebatur apud Moguntinum &amp;amp; Saxonem. Et exserebat se in Viro eruditio &amp;amp; eloquentia, seu verbis seu scripto agendum esset, neque aliud obfuit, quam quod ab occupationibus magis certis &amp;amp; profuturis, insito quodam sive genio sive morbo identidem ad Alchymisticas spes relabebatur.

Ejus ex sermonibus laboribusque plurimum profecerat ''Iohannes Ioachimus Becherus'', Spirensis Medicus Moguntinus, &amp;amp; postea Monachii &amp;amp; Viennæ Consiliarius commerciorum, Vir ingeniosus &amp;amp; Germanicis scriptis validus, sed qui nimium indulgebat scripturienti calamo, &amp;amp; comperta incompertaque æque protrudebat, cum plerumque ex aliorum narrationibus hausisset, quæ scribebat; ipse parum pariens laborum chymicorum, cujus Monachiense Laboratorium, quod in titulo Physicæ subterraneæ celebrat, frigere deprehenderant amici. Tandem amissa aularum gratia, quod jactantius promissa parum processissent, Batavis ex arenarum collibus, quos ''dunas'' vocant, mineram aurariam proposuit, atque inde afflictis luxu rebus in Cornubia apud stannifodinas decessit, vir meliore fortuna dignus, quam &amp;amp; habuisset, si maligna dicacitas, qua amicos patronosque à se abalienavit, &amp;amp; ubi fortuna favebat, tumor, profusio, tum vanitas abfuisset, &amp;amp; fingendi licentia, de qua ipse inter familiares gloriabatur, sive conciliare dictis fidem, sive alios traducere vellet. Varia &amp;amp; in alterutrum excedentia eorum judicia expertus est, quibus tantum ex scriptis innotuit, cum alii temeritatem autoris passim agnoscentes omnia spernant, alii pro magno hominem philosopho, &amp;amp; pene pro adepto habeant. Cæterum &amp;amp; Kraftius, cujus fidem minus aspernarere, cum in eo esset, ut in Electoris Brunsvicensis ministerium, me conciliante, transiret, apud Batavos ante annos aliquot decessit. Hæc occasione data de viris ingenio &amp;amp; rerum cognitione præstantibus, mihique proprius cognitis, annotare operæ pretium visum est; qui si habuissent certa vitæ subsidia, &amp;amp; vigori animi parem recti moris stabilitatem, &amp;amp; majus studium quærendæ veritatis, quam ambitionem emergendi per ambiguas artes, ea præstitissent, quibus inter sæculi &amp;amp; Germaniæ ornamenta haberentur. 

Sed ut ad Brandii Phosphorum revertar, Kraftius inventum Magnatibus venditare in se recepit, &amp;amp; iter Anglicanum ingressus Hanoveræ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jtz1wpq6tl0ka20tiv4130ew7ww9jt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Guntherus Parisiensis</title>
    <ns>102</ns>
    <id>86650</id>
    <revision>
      <id>283236</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>283236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="t5iudievwdvhdmkz18f4hyp4jv8bmov" xml:space="preserve">{{Scriptor
}}

==Opera==
*[[Historia Constantinopolitana]]
*[[Ligurinus]]
*[[Solimarius]]
*[[De oratione, ieiunio et eleemosyna]]</text>
      <sha1>t5iudievwdvhdmkz18f4hyp4jv8bmov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/161</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86651</id>
    <revision>
      <id>283237</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ad me invisit, materiamque operis, Brandiumque inventorem, ut res erat, mihi ingenue nominavit, experimentum etiam Phosphori Serenissimo Duci Iohanni Friderico miranti ostendit. Inde in Anglia Regi Carolo II. &amp; Serenissimo Principi Roberto, &amp; Illustri Viro Roberto Boylio aliisque Phosphori mirandos effectus monstravit, de quo extat Hookii narratio, sed nunquam sese, quod sciam inventorem dixit, neque ut narratio superior insinuare videtur, Ph...</comment>
      <origin>283237</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2116" sha1="pyq18zokmyhzerccqp4p60xcbwnegaj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ad me invisit, materiamque operis, Brandiumque inventorem, ut res erat, mihi ingenue nominavit, experimentum etiam Phosphori Serenissimo Duci Iohanni Friderico miranti ostendit. Inde in Anglia Regi Carolo II. &amp; Serenissimo Principi Roberto, &amp; Illustri Viro Roberto Boylio aliisque Phosphori mirandos effectus monstravit, de quo extat Hookii narratio, sed nunquam sese, quod sciam inventorem dixit, neque ut narratio superior insinuare videtur, Phosphorum in Galliam tulit; cum a me illuc primum missus fuerit ad Hugenium, &amp; compositio demum ipsa per insignem Virum Ehrenfridum Waltherum Tschirnhusium priore vice illuc ex Germania revertentem, a me Regiae illic Academiae communicata; cui jam Hugenius rem monstraverat. An pro arcano aliquid pecuniae Kraftius impetraverit, non comperi; certe Boylium non nisi imperfectam descriptionem nactum, ostendit ipsius de Phosphoro dissertatio, nam Phosphorus ejus hoc tantum a Brandiano differt, quod est imperfectior.

At Serenissimus Dux Johannes Fridericus, ut erat magnificus &amp; generosus, mihi in mandatis dedit, ut inventorem arcesserem. Venit ergo Hanoveram Brandius, &amp; bona fide nobis operationem communicavit, nam quicquid ipse agebat, ego per meos in alio laboratorio imitabar. Urina militum in excubiis agentium colligebatur in vasis, ejus collecta copia venit ad nos Brandius, atque extra urbem operationem peregit. Serenissimus Dux viro Hamburgum revertenti pensionem annuam constituit, quae bona fide ei ad Ducis usque obitum persoluta est, idque unum fortasse Brandius a Phosphoro suo beneficium alicujus momenti habuit.

Placet hic subjicere versus, quibus olim Phosphorum igneum descripsi in eo carmine, quo eidem Inclyto Duci gratus parentavi, cujus eruditionem &amp; cognoscendi ardorem ita celebrabam:

&lt;poem&gt;
Ille vagum poterat radio describere mundum,
Et signare vias pelagi sacrosque recessus,
Abdita quos natura sine contexit avaro:
Quaeque Prometheae furatrix virgula flammae
Attulit, &amp; nostris patrat miracula furnis:
Omnia tentabat discendi nobilis ardor.
Vidimus haud unquam visum mortalibus ignem:
Frigidus hic mediis servari gaudet in undis,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pyq18zokmyhzerccqp4p60xcbwnegaj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283251</id>
      <parentid>283237</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283251</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2121" sha1="080o59xihu22p2foc6j6l5j1iyh0wd6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ad me invisit, materiamque operis, Brandiumque inventorem, ut res erat, mihi ingenue nominavit, experimentum etiam Phosphori Serenissimo Duci Iohanni Friderico miranti ostendit. Inde in Anglia Regi Carolo II. &amp; Serenissimo Principi Roberto, &amp; Illustri Viro Roberto Boylio aliisque Phosphori mirandos effectus monstravit, de quo extat Hookii narratio, sed nunquam sese, quod sciam inventorem dixit, neque ut narratio superior insinuare videtur, Phosphorum in Galliam tulit; cum à me illuc primum missus fuerit ad Hugenium, &amp; compositio demum ipsa per insignem Virum Ehrenfridum Waltherum Tschirnhusium priore vice illuc ex Germania revertentem, a me Regiæ illic Academiæ communicata; cui jam Hugenius rem monstraverat. An pro arcano aliquid pecuniæ Kraftius impetraverit, non comperi; certe Boylium non nisi imperfectam descriptionem nactum, ostendit ipsius de Phosphoro dissertatio, nam Phosphorus ejus hoc tantum a Brandiano differt, quod est imperfectior.

At Serenissimus Dux Johannes Fridericus, ut erat magnificus &amp; generosus, mihi in mandatis dedit, ut inventorem arcesserem. Venit ergo Hanoveram Brandius, &amp; bona fide nobis operationem communicavit, nam quicquid ipse agebat, ego per meos in alio laboratorio imitabar. Urina militum in excubiis agentium colligebatur in vasis, ejus collecta copia venit ad nos Brandius, atque extra urbem operationem peregit. Serenissimus Dux viro Hamburgum revertenti pensionem annuam constituit, quæ bona fide ei ad Ducis usque obitum persoluta est, idque unum fortasse Brandius a Phosphoro suo beneficium alicujus momenti habuit.

Placet hic subjicere versus, quibus olim ''Phosphorum igneum'' descripsi in eo carmine, quo eidem Inclyto Duci gratus parentavi, cujus eruditionem &amp; cognoscendi ardorem ita celebrabam:

&lt;poem&gt;
Ille vagum poterat radio describere mundum,
Et signare vias pelagi sacrosque recessus,
Abdita quos natura sine contexit avaro:
Quæque Prometheæ furatrix virgula flammæ
Attulit, &amp; nostris patrat miracula furnis:
Omnia tentabat discendi nobilis ardor.
Vidimus haud unquam visum mortalibus ignem:
Frigidus hic mediis servari gaudet in undis,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>080o59xihu22p2foc6j6l5j1iyh0wd6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283252</id>
      <parentid>283251</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283252</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2122" sha1="7e53lpp76ghz2zo3rologn3ndllcg65" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ad me invisit, materiamque operis, Brandiumque inventorem, ut res erat, mihi ingenue nominavit, experimentum etiam Phosphori Serenissimo Duci Iohanni Friderico miranti ostendit. Inde in Anglia Regi Carolo II. &amp; Serenissimo Principi Roberto, &amp; Illustri Viro Roberto Boylio aliisque Phosphori mirandos effectus monstravit, de quo extat Hookii narratio, sed nunquam sese, quod sciam inventorem dixit, neque ut narratio superior insinuare videtur, Phosphorum in Galliam tulit; cum à me illuc primum missus fuerit ad Hugenium, &amp; compositio demum ipsa per insignem Virum Ehrenfridum Waltherum Tschirnhusium priore vice illuc ex Germania revertentem, à me Regiæ illic Academiæ communicata; cui jam Hugenius rem monstraverat. An pro arcano aliquid pecuniæ Kraftius impetraverit, non comperi; certe Boylium non nisi imperfectam descriptionem nactum, ostendit ipsius de Phosphoro dissertatio, nam Phosphorus ejus hoc tantum a Brandiano differt, quod est imperfectior.

At Serenissimus Dux Johannes Fridericus, ut erat magnificus &amp; generosus, mihi in mandatis dedit, ut inventorem arcesserem. Venit ergo Hanoveram Brandius, &amp; bona fide nobis operationem communicavit, nam quicquid ipse agebat, ego per meos in alio laboratorio imitabar. Urina militum in excubiis agentium colligebatur in vasis, ejus collecta copia venit ad nos Brandius, atque extra urbem operationem peregit. Serenissimus Dux viro Hamburgum revertenti pensionem annuam constituit, quæ bona fide ei ad Ducis usque obitum persoluta est, idque unum fortasse Brandius a Phosphoro suo beneficium alicujus momenti habuit.

Placet hic subjicere versus, quibus olim ''Phosphorum igneum'' descripsi in eo carmine, quo eidem Inclyto Duci gratus parentavi, cujus eruditionem &amp; cognoscendi ardorem ita celebrabam:

&lt;poem&gt;
Ille vagum poterat radio describere mundum,
Et signare vias pelagi sacrosque recessus,
Abdita quos natura sine contexit avaro:
Quæque Prometheæ furatrix virgula flammæ
Attulit, &amp; nostris patrat miracula furnis:
Omnia tentabat discendi nobilis ardor.
Vidimus haud unquam visum mortalibus ignem:
Frigidus hic mediis servari gaudet in undis,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7e53lpp76ghz2zo3rologn3ndllcg65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/162</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86652</id>
    <revision>
      <id>283238</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '&lt;poem&gt; Paulatim exhalans, patrios ne repetat orbes; Fragmina perspicui simulare putes Electri. Nam lapis est, lapidem placet appellare Pyropum, Ignotum Natura tibi, ni doctior illum Nuperus artifici coqueret Vulcanus in antro. Et fors, ni tanti spectaclum Principis esse Debuerat, veluti latuit, per secla lateret. Hunc si Persa sacrum coluisses credulus ignem, Non te pertusa lusisset Nilus in olla. Noster inextinctis imitatur viribus astra, Et...</comment>
      <origin>283238</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1745" sha1="78rdok0xt95ldfqkcfspqmuxpne9xrc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Paulatim exhalans, patrios ne repetat orbes;
Fragmina perspicui simulare putes Electri.
Nam lapis est, lapidem placet appellare Pyropum,
Ignotum Natura tibi, ni doctior illum
Nuperus artifici coqueret Vulcanus in antro.
Et fors, ni tanti spectaclum Principis esse
Debuerat, veluti latuit, per secla lateret.
Hunc si Persa sacrum coluisses credulus ignem,
Non te pertusa lusisset Nilus in olla.
Noster inextinctis imitatur viribus astra,
Et quaesita Sophis, veterumque afficta sepulchris
Unus perpetuae nutrit vitalia flammae
Nec Vestalis eget. Jeremias conderet illo,
Quod sua posteritas patriis accenderet aris.
Ardentem in tenebris timeas tractare lapillum
Inscius: ille tamen nil tactu laedit, &amp; ultro
Corpoream rebus lucem mirabile dictu
Affricat, &amp; Mosis faciem mirantibus offert,
Parte vel a minima tingentibus omnia flammis.
Innocuus, ni fors hostili durius ausu
Tractetur, nimio motu tunc concipit iram
Horribili fremitu, verisque ardoribus urit,
Omnia corripiens, &amp; longa incendia miscet.
Promptius Assyriam possis extinguere naphtham,
Phasidis aut pulsae tunicam, lethalia dona.
Cum tumulatus aquis nimio discedit ab aestu,
Dissimulat vires: tantum cum forte movebis,
Admotave manu facies sentire calorem,
Impiger emisso testatur fulgure vitam,
Immortale animae referens emblema beatae, &amp;c.
&lt;/poem&gt;

Ostendi ipse eidem curiosissimo talium Principi aliud Phosphori genus, Thermophosphorum diceres, qui non a luce, ut Bononiensis &amp; Balduinianus, sed a calore lucem concipit. Est fluoris genus in fodinis, ejus trito pulvere si in lamina ferrea literas figurasque describas, &amp; laminam carbonibus ardentibus imponas, lucent ductus; etsi lamina minime sit ignita, nec lux a carbonibus ad figuras penetrare suis radiis possit.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>78rdok0xt95ldfqkcfspqmuxpne9xrc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283253</id>
      <parentid>283238</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283253</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1781" sha1="qvhf19cthbpxvhflpe4kl50tbzbnm61" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Paulatim exhalans, patrios ne repetat orbes;
Fragmina perspicui simulare putes Electri.
Nam lapis est, lapidem placet appellare ''Pyropum'',
Ignotum Natura tibi, ni doctior illum
Nuperus artifici coqueret Vulcanus in antro.
Et fors, ni tanti spectaclum Principis esse
Debuerat, veluti latuit, per secla lateret.
Hunc si Persa sacrum coluisses credulus ignem,
Non te pertusa lusisset Nilus in olla.
Noster inextinctis imitatur viribus astra,
Et quæsita Sophis, veterumque afficta sepulchris
Unus perpetuæ nutrit vitalia flammæ
Nec Vestalis eget. Jeremias conderet illo,
Quod sua posteritas patriis accenderet aris.
Ardentem in tenebris timeas tractare lapillum
Inscius: ille tamen nil tactu lædit, &amp;amp; ultro
Corpoream rebus lucem mirabile dictu
Affricat, &amp;amp; Mosis faciem mirantibus offert,
Parte vel à minima tingentibus omnia flammis.
Innocuus, ni fors hostili durius ausu
Tractetur, nimio motu tunc concipit iram
Horribili fremitu, verisque ardoribus urit,
Omnia corripiens, &amp;amp; longa incendia miscet.
Promptius Assyriam possis extinguere naphtham,
Phasidis aut pulsæ tunicam, lethalia dona.
Cum tumulatus aquis nimio discedit ab æstu,
Dissimulat vires: tantum cum forte movebis,
Admotave manu facies sentire calorem,
Impiger emisso testatur fulgure vitam,
Immortale animæ referens emblema beatæ, &amp;amp;c.
&lt;/poem&gt;

Ostendi ipse eidem curiosissimo talium Principi aliud Phosphori genus, ''Thermophosphorum'' diceres, qui non à luce, ut Bononiensis &amp;amp; Balduinianus, sed à calore lucem concipit. Est fluoris genus in fodinis, ejus trito pulvere si in lamina ferrea literas figurasque describas, &amp;amp; laminam carbonibus ardentibus imponas, lucent ductus; etsi lamina minime sit ignita, nec lux à carbonibus ad figuras penetrare suis radiis possit.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvhf19cthbpxvhflpe4kl50tbzbnm61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Miscellanea Berolinensia Tom. I (1710).pdf/181</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86653</id>
    <revision>
      <id>283240</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'Motu calorem &amp; demum ignem concipere dura corpora, res pervulgata est, &amp; jam antiquis Saxonibus in religionem versa erat flamma confricatione lignorum durorum excitata, quam Nod-fyr, (id est ignem in casu necessitatis, fomite deficiente paratum,) vocabant, ut ex Caroli Magni Capitulari apparet, quo superstitio illa cum aliis prohibebatur. Et nuperrime deprehensum est apud agrestes homines Brunsvicensis agri superesse superstitionis vestigia,...</comment>
      <origin>283240</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2330" sha1="ia41k7ez7iiarzpegvqem5gieagcio9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Motu calorem &amp; demum ignem concipere dura corpora, res pervulgata est, &amp; jam antiquis Saxonibus in religionem versa erat flamma confricatione lignorum durorum excitata, quam Nod-fyr, (id est ignem in casu necessitatis, fomite deficiente paratum,) vocabant, ut ex Caroli Magni Capitulari apparet, quo superstitio illa cum aliis prohibebatur. Et nuperrime deprehensum est apud agrestes homines Brunsvicensis agri superesse superstitionis vestigia, solitosque alicubi prima anni die extinguere ignem per totam villam sive vicum, &amp; ex lignorum attritu resuscitatum referre ad omnes domos, nonnullos etiam ad accensam inde lignorum struem pecora sua lustrasse, tanquam prophylactico in morbos. Sed illud non aeque cognitum, qua ratione fabri ferrarii apud nostras fodinas ignem in officina extinctum suscitant. Contum ferreum, qui ex ferrariis forma prismatis quadrangularis venire solet, malleo in ipsa acie percutiunt, versantes interim contum, ut eadem acies alternis nunc a dextra, nunc a sinistra feriatur. Ita mox calorem concipit, &amp; post ictus repetitos plane candescit, ut materiam combustibilem inflammet.

Caeterum alia habemus genera Phosphororum, in quibus nulla sunt ignis vestigia; inter quos omnibus palmam praeripit ille, quem debemus ingeniosissimo Viro, Johanni Bernoullio, qui ab aliis de Mercurio in Vacuo lucente observata excoluit, effecitque, ut jam pro arbitrio produci possit, cum antea raro &amp; casu lucifer Mercurius haberetur. Credibile est, hunc Phosphorum perpetuo lucendi vim servare, aut saltem in longinquum tempus producere, quoniam ad lucendum non indiget aëre libero, ut Pyropus seu Phosphorus ignificus, sed in vitro hermetice clauso simplici concussione, splendorem emittit, quod Augusto Borussorum Regi ita placuit, ut inventorem medallione aureo remuneraretur, in quem Bernoullius hoc fere disticho lusit:

&lt;poem&gt;
Regius ut nummi fulgor mea tecta subivit,
Lumine Mercurius vividiore micat.
&lt;/poem&gt;

Et intelligo nunc Dn Dutalium Parisiis aliosque in confirmando promovendoque hoc Phosphoro non sine insigni successu laborasse. Quantam lucem talibus phosphoris pluribus continue concussis producere liceat, inquisitione dignum foret: nam concussio continuata per machinam facile effici posset, pluriumque phosphorum lux refractione aut reflexione colligi; quae miror nondum fuisse tentata.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ia41k7ez7iiarzpegvqem5gieagcio9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283242</id>
      <parentid>283240</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283242</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2341" sha1="4slmtdanzco1piu22h595ga1mt3yzoq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Motu calorem &amp; demum ignem concipere dura corpora, res pervulgata est, &amp; jam antiquis Saxonibus in religionem versa erat flamma confricatione lignorum durorum excitata, quam Nod-fyr, (id est ignem in casu necessitatis, fomite deficiente paratum,) vocabant, ut ex Caroli Magni Capitulari apparet, quo superstitio illa cum aliis prohibebatur. Et nuperrime deprehensum est apud agrestes homines Brunsvicensis agri superesse superstitionis vestigia, solitosque alicubi prima anni die extinguere ignem per totam villam sive vicum, &amp; ex lignorum attritu resuscitatum referre ad omnes domos, nonnullos etiam ad accensam inde lignorum struem pecora sua lustrasse, tanquam prophylactico in morbos. Sed illud non aeque cognitum, qua ratione fabri ferrarii apud nostras fodinas ignem in officina extinctum suscitant. Contum ferreum, qui ex ferrariis forma prismatis quadrangularis venire solet, malleo in ipsa acie percutiunt, versantes interim contum, ut eadem acies alternis nunc a dextra, nunc a sinistra feriatur. Ita mox calorem concipit, &amp; post ictus repetitos plane candescit, ut materiam combustibilem inflammet.

Caeterum alia habemus genera Phosphororum, in quibus nulla sunt ignis vestigia; inter quos omnibus palmam praeripit ille, quem debemus ingeniosissimo Viro, Johanni Bernoullio, qui ab aliis de Mercurio in Vacuo lucente observata excoluit, effecitque, ut jam pro arbitrio produci possit, cum antea raro &amp; casu lucifer Mercurius haberetur. Credibile est, hunc Phosphorum perpetuo lucendi vim servare, aut saltem in longinquum tempus producere, quoniam ad lucendum non indiget aëre libero, ut Pyropus seu Phosphorus ignificus, sed in vitro hermetice clauso simplici concussione, splendorem emittit, quod Augusto Borussorum Regi ita placuit, ut inventorem medallione aureo remuneraretur, in quem Bernoullius hoc fere disticho lusit:

&lt;poem&gt;
Regius ut nummi fulgor mea tecta subivit,
           Lumine Mercurius vividiore micat.
&lt;/poem&gt;

Et intelligo nunc Dn Dutalium Parisiis aliosque in confirmando promovendoque hoc Phosphoro non sine insigni successu laborasse. Quantam lucem talibus phosphoris pluribus continue concussis producere liceat, inquisitione dignum foret: nam concussio continuata per machinam facile effici posset, pluriumque phosphorum lux refractione aut reflexione colligi; quae miror nondum fuisse tentata.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4slmtdanzco1piu22h595ga1mt3yzoq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283243</id>
      <parentid>283242</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283243</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2341" sha1="hz8rkap28vek6lmlfjmqbeavb532gtx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Motu calorem &amp; demum ignem concipere dura corpora, res pervulgata est, &amp; jam antiquis Saxonibus in religionem versa erat flamma confricatione lignorum durorum excitata, quam Nod-fyr, (id est ignem in casu necessitatis, fomite deficiente paratum,) vocabant, ut ex Caroli Magni Capitulari apparet, quo superstitio illa cum aliis prohibebatur. Et nuperrime deprehensum est apud agrestes homines Brunsvicensis agri superesse superstitionis vestigia, solitosque alicubi prima anni die extinguere ignem per totam villam sive vicum, &amp; ex lignorum attritu resuscitatum referre ad omnes domos, nonnullos etiam ad accensam inde lignorum struem pecora sua lustrasse, tanquam prophylactico in morbos. Sed illud non æque cognitum, qua ratione fabri ferrarii apud nostras fodinas ignem in officina extinctum suscitant. Contum ferreum, qui ex ferrariis forma prismatis quadrangularis venire solet, malleo in ipsa acie percutiunt, versantes interim contum, ut eadem acies alternis nunc a dextra, nunc a sinistra feriatur. Ita mox calorem concipit, &amp; post ictus repetitos plane candescit, ut materiam combustibilem inflammet.

Cæterum alia habemus genera Phosphororum, in quibus nulla sunt ignis vestigia; inter quos omnibus palmam præripit ille, quem debemus ingeniosissimo Viro, Johanni Bernoullio, qui ab aliis de Mercurio in Vacuo lucente observata excoluit, effecitque, ut jam pro arbitrio produci possit, cum antea raro &amp; casu lucifer Mercurius haberetur. Credibile est, hunc Phosphorum perpetuo lucendi vim servare, aut saltem in longinquum tempus producere, quoniam ad lucendum non indiget aëre libero, ut Pyropus seu Phosphorus ignificus, sed in vitro hermetice clauso simplici concussione, splendorem emittit, quod Augusto Borussorum Regi ita placuit, ut inventorem medallione aureo remuneraretur, in quem Bernoullius hoc fere disticho lusit:

&lt;poem&gt;
Regius ut nummi fulgor mea tecta subivit,
           Lumine Mercurius vividiore micat.
&lt;/poem&gt;

Et intelligo nunc Dn Dutalium Parisiis aliosque in confirmando promovendoque hoc Phosphoro non sine insigni successu laborasse. Quantam lucem talibus phosphoris pluribus continue concussis producere liceat, inquisitione dignum foret: nam concussio continuata per machinam facile effici posset, pluriumque phosphorum lux refractione aut reflexione colligi; quæ miror nondum fuisse tentata.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hz8rkap28vek6lmlfjmqbeavb532gtx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283244</id>
      <parentid>283243</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>283244</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2347" sha1="8gq87czvz379tzr4mj3a3gx8awqwx4x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Motu calorem &amp; demum ignem concipere dura corpora, res pervulgata est, &amp; jam antiquis Saxonibus in religionem versa erat flamma confricatione lignorum durorum excitata, quam ''Nod-fyr'', (id est ignem in casu necessitatis, fomite deficiente paratum,) vocabant, ut ex Caroli Magni Capitulari apparet, quo superstitio illa cum aliis prohibebatur. Et nuperrime deprehensum est apud agrestes homines Brunsvicensis agri superesse superstitionis vestigia, solitosque alicubi prima anni die extinguere ignem per totam villam sive vicum, &amp; ex lignorum attritu resuscitatum referre ad omnes domos, nonnullos etiam ad accensam inde lignorum struem pecora sua lustrâsse, tanquam prophylactico in morbos. Sed illud non æque cognitum, qua ratione fabri ferrarii apud nostras fodinas ignem in officina extinctum suscitant. Contum ferreum, qui ex ferrariis forma prismatis quadrangularis venire solet, malleo in ipsa acie percutiunt, versantes interim contum, ut eadem acies alternis nunc à dextra, nunc a sinistra feriatur. Ita mox calorem concipit, &amp; post ictus repetitos plane candescit, ut materiam combustibilem inflammet.

Cæterum alia habemus genera Phosphororum, in quibus nulla sunt ignis vestigia; inter quos omnibus palmam præripit ille, quem debemus ingeniosissimo Viro, Johanni Bernoullio, qui ab aliis de Mercurio in Vacuo lucente observata excoluit, effecitque, ut jam pro arbitrio produci possit, cum antea raro &amp; casu lucifer Mercurius haberetur. Credibile est, hunc Phosphorum perpetuo lucendi vim servare, aut saltem in longinquum tempus producere, quoniam ad lucendum non indiget aëre libero, ut Pyropus seu Phosphorus ignificus, sed in vitro hermetice clauso simplici concussione, splendorem emittit, quod Augusto Borussorum Regi ita placuit, ut inventorem medallione aureo remuneraretur, in quem Bernoullius hoc fere disticho lusit:

&lt;poem&gt;
Regius ut nummi fulgor mea tecta subivit,
           Lumine Mercurius vividiore micat.
&lt;/poem&gt;

Et intelligo nunc Dn Dutalium Parisiis aliosque in confirmando promovendoque hoc Phosphoro non sine insigni successu laborasse. Quantam lucem talibus phosphoris pluribus continue concussis producere liceat, inquisitione dignum foret: nam concussio continuata per machinam facile effici posset, pluriumque phosphorum lux refractione aut reflexione colligi; quæ miror nondum fuisse tentata.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8gq87czvz379tzr4mj3a3gx8awqwx4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>283257</id>
      <parentid>283244</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>283257</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2346" sha1="0h62qkwswd67hj3u2lzpqcwmxoi350x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Motu calorem &amp; demum ignem concipere dura corpora, res pervulgata est, &amp; jam antiquis Saxonibus in religionem versa erat flamma confricatione lignorum durorum excitata, quam ''Nod-fyr'', (id est ignem in casu necessitatis, fomite deficiente paratum,) vocabant, ut ex Caroli Magni Capitulari apparet, quo superstitio illa cum aliis prohibebatur. Et nuperrime deprehensum est apud agrestes homines Brunsvicensis agri superesse superstitionis vestigia, solitosque alicubi prima anni die extinguere ignem per totam villam sive vicum, &amp; ex lignorum attritu resuscitatum referre ad omnes domos, nonnullos etiam ad accensam inde lignorum struem pecora sua lustrâsse, tanquam prophylactico in morbos. Sed illud non æque cognitum, qua ratione fabri ferrarii apud nostras fodinas ignem in officina extinctum suscitant. Contum ferreum, qui ex ferrariis forma prismatis quadrangularis venire solet, malleo in ipsa acie percutiunt, versantes interim contum, ut eadem acies alternis nunc à dextra, nunc à sinistra feriatur. Ita mox calorem concipit, &amp; post ictus repetitos plane candescit, ut materiam combustibilem inflammet.

Cæterum alia habemus genera Phosphororum, in quibus nulla sunt ignis vestigia; inter quos omnibus palmam præripit ille, quem debemus ingeniosissimo Viro, Johanni Bernoullio, qui ab aliis de Mercurio in Vacuo lucente observata excoluit, effecitque, ut jam pro arbitrio produci possit, cum antea raro &amp; casu lucifer Mercurius haberetur. Credibile est, hunc Phosphorum perpetuo lucendi vim servare, aut saltem in longinquum tempus producere, quoniam ad lucendum non indiget aëre libero, ut Pyropus seu Phosphorus ignificus, sed in vitro hermetice clauso simplici concussione, splendorem emittit, quod Augusto Borussorum Regi ita placuit, ut inventorem medallione aureo remuneraretur, in quem Bernoullius hoc fere disticho lusit:
&lt;poem&gt;
Regius ut nummi fulgor mea tecta subivit,
           Lumine Mercurius vividiore micat.
&lt;/poem&gt;
Et intelligo nunc Dn Dutalium Parisiis aliosque in confirmando promovendoque hoc Phosphoro non sine insigni successu laborasse. Quantam lucem talibus phosphoris pluribus continue concussis producere liceat, inquisitione dignum foret: nam concussio continuata per machinam facile effici posset, pluriumque phosphorum lux refractione aut reflexione colligi; quæ miror nondum fuisse tentata.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0h62qkwswd67hj3u2lzpqcwmxoi350x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Polygamia Triumphatrix.pdf/338</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86654</id>
    <revision>
      <id>283258</id>
      <timestamp>2026-10-10T22:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erblanchard57</username>
        <id>30712</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ejusmodi cornupetæ Dominus afficiendus ef- fet, fi alterum animal vel læferit corpore fuo, five pedibus fuis, five momorderit ipfum dentibus fuis, vel fi cornibus etiam fuis eum petierit, quod fcilicet vendendum fit animal petulcum &amp; pecunia dividenda cum cadavere, aut fi Dominus confcius &amp; admonitus cornupetam non cuftodiiffet bo- vem pro bove dare debeat, atque cadaver retinere. Quæ leges circa beftias latæ nil aliud intendunt, quàm ut nobi...</comment>
      <origin>283258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3530" sha1="f2dadbmia32d95ub9tjx4b2gv46cxz8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Erblanchard57&quot; /&gt;{{rvh|328|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}{{smaller-block/s}}&lt;/noinclude&gt;ejusmodi cornupetæ Dominus afficiendus ef-
fet, fi alterum animal vel læferit corpore
fuo, five pedibus fuis, five momorderit
ipfum dentibus fuis, vel fi cornibus etiam
fuis eum petierit, quod fcilicet vendendum
fit animal petulcum &amp; pecunia dividenda
cum cadavere, aut fi Dominus confcius &amp;
admonitus cornupetam non cuftodiiffet bo-
vem pro bove dare debeat, atque cadaver
retinere. Quæ leges circa beftias latæ nil
aliud intendunt, quàm ut nobis virtutes in-
culcare debeant, ficuti præfens nobis fatis-
factionem &amp; reftitutionem Deo &amp; proximo
præftandam infinuat. Necmulto abfimilis
eft illa Ex. 23. 4. de inimici (non tantum
Ifraelitæ, fed omnis) afno ab oneris preffu-
ra liberando &amp; fublevando,ubi rationem hu-
jus præcepti hanc volunt effe Rabbini, ut do-
ceat animos noftros virtutem manfuetudinis,
quæ laude digniffima eft, Neque neceffe fue-
rit dicere, teneri nos mifereri hominis afflicti

in corpore fuo; etiam &amp; periclitantis de fa-
cultatibus, præcepto jubemur mifereri,
eumque liberare. vid. Talm. Maß.Mezia c.2:
ubi circumftantiæ &amp; cafus ventilantur &amp;
quæritur, quid facto fit opus, fi jumentum
fuerit gentilis &amp; onus ejus Ifraëlitæ aut vice
verfa. Deinde quærunt quæ ratio ejus fi in
Ifraëlitam incidat geminum, alterum ami-
cum, alterum inimicum; &amp; Refpondent,
quod vi præcepti ad fubigendam pravam cu-
piditatem major inimici habenda fit ratio.
3. quousque ro videris fe extendat, &amp; di-
cunt quod longius fpatium .nom teneatur de-
flectere à viâ ad fublevandam beftiam, quam
ad feptimam &amp; dimidiam partem milliaris.
Præterea dicunt præceptum effe Catholicum
absque ullo loci, temporis &amp; fexus difcrimi-
ne, ac transgrefforem probare fuam crude-
litatem, quae turpe eft vitium, &amp; fe indi-
gnum reddere mifericordiâ Dei. Plur. Maim.
Hil Rozeach c. 13.
{{smaller-block/e}}&lt;section end=&quot;T59&quot; /&gt;
{{dhr}}
&lt;section begin=&quot;T60&quot; /&gt;{{larger|{{c|{{sc|{{spatium|0.75em|'''Thesis L|X.'''}}}}}}}}
{{dhr}}
[[File:Ornamental Letter from Polygamia Triumphatrix - Thesis 60.png|left|95px|I]]Ta etiam apud Hebræos inter alia occurrit lex ''de bove triturante non obdurando, de commixtione brutorum cum hominibus.'' Si nunc hæc omnia &amp; præ{{ls}}ertim hæc po{{ls}}terior lex, quia contra naturam &amp; primam creationem, à Deo fuerunt promulgata, etiam ferri potuit, imo debuit altera de Polygamia, quæ juxta tuam opinionem etiam e{{ls}}t contra naturam, &amp; primam creationem. Con{{ls}}tat enim ex Lev. {{sc|xviii}}. 23. &amp; {{sc|xx}}. 15. 16. quod be{{ls}}tiæ, quibus vir aut mulier ad libidinem abu{{ls}}i fuerunt, ad internecionem {{SIC|u{{ls}}qne|usque}} lapidandæ fuerint {{ls}}ine ullo ætatis discrimine, vetula vacca, an juvencula fuerit. Quod di{{ls}}crimen tamen Hebræi in hominibus utriusque {{ls}}exus ob{{ls}}ervandum volebant, adeò ut {{ls}}i puer novennium non excederet, nec puella triennium, neque ip{{ls}}is, neque be{{ls}}tiæ qualiscunque ætatis ex hac lege mortem infligendam a{{ls}}{{ls}}everent, quod ante i{{ls}}tam ætatem coitum in lege interdictum fieri non admittant. Enim vero id factum non quod brutum deliquerit, {{ls}}ed partim, ne illud alium forte {{ls}}uo a{{ls}}pectu ad {{ls}}imilem libidinem irritaret, partim ne be{{ls}}tia {{ls}}uper{{ls}}tes hominis {{ls}}upplicio affecti memoriam cum ignominia {{ls}}emper refricaret. Uti ''Gratianus Cau{{ls}}. 15. quæ{{ls}}t. 1. c. 4. Pecora'' inquit ''credendum e{{ls}}t ju{{ls}}{{ls}}a interfici, quia tali flagitio contaminata indignam refricant''&lt;noinclude&gt;{{right|''facti''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f2dadbmia32d95ub9tjx4b2gv46cxz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Polygamia Triumphatrix.pdf/339</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86655</id>
    <revision>
      <id>283259</id>
      <timestamp>2026-10-10T22:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erblanchard57</username>
        <id>30712</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '''facti memoriam.'' Cui addit ''Philo Judæus'' de {{ls}}pecialibus legibus: ''ne pariat abominandum aliquid, qualia na{{ls}}ci {{ls}}olent ex hujusmodi piaculis dete{{ls}}tabilibus, qua nemo hone{{ls}}tus ferat in {{ls}}uis po{{ls}}{{ls}}e{{ls}}{{ls}}ionibus.'' Sic Deus Deut. {{sc|xiii}}. 15. 16. bruta idololatriæ {{ls}}ane non capacia interfici jubet, ad repræ{{ls}}entandam delicti atrocitatem. Id prætereà ob{{ls}}ervant, quando gentilis apu...</comment>
      <origin>283259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3957" sha1="ky8gcp434aiwj892f479jz0wp3d4w16" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Erblanchard57&quot; /&gt;{{rvh|329|DE POLYGAMIA.|DISCURSUS}}&lt;/noinclude&gt;''facti memoriam.'' Cui addit ''Philo Judæus'' de {{ls}}pecialibus legibus: ''ne pariat abominandum aliquid, qualia na{{ls}}ci {{ls}}olent ex hujusmodi piaculis dete{{ls}}tabilibus, qua nemo hone{{ls}}tus ferat in {{ls}}uis po{{ls}}{{ls}}e{{ls}}{{ls}}ionibus.'' Sic Deus Deut. {{sc|xiii}}. 15. 16. bruta idololatriæ {{ls}}ane non capacia interfici jubet, ad repræ{{ls}}entandam delicti atrocitatem. Id prætereà ob{{ls}}ervant, quando gentilis apud Hebræos degens cum bruto rem habui{{ls}}{{ls}}et, hominem quidem {{ls}}upplicium lui{{ls}}{{ls}}e, bruto autem nil mali illatum. vid. ''Mornacius ad l. ult. D.'' Tam abominabile {{ls}}cilicet apud Deum erat ut abu{{ls}}um brutorum in brutis ip{{ls}}is puniret. Deus non poterat permittere, ut Bileam a{{ls}}inam {{ls}}uam male tractaret, {{ls}}ed ip{{ls}}i aperiebat os ut cum iniquo illo Domino expo{{ls}}tulare po{{ls}}{{ls}}et; multominus ergo conce{{ls}}{{ls}}i{{ls}}{{ls}}et, &amp; concederet, ut homines per tot mille annos abuterentur brutis &amp; Polygamiæ inter ip{{ls}}a autores e{{ls}}{{ls}}ent. Deus ''abu{{ls}}um vini'' aliarumque rerum maximopere taxavit, nu{{ls}}piam vero per Prophetas {{ls}}uos Polygamiam brutalem in Judæis, qui Pa{{ls}}tores erant cum patribus {{ls}}uis, reprehendit.
{{smaller-block/s}}
{{anchor|n1}}1. Lex de bove triturante non obdurando.
Lata eft Deut. 25. 4. &amp; repetita atque expli-
cata ab Apoftolo Paulo 1 Cor. 9.9. atque de-
notat non effe fifcellâ vel fune obftruendum
rictum bovis, qui crebro atque molefto cir-
cum actu meffes terit in arcâ; &amp; quafi aliud
agendo cum fingulæ res fint quafi hierogly-
phicæ notæ laborantis, mercedemque labo-
ris juftam recipientis, ex intentione Spiritus
S. literaliter &amp; hiftoricè fignificat, dignum
effe operarium mercede fua, id quod often-
dit Apoftolus, nunquid boves cnra funt Deo,
inquiens, an boc propter nos omnino boc dicit.
Non negari quidem poteft, quin qui legem
hanc fanxit, gefferit &amp; boum curam, fed
non præcipue neque tam boum; quàm ho-
minum caufa hæc fcribi curavit, ut fequen-
tia docent. conf. Danh. Hadas.214. Herman.
36. Voluit autem per hanc legem Deus fuo
populo juftitiam, gratitudinem &amp; liberali-
tatem commendare atque ab avaritia,tenaci-
tate aliisque vitiis dehortari. Juftum enim &amp;
æquum eft, ut is qui laborat, mercedem
fuam nanfcifcatur, neque id illi detrahatur,
quod ad labores exantlandos neceffarium.
Cumque avaritia fit radix omnis mali, at-
que idololatria juxta Apoftolum, ideo Deus
multis legibus cavit, ne illa inter Ifraëlitas
vigere poffit. Neque alia eft caufa cur Deus
in meffe colligendâ, in uvis comportandis

fuo populo injunxerit, ut aliquid etiam pau-
peribus relinquatur, In omnibus facrificiis
&amp; feftis pauperum etiam cura adhiberi de-
bebat. Annus Sabbaticus atque Jubilæus ideo
inftituti inter alia, ut depauperati, atque
ære alieno obftricti ad priftina bona redirent,
&amp; in poffeffionem avitorum bonorum alie-
natorum denuo, ceu veri proprietarii, im-
mitterentur. Infuper Deus etiam ferio manda-
vit, ut fi quis ad incitas effet redactus omnes
concurrerent ad fublevandam illius pauper-
tatem &amp; præveniendam ejus mendicitatem.
Siquidem Deus noluit ut in populo fuo ocu-
liffimo fit aliquis mendicans, qui oftiatim
colligat panem propter Deum, fed quilibet
aliquid proprium, quo vivat, poffideat.
vid. Nicol. Serar. de Rabb.1. 2. fcrup. 38.
39. Jo. Druf. Selden. de fucc.c.9. dejur.Nat.
&amp; Gent. l. 6. c. 6. p. 734. Hodiè verò inter
Marianos ftudio quærunt paupertatem,
omnibus rebus fe abdicant, &amp; voto pauper-
tatis jurato fuperftitiofam illam &amp; fuperero-
gatoriam mendicitatem, (cujus hiftoriam
erudite contexuit Chemn. in LL. Theol. de
pauper.) dedita opera eligunt. Et pro-
fecto fallunt &amp; falluntur, qui præiviffe exem-
plo fuo Salvatorem &amp; oftiatim mendicaffe
contendunt. Peculiare verò hic habent fra-
tres Minores, quippe qui bonorum omnium
poffeffionem &amp; proprietatem tùm&lt;noinclude&gt;{{right|communi-}}{{smaller-block/e}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ky8gcp434aiwj892f479jz0wp3d4w16</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>