Victionarium lawiktionary https://la.wiktionary.org/wiki/Victionarium:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.11 case-sensitive Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Victionarium Disputatio Victionarii Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 3039 228658 228652 2026-07-16T11:08:14Z YaganZ 4537 +ro 228658 wikitext text/x-wiki {{caput|la|natio|Natio}} <!-- {{subst:PAGENAME}} --> {{lingua2|la|natio}} {{vicipaedia|natione}} ==={{appellatio}}=== <!-- Appellatio et syllabificatio --> :{{Audio|La-cls-natio.ogg|/ˈnaːti.oː/|{{la-cls-appellatio}}|la|nātiō}} <!-- Exemplum Latinum apellationis --> :{{syllabae|nā|ti|ō|morph=natio}} <!-- Exemplum syllabificationis --> ==={{notatio}}=== <!-- Notatio / etymologia --> [[Categoria:Radice gen|Natio]] “Partus,” a '''[[nascor]]'''. ==={{substantivum|la}}=== <!-- Substantivum Latinum --> '''nātĭ'''|'''ō, -ōnis''' ''{{f}}'' #''({{la-nx|abstractum|Abstr.}})'' actus pariendi, {{la-nx|partus|div=sub}} #Constitutio innata et naturalis, {{la-nx|genus}}, praesertim: ## hominum, cf. [[gens]]. #''({{la-nx|trānslātē|Translatē}})'' populus originem et culturam communem habens ==={{declinatio}}=== <!-- Apta formula declinationis --> {{la-declinatio-3|nātiō|nātiōn}} ==={{trans}}=== <!-- Translationes --> {{trans-tab|Populus originem et culturam communem habens| *{{en}}: {{t+|en|nationality}}, {{t+|en|nation}} *{{ro}}: {{t+|ro|naționalitate|f}}, {{t+|ro|națiune|f}} *{{de}}: {{t+|de|Nationlität|f}}, {{t+|de|Nation|f}} *{{is}}: {{t+|is|þjóðerni|n}} *{{sv}}: {{t+|sv|nationalitet|c}} *{{uk}}: {{t+|uk|народність|f}}, {{t+|uk|національність|f}} }} {{loci2|la}} <!-- Verba allata scriptorum / auctorum --> {{chronologia|class=[[Marcus Tullius Cicero|M. Tullius Cicero]]<br />-106…-43|saec18=[[Demetrius Cantemir]]<br />1674-1723}} {{exempla|Latinitas Romana| {{class|52-51 a.C.n.}} *'''Marcus:''' … propterque honestatis et gloriae similitudinem beati, qui honorati sunt, videntur, miseri autem, qui sunt inglorii. Molestiae, laetitiae, cupiditates, timores similiter omnium mentes pervagantur, nec si opiniones aliae sunt apud alios, idcirco qui canem et felem ut deos colunt, non eadem superstitione qua ceterae gentes conflictantur. Quae autem {{cc=|natio}} non comitatem, non benignitatem, non gratum animum et beneficii memorem diligit? Quae superbos, quae maleficos, quae crudeles, quae ingratos non aspernatur, non odit? —''De legibus'' [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] <ref name=Cicero>{{Cicero|legibus|1|XI|32|LL|com=natio}}</ref> }} {{exempla|Latinitas nova| {{saec18|1714 p.C.n.}} *Hos cum non caperet Chersonesus, novae illis sedes in Budzaiensi agro tributae sunt. Ex illo tempore, accedentibus subinde novis e Nogaia familiis, adeo ista {{cc=|natio}} accrevit, ut numero vix cuiquam alii Scytharum ordae cedat. Ipsi in duas stirpes se dividunt, Orak Ougly, et Orumbet Ougly, genealogiasque suas sollicite conservant. Vitam patrio more in campis degunt, oppida nulla habent, praeter Causzenii ad fluvium Botna, qui exiguo spatio eam regionem tangit. —''Descriptio Moldaviae'' [[Demetrius Cantemir|Demetrii Cantemir]] <ref name=Cantemir>{{Demetrius Cantemir|Moldaviae|1|4|1. Budziak|pars=Geographica|cap=De provinciis et civitatibus Moldaviae hodiernis |n=cps_4.CanDem.DesMold#:1.4;58|com=natio}}</ref> }} {{videq}} {{fontes|noref=|ref= <!-- Eventus <ref>…</ref> --> }} {{DEFAULTSORT:Natio}} [[Categoria:Nationes|!]] i564je6da9syyehdou5nab0u5f4zh61 0 52073 228653 223510 2026-07-15T20:46:28Z YaganZ 4537 curatura 228653 wikitext text/x-wiki {{caput|mul|donaverat}} <!-- {{subst:PAGENAME}} --> {{discretiva}} =={{affines}}== <!-- Formae affines --> ==={{-lingua-|la}}=== <!-- Divisio Latina (prima) --> ===={{proprietates}}==== {{=cform=}} <!-- Exemplum Latinum coniugationis --> {{coniug|la|dōnāverat|dōnō|3|sg|plus|ind|act|(dōnāre)}} {{=cfin=}} ===={{appellatio}}==== <!-- Appellatio et syllabificatio --> :{{Audio|La-cls-donaverat.ogg|/doːˈnaːwe.rat/|{{la-cls-appellatio}}|la|dōnāverat}} <!-- Exemplum Latinum apellationis --> :{{syllabae|dō|nā|ve|rat|morph=donav-erat}} <!-- Exemplum syllabificationis --> ===={{formae}}==== <!-- Formae aliae --> *''({{la-nx|syncopē|Syncop.}})'' {{la-nx|dōnārat}} {{loci|la}} <!-- Verba allata scriptorum / auctorum --> {{chronologia|class=[[Lucius Annaeus Seneca]]<br />–3…+65|saec1=[[Petronius Arbiter]]<br />ca. 14-66|saec18=[[Demetrius Cantemir]]<br />1674-1723}} {{exempla|Latinitas Romana| {{class}} *Philippus Macedonum rex habebat militem manu fortem, cuius in multis expeditionibus utilem expertus operam subinde ex praeda aliquid illi virtutis causa {{cc=|donaverat}} et hominem venalis animae crebris auctoramentis accendebat. —''De beneficiis'' [[Lucius Annaeus Seneca|Senecae]] <ref name=Seneca>{{Seneca|beneficiis|4|37|1|UT|n=12636:4.37|com=donaverat}}</ref> {{saec1}} *Retulimus ergo dextros pedes, dispensatoremque in atrio aureos numerantem deprecati sumus ut servo remitteret poenam. Superbus ille sustulit vultum et: “Non tam iactura me movet,” inquit, “quam neglegentia nequissimi servi. Vestimenta mea cubitoria perdidit, quae mihi natali meo cliens quidam {{cc=|donaverat}}, Tyria sine dubio, sed iam semel lota. Quid ergo est? dono vobis eum.” —''Satyricon'' [[Petronius Arbiter|T. Petronii Arbitri]] <ref name=Petronius>{{Petronius||XXX|11|LL|com=donaverat}}</ref> }} {{exempla|Latinitas nova| {{saec18|1714 p.C.n.}} *Sunt enim in submontanis districtibus complures subditi Moldavorum, tum natione, tum religione, ut se vocant, Catholici, quos Stephanus Magnus, victo Mathia, Hungariae rege, inde abegerat, et suis baronibus {{cc=|donaverat}}. Praecipuus Cantemiriorum pagus in districtu Roman, Pharaoni dictus, cuius incolae plus quam 200 familiarum omnes catholicae sunt religionis, lapideamque et antiquissimam habent ecclesiam. —''Descriptio Moldaviae'' [[Demetrius Cantemir|Demetrii Cantemir]] <ref name=Cantemir>{{Demetrius Cantemir|Moldaviae|1|4|7. Ager Bacoviensis|pars=Geographica|cap=De provinciis et civitatibus Moldaviae hodiernis |n=cps_4.CanDem.DesMold#:1.4;54|com=donaverat}}</ref> }} {{videq}} {{fontes|noref=|ref= <!-- Eventus <ref>…</ref> --> }} h9kbdf6sutzctmutji1x4nvhrwni0n0 228654 228653 2026-07-15T20:47:50Z YaganZ 4537 corr. 228654 wikitext text/x-wiki {{caput|mul|donaverat}} <!-- {{subst:PAGENAME}} --> {{discretiva}} =={{affines}}== <!-- Formae affines --> ==={{-lingua-|la}}=== <!-- Divisio Latina (prima) --> ===={{proprietates}}==== {{=cform=}} <!-- Exemplum Latinum coniugationis --> {{coniug|la|dōnāverat|dōnō|3|sg|plus|ind|act|(dōnāre)}} {{=cfin=}} ===={{appellatio}}==== <!-- Appellatio et syllabificatio --> :{{Audio|La-cls-donaverat.ogg|/doːˈnaːwe.rat/|{{la-cls-appellatio}}|la|dōnāverat}} <!-- Exemplum Latinum apellationis --> :{{syllabae|dō|nā|ve|rat|morph=donav-erat}} <!-- Exemplum syllabificationis --> ===={{formae}}==== <!-- Formae aliae --> *''({{la-nx|syncopē|Syncop.}})'' {{la-nx|dōnārat}} {{loci2|la}} <!-- Verba allata scriptorum / auctorum --> {{chronologia|class=[[Lucius Annaeus Seneca]]<br />–3…+65|saec1=[[Petronius Arbiter]]<br />ca. 14-66|saec18=[[Demetrius Cantemir]]<br />1674-1723}} {{exempla|Latinitas Romana| {{class}} *Philippus Macedonum rex habebat militem manu fortem, cuius in multis expeditionibus utilem expertus operam subinde ex praeda aliquid illi virtutis causa {{cc=|donaverat}} et hominem venalis animae crebris auctoramentis accendebat. —''De beneficiis'' [[Lucius Annaeus Seneca|Senecae]] <ref name=Seneca>{{Seneca|beneficiis|4|37|1|UT|n=12636:4.37|com=donaverat}}</ref> {{saec1}} *Retulimus ergo dextros pedes, dispensatoremque in atrio aureos numerantem deprecati sumus ut servo remitteret poenam. Superbus ille sustulit vultum et: “Non tam iactura me movet,” inquit, “quam neglegentia nequissimi servi. Vestimenta mea cubitoria perdidit, quae mihi natali meo cliens quidam {{cc=|donaverat}}, Tyria sine dubio, sed iam semel lota. Quid ergo est? dono vobis eum.” —''Satyricon'' [[Petronius Arbiter|T. Petronii Arbitri]] <ref name=Petronius>{{Petronius||XXX|11|LL|com=donaverat}}</ref> }} {{exempla|Latinitas nova| {{saec18|1714 p.C.n.}} *Sunt enim in submontanis districtibus complures subditi Moldavorum, tum natione, tum religione, ut se vocant, Catholici, quos Stephanus Magnus, victo Mathia, Hungariae rege, inde abegerat, et suis baronibus {{cc=|donaverat}}. Praecipuus Cantemiriorum pagus in districtu Roman, Pharaoni dictus, cuius incolae plus quam 200 familiarum omnes catholicae sunt religionis, lapideamque et antiquissimam habent ecclesiam. —''Descriptio Moldaviae'' [[Demetrius Cantemir|Demetrii Cantemir]] <ref name=Cantemir>{{Demetrius Cantemir|Moldaviae|1|4|7. Ager Bacoviensis|pars=Geographica|cap=De provinciis et civitatibus Moldaviae hodiernis |n=cps_4.CanDem.DesMold#:1.4;54|com=donaverat}}</ref> }} {{videq}} {{fontes|noref=|ref= <!-- Eventus <ref>…</ref> --> }} nex6xmvrwwfx9wo5cepy78uv8et4489 0 53604 228655 226798 2026-07-15T21:11:30Z YaganZ 4537 curatura 228655 wikitext text/x-wiki {{caput|mul|perficit}} <!-- {{subst:PAGENAME}} --> {{discretiva}} =={{affines}}== <!-- Formae affines --> ==={{-lingua-|la}}=== <!-- Divisio Latina (prima) --> ===={{proprietates}}==== {{=cform=}} <!-- Exemplum Latinum coniugationis --> {{coniug|la|perficit|perficiō|3|sg|praes|ind|act|(perficere)}} {{=cfin=}} ===={{appellatio}}==== <!-- Appellatio et syllabificatio --> :{{Audio|La-cls-perficit.ogg|/ˈper.fi.kit/|{{la-cls-appellatio}}|la}} <!-- Exemplum Latinum apellationis --> :{{syllabae|per|fi|cit|morph=per-fic-it}} <!-- Exemplum syllabificationis --> {{loci2|la}} <!-- Verba allata scriptorum / auctorum --> {{chronologia|class=[[Marcus Tullius Cicero|M. Tullius Cicero]]<br />-106…-43|class2=[[Vitruvius]]<br />ca. -80…-15|saec1=[[Gaius Plinius Secundus|C. Plinius Secundus]]<br />23–79|saec4=[[Aurelius Augustinus Hipponensis]]<br />354–430|saec16=[[Iordanus Brunus Nolanus]]<br />1548-1600|saec19=[[Bussemaker|Ulco Cats Bussemaker]]<br />1810-1865}} {{exempla|Latinitas Romana| {{class|54-51 a.C.n.}} *quare sint nobis isti qui de ratione vivendi disserunt magni homines (ut sunt), sint eruditi, sint veritatis et virtutis magistri, dam modo sit haec quaedam, sive a viris in rerum publicarum varietate versatis inventa, sive etiam in istorum otio ac litteris tractata, res (sicut est) minime quidem contemnenda, ratio civilis et disciplina populorum, quae {{cc=|perficit}} in bonis ingeniis, id quod iam persaepe perfecit, ut incredibilis quaedam et divina virtus exsisteret. —''De republica'' [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] <ref name=Cicero>{{Cicero|republica|3|III.|4|LL|com=perficit}}</ref> {{class|ca. 30–22 a.C.n.}} *Philosophia vero {{cc=|perficit}} architectum animo magno et uti non sit adrogans, sed potius facilis, aequus et fidelis, sine avaritia, quod est maximum; nullum enim opus vere sine fide et castitate fieri potest; ne sit cupidus neque in muneribus accipiendis habeat animum occupatum, sed cum gravitate suam tueatur dignitatem bonam famam habendo; et haec enim philosophia praescribit. Praeterea de rerum natura, quae graece φισιολογία dicitur, philosophia explicat. —''De architectura'' [[Vitruvius|Vitruvii]] <ref name=Vitruvius>{{Vitruvius|1|1|7|com=perficit}}</ref> {{saec1|ca. 78 p.C.n.}} *inde repertum ut inlatae quoque aliunde et inter se colligatae inicerentur fico, quod in macro solo et aquilonio non desiderant, quoniam sponte arescunt loci situ rimisque eadem qu{{c=|a|quae}}e culicum opere causa {{cc=|perficit}}, nec ubi multus pulvis, quod evenit maxime frequenti via adposita. namque et pulveri vis siccandi sucumque lactis absorbendi. quae ratio pulvere et caprificatione hoc quoque praestat ne decidant, absumpto umore tenero et cum quadam fragilitate ponderoso. —''Naturalis historia'' [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] <ref name=Plinius>{{Plinius|5|21|81|BA|com=perficit}}</ref> }} {{exempla|Latinitas postclassica| {{saec4}} *In corpore igitur mortis hujus, quale in paradiso ante peccatum fuit, profecto non erat alia lex in membris nostris repugnans legi mentis nostrae: quia et quando nolumus, et quando non consentimus, nec ei membra nostra ut impleat quod appetit exhibemus, habitat tamen in eis, et mentem resistentem repugnantemque sollicitat: ut ipse conflictus, etiamsi non sit damnabilis, quia non {{cc=|perficit}} iniquitatem; sit tamen miserabilis, quia non habet pacem. —''De nuptiis et concupiscentia'' [[Aurelius Augustinus Hipponensis|Augustini]] <ref name=Augustinus>{{Augustinus|1|2|6|De nuptiis et concupiscentia|n=cps_2.AugHip.DeNuEtC#:3.2.5;2|com=perficit}}</ref> }} {{exempla|Latinitas nova| {{saec16}} *Tripliciter Sol exurens montes, radios igneos exsufflans et refulgens, radiis suis obcaecat oculos. Haec cum me torvo, minaci et dedignabundo vultu, quo non Venerem sed Minervam agnoscerem, tueretur, in eo maxime me devinxit, in eo tanto magis me in sui desiderium et amorem adtraxit: nam quod Venus adblandiendo facit, illa minime omnium adblandiendo {{cc=|perficit}}. —''Oratio valedictoria'' [[Iordanus Brunus Nolanus|Iordani Bruni]] <ref name=IordanusBrunus>{{Iordanus Brunus|opus=Oratio valedictoria |n=cps_6.bibit001661#:2;4|com=perficit}}</ref> {{saec19}} *Argumento est vox μάτην, id est Frustra: quia tunc dicitur aliquid frustra fieri, quum id quod alius gratia quoddam fit, id ipsum non fit cuius gratia geritur: ut deambulatio si purgationis gratia est, nec purgatio evenit ei qui deambulavit; dicimus eum frustra deambulasse, ac deambulationem suo fine esse frustratam: tanquam hoc sit frustra, quod sua natura in alterius gratiam est comparatum, quando scilicet non {{cc=|perficit}} id cuius gratia est et natura comparatum est. —''Aristotelis Physica'' [[Bussemaker|Bussemakeri]] <ref name=Bussemaker>{{Bussemaker|2|6|6|cps_18.AriBus.Physica#:2.6;7|com=perficit}}</ref> }} {{videq}} {{fontes|noref=|ref= <!-- Eventus <ref>…</ref> --> }} g647r5bnuj4tqjzaw8nyydlzwypn07f 0 54356 228656 2026-07-15T21:21:12Z YaganZ 4537 pagina nova 228656 wikitext text/x-wiki {{caput|mul|natione}} <!-- {{subst:PAGENAME}} --> {{discretiva}} =={{affines}}== <!-- Formae affines --> ==={{-lingua-|la}}=== <!-- Divisio Latina (prima) --> ===={{proprietates}}==== {{=cflex=}} <!-- Exemplum Latinum declinationis --> {{declin|la|nātiōne|nātiō|abl|sg||sub}} {{=cfin=}} ===={{appellatio}}==== <!-- Appellatio et syllabificatio --> :{{Audio|La-cls-natione.ogg|/naːtiˈoːne/|{{la-cls-appellatio}}|la|nātiōne}} <!-- Exemplum Latinum apellationis --> :{{syllabae|nā|ti|ō|ne|morph=nation-e}} <!-- Exemplum syllabificationis --> {{loci2|la}} <!-- Verba allata scriptorum / auctorum --> {{chronologia|saec18=[[Demetrius Cantemir]]<br />1674-1723}} {{exempla|Latinitas nova| {{saec18|1714 p.C.n.}} *Ager Bacoviensis, qui singularem vornicum praesidem habet; huius sedes est Bacovium, in insula Bistriziae fluvii oppidum, pomorum fructuumque ubertate celebratum. Habet praeterea episcopum ecclesiae occidentalis, qui Bacoviensis nominatur. Sunt enim in submontanis districtibus complures subditi Moldavorum, tum {{cc=|natione}}, tum religione, ut se vocant, Catholici, quos Stephanus Magnus, victo Mathia, Hungariae rege, inde abegerat, et suis baronibus donaverat. —''Descriptio Moldaviae'' [[Demetrius Cantemir|Demetrii Cantemir]] <ref name=Cantemir>{{Demetrius Cantemir|Moldaviae|1|4|7. Ager Bacoviensis|pars=Geographica|cap=De provinciis et civitatibus Moldaviae hodiernis |n=cps_4.CanDem.DesMold#:1.4;53|com=natione}}</ref> }} {{videq}} {{fontes|noref=|ref= <!-- Eventus <ref>…</ref> --> }} p4t6bh78wxx5eyabi9g0v5kj81fdyzi 0 54357 228657 2026-07-16T11:00:19Z YaganZ 4537 pagina nova 228657 wikitext text/x-wiki {{caput|mul|nationem}} <!-- {{subst:PAGENAME}} --> {{discretiva}} =={{affines}}== <!-- Formae affines --> ==={{-lingua-|la}}=== <!-- Divisio Latina (prima) --> ===={{proprietates}}==== {{=cflex=}} <!-- Exemplum Latinum declinationis --> {{declin|la|nātiōnem|nātiō|acc|sg||sub}} {{=cfin=}} ===={{appellatio}}==== <!-- Appellatio et syllabificatio --> :{{Audio|La-cls-nationem.ogg|/naːtiˈoːnem/|{{la-cls-appellatio}}|la|nātiōnem}} <!-- Exemplum Latinum apellationis --> :{{syllabae|nā|ti|ō|nem|morph=nation-em}} <!-- Exemplum syllabificationis --> {{loci2|la}} <!-- Verba allata scriptorum / auctorum --> {{chronologia|class=[[Marcus Tullius Cicero|M. Tullius Cicero]]<br />-106…-43|class2=[[Vitruvius]]<br />ca. -80…-15}} {{exempla|Latinitas Romana| {{class|60 a.C.n. / 694 a.u.}} *Quamquam ad me rescripsit iam Rhodo Posidonius se, nostrum illud ὑπόμνημα cum legeret, quod ego ad eum ut ornatius de isdem rebus scriberet miseram, non modo non excitatum esse ad scribendum sed etiam plane deterritum. Quid quaeris? conturbavi Graecam {{cc=|nationem}}. Ita vulgo qui instabant ut darem sibi quod ornarent iam exhibere mihi molestiam destiterunt. Tu, si tibi placuerit liber, curabis ut et Athenis sit et in ceteris oppidis Graeciae; videtur enim posse aliquid nostris rebus lucis adferre. —''Epistolae ad Atticum'' [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] <ref name=Cicero>{{Cicero|Atticum|2|1|2|UT|n=cps_5.Cicero.EpAdAtt#:2.1;3|com=nationem}}</ref> {{class|ca. 30–22 a.C.n.}} *Haec autem ex iis, quae supra scriptae sunt, originibus instituta esse possumus sic animadvertere, quod ad hunc diem nationibus exteris ex his rebus aedificia constituuntur, uti Gallia, Hispania, Lusitania, Aquitania scandulis robusteis aut stramentis. Apud {{cc=|nationem}} Colchorum in Ponto propter silvarum abundantiam arboribus perpetuis planis dextra ac sinistra in terra positis, spatio inter eas relicto quanto arborum longitudines patiuntur, conlocantur in extremis partibus earum supra alterae transversae, quae circumcludunt medium spatium habitationis. —''De architectura'' [[Vitruvius|Vitruvii]] <ref name=Vitruvius>{{Vitruvius|2|I|4|com=nationem}}</ref> }} {{videq}} {{fontes|noref=|ref= <!-- Eventus <ref>…</ref> --> }} fws19cedwvisyhp846dbhnhrm9zzmwp