Victionarium lawiktionary https://la.wiktionary.org/wiki/Victionarium:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.19 case-sensitive Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Victionarium Disputatio Victionarii Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 14214 228824 222315 2026-09-09T12:48:38Z YaganZ 4537 curatura 228824 wikitext text/x-wiki {{caput|la|testudo|Testudo}} <!-- {{subst:PAGENAME}} --> {{lingua2|la|testudo}} {{imaguncula|Testudo_graeca_50_old_male.jpg|la|[[Testudo graeca|Testudo Graeca]].}} {{vicipaedia|testudinibus}} ==={{appellatio}}=== <!-- Appellatio et syllabificatio --> :{{Audio|La-cls-testudo.ogg|/tesˈtuːdoː/|{{la-cls-appellatio}}|la|testūdō}} <!-- Exemplum Latinum apellationis --> :{{Audio|La-ecc-testudo.ogg|/tesˈtu.do/|{{la-ecc-appellatio}}|la}} <!-- Exemplum Latinum apellationis --> :{{syllabae|tes|tū|dō|morph=testud-o}} <!-- Exemplum syllabificationis --> ==={{notatio}}=== <!-- Notatio / etymologia --> :{{la-nx|tēsta|prae=}} ==={{substantivum|la}}=== <!-- Substantivum Latinum --> '''testūd'''|'''ō, -ĭnis''' ''{{f}}'' # √ [[reptile|Reptile]] qui habet [[carapax|carapacem]] ornatam. # Carapax testudinis. # Forma militaris. ==={{declinatio}}=== <!-- Apta formula declinationis --> {{la-declinatio-3|testūdō|testūdĭn}} ==={{trans}}=== <!-- Translationes --> {{trans-tab|√ Reptile qui habet carapacem ornatam| *{{en}}: {{t+|en|tortoise|alt=''(terrestris)'' tortoise}}, {{t+|en|turtle|alt=''(aquatilis)'' turtle}} *{{ca}}: {{t+|ca|tortuga|f}} *{{de}}: {{t+|de|Schildkröte|f}} *{{grc}}: {{t+|grc|χελώνη|f}} *{{es}}: {{t+|es|tortuga|f}} *{{ru}}: {{t+|ru|черепаха|f}} }} [[Categoria:Testudines|Testudo]][[Categoria:la:Testudines|Testudo]] {{loci2|la}} <!-- Verba allata scriptorum / auctorum --> {{chronologia|class=[[Marcus Terentius Varro]]<br />-116…-27|class2=[[Lucius Annaeus Seneca]]<br />-3…+65|saec1=[[Gaius Plinius Secundus|C. Plinius Secundus]]<br />23-79|saec2=[[Decimus Iunius Iuvenalis]]<br />ca.&nbsp;60-130|saec2.2=[[Apuleius]]<br />ca. 125-170}} {{exempla|Latinitas Romana| {{class|ca. 47-45 a.C.n.}} *Item alia in hoc genere a Graecis, ut querquedula, quod κερκήδης, alcedo, quod ea ἁλκυών; Latina, ut {{cc=|testudo}}, quod testa tectum hoc animal, lolligo, quod subvolat, littera commutata, primo volligo. —''De lingua Latina'' [[Marcus Terentius Varro|Varronis]] <ref name=Varro>{{Varro|5|XIII|79|Latina|LL|com=testudo}}</ref> {{class}} *Sic infans, qui stare meditatur et ferre se adsuescit, simul temptare vires suas coepit, cadit et cum fletu totiens resurgit, donec se per dolorem ad id, quod natura poscit, exercuit. Animalia quaedam tergi durioris inversa tam diu se torquent ac pedes exerunt et obliquant, donec ad locum reponantur. Nullum tormentum sentit supina {{cc=|testudo}}, inquieta est tamen desiderio naturalis status nec ante desinit quatere se, quam in pedes constitit. —''Ad Lucilium epistulae morales'' [[Lucius Annaeus Seneca|Senecae]] <ref name=Seneca>{{Seneca|Lucilium|20|121|8|LL|com=testudo}}</ref> {{saec1|ca. 78 p.C.n.}} *{{cc=|testudo}} quoque, quamvis praegrandem et sub toto tegumento habeat, sine sanguine tamen habet. quanto minor hic corporibus, tanto velocitas maior. —''Naturalis historia'' [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] <ref name=Plinius>{{Plinius|11|72|188|com=testudo}}</ref> }} {{exempla|Latinitas postclassica| {{saec2|ca. 100/128 p.C.n.}} *cum tremerent autem Fabios durumque Catonem :et Scauros et Fabricium, rigidique severos :censoris mores etiam collega timeret, :nemo inter curas et seria duxit habendum :qualis in Oceani fluctu {{cc=|testudo}} nataret, :clarum Troiugenis factura et nobile fulcrum; :sed nudo latere et parvis frons aerea lectis :vile coronati caput ostendebat aselli, :ad quod lascivi ludebant ruris alumni. —''Saturae'' [[Decimus Iunius Iuvenalis|D. Iuni Iuvenalis]] <ref name=Iuvenalis>{{Iuvenalis|11|94|com=testudo}}</ref> {{saec2|ca. 170 p.C.n.}} *Tunc ego sensi naturalitus quosdam affectus in contrarium provenire. Nam ut lacrimae saepicule de gaudio prodeunt, ita et in illo nimio pavore risum nequivi continere de Aristomene {{cc=|testudo}} factus. Ac dum in fimum deiectus obliquo aspectu quid rei sit grabatuli sollertia munitus opperior, video mulieres duas altioris aetatis; lucernam lucidam gerebat una, spongiam et nudum gladium altera. Hoc habitu Socratem bene quietum circumstetere. —''Metamorphoseon libri XI'' [[Apuleius|Apulei]] <ref name=Apuleius>{{Apuleius|metamorph|1|12|1|BA|com=testudo}}</ref> }} {{videq}} {{fontes|noref=|ref= <!-- Eventus <ref>…</ref> --> }} nmsjaj4e7xa0iv1y4a51yxkaqc2w6qx 0 51376 228823 222316 2026-09-09T12:37:46Z YaganZ 4537 curatura 228823 wikitext text/x-wiki {{caput|la|torpedo|Torpedo}} <!-- {{subst:PAGENAME}} --> {{lingua2|la|torpedo}} {{imaguncula|Torpedo torpedo corsica3.jpg|la|Piscis torpedo}} {{vicipaedia|Torpedinidae|torpedinibus}} ==={{appellatio}}=== <!-- Appellatio et syllabificatio --> :{{Audio|La-cls-torpedo.ogg|/torˈpeːdoː/|{{la-cls-appellatio}}|la|torpēdō}} <!-- Exemplum Latinum apellationis --> :{{syllabae|tor|pē|dō|morph=torped-o}} <!-- Exemplum syllabificationis --> ==={{notatio}}=== <!-- Notatio / etymologia --> :{{la-nx|torpeō|prae=}} ({{la-nx|torpēre}}) ==={{substantivum|la}}=== <!-- Substantivum Latinum --> '''torpēd'''|'''ō, -ĭnis''' ''{{f}}'' #√ Stupor ex defectu sensus.<ref name=Forcellini>{{Forcellini|IV|750|com=“TORPĒDO, ĭnis, f. 3. (torpeo) torpor”}}</ref><ref name=Freund> {{Freund|III|462|com=“torpēdo, ĭnis, f. [torpeo]”}}</ref><ref name=Georges>{{Georges|torpēdo, inis, f. (torpeo)|n=20002696568|tom=2|p=3152}}</ref><ref name=Olivetti>{{Olivetti|torpedo}}</ref> #Piscis ex genere eorum, qui cartilaginem pro spina habent, quod torpedinem accedentibus infert.<ref name=Forcellini /><ref name=Freund /><ref name=Georges /><ref name=Olivetti /><ref name=Langenscheidt>{{Langenscheidt|torpedo}}</ref> ==={{declinatio}}=== <!-- Apta formula declinationis --> {{la-declinatio-3|torpēdō|torpēdin}} ==={{collatae}}=== <!-- Dictiones collatae --> *{{la-nx|stupor}} {{synon}} #{{la-nx|torpor}} ==={{trans}}=== <!-- Translationes --> {{trans-tab|√ Stupor ex defectu sensus| *{{en}}: {{t+|en|inertness}}, {{t+|en|sluggishness}} *{{de}}: {{t+|de|Betäubung|f}}, {{t+|de|Dumpfheit|f}}, {{t+|de|Erstarrung|f}}, {{t+|de|Lähmung|f}}, {{t+|de|Trägheit|f}} *{{it}}: {{t+|it|torpore|m}}, {{t+|it|indolenza|f}} {{t+|it|inerzia|f}} }} {{trans-tab|Piscis ex genere eorum, qui cartilaginem pro spina habent| *{{en}}: {{t+|en|torpedo|alt=torpedo fish}} *{{de}}: {{t+|de|Rochen|m}}, {{t+|de|Zitterrochen|m}} *{{it}}: {{t+|it|torpedine|f}} }} {{loci2|la}} <!-- Verba allata scriptorum / auctorum --> {{chronologia|class=[[Marcus Terentius Varro]]<br />-116…-27|saec1=[[Gaius Plinius Secundus|C. Plinius Secundus]]<br />23-79|saec2=[[Publius Cornelius Tacitus|P. Cornelius Tacitus]]<br />55-117|saec2.2=[[Aulus Gellius]]<br />ca. 130-180}} {{exempla|Latinitas Romana| {{class|ca. 47-45 a.C.n.}} *Aquatilium vocabula animalium partim sunt vernacula, partim peregrina. Foris muraena, quod myraina Graece, cybium et thynnus, cuius item partes Graecis vocabulis omnes, ut melander atque uraeon. Vocabula piscium pleraque translata a terrestribus ex aliqua parte similibus rebus, ut anguilla, lingulaca, sudis; alia a coloribus, ut haec: asellus, umbra, turdus; alia a vi quadam, ut haec: lupus, canicula, {{cc=|torpedo}}. Item in conchyliis aliqua ex Graecis, ut peloris, ostrea, echinus. Vernacula ad similitudinem, ut surenae, pectunculi, ungues. —''De lingua Latina'' [[Marcus Terentius Varro|Varronis]] <ref name=Varro>{{Varro|5|XII|77|Latina|LL|com=torpedo}}</ref> {{saec1|ca. 78 p.C.n.}} *Quo magis miror quosdam existimasse aquatilibus nullum inesse sensum. novit {{cc=|torpedo}} vim suam ipsa non torpens, mersaque in limo se occultat, piscium qui securi supernatantes obtorpuere corripiens. – huius iecori teneritas nulla praefertur. – nec minor sollertia ranae, quae in mari piscatrix vocatur. —''Naturalis historia'' [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] <ref>{{Plinius|9|67|143|com=torpedo}}</ref> }} {{exempla|Latinitas postclassica| {{saec2|ca. 105-110 p.C.n.}} *non omisere per eos dies Primus ac Varus crebris nuntiis salutem et pecuniam et secreta Campaniae offerre Vitellio, si positis armis seque ac liberos suos Vespasiano permisisset. in eundem modum et Mucianus composuit epistulas; quibus plerumque fidere Vitellius ac de numero servorum, electione litorum loqui. tanta {{cc=|torpedo}} invaserat animum ut, si principem eum fuisse ceteri non meminissent, ipse oblivisceretur. —''Historiae'' [[Publius Cornelius Tacitus|P. Cornelii Taciti]] <ref name=Tacitus>{{Tacitus|historiae|3||63|LL|com=torpedo}}</ref> {{saec2|ca. 170-177 p.C.n.}} *Praeterea ex eodem libro [[Marcus Porcius Cato|Catonis]] haec etiam sparsim et intercise commeminimus: ‘Vestiri’ inquit ‘in foro honeste mos erat, domi quod satis erat. Equos carius quam coquos emebant. Poeticae artis honos non erat. Si quis in ea re studebat aut sese ad convivia adplicabat, “crassator” vocabatur.’ Illa quoque ex eodem libro praeclarae veritatis sententia est: ‘Nam vita’ inquit ‘humana prope uti ferrum est. Si exerceas, conteritur; si non exerceas, tamen robigo interficit. Item homines exercendo videmus conteri; si nihil exerceas, inertia atque {{cc=|torpedo}} plus detrimenti facit quam exercitio.’ —''Noctes Atticae'' [[Aulus Gellius|A. Gellii]] <ref name=Gellius>{{Gellius|11|2|6|com=torpedo}}</ref> }} {{videq}} {{fontes|noref=|ref= <!-- Eventus <ref>…</ref> --> }} mvqzj3e49q1wggn2g2cpw0auezukab5 14 54394 228825 2026-09-09T13:05:39Z YaganZ 4537 +cat. 228825 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Testudines| la]] [[Categoria:la:Reptilia|Testudines]] 230rf2pleiqje85ii6ejc5oyeanrvnr