13. Juli

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="lb">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>lbwiki</dbname>
    <base>https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spezial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskussioun</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Benotzer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Benotzer Diskussioun</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia Diskussioun</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fichier</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fichier Diskussioun</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Diskussioun</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Schabloun</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Schabloun Diskussioun</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hëllef</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hëllef Diskussioun</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorie Diskussioun</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul Diskussioun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>13. Juli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1490</id>
    <revision>
      <id>2680588</id>
      <parentid>2668601</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T11:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */</comment>
      <origin>2680588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6359" sha1="axg1b1rxs2vhbdk1g3ute38owkn061r" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''13. [[Juli]]''' ass den 194. Dag vum Joer (195. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1870]]: ''[[Emser Depesche]]''.
* [[1968]]: De [[Maurice Couve de Murville]] gëtt Ministerpresident a [[Frankräich]].
'''Lëtzebuerg'''
* [[1994]]: D'[[Regierung Santer-Poos III]] gëtt vereedegt.

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Giulio-cesare-enhanced 1-800x1450.jpg|Gaius Iulius Caesar
Fichier:John Dee Ashmolean.jpg|John Dee 
Fichier:MarieAnna.jpg|Maria Ana vu Bragança
Fichier:Gredt joseph lw1940.pdf|Joseph Gredt
Fichier:Simone Veil, gymnase Japy 2008 02 27 n3.jpg|Simone Veil
Fichier:Harrison Ford by Gage Skidmore 3.jpg|Harrison Ford
&lt;/gallery&gt;

* [[100 v. Chr.]]: [[Gaius Julius Caesar]], réimesche Keeser.
* [[1527]]: [[John Dee]], engleschen Universalgeléierten, Mathematiker, Astronom, Astrolog, Geograph, Mystiker an Alchimist.
* [[1590]]: [[Clemens X.]], Poopst.
* [[1608]]: [[Ferdinand III. (HRR)|Ferdinand III.]], Keeser vum Hellege Réimesche Räich (1637-1657), Äerzherzog vun Éisträich, Kinnek vun Ungarn, Kroatien a Béimen (1625/27-1657).
* [[1817]]: [[Alphonse Nothomb]], belsche Jurist a Politiker.
* [[1830]]: [[Gian Fadri Caderas]], Schwäizer Dichter an Iwwersetzer.
* [[1827]]: [[Jacques Kayser]], lëtzebuergesche Paschtouer.
* [[1861]]: [[Maria Ana vu Bragança (1861)|Maria Ana vu Bragança]], Fra vum [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg]].
* 1861: [[Pierre Thinnes]], lëtzebuergesche Geeschtlechen.
* [[1863]]: [[Joseph Gredt]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Philosoph.
* [[1879]]: [[Eugène Freyssinet]], franséischen Ingenieur an Erfinder.
* [[1880]]: [[Marie Speyer]], lëtzebuergesch Germanistin.
* [[1888]]: [[Jean Murat]], franséische Schauspiller.
* [[1891]]: [[Fréhel (Sängerin)|Fréhel]], franséisch Sängerin a Schauspillerin.
* [[1901]]: [[Nicolas Ferring]], lëtzebuergesche Resistenzler a Politiker.
* [[1904]]: [[Luigi Capuano]], italieenesche Filmregisseur.
* [[1913]]: [[Leopoldo Savona]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1923]]: [[Alexandre Astruc]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schrëftsteller.
* [[1924]]: [[Donald Edward Osterbrock]], US-amerikaneschen Astronom.
* 1924: [[Jules Gales]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 1924: [[Michel Constantin]], franséische Schauspiller.
* [[1927]]: [[Simone Veil]], franséisch Politikerin.
* [[1933]]: [[Henri Folmer]], lëtzebuergesche Sproocheprofesser an Direkter vum Kolléisch.
* [[1938]]: [[Michael Verhoeven]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur.
* [[1941]]: [[Jacques Perrin]], franséische Schauspiller, Filmregisseur a Produzent.
* [[1942]]: [[Harrison Ford]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1944]]: [[Ernö Rubik]], ungaresche Sculpteur, Architekt an Designer (''[[Rubik's Cube]]'').
* [[1947]]: [[Navin Ramgoolam]], Politiker vu Mauritius.
* [[1948]]: [[Catherine Breillat]], franséisch Schauspillerin a Regisseurin.
* [[1950]]: [[Georges Wohlfart]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1954]]: [[Marc Haller]], lëtzebuergesche Graphiker a Moler.
* [[1956]]: [[Günther Jauch]], däitschen TV-Showmaster, Journalist a Produzent.
* 1956: [[Eben Moglen]], Unisprofesser a Matgrënner vun der [[GNU General Public License]].
* [[1957]]: [[Eugène Urbany]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[1960]]: [[Carlo Piticco]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[1961]]: [[Pierre Petry]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 1961: [[Martine Schommer]], lëtzebuergesch Diplomatin.
* [[1968]]: [[Véronique Linster]], lëtzebuergesch Liichtathleetin.
* [[1974]]: [[Jarno Trulli]], italieenesche Formel-1-Pilot.
* [[1983]]: [[Liu Xiang]], chineesesche Liichtathleet.
* [[1996]]: [[Luc Emering]], lëtzebuergeschen Agraringenieur a Politiker.
* [[1999]]: [[Marlène Da Costa Batista]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.

== Gestuerwen ==
* [[1762]]: [[James Bradley]], englesche Geeschtlechen an Astronom.
* [[1793]]: [[Jean-Paul Marat]], franséischen Dokter a Revolutionär.
* [[1884]]: [[Henri Greisch]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker.
* [[1885]]: [[Augusto Vera]], italieenesche Philosoph.
* [[1917]]: [[Paul Hummer]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Editeur, Schrëftsteller a Kommunalpolitiker.
* [[1918]]: [[Charles de Waha]], lëtzebuergesche Medezinner, Chirurg a Politiker.
* [[1918]]: [[Karl Wilhelm Lorenz]], däitsche Mathematiker an Astronom.
* [[1921]]: [[Gabriel Lippmann]], franséische Physiker an Nobelpräisdréier.
* [[1923]]: [[Jean Theissen]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1938]]: [[Emil Kirdorf]], däitschen Industriellen.
* [[1946]]: [[Alfred Stieglitz]], US-amerikanesche Fotograf.
* [[1949]]: [[Nicolas Bodry]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Gewerkschaftler.
* [[1951]]: [[Arnold Schönberg]], éisträichesche Komponist.
* 1951: [[Nik Welter]], lëtzebuergesche Schrëftsteller a Politiker.
* [[1954]]: [[Frida Kahlo]], mexikanesch Molerin.
* 1954: [[Irving Pichel]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[1967]]: [[Tom Simpson]], englesche Vëlossportler.
* [[1973]]: [[Willy Fritsch]], däitsche Schauspiller.
* [[1975]]: [[Aloyse Deitz]], lëtzebuergesche Sculpteur.
* [[1982]]: [[Alfred Loesch]], lëtzebuergeschen Affekot.
* [[1989]]: [[Thers Bodé]], lëtzebuergesch Journalistin, Psychologin, Politikerin a Fraerechtlerin.
* [[1994]]: [[Olin C. Wilson]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[1996]]: [[Käte van Tricht]], däitsch Organistin, Pianistin, Cembalistin a Musekspedagogin.
* [[1998]]: [[Jean Parédès]], franséische Schauspiller.
* [[2002]]: [[Adrien van Kauvenbergh]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[2004]]: [[Carlos Kleiber]], éisträicheschen Dirigent.
* [[2008]]: [[Juliette Faber]], franséisch-lëtzebuergesch Schauspillerin.
* 2008: [[Bronislaw Geremek]], polnesche Politiker.
* [[2010]]: [[Marianne Hubert]], lëtzebuergesch Theologin.
* [[2014]]: [[Nadine Gordimer]], südafrikanesch Schrëftstellerin an Nobelpräisdréiesch.
* [[2017]]: [[Liu Xiaobo]], chineesesche Schrëftsteller an Dissident.
* [[2024]]: [[Shannen Doherty]], US-amerikanesch Schauspillerin an Aktivistin fir Déiererechter.
* [[2025]]: [[Pascal Alff]], lëtzebuergesche Museker.
* 2025: [[Muhammadu Buhari]], nigerianesche Militär a Politiker.
* 2025: [[Pierre Simonis]], Lëtzebuerger Geschäftsmann.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|13 July|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Dag am Juli| 13]]</text>
      <sha1>axg1b1rxs2vhbdk1g3ute38owkn061r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>22. Abrëll</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1793</id>
    <revision>
      <id>2680590</id>
      <parentid>2667863</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T11:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2680590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5562" sha1="6mxzsvsf3scdrweim7w7r9mpgmgy493" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''22. Abrëll''' ass den 112. Dag (113. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1509]]: Den [[Henry VIII. vun England|Henry VIII.]] gëtt Kinnek vun England.
* [[1915]]: Bei Ypern, a Flandern, gëtt fir d'éischt an der Geschicht vun däitschen Truppe Gëftgas agesat.
* [[1992]]: De [[Janez Drnovšek]] gëtt Ministerpresident a [[Slowenien]].
* [[1975]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Spakenburg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Olympesch Summerspiller 1976]], 1:2 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Jean-Louis Margue]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=247 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg den 22. Abrëll 1975 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Juan de Flandes - Isabel la Católica (Palacio Real, Madrid, 1500-04. Óleo sobre tabla, 63 x 55 cm).jpg|Isabel I.
Fichier:Immanuel Kant portrait c1790.jpg|Immanuel Kant
Fichier:Madame de Staël.jpg|Mme de Staël
Fichier:Guillaume IV of Luxembourg.png|Wëllem IV.
Fichier:Rita Levi-Montalcini (1986).png|Rita Levi Montalcini
Fichier:Jack Nicholson.0920.jpg|Jack Nicholson
&lt;/gallery&gt;
* [[1451]]: [[Isabel I. (Kastilien)|Isabel I.]], ''déi Kathoulesch'', Kinnigin vu Kastilien an Aragon.
* [[1724]]: [[Immanuel Kant]], däitsche Philosoph.
* [[1766]]: [[Madame de Staël]], franséisch-Schwäizer Auteur.
* [[1819]]: [[François-Émile Majerus]], lëtzebuergesche Minneningenieur.
* [[1832]]: [[Jean Zens]], lëtzebuergeschen Entreprener a Moler.
* [[1842]]: [[Joseph Spillmann]], Schwäizer Schrëftsteller.
* [[1849]]: [[Théodore-Arthur Bouvier]], lëtzebuergesche Gierwer a Politiker.
* [[1852]]: Wilhelm Alexander vun Nassau, de spéidere [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg]].
* [[1860]]: [[Gaston Linden]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1869]]: [[Jean-Pierre Beicht]], lëtzebuergesche Komponist an Organist.
* [[1870]]: [[Lenin|Wladimir Iljitsch Uljanow]], genannt Lenin, russesche Revolutionär a Politiker.
* [[1887]]: [[Harald Bohr]], dänesche Mathematiker.
* [[1899]]: [[Vladimir Nabokov]], russesch-amerikanesche Schrëftsteller.
* [[1906]]: [[Eddie Albert]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1909]]: [[Rita Levi-Montalcini]], italieenesch-amerikanesch Neurobiologin.
* [[1916]]: [[Yehudi Menuhin]], US-amerikaneschen, dunn brittesche Violonist an Dirigent.
* [[1917]]: [[Yvette Chauviré]], franséisch Balletsdänzerin.
* [[1926]]: [[Harald Leipnitz]], däitsche Schauspiller.
* [[1936]]: [[Glen Campbell]], US-amerikanesche Sänger a Schauspiller.
* [[1937]]: [[Jack Nicholson]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1938]]: [[Pilo Fonck]], lëtzebuergesche Sportjournalist.
* 1938: [[Issey Miyake]], japanesche Moudendesigner.
* [[1939]]: [[Jul Christophory]], lëtzebuergeschen Auteur.
* [[1940]]: [[Marie-José Nat]], franséisch Schauspillerin.
* [[1942]]: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin, Radiosspeakerin a Fernseemoderatorin.
* 1942: [[Rudolf Jaenisch]], däitsche Molekularbiolog a Genetiker.
* [[1944]]: [[Steve Fossett]], US-amerikaneschen Aventurier.
* [[1946]]: [[Nicole Garcia]], franséisch Schauspillerin, Dréibuchauteur a Regisseurin.
* [[1952]]: [[François Berléand]], franséische Schauspiller.
* 1952: [[Kamla Persad-Bissessar]], Politikerin aus Trinidad an Tobago.
* [[1953]]: [[Évelyne Bouix]], franséisch Schauspillerin.
* [[1957]]: [[Donald Tusk]], polnesche Politiker.
* [[1958]]: [[Pierre Gramegna]], lëtzebuergeschen Diplomat a Politiker.
* [[1972]]: [[Sabine Appelmans]], belsch Tennisspillerin.
* [[1977]]: [[Veronique Da Silva]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[1979]]: [[Andy Genen]], lëtzebuergesche Comiczeechner.
* [[1982]]: [[Kaká]], brasilianesche Foussballspiller

== Gestuerwen ==
* [[1740]]: [[Jacques Stas]], Grënner vum éischte Weesenhaus an der Stad.
* [[1827]]: [[Thomas Rowlandson]], brittesche Moler a Karikaturist.
* [[1916]]: [[Ernest Werling]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1924]]: [[Michel Welter]], Lëtzebuerger Politiker.
* [[1945]]: [[Käthe Kollwitz]], däitsch Graphikerin a Sculptrice.
* [[1976]]: [[Jos Kirpes]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1979]]: [[Norbert Engel]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[1980]]: [[Fritz Straßmann]], däitsche Cheemiker.
* [[1983]]: [[Earl Hines]], US-amerikanescher Museker.
* [[1984]]: [[Ansel Adams]], US-amerikanescher Fotograf.
* [[1994]]: [[Richard Nixon]], US-amerikanesche Politiker (37. US-President 1969-1974).
* [[1996]]: [[Jean-Pierre Thilmany]], lëtzebuergesche Moler.
* [[2003]]: [[Ramon Humbert]], lëtzebuergesche Liichtathleet an Olympionik
* [[2005]]: [[Erika Fuchs]], däitsch Iwwersetzerin.
* [[2006]]: [[Alida Valli]], italieenesch Schauspillerin.
* [[2009]]: [[Ken Annakin]], brittesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[2010]]: [[Vic Nurenberg]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 2010: [[Robert Schaack]], lëtzebuergeschen Auteur a Member vum Staatsrot.
* [[2013]] [[Vivi Bach]], dänesch Sängerin, Schauspillerin an TV-Moderatorin. 
* 2013: [[Richie Havens]], US-amerikanesche Folk-Sänger.
* [[2017]]: [[Gustavo Rojo]], uruguayesche Schauspiller a Filmproduzent. 
* 2017: [[Michele Scarponi]], italieenesche Vëlossportler.
* [[2020]]: [[Shirley Knight]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[2023]]: [[Ju Ming]], taiwaneesesche Sculpteur.
* [[2024]]: [[Michael Verhoeven]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|22 April|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am Abrëll| 22]]</text>
      <sha1>6mxzsvsf3scdrweim7w7r9mpgmgy493</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2. Juni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1835</id>
    <revision>
      <id>2680525</id>
      <parentid>2661800</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32589-91</username>
        <id>71561</id>
      </contributor>
      <comment>/* Feierdeeg */ https://de.wikipedia.org/wiki/Internationaler_Hurentag</comment>
      <origin>2680525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6345" sha1="1mvo6dd80swzkz5pwxoq2si2ecyvzr9" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''2. [[Juni]]''' ass den 153. Dag vum Joer (154. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1924]]: D'[[Indianer]] an de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staate]] ginn als vollberechtegt US-Bierger unerkannt.
* [[1946]]: Grënnung vun der Republik [[Italien]].
* [[1953]]: Kréinung vun der Kinnigin [[Elizabeth II.]] vu Groussbritannien.
* [[1962]]: E Gesetz erméiglecht der Regierung, eng Rëtsch Mesuren ze huelen, fir auslännesch Entreprisen op Lëtzebuerg ze lackelen, an domat d'Ekonomie, déi bal nëmmen aus der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Stolindustrie]] besteet, ze diversifizéieren.

==Sport==
* [[2001]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Ljubljana]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 0:2 géint Slowenien.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=25834 D'Detailer vum Foussballlännermatch Slowenien-Lëtzebuerg den 2. Juni 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* [[2007]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Tirana]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2008]], 0:2 géint Albanien.&lt;ref&gt;[http://www.eu-football.info/_match.php?id=274 D'Detailer vum Foussballlännermatch Albanien-Lëtzebuerg den 2. Juni 2007 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* [[2012]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], 0:2 géint Malta.&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/view/luxemburg-mit-bitterer-niederlage-gegen-malta-4fca4680e4b0409e8f7a540f De Lännermatch Lëtzebuerg Malta op der Websäit wort.lu]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Sade (van Loo).png|Marquis de Sade
Fichier:Pius X.jpg|Pius X.
Fichier:Edward Elgar.jpg|Edward Elgar
Fichier:Johny Weissmuller-publicity.JPG|Jonny Weissmuller
Fichier:Marcel Reich-Ranicki, during the ceremony of the Boerne-Preis, 2007.jpg|Marcel Reich-Ranicki
Fichier:Camille-Gira--w.jpg|Camille Gira
&lt;/gallery&gt;

* [[1740]]: [[Donatien Alphonse François Marquis de Sade]], franséische Schrëftsteller.
* [[1800]]: [[Charles-Gérard Eyschen]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[1835]]: [[Pius X. (Poopst)|Pius X.]], Poopst.
* [[1857]]: [[Edward Elgar]], brittesche Komponist.
* [[1900]]: [[Pierre Mingand]], franséische Schauspiller, Sänger a Pianist.
* [[1902]]: [[Aloyse Sandt]], lëtzebuergesche Resistenzler.
* [[1904]]: [[Johnny Weissmuller]], US-amerikanesche Schwëmmer a Filmschauspiller.
* [[1909]]: [[Théo Kerg]], Lëtzebuerger Moler, Sculpteur, Graveur a Vitrier.
* [[1920]]: [[Marcel Reich-Ranicki]], däitsche Literaturkritiker.
* [[1923]]: [[Margot Trooger]], däitsch Schauspillerin.
* [[1929]]: [[Marcel Lentz]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik.
* [[1930]]: [[Charles Conrad]], US-amerikaneschen Astronaut.
* [[1932]]: [[Kitty Deville]], lëtzebuergesch Enseignante a Fraerechtlerin.
* 1932: [[Michel Soutter]], Schwäizer Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* [[1937]]: [[Sally Kellerman]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 1937: [[Jean Nelissen]], hollännesche Sportsjournalist.
* [[1940]]: [[Konstantinos II. vu Griicheland|Kostantinos II.]], leschte griichesche Kinnek.
* [[1941]]: [[Charlie Watts]], brittesche Batteur.
* [[1942]]: [[Paul Esswood]], englesche Kontertenor.
* [[1946]]: [[Inga Nielsen]], dänesch Sopranistin.
* [[1947]]: [[Jean-Pierre Hoffmann (Foussballspiller)|Jean-Pierre Hoffmann]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 1947: [[Martin Lamotte]], franséische Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1951]]: [[Romain Mannelli]], lëtzebuergesche Fechter.
* 1951: [[Gilbert Baker]], US-amerikanesche Kënschtler a Createur vum [[Reeboufändel]].
* [[1958]]: [[Camille Gira]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1963]]: [[Bernard Cazeneuve]], franséische Politiker.
* [[1984]]: [[Tyler Farrar]], US-amerikanesche Vëlossportler.
* [[1990]]: [[Jennifer Petiteville]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[1992]]: [[Charles Grethen]], lëtzebuergesche Liichtathleet an Olympionik.
* [[1997]]: [[Sandy Sauber]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[2000]]: [[Jessica Kruse]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.

== Gestuerwen ==
* [[1617]]: [[Christoph Brouwer]], Jesuitt an Historiker.
* [[1805]]: [[Jean Magnette]], Buergermeeschter vun Diddeleng.
* [[1844]]: [[Adolphe Marbot]], franséische Generol
* [[1882]]: [[Giuseppe Garibaldi]], italieenesche Politiker, a Fräiheetskämpfer.
* [[1907]]: [[Franz Heldenstein]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* [[1914]]: [[Philippe Bech]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* [[1925]]: [[Joséphine Schmoll]], lëtzebuergesch Komponistin a Pianistin.
* [[1942]]: [[Frantz Clément (Journalist)|Frantz Clément]], lëtzebuergesche Journalist a Schrëftsteller.
* [[1943]]: [[Max Dearly]], franséische Schauspiller.
* [[1977]]: [[Stephen Boyd]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1981]]: [[Nic Kieffer]], lëtzebuergesche Cheemiker.
* [[1990]]: [[Rex Harrison]], englesche Schauspiller.
* [[1994]]: [[Fernand Rau]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Politiker.
* [[1995]]: [[Lou Theisen]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1996]]: [[Alberto Farnese]], italieenesche Schauspiller.
* [[2000]]: [[Swjatoslaw Nikolajewitsch Fjodorow]], ukraineschen Ophtalmolog.
* [[2004]]: [[Nicolaï Ghiaurov]], bulgaresche Bass-Sänger.
* [[2005]]: [[Mike Marshall]], franséisch-US-amerikanesche Schauspiller.
* [[2007]]: [[Wolfgang Hilbig]], däitsche Schrëftsteller.
* 2007: [[Michèle Prange]], Schrëftstellerin, Journalistin, Literaturkritikerin a Professesch.
* [[2008]]: [[Bo Diddley]], US-amerikanesche Museker.
* 2008: [[François Fejtö]], franséischen Intellektuellen.
* 2008: [[Mel Ferrer]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur.
* [[2015]]: [[Alberto De Martino]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[2016]]: [[Häns'che Weiss]], däitschen Jazzgittarist.
* [[2017]]: [[Georges Thorn]], lëtzebuergesche Jurist a President vum Staatsrot.
* [[2019]]: [[Yannick Bellon]], franséisch Filmediteurin.
* [[2020]]: [[Werner Böhm]], däitsche Sänger a Museker.
* [[2025]]: [[Pierre Nora]], franséischen Historiker.

== Feierdeeg ==
* [[Internationalen Dag vun den Houeren]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|2 June|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am Juni| 02]]</text>
      <sha1>1mvo6dd80swzkz5pwxoq2si2ecyvzr9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>11. Dezember</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2191</id>
    <revision>
      <id>2680511</id>
      <parentid>2622333</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2680511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5896" sha1="jcm6srmn5tujeat5wn2219nxrwm68pw" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''11. Dezember''' ass den 345. Dag (346. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1740]]: De [[Friedrich II. vu Preisen]] stellt der [[Maria Theresia vun Éisträich]] en Ultimatium, an deem hie [[Schlesien]] als Präis fir seng Unerkennung vun der [[Pragmatesch Sanktioun (1713)|Pragmatescher Sanktioun]] a seng Ënnerstëtzung fir d'Wiel vun hirem Mann [[François III. vu Loutrengen|François]] zum Keeser fuerdert.
* [[1931]]: De [[Commonwealth of Nations]] gëtt gegrënnt.
* [[1936]]: Groussbritannien: Den [[Edward VIII. vum Vereenegte Kinnekräich|Edward VIII.]] dankt of a säi Brudder, den [[George VI. vum Vereenegte Kinnekräich|George VI.]] iwwerhëlt den Troun.
* [[1988]]: Den éischte [[Satellit (Raumfaart)|Satellit]] vun der [[SES (Entreprise)|SES]], den ''Astra 1A'', gëtt vu [[Kourou]] ([[Guyane]]) aus mat enger [[Ariane IV]]-[[Rakéit]] op [[Orbit]] geschéckt.

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Pope-leo10.jpg|Leo X.
Fichier:Hector Berlioz Crop.jpg|Hector Berlioz
Fichier:Alfred de Musset.jpg|Alfred de Musset
Fichier:Robert_Koch.jpg|Robert Koch
Fichier:Jean_Marais_by_van_Vechten,_1947.jpg|Jean Marais
Fichier:Jean-Louis Trintignant.jpg|Jean-Louis Trintignant
&lt;/gallery&gt;

* [[1475]]: [[Leo X. (Poopst)|Leo X.]], Poopst.
* [[1567]]: [[Philipp Christoph von Sötern]], Bëschof vu Speyer an Äerzbëschof vun Tréier.
* [[1803]]: [[Hector Berlioz]], franséische Komponist.
* [[1806]]: [[Heinrich Aemilius August Danz]], däitsche Jurist.
* [[1810]]: [[Alfred de Musset]], franséische Schrëftsteller.
* [[1843]]: [[Robert Koch]], däitsche Bakteriolog.
* [[1850]]: [[Mary Victoria Hamilton]], Prinezessin vu Monaco.
* [[1863]]: [[Annie Jump Cannon]], US-amerikanesch Astronomin a Physikerin.
* [[1869]]: [[François Altwies]], lëtzebuergeschen Nottär a Politiker.
* [[1874]]: [[Paul Wegener]], däitsche Schauspiller.
* [[1887]]: [[Carlos Gardel]], Tango–Sänger a Komponist.
* [[1906]]: [[Ferdinand Wirtgen]], lëtzebuergesche Jurist a President vum Staatsrot.
* [[1908]]: [[Josy Kraus]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 1908: [[Manoel de Oliveira]], portugisesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1911]]: [[Val Guest]], englesche Filmproduzent a -regisseur.
* 1911: [[Jos Hoffmann (Biolog)|Jos Hoffmann]], lëtzebuergesche Biolog.
* 1911: [[Andrea Pasini]], lëtzebuergesche Resistenzler.
* [[1912]]: [[Clément Duhour]], franséische Liichtathleet, Schauspiller, Filmregisseur a Filmproduzent.
* [[1913]]: [[Jean Marais]], franséische Schauspiller.
* [[1916]]: [[Pérez Prado]], kubanesche Museker a Komponist.
* [[1918]]: [[Alexander Soljenizyn]], russesche Schrëftsteller; Nobelpräisdréier.
* [[1919]]: [[Martin Gerges]], Publizist zu Lëtzebuerg.
* [[1926]]: [[Werner Schmoll]], däitsche Schrëftsteller.
* [[1928]]: [[Willy Dondelinger]], lëtzebuergesche Politiker.
* 1928: [[Ronald Lewis]], walisesche Schauspiller.
* [[1929]]: [[Lousson Reinhardt]], franséischen Jazzgittarist.
* [[1930]]: [[Jean-Louis Trintignant]], franséische Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 1930: [[Jos Schummer (Sportler)|Jos Schummer]], lëtzebuergesche Ringer.
* [[1931]]: [[Iván T. Berend]], ungareschen Historiker.
* 1931: [[Rita Moreno]], puertoricanesch Schauspillerin.
* 1931: [[Étienne Périer]], belsche Filmregisseur.
* [[1932]]: [[Anne Heywood]], englesch Filmschauspillerin.
* [[1935]]: [[Pranab Mukherjee]], indesche Politiker.
* [[1938]]: [[McCoy Tyner]], US-amerikaneschen Jazzpianist.
* [[1939]]: [[Thomas McGuane]], US-amerikanesche Schrëftsteller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* [[1943]]: [[John Kerry]], US-amerikanesche Ausseminister.
* [[1944]]: [[Teri Garr]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[1961]]: [[Macky Sall]], senegaleesesche Politiker.
* [[1969]]: [[Viswanathan Anand]], indesche Schachgroussmeeschter.
* [[1978]]: [[Benjamin Day]], australesche Vëlossportler.
* [[1979]]: [[Jean Muller (Pianist)|Jean Muller]], lëtzebuergesche Pianist.
* [[1980]]: [[Tom Janin]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[1987]]: [[Natalia Gordienko]], moldawesch Sängerin.

== Gestuerwen ==
* [[1652]]: [[Denis Pétau]], franséische Jesuitt, Chronolog an Historiker.
* [[1796]]: [[Johann Daniel Titius]], däitschen Astronom, Physiker a Biolog.
* [[1900]]: [[Edmond de Sélys Longchamps]], belschen Zoolog a Politiker.
* [[1945]]: [[Charles Fabry]], franséische Physiker.
* [[1946]]: [[Jean-Pierre Beckius]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1946]]: [[Léon Suttor]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[1948]]: [[Louis Sternberg]], Geschäftsmann zu Lëtzebuerg.
* [[1955]]: [[René Leclère]], lëtzebuergesche Filmregisseur.
* [[1956]]: [[Nicolas Braunshausen]], lëtzebuergesche Professer fir Psychologie a Politiker.
* [[1964]]: [[Alma Mahler-Werfel]], éisträichesch Komponistin.
* [[1967]]: [[Howard Freeman]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1977]]: [[Luis Humberto Salgado]], ecuadorianesche Komponist a Pianist.
* [[1982]]: [[Auguste Schleck]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[2000]]: [[René Wheeler]], franséische Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* [[2006]]: [[Elisabeth Müller (Schwäizer Schauspillerin)|Elisabeth Müller]], Schwäizer Schauspillerin.
* [[2012]]: [[Gérard Rasquin]], lëtzebuergesche Jurist a Liichtathleet.
* [[2012]]: [[Ravi Shankar]], indesche Sitarspiller a Komponist.
* [[2014]]: [[Giorgio Ardisson]], italieenesche Schauspiller.
* [[2017]]: [[Suzanna Leigh]], brittesch Schauspillerin.
* [[2018]]: [[Raoul Clausse]], lëtzebuergesche Professer a Politiker.
* [[2020]]: [[Gotthilf Fischer]], däitsche Chouer-Leeder.
* [[2021]]: [[Anne Rice]], US-amerikanesch Schrëftstellerin.
* [[2022]]: [[Angelo Badalamenti]], US-amerikanesche Komponist.
* [[2023]]: [[Triny Beckius]], lëtzebuergesch Molerin.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|11 December|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Dag am Dezember| 11]]</text>
      <sha1>jcm6srmn5tujeat5wn2219nxrwm68pw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1938</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2404</id>
    <revision>
      <id>2680589</id>
      <parentid>2678073</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T11:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */</comment>
      <origin>2680589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19750" sha1="g81c791jaj094zczdc3pdyfkcl4h7va" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

[[Fichier:Bundesarchiv Bild 146-1985-083-11, Anschluss Österreich, Innsbruck.jpg|thumb|12. Mäerz: ''Anschluss'' vun Éisträich un d'Däitscht Räich (hei: Amarsch vun der Wehrmacht zu Innsbruck).]]

[[Fichier:Deutschesreich1939.png|thumb|D'Däitscht Räich no der Annexioun (hellblo) vun Éisträich an dem Sudenteland.]] 
== Evenementer ==
=== Europa ===
* ''uechtert d'Joer:'' De [[Spuenesche Biergerkrich]] dauert un.
* {{1. Januar}}: Am Däitsche Räich gi jiddesch Dokteren aus dem Krankekeesesystem ausgeschloss; d'Patiente kréien e Besuch bei hinnen net méi rembourséiert.
* {{1. Januar}}: Judden an Däitschland däerfe keen Eenzelhandelsgeschäft oder Handwierksbetrib méi féieren.
* {{5. Januar}}: Per Gesetz musse Judden an Däitschland en &quot;typesch jiddeschen&quot; Numm droen.
* {{4. Februar}}: Den [[Adolf Hitler]] ernennt sech selwer zum ''Oberbefehlshaber'' vun der däitscher [[Wehrmacht]].
* [[15. Februar]]: Bei enger Regierungsëmbildung an [[Éisträich]] kommen d'Nationalsozialisten [[Arthur Seyß-Inquart]] an [[Edmund Glaise-Horstenau]] an d'Regierung.
* [[20. Februar]]: [[Bündnerromanesch]] gëtt véiert Landessprooch an der [[Schwäiz]].
* [[11. Mäerz]]: Den éisträichesche [[Bundeskanzler (Éisträich)|Bundeskanzler]] [[Kurt Schuschnigg]] trëtt zeréck. Den Nationalsozialist [[Arthur Seyß-Inquart]] forméiert eng nei Regierung.
* [[12. Mäerz]]: Däitsch Truppe besetzen [[Éisträich]]. Offiziell sinn 99&amp;nbsp;% vun der Bevëlkerung fir den ''[[Anschluss]]''.
* [[21. Mee]]: D'tschechoslowakesch Regierung mobilisiéert d'Arméi.
* [[25. Juni]]: Den Dichter [[Douglas Hyde]] gëtt deen éischte President vun [[Irland
* {{8. August}}: Zu [[Mauthausen]] gëtt dat éischt [[Konzentratiounslager|KZ]] an Éisträich gebaut.
* [[17. September]]: Op Uerder vum Hitler gëtt d'''Sudetendeutsches Freikorps'' gegrënnt, dat an de Wochen drop an der [[Sudetenkris]] staatlech Ariichtunge vun der Tschechoslowakei iwwerfält.
* [[27. September]]: Jiddesch Affekoten an Däitschland verléieren op den 30. November 1938 hir Autorisatioun fir ze schaffen.
* [[29. September]]: ''[[Münchener Ofkommes]]'': D'[[Tschechoslowakei]] gëtt gezwongen, d'Sudetengebidder un Däitschland ofzetrieden. [[Frankräich]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] an [[Italien|Italie]] stëmmen dëser [[Annexioun]] zou.
* {{1. Oktober}}: däitsch Truppe marschéieren an d'Sudeteland an.
* [[27. Oktober]]: 17.000 polnesch Judden, déi an Däitschland liewen, ginn a [[Polen]] deportiert.
* {{9. November}}: [[Reichspogromnacht|&quot;Reichskristallnacht&quot;]] an Däitschland; 400 [[Synagog]]e ginn a Brand gestach, iwwer 7000 [[Juddentum|jiddesch]] Geschäfter ginn ausgeraibert a ronn 30000 Judde ginn a [[Konzentratiounslager]]e verschleeft.
* [[12. November]]: ''[[Verordnung zur Ausschaltung der Juden aus dem deutschen Wirtschaftsleben]];'' D'&quot;''[[Ariséierung]]''&quot;. ass ofgeschloss.
* [[14. November]]: Jiddesch Schüler däerfen an Däitschland net méi an d'Schoul goen.

=== Afrika ===

=== Amerika ===

==== USA ====
*[[30. Oktober]]: D'Radiossendung vum [[Lauschterspill]] ''Krich vun de Welten'' nom Roman vum [[H. G. Wells]] vum [[Orson Welles]] an dem ''Mercury Theatre on the Air'' op [[CBS]] léist an den USA Panik aus.

==== Südamerika ====

=== Asien ===
*''uechtert d'Joer'': [[Zweete Japanesch-Chineesesche Krich]].
* [[12. Juli]]: [[Sowjetunioun|Sowjetesch]] Truppe besetzen een Deel vum [[japan]]esche [[Vasallestaat]] [[Mandschukuo]] (Mandschurei).

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

* [[Edmond Dune]], ''Révélations''.

=== Musek ===

== Wëssenschaft an Technik ==

== Sport ==
* [[16. Januar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:6 géint Ungarn.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=6145 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Ungarn de 16. Januar 1938 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[30. Januar]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:4 géint Frankräich.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=90 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 30. Januar 1938 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[13. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1938]], 2:3 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Camille Libar]] an de [[Gusty Kemp]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=6145 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 13. Mäerz 1938 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[20. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Wuppertal]] 1:2 géint Däitschland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Camille Libar geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=6133 D'Detailer vum Foussballlännermatch Däitschland-Lëtzebuerg den 20. Mäerz 1938 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[24. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Arel]] 3:9 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Camille Libar (2) an de [[Paul Feller (1918)|Paul Feller]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=91 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 24. Abrëll 1938 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[15. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Mailand]] 0:4 géint Italien.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=92 D'Detailer vum Foussballlännermatch Italien-Lëtzebuerg de 15. Mee 1938 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[18. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der Stad Lëtzebuerg 2:1 géint Schwäiz. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Meyer]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=94 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 18. September 1938 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
* {{2. Januar}}: [[Mireille Delannoy]], Presentatrice bei Télé Luxembourg.
* {{3. Januar}}: [[Jean Milmeister]], lëtzebuergesche Lokalhistoriker.
* {{5. Januar}}: [[Juan Carlos I. vu Spuenien|Juan Carlos I.]], Kinnek vu Spuenien.
* {{6. Januar}}: [[Adriano Celentano]], italieenesche Sänger a Schauspiller.
* {{7. Januar}}: [[Roland Topor]], franséischen Auteur, Schauspiller a Moler.
* [[10. Januar]]: [[Donald E. Knuth]], US-amerikaneschen Informatiker.
* [[12. Januar]]: [[Lewis Fiander]], australesche Schauspiller.
* [[13. Januar]]: [[Richard Anthony]], franséische Sänger.
* [[14. Januar]]: [[Josy Braun]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* 14. Januar: [[Nelly Moia]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin a Fotografin.
* 14. Januar: [[Giorgia Moll]], italieenesch Schauspillerin.
* [[19. Januar]]: [[Rita Renoir]], franséisch Schauspillerin a Stripteaserin. 
* [[23. Januar]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur. 
* [[25. Januar]]: [[Etta James]], US-amerikanesch Sängerin.
* [[26. Januar]]: [[Henry Jaglom]], englesche Schauspiller a Filmregisseur.
* [[29. Januar]]: [[Françoise Brion]], franséisch Schauspillerin.
* [[30. Januar]]: [[Islom Karimov]], usbekesche Politiker.
* [[31. Januar]]: [[Beatrix vun Holland]].
*{{2. Februar}}: [[André Scheuer]], lëtzebuergesche Mathematiker a Lycéesprofesser.
*{{0}}2. Februar: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller.
*{{3. Februar}}: [[Tony Marshall]]: däitsche Schlagersänger.
* {{9. Februar}}: [[Fred Williams]], däitsche Schauspiller.
* [[11. Februar]]: [[Manuel Noriega]], panamaeschen Offizéier a Politiker.
* [[13. Februar]]: [[Oliver Reed]], englesche Schauspiller.
* [[14. Februar]]: [[Jean-François Adam]], franséische Schauspiller a Regisseur.
* [[16. Februar]]: [[Gilbert Meylender]], lëtzebuergesch Foussballspiller.
* [[18. Februar]]: [[István Szabó]], ungaresche Filmregisseur.
* [[21. Februar]]: [[Bobby Charles]], US-amerikanesche Sänger a Komponist.
* [[22. Februar]]: [[Alain Atten]], lëtzebuergeschen Historiker an Auteur.
* 22. Februar: [[Karin Dor]], däitsch Schauspillerin.
* [[23. Februar]]: [[Paul Morrissey]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* 23. Februar: [[Jiří Menzel]], tschechesche Filmregisseur a Schauspiller.
* [[27. Februar]]: [[Pascale Petit]], franséisch Schauspillerin.
* [[28. Februar]]: [[Klaus Staeck]], däitsche Graphiker.
* {{3. Mäerz}}: [[Bruno Bozzetto]], italieenesche Filmregisseur.
* {{4. Mäerz}}: [[Alpha Condé]], guineeësche Politiker a Staatspresident.
* [[10. Mäerz]]: [[Marina Vlady]], franséisch Schauspillerin.
* [[11. Mäerz]]: [[Christian Wolff (Schauspiller)|Christian Wolff]], däitsche Schauspiller.
* [[15. Mäerz]]: [[Claude Michaud]], kanadesche Schauspiller.
* 15. Mäerz: [[Hans-Erich Volkmann]], däitschen Historiker.
* [[21. Mäerz]]: [[Fritz Pleitgen]], däitsche Journalist Tëlees-Intendant.
* [[24. Mäerz]]: [[Jean-Pierre Coffe]], franséische Journalist, Auteur a Kritiker.
* [[27. Mäerz]]: [[Hansjörg Schneider]], Schwäizer Schrëftsteller.
* {{1. Abrëll}}: [[Ali MacGraw]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{8. Abrëll}}: [[Kofi Annan]], Generalsekretär vun de Vereenten Natiounen, Friddensnobelpräisdréier.
* {{9. Abrëll}}: [[Wiktor Stepanowitsch Tschernomyrdin]], russesche Politiker.
* [[15. Abrëll]]: [[Claudia Cardinale]], italieenesch Filmschauspillerin.
* [[17. Abrëll]]: [[Richard Marquand]], walisesche Filmregisseur.
* 17. Abrëll: [[Perrette Pradier]], franséisch Schauspillerin a Synchronspriecherin.
* [[20. Abrëll]]: [[Guy Wagner]], lëtzebuergeschen Auteur.
* 20. Abrëll: [[René Schneider]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.
* [[22. Abrëll]]: [[Pilo Fonck]], lëtzebuergesche Sportjournalist.
* [[22. Abrëll]]: [[Issey Miyake]], japanesche Moudendesigner.
* [[28. Abrëll]]: [[Gerlinde Locker]], éisträichesch Schauspillerin.
* [[29. Abrëll]]: [[Georges Calteux]], lëtzebuergesche Konschterzéier an Denkmalschützer.
* {{2. Mee}}: [[Moshoeshoe II.]], Kinnek vu Lesotho.
* {{4. Mee}}: [[Franz Ludwig Schenk von Stauffenberg]], däitsche Politiker.
* {{5. Mee}}: [[Mijanou Bardot]], franséisch Schauspillerin.
* {{0}}5. Mee: [[Jerzy Skolimowski]], polnesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* {{7. Mee}}: [[Ivan Rassimov]], italieenesche Schauspiller.
* {{0}}7. Mee: [[René Wagner]], lëtzebuergesche Schwëmmer.
* {{8. Mee}}: [[Jean Giraud]], franséische Comic-Auteur an -Zeechner.
* {{9. Mee}}: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger.
* [[12. Mee]]: [[Ayaz Mütəllibov]], aserbaidjanesche Politiker.
* [[15. Mee]]: [[Mireille Darc]], franséisch Schauspillerin.
* [[16. Mee]]: [[François Schanen]], franséische Sproochwëssenschaftler.
* [[21. Mee]]: [[Urs Widmer]], Schwäizer Schrëftsteller.
* [[30. Mee]]: [[Pierre Bohler]], lëtzebuergeschen Architekt.
* {{1. Juni}}: [[Jean-Pierre Sintges]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[10. Juni]]: [[Rob Krier]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[23. Juni]]: [[Alain Georges]], lëtzebuergesche Finanzexpert.
* [[25. Juni]]: [[Duilio Del Prete]], italieenesche Schauspiller. 
* [[27. Juni]]: [[Shirley Anne Field]], englesch Schauspillerin.
* [[28. Juni]]: [[Leon Panetta]], US-amerikanesche Politiker.
* {{1. Juli}}: [[Nico Thurm]], lëtzebuergesche Moler.
* {{4. Juli}}: [[Bill Withers]], US-amerikanesche Komponist a Sänger.
* {{9. Juli}}: [[Brian Dennehy]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[13. Juli]]: [[Michael Verhoeven]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur.
* [[14. Juli]]: [[Robert Thillen]], lëtzebuergesche Basketballspiller an -trainer.
* [[18. Juli]]: [[Paul Verhoeven (hollännesche Filmregisseur)|Paul Verhoeven]], hollännesche Filmregisseur
* [[20. Juli]]: [[Diana Rigg]], brittesch Schauspillerin.
* [[20. Juli]]: [[Natalie Wood]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[23. Juli]]: [[Götz George]], däitsche Schauspiller.
* [[27. Juli]]: [[Terence Stamp]], englesche Schauspiller.
* [[28. Juli]]: [[Luis Aragonés]], spuenesche Foussballspiller an -trainer.
* 28. Juli: [[Alberto Fujimori]], peruanesche Politiker, President vu Peru 1990–2000.
* [[29. Juli]]: [[Klaus Töpfer]], däitsche Politiker.
* [[31. Juli]]: [[Marion Game]], franséisch Schauspillerin.
* {{1. August}}: [[Rolph Ketter]], lëtzebuergesche Journalist a Schrëftsteller.
* {{3. August}}: [[Ingrid Caven]], däitsch Schauspillerin.
* {{0}}3. August: [[Jules Zambon]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{7. August}}: [[Verna Bloom]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[10. August]]: [[Grit Boettcher]], däitsch Schauspillerin.
* [[17. August]]: [[Jean Hardt]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[16. August]]: [[Rocco Granata]], belsche Sänger.
* [[21. August]]: [[Kenny Rogers]], US-amerikanesche Sänger a Schauspiller.
* [[25. August]]: [[Frederick Forsyth]], brittesche Schrëftsteller.
* 25. August: [[Guy Gilles]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* [[28. August]]: [[Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[29. August]]: [[Elliott Gould]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 29. August: [[Edmond Freess]], franséische Filmregisseur a Moler.
* {{1. September}}: [[Guy Kirsch]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Sozialwëssenschaftler.
* {{2. September}}: [[Giuliano Gemma]], italieenesche Schauspiller.
* {{0}}2. September: [[Jany Clair]], franséisch Schauspillerin.
* {{7. September}}: [[Jean Mischo]], lëtzebuergesche Jurist an Diplomat.
* [[10. September]]: [[Karl Lagerfeld]], däitsche Moud-Createur a Fotograf.
* [[14. September]]: [[Nicol Williamson]], brittesche Schauspiller.
* [[15. September]]: [[James W. Christy]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[16. September]]: [[David Benedictus]], englesche Schrëftsteller.
* [[23. September]]: [[Cornel Meder]], lëtzebuergeschen Auteur an Editeur.
* 23. September: [[Jean-Claude Mézières]], franséische Comicszeechner.
* 23. September: [[Maria Perschy]], éisträichesch Schauspillerin.
* 23. September: [[Romy Schneider]], éisträichesch Schauspillerin.
* [[26. September]]: [[Raoul Cauvin]], belschen Zeenarist fir Bande-dessinéeën. 
* [[28. September]]: [[Ben E. King]], US-amerikanesche Sänger.
* [[29. September]]: [[Wim Kok]], holännesche Politiker.
* [[30. September]]: [[Ulrich Rückriem]], däitsche Sculpteur.
* {{1. Oktober}}: [[Stella Stevens]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{3. Oktober}}: [[Eddie Cochran]], US-amerikanescher Rock'n'Roll-Star.
* {{4. Oktober}}: [[Sophie Hardy]], franséisch Schauspillerin.
* {{5. Oktober}}: [[Peter Dussmann]], däitsche Geschäftsmann an Entreprener.
* {{6. Oktober}}: [[André Biver (Politiker)|André Biver]], lëtzebuergesche Buergermeeschter an Deputéierten.
* {{9. Oktober}}: [[Heinz Fischer]], éisträichesche Politiker a Bundespresident.
* [[13. Oktober]]: [[Guy Aach]], lëtzebuergesche Geschäftsmann. 
* 13. Oktober: [[Christiane Hörbiger]], éisträichesch Schauspillerin. 
* 13. Oktober: [[Camille Perl]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Prelat am Vatikan.
* [[20. Oktober]]: [[Kathy Kirby]], brittesch Popsängerin.
* [[21. Oktober]]: [[James E. Gunn]], US-amerikaneschen Astrophysiker.
* [[26. Oktober]]: [[Bernadette Lafont]], franséisch Schauspillerin.
* [[29. Oktober]]: [[Ellen Johnson Sirleaf]], liberianesch Politikerin an Ekonomistin.
* [[30. Oktober]]: [[Jean-Pierre Kalfon]], franséische Schauspiller.
* 30. Oktober: [[Ed Lauter]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{2. November}}: [[Sophia vu Griicheland]], Kinnigin vu Spuenien.
* {{5. November}}: [[Joe Dassin]], franséische Sänger.
* {{8. November}}: [[Murtala Mohammed]], Militärdiktator a Staatspresident vun Nigeria.
* [[10. November]]: [[Michael Schultz]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[12. November]]: [[Benjamin Mkapa]], tansanesche Politiker.
* [[13. November]]: [[Jean Seberg]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 13. November: [[Clay T. Whitehead]], US-amerikanesche Geschäftsmann a Conseiller am Satellittewiesen.
* [[23. November]]: [[Herbert Achternbusch]], däitsche Filmregisseur.
* [[27. November]]: [[Pasquale Squitieri]], italieenesche Filmregisseur.
* [[28. November]]: [[André Haagen]], Moler an Architekt.
* [[29. November]]: [[Michel Duchaussoy]], franséische Schauspiller.
* [[30. November]]: [[Jean Eustache]], franséische Filmregisseur.
* {{5. Dezember}}: [[J. J. Cale]], US-amerikanesche Museker.
* [[11. Dezember]]: [[McCoy Tyner]], US-amerikaneschen Jazzpianist.
* [[12. Dezember]]: [[Michel Orso]], franséische Komponist a Sänger.
* [[13. Dezember]]: Heinz Georg Kramm, bekannt als [[Heino]], däitsche Schlagersänger.
* 13. Dezember: [[Ady Jung]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker.
* [[15. Dezember]]: [[Nico Pleimling]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[16. Dezember]]: [[Liv Ullmann]], norwegesch Schauspillerin.
* [[27. Dezember]]: [[Rolf Wolfshohl]], däitsche Vëlossportler.
* [[29. Dezember]]: [[Jon Voight]], US-amerikanesche Schauspiller.
*? [[Derviş Eroğlu]], tierkesch-zypresche Politiker.
*? [[Sidi Mohamed Ould Cheikh Abdallahi]], mauretanesche Politiker.

== Gestuerwen ==
* {{8. Januar}}: [[Christian Rohlfs]], däitsche Moler.
* [[17. Januar]]: [[William Henry Pickering]], amerikaneschen Astronom.
* [[21. Januar]]: [[Georges Méliès]], franséische Varieté-Kënschtler a Filmpionéier.
* {{4. Februar}}: [[Dominique Heckmes]], lëtzebuergesche Musekskritiker a Komponist vu Kierchemusek.
* {{7. Februar}}: [[Gustave Wilhelmy]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[12. Februar]]: [[Jules Keiffer]], lëtzebuergeschen Auteur a Politiker.
* [[21. Februar]]: [[George Ellery Hale]], US-amerikaneschen Astronom.
* {{1. Mäerz}}: [[Gabriele D'Annunzio]], italieenesche Schrëftsteller.
* [[19. Mäerz]]: [[Nikolai Iwanowitsch Bucharin]], russesche Politiker, marxisteschen Ekonomist a Philosoph-
* [[27. Mäerz]]: [[William Stern]], däitsche Psycholog.
* {{7. Abrëll}}: [[Suzanne Valadon]], franséisch Molerin.
* [[18. Abrëll]]: [[Heinrich Brändli]], Schwäizer Ingenieur an Universitéitsprofesser.
* {{4. Mee}}: [[Kanō Jigorō]], japanesche Judoka.
* {{0}}4. Mee: [[Carl von Ossietzky]], Journalist a Redakter (&quot;Die Weltbühne&quot;), Friddensnobelpräisdréier.
* [[14. Mee]]: [[Jean Schaack-Wirth|Jean Schaack]], lëtzebuergesche Schneider an Zeitungsediteur.
* [[23. Mee]]: [[Joseph Steichen]], lëtzebuergesche Jurist a President vum Staatsrot.
* [[27. Mee]]: [[Ernest Leclère]], lëtzebuergesche Politiker an Affekot.
* {{1. Juni}}: [[Ödön von Horváth]], éisträichesch-ongresche Schrëftsteller.
* {{8. Juni}}: [[Édouard Wolff (1851)|Édouard Wolff]], lëtzebuergesche Riichter.
* [[14. Juni]]: [[William Wallace Campbell]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[15. Juni]]: [[Ernst Ludwig Kirchner]], däitsche Moler.
* [[24. Juni]]: [[Jean-Baptiste Wercollier]], lëtzebuergesche Sculpteur.
* [[13. Juli]]: [[Emil Kirdorf]], däitschen Industriellen.
* [[18. Juli]]: [[Marie vun Edinburgh]], Kinnigin vu Rumänien.
* [[22. Juli]]: [[Valentin Noesen]], lëtzebuergeschen Entreprener a Politiker.
* [[27. August]]: [[Guillaume Soisson]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
* {{2. Oktober}}: [[Mathias Ley]], lëtzebuerhesche Politiker.
* [[24. Oktober]]: [[Ernst Barlach]], däitsche Sculpteur, Graphiker an Dichter.
* [[10. November]]: [[Mustafa Kemal Atatürk]], Staatsgrënner an éischte President vun der Republik Tierkei.
* [[10. Dezember]]: [[Paul Morgan]], éisträichesche Schauspiller.
* [[15. Dezember]]: [[Edmond Knaff]], lëtzebuergeschen Dokter an Auteur.
* [[25. Dezember]]: [[Karel Čapek]], tschecheschen Auteur.
* [[Frigyes Karinthy]], ungaresche Schrëftsteller.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>g81c791jaj094zczdc3pdyfkcl4h7va</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1982</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2405</id>
    <revision>
      <id>2680512</id>
      <parentid>2673972</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2680512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13927" sha1="lx0813wxzf67wirxxl70pypo4ht4cq5" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}
D'Joer '''1982''' huet op engem [[Freideg]] ugefaangen. Et war kee Schaltjoer.

== Evenementer ==
=== Europa ===
* {{1. Oktober}}: [[Däitschland]]: Den [[Helmut Kohl]] gëtt [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]].
* [[18. Oktober]]: Zwielef Doudeger an ee Blesséierte bei enger Explosioun vu 4 Fruucht-Siloen am Bannenhafe vu [[Metz]].
* [[12. November]]: [[UdSSR]]: De [[Jurij Andropow]] gëtt Nofollger vum [[Leonid Breschnew]].
====Lëtzebuerg====
* {{1. Januar}}: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]: D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] kritt eng nei Buergermeeschtesch: D'[[Lydie Polfer]].
* [[22. Februar]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]/[[Belsch]]: De [[UEBL|belsch-lëtzebuergesche Frang]] gëtt ëm 8,5&amp;nbsp;% ofgewäert.
* {{8. Abrëll}}: D'Chamber stëmmt e Gesetz iwwer en ''Nationalen Investitiounsbäitrag'' (''Contribution nationale d'investissement''), och &quot;Solidaritéitssteier&quot; genannt, dat iwwer d'Steieren opgehuewe gëtt, fir der Stolindustrie ënner d'Äerm ze gräifen.
* [[27. Mäerz]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]: 40.000 Leit bedeelege sech un engem Warnstreik zu Lëtzebuerg géint d'Regierungspolitik.
* [[29. September]]: Eng sowjetesch [[Iljuschin Il-62|Iljuschin 62]] um [[Aeroflot Fluch 343]] verongléckt bei der Landung um [[Fluchhafe Lëtzebuerg]], 7 Leit kommen ëm d'Liewen.
* [[21. Dezember]]: Bei enger Regierungsëmbildung gëtt de [[Jean-Claude Juncker]] zum neie Staatssekretär fir Aarbecht a sozial Sécherheet ernannt a kritt domat säin éischt politescht Mandat.

=== Afrika ===

=== Amerika ===

==== USA ====

==== Südamerika ====
* {{2. Abrëll}}: [[Argentinien|Argentinie]] besetzt déi brittesch Krounkolonie vun de [[Falklandinselen]]; Ufank vum [[Falklandkrich]].

=== Asien ===

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===
* [[13. Juni]]: Nom Doud vu sengem Hallefbrudder [[Chalid ibn Abd al-Aziz|Chalid]] gëtt de [[Fahd ibn Abd al-Aziz|Fahd]] Kinnek vu Saudi-Arabien.
== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Edmond Dune]], ''Théâtre, oeuvres complètes tome 1''.

=== Musek ===
* [[24. Abrëll]]: D'[[Nicole (Sängerin)|Nicole]] gewënnt fir [[Däitschland]] mam Lidd ''[[Ein bißchen Frieden]]'' de [[Eurovision Song Contest 1982|27. Eurovision Song Contest]] zu [[Harrogate]].

=== Film ===
* ''[[La nuit de Varennes]]''.
* [[ET]] vum [[Steven Spielberg]].

== Wëssenschaft an Technik ==

== Sport ==
* Den [[Avenir Beggen]] gëtt Landesmeeschter am Foussball.
* [[27. Abrëll]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:1 géint Frankräich.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=234 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich de 27. Abrëll 1982 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* {{9. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1984]], 0:2 géint Griicheland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=7889 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Griicheland den 9. Oktober 1982 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[10. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1984, 1:2 géint Dänemark. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Marcel Di Domenico]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=7877 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Dänemark den 10. November 1982 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[15. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[London]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1984, 0:9 géint England.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=7859 D'Detailer vum Foussballlännermatch England-Lëtzebuerg de 15. Dezember 1982 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
*{{Eidelt Joer}}[[Ann Cotten]], Schrëftstellerin
*{{Eidelt Joer}}[[Sophie Jung]], lëtzebuergesch Kënschtlerin.
* {{5. Januar}}: [[Janica Kostelić]], kroatesch Alpinschileeferin.
* {{6. Januar}}: [[Ana Petrova]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{8. Januar}}: [[Joel Holtzem]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[19. Januar]]: [[Cristina Da Silva Correia]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[31. Januar]]: [[Yukimi Nagano]], schweedesch Sängerin.
* {{3. Februar}}: [[Stéphanie Hinger]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{4. Februar}}: [[Elise Schmit]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin a Literaturkritikerin.
* [[15. Februar]]: [[Élodie Frégé]], franséisch Sängerin.
* [[21. Februar]]: [[Christophe Hansen]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{0}}[[5. Mäerz]]: [[Serge Ecker]],  lëtzebuergesche Sculpteur an Installatiounskënschtler.
* {{9. Mäerz}}: [[Lynn Elouardi]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[15. Mäerz]]: [[Sven Di Domenico]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[18. Mäerz]]: [[Timo Glock]], F1-Pilot.
* [[20. Mäerz]]: [[Roman Richtarik]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[21. Mäerz]]: [[Rosangela Settanni]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[31. Mäerz]]: [[Chloé Zhao]], chineesesch Filmregisseurin, Dréibuchautorin, Filmediteurin a Filmproduzentin.
* {{7. Abrëll}}: [[Anne Ludivig]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* [[20. Abrëll]]: [[Pascal Schweitzer]],lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* 20. Abrëll: [[Gregory Speck]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[22. Abrëll]]: [[Kaká]], brasilianesche Foussballspiller.
*[[24. Abrëll]]: [[Joseph Colabianchi]], lëtzebuergesche Schräiner.
* {{3. Mee}}: [[Rebecca Hall]], brittesch Schauspillerin.
* {{6. Mee}}: [[Serge Wilmes]], lëtzebuergesche Politiker an Historiker.
* {{7. Mee}}: [[Sally Barthel]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[10. Mee]]: [[Jean De Marchi|Jean de Marchi]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[12. Mee]]: [[Marcel Ewen]], lëtzebuergesche Reider.
* [[17. Mee]]: [[Vjosa Osmani]], kosovaresch Staatspresidentin.
* {{1. Juni}}: [[Justine Henin]], belsch Tennisspillerin.
* {{1. Juli}}: [[Dan Ley]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* {{3. Juli}}: [[Véronique Kohnen]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{6. Juli}}: [[Barbara Agostino]], lëtzebuergesch Geschäftsfra a Politikerin.
* [[14. Juli]]: [[Maciek Majchrzak]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[16. Juli]]: [[André Greipel]], däitsche Vëlossportler.
* [[17. Juli]]: [[René Herms]], däitschen 800-Meter Leefer.
* 17. Juli: [[Jonathan Proietti]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[31. Juli]]: [[Mira Craig]], norwegesch-US-amerikanesch Sängerin.
* {{2. August}}: [[Elena Berlato]], italieenesch Vëlossportlerin.
* {{5. August}}: [[Tobias Regner]], däitsche Rocksänger.
* [[10. August]]: [[David Kraus]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[25. August]]: [[Alain Kohl]], lëtzebuergesche professionellen Daucher.
* {{8. September}}: [[Joëlle Leuchter]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* {{0}}8. September: [[Pierre Hoffmann]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[11. September]]: [[Michel Reis]], lëtzebuergeschen Jazz-Pianist.
* [[23. September]]: [[Han Han]], chineesesche Rallyefuerer a Blogger.
* {{3. Oktober}}: [[Emma Pooley]], englesch Vëlossportlerin.
* [[30. Oktober]]: [[Chimène Badi]], franséisch Sängerin.
* {{3. November}}: [[Max Steffen]], lëtzebuergesche Moler an Industriedesigner.
* {{6. November}}: [[Marc Oberweis]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[12. November]]: [[Anne Hathaway]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[19. November]]: [[Carina Alves Nogueira]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[22. November]]: [[Taina Bofferding]], lëtzebuergesch Politikerin.
* {{6. Dezember}}: [[Alberto Contador]], spuenesche Vëlossportler.
* [[28. Dezember]]: [[Patrick Lassine]], lëtzebuergesche Foussballspiller.

== Gestuerwen ==
* [[Richard Hengst]]: däitschen NSDAP-Politiker a Jurist, an 'Oberbürgermeister der Stadt Luxemburg'.
* {{1. Januar}}: [[Estella Blain]], franséisch Schauspillerin.
* {{5. Januar}}: [[Pierre Becker (Foussballspiller)|Pierre Becker]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{8. Januar}}: [[Grégoire Aslan]], armeenesche Schauspiller.
* [[11. Januar]]: [[Ronald Lewis]], walisesche Schauspiller.
* [[13. Januar]]: [[Marcel Camus]], franséische Schauspiller.
* [[15. Januar]]: [[Robert Lynn]], brittesche Filmregisseur.
* {{7. Februar}}: [[Joseph Reinhardt]], franséische Gittarist.
* [[14. Februar]]: [[Jean Backes]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler.
* [[17. Februar]]: [[Thelonious Monk]], US-amerikaneschen Jazz-Museker.
* [[18. Februar]]: [[Ferdinand Wirtgen]], lëtzebuergesche Jurist a President vum Staatsrot.
* [[20. Februar]]: [[Karl Heinrich Fielitz]], däitsche Jurist an am 2. Weltkrich &quot;Landrat&quot; zu Lëtzebuerg.
* {{3. Mäerz}}: [[Georges Perec]], franséische Schrëftsteller.
* {{5. Mäerz}}: [[John Belushi]], US-amerikanesche Schauspiller a Sänger.
* [[19. Mäerz]]: [[Randy Rhoads]], US-amerikanesche Gittarist.
* 19. Mäerz: [[Alan Badel]], briotesche Schauspiller.
* [[22. Mäerz]]: [[Nicolas Farkas]], ungaresche Kameramann, Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. 
* [[29. Mäerz]]: [[Walter Hallstein]], däitsche Politiker.
* 29. Mäerz: [[Carl Orff]], däitsche Pedagog a Komponist.
* [[30. Mäerz]]: [[Sergio Grieco]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{2. Abrëll}}: [[Max de Vaucorbeil]], belsch-franséische Filmregisseur.
* {{3. Abrëll}}: [[Warren Oates]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[29. Abrëll]]: [[Raymond Bussières]], franséische Schauspiller.
* {{5. Mee}}: [[Irmgard Keun]], däitsch Schrëftstellerin.
* {{7. Mee}}: [[Alfred Adam]], franséische Schauspiller.
* [[13. Mee]]: [[Albert Moes]], lëtzebuergeschen Akkordeonist a Komponist.
* [[22. Mee]]: [[Léon Schaus]], Direkter vun der Steierverwaltung a Member vum Staatsrot.
* [[29. Mee]]: [[Romy Schneider]], éisträichesch Schauspillerin.
* {{7. Juni}}: [[Raymond Lamy]], franséische Filmediteur a -regisseur. 
* [[10. Juni]]: [[Rainer Werner Fassbinder]], däitsche Regisseur.
* [[13. Juni]]: [[Chalid ibn Abd al-Aziz]], Kinnek vu Saudi-Arabien.
* [[17. Juni]]: [[Roberto Calvi]], italieenesche Geschäftsmann.
* [[18. Juni]]: [[Curd Jürgens]], däitsch-éisträichesche Filmregisseur a Schauspiller.
* {{1. Juli}}: [[Michel Delleré]], lëtzebuergesche Professer a Literat.
* {{5. Juli}}: [[Henri Pleger]], lëtzebuergeschen Héich- a Wäitsprénger an Olympionik.
* [[12. Juli]]: [[Raymond Borderie]], franséische Filmproduzent.
* [[12. Juli]]: [[Kenneth More]], englesche Filmschauspiller.
* [[13. Juli]]: [[Alfred Loesch]], lëtzebuergeschen Affekot.
* [[16. Juli]]: [[Patrick Dewaere]], franséische Schauspiller.
* [[20. Juli]]: [[Paul Rouster (Foussballspiller)|Paul Rouster]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 20. Juli: [[Jean Girault]], franséische Filmregisseur.
* [[29. Juli]]: [[Victor Kips]], lëtzebuergesche Resistenzler.
* {{5. August}}: [[Dieter Borsche]], däitsche Schauspiller.
* {{6. August}}: [[Théophile Speicher]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* [[10. August]]: [[José Nieto (Schauspiller)|José Nieto]], spuenesche Schauspiller.
* [[12. August]]: [[Henry Fonda]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[18. August]]: [[Jacques Riberolles]], franséische Schauspiller.
* [[19. August]]: [[Pierre Mingand]], franséische Schauspiller, Sänger a Pianist.
* 19. August: [[M. K. Vainu Bappu]], indeschen Astronom.
* [[20. August]]: [[Ulla Jacobsson]], schweedesch-éisträichesch Schauspillerin.
* [[23. August]]: [[Alberto Cavalcanti]], Filmregisseur.
* [[24. August]]: [[Giorgio Abetti]], italieeneschen Astronom.
* [[25. August]]: [[Hans van Tongeren]], hollännesche Schauspiller.
* [[29. August]]: [[Ingrid Bergman]], schweedesch Schauspillerin.
* {{7. September}}: [[Henri Kass]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* {{9. September}}: [[Adolf Patek]], éisträicheschen Trainer vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp.
* [[11. September]]: [[Albert Soboul]], franséischen Historiker.
* [[14. September]]: [[Grace Kelly]], US-amerikanesch Schauspillerin, spéider Prinzessin Gracia Patricia vu Monaco.
* [[18. September]]: [[Jacqueline Gauthier]], franséisch Schauspillerin.
* {{4. Oktober}}: [[Glenn Gould]], kanadesche Komponist a Pianist.
* [[12. Oktober]]: [[John Brahm]], Filmregisseur.
* [[16. Oktober]]: [[Paolo Heusch]], italieenesche Filmregisseur.
* 16. Oktober: [[Joé Treinen]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik.
* [[18. Oktober]]: [[Pierre Mendès France]], franséische Politiker.
* {{1. November}}: [[King Vidor]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* {{4. November}}: [[Alicia Penalba]], Sculptrice.
* {{0}}4. November: [[Jacques Tati]], franséische Filmregisseur a -schauspiller.
* {{5. November}}: [[Yves Ciampi]], franséische Filmregisseur.
* [[10. November]]: [[Leonid Breschnew]], Politiker aus der Unioun vun de sozialistesche Sowjetrepublicken.
* 10. November: [[Gustave Goerens]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[14. November]]: [[Lucien Bidinger]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* {{1. Dezember}}: [[Paul Elvinger]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{0}}1. Dezember: [[Albert Goedert]], lëtzebuergesche Lycéesprofesser a Member vum Staatsrot.
* {{9. Dezember}}: [[Fritz Usinger]], däitsche Schrëftsteller, Lyriker, Essayist an Iwwersetzer.
* [[10. Dezember]]: [[Aloyse Weber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[11. Dezember]]: [[Auguste Schleck]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[13. Dezember]]: [[André Prost]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[20. Dezember]]: [[Arthur Rubinstein]], US-amerikanesche Pianist.
* [[24. Dezember]]: [[Louis Aragon]], franséische Schrëftsteller an Dichter.
* 24. Dezember: [[Maurice Biraud]], franséische Radiosspeaker a Schauspiller.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>lx0813wxzf67wirxxl70pypo4ht4cq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Senta Berger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4045</id>
    <revision>
      <id>2680583</id>
      <parentid>2680494</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T09:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2680583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19245" sha1="5m72zporvj6vlutfffm81brcv2du04f" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:Senta Berger 1975.jpg|thumb|Senta Berger, 1975]]
D''''Senta Berger''', gebuer den [[13. Mee]] [[1941]] zu [[Wien]], ass eng [[éisträich]]esch [[Schauspiller]]in a Filmproduzentin.

== Liewen ==
Mat 5 Joer huet d'Senta Berger [[Ballet]] geléiert a wollt spéider Schauspillerin ginn. Si war duerno um [[Max-Reinhardt-Seminar]].

1958 gouf si Member vum [[Theater in der Josefstadt]].

De Film huet si awer méi ugezunn wéi den Theater, a vun 1959 un huet si ee Film nom anere gedréint.

1962 huet se mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] d'Produktiounsfirma [[Sentana-Filmproduktion]] gegrënnt.

D'Senta Berger huet eng international Filmcarrière, si huet a Filmer zu [[Hollywood]], an [[Italien]], [[Frankräich]], [[Däitschland]] an [[Éisträich]] gespillt, mat Regisseure wéi [[Bernhard Wicki]], [[Sam Peckinpah]], [[Volker Schlöndorff]] a [[Wim Wenders]]. Si war d'Partnerin vu Schauspiller wéi [[Kirk Douglas]], [[Charlton Heston]], [[James Coburn]], [[Lilli Palmer]] a [[Götz George]].

1989 hat si e groussen Erfolleg mat der Serie ''[[Kir Royal]]'' op der däitscher Televisioun. Duerno huet sech hir Carrière bal nëmme méi op der Tëlee ofgespillt.

Zanter 2003 ass si Presidentin vun der [[Deutsche Filmakademie|däitscher Filmakademie]].

Si war vun 1963 bis zu deem sengem Doud am Joer 2024 mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] bestuet.

== Filmographie ==
=== Kino===
==== vun 1950 bis 1959 ====
* 1950: ''[[Das doppelte Lottchen (Film 1950)|Dasa doppelte Lottchen]]'' - Regie: [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Antje Weisgerber]], [[Peter Mosbacher]]
* 1955: ''[[Du bist die Richtige]]'' - Regie: [[Erich Engel]], [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Curd Jürgens]], Antje Weisgerber
* 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'' - Regie: [[Willi Forst]] - Haaptacteuren: [[Adrian Hoven]], [[Erika Remberg]] - (als  Gymnasialschülerin)
* 1957: ''[[Die Lindenwirtin vom Donaustrand]]'' - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Claus Holm]] - (als Marie) 
* 1958: ''[[Der veruntreute Himmel]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Hans Holt]], [[Annie Rosar]] 
* 1959: ''[[The Journey]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Deborah Kerr]], [[Yul Brynner]] - (als Serveuse)
* 1959: ''[[Katia (Film 1959)|Katia]]'' - Regie: [[Robert Siodmak]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Curd Jürgens]]

==== vun 1960 bis 1969 ====
* 1960: ''[[Ich heirate Herrn Direktor]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Heidelinde Weis]], [[Gerhard Riedmann]] - (als Vera)
* 1960: ''[[Der brave Soldat Schwejk (Film 1960)|Der brave Soldat Schwejk]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ernst Stankovski]] - (als Gretl)
* 1960: ''[[O sole mio (Film 1960)|O sole mio]]'' - Regie: [[Paul Martin (Filmregiseur)|Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Vico Torriani]], [[Gunther Philipp]] - (als Madeleine)
* 1961: ''[[The Secret Ways]]'' - Regie: [[Phil Karlson]] - Haaptacteuren: [[Richard Widmark]], [[Sonja Ziemann]] - (als Elsa)
* 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Waltraut Haas]] - (als Madeleine Talbot)
* 1961: ''[[Eine hübscher als die andere]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heidi Brühl]], [[Rudolf Platte]] - (als Lilly Hase)
* 1961: ''[[Das Wunder des Malachias]]'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Yvonne Krüger) 
* 1961: ''[[Immer Ärger mit dem Bett]]'' - Regie: [[Rudolf Schündler]] - Haaptacteuren: [[Günter Pfitzmann]], [[Renate Ewert]] - (als Rosemarie Schulze) 
* 1961: ''[[Adieu, Lebewohl, Goodbye]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Bibi Johns]], [[Michael Cramer]] - (als Gaby) 
* 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]] - (als Chantal)
* 1961: ''[[Ramona (Film 1961)|Ramona]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Georg Thomalla]] - (als Yvonne)
* 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Johannes Heesters]] 
* 1961: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Koffer]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Chris Howland]] - (als Susan Brown)
* 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok - (als Chantal)
* 1962: ''[[Frauenarzt Dr. Sibelius]]'' - [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Lex Barker]], [[Barbara Rütting]] - (als Elisabeth Sibelius)
* 1962: ''[[Das Testament des Dr. Mabuse (Film 1962)|Das Testament des Dr. Mabuse]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Charles Regnier]] - (als Nelly)
* 1962: ''[[Sherlock Holmes und das Halsband des Todes]]'' - Regie: [[Terence Fisher]] - Haaptacteuren: [[Christopher Lee]], [[Ivan Desny]] - (als Ellen Blackburn)
* 1963: ''[[The Waltz King]]'' - Regie: [[ Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] - (als Henriette Treffz)
* 1963: ''[[Kali Yug, la dea della vendetta]]'' - Regie: [[Mario Camerini]] - Haaptacteuren: Lex Barker, [[Klaus Kinski]] - (als Catherine Talbot)
* 1963: ''[[Il mistero del tempio indiano]]'' - Regie: Mario Camerini - Haaptacteuren: Lex Barker, Joachim Hansen - (als Catherine Talbot)
* 1963: ''[[The Victors]]'' - Regie: [[Carl Foreman]] - Haaptacteuren: [[Melina Mercouri]], [[Romy Schneider]] - (als Trudi Metzger)
* 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Marion Michael]] - (als Jenny)
* 1964: ''[[...e la donna creò l'uomo]]'' - Regie: [[Camillo Mastrocinque]] - Haaptacteuren: [[Thomas Fritsch]], [[Alexandra Stewart]] - (als Jane)
* 1965:  ''[[Major Dundee]]'' - Regie: [[Sam Peckinpah]] - Haaptacteuren: Charlton Heston, [[James Coburn]] - (als Teresa Santiago)
* 1965: ''[[Schüsse im 3/4 Takt]]'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Brice]], [[Heinz Drache]] - (als Jenny)
* 1965: ''[[The Glory Guys]]'' - Regie: [[Arnold Laven]] - Haaptacteuren: [[Tom Tryon]], [[James Caan]] - (als Lou Woddard)
* 1966: ''[[Cast a Giant Shadow]]'' - Regie: [[Melville Shavelson]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Angie Dickinson]] - (als Magda Simon)
* 1966: ''[[The Poppy Is Also a Flower]]'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: [[Stephen Boyd]], [[Rita Hayworth]] - (als Maxine)
* 1966: ''[[Lange Beine – lange Finger]]'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Joachim Fuchsberger]], [[Martin Held]] - (als Doris Holberg)
* 1966: ''[[Our Man in Marrakesh]]'' - Regie: [[Don Sharp]] - Haaptacteuren: [[Tony Randall]], [[Herbert Lom]] - (als Kyra Stanovy)
* 1966: ''[[The Quiller Memorandum]]'' - Regie: [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] - Haaptacteuren: [[Alec Guinness]], [[Max von Sydow]] - (als Inge Lindt)
* 1967: ''[[Operazione San Gennaro]]'' - Regie: [[Dino Risi]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Claudine Auger]] - (als Maggie)
* 1967: ''[[The Ambushers]]'' - Regie: [[Henry Levin]] - Haaptacteuren: [[Dean Martin]], [[Janice Rule]] - (als Francesca Madeiros)
* 1967: ''[[Peau d'espion]]'' - Regie: [[Edouard Molinaro]] - Haaptacteuren: [[Louis Jourdan]], [[Bernard Blier]] - (als Gertraud Sphax)
* 1968: ''[[Diaboliquement vôtre]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Peter Mosbacher]] - (als Christiane)
* 1968: ''Vienna'' - Regie: [[Orson Welles]] - Haaptacteuren: [[Mickey Rooney]] (Kuerzfilm) 
* 1969: ''[[If It's Tuesday, This Must Be Belgium]]'' - Regie: [[Mel Stuart]] - Haaptacteuren: [[Suzanne Pleshette]], [[Ian McShane]] 
* 1969: ''[[De Sade (Film)|De Sade]]'' - Regie: [[Cy Endfield]] - Haaptacteuren: [[Keir Dullea]], [[Lilli Palmer]] - (als Anne de Montreuil)
* 1969: ''[[Les étrangers (Film 1969)|Les étrangers]]'' - Regie: [[Jean-Pierre Desagnat]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Hans Meyer]] - (als May)
* 1969: ''[[Infanzia, vocazione e prime esperienze di Giacomo Casanova, veneziano]]'' - Regie: [[Luigi Comencini]] - Haaptacteuren: [[Leonard Whiting]], [[Lionel Stander]] - (als Giuliegtta Cavamacchia)

==== vun 1970 bis 1979 ====
* 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Gianna Serra]] - (als Giovanna)
* 1970: ''[[O.K.]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] 
* 1970: ''[[Quando le donne avevano la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Frank Wolff]] - (als Filli) 
* 1971: ''[[Un anguilla da trecento milioni]]'' - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Ottavia Piccolo]], [[Gabriele Ferzetti]] - (als Gräfin Spodani)
* 1971: ''[[Wer im Glashaus liebt]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Hartmut Becker]], [[Marianne Blomquist]] - (als Hanna) 
* 1971: ''[[Le saut de l'ange]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Jean Yanne]], [[Sterling Hayden]] - (als Sylvaine Orsini)
* 1971: ''[[Roma bene]]'' - Regie: [[Carlo Lizzani]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Michèle Mercier]] - (als Prinzessin Dede Marescalli)
* 1972: ''[[L'amante dell'orsa maggiore]]'' - Regie: [[Valentino Orsini]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Bruno Cremer]] - (als Fela)
* 1972: ''[[Quando le donne persero la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: Frank Wolff, [[Mario Adorf]] - (als Filli)
* 1972: ''[[Causa di divorzio]]'' - Regie: [[Marcello Fondato]] - Haaptacteuren: [[Catherine Spaak]], [[Arnoldo Foà]] - (als Enrica Sebastiani) 
* 1972: ''[[Die Moral der Ruth Halbfass]]'' - Regie: [[Volker Schlöndorff]] - Haaptacteuren: [[Margarethe von Trotta]], [[Helmut Griem]] - (als Ruth Halbfass)
* 1972: ''[[Der scharlachrote Buchstabe]]'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: [[Hans Christian Blech]], [[Rüdiger Vogler]] - (als Hester Prynne)
* 1973: ''[[Bisturi, la mafia bianca]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: Gabriele Ferzetti, [[Enrico Maria Salerno]] - (als Maria)
* 1973: ''Amore e ginnastica'' - Regie: [[Luigi Filippo D'Amico]] - Haaptacteuren: [[Adriana Asti]], [[Lino Capolicchio]] - (als Maria Pedani)
* 1973: ''[[Reigen]]'' - Regie: [[Otto Schenk]] - Haaptacteuren: [[Sydne Rome]], [[Helmut Berger]] - (als Emma)
* 1974: ''Di mamma non ce n'è una sola'' - Regie: [[Alfredo Giannetti]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Caprioli]], Lionel Stander - (als Paolina Borghese) 
* 1974: ''[[L'uomo senza memoria]]'' - Regie: [[Duccio Tessari]] - Haaptacteuren: [[Luc Merenda]], [[Umberto Orsini]] - (als Sara Grimaldi)
* 1974: ''La bellissima estate'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[John Richardson]], [[Alessandro Cocco]] - (als Manuela) 
* 1976: ''[[MitGift]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Elisabeth Flickenschildt]] - (als Alice Burgmann)
* 1976: ''La padrona è servita'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Maurizio Arena]], [[Erika Blanc]] - (als Angela)
* 1976: ''[[The Swiss Conspiracy]]'' - Regie: [[Jack Arnold]] - Haaptacteuren: [[David Janssen]], [[Elke Sommer]] - (als Denise Abbott) 
* 1976: ''[[Signore e signori, buonanotte]]'' - Regie: Luigi Comencini, [[Nanni Loy]], [[Luigi Magni]], [[Mario Monicelli]], [[Ettore Scola]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Marcello Mastroianni]] - (als Madamm Palese) 
* 1976: ''[[Brogliaccio d'amore]]'' - Regie: [[Decio Silla]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Paolo Carlini]] - (als Roberta) 
* 1977: ''[[Das chinesische Wunder]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Harald Leipnitz]] - (als Detta Gaspardi)
* 1977: ''[[Cross of Iron]]'' - Regie: Sam Peckinpah - Haaptacteuren: [[James Coburn]], [[Maximilian Schell]] - (als Eva)
* 1977: ''Una donna di seconda mano'' - Regie: [[Pino Tosini]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Macha Méril]] - (als Nerina)
* 1978: ''[[Ritratto di borghesia in nero]]'' - Regie: [[Tonino Cervi]] - Haaptacteuren: [[Ornella Muti]], [[Capucine]] - (als Carla Richter)
* 1978: ''Freiheit'' - Regie: [[Petrus van der Let]] - (Kuerzfilm)
* 1979: ''[[La giacca verde]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]] - (als Marta)

==== vun 1980 bis 1989 ====
* 1980: ''[[Speed Driver]]'' - Regie: [[Stelvio Massi]] - Haaptacteuren: [[Francisco Rabal]], [[Fabio Testi]] - (als Suzanne) 
* 1984: ''[[Fatto su misura]]'' - Regie: [[Francesco Laudadio]] - Haaptacteuren: [[Ricky Tognazzi]], [[Ugo Tognazzi]] 
* 1985: ''[[De flyvende djævle]]'' - Regie: [[Anders Refn]] - Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], [[Mario David]] - (als Nina Rosta)
* 1985: ''[[Le due vite di Mattia Pascal]]'' - Regie: [[Mario Monicelli]] - Haaptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Andréa Ferréol]] - (als Clara)
* 1985: ''[[Killing Cars]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Agnès Soral]] - (als Marie Landauer)
* 1986: ''[[L'ultima mazurka]]'' - Regie: [[Gianfranco Bettetini]] - Haaptacteuren: Erland Josephson, [[Mario Scaccia]] - (als Grete)
* 1987: ''[[Animali metropolitani]]'' - Regie: [[Steno]] - Haaptacteuren: [[Donald Pleasence]], [[Ninetto Davoli]] - (als Dr. Abbott)
* 1988: ''Cheeeese'' (1988) - Regie: [[Bernhard Weber]] - Haaptacteuren: [[Isabel García Lorca]], [[Vincent Gardenia]] - (als Erica)
==== vun 1990 bis 2009 ====
* 1990: ''[[Tre colonne in cronaca]]'' - Regie: [[Carlo Vanzina]] - Haaptacteuren: [[Gian Maria Volonté]], [[Massimo Dapporto]] - (als Contessa Odessa Bonaveri) 
* 1997: ''[[Bella Ciao]]'' - Regie: [[Xaver Schwarzenberger]] - Haaptacteuren: [[Frank Hoffmann]], [[Susi Nicoletti]] - (als Teresa Hainisch)
* 1998: ''[[Bin ich schön?]]'' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Marie Zielcke]], [[Suzanne von Borsody]] - (als Unna)
==== vun 2000 bis 2009 ====
* 2009: ''[[Ob ihr wollt oder nicht!]]'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert|Katharina Schubert]],  [[Julia-Maria Köhler]] - (als Dorothea Brühl)
* 2009: ''[[Horst Schlämmer - Isch kandidiere!]]'' - Regie: [[Sophie Heldman]] - Haaptacteuren: [[Hape Kerkeling]],  [[Alexandra Kamp]] - (als Senta Berger)
* 2009: ''[[Satte Farben vor Schwarz]]'' - Regie: [[Angelo Colagrossi]] - Haaptacteuren: [[Bruno Ganz]],  [[Carina Wiese]] - (als Anita)
==== vun 2010 bis 2019 ====
* 2012: ''[[Zettl]]'' - Regie: [[Helmut Dietl]] - Haaptacteuren: [[Michael Herbig]], [[Karoline Herfurth]] - (als Mona Mödlinger)
* 2012: ''[[Ruhm (Film)|Ruhm]]'' - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Julia Koschitz]] - (als Rosalie)
* 2014: ''[[Altersglühen - Speed Dating für Senioren]]'' - Regie: [[Jan Georg Schütte]] - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Matthias Habich]] - (als Maria Koppel)
* 2016: ''[[Willkommen bei den Hartmanns]]'' - Regie: [[Simon Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Florian David Fitz]] - (als Angelika Hartmann)
* 2019: ''Menuett'' - Regie: [[Felix Karolus]] - (Kuerzfilm)
==== vun 2020 bis 2029 ====
* 2022: ''[[Oskars Kleid]]'' - Regie: [[Hüseyin Tabak]] - Haaptacteuren: Florian David Fitz, [[Laurì]] - (als Frau Kornmann)
* 2023: ''[[Weißt du noch]]'' - Regie: [[Rainer Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Günther Maria Halmer]], [[Konstantin Wecker]] - (als Marianne)
* 2023: ''[[Ach, diese Lücke, diese entsetzliche Lücke]]'' - Regie: Simon Verhoeven - Haaptacteuren: [[Bruno Alexander]], [[Michael Wittenborn]] - (als Groussmamm)

=== Televisioun ===
==== vun 1963 bis 1969 ====
* ''[[The Waltz King: Part 1]]'' (1963) vum [[Steve Previn]] mam [[Kerwin Mathews]] a [[Brian Aherne]]
* ''[[The Waltz King: Part 2]]'' (1963) vum Steve Previn mam Kerwin Mathews a [[Peter Kraus]]
* ''[[See How They Run]]'' (1964) 
* ''[[Istanbul Express]]'' (1968) 
* ''[[Babeck]]'' (1968) (Serie) vum [[Wolfgang Becker]] mam [[Cordula Trantow]] an [[Helmut Käutner]]
**''Ein Sarg aus Genua'' (1968) 
**''Das Geheimnis der Calasetta'' (1968) 
**''Tödliche Geschäfte'' (1968)

==== vun 1970 bis 1979 ====
* ''[[Frühlingsfluten]]'' (1974) 
* ''[[Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder]]'' (1975) (Serie) 
* ''[[Die Verschwörung des Fiesco zu Genua]]'' (1975) 
* ''[[Halbzwei]]'' (1977) 
* ''[[Die Priwalov'schen Millionen]]'' (1980) (Serie) 
* ''[[La giacca verde]]'' (1979)

==== vun 1980 bis 1989 ====
* ''[[Der Traum ein Leben]]'' (1981) 
* ''[[Notte e nebbia]]'' (1982) 
* ''[[Die Entscheidung]]'' (1982) 
* ''[[Milionite na Privalov]]'' (1983) (Serie) 
* ''[[Liebe Melanie]]'' (1983) 
* ''[[Notti e nebbie]]'' (1984) 
* ''[[Kir Royal]]'' (1986) (Serie) vum Helmut Dietl mam [[Franz-Xaver Kroetz]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] a Mario Adorf
**''Wer reinkommt, ist drin'' (1986) 
**''Muttertag'' (1986) 
**''Das Volk sieht nichts'' (1986) 
**''Adieu Claire'' (1986) 
**''Königliche Hoheit'' (1986) 
**''Karriere'' (1986) 
* ''[[L ultima mazurka]]'' (1986) 
* ''[[Luisa. Quattro storie di donne]]'' (1987) 
* ''[[Die schnelle Gerdi]]'' (1989) (Serie - 12 Episoden) 
* ''[[Oceano]]'' (1989) (Serie)

==== vun 1990 bis 1999 ====
* ''[[Lilli Lottofee]]'' (1992) (Serie) 
* ''[[Sie und Er]]'' (1992) 
* ''[[Ärzte]]'' Serie
**'' Dr. Schwarz und Dr. Martin - Neuland'' (1994) 
** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Rosenkavaliere'' (1994) 
** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Nahkampf'' (1994) 
** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Höhenflug'' (1994) 
** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Trennungen'' (1996) 
** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Herztöne'' (1996) 
** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Schicksale'' (1996) 
** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Entscheidungen'' (1996) 
* ''[[Gefangene Liebe]]'' (1994) 
* ''[[Die Nacht der Nächte]]'' (1995) 
* ''[[Dopo la tempesta]]'' (1996) 
* ''[[Kap der Rache]]'' (1997) 
* ''[[Lamorte]]'' (1997) 
* ''[[Mammamia]]'' (1998) 
* ''[[Liebe und weitere Katastrophen]]'' (1999) 
* ''[[Nancherrow]]'' (1999) 
* ''[[Mit fünfzig küssen Männer anders]]'' (1999)

==== vun 2000 bis 2010 ====
* ''[[Zimmer mit Frühstück]]'' (2000/I) 
* ''[[Trennungsfieber]]'' (2000) 
* ''[[Scharf aufs Leben]]'' (2000) 
* ''[[Probieren Sie's mit einem Jüngeren]]'' (2000) 
* ''[[Bis dass dein Tod uns scheidet]]'' (2002)
* ''[[Unter Verdacht]]'' Serie 
**''Verdecktes Spiel'' (2002) 
**''Eine Landpartie'' (2003) 
**''Gipfelstürmer'' (2004) 
**''Beste Freunde'' (2004) 
**''Das Karussell'' (2005)
**''Willkommen im Club'' (2005)
**''Atemlos'' (2006) 
**''Ein neues Leben'' (2006) 
**''Hase und Igel'' (2007) 
**''Das Geld anderer Leute'' (2007) 
**''Brubeck'' (2008) 
**''Die falsche Frau'' (2008) 
**''Der schmale Grat'' (2009)
**''Tausend Augen'' (2009) 
**''Laufen und Schießen'' (2010) 
*''[[Die schnelle Gerdi und die Hauptstadt]]'' (2003) (Serie)

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Berger Senta}}
[[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspillerinnen]]
[[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspillerinnen]]
[[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspillerinnen]]
[[Kategorie:Éisträichesch Filmproduzenten]]
[[Kategorie:Gebuer 1941]]
[[Kategorie:Bundesverdienstkreuz 1. Klasse]]</text>
      <sha1>5m72zporvj6vlutfffm81brcv2du04f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rëmeleng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4605</id>
    <revision>
      <id>2680537</id>
      <parentid>2667221</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Echsinnengbanan</username>
        <id>71563</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elvedin</comment>
      <origin>2680537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15049" sha1="o6pcbiuidl6jfuzlv1ci6pj87rz5nj0" xml:space="preserve">{{Doublon|Gemeng Rëmeleng}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm = Rëmeleng
 | Bild =
 | Bildtext =
 | Numm (Franséisch) = Rumelange 
 | Numm (Däitsch) = Rümelingen
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}}
 | Gemeng = {{Rëmeleng}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rëmeleng}}
 | Awunner = 5.130
 | Awunnerdatum = 01.01.2012
 | Fläch =
 | Koordinaten = {{coor dms|49|27|38|N|06|01|50|O}}
 | Kaart =
 | Kaartentext = 
}}
'''Rëmeleng''' ass eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Lëtzebuerger Stied]] a läit am Süde vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]]. Et ass déi eenzeg Uertschaft an der [[Gemeng Rëmeleng]].

== Geographie ==
=== Lag ===

Rëmeleng läit an deem vun der [[Keelbaach]] gegruewene sougenannte Keeldall (''Käldall'' fir d'Awunner). D'Koppe ronderëm si räich u [[Minett (Äerz)|Minett]].

Den héchste Punkt vu Rëmeleng läit am [[Origerbësch]] op 434 m an deen déifsten an der [[Sauerwiss]] op 296 m.

Rëmeleng ass déi südlechst Uertschaft am Land ([[Maark|Grenzmaark]] FL-91 op 49° 26′ 53,7″), de südlechste Punkt läit awer an der [[Gemeng Keel]] (Maark FL-96 op 49° 26' 52&quot;).

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
|ville = Rëmeleng 
|nord = [[Keel]]
|nord-est = [[Keel]]
|est = [[Keel]]
|sud-est = 
|sud = [[Ëtteng]] ([[Frankräich|F]])
|sud-ouest = 
|ouest = [[Däitsch-Oth]] ([[Frankräich|F]])
|nord-ouest= [[Esch-Uelzecht]]
}}

=== Flouernimm ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Gebrannte Bësch]]
* [[Hëseng]]
* [[Hierzesprong]]
* [[Minière Huttbierg|Huttbierg]]
* [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]]
* [[Laangegronn]]
* [[Perchesbierg]]
* [[Walert]]
* [[Welteschgrond]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==

=== Urspronk vum Numm ===
Schonn am Joer 698 daucht den Numm ''Rumelacha'' an engem Dokument op, et kann awer net als sécher ugeholl ginn datt dee sech op dat haitegt Rëmeleng bezitt.

1297 dann ass déi éischt geséchert Ernimmung. Et gëtt eng sëllege Bezeechnungen, Rumelenges, Ruomlinga, Rumlingen, Remlingen, Rümblingen, Rümlingen, Riemlingen, Rhemlingen a Roemlingen.

Den Numm kënnt eventuell vu Rum-ili, Land vun de Réimer&lt;ref&gt;Herders Lexikon, Band 10, S. 420&lt;/ref&gt;. D'Endung -eng dogéint deit op e fränkeschen Urspronk hin&lt;ref&gt;Nicolas van Werweke&lt;/ref&gt;. Wéi déi zwee zesumme passe gëtt hei drënner erkläert.

=== Éischt Besiidlung ===

Ausser verstengerte Muschelen aus dem mëttlere [[Jura (Geologie)|Jura]], Eckzänn vun engem Hielebier aus dem [[Äiszäitalter]] déi am Laangegrond fonnt goufen a Quarzitschaber aus der [[Steenzäit]] gëtt et keng archeologesch geséchert Fondsaachen aus der Fréizäit vu Rëmeleng. D'Rëmelenger Grouwenopsiicht Charel Limpach rapportéiert awer vun Aarbechter fonnt ural [[Galerie (Biergbau)|Galerien]] a [[Schlak]]en op Rëmelenger Terrain. Den Nicolas Charpantier entwéckelt doraus an aus der Analys vun ale Flouernimm an engem gewësse Schaarfsënn eng Theorie vum Urspronk vu Rëmeleng&lt;ref&gt;Nicolas Charpantier, Rümelinger Land und Leute, 1957&lt;/ref&gt;.

Him no gouf et, wann net schonn zur [[Kelten]]zäit, da spéitstens an der Réimerzäit am [[3. Joerhonnert]] eng éischt Besiidlung vu Rëmeleng mam Zil fir Eisen ze gewannen, dat um [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg|Tëtelbierg]] entweeder an de Mënzschléierateliere weiderverschafft gouf oder vun do an den Exporthandel op de grousse [[Kiem|Réimerstroosse]] Metz-Arel-Tréier-Köln koum.

Hie geet dovun aus, datt an de [[Laang Maissen|Laangemaissen]] keltesch Sklave gehaust hunn, déi fir d'réimesch Hären ëm de Géigekeeser [[Tetricus I.|Tetricus]] hu missen a klenge Grouwen a [[Pafert]] am giele Lager, an am [[Heedefeldchen]] am bronge Lager an am [[Rëscheler Lach]] am groe Lager [[Minett (Äerz)|Minett]] ofbauen, deen dann um Pafertsbuer an um Ieweschbuer gewäsch gouf, am holzräiche [[Beiswénkel]] a [[Krommfuer]] a Renniewe zu Réigoss geschmollt gouf, an du mat Ween um Dellwee op [[Däitsch-Oth]], [[Réideng]], [[Nidderkuer]] a schlussendlech op den Tëtelbierg gefouert gouf.

Eng kleng Ekipp vu réimesche Wiechter huet sech wuel an [[Hëseng]] verschanzt, zoustänneg fir de Verbindungswee op den Tëtelbierg an der Rei ze halen a fir d'Transporter ze begleeden an ze beschützen.

D'Haaptwuecht géif een awer [[Rembuer|Op Rembuer]] lokaliséieren, no beim Waasserlaf, ongeféier op der selwechter Héicht wéi d'Laang Maissen. No Norden hi war déi natierlech Héicht e gudde Schutz, op deenen anere Säite koum no enger Zort Plëss a Glacis an engem ([[Häd]]) e Wall mat Pallisad ([[Walert]]) an eng Dréchemauer aus Holzfachwierk mat Steng dertëscht ([[Gebrannte Bësch]]).

Wéi de legitime réimesche Keeser [[Aurelian]] sech op de Wee an den Norde gemaach huet, fir sech d'Sonnerräich Gallien vum Tetricus zeréckzehuelen, hu wuel och d'Häipen an d'Befestegungen zu Rëmeleng gebrannt. Déi déi iwwerlieft hunn, hunn d'Pick net méi an de Grapp geholl mä hunn als einfach Bauere weidergemaach, sou datt de Räichtem ënner dem Buedem fir vill Joerhonnerten an de Vergiess geroden ass.

Wa [[Germanen]] agefall sinn da konnte se déi entweeder zeréckschloen oder se hu sech bei de Kosengen um Aumetzer Plateau verstoppt bis datt de Stuerm eriwwer war a se nees alles opbaue konnten. Vill méi schlëmm koum et wéi d'[[Hunnen]] ënner hirem Kinnek [[Attila]] am Joer 451 a Gallien agefall sinn a beim Marsch vun Tréier op Metz och duerch d'Gebitt vum spéidere Lëtzebuerg koumen. Anscheinend hu se am Hësengerlach eng Zäitche gerascht, well nach bis an d'16. Joerhonnert era gouf déi Plaz och nach Hunnendall genannt.

D'[[Frankeräich|Franken]], déi vu 413 u virun allem luusse koume fir ze plëmmen, hu sech spéitstens ëm d'Joer 480 definitiv an der wäitleefeger Géigend néiergelooss. Apaart de Streech vu [[Fréiseng]] an [[Inglange|Englengen]] am Osten, [[Piisseng]] a [[Ludelange|Lidleng]] an der Mëtt, bis [[Péiteng]] an [[Hierkereng]] am Westen, huet hinne gutt gefall, sou datt se do sou sëllegen nei Siidlungen ugefaangen hu wéi soss néierens an der spéiderer Grofschaft. D'Rumili déi wuel op der Plaz waren hu se net weider gestéiert a se hunn hir Siidlung eventuell no hinne benannt.

=== Spéider Entwécklung ===

Eng éischt Kéier gëtt Rëmeleng wéi gesot 1297 als Rumelenges an engem Akt vum [[Haus Keel#Simon I. (1278-1300?)|Simon, Här vu Keel]] ernimmt.

Wärend der ganzer Feudalzäit ass d'Grenz tëscht Grofschaft/Herzogtum Lëtzebuerg a Grofschaft/herzogtum [[Herzogtum Bar|Bar]] duerch Rëmeleng gaang. D'weltlech Häre vu baresch-Rëmleng waren d'Schlasshäre vun [[Ëtteng]], déi vum Grof vu Bar e Lehe kruten. Well déi awer 1368 der Stadter Mënsterabtei en Deel vun hire Rëmlenger Gidder verkaaft hunn, hate se duerno nëmme méi dräi Haiser Rescht (vun den insgesamt 12 Haiser am 15.Jh.). Trotzdeem hu se um drolege Recht vun der Kiermesherrlechkeet festgehalen, wat bedeit huet datt all Joers vum 7. September mëttes bis den 9. September mëttes den Ëttenger Här op Rëmleng koum fir d'héich, mëttel an ënnescht Geriichtsrechter ze vollzéien, an zwar net nëmme fir säi Grapp Haiser mee fir ganz Rëmeleng, als och fir deen Deel deen zum Zolwer Haff Keel gehéiert huet. Fir eng Bagatell vun Näischnotzegkeet koum een un de Stielesteen (Pranger, Lomperank), deen am ënneschten Hädterwee war. Gouf awer een zum Doud verurteelt, sou gouf en um Här sengem Gaalgen um Ëttenger Gaalgebierg opgehaangen. Donieft huet den Ëttenger Här och d'Moossen a Gewiichter kontrolléiert an de Präis fir Wueren a Wäi festgesat.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 34 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

Rëmleng hat spéitstens 1384 eng eege Kapell um [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]], mee well relativ dacks net mol e Kaploun do war hunn d'Leit trotzdeem missen an d'Keeler Parkierch um Péitersbierg goen.

Wéi d'[[Marie vun der Bourgogne]], Herzogin vu Lëtzebuerg, 1477 Krich géint Frankräich a Loutrengen huet misse féieren, ass am Raum Rëmeleng-Beetebuerg vill gebrandschaatzt ginn. Dat klengt Dierfge Morweng, dat am haitege Flouer [[Uewertéiteng]] louch, ass souguer ganz verschwonnen.

Ganz uerg ass et am [[Drëssegjärege Krich]] ginn, wärend deem 1633 en plus nach d'[[Pescht]] koum. Vill Awunner si mat hirem Véi an d'Bëscher geflücht, wou se an Hiele gehaust hunn an der en ettlech den Hongerdoud gestuerwe sinn an net méi zeréckkoumen. Wee sech am Duerf blécke gelooss huet hat et sécher net besser, well d'Truppe waren immens grausam Kaschtgänger. An där Zäit gouf wuel och de Miltgeshaff komplett zerstéiert.

1782 huet de Keeser [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] d'[[Leifeegeschaft]] ofgeschaaft. 1789 wollten déi Rëmelenger Bauere sech du ganz selbstänneg maachen, a si hunn d'Verdeele vun de Gemengegidder gefrot, wat de Keeser hinnen och d'Joer drop accordéiert huet, sou datt d'Banngenossenschaft verschwonnen ass.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 48 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

De 24. Juni 1803 ass Rëmeleng zesumme mat Uewertéiteng eng eege Par ginn.

1820 koum et zu engem Gebittstosch mat Frankräich. De [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] huet de Weier vum Hellegen Anton zu Uewertéiteng hiergi géint e Stéck vum [[Billert]].

Nach 1823 war Rëmeleng eng butzeg Uertschaft, d'Haiser stoungen all ëm den Uertskär dee sech ëm d'Kierchestrooss, déi spéider Batty-Weber Strooss an déi spéider Kierfechtsstrooss forméiert huet. Do wou haut den Uertskär ass, bei der Maartplaz, war viraals net gutt baue well d'[[Keelbaach]] huet dunn nach sou vill Waasser gefouert datt se bei Reen dacks iwwer d'Uwänner gaangen ass an den Dall iwwerschwemmt huet.

D'[[Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng|Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng/Ëtteng]] ass 1860 opgaangen. 1884 koum d'[[Eisebunnsstreck Téiteng-Laangegronn|Streck Téiteng-Laangegronn]] derbäi, sou datt de Minettstransport mat Karen endgülteg ophéiere konnt.

=== Eng onofhängeg Gemeng ===
Rëmeleng huet bis 1891 zu der [[Gemeng Keel]] gehéiert. Duerch d'Gesetz vum 27. Juni 1891 gouf déi onofhängeg Gemeng Rëmeleng geschafen.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;&gt;Luxemburger Wort 1941-10-31, S. 4 (''Rümelingen 50 Jahre selbständige Gemeinde'').[https://web.archive.org/web/20230408055015/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=774062&amp;search_terms=#panel:pp|issue:774062|page:4]&lt;br&gt; Wolff, L. &amp; R. Kirsch, 2008. ''Saviez-vous que … ? Le tout savoir sur Rumelange en plus de 500 faits marquants.'' In: R. Kirsch (réd.), 2008. ''Honnert Joer Stad Rëmeleng : 1907 – 2007''. Rumelange : Collège échevinal de la ville, [2008], Leudelange, Qatena, S. 87-133.&lt;/ref&gt; Zu der neier Gemeng huet nieft der Uertschaft Rëmeleng och de Weiler Uewertéiteng (Haut-Tétange) gehéiert.&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1891-38-fr-pdf.pdf ''Loi du 27 juin 1891, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1891, N° 38, S. 466.&lt;/ref&gt; Den éischte Buergermeeschter war den Industrielle Jean-Pierre Nau, dee seng Nominatioun de 24. Oktober 1891 krut.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;

Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 krut Rëmeleng den Titel [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stad]].&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1907-42-fr-pdf.pdf ''Loi du 4 août 1907 attribuant la qualification de ville aux localités de Differdange, Dudelange, Ettelbruck et Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1907, N° 42, S. 518-519.&lt;/ref&gt;

=== Bevëlkerungsentwécklung ===
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1541]] || align=&quot;right&quot; | 120
|-
| [[1796]] || align=&quot;right&quot; | 245
|-
| [[1864]] || align=&quot;right&quot; | 709
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1891]] || align=&quot;right&quot; | 2.796
|- 
| [[1900]] || align=&quot;right&quot; | 4.601
|-
| [[1910]] || align=&quot;right&quot; | 5.342
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1930]] || align=&quot;right&quot; | 5.278
|-
| [[1940]] || align=&quot;right&quot; | 4.245
|-
| [[1947]] || align=&quot;right&quot; | 4.072
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1960]] || align=&quot;right&quot; | 4.271
|-
| [[1965]] || align=&quot;right&quot; | 4.176
|-
| [[1975]] || align=&quot;right&quot; | 3.898
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1987]] || align=&quot;right&quot; | 3.429
|-
| [[1992]] || align=&quot;right&quot; | 3.703
|-
| [[1994]] || align=&quot;right&quot; | 3.950
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1995]] || align=&quot;right&quot; | 4.006
|-
| [[1998]] || align=&quot;right&quot; | 4.196
|-
| [[2001]] || align=&quot;right&quot; | 4.303
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2007]] || align=&quot;right&quot; | 4.709
|-
| [[2009]] || align=&quot;right&quot; | 5.017
|-
| [[2010]] || align=&quot;right&quot; | 5.015
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2016]] || align=&quot;right&quot; | 5.469
|-
| [[2020]] || align=&quot;right&quot; | 5.557
|-
| || align=&quot;right&quot; | 
|}
|}

[[Fichier:BauschJP Statu.jpg|thumb|250px|Monument fir de J.P. Bausch zu Rëmeleng am Park, Wierk vum [[Albert Hames]]]]
[[Fichier:RumelangeSteleJericho 05-03-2011 17-55-01.JPG|thumb|250px|&quot;Stèle Jericho&quot;, Monument vun der [[Passeur|UPAFIL]], am Park Sauerwiss]]

== Bekannt Rëmelenger ==
{{Div col|cols=3}}
* [[Fernand Barnich]]
* [[Jean-Pierre Bausch]]
* [[Léon Berens]]
* [[James Borges]]
* [[Mady Delvaux-Stehres]]
* [[Nicolas Gonner-Nau]]
* [[Lydie Lorang]]
* [[Cornel Meder]]
*[[Nicolas Pletschette]]
* [[Berthe Tissen]]
* [[Foni Tissen]]
* [[Dominique Urbany]]
* [[Raymond Vouel]]
* [[Batty Weber]]
 * Elvedin Muhovic{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Musée national des mines|Nationale Minnemusée]]
* [[Kierch Rëmeleng|Kierch Saint Sébastien]]

== Kuckt och ==
* [[Gare Rëmeleng]]
* [[Intermoselle]]
* [[Minière#Kuckt och|Biergbau zu Rëmeleng]]
* [[Kursaal|Ciné Kursaal]]
* [[Cercle Symphonique de Rumelange]]
* [[Naturschutzgebitt Haard]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Rumelange|Rëmeleng}}
* [https://web.archive.org/web/20180814225154/http://www.mnm.lu/images/pdf/20130206%20Brochure_Ville%20Rumelange_light.pdf Broschür Rëmelenger Stadweeër]
* [https://web.archive.org/web/20160714155703/http://www.visitluxembourg.com/de/ansicht/walking/rundwanderroute-rumelange-i Rondwanderwee vum ONT]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Remeleng}}
[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>o6pcbiuidl6jfuzlv1ci6pj87rz5nj0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680538</id>
      <parentid>2680537</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Echsinnengbanan</username>
        <id>71563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bekannt Rëmelenger */</comment>
      <origin>2680538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15048" sha1="5mjg76hpw6y5urx8vebof8uqfrb7g6f" xml:space="preserve">{{Doublon|Gemeng Rëmeleng}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm = Rëmeleng
 | Bild =
 | Bildtext =
 | Numm (Franséisch) = Rumelange 
 | Numm (Däitsch) = Rümelingen
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}}
 | Gemeng = {{Rëmeleng}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rëmeleng}}
 | Awunner = 5.130
 | Awunnerdatum = 01.01.2012
 | Fläch =
 | Koordinaten = {{coor dms|49|27|38|N|06|01|50|O}}
 | Kaart =
 | Kaartentext = 
}}
'''Rëmeleng''' ass eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Lëtzebuerger Stied]] a läit am Süde vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]]. Et ass déi eenzeg Uertschaft an der [[Gemeng Rëmeleng]].

== Geographie ==
=== Lag ===

Rëmeleng läit an deem vun der [[Keelbaach]] gegruewene sougenannte Keeldall (''Käldall'' fir d'Awunner). D'Koppe ronderëm si räich u [[Minett (Äerz)|Minett]].

Den héchste Punkt vu Rëmeleng läit am [[Origerbësch]] op 434 m an deen déifsten an der [[Sauerwiss]] op 296 m.

Rëmeleng ass déi südlechst Uertschaft am Land ([[Maark|Grenzmaark]] FL-91 op 49° 26′ 53,7″), de südlechste Punkt läit awer an der [[Gemeng Keel]] (Maark FL-96 op 49° 26' 52&quot;).

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
|ville = Rëmeleng 
|nord = [[Keel]]
|nord-est = [[Keel]]
|est = [[Keel]]
|sud-est = 
|sud = [[Ëtteng]] ([[Frankräich|F]])
|sud-ouest = 
|ouest = [[Däitsch-Oth]] ([[Frankräich|F]])
|nord-ouest= [[Esch-Uelzecht]]
}}

=== Flouernimm ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Gebrannte Bësch]]
* [[Hëseng]]
* [[Hierzesprong]]
* [[Minière Huttbierg|Huttbierg]]
* [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]]
* [[Laangegronn]]
* [[Perchesbierg]]
* [[Walert]]
* [[Welteschgrond]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==

=== Urspronk vum Numm ===
Schonn am Joer 698 daucht den Numm ''Rumelacha'' an engem Dokument op, et kann awer net als sécher ugeholl ginn datt dee sech op dat haitegt Rëmeleng bezitt.

1297 dann ass déi éischt geséchert Ernimmung. Et gëtt eng sëllege Bezeechnungen, Rumelenges, Ruomlinga, Rumlingen, Remlingen, Rümblingen, Rümlingen, Riemlingen, Rhemlingen a Roemlingen.

Den Numm kënnt eventuell vu Rum-ili, Land vun de Réimer&lt;ref&gt;Herders Lexikon, Band 10, S. 420&lt;/ref&gt;. D'Endung -eng dogéint deit op e fränkeschen Urspronk hin&lt;ref&gt;Nicolas van Werweke&lt;/ref&gt;. Wéi déi zwee zesumme passe gëtt hei drënner erkläert.

=== Éischt Besiidlung ===

Ausser verstengerte Muschelen aus dem mëttlere [[Jura (Geologie)|Jura]], Eckzänn vun engem Hielebier aus dem [[Äiszäitalter]] déi am Laangegrond fonnt goufen a Quarzitschaber aus der [[Steenzäit]] gëtt et keng archeologesch geséchert Fondsaachen aus der Fréizäit vu Rëmeleng. D'Rëmelenger Grouwenopsiicht Charel Limpach rapportéiert awer vun Aarbechter fonnt ural [[Galerie (Biergbau)|Galerien]] a [[Schlak]]en op Rëmelenger Terrain. Den Nicolas Charpantier entwéckelt doraus an aus der Analys vun ale Flouernimm an engem gewësse Schaarfsënn eng Theorie vum Urspronk vu Rëmeleng&lt;ref&gt;Nicolas Charpantier, Rümelinger Land und Leute, 1957&lt;/ref&gt;.

Him no gouf et, wann net schonn zur [[Kelten]]zäit, da spéitstens an der Réimerzäit am [[3. Joerhonnert]] eng éischt Besiidlung vu Rëmeleng mam Zil fir Eisen ze gewannen, dat um [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg|Tëtelbierg]] entweeder an de Mënzschléierateliere weiderverschafft gouf oder vun do an den Exporthandel op de grousse [[Kiem|Réimerstroosse]] Metz-Arel-Tréier-Köln koum.

Hie geet dovun aus, datt an de [[Laang Maissen|Laangemaissen]] keltesch Sklave gehaust hunn, déi fir d'réimesch Hären ëm de Géigekeeser [[Tetricus I.|Tetricus]] hu missen a klenge Grouwen a [[Pafert]] am giele Lager, an am [[Heedefeldchen]] am bronge Lager an am [[Rëscheler Lach]] am groe Lager [[Minett (Äerz)|Minett]] ofbauen, deen dann um Pafertsbuer an um Ieweschbuer gewäsch gouf, am holzräiche [[Beiswénkel]] a [[Krommfuer]] a Renniewe zu Réigoss geschmollt gouf, an du mat Ween um Dellwee op [[Däitsch-Oth]], [[Réideng]], [[Nidderkuer]] a schlussendlech op den Tëtelbierg gefouert gouf.

Eng kleng Ekipp vu réimesche Wiechter huet sech wuel an [[Hëseng]] verschanzt, zoustänneg fir de Verbindungswee op den Tëtelbierg an der Rei ze halen a fir d'Transporter ze begleeden an ze beschützen.

D'Haaptwuecht géif een awer [[Rembuer|Op Rembuer]] lokaliséieren, no beim Waasserlaf, ongeféier op der selwechter Héicht wéi d'Laang Maissen. No Norden hi war déi natierlech Héicht e gudde Schutz, op deenen anere Säite koum no enger Zort Plëss a Glacis an engem ([[Häd]]) e Wall mat Pallisad ([[Walert]]) an eng Dréchemauer aus Holzfachwierk mat Steng dertëscht ([[Gebrannte Bësch]]).

Wéi de legitime réimesche Keeser [[Aurelian]] sech op de Wee an den Norde gemaach huet, fir sech d'Sonnerräich Gallien vum Tetricus zeréckzehuelen, hu wuel och d'Häipen an d'Befestegungen zu Rëmeleng gebrannt. Déi déi iwwerlieft hunn, hunn d'Pick net méi an de Grapp geholl mä hunn als einfach Bauere weidergemaach, sou datt de Räichtem ënner dem Buedem fir vill Joerhonnerten an de Vergiess geroden ass.

Wa [[Germanen]] agefall sinn da konnte se déi entweeder zeréckschloen oder se hu sech bei de Kosengen um Aumetzer Plateau verstoppt bis datt de Stuerm eriwwer war a se nees alles opbaue konnten. Vill méi schlëmm koum et wéi d'[[Hunnen]] ënner hirem Kinnek [[Attila]] am Joer 451 a Gallien agefall sinn a beim Marsch vun Tréier op Metz och duerch d'Gebitt vum spéidere Lëtzebuerg koumen. Anscheinend hu se am Hësengerlach eng Zäitche gerascht, well nach bis an d'16. Joerhonnert era gouf déi Plaz och nach Hunnendall genannt.

D'[[Frankeräich|Franken]], déi vu 413 u virun allem luusse koume fir ze plëmmen, hu sech spéitstens ëm d'Joer 480 definitiv an der wäitleefeger Géigend néiergelooss. Apaart de Streech vu [[Fréiseng]] an [[Inglange|Englengen]] am Osten, [[Piisseng]] a [[Ludelange|Lidleng]] an der Mëtt, bis [[Péiteng]] an [[Hierkereng]] am Westen, huet hinne gutt gefall, sou datt se do sou sëllegen nei Siidlungen ugefaangen hu wéi soss néierens an der spéiderer Grofschaft. D'Rumili déi wuel op der Plaz waren hu se net weider gestéiert a se hunn hir Siidlung eventuell no hinne benannt.

=== Spéider Entwécklung ===

Eng éischt Kéier gëtt Rëmeleng wéi gesot 1297 als Rumelenges an engem Akt vum [[Haus Keel#Simon I. (1278-1300?)|Simon, Här vu Keel]] ernimmt.

Wärend der ganzer Feudalzäit ass d'Grenz tëscht Grofschaft/Herzogtum Lëtzebuerg a Grofschaft/herzogtum [[Herzogtum Bar|Bar]] duerch Rëmeleng gaang. D'weltlech Häre vu baresch-Rëmleng waren d'Schlasshäre vun [[Ëtteng]], déi vum Grof vu Bar e Lehe kruten. Well déi awer 1368 der Stadter Mënsterabtei en Deel vun hire Rëmlenger Gidder verkaaft hunn, hate se duerno nëmme méi dräi Haiser Rescht (vun den insgesamt 12 Haiser am 15.Jh.). Trotzdeem hu se um drolege Recht vun der Kiermesherrlechkeet festgehalen, wat bedeit huet datt all Joers vum 7. September mëttes bis den 9. September mëttes den Ëttenger Här op Rëmleng koum fir d'héich, mëttel an ënnescht Geriichtsrechter ze vollzéien, an zwar net nëmme fir säi Grapp Haiser mee fir ganz Rëmeleng, als och fir deen Deel deen zum Zolwer Haff Keel gehéiert huet. Fir eng Bagatell vun Näischnotzegkeet koum een un de Stielesteen (Pranger, Lomperank), deen am ënneschten Hädterwee war. Gouf awer een zum Doud verurteelt, sou gouf en um Här sengem Gaalgen um Ëttenger Gaalgebierg opgehaangen. Donieft huet den Ëttenger Här och d'Moossen a Gewiichter kontrolléiert an de Präis fir Wueren a Wäi festgesat.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 34 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

Rëmleng hat spéitstens 1384 eng eege Kapell um [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]], mee well relativ dacks net mol e Kaploun do war hunn d'Leit trotzdeem missen an d'Keeler Parkierch um Péitersbierg goen.

Wéi d'[[Marie vun der Bourgogne]], Herzogin vu Lëtzebuerg, 1477 Krich géint Frankräich a Loutrengen huet misse féieren, ass am Raum Rëmeleng-Beetebuerg vill gebrandschaatzt ginn. Dat klengt Dierfge Morweng, dat am haitege Flouer [[Uewertéiteng]] louch, ass souguer ganz verschwonnen.

Ganz uerg ass et am [[Drëssegjärege Krich]] ginn, wärend deem 1633 en plus nach d'[[Pescht]] koum. Vill Awunner si mat hirem Véi an d'Bëscher geflücht, wou se an Hiele gehaust hunn an der en ettlech den Hongerdoud gestuerwe sinn an net méi zeréckkoumen. Wee sech am Duerf blécke gelooss huet hat et sécher net besser, well d'Truppe waren immens grausam Kaschtgänger. An där Zäit gouf wuel och de Miltgeshaff komplett zerstéiert.

1782 huet de Keeser [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] d'[[Leifeegeschaft]] ofgeschaaft. 1789 wollten déi Rëmelenger Bauere sech du ganz selbstänneg maachen, a si hunn d'Verdeele vun de Gemengegidder gefrot, wat de Keeser hinnen och d'Joer drop accordéiert huet, sou datt d'Banngenossenschaft verschwonnen ass.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 48 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

De 24. Juni 1803 ass Rëmeleng zesumme mat Uewertéiteng eng eege Par ginn.

1820 koum et zu engem Gebittstosch mat Frankräich. De [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] huet de Weier vum Hellegen Anton zu Uewertéiteng hiergi géint e Stéck vum [[Billert]].

Nach 1823 war Rëmeleng eng butzeg Uertschaft, d'Haiser stoungen all ëm den Uertskär dee sech ëm d'Kierchestrooss, déi spéider Batty-Weber Strooss an déi spéider Kierfechtsstrooss forméiert huet. Do wou haut den Uertskär ass, bei der Maartplaz, war viraals net gutt baue well d'[[Keelbaach]] huet dunn nach sou vill Waasser gefouert datt se bei Reen dacks iwwer d'Uwänner gaangen ass an den Dall iwwerschwemmt huet.

D'[[Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng|Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng/Ëtteng]] ass 1860 opgaangen. 1884 koum d'[[Eisebunnsstreck Téiteng-Laangegronn|Streck Téiteng-Laangegronn]] derbäi, sou datt de Minettstransport mat Karen endgülteg ophéiere konnt.

=== Eng onofhängeg Gemeng ===
Rëmeleng huet bis 1891 zu der [[Gemeng Keel]] gehéiert. Duerch d'Gesetz vum 27. Juni 1891 gouf déi onofhängeg Gemeng Rëmeleng geschafen.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;&gt;Luxemburger Wort 1941-10-31, S. 4 (''Rümelingen 50 Jahre selbständige Gemeinde'').[https://web.archive.org/web/20230408055015/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=774062&amp;search_terms=#panel:pp|issue:774062|page:4]&lt;br&gt; Wolff, L. &amp; R. Kirsch, 2008. ''Saviez-vous que … ? Le tout savoir sur Rumelange en plus de 500 faits marquants.'' In: R. Kirsch (réd.), 2008. ''Honnert Joer Stad Rëmeleng : 1907 – 2007''. Rumelange : Collège échevinal de la ville, [2008], Leudelange, Qatena, S. 87-133.&lt;/ref&gt; Zu der neier Gemeng huet nieft der Uertschaft Rëmeleng och de Weiler Uewertéiteng (Haut-Tétange) gehéiert.&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1891-38-fr-pdf.pdf ''Loi du 27 juin 1891, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1891, N° 38, S. 466.&lt;/ref&gt; Den éischte Buergermeeschter war den Industrielle Jean-Pierre Nau, dee seng Nominatioun de 24. Oktober 1891 krut.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;

Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 krut Rëmeleng den Titel [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stad]].&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1907-42-fr-pdf.pdf ''Loi du 4 août 1907 attribuant la qualification de ville aux localités de Differdange, Dudelange, Ettelbruck et Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1907, N° 42, S. 518-519.&lt;/ref&gt;

=== Bevëlkerungsentwécklung ===
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1541]] || align=&quot;right&quot; | 120
|-
| [[1796]] || align=&quot;right&quot; | 245
|-
| [[1864]] || align=&quot;right&quot; | 709
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1891]] || align=&quot;right&quot; | 2.796
|- 
| [[1900]] || align=&quot;right&quot; | 4.601
|-
| [[1910]] || align=&quot;right&quot; | 5.342
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1930]] || align=&quot;right&quot; | 5.278
|-
| [[1940]] || align=&quot;right&quot; | 4.245
|-
| [[1947]] || align=&quot;right&quot; | 4.072
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1960]] || align=&quot;right&quot; | 4.271
|-
| [[1965]] || align=&quot;right&quot; | 4.176
|-
| [[1975]] || align=&quot;right&quot; | 3.898
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1987]] || align=&quot;right&quot; | 3.429
|-
| [[1992]] || align=&quot;right&quot; | 3.703
|-
| [[1994]] || align=&quot;right&quot; | 3.950
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1995]] || align=&quot;right&quot; | 4.006
|-
| [[1998]] || align=&quot;right&quot; | 4.196
|-
| [[2001]] || align=&quot;right&quot; | 4.303
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2007]] || align=&quot;right&quot; | 4.709
|-
| [[2009]] || align=&quot;right&quot; | 5.017
|-
| [[2010]] || align=&quot;right&quot; | 5.015
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2016]] || align=&quot;right&quot; | 5.469
|-
| [[2020]] || align=&quot;right&quot; | 5.557
|-
| || align=&quot;right&quot; | 
|}
|}

[[Fichier:BauschJP Statu.jpg|thumb|250px|Monument fir de J.P. Bausch zu Rëmeleng am Park, Wierk vum [[Albert Hames]]]]
[[Fichier:RumelangeSteleJericho 05-03-2011 17-55-01.JPG|thumb|250px|&quot;Stèle Jericho&quot;, Monument vun der [[Passeur|UPAFIL]], am Park Sauerwiss]]

== Bekannt Rëmelenger ==
{{Div col|cols=3}}
* [[Fernand Barnich]]
* [[Jean-Pierre Bausch]]
* [[Léon Berens]]
* [[James Borges]]
* [[Mady Delvaux-Stehres]]
* [[Nicolas Gonner-Nau]]
* [[Lydie Lorang]]
* [[Cornel Meder]]
*[[Nicolas Pletschette]]
* [[Berthe Tissen]]
* [[Foni Tissen]]
* [[Dominique Urbany]]
* [[Raymond Vouel]]
* [[Batty Weber]]
* Elvedin Muhovic{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Musée national des mines|Nationale Minnemusée]]
* [[Kierch Rëmeleng|Kierch Saint Sébastien]]

== Kuckt och ==
* [[Gare Rëmeleng]]
* [[Intermoselle]]
* [[Minière#Kuckt och|Biergbau zu Rëmeleng]]
* [[Kursaal|Ciné Kursaal]]
* [[Cercle Symphonique de Rumelange]]
* [[Naturschutzgebitt Haard]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Rumelange|Rëmeleng}}
* [https://web.archive.org/web/20180814225154/http://www.mnm.lu/images/pdf/20130206%20Brochure_Ville%20Rumelange_light.pdf Broschür Rëmelenger Stadweeër]
* [https://web.archive.org/web/20160714155703/http://www.visitluxembourg.com/de/ansicht/walking/rundwanderroute-rumelange-i Rondwanderwee vum ONT]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Remeleng}}
[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>5mjg76hpw6y5urx8vebof8uqfrb7g6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680539</id>
      <parentid>2680538</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ännerunge vum [[Special:Contributions/Echsinnengbanan|Echsinnengbanan]] ([[User talk:Echsinnengbanan|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:~2026-29608-4|~2026-29608-4]]</comment>
      <origin>2667221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15032" sha1="n1agjv666wnal2q8m7k5hox8sx5czla" xml:space="preserve">{{Doublon|Gemeng Rëmeleng}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm = Rëmeleng
 | Bild =
 | Bildtext =
 | Numm (Franséisch) = Rumelange 
 | Numm (Däitsch) = Rümelingen
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}}
 | Gemeng = {{Rëmeleng}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rëmeleng}}
 | Awunner = 5.130
 | Awunnerdatum = 01.01.2012
 | Fläch =
 | Koordinaten = {{coor dms|49|27|38|N|06|01|50|O}}
 | Kaart =
 | Kaartentext = 
}}
'''Rëmeleng''' ass eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Lëtzebuerger Stied]] a läit am Süde vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]]. Et ass déi eenzeg Uertschaft an der [[Gemeng Rëmeleng]].

== Geographie ==
=== Lag ===

Rëmeleng läit an deem vun der [[Keelbaach]] gegruewene sougenannte Keeldall (''Käldall'' fir d'Awunner). D'Koppe ronderëm si räich u [[Minett (Äerz)|Minett]].

Den héchste Punkt vu Rëmeleng läit am [[Origerbësch]] op 434 m an deen déifsten an der [[Sauerwiss]] op 296 m.

Rëmeleng ass déi südlechst Uertschaft am Land ([[Maark|Grenzmaark]] FL-91 op 49° 26′ 53,7″), de südlechste Punkt läit awer an der [[Gemeng Keel]] (Maark FL-96 op 49° 26' 52&quot;).

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
|ville = Rëmeleng 
|nord = [[Keel]]
|nord-est = [[Keel]]
|est = [[Keel]]
|sud-est = 
|sud = [[Ëtteng]] ([[Frankräich|F]])
|sud-ouest = 
|ouest = [[Däitsch-Oth]] ([[Frankräich|F]])
|nord-ouest= [[Esch-Uelzecht]]
}}

=== Flouernimm ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Gebrannte Bësch]]
* [[Hëseng]]
* [[Hierzesprong]]
* [[Minière Huttbierg|Huttbierg]]
* [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]]
* [[Laangegronn]]
* [[Perchesbierg]]
* [[Walert]]
* [[Welteschgrond]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==

=== Urspronk vum Numm ===
Schonn am Joer 698 daucht den Numm ''Rumelacha'' an engem Dokument op, et kann awer net als sécher ugeholl ginn datt dee sech op dat haitegt Rëmeleng bezitt.

1297 dann ass déi éischt geséchert Ernimmung. Et gëtt eng sëllege Bezeechnungen, Rumelenges, Ruomlinga, Rumlingen, Remlingen, Rümblingen, Rümlingen, Riemlingen, Rhemlingen a Roemlingen.

Den Numm kënnt eventuell vu Rum-ili, Land vun de Réimer&lt;ref&gt;Herders Lexikon, Band 10, S. 420&lt;/ref&gt;. D'Endung -eng dogéint deit op e fränkeschen Urspronk hin&lt;ref&gt;Nicolas van Werweke&lt;/ref&gt;. Wéi déi zwee zesumme passe gëtt hei drënner erkläert.

=== Éischt Besiidlung ===

Ausser verstengerte Muschelen aus dem mëttlere [[Jura (Geologie)|Jura]], Eckzänn vun engem Hielebier aus dem [[Äiszäitalter]] déi am Laangegrond fonnt goufen a Quarzitschaber aus der [[Steenzäit]] gëtt et keng archeologesch geséchert Fondsaachen aus der Fréizäit vu Rëmeleng. D'Rëmelenger Grouwenopsiicht Charel Limpach rapportéiert awer vun Aarbechter fonnt ural [[Galerie (Biergbau)|Galerien]] a [[Schlak]]en op Rëmelenger Terrain. Den Nicolas Charpantier entwéckelt doraus an aus der Analys vun ale Flouernimm an engem gewësse Schaarfsënn eng Theorie vum Urspronk vu Rëmeleng&lt;ref&gt;Nicolas Charpantier, Rümelinger Land und Leute, 1957&lt;/ref&gt;.

Him no gouf et, wann net schonn zur [[Kelten]]zäit, da spéitstens an der Réimerzäit am [[3. Joerhonnert]] eng éischt Besiidlung vu Rëmeleng mam Zil fir Eisen ze gewannen, dat um [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg|Tëtelbierg]] entweeder an de Mënzschléierateliere weiderverschafft gouf oder vun do an den Exporthandel op de grousse [[Kiem|Réimerstroosse]] Metz-Arel-Tréier-Köln koum.

Hie geet dovun aus, datt an de [[Laang Maissen|Laangemaissen]] keltesch Sklave gehaust hunn, déi fir d'réimesch Hären ëm de Géigekeeser [[Tetricus I.|Tetricus]] hu missen a klenge Grouwen a [[Pafert]] am giele Lager, an am [[Heedefeldchen]] am bronge Lager an am [[Rëscheler Lach]] am groe Lager [[Minett (Äerz)|Minett]] ofbauen, deen dann um Pafertsbuer an um Ieweschbuer gewäsch gouf, am holzräiche [[Beiswénkel]] a [[Krommfuer]] a Renniewe zu Réigoss geschmollt gouf, an du mat Ween um Dellwee op [[Däitsch-Oth]], [[Réideng]], [[Nidderkuer]] a schlussendlech op den Tëtelbierg gefouert gouf.

Eng kleng Ekipp vu réimesche Wiechter huet sech wuel an [[Hëseng]] verschanzt, zoustänneg fir de Verbindungswee op den Tëtelbierg an der Rei ze halen a fir d'Transporter ze begleeden an ze beschützen.

D'Haaptwuecht géif een awer [[Rembuer|Op Rembuer]] lokaliséieren, no beim Waasserlaf, ongeféier op der selwechter Héicht wéi d'Laang Maissen. No Norden hi war déi natierlech Héicht e gudde Schutz, op deenen anere Säite koum no enger Zort Plëss a Glacis an engem ([[Häd]]) e Wall mat Pallisad ([[Walert]]) an eng Dréchemauer aus Holzfachwierk mat Steng dertëscht ([[Gebrannte Bësch]]).

Wéi de legitime réimesche Keeser [[Aurelian]] sech op de Wee an den Norde gemaach huet, fir sech d'Sonnerräich Gallien vum Tetricus zeréckzehuelen, hu wuel och d'Häipen an d'Befestegungen zu Rëmeleng gebrannt. Déi déi iwwerlieft hunn, hunn d'Pick net méi an de Grapp geholl mä hunn als einfach Bauere weidergemaach, sou datt de Räichtem ënner dem Buedem fir vill Joerhonnerten an de Vergiess geroden ass.

Wa [[Germanen]] agefall sinn da konnte se déi entweeder zeréckschloen oder se hu sech bei de Kosengen um Aumetzer Plateau verstoppt bis datt de Stuerm eriwwer war a se nees alles opbaue konnten. Vill méi schlëmm koum et wéi d'[[Hunnen]] ënner hirem Kinnek [[Attila]] am Joer 451 a Gallien agefall sinn a beim Marsch vun Tréier op Metz och duerch d'Gebitt vum spéidere Lëtzebuerg koumen. Anscheinend hu se am Hësengerlach eng Zäitche gerascht, well nach bis an d'16. Joerhonnert era gouf déi Plaz och nach Hunnendall genannt.

D'[[Frankeräich|Franken]], déi vu 413 u virun allem luusse koume fir ze plëmmen, hu sech spéitstens ëm d'Joer 480 definitiv an der wäitleefeger Géigend néiergelooss. Apaart de Streech vu [[Fréiseng]] an [[Inglange|Englengen]] am Osten, [[Piisseng]] a [[Ludelange|Lidleng]] an der Mëtt, bis [[Péiteng]] an [[Hierkereng]] am Westen, huet hinne gutt gefall, sou datt se do sou sëllegen nei Siidlungen ugefaangen hu wéi soss néierens an der spéiderer Grofschaft. D'Rumili déi wuel op der Plaz waren hu se net weider gestéiert a se hunn hir Siidlung eventuell no hinne benannt.

=== Spéider Entwécklung ===

Eng éischt Kéier gëtt Rëmeleng wéi gesot 1297 als Rumelenges an engem Akt vum [[Haus Keel#Simon I. (1278-1300?)|Simon, Här vu Keel]] ernimmt.

Wärend der ganzer Feudalzäit ass d'Grenz tëscht Grofschaft/Herzogtum Lëtzebuerg a Grofschaft/herzogtum [[Herzogtum Bar|Bar]] duerch Rëmeleng gaang. D'weltlech Häre vu baresch-Rëmleng waren d'Schlasshäre vun [[Ëtteng]], déi vum Grof vu Bar e Lehe kruten. Well déi awer 1368 der Stadter Mënsterabtei en Deel vun hire Rëmlenger Gidder verkaaft hunn, hate se duerno nëmme méi dräi Haiser Rescht (vun den insgesamt 12 Haiser am 15.Jh.). Trotzdeem hu se um drolege Recht vun der Kiermesherrlechkeet festgehalen, wat bedeit huet datt all Joers vum 7. September mëttes bis den 9. September mëttes den Ëttenger Här op Rëmleng koum fir d'héich, mëttel an ënnescht Geriichtsrechter ze vollzéien, an zwar net nëmme fir säi Grapp Haiser mee fir ganz Rëmeleng, als och fir deen Deel deen zum Zolwer Haff Keel gehéiert huet. Fir eng Bagatell vun Näischnotzegkeet koum een un de Stielesteen (Pranger, Lomperank), deen am ënneschten Hädterwee war. Gouf awer een zum Doud verurteelt, sou gouf en um Här sengem Gaalgen um Ëttenger Gaalgebierg opgehaangen. Donieft huet den Ëttenger Här och d'Moossen a Gewiichter kontrolléiert an de Präis fir Wueren a Wäi festgesat.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 34 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

Rëmleng hat spéitstens 1384 eng eege Kapell um [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]], mee well relativ dacks net mol e Kaploun do war hunn d'Leit trotzdeem missen an d'Keeler Parkierch um Péitersbierg goen.

Wéi d'[[Marie vun der Bourgogne]], Herzogin vu Lëtzebuerg, 1477 Krich géint Frankräich a Loutrengen huet misse féieren, ass am Raum Rëmeleng-Beetebuerg vill gebrandschaatzt ginn. Dat klengt Dierfge Morweng, dat am haitege Flouer [[Uewertéiteng]] louch, ass souguer ganz verschwonnen.

Ganz uerg ass et am [[Drëssegjärege Krich]] ginn, wärend deem 1633 en plus nach d'[[Pescht]] koum. Vill Awunner si mat hirem Véi an d'Bëscher geflücht, wou se an Hiele gehaust hunn an der en ettlech den Hongerdoud gestuerwe sinn an net méi zeréckkoumen. Wee sech am Duerf blécke gelooss huet hat et sécher net besser, well d'Truppe waren immens grausam Kaschtgänger. An där Zäit gouf wuel och de Miltgeshaff komplett zerstéiert.

1782 huet de Keeser [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] d'[[Leifeegeschaft]] ofgeschaaft. 1789 wollten déi Rëmelenger Bauere sech du ganz selbstänneg maachen, a si hunn d'Verdeele vun de Gemengegidder gefrot, wat de Keeser hinnen och d'Joer drop accordéiert huet, sou datt d'Banngenossenschaft verschwonnen ass.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 48 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

De 24. Juni 1803 ass Rëmeleng zesumme mat Uewertéiteng eng eege Par ginn.

1820 koum et zu engem Gebittstosch mat Frankräich. De [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] huet de Weier vum Hellegen Anton zu Uewertéiteng hiergi géint e Stéck vum [[Billert]].

Nach 1823 war Rëmeleng eng butzeg Uertschaft, d'Haiser stoungen all ëm den Uertskär dee sech ëm d'Kierchestrooss, déi spéider Batty-Weber Strooss an déi spéider Kierfechtsstrooss forméiert huet. Do wou haut den Uertskär ass, bei der Maartplaz, war viraals net gutt baue well d'[[Keelbaach]] huet dunn nach sou vill Waasser gefouert datt se bei Reen dacks iwwer d'Uwänner gaangen ass an den Dall iwwerschwemmt huet.

D'[[Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng|Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng/Ëtteng]] ass 1860 opgaangen. 1884 koum d'[[Eisebunnsstreck Téiteng-Laangegronn|Streck Téiteng-Laangegronn]] derbäi, sou datt de Minettstransport mat Karen endgülteg ophéiere konnt.

=== Eng onofhängeg Gemeng ===
Rëmeleng huet bis 1891 zu der [[Gemeng Keel]] gehéiert. Duerch d'Gesetz vum 27. Juni 1891 gouf déi onofhängeg Gemeng Rëmeleng geschafen.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;&gt;Luxemburger Wort 1941-10-31, S. 4 (''Rümelingen 50 Jahre selbständige Gemeinde'').[https://web.archive.org/web/20230408055015/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=774062&amp;search_terms=#panel:pp|issue:774062|page:4]&lt;br&gt; Wolff, L. &amp; R. Kirsch, 2008. ''Saviez-vous que … ? Le tout savoir sur Rumelange en plus de 500 faits marquants.'' In: R. Kirsch (réd.), 2008. ''Honnert Joer Stad Rëmeleng : 1907 – 2007''. Rumelange : Collège échevinal de la ville, [2008], Leudelange, Qatena, S. 87-133.&lt;/ref&gt; Zu der neier Gemeng huet nieft der Uertschaft Rëmeleng och de Weiler Uewertéiteng (Haut-Tétange) gehéiert.&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1891-38-fr-pdf.pdf ''Loi du 27 juin 1891, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1891, N° 38, S. 466.&lt;/ref&gt; Den éischte Buergermeeschter war den Industrielle Jean-Pierre Nau, dee seng Nominatioun de 24. Oktober 1891 krut.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;

Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 krut Rëmeleng den Titel [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stad]].&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1907-42-fr-pdf.pdf ''Loi du 4 août 1907 attribuant la qualification de ville aux localités de Differdange, Dudelange, Ettelbruck et Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1907, N° 42, S. 518-519.&lt;/ref&gt;

=== Bevëlkerungsentwécklung ===
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1541]] || align=&quot;right&quot; | 120
|-
| [[1796]] || align=&quot;right&quot; | 245
|-
| [[1864]] || align=&quot;right&quot; | 709
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1891]] || align=&quot;right&quot; | 2.796
|- 
| [[1900]] || align=&quot;right&quot; | 4.601
|-
| [[1910]] || align=&quot;right&quot; | 5.342
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1930]] || align=&quot;right&quot; | 5.278
|-
| [[1940]] || align=&quot;right&quot; | 4.245
|-
| [[1947]] || align=&quot;right&quot; | 4.072
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1960]] || align=&quot;right&quot; | 4.271
|-
| [[1965]] || align=&quot;right&quot; | 4.176
|-
| [[1975]] || align=&quot;right&quot; | 3.898
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1987]] || align=&quot;right&quot; | 3.429
|-
| [[1992]] || align=&quot;right&quot; | 3.703
|-
| [[1994]] || align=&quot;right&quot; | 3.950
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1995]] || align=&quot;right&quot; | 4.006
|-
| [[1998]] || align=&quot;right&quot; | 4.196
|-
| [[2001]] || align=&quot;right&quot; | 4.303
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2007]] || align=&quot;right&quot; | 4.709
|-
| [[2009]] || align=&quot;right&quot; | 5.017
|-
| [[2010]] || align=&quot;right&quot; | 5.015
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2016]] || align=&quot;right&quot; | 5.469
|-
| [[2020]] || align=&quot;right&quot; | 5.557
|-
| || align=&quot;right&quot; | 
|}
|}

[[Fichier:BauschJP Statu.jpg|thumb|250px|Monument fir de J.P. Bausch zu Rëmeleng am Park, Wierk vum [[Albert Hames]]]]
[[Fichier:RumelangeSteleJericho 05-03-2011 17-55-01.JPG|thumb|250px|&quot;Stèle Jericho&quot;, Monument vun der [[Passeur|UPAFIL]], am Park Sauerwiss]]

== Bekannt Rëmelenger ==
{{Div col|cols=3}}
* [[Fernand Barnich]]
* [[Jean-Pierre Bausch]]
* [[Léon Berens]]
* [[James Borges]]
* [[Mady Delvaux-Stehres]]
* [[Nicolas Gonner-Nau]]
* [[Lydie Lorang]]
* [[Cornel Meder]]
*[[Nicolas Pletschette]]
* [[Berthe Tissen]]
* [[Foni Tissen]]
* [[Dominique Urbany]]
* [[Raymond Vouel]]
* [[Batty Weber]]
 {{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Musée national des mines|Nationale Minnemusée]]
* [[Kierch Rëmeleng|Kierch Saint Sébastien]]

== Kuckt och ==
* [[Gare Rëmeleng]]
* [[Intermoselle]]
* [[Minière#Kuckt och|Biergbau zu Rëmeleng]]
* [[Kursaal|Ciné Kursaal]]
* [[Cercle Symphonique de Rumelange]]
* [[Naturschutzgebitt Haard]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Rumelange|Rëmeleng}}
* [https://web.archive.org/web/20180814225154/http://www.mnm.lu/images/pdf/20130206%20Brochure_Ville%20Rumelange_light.pdf Broschür Rëmelenger Stadweeër]
* [https://web.archive.org/web/20160714155703/http://www.visitluxembourg.com/de/ansicht/walking/rundwanderroute-rumelange-i Rondwanderwee vum ONT]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Remeleng}}
[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>n1agjv666wnal2q8m7k5hox8sx5czla</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680562</id>
      <parentid>2680539</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Echsinnengbanan</username>
        <id>71563</id>
      </contributor>
      <comment>Ännerung [[Special:Diff/2680539|2680539]] vum [[Special:Contributions/Zinneke|Zinneke]] ([[User talk:Zinneke|Diskussioun]]) annuléieren</comment>
      <origin>2680562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15048" sha1="5mjg76hpw6y5urx8vebof8uqfrb7g6f" xml:space="preserve">{{Doublon|Gemeng Rëmeleng}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm = Rëmeleng
 | Bild =
 | Bildtext =
 | Numm (Franséisch) = Rumelange 
 | Numm (Däitsch) = Rümelingen
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}}
 | Gemeng = {{Rëmeleng}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rëmeleng}}
 | Awunner = 5.130
 | Awunnerdatum = 01.01.2012
 | Fläch =
 | Koordinaten = {{coor dms|49|27|38|N|06|01|50|O}}
 | Kaart =
 | Kaartentext = 
}}
'''Rëmeleng''' ass eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Lëtzebuerger Stied]] a läit am Süde vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]]. Et ass déi eenzeg Uertschaft an der [[Gemeng Rëmeleng]].

== Geographie ==
=== Lag ===

Rëmeleng läit an deem vun der [[Keelbaach]] gegruewene sougenannte Keeldall (''Käldall'' fir d'Awunner). D'Koppe ronderëm si räich u [[Minett (Äerz)|Minett]].

Den héchste Punkt vu Rëmeleng läit am [[Origerbësch]] op 434 m an deen déifsten an der [[Sauerwiss]] op 296 m.

Rëmeleng ass déi südlechst Uertschaft am Land ([[Maark|Grenzmaark]] FL-91 op 49° 26′ 53,7″), de südlechste Punkt läit awer an der [[Gemeng Keel]] (Maark FL-96 op 49° 26' 52&quot;).

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
|ville = Rëmeleng 
|nord = [[Keel]]
|nord-est = [[Keel]]
|est = [[Keel]]
|sud-est = 
|sud = [[Ëtteng]] ([[Frankräich|F]])
|sud-ouest = 
|ouest = [[Däitsch-Oth]] ([[Frankräich|F]])
|nord-ouest= [[Esch-Uelzecht]]
}}

=== Flouernimm ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Gebrannte Bësch]]
* [[Hëseng]]
* [[Hierzesprong]]
* [[Minière Huttbierg|Huttbierg]]
* [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]]
* [[Laangegronn]]
* [[Perchesbierg]]
* [[Walert]]
* [[Welteschgrond]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==

=== Urspronk vum Numm ===
Schonn am Joer 698 daucht den Numm ''Rumelacha'' an engem Dokument op, et kann awer net als sécher ugeholl ginn datt dee sech op dat haitegt Rëmeleng bezitt.

1297 dann ass déi éischt geséchert Ernimmung. Et gëtt eng sëllege Bezeechnungen, Rumelenges, Ruomlinga, Rumlingen, Remlingen, Rümblingen, Rümlingen, Riemlingen, Rhemlingen a Roemlingen.

Den Numm kënnt eventuell vu Rum-ili, Land vun de Réimer&lt;ref&gt;Herders Lexikon, Band 10, S. 420&lt;/ref&gt;. D'Endung -eng dogéint deit op e fränkeschen Urspronk hin&lt;ref&gt;Nicolas van Werweke&lt;/ref&gt;. Wéi déi zwee zesumme passe gëtt hei drënner erkläert.

=== Éischt Besiidlung ===

Ausser verstengerte Muschelen aus dem mëttlere [[Jura (Geologie)|Jura]], Eckzänn vun engem Hielebier aus dem [[Äiszäitalter]] déi am Laangegrond fonnt goufen a Quarzitschaber aus der [[Steenzäit]] gëtt et keng archeologesch geséchert Fondsaachen aus der Fréizäit vu Rëmeleng. D'Rëmelenger Grouwenopsiicht Charel Limpach rapportéiert awer vun Aarbechter fonnt ural [[Galerie (Biergbau)|Galerien]] a [[Schlak]]en op Rëmelenger Terrain. Den Nicolas Charpantier entwéckelt doraus an aus der Analys vun ale Flouernimm an engem gewësse Schaarfsënn eng Theorie vum Urspronk vu Rëmeleng&lt;ref&gt;Nicolas Charpantier, Rümelinger Land und Leute, 1957&lt;/ref&gt;.

Him no gouf et, wann net schonn zur [[Kelten]]zäit, da spéitstens an der Réimerzäit am [[3. Joerhonnert]] eng éischt Besiidlung vu Rëmeleng mam Zil fir Eisen ze gewannen, dat um [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg|Tëtelbierg]] entweeder an de Mënzschléierateliere weiderverschafft gouf oder vun do an den Exporthandel op de grousse [[Kiem|Réimerstroosse]] Metz-Arel-Tréier-Köln koum.

Hie geet dovun aus, datt an de [[Laang Maissen|Laangemaissen]] keltesch Sklave gehaust hunn, déi fir d'réimesch Hären ëm de Géigekeeser [[Tetricus I.|Tetricus]] hu missen a klenge Grouwen a [[Pafert]] am giele Lager, an am [[Heedefeldchen]] am bronge Lager an am [[Rëscheler Lach]] am groe Lager [[Minett (Äerz)|Minett]] ofbauen, deen dann um Pafertsbuer an um Ieweschbuer gewäsch gouf, am holzräiche [[Beiswénkel]] a [[Krommfuer]] a Renniewe zu Réigoss geschmollt gouf, an du mat Ween um Dellwee op [[Däitsch-Oth]], [[Réideng]], [[Nidderkuer]] a schlussendlech op den Tëtelbierg gefouert gouf.

Eng kleng Ekipp vu réimesche Wiechter huet sech wuel an [[Hëseng]] verschanzt, zoustänneg fir de Verbindungswee op den Tëtelbierg an der Rei ze halen a fir d'Transporter ze begleeden an ze beschützen.

D'Haaptwuecht géif een awer [[Rembuer|Op Rembuer]] lokaliséieren, no beim Waasserlaf, ongeféier op der selwechter Héicht wéi d'Laang Maissen. No Norden hi war déi natierlech Héicht e gudde Schutz, op deenen anere Säite koum no enger Zort Plëss a Glacis an engem ([[Häd]]) e Wall mat Pallisad ([[Walert]]) an eng Dréchemauer aus Holzfachwierk mat Steng dertëscht ([[Gebrannte Bësch]]).

Wéi de legitime réimesche Keeser [[Aurelian]] sech op de Wee an den Norde gemaach huet, fir sech d'Sonnerräich Gallien vum Tetricus zeréckzehuelen, hu wuel och d'Häipen an d'Befestegungen zu Rëmeleng gebrannt. Déi déi iwwerlieft hunn, hunn d'Pick net méi an de Grapp geholl mä hunn als einfach Bauere weidergemaach, sou datt de Räichtem ënner dem Buedem fir vill Joerhonnerten an de Vergiess geroden ass.

Wa [[Germanen]] agefall sinn da konnte se déi entweeder zeréckschloen oder se hu sech bei de Kosengen um Aumetzer Plateau verstoppt bis datt de Stuerm eriwwer war a se nees alles opbaue konnten. Vill méi schlëmm koum et wéi d'[[Hunnen]] ënner hirem Kinnek [[Attila]] am Joer 451 a Gallien agefall sinn a beim Marsch vun Tréier op Metz och duerch d'Gebitt vum spéidere Lëtzebuerg koumen. Anscheinend hu se am Hësengerlach eng Zäitche gerascht, well nach bis an d'16. Joerhonnert era gouf déi Plaz och nach Hunnendall genannt.

D'[[Frankeräich|Franken]], déi vu 413 u virun allem luusse koume fir ze plëmmen, hu sech spéitstens ëm d'Joer 480 definitiv an der wäitleefeger Géigend néiergelooss. Apaart de Streech vu [[Fréiseng]] an [[Inglange|Englengen]] am Osten, [[Piisseng]] a [[Ludelange|Lidleng]] an der Mëtt, bis [[Péiteng]] an [[Hierkereng]] am Westen, huet hinne gutt gefall, sou datt se do sou sëllegen nei Siidlungen ugefaangen hu wéi soss néierens an der spéiderer Grofschaft. D'Rumili déi wuel op der Plaz waren hu se net weider gestéiert a se hunn hir Siidlung eventuell no hinne benannt.

=== Spéider Entwécklung ===

Eng éischt Kéier gëtt Rëmeleng wéi gesot 1297 als Rumelenges an engem Akt vum [[Haus Keel#Simon I. (1278-1300?)|Simon, Här vu Keel]] ernimmt.

Wärend der ganzer Feudalzäit ass d'Grenz tëscht Grofschaft/Herzogtum Lëtzebuerg a Grofschaft/herzogtum [[Herzogtum Bar|Bar]] duerch Rëmeleng gaang. D'weltlech Häre vu baresch-Rëmleng waren d'Schlasshäre vun [[Ëtteng]], déi vum Grof vu Bar e Lehe kruten. Well déi awer 1368 der Stadter Mënsterabtei en Deel vun hire Rëmlenger Gidder verkaaft hunn, hate se duerno nëmme méi dräi Haiser Rescht (vun den insgesamt 12 Haiser am 15.Jh.). Trotzdeem hu se um drolege Recht vun der Kiermesherrlechkeet festgehalen, wat bedeit huet datt all Joers vum 7. September mëttes bis den 9. September mëttes den Ëttenger Här op Rëmleng koum fir d'héich, mëttel an ënnescht Geriichtsrechter ze vollzéien, an zwar net nëmme fir säi Grapp Haiser mee fir ganz Rëmeleng, als och fir deen Deel deen zum Zolwer Haff Keel gehéiert huet. Fir eng Bagatell vun Näischnotzegkeet koum een un de Stielesteen (Pranger, Lomperank), deen am ënneschten Hädterwee war. Gouf awer een zum Doud verurteelt, sou gouf en um Här sengem Gaalgen um Ëttenger Gaalgebierg opgehaangen. Donieft huet den Ëttenger Här och d'Moossen a Gewiichter kontrolléiert an de Präis fir Wueren a Wäi festgesat.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 34 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

Rëmleng hat spéitstens 1384 eng eege Kapell um [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]], mee well relativ dacks net mol e Kaploun do war hunn d'Leit trotzdeem missen an d'Keeler Parkierch um Péitersbierg goen.

Wéi d'[[Marie vun der Bourgogne]], Herzogin vu Lëtzebuerg, 1477 Krich géint Frankräich a Loutrengen huet misse féieren, ass am Raum Rëmeleng-Beetebuerg vill gebrandschaatzt ginn. Dat klengt Dierfge Morweng, dat am haitege Flouer [[Uewertéiteng]] louch, ass souguer ganz verschwonnen.

Ganz uerg ass et am [[Drëssegjärege Krich]] ginn, wärend deem 1633 en plus nach d'[[Pescht]] koum. Vill Awunner si mat hirem Véi an d'Bëscher geflücht, wou se an Hiele gehaust hunn an der en ettlech den Hongerdoud gestuerwe sinn an net méi zeréckkoumen. Wee sech am Duerf blécke gelooss huet hat et sécher net besser, well d'Truppe waren immens grausam Kaschtgänger. An där Zäit gouf wuel och de Miltgeshaff komplett zerstéiert.

1782 huet de Keeser [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] d'[[Leifeegeschaft]] ofgeschaaft. 1789 wollten déi Rëmelenger Bauere sech du ganz selbstänneg maachen, a si hunn d'Verdeele vun de Gemengegidder gefrot, wat de Keeser hinnen och d'Joer drop accordéiert huet, sou datt d'Banngenossenschaft verschwonnen ass.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 48 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

De 24. Juni 1803 ass Rëmeleng zesumme mat Uewertéiteng eng eege Par ginn.

1820 koum et zu engem Gebittstosch mat Frankräich. De [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] huet de Weier vum Hellegen Anton zu Uewertéiteng hiergi géint e Stéck vum [[Billert]].

Nach 1823 war Rëmeleng eng butzeg Uertschaft, d'Haiser stoungen all ëm den Uertskär dee sech ëm d'Kierchestrooss, déi spéider Batty-Weber Strooss an déi spéider Kierfechtsstrooss forméiert huet. Do wou haut den Uertskär ass, bei der Maartplaz, war viraals net gutt baue well d'[[Keelbaach]] huet dunn nach sou vill Waasser gefouert datt se bei Reen dacks iwwer d'Uwänner gaangen ass an den Dall iwwerschwemmt huet.

D'[[Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng|Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng/Ëtteng]] ass 1860 opgaangen. 1884 koum d'[[Eisebunnsstreck Téiteng-Laangegronn|Streck Téiteng-Laangegronn]] derbäi, sou datt de Minettstransport mat Karen endgülteg ophéiere konnt.

=== Eng onofhängeg Gemeng ===
Rëmeleng huet bis 1891 zu der [[Gemeng Keel]] gehéiert. Duerch d'Gesetz vum 27. Juni 1891 gouf déi onofhängeg Gemeng Rëmeleng geschafen.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;&gt;Luxemburger Wort 1941-10-31, S. 4 (''Rümelingen 50 Jahre selbständige Gemeinde'').[https://web.archive.org/web/20230408055015/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=774062&amp;search_terms=#panel:pp|issue:774062|page:4]&lt;br&gt; Wolff, L. &amp; R. Kirsch, 2008. ''Saviez-vous que … ? Le tout savoir sur Rumelange en plus de 500 faits marquants.'' In: R. Kirsch (réd.), 2008. ''Honnert Joer Stad Rëmeleng : 1907 – 2007''. Rumelange : Collège échevinal de la ville, [2008], Leudelange, Qatena, S. 87-133.&lt;/ref&gt; Zu der neier Gemeng huet nieft der Uertschaft Rëmeleng och de Weiler Uewertéiteng (Haut-Tétange) gehéiert.&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1891-38-fr-pdf.pdf ''Loi du 27 juin 1891, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1891, N° 38, S. 466.&lt;/ref&gt; Den éischte Buergermeeschter war den Industrielle Jean-Pierre Nau, dee seng Nominatioun de 24. Oktober 1891 krut.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;

Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 krut Rëmeleng den Titel [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stad]].&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1907-42-fr-pdf.pdf ''Loi du 4 août 1907 attribuant la qualification de ville aux localités de Differdange, Dudelange, Ettelbruck et Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1907, N° 42, S. 518-519.&lt;/ref&gt;

=== Bevëlkerungsentwécklung ===
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1541]] || align=&quot;right&quot; | 120
|-
| [[1796]] || align=&quot;right&quot; | 245
|-
| [[1864]] || align=&quot;right&quot; | 709
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1891]] || align=&quot;right&quot; | 2.796
|- 
| [[1900]] || align=&quot;right&quot; | 4.601
|-
| [[1910]] || align=&quot;right&quot; | 5.342
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1930]] || align=&quot;right&quot; | 5.278
|-
| [[1940]] || align=&quot;right&quot; | 4.245
|-
| [[1947]] || align=&quot;right&quot; | 4.072
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1960]] || align=&quot;right&quot; | 4.271
|-
| [[1965]] || align=&quot;right&quot; | 4.176
|-
| [[1975]] || align=&quot;right&quot; | 3.898
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1987]] || align=&quot;right&quot; | 3.429
|-
| [[1992]] || align=&quot;right&quot; | 3.703
|-
| [[1994]] || align=&quot;right&quot; | 3.950
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1995]] || align=&quot;right&quot; | 4.006
|-
| [[1998]] || align=&quot;right&quot; | 4.196
|-
| [[2001]] || align=&quot;right&quot; | 4.303
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2007]] || align=&quot;right&quot; | 4.709
|-
| [[2009]] || align=&quot;right&quot; | 5.017
|-
| [[2010]] || align=&quot;right&quot; | 5.015
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2016]] || align=&quot;right&quot; | 5.469
|-
| [[2020]] || align=&quot;right&quot; | 5.557
|-
| || align=&quot;right&quot; | 
|}
|}

[[Fichier:BauschJP Statu.jpg|thumb|250px|Monument fir de J.P. Bausch zu Rëmeleng am Park, Wierk vum [[Albert Hames]]]]
[[Fichier:RumelangeSteleJericho 05-03-2011 17-55-01.JPG|thumb|250px|&quot;Stèle Jericho&quot;, Monument vun der [[Passeur|UPAFIL]], am Park Sauerwiss]]

== Bekannt Rëmelenger ==
{{Div col|cols=3}}
* [[Fernand Barnich]]
* [[Jean-Pierre Bausch]]
* [[Léon Berens]]
* [[James Borges]]
* [[Mady Delvaux-Stehres]]
* [[Nicolas Gonner-Nau]]
* [[Lydie Lorang]]
* [[Cornel Meder]]
*[[Nicolas Pletschette]]
* [[Berthe Tissen]]
* [[Foni Tissen]]
* [[Dominique Urbany]]
* [[Raymond Vouel]]
* [[Batty Weber]]
* Elvedin Muhovic{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Musée national des mines|Nationale Minnemusée]]
* [[Kierch Rëmeleng|Kierch Saint Sébastien]]

== Kuckt och ==
* [[Gare Rëmeleng]]
* [[Intermoselle]]
* [[Minière#Kuckt och|Biergbau zu Rëmeleng]]
* [[Kursaal|Ciné Kursaal]]
* [[Cercle Symphonique de Rumelange]]
* [[Naturschutzgebitt Haard]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Rumelange|Rëmeleng}}
* [https://web.archive.org/web/20180814225154/http://www.mnm.lu/images/pdf/20130206%20Brochure_Ville%20Rumelange_light.pdf Broschür Rëmelenger Stadweeër]
* [https://web.archive.org/web/20160714155703/http://www.visitluxembourg.com/de/ansicht/walking/rundwanderroute-rumelange-i Rondwanderwee vum ONT]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Remeleng}}
[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>5mjg76hpw6y5urx8vebof8uqfrb7g6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680564</id>
      <parentid>2680562</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ännerung [[Special:Diff/2680562|2680562]] vum [[Special:Contributions/Echsinnengbanan|Echsinnengbanan]] ([[User talk:Echsinnengbanan|Diskussioun]]) annuléieren</comment>
      <origin>2680564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15032" sha1="n1agjv666wnal2q8m7k5hox8sx5czla" xml:space="preserve">{{Doublon|Gemeng Rëmeleng}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm = Rëmeleng
 | Bild =
 | Bildtext =
 | Numm (Franséisch) = Rumelange 
 | Numm (Däitsch) = Rümelingen
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}}
 | Gemeng = {{Rëmeleng}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rëmeleng}}
 | Awunner = 5.130
 | Awunnerdatum = 01.01.2012
 | Fläch =
 | Koordinaten = {{coor dms|49|27|38|N|06|01|50|O}}
 | Kaart =
 | Kaartentext = 
}}
'''Rëmeleng''' ass eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Lëtzebuerger Stied]] a läit am Süde vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]]. Et ass déi eenzeg Uertschaft an der [[Gemeng Rëmeleng]].

== Geographie ==
=== Lag ===

Rëmeleng läit an deem vun der [[Keelbaach]] gegruewene sougenannte Keeldall (''Käldall'' fir d'Awunner). D'Koppe ronderëm si räich u [[Minett (Äerz)|Minett]].

Den héchste Punkt vu Rëmeleng läit am [[Origerbësch]] op 434 m an deen déifsten an der [[Sauerwiss]] op 296 m.

Rëmeleng ass déi südlechst Uertschaft am Land ([[Maark|Grenzmaark]] FL-91 op 49° 26′ 53,7″), de südlechste Punkt läit awer an der [[Gemeng Keel]] (Maark FL-96 op 49° 26' 52&quot;).

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
|ville = Rëmeleng 
|nord = [[Keel]]
|nord-est = [[Keel]]
|est = [[Keel]]
|sud-est = 
|sud = [[Ëtteng]] ([[Frankräich|F]])
|sud-ouest = 
|ouest = [[Däitsch-Oth]] ([[Frankräich|F]])
|nord-ouest= [[Esch-Uelzecht]]
}}

=== Flouernimm ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Gebrannte Bësch]]
* [[Hëseng]]
* [[Hierzesprong]]
* [[Minière Huttbierg|Huttbierg]]
* [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]]
* [[Laangegronn]]
* [[Perchesbierg]]
* [[Walert]]
* [[Welteschgrond]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==

=== Urspronk vum Numm ===
Schonn am Joer 698 daucht den Numm ''Rumelacha'' an engem Dokument op, et kann awer net als sécher ugeholl ginn datt dee sech op dat haitegt Rëmeleng bezitt.

1297 dann ass déi éischt geséchert Ernimmung. Et gëtt eng sëllege Bezeechnungen, Rumelenges, Ruomlinga, Rumlingen, Remlingen, Rümblingen, Rümlingen, Riemlingen, Rhemlingen a Roemlingen.

Den Numm kënnt eventuell vu Rum-ili, Land vun de Réimer&lt;ref&gt;Herders Lexikon, Band 10, S. 420&lt;/ref&gt;. D'Endung -eng dogéint deit op e fränkeschen Urspronk hin&lt;ref&gt;Nicolas van Werweke&lt;/ref&gt;. Wéi déi zwee zesumme passe gëtt hei drënner erkläert.

=== Éischt Besiidlung ===

Ausser verstengerte Muschelen aus dem mëttlere [[Jura (Geologie)|Jura]], Eckzänn vun engem Hielebier aus dem [[Äiszäitalter]] déi am Laangegrond fonnt goufen a Quarzitschaber aus der [[Steenzäit]] gëtt et keng archeologesch geséchert Fondsaachen aus der Fréizäit vu Rëmeleng. D'Rëmelenger Grouwenopsiicht Charel Limpach rapportéiert awer vun Aarbechter fonnt ural [[Galerie (Biergbau)|Galerien]] a [[Schlak]]en op Rëmelenger Terrain. Den Nicolas Charpantier entwéckelt doraus an aus der Analys vun ale Flouernimm an engem gewësse Schaarfsënn eng Theorie vum Urspronk vu Rëmeleng&lt;ref&gt;Nicolas Charpantier, Rümelinger Land und Leute, 1957&lt;/ref&gt;.

Him no gouf et, wann net schonn zur [[Kelten]]zäit, da spéitstens an der Réimerzäit am [[3. Joerhonnert]] eng éischt Besiidlung vu Rëmeleng mam Zil fir Eisen ze gewannen, dat um [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg|Tëtelbierg]] entweeder an de Mënzschléierateliere weiderverschafft gouf oder vun do an den Exporthandel op de grousse [[Kiem|Réimerstroosse]] Metz-Arel-Tréier-Köln koum.

Hie geet dovun aus, datt an de [[Laang Maissen|Laangemaissen]] keltesch Sklave gehaust hunn, déi fir d'réimesch Hären ëm de Géigekeeser [[Tetricus I.|Tetricus]] hu missen a klenge Grouwen a [[Pafert]] am giele Lager, an am [[Heedefeldchen]] am bronge Lager an am [[Rëscheler Lach]] am groe Lager [[Minett (Äerz)|Minett]] ofbauen, deen dann um Pafertsbuer an um Ieweschbuer gewäsch gouf, am holzräiche [[Beiswénkel]] a [[Krommfuer]] a Renniewe zu Réigoss geschmollt gouf, an du mat Ween um Dellwee op [[Däitsch-Oth]], [[Réideng]], [[Nidderkuer]] a schlussendlech op den Tëtelbierg gefouert gouf.

Eng kleng Ekipp vu réimesche Wiechter huet sech wuel an [[Hëseng]] verschanzt, zoustänneg fir de Verbindungswee op den Tëtelbierg an der Rei ze halen a fir d'Transporter ze begleeden an ze beschützen.

D'Haaptwuecht géif een awer [[Rembuer|Op Rembuer]] lokaliséieren, no beim Waasserlaf, ongeféier op der selwechter Héicht wéi d'Laang Maissen. No Norden hi war déi natierlech Héicht e gudde Schutz, op deenen anere Säite koum no enger Zort Plëss a Glacis an engem ([[Häd]]) e Wall mat Pallisad ([[Walert]]) an eng Dréchemauer aus Holzfachwierk mat Steng dertëscht ([[Gebrannte Bësch]]).

Wéi de legitime réimesche Keeser [[Aurelian]] sech op de Wee an den Norde gemaach huet, fir sech d'Sonnerräich Gallien vum Tetricus zeréckzehuelen, hu wuel och d'Häipen an d'Befestegungen zu Rëmeleng gebrannt. Déi déi iwwerlieft hunn, hunn d'Pick net méi an de Grapp geholl mä hunn als einfach Bauere weidergemaach, sou datt de Räichtem ënner dem Buedem fir vill Joerhonnerten an de Vergiess geroden ass.

Wa [[Germanen]] agefall sinn da konnte se déi entweeder zeréckschloen oder se hu sech bei de Kosengen um Aumetzer Plateau verstoppt bis datt de Stuerm eriwwer war a se nees alles opbaue konnten. Vill méi schlëmm koum et wéi d'[[Hunnen]] ënner hirem Kinnek [[Attila]] am Joer 451 a Gallien agefall sinn a beim Marsch vun Tréier op Metz och duerch d'Gebitt vum spéidere Lëtzebuerg koumen. Anscheinend hu se am Hësengerlach eng Zäitche gerascht, well nach bis an d'16. Joerhonnert era gouf déi Plaz och nach Hunnendall genannt.

D'[[Frankeräich|Franken]], déi vu 413 u virun allem luusse koume fir ze plëmmen, hu sech spéitstens ëm d'Joer 480 definitiv an der wäitleefeger Géigend néiergelooss. Apaart de Streech vu [[Fréiseng]] an [[Inglange|Englengen]] am Osten, [[Piisseng]] a [[Ludelange|Lidleng]] an der Mëtt, bis [[Péiteng]] an [[Hierkereng]] am Westen, huet hinne gutt gefall, sou datt se do sou sëllegen nei Siidlungen ugefaangen hu wéi soss néierens an der spéiderer Grofschaft. D'Rumili déi wuel op der Plaz waren hu se net weider gestéiert a se hunn hir Siidlung eventuell no hinne benannt.

=== Spéider Entwécklung ===

Eng éischt Kéier gëtt Rëmeleng wéi gesot 1297 als Rumelenges an engem Akt vum [[Haus Keel#Simon I. (1278-1300?)|Simon, Här vu Keel]] ernimmt.

Wärend der ganzer Feudalzäit ass d'Grenz tëscht Grofschaft/Herzogtum Lëtzebuerg a Grofschaft/herzogtum [[Herzogtum Bar|Bar]] duerch Rëmeleng gaang. D'weltlech Häre vu baresch-Rëmleng waren d'Schlasshäre vun [[Ëtteng]], déi vum Grof vu Bar e Lehe kruten. Well déi awer 1368 der Stadter Mënsterabtei en Deel vun hire Rëmlenger Gidder verkaaft hunn, hate se duerno nëmme méi dräi Haiser Rescht (vun den insgesamt 12 Haiser am 15.Jh.). Trotzdeem hu se um drolege Recht vun der Kiermesherrlechkeet festgehalen, wat bedeit huet datt all Joers vum 7. September mëttes bis den 9. September mëttes den Ëttenger Här op Rëmleng koum fir d'héich, mëttel an ënnescht Geriichtsrechter ze vollzéien, an zwar net nëmme fir säi Grapp Haiser mee fir ganz Rëmeleng, als och fir deen Deel deen zum Zolwer Haff Keel gehéiert huet. Fir eng Bagatell vun Näischnotzegkeet koum een un de Stielesteen (Pranger, Lomperank), deen am ënneschten Hädterwee war. Gouf awer een zum Doud verurteelt, sou gouf en um Här sengem Gaalgen um Ëttenger Gaalgebierg opgehaangen. Donieft huet den Ëttenger Här och d'Moossen a Gewiichter kontrolléiert an de Präis fir Wueren a Wäi festgesat.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 34 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

Rëmleng hat spéitstens 1384 eng eege Kapell um [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]], mee well relativ dacks net mol e Kaploun do war hunn d'Leit trotzdeem missen an d'Keeler Parkierch um Péitersbierg goen.

Wéi d'[[Marie vun der Bourgogne]], Herzogin vu Lëtzebuerg, 1477 Krich géint Frankräich a Loutrengen huet misse féieren, ass am Raum Rëmeleng-Beetebuerg vill gebrandschaatzt ginn. Dat klengt Dierfge Morweng, dat am haitege Flouer [[Uewertéiteng]] louch, ass souguer ganz verschwonnen.

Ganz uerg ass et am [[Drëssegjärege Krich]] ginn, wärend deem 1633 en plus nach d'[[Pescht]] koum. Vill Awunner si mat hirem Véi an d'Bëscher geflücht, wou se an Hiele gehaust hunn an der en ettlech den Hongerdoud gestuerwe sinn an net méi zeréckkoumen. Wee sech am Duerf blécke gelooss huet hat et sécher net besser, well d'Truppe waren immens grausam Kaschtgänger. An där Zäit gouf wuel och de Miltgeshaff komplett zerstéiert.

1782 huet de Keeser [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] d'[[Leifeegeschaft]] ofgeschaaft. 1789 wollten déi Rëmelenger Bauere sech du ganz selbstänneg maachen, a si hunn d'Verdeele vun de Gemengegidder gefrot, wat de Keeser hinnen och d'Joer drop accordéiert huet, sou datt d'Banngenossenschaft verschwonnen ass.&lt;ref&gt;Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 48 in Rumelange &quot;Roches Rouges&quot;, Imprimerie Bourg-Bourger, 1957&lt;/ref&gt;

De 24. Juni 1803 ass Rëmeleng zesumme mat Uewertéiteng eng eege Par ginn.

1820 koum et zu engem Gebittstosch mat Frankräich. De [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] huet de Weier vum Hellegen Anton zu Uewertéiteng hiergi géint e Stéck vum [[Billert]].

Nach 1823 war Rëmeleng eng butzeg Uertschaft, d'Haiser stoungen all ëm den Uertskär dee sech ëm d'Kierchestrooss, déi spéider Batty-Weber Strooss an déi spéider Kierfechtsstrooss forméiert huet. Do wou haut den Uertskär ass, bei der Maartplaz, war viraals net gutt baue well d'[[Keelbaach]] huet dunn nach sou vill Waasser gefouert datt se bei Reen dacks iwwer d'Uwänner gaangen ass an den Dall iwwerschwemmt huet.

D'[[Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng|Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng/Ëtteng]] ass 1860 opgaangen. 1884 koum d'[[Eisebunnsstreck Téiteng-Laangegronn|Streck Téiteng-Laangegronn]] derbäi, sou datt de Minettstransport mat Karen endgülteg ophéiere konnt.

=== Eng onofhängeg Gemeng ===
Rëmeleng huet bis 1891 zu der [[Gemeng Keel]] gehéiert. Duerch d'Gesetz vum 27. Juni 1891 gouf déi onofhängeg Gemeng Rëmeleng geschafen.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;&gt;Luxemburger Wort 1941-10-31, S. 4 (''Rümelingen 50 Jahre selbständige Gemeinde'').[https://web.archive.org/web/20230408055015/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=774062&amp;search_terms=#panel:pp|issue:774062|page:4]&lt;br&gt; Wolff, L. &amp; R. Kirsch, 2008. ''Saviez-vous que … ? Le tout savoir sur Rumelange en plus de 500 faits marquants.'' In: R. Kirsch (réd.), 2008. ''Honnert Joer Stad Rëmeleng : 1907 – 2007''. Rumelange : Collège échevinal de la ville, [2008], Leudelange, Qatena, S. 87-133.&lt;/ref&gt; Zu der neier Gemeng huet nieft der Uertschaft Rëmeleng och de Weiler Uewertéiteng (Haut-Tétange) gehéiert.&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1891-38-fr-pdf.pdf ''Loi du 27 juin 1891, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1891, N° 38, S. 466.&lt;/ref&gt; Den éischte Buergermeeschter war den Industrielle Jean-Pierre Nau, dee seng Nominatioun de 24. Oktober 1891 krut.&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;

Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 krut Rëmeleng den Titel [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stad]].&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1907-42-fr-pdf.pdf ''Loi du 4 août 1907 attribuant la qualification de ville aux localités de Differdange, Dudelange, Ettelbruck et Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1907, N° 42, S. 518-519.&lt;/ref&gt;

=== Bevëlkerungsentwécklung ===
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1541]] || align=&quot;right&quot; | 120
|-
| [[1796]] || align=&quot;right&quot; | 245
|-
| [[1864]] || align=&quot;right&quot; | 709
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1891]] || align=&quot;right&quot; | 2.796
|- 
| [[1900]] || align=&quot;right&quot; | 4.601
|-
| [[1910]] || align=&quot;right&quot; | 5.342
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1930]] || align=&quot;right&quot; | 5.278
|-
| [[1940]] || align=&quot;right&quot; | 4.245
|-
| [[1947]] || align=&quot;right&quot; | 4.072
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1960]] || align=&quot;right&quot; | 4.271
|-
| [[1965]] || align=&quot;right&quot; | 4.176
|-
| [[1975]] || align=&quot;right&quot; | 3.898
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1987]] || align=&quot;right&quot; | 3.429
|-
| [[1992]] || align=&quot;right&quot; | 3.703
|-
| [[1994]] || align=&quot;right&quot; | 3.950
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[1995]] || align=&quot;right&quot; | 4.006
|-
| [[1998]] || align=&quot;right&quot; | 4.196
|-
| [[2001]] || align=&quot;right&quot; | 4.303
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2007]] || align=&quot;right&quot; | 4.709
|-
| [[2009]] || align=&quot;right&quot; | 5.017
|-
| [[2010]] || align=&quot;right&quot; | 5.015
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Joer &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Awunner
|-
| [[2016]] || align=&quot;right&quot; | 5.469
|-
| [[2020]] || align=&quot;right&quot; | 5.557
|-
| || align=&quot;right&quot; | 
|}
|}

[[Fichier:BauschJP Statu.jpg|thumb|250px|Monument fir de J.P. Bausch zu Rëmeleng am Park, Wierk vum [[Albert Hames]]]]
[[Fichier:RumelangeSteleJericho 05-03-2011 17-55-01.JPG|thumb|250px|&quot;Stèle Jericho&quot;, Monument vun der [[Passeur|UPAFIL]], am Park Sauerwiss]]

== Bekannt Rëmelenger ==
{{Div col|cols=3}}
* [[Fernand Barnich]]
* [[Jean-Pierre Bausch]]
* [[Léon Berens]]
* [[James Borges]]
* [[Mady Delvaux-Stehres]]
* [[Nicolas Gonner-Nau]]
* [[Lydie Lorang]]
* [[Cornel Meder]]
*[[Nicolas Pletschette]]
* [[Berthe Tissen]]
* [[Foni Tissen]]
* [[Dominique Urbany]]
* [[Raymond Vouel]]
* [[Batty Weber]]
 {{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Musée national des mines|Nationale Minnemusée]]
* [[Kierch Rëmeleng|Kierch Saint Sébastien]]

== Kuckt och ==
* [[Gare Rëmeleng]]
* [[Intermoselle]]
* [[Minière#Kuckt och|Biergbau zu Rëmeleng]]
* [[Kursaal|Ciné Kursaal]]
* [[Cercle Symphonique de Rumelange]]
* [[Naturschutzgebitt Haard]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Rumelange|Rëmeleng}}
* [https://web.archive.org/web/20180814225154/http://www.mnm.lu/images/pdf/20130206%20Brochure_Ville%20Rumelange_light.pdf Broschür Rëmelenger Stadweeër]
* [https://web.archive.org/web/20160714155703/http://www.visitluxembourg.com/de/ansicht/walking/rundwanderroute-rumelange-i Rondwanderwee vum ONT]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Remeleng}}
[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>n1agjv666wnal2q8m7k5hox8sx5czla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Léa Linster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7084</id>
    <revision>
      <id>2680572</id>
      <parentid>2659929</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T06:10:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gielercher (Auswiel) */ +Bundesverdienstkreuz</comment>
      <origin>2680572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5025" sha1="2htvsmghq6tsnwhuzqupv5s17glbzcu" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:LeaLinster JacquesSanter.jpg|thumb|270x270px|D'Léa Linster mam [[Jacques Santer]] (l.) an hirer Kachemissioun op der Saarlännescher Tëlee]]
D''''Léa Linster''', gebuer de [[27. Abrëll]] [[1955]] zu [[Déifferdeng]], ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] pensionéiert [[Kächen]].

D'Léa Linster huet [[Droit]] studéiert, mä nom Doud vun hirem Papp huet se deem seng Auberge zu [[Fréiseng]] iwwerholl, déi se no an no zu engem bekannte Restaurant ausgebaut huet. Den Duerchbroch hat se, wéi se [[1989]] de ''Bocuse d'Or'' gewonnen huet. Si huet eng Zäit laang dräi Restauranten zu Lëtzebuerg gefouert. Zanter [[2001]] schreift si fir déi däitsch Zäitschrëft ''Brigitte''.

Si hat och reegelméisseg Optrëtter an Tëleesshowen, sou z.&amp;nbsp;B. ''Leas KochLUST'' op der [[Saarland|Saarlännescher]] Tëlee, am ''[[ZDF]]-Fernsehgarten'', an ''Die Küchenschlacht (ZDF), Lanz kocht (ZDF)'', ''Kachtipp mam Léa Linster'' ([[RTL Télé Lëtzebuerg|RTL Tëlee Lëtzebuerg]]) oder ''The Taste ([[Sat.1]])''.

An der Saarbrécker Editioun vun der Tëleesserie [[Tatort]] hat si 2006 an 2007 an den Episoden ''Aus der Traum'' an ''Der Tote vom Straßenrand'' als „Linde-Wirtin“ eng kleng Roll. Do dernieft ass si och als Auteur vu Kachbicher bekannt.

Am [[Januar]] a [[Februar]] [[2011]] war si zoustänneg fir d'Menüen, déi bei der [[Lufthansa]] an der éischter an an der Business Klass zerwéiert goufen.

D'Léa Linster huet ee Jong de [[Louis Linster|Louis]]. Si ass d'Schwëster vum [[Jang Linster|Jang]] an der [[Maryse Linster]].

== Gielercher (Auswiel) ==
* 1983: ''Grand Prix Mandarine Napoléon''
* 1987: éischte ''[[Guide Michelin|Michelin]]''-Stär
* 1987: ''Maître cuisinier'' als éischt Fra zu Lëtzebuerg
* 1989: ''Bocuse d'Or'' als bis ewell eenzeg Fra
* 1989: [[Trophée Europe]]
* 2007: Goldmedail vun der [[Fondation du Mérite Européen]]
*2021: [[Eat! Berlin]]
*2022: {{OCCO|&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lifestyle/lea-linster-verraet-ihr-rezept-fuer-perfekte-kniddelen-62b2ef1ede135b92362c013f|Titel=Léa Linster verrät ihr Rezept für perfekte Kniddelen|Gekuckt=23.06.2022|Datum=22.06.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de|Archiv-Datum=23.06.2022|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220623105348/https://www.wort.lu/de/lifestyle/lea-linster-verraet-ihr-rezept-fuer-perfekte-kniddelen-62b2ef1ede135b92362c013f}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/adm/pa/2022/06/02/b3606/jo|Titel=Ministère d'État - Promotion générale dans les Ordres nationaux - Nominations.|Gekuckt=24.02.2024|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}
* 2025: {{Chevalier de l'ordre national du Mérite|&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/panorama/die-besten-koeche-des-landes-feiern-ritterinnenwuerden-fuer-lea-linster/75050672.html|Titel=Die besten Köche des Landes feiern Ritterinnenwürden für Léa Linster|Gekuckt=02.07.2025|Datum=02.07.2025|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;}}
* 2026: [[Bundesverdienstkreuz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/panorama/lea-linster-erhaelt-das-bundesverdienstkreuz/154768255.html|Titel=Léa Linster erhält das Bundesverdienstkreuz|Gekuckt=03.06.2026|Auteur=Michael Juchems|Datum=02.06.2026|Wierk=www.wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

== Bicher ==
* ''Einfach und genial. Die Rezepte der Spitzenköchin Lea Linster'', [[Goldmann Verlag]], München 2002, 160 S., 200 s/w. Abb., ISBN 3-442-39032-X
* ''Best of Lea Linster'', vum Lea Linster, [[Paul Bocuse]], Susie Knoll, Guy Hoffmann, Lea Linster Verlag 2003, 180 S., ISBN 2-9599854-1-9
* ''Rundum genial! Neue Rezepte der Spitzenköchin Lea Linster'', Goldmann Verlag, München 2005, ISBN 3-442-39084-2
* ''Kochbuch Lea Linster - Cuisinière'', Vorwort von Lea Linster und Paul Bocuse, Ottweiler Druckerei 2006, 184 S., ISBN 3-938381-04-3
* ''Kochen mit Liebe: neue Rezepte der Spitzenköchin Lea Linster'', Diana-Verlag, München 2007, ISBN 978-3-453-28510-1
* ''Einfach fantastisch. Neue Ideen, Tipps &amp; Tricks der Spitzenköchin.'' Heyne Verlag, 11/2009, ISBN 978-3-453-28524-8
* ''Das Gelbe vom Ei. Huhnglaubliche Rezepte'' Mat Illustratioune vum Peter Gaymann. Ars vivendi verlag, Cadolzburg 2014, ISBN 978-3-86913-426-0
* ''Wein muss rein! Berauschende Rezepte''. Mat Illustratioune vum Peter Gaymann. Ars vivendi verlag, Cadolzburg 2015, ISBN 978-3-86913-589-2
* ''Karotten lieben Butter: Eine Sterneköchin, ein Arzt und ein Wissenschaftler über traditionelles Kochwissen und gesunden Genuss''. Zësumme mam Gunter Frank a Michael Wink. Albrecht Knaus Verlag, 2018, ISBN 978-3813507911

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Lea Linster|{{PAGENAME}}}}
* [http://www.lealinster.lu Der Léa Linster hir Websäit]
{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Linster Lea}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Käch]]
[[Kategorie:Gebuer 1955]]
[[Kategorie:Fondation du Mérite Européen]]
[[Kategorie:Officier de l'ordre de la couronne de chêne]]
[[Kategorie:Chevalier de l'ordre national du Mérite]]</text>
      <sha1>2htvsmghq6tsnwhuzqupv5s17glbzcu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680585</id>
      <parentid>2680572</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T10:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32741-41</username>
        <id>71573</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gielercher (Auswiel) */</comment>
      <origin>2680585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5101" sha1="06qnbyxaw33lg21svnwrpz6zme72q82" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:LeaLinster JacquesSanter.jpg|thumb|270x270px|D'Léa Linster mam [[Jacques Santer]] (l.) an hirer Kachemissioun op der Saarlännescher Tëlee]]
D''''Léa Linster''', gebuer de [[27. Abrëll]] [[1955]] zu [[Déifferdeng]], ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] pensionéiert [[Kächen]].

D'Léa Linster huet [[Droit]] studéiert, mä nom Doud vun hirem Papp huet se deem seng Auberge zu [[Fréiseng]] iwwerholl, déi se no an no zu engem bekannte Restaurant ausgebaut huet. Den Duerchbroch hat se, wéi se [[1989]] de ''Bocuse d'Or'' gewonnen huet. Si huet eng Zäit laang dräi Restauranten zu Lëtzebuerg gefouert. Zanter [[2001]] schreift si fir déi däitsch Zäitschrëft ''Brigitte''.

Si hat och reegelméisseg Optrëtter an Tëleesshowen, sou z.&amp;nbsp;B. ''Leas KochLUST'' op der [[Saarland|Saarlännescher]] Tëlee, am ''[[ZDF]]-Fernsehgarten'', an ''Die Küchenschlacht (ZDF), Lanz kocht (ZDF)'', ''Kachtipp mam Léa Linster'' ([[RTL Télé Lëtzebuerg|RTL Tëlee Lëtzebuerg]]) oder ''The Taste ([[Sat.1]])''.

An der Saarbrécker Editioun vun der Tëleesserie [[Tatort]] hat si 2006 an 2007 an den Episoden ''Aus der Traum'' an ''Der Tote vom Straßenrand'' als „Linde-Wirtin“ eng kleng Roll. Do dernieft ass si och als Auteur vu Kachbicher bekannt.

Am [[Januar]] a [[Februar]] [[2011]] war si zoustänneg fir d'Menüen, déi bei der [[Lufthansa]] an der éischter an an der Business Klass zerwéiert goufen.

D'Léa Linster huet ee Jong de [[Louis Linster|Louis]]. Si ass d'Schwëster vum [[Jang Linster|Jang]] an der [[Maryse Linster]].

== Gielercher (Auswiel) ==
* 1983: ''Grand Prix Mandarine Napoléon''
* 1987: éischte ''[[Guide Michelin|Michelin]]''-Stär
* 1987: ''Maître cuisinier'' als éischt Fra zu Lëtzebuerg
* 1989: ''Bocuse d'Or'' als bis ewell eenzeg Fra
* 1989: [[Trophée Europe]]
* 2007: Goldmedail vun der [[Fondation du Mérite Européen]]
*2021: [[Eat! Berlin]]
*2022: {{OCCO|&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lifestyle/lea-linster-verraet-ihr-rezept-fuer-perfekte-kniddelen-62b2ef1ede135b92362c013f|Titel=Léa Linster verrät ihr Rezept für perfekte Kniddelen|Gekuckt=23.06.2022|Datum=22.06.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de|Archiv-Datum=23.06.2022|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220623105348/https://www.wort.lu/de/lifestyle/lea-linster-verraet-ihr-rezept-fuer-perfekte-kniddelen-62b2ef1ede135b92362c013f}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/adm/pa/2022/06/02/b3606/jo|Titel=Ministère d'État - Promotion générale dans les Ordres nationaux - Nominations.|Gekuckt=24.02.2024|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}
* 2025: {{Chevalier de l'ordre national du Mérite|&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/panorama/die-besten-koeche-des-landes-feiern-ritterinnenwuerden-fuer-lea-linster/75050672.html|Titel=Die besten Köche des Landes feiern Ritterinnenwürden für Léa Linster|Gekuckt=02.07.2025|Datum=02.07.2025|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;}}
* 2026: [[Fichier:GER Bundesverdienstkreuz 2 BVK.svg|60px]] [[Bundesverdienstkreuz|Verdienstkreuz am Bande]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/panorama/lea-linster-erhaelt-das-bundesverdienstkreuz/154768255.html|Titel=Léa Linster erhält das Bundesverdienstkreuz|Gekuckt=03.06.2026|Auteur=Michael Juchems|Datum=02.06.2026|Wierk=www.wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

== Bicher ==
* ''Einfach und genial. Die Rezepte der Spitzenköchin Lea Linster'', [[Goldmann Verlag]], München 2002, 160 S., 200 s/w. Abb., ISBN 3-442-39032-X
* ''Best of Lea Linster'', vum Lea Linster, [[Paul Bocuse]], Susie Knoll, Guy Hoffmann, Lea Linster Verlag 2003, 180 S., ISBN 2-9599854-1-9
* ''Rundum genial! Neue Rezepte der Spitzenköchin Lea Linster'', Goldmann Verlag, München 2005, ISBN 3-442-39084-2
* ''Kochbuch Lea Linster - Cuisinière'', Vorwort von Lea Linster und Paul Bocuse, Ottweiler Druckerei 2006, 184 S., ISBN 3-938381-04-3
* ''Kochen mit Liebe: neue Rezepte der Spitzenköchin Lea Linster'', Diana-Verlag, München 2007, ISBN 978-3-453-28510-1
* ''Einfach fantastisch. Neue Ideen, Tipps &amp; Tricks der Spitzenköchin.'' Heyne Verlag, 11/2009, ISBN 978-3-453-28524-8
* ''Das Gelbe vom Ei. Huhnglaubliche Rezepte'' Mat Illustratioune vum Peter Gaymann. Ars vivendi verlag, Cadolzburg 2014, ISBN 978-3-86913-426-0
* ''Wein muss rein! Berauschende Rezepte''. Mat Illustratioune vum Peter Gaymann. Ars vivendi verlag, Cadolzburg 2015, ISBN 978-3-86913-589-2
* ''Karotten lieben Butter: Eine Sterneköchin, ein Arzt und ein Wissenschaftler über traditionelles Kochwissen und gesunden Genuss''. Zësumme mam Gunter Frank a Michael Wink. Albrecht Knaus Verlag, 2018, ISBN 978-3813507911

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Lea Linster|{{PAGENAME}}}}
* [http://www.lealinster.lu Der Léa Linster hir Websäit]
{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Linster Lea}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Käch]]
[[Kategorie:Gebuer 1955]]
[[Kategorie:Fondation du Mérite Européen]]
[[Kategorie:Officier de l'ordre de la couronne de chêne]]
[[Kategorie:Chevalier de l'ordre national du Mérite]]</text>
      <sha1>06qnbyxaw33lg21svnwrpz6zme72q82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680586</id>
      <parentid>2680585</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T10:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32741-41</username>
        <id>71573</id>
      </contributor>
      <comment>......</comment>
      <origin>2680586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5138" sha1="6enq0i63lt2czh8xxfadb3di5cwzjgh" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:LeaLinster JacquesSanter.jpg|thumb|270x270px|D'Léa Linster mam [[Jacques Santer]] (l.) an hirer Kachemissioun op der Saarlännescher Tëlee]]
D''''Léa Linster''', gebuer de [[27. Abrëll]] [[1955]] zu [[Déifferdeng]], ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] pensionéiert [[Kächen]].

D'Léa Linster huet [[Droit]] studéiert, mä nom Doud vun hirem Papp huet se deem seng Auberge zu [[Fréiseng]] iwwerholl, déi se no an no zu engem bekannte Restaurant ausgebaut huet. Den Duerchbroch hat se, wéi se [[1989]] de ''Bocuse d'Or'' gewonnen huet. Si huet eng Zäit laang dräi Restauranten zu Lëtzebuerg gefouert. Zanter [[2001]] schreift si fir déi däitsch Zäitschrëft ''Brigitte''.

Si hat och reegelméisseg Optrëtter an Tëleesshowen, sou z.&amp;nbsp;B. ''Leas KochLUST'' op der [[Saarland|Saarlännescher]] Tëlee, am ''[[ZDF]]-Fernsehgarten'', an ''Die Küchenschlacht (ZDF), Lanz kocht (ZDF)'', ''Kachtipp mam Léa Linster'' ([[RTL Télé Lëtzebuerg|RTL Tëlee Lëtzebuerg]]) oder ''The Taste ([[Sat.1]])''.

An der Saarbrécker Editioun vun der Tëleesserie [[Tatort]] hat si 2006 an 2007 an den Episoden ''Aus der Traum'' an ''Der Tote vom Straßenrand'' als „Linde-Wirtin“ eng kleng Roll. Do dernieft ass si och als Auteur vu Kachbicher bekannt.

Am [[Januar]] a [[Februar]] [[2011]] war si zoustänneg fir d'Menüen, déi bei der [[Lufthansa]] an der éischter an an der Business Klass zerwéiert goufen.

D'Léa Linster huet ee Jong de [[Louis Linster|Louis]]. Si ass d'Schwëster vum [[Jang Linster|Jang]] an der [[Maryse Linster]].

== Gielercher (Auswiel) ==
* 1983: ''Grand Prix Mandarine Napoléon''
* 1987: éischte ''[[Guide Michelin|Michelin]]''-Stär
* 1987: ''Maître cuisinier'' als éischt Fra zu Lëtzebuerg
* 1989: ''Bocuse d'Or'' als bis ewell eenzeg Fra
* 1989: [[Trophée Europe]]
* 2007: Goldmedail vun der [[Fondation du Mérite Européen]]
*2021: [[Eat! Berlin]]
*2022: {{OCCO|&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lifestyle/lea-linster-verraet-ihr-rezept-fuer-perfekte-kniddelen-62b2ef1ede135b92362c013f|Titel=Léa Linster verrät ihr Rezept für perfekte Kniddelen|Gekuckt=23.06.2022|Datum=22.06.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de|Archiv-Datum=23.06.2022|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220623105348/https://www.wort.lu/de/lifestyle/lea-linster-verraet-ihr-rezept-fuer-perfekte-kniddelen-62b2ef1ede135b92362c013f}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/adm/pa/2022/06/02/b3606/jo|Titel=Ministère d'État - Promotion générale dans les Ordres nationaux - Nominations.|Gekuckt=24.02.2024|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}
* 2025: {{Chevalier de l'ordre national du Mérite|&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/panorama/die-besten-koeche-des-landes-feiern-ritterinnenwuerden-fuer-lea-linster/75050672.html|Titel=Die besten Köche des Landes feiern Ritterinnenwürden für Léa Linster|Gekuckt=02.07.2025|Datum=02.07.2025|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;}}
* 2026: [[Fichier:GER Bundesverdienstkreuz 2 BVK.svg|60px]] [[Bundesverdienstkreuz|Verdienstkreuz am Bande]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/panorama/lea-linster-erhaelt-das-bundesverdienstkreuz/154768255.html|Titel=Léa Linster erhält das Bundesverdienstkreuz|Gekuckt=03.06.2026|Auteur=Michael Juchems|Datum=02.06.2026|Wierk=www.wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

== Bicher ==
* ''Einfach und genial. Die Rezepte der Spitzenköchin Lea Linster'', [[Goldmann Verlag]], München 2002, 160 S., 200 s/w. Abb., ISBN 3-442-39032-X
* ''Best of Lea Linster'', vum Lea Linster, [[Paul Bocuse]], Susie Knoll, Guy Hoffmann, Lea Linster Verlag 2003, 180 S., ISBN 2-9599854-1-9
* ''Rundum genial! Neue Rezepte der Spitzenköchin Lea Linster'', Goldmann Verlag, München 2005, ISBN 3-442-39084-2
* ''Kochbuch Lea Linster - Cuisinière'', Vorwort von Lea Linster und Paul Bocuse, Ottweiler Druckerei 2006, 184 S., ISBN 3-938381-04-3
* ''Kochen mit Liebe: neue Rezepte der Spitzenköchin Lea Linster'', Diana-Verlag, München 2007, ISBN 978-3-453-28510-1
* ''Einfach fantastisch. Neue Ideen, Tipps &amp; Tricks der Spitzenköchin.'' Heyne Verlag, 11/2009, ISBN 978-3-453-28524-8
* ''Das Gelbe vom Ei. Huhnglaubliche Rezepte'' Mat Illustratioune vum Peter Gaymann. Ars vivendi verlag, Cadolzburg 2014, ISBN 978-3-86913-426-0
* ''Wein muss rein! Berauschende Rezepte''. Mat Illustratioune vum Peter Gaymann. Ars vivendi verlag, Cadolzburg 2015, ISBN 978-3-86913-589-2
* ''Karotten lieben Butter: Eine Sterneköchin, ein Arzt und ein Wissenschaftler über traditionelles Kochwissen und gesunden Genuss''. Zësumme mam Gunter Frank a Michael Wink. Albrecht Knaus Verlag, 2018, ISBN 978-3813507911

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Lea Linster|{{PAGENAME}}}}
* [http://www.lealinster.lu Der Léa Linster hir Websäit]
{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Linster Lea}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Käch]]
[[Kategorie:Gebuer 1955]]
[[Kategorie:Fondation du Mérite Européen]]
[[Kategorie:Officier de l'ordre de la couronne de chêne]]
[[Kategorie:Chevalier de l'ordre national du Mérite]]
[[Kategorie:Vedienstkreuz am Bande]]</text>
      <sha1>6enq0i63lt2czh8xxfadb3di5cwzjgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Portal Lëtzebuerg/Geschicht</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10666</id>
    <revision>
      <id>2680527</id>
      <parentid>2636086</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3413" sha1="h0dz6nzq84igz2uszfzyksihlron83r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schablounen:Portaler:Lëtzebuerg]]&lt;/noinclude&gt;
[[Fichier:Détail Monument.JPG|120px|right]]
* '''Generelles''': [[Geschicht vu Lëtzebuerg]] · [[Chronologie vun der Geschicht vu Lëtzebuerg |Chronologie]] · [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg|Herrscher vu Lëtzebuerg]] · [[:Kategorie: Lëtzebuerger Monarchen|Monarchen]] · [[Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg]] · [[:Kategorie:Commemoratiounsplazen zu Lëtzebuerg|Commemortatiounsplazen]] · [[Mënzen a Wärungen um Territoire vum haitege Lëtzebuerg]]

* '''[[Virgeschicht]]''': [[Steenzäit am haitege Lëtzebuerg]]  · [[Keltescht Lëtzebuerg]]  · [[Loschbur-Mann]] · [[Loschbur-Fra]] · [[Menhir vu Recken]]
* '''[[Antiquitéit]]''': [[Lëscht vun den Ausgruewungen an archeologesche Plazen zu Lëtzebuerg|Ausgruewungen an Archeologesch Plazen]] 
** ''[[:Kategorie:Archeologesch Plazen zu Lëtzebuerg|Archeologesch Plazen]]'': [[Vicus Ricciacus]] mat ë.&amp;nbsp;a. dem [[Gallo-réimeschen Theater vun Duelem (Réimech)|Gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] · [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] · [[Mosaik vu Viichten]] · [[Villa Grueweléck]] · [[Réimesch Villa Iechternach]] · [[Réimesch Villa Helsem]] · [[Réimervilla vu Giewel]] · [[Réimesch Thermen zu Mamer]] · [[Réimesch Villa zu Rippweiler]] · [[Réimesch Villa zu Miersch]] [[Réimesch Villa zu Schieren]] · [[Tumulus op der Schanz]] · [[Tumulus um Bill]] · [[Häerdcheslee]] 
* '''[[Mëttelalter]]''': [[Grofschaft Lëtzebuerg]]  · [[Herzogtum Lëtzebuerg]] · [[:Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg|Buergen a Schlässer]] · 
* '''[[Neizäit]]''': [[:Kategorie:Festung Lëtzebuerg|Festung Lëtzebuerg]] · [[Burgundesch Nidderlanden]] · [[Grousse Conseil vu Mechelen]] · [[Burgundesche Krees]]  · [[Spuenesch Nidderlanden]] · [[Franséisch Okkupatioun (1684-1697)]] · [[Openthalt vum Louis XIV. vu Frankräich zu Lëtzebuerg]] · [[Éisträichesch Nidderlanden]] · [[Belagerung vun der Festung Lëtzebuerg (1794-1795)]] · [[Gibraltar vum Norden]]  · [[Département des Forêts]] · [[Klëppelkrich]] 

* '''[[Zäitgeschicht]]''': ''19. Joerhonnert:'' [[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden]] · [[Traité vu London (1839)]] · [[Staatsstreech vun 1856]] · [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg]] · [[Siderurgie zu Lëtzebuerg]] · [[Lëtzebuerg-Kris]]  · [[Traité vu London (1867)]] · ''20. Joerhonnert'':  [[Lénksblock]] · [[Streik op der Déifferdenger Schmelz 1912]] · [[Lëtzebuerg am Éischte Weltkrich]]  · [[Referendumen zu Lëtzebuerg]] · [[Engelcher vu Schëndels]] · [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich]] · [[Verwaltungskommissioun]] · [[Personenstandsaufnahme vum 10. Oktober 1941]]  · [[Streik vun 1942]]  · [[Ardennenoffensiv]] · [[Holocaust zu Lëtzebuerg]] · [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg]] · [[Resistenz zu Lëtzebuerg]] · [[Affär Gomand]] · [[Putschvirwërf 1946]] · [[Kanaliséierung vun der Musel]] · [[Buergfrid-Affär]] · [[Atomzentral vu Remerschen (Projet)]] · [[Explosioun am Pafendall]] · [[Bommeleeër]] · [[Waldbëlleger Affär]] · [[LuxLeaks]]

* '''Historiker''':  [[Lëscht vu lëtzebuergeschen Historiker|Lëscht]] · [[:Kategorie:Lëtzebuergesch Historiker|Kategorie]]
* '''Institutiounen a Veräiner''': [[Section historique (Institut grand-ducal)|Section historique vum Institut Grand-Ducal]] · [[Déifferdanger Geschichtsfrënn]]</text>
      <sha1>h0dz6nzq84igz2uszfzyksihlron83r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jousefskierch Fuussbann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12413</id>
    <revision>
      <id>2680535</id>
      <parentid>2657757</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>d'Kierch ass zou…</comment>
      <origin>2680535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6026" sha1="gscsilxcjq82jcns2o6a9ydu2kek4wn" xml:space="preserve">{{Infobox Kierchentabell nei
 | Numm = Kierch um Fuussbann
 | Foto gewënscht =
 | Bild = Kierch Déifferdeng-Foussbann.jpg
 | Bildtext = Kierch vun Déifferdeng-Fuussbann 
 | Bild héich = 
 | Bildtext héich = 
 | Uertschaft = [[Déifferdeng]]
 | Par = [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise|Par Déifferdeng&lt;br&gt;Saint-François-d'Assise]]
 | Dekanat = [[Dekanat Süden-West]]
 | Numm / Patréiner = Hl. Jousef
 | Architekt(en) = [[Jean Deitz]]
 | Baujoer = 1933
 | Konsekratiounsjoer = 1934
 | Koordinaten = {{coor dms|49|31|17.5|N|05|53|57.8|O}}
 }}
[[Fichier:Luxembourg-Differdange-Church Saint Joseph-door-01ASD.jpg|thumb|Entréesdier]]
D''''Kierch vun Déifferdeng-Fuussbann''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise]] an zu der [[Gemeng Déifferdeng]] gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den [[hellege Jousef]], deem säi Fest den 19. Mäerz gefeiert gëtt.

D'Kierch steet op der Kräizung vun der ''rue de la Chapelle'' mat der ''rue Emile Mark'', dem [[CR174]].

== Geschicht ==
Duerch dat staark Uwuesse vun der Bevëlkerung Ufanks vum 20. Joerhonnert an den Uertschafte vun der Minettsgéigend ass d'Plaz an der [[Kierch Déifferdeng|Déifferdenger Kierch]] esou knapp ginn, datt scho virum [[éischte Weltkrich]] d'Vergréisserung vun der Kierch gefrot gouf.

Wéi 1919 den neie Paschtouer Olinger op Déifferdeng koum, huet en am August vum selwechte Joer eng Bauplaz fir eng Kierch am Fuussbann kaaft. Well de Bau vun der Kierch awer op sech waarde gelooss huet, gouf 1932 vum Kiercherot decidéiert, e Bauveräin ze grënne fir de Bau vun enger neier Kierch am Fuussbann a fir d'Vergréisserung vun der Déifferdenger Parkierch. Den 8. November 1932 war de Veräi gegrënnt a vun do u goung et séier virun.

D'Pläng fir déi nei Kierch am moderne Stil goufe vum Architekt [[Jean Deitz]] vun Esch-Uelzecht gemaach a vum Gemengerot, vun der Regierung a vum Bistum geneemegt. De Plang huet och virgesinn, datt d'Kierch an dräi Etappe gebaut gi sollt, d'Kiercheschëff an der éischter Etapp, e Querschëff (Transept) an der zweeter Etapp an de Kierchtuerm mat der Sakristei an der drëtter Etapp.

Op Ouschtersonndeg 1933 gouf den éischte Spuedestéch gemaach an um Enn vum Joer 1933 war de Réibau vum Kiercheschëff fäerdeg. Nodeems och d'Bannenariichtung fäerdeg war, gouf d'Kierch sonndes den 22. Juli 1934 vum Dechen Nic. Bisdorff a Presenz vum Bëschof [[Pierre Nommesch]] geweit.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/k6f3dp/pages/5/articles/DTL78 Geschichte der St. Josephskirche auf Fousbann-Differdingen] am [[Luxemburger Wort]] vum 30. Juli 1934&lt;/ref&gt; Di éischt Mass mam Paschtouer Olinger war den 29. Juli 1934.

Den 8. Dezember 1960 gouf de Grondstee geluecht fir de Bau vum Kierchtuerm. Am Juli 1961 war en am Réibau fäerdeg an am August 1962 goufen d'Aarbechten um neien Tuerm an d'Restauratiounsaarbechten am Banneraum ofgeschloss.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/h97wxwd5q/pages/6/articles/DIVL500 'Die Vergrösserungs- und Restaurierungsarbeiten an der Pfarrkirche von Differdingen-Fousbann] am Luxemburger Wort vum 11. August 1962&lt;/ref&gt;

Den 3,5&amp;nbsp;m héije Christusrelief op der Agangsfassad ass vum Prof. Desual vun Dinant. Ënner dem Relief war ursprénglech och eng dräigedeelte Fënster, déi spéider nees eraus geholl gouf. De Mosaik am Fong vum [[Chouer (Kierch)|Chouer]], deen déi helleg Famill weist, ass, gradewéi d'Kierchefënsteren am Querschëff, am Chouer an op der Agangsfassad, vum [[Gustave Zanter]] a goufen eréischt ugangs den 1960er Joren agebaut.

Stand Juni 2026 ass d'Kierch zënter …{{Wéini?}} „aus techneschen a finanzielle Grënn, bis op Weideres zou“.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://web.cathol.lu/article14445|Titel=Fousbann . Fousbann|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=Service Kommunikatioun a Press - Bistum Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt; D'Aarbechten déi misste gemaach ginn,  betreffen haaptsächlech d'Heizung an d'elektresch Installatiounen, awer och all 17 Kierchefënstere misste renovéiert ginn.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://digitalpaper.wort.lu/data/2172/reader/reader.html?t=1780416712019#!preferred/0/package/2172/pub/4930/page/12|Titel=Bleibt das Gotteshaus in Niederkorn im Besitz der katholischen Kirche?|Gekuckt=02.06.2026|Auteur=Mike Stebens|Datum=02.06.2026|Wierk=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

{{Nokucken|20278 Januar|Kommentar=Wéi gesäit et aus mat der Kierch?}}

==Klacken==
Am Tuerm hänke 4 Klacken. Sie goufe vun der [[Äifeler Klackegéisserei]] vu [[Brockscheid]] gegoss.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Nr.
!Numm
!Gewiicht (kg) 
!Duerchmiesser (cm) 
!Toun
!Géisser
!Gossjoer
|-
|1
|Jousef
|2.400 
|151 
|cis'
|Mark&lt;ref&gt;Mark ass de Familljennumm vum Géisser a Proprietaire vun der Géisserei&lt;/ref&gt;
|1957
|-
|2
|Maria Tréischterin 
|1.400 
|124
|e'
|Mark
|1957
|-
|3
|Barbara
|800 
|111
|fis'
|Mark
|1957
|-
|4
|Méchel
|600 
|98
|gis
|Mark
|1957
|}

== Kuckt och==
* [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren]]
*[[Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Église Saint-Joseph (Differdange-Fousbann)|{{PAGENAME}}}}
* [https://web.cathol.lu/article2941 Websäit vum Parverband Déifferdeng]
* [http://web.cathol.lu/article2374 D'Kierch vum Fuussbann op der Websäit vum Parverband Déifferdeng]
* [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2082/b2082.shtml D'Fënstere vun der Kierch vun Déifferdeng-Fuussbann op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&amp;nbsp;V.''] {{de}}
* [http://orgues.lu/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=187:differdange-fousbann&amp;catid=87&amp;Itemid=471 D'Uergel vun der Kierch op der Websäit ''Orgues.lu'']

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Déifferdeng]]
[[Kategorie:Bauwierker 1933]]
[[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Süden-West|Fuussbann]]
[[Kategorie:Jousefskierchen a Jousefskapellen zu Lëtzebuerg|Fuussbann]]
[[Kategorie:Kierchen zu Lëtzebuerg no Uertschaft|Deifferdeng Fuussbann]]</text>
      <sha1>gscsilxcjq82jcns2o6a9ydu2kek4wn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680536</id>
      <parentid>2680535</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6025" sha1="f1mbk25z7g4jdjua875u24tvvhsr3qx" xml:space="preserve">{{Infobox Kierchentabell nei
 | Numm = Kierch um Fuussbann
 | Foto gewënscht =
 | Bild = Kierch Déifferdeng-Foussbann.jpg
 | Bildtext = Kierch vun Déifferdeng-Fuussbann 
 | Bild héich = 
 | Bildtext héich = 
 | Uertschaft = [[Déifferdeng]]
 | Par = [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise|Par Déifferdeng&lt;br&gt;Saint-François-d'Assise]]
 | Dekanat = [[Dekanat Süden-West]]
 | Numm / Patréiner = Hl. Jousef
 | Architekt(en) = [[Jean Deitz]]
 | Baujoer = 1933
 | Konsekratiounsjoer = 1934
 | Koordinaten = {{coor dms|49|31|17.5|N|05|53|57.8|O}}
 }}
[[Fichier:Luxembourg-Differdange-Church Saint Joseph-door-01ASD.jpg|thumb|Entréesdier]]
D''''Kierch vun Déifferdeng-Fuussbann''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise]] an zu der [[Gemeng Déifferdeng]] gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den [[hellege Jousef]], deem säi Fest den 19. Mäerz gefeiert gëtt.

D'Kierch steet op der Kräizung vun der ''rue de la Chapelle'' mat der ''rue Emile Mark'', dem [[CR174]].

== Geschicht ==
Duerch dat staark Uwuesse vun der Bevëlkerung Ufanks vum 20. Joerhonnert an den Uertschafte vun der Minettsgéigend ass d'Plaz an der [[Kierch Déifferdeng|Déifferdenger Kierch]] esou knapp ginn, datt scho virum [[éischte Weltkrich]] d'Vergréisserung vun der Kierch gefrot gouf.

Wéi 1919 den neie Paschtouer Olinger op Déifferdeng koum, huet en am August vum selwechte Joer eng Bauplaz fir eng Kierch am Fuussbann kaaft. Well de Bau vun der Kierch awer op sech waarde gelooss huet, gouf 1932 vum Kiercherot decidéiert, e Bauveräin ze grënne fir de Bau vun enger neier Kierch am Fuussbann a fir d'Vergréisserung vun der Déifferdenger Parkierch. Den 8. November 1932 war de Veräi gegrënnt a vun do u goung et séier virun.

D'Pläng fir déi nei Kierch am moderne Stil goufe vum Architekt [[Jean Deitz]] vun Esch-Uelzecht gemaach a vum Gemengerot, vun der Regierung a vum Bistum geneemegt. De Plang huet och virgesinn, datt d'Kierch an dräi Etappe gebaut gi sollt, d'Kiercheschëff an der éischter Etapp, e Querschëff (Transept) an der zweeter Etapp an de Kierchtuerm mat der Sakristei an der drëtter Etapp.

Op Ouschtersonndeg 1933 gouf den éischte Spuedestéch gemaach an um Enn vum Joer 1933 war de Réibau vum Kiercheschëff fäerdeg. Nodeems och d'Bannenariichtung fäerdeg war, gouf d'Kierch sonndes den 22. Juli 1934 vum Dechen Nic. Bisdorff a Presenz vum Bëschof [[Pierre Nommesch]] geweit.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/k6f3dp/pages/5/articles/DTL78 Geschichte der St. Josephskirche auf Fousbann-Differdingen] am [[Luxemburger Wort]] vum 30. Juli 1934&lt;/ref&gt; Di éischt Mass mam Paschtouer Olinger war den 29. Juli 1934.

Den 8. Dezember 1960 gouf de Grondstee geluecht fir de Bau vum Kierchtuerm. Am Juli 1961 war en am Réibau fäerdeg an am August 1962 goufen d'Aarbechten um neien Tuerm an d'Restauratiounsaarbechten am Banneraum ofgeschloss.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/h97wxwd5q/pages/6/articles/DIVL500 'Die Vergrösserungs- und Restaurierungsarbeiten an der Pfarrkirche von Differdingen-Fousbann] am Luxemburger Wort vum 11. August 1962&lt;/ref&gt;

Den 3,5&amp;nbsp;m héije Christusrelief op der Agangsfassad ass vum Prof. Desual vun Dinant. Ënner dem Relief war ursprénglech och eng dräigedeelte Fënster, déi spéider nees eraus geholl gouf. De Mosaik am Fong vum [[Chouer (Kierch)|Chouer]], deen déi helleg Famill weist, ass, gradewéi d'Kierchefënsteren am Querschëff, am Chouer an op der Agangsfassad, vum [[Gustave Zanter]] a goufen eréischt ugangs den 1960er Joren agebaut.

Stand Juni 2026 ass d'Kierch zënter …{{Wéini?}} „aus techneschen a finanzielle Grënn, bis op Weideres zou“.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://web.cathol.lu/article14445|Titel=Fousbann . Fousbann|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=Service Kommunikatioun a Press - Bistum Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt; D'Aarbechten déi misste gemaach ginn,  betreffen haaptsächlech d'Heizung an d'elektresch Installatiounen, awer och all 17 Kierchefënstere misste renovéiert ginn.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://digitalpaper.wort.lu/data/2172/reader/reader.html?t=1780416712019#!preferred/0/package/2172/pub/4930/page/12|Titel=Bleibt das Gotteshaus in Niederkorn im Besitz der katholischen Kirche?|Gekuckt=02.06.2026|Auteur=Mike Stebens|Datum=02.06.2026|Wierk=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

{{Nokucken|2027 Januar|Kommentar=Wéi gesäit et aus mat der Kierch?}}

==Klacken==
Am Tuerm hänke 4 Klacken. Sie goufe vun der [[Äifeler Klackegéisserei]] vu [[Brockscheid]] gegoss.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Nr.
!Numm
!Gewiicht (kg) 
!Duerchmiesser (cm) 
!Toun
!Géisser
!Gossjoer
|-
|1
|Jousef
|2.400 
|151 
|cis'
|Mark&lt;ref&gt;Mark ass de Familljennumm vum Géisser a Proprietaire vun der Géisserei&lt;/ref&gt;
|1957
|-
|2
|Maria Tréischterin 
|1.400 
|124
|e'
|Mark
|1957
|-
|3
|Barbara
|800 
|111
|fis'
|Mark
|1957
|-
|4
|Méchel
|600 
|98
|gis
|Mark
|1957
|}

== Kuckt och==
* [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren]]
*[[Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Église Saint-Joseph (Differdange-Fousbann)|{{PAGENAME}}}}
* [https://web.cathol.lu/article2941 Websäit vum Parverband Déifferdeng]
* [http://web.cathol.lu/article2374 D'Kierch vum Fuussbann op der Websäit vum Parverband Déifferdeng]
* [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2082/b2082.shtml D'Fënstere vun der Kierch vun Déifferdeng-Fuussbann op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&amp;nbsp;V.''] {{de}}
* [http://orgues.lu/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=187:differdange-fousbann&amp;catid=87&amp;Itemid=471 D'Uergel vun der Kierch op der Websäit ''Orgues.lu'']

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Déifferdeng]]
[[Kategorie:Bauwierker 1933]]
[[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Süden-West|Fuussbann]]
[[Kategorie:Jousefskierchen a Jousefskapellen zu Lëtzebuerg|Fuussbann]]
[[Kategorie:Kierchen zu Lëtzebuerg no Uertschaft|Deifferdeng Fuussbann]]</text>
      <sha1>f1mbk25z7g4jdjua875u24tvvhsr3qx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Claudine Funck-Brentano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25594</id>
    <revision>
      <id>2680509</id>
      <parentid>2609034</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24333-22</username>
        <id>70862</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2680509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1359" sha1="4xzkv1q9gi5jq3j33n4v1f0w7wa4406" xml:space="preserve">{{SkizzAuteur}}{{Infobox Biographie}}
D''''Claudine Funck-Brentano''', gebuer de [[6. Oktober]] [[1863]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[[Jules Mersch (Publizist)|Jules Mersch]]: [https://books.google.fr/books?id=jmlmAAAAMAAJ&amp;dq=claudine+Funck-Brentano Claudine Funck-Brentano.] ''Biographie nationale du pays de Luxembourg depuis ses origines jusqu'à nos jours'' Band 6.Imprimerie de la Cour Victor Buck, 1962p.253&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den [[21. August]] [[1922]] zu [[Montfermeil]], war eng Dichterin an [[Iwwersetzerin]].

No [[1870]] huet d'Claudine Funck-Brentano mat hirem Papp, dem [[Théophile Funck-Brentano]] an hirem Brudder, dem [[Frantz Funck-Brentano]], Lëtzebuerg verlooss, fir a [[Frankräich]] ze plënneren.

Iwwer hir Mamm ass si d'Niess vum [[Clemens Brentano]], deen zesumme mam [[Achim von Armin]] tëscht [[1805]] an [[1808]] d'Volleksliddsammlung ''[[Des Knaben Wunderhorn]]'' publizéiert hat.

D'Claudine Funck-Brentano huet Gedichter geschriwwen, déi eppes [[Mystik|Mystesches]] u sech hunn. Ausserdeem huet si dem [[belsch]]en Auteur [[Maurice Maeterlinck]] säin Trauerspill ''Aglavaine et Sélysette'' op Däitsch iwwersat.

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Funck Brentano Claudine}}
[[Kategorie:Gebuer 1863]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1922]]</text>
      <sha1>4xzkv1q9gi5jq3j33n4v1f0w7wa4406</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bundesverdienstkreuz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29356</id>
    <revision>
      <id>2680573</id>
      <parentid>2468926</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T06:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ausgezeechent Persounen (Auswiel) */ +Léa Linster</comment>
      <origin>2680573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2033" sha1="n32a6pcq39pia78uhzae5k3yrl6yrz6" xml:space="preserve">{{skizz}}
[[Fichier:Bundesverdienstorden.jpg|thumb|300px|D'Bundesverdienstkreuz (Grousst-Kräiz) a senge verschiddenen Ausféierungen]]
D''''Bundesverdienstkreuz''' (offiziell '''Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland)''', op Lëtzebuergesch ''Bundesverdéngschtkräiz'', ass eng [[Däitschland|däitsch]] [[National Auszeechnungen an Éierenzeechen ausser Lëtzebuerg|Auszeechnung]].

== Ausgezeechent Persounen (Auswiel) ==
&lt;div style=&quot;column-count:3;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3&quot;&gt;
*[[Victor Abens]]
*[[Jean Asselborn]]
*[[Paul Dostert]]
*[[Albert Frère]]
*[[Georges Gredt]]
*[[Alfred Grosser]]
*[[Guido Knopp]]
*[[Evelyn Hamann]]
*[[Fernand Hoffmann]]
*[[Georg Iggers]]
*[[Edmond Israel]]
*[[Jean-Claude Juncker]]
*[[Erich Kästner]]
*[[Guido Knopp]]
*[[Marcelle Lentz-Cornette]]
*[[Léa Linster]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/panorama/lea-linster-erhaelt-das-bundesverdienstkreuz/154768255.html|Titel=Léa Linster erhält das Bundesverdienstkreuz|Gekuckt=03.06.2026|Auteur=Michael Juchems|Datum=02.06.2026|Wierk=www.wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;
*[[Golo Mann]]
*[[Ernest Mühlen]]
*[[Anne-Sophie Mutter]]
*[[Helmut Newton]]
*[[Hans-Gert Pöttering]]
*[[Gaston Reinig]]
*[[Nico Ries]]
*[[Manfred Rommel]]
*[[Lex Roth]]
*[[Romain Schintgen]]
*[[Hans-Peter Schwarz]]
*[[Albert van Houtte]]
*[[Tony Vaccaro]]
*[[Guy Wagner]]
*[[Camille Wampach]]
*[[Albert Wehrer]]
*[[Peter Zadek]]
&lt;/div&gt;


== Kuckt och ==
*[[Europäesch Auszeechnungen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Order of Merit of the Federal Republic of Germany|Bundesverdienstkreuz}}
*[http://www.hdg.de/ Säit vum ''Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland''] 
*[https://web.archive.org/web/20080327055622/http://www.bundespraesident.de/Amt-und-Funktion/Orden-und-Ehrungen-,12071/Verdienstorden.htm Informatioune vum Bundespräsidialamt iwwer d'Bundesverdienstkreuz]
*[http://www.bundesverdienstorden.de ''Die Orden des Bundes und seiner Länder'']
{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Bundesverdienstkreuz| ]]</text>
      <sha1>n32a6pcq39pia78uhzae5k3yrl6yrz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Association luxembourgeoise des ingénieurs industriels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33635</id>
    <revision>
      <id>2680587</id>
      <parentid>2640567</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T10:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Orthographie, replaced: puer mol → puermol using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2680587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2596" sha1="1sdrbwauhi43ctypx4ihs68fv4n53fr" xml:space="preserve">{{SkizzOrga}}
{{Infobox Veräin}}
'''Technology Managers.lu''' (gekierzt '''tema.lu''') war eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Association sans but lucratif|ASBL]] déi d'[[Fachhéichschoulingenieur]]en zesummebruecht huet; d'Vereenegung ass den 18. August 1935 gegrënnt ginn. Am Laf vun de Jore gouf den Numm e puermol g'ännert, fir d'lescht op der ausseruerdentlecher Generalversammlung vum 11. Mäerz 2009, wou mat den neie Statuten och den haitegen Numm ugeholl.

Am [[Handelsregëster (Lëtzebuerg)|Handelsregëster]] ass d'Associatioun mat Datum vum 8. Abrëll 2016 als « ''radiée'' » gezeechent&lt;sup&gt;(Stand: Oktober 2025)&lt;/sup&gt;.

== Historique ==

Am Joer 1916 goufen d'Cours techniques supérieurs mat enger Dauer vu 4 [[Semester]]en als éischt lëtzebuergescht technescht Héichschoulstudium fir d'Absolvente vun der [[Lycée des arts et métiers|Handwierkerschoul]] agefouert.

Den [[18. August]] [[1935]] war d'Grënnung vun der '''''Association des anciens diplômés des Cours techniques supérieurs'''''.

Mat der Aféierung vum Titel ''Ingénieur technicien'' am Joer [[1958]] huet d'Vereenegung hiren Numm ëmgeännert an huet vun do un '''''Association luxembourgeoise des ingénieurs techniciens''''' (ofgekierzt ALIT) geheescht.

Mat deem neien Héichschoulgesetz vun [[1996]] gouf den Titel ''Ingénieur industriel'' agefouert an zanter der Assemblée générale vum [[24. Mäerz]] [[1998]] huet d'Vereenegung '''''Association luxembourgeoise des ingénieurs industriels''''' (ofgekierzt '''ALII''') geheescht.

Bei der Grënnung vun der [[Uni Lëtzebuerg]] gouf den [[Technikum]] ([[Institut supérieur de technologie]], ofgekierzt [[IST]]) an d'Fakultéit vun de Wëssenschaften, der Technologie an der Kommunikatioun agebonnen. De Studium vum Ingénieur industriel gouf dobäi ofgeschaaft an net wéi an der Belsch zum Master Ingénieur Industriel vu 4 op 5 Joer respektiv vun 240 op 300 ECTS Punkten ausgebaut.

Am Hierscht 2008 huet dee leschten Ingénieur industriel säi Studium ofgeschloss.

No genee 100 Joer ginn elo zu Lëtzebuerg keng [[Fachhéichschoulingenieur]]e méi ausgebilt.

== Presidenten ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Joren
! Numm
|-
| virun 1996
| …
|-
| 1996-2000
| [[Armand Leners]]
|-
| 2000-2009
| [[Michel Loos]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Technology Managers.lu
|-
| zanter 2009
| [[Michel Loos]]
|}

&lt;!--== Um Spaweck ==
[https://web.archive.org/web/20060721064847/http://www.alii.lu/ Websäit vun der ''Association Luxembourgeoise des Ingénieurs Industriels'']--&gt;

[[Kategorie:Beruffsorganisatiounen]]
[[Kategorie:ASBLen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>1sdrbwauhi43ctypx4ihs68fv4n53fr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luxemburg, USA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44118</id>
    <revision>
      <id>2680533</id>
      <parentid>2675377</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:04:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kuckt och */ +Lëtzebuerger an Argentinien (Film)</comment>
      <origin>2680533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3138" sha1="tlvpb3b8w2d6qga9yl05te9ccktlft6" xml:space="preserve">{{Infobox Film nei
|Produktiounsland = {{LUX}}&lt;br&gt;{{BEL}}
|Produktiounsjoer = 
|Première = 26. Oktober 2007
|Dauer = 90 min
|Originalsprooch = [[Englesch]]&lt;br&gt;[[Lëtzebuergesch]]
|Regie = [[Christophe Wagner]]
|Dréibuch = [[Christophe Wagner]]
|Fotografie = [[Carlo Thiel]]
|Faarftechnik = 
|Format = 
|Musek = [[André Mergenthaler]]&lt;br&gt;[[Giuliano Arpetti]]
|Dekoren = 
|Schnëtt = Jean-Luc Simon
|Produzent = Willy Perelsztejn&lt;br&gt;''Associéiert Produzenten'':&lt;br&gt;Guy Dockendorf&lt;br&gt;Georges Fondeur&lt;br&gt;[[Joy Hoffmann]]&lt;br&gt;Xavier Thillen
|Produktiounsgesellschaft = Nowhere Land Productions (LU), Les films de la mémoire (BE)&lt;br&gt;''Koproduktioun:''&lt;br&gt;Lëtzebuerg a Groussregioun Kulturhaaptstad 2007, [[CNA]], Télésparks
|Haaptacteuren = keng (Documentaire)
}}

'''''Luxemburg, USA''''' ass en Documentaire vum [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] [[Regisseur]] [[Christophe Wagner]].

En hat de [[26. Oktober]] [[2007]] Première am [[Utopolis]] um [[Kierchbierg]] an am Centre Culturel Jacques Franck zu [[Saint-Gilles / Sint-Gillis|Saint-Gilles]] ([[Haaptstadregioun Bréissel|Bréissel]]), am Kader vun [[Europalia]].

== Ëm wat geet et am Film? ==
De Film beschreift d'Liewe vun de Kands-Kandskanner vu Lëtzebuerger, déi am [[19. Joerhonnert]] an de [[Mëttlere Westen|Midwest]] vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]] ausgewandert sinn. Thematiséiert ginn d'geschichtlech Hannergrënn vun dëser [[Lëtzebuergesch Auswanderung|Emigratioun]], mä och d'Liewensweisen haut an engem ländlechen, éischter konservative Raum.

== Kritik ==
[[Josée Hansen]], [[d'Lëtzebuerger Land]]:&lt;ref name=land&gt;land.lu: [https://www.land.lu/page/article/596/1596/FRE/index.html ''My Community My Heritage''] vum Josée Hansen (11. Oktober 2007)&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;''Portrait d'un grand pays un peu perdu, il regorge de moments délicieux type Strip-Tease, qui mettent à nu, avec beaucoup de tendresse, les caractéristiques et les paradoxes des Américains d'aujour­d'hui. Seul petit bémol : Christophe Wagner a voulu en faire trop et se perd parfois dans les histoires parallèles [...]''&lt;/blockquote&gt;

== Soss ==
4.428 Leit hunn de Film am Kino gesinn.&lt;ref&gt;[http://lumiere.obs.coe.int/web/film_info/?id=28860 Observatoire européen de l'audiovisuel, Base de donnée Lumière.]&lt;/ref&gt; En ass ass am November 2008 op [[DVD]] erauskomm.

De Film gouf am Kader vun der [[Europäesch Kulturhaaptstad]] 2007 (Lëtzebuerg a Groussregioun) produzéiert. Finanzéiert gouf e gréisstendeels derch d'[[Asbl]], déi fir dat Evenement gegrënnt gouf. De [[Lëtzebuerger Filmfong]] war net um Projet vum Film bedeelegt, wat deemools zu Kontroverse gefouert huet.&lt;ref name=land/&gt;

== Kuckt och ==

* [[Lëtzebuerger an Argentinien (Film)|Lëtzebuerger an Argentinien]], en Documentaire vum [[Daniel Atz]]

* [[Lëtzebuergesche Film]]
* [[Lëtzebuergesch Auswanderung]]
* [[Luxemburg]]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]]
[[Kategorie:Filmer 2007]]
[[Kategorie:Filmer vum Christophe Wagner]]
[[Kategorie:Saachen, déi no Lëtzebuerg genannt sinn]]</text>
      <sha1>tlvpb3b8w2d6qga9yl05te9ccktlft6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haaptsäit/WDS-Spënnchen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45363</id>
    <revision>
      <id>2680540</id>
      <parentid>2680345</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wousst Dir schonn datt… */</comment>
      <origin>2680540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22408" sha1="rff1a5bju5le3e3jka4dq2hltrtjeh1" xml:space="preserve">{|
|bgcolor=#FFFFEE|
&lt;br&gt;'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn.

Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].

Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----

== Wousst Dir schonn datt… ==
* … 
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? 
===100 ===
* … de  [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, &quot;[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg&quot;, hire Grënner?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee &quot;kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm&quot; vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* …  et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* …  d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Maillot jaune]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joeren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen?
* … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der  [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um  &quot;[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]&quot; sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf,  déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* …  d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?

===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali,  no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''&quot;erstaunleche Publikumserfolleg&quot;'' war, absënns ënnert de ''&quot;virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' &quot;''? 
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut&lt;!-- Stand 2023--&gt; just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]]  erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?&lt;!-- Stand Nov. 2022--&gt;
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&amp;nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?
===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Bëschbrietspill]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] integral geschützt sinn?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''&quot;eng kleng Uertschaft&quot;'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … an Däitschland zwéi Beem – d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle &amp; Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]</text>
      <sha1>rff1a5bju5le3e3jka4dq2hltrtjeh1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680559</id>
      <parentid>2680540</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wousst Dir schonn datt… */</comment>
      <origin>2680559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22595" sha1="cc304j3xmul81sxasiovmeeiejecz3f" xml:space="preserve">{|
|bgcolor=#FFFFEE|
&lt;br&gt;'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn.

Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].

Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----

== Wousst Dir schonn datt… ==
* … 
* …  d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval?
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? 
===100 ===
* … de  [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, &quot;[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg&quot;, hire Grënner?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee &quot;kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm&quot; vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* …  et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* …  d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Maillot jaune]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joeren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen?
* … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der  [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um  &quot;[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]&quot; sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf,  déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* …  d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?

===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali,  no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''&quot;erstaunleche Publikumserfolleg&quot;'' war, absënns ënnert de ''&quot;virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' &quot;''? 
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut&lt;!-- Stand 2023--&gt; just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]]  erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?&lt;!-- Stand Nov. 2022--&gt;
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&amp;nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?
===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Bëschbrietspill]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] integral geschützt sinn?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''&quot;eng kleng Uertschaft&quot;'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … an Däitschland zwéi Beem – d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle &amp; Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]</text>
      <sha1>cc304j3xmul81sxasiovmeeiejecz3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680561</id>
      <parentid>2680559</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 100 */</comment>
      <origin>2680561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22595" sha1="c15fyh1qp0aa38lydhmau8gj1ljcn7n" xml:space="preserve">{|
|bgcolor=#FFFFEE|
&lt;br&gt;'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn.

Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].

Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----

== Wousst Dir schonn datt… ==
* … 
* …  d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval?
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? 
===100 ===
* … de  [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, &quot;[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg&quot;, hire Grënner?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee &quot;kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm&quot; vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* …  et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* …  d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joeren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen?
* … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der  [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um  &quot;[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]&quot; sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf,  déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* …  d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?

===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali,  no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''&quot;erstaunleche Publikumserfolleg&quot;'' war, absënns ënnert de ''&quot;virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' &quot;''? 
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut&lt;!-- Stand 2023--&gt; just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]]  erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?&lt;!-- Stand Nov. 2022--&gt;
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&amp;nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?
===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Bëschbrietspill]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] integral geschützt sinn?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''&quot;eng kleng Uertschaft&quot;'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … an Däitschland zwéi Beem – d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle &amp; Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]</text>
      <sha1>c15fyh1qp0aa38lydhmau8gj1ljcn7n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680563</id>
      <parentid>2680561</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wousst Dir schonn datt… */</comment>
      <origin>2680563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22760" sha1="gvyh8zruvmv5bjjc92kop0r87khwacb" xml:space="preserve">{|
|bgcolor=#FFFFEE|
&lt;br&gt;'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn.

Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].

Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----

== Wousst Dir schonn datt… ==
* …
* … d'[[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen?
* …  d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval?
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? 
===100 ===
* … de  [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, &quot;[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg&quot;, hire Grënner?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee &quot;kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm&quot; vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* …  et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* …  d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joeren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen?
* … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der  [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um  &quot;[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]&quot; sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf,  déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* …  d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?

===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali,  no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''&quot;erstaunleche Publikumserfolleg&quot;'' war, absënns ënnert de ''&quot;virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' &quot;''? 
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut&lt;!-- Stand 2023--&gt; just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]]  erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?&lt;!-- Stand Nov. 2022--&gt;
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&amp;nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?
===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Bëschbrietspill]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] integral geschützt sinn?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''&quot;eng kleng Uertschaft&quot;'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … an Däitschland zwéi Beem – d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle &amp; Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]</text>
      <sha1>gvyh8zruvmv5bjjc92kop0r87khwacb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680569</id>
      <parentid>2680563</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T23:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wousst Dir schonn datt… */</comment>
      <origin>2680569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22908" sha1="h6e3e8c7mug9rga0wrqoe48f48ylarr" xml:space="preserve">{|
|bgcolor=#FFFFEE|
&lt;br&gt;'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn.

Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].

Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----

== Wousst Dir schonn datt… ==
* …
* …
* …
* … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn?
* … d'[[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen?
* …  d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval?
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? 
===100 ===
* … de  [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, &quot;[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg&quot;, hire Grënner?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee &quot;kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm&quot; vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* …  et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* …  d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joeren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen?
* … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der  [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um  &quot;[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]&quot; sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf,  déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* …  d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?

===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali,  no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''&quot;erstaunleche Publikumserfolleg&quot;'' war, absënns ënnert de ''&quot;virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' &quot;''? 
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut&lt;!-- Stand 2023--&gt; just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]]  erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?&lt;!-- Stand Nov. 2022--&gt;
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&amp;nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?
===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Bëschbrietspill]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] integral geschützt sinn?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''&quot;eng kleng Uertschaft&quot;'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … an Däitschland zwéi Beem – d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle &amp; Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]</text>
      <sha1>h6e3e8c7mug9rga0wrqoe48f48ylarr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680580</id>
      <parentid>2680569</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T08:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wousst Dir schonn datt… */</comment>
      <origin>2680580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22933" sha1="p3dfbo66pz0g3mqvw82ap4eabme5kko" xml:space="preserve">{|
|bgcolor=#FFFFEE|
&lt;br&gt;'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn.

Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].

Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----

== Wousst Dir schonn datt… ==
* …
* …
* …
* … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn?
* … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen?
* …  d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval?
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? 
===100 ===
* … de  [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, &quot;[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg&quot;, hire Grënner?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee &quot;kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm&quot; vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* …  et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* …  d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joeren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen?
* … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der  [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um  &quot;[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]&quot; sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf,  déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* …  d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?

===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali,  no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''&quot;erstaunleche Publikumserfolleg&quot;'' war, absënns ënnert de ''&quot;virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' &quot;''? 
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut&lt;!-- Stand 2023--&gt; just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]]  erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?&lt;!-- Stand Nov. 2022--&gt;
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&amp;nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?
===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Bëschbrietspill]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] integral geschützt sinn?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''&quot;eng kleng Uertschaft&quot;'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … an Däitschland zwéi Beem – d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle &amp; Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]</text>
      <sha1>p3dfbo66pz0g3mqvw82ap4eabme5kko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autobus de la Ville de Luxembourg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71805</id>
    <revision>
      <id>2680546</id>
      <parentid>2673520</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T17:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update amgaang</comment>
      <origin>2680546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17954" sha1="3qqfuc6l1uiy70eehhhymxugplma9vi" xml:space="preserve">{{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:06, 2. Jun. 2026 (UTC)}}
{{Infobox Transportreseau
|Linnen = 30&lt;br&gt;8 Nuetslinnen
}}
[[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]]
[[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]]
[[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]]
D''''Autobus de la Ville de Luxembourg''', gekierzt '''AVL''', ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&amp;nbsp;km assuréiert.

D'AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau ëmfaasst 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')&lt;ref&gt;Stand: 12. Abrëll 2026&lt;/ref&gt;. Donieft gëtt et Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann.

De ''[[Call-a-Bus]]'' mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 7.000 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2009 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn, an eng 7.400 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert&lt;ref name=zejoert&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html &quot;Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl.&quot;] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.&lt;/ref&gt;.

2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019&lt;/ref&gt;.

Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert&lt;ref name=zejoert/&gt;.

== Geschicht==
=== Vum Ufank bis haut===
[[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]]
Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass.

{{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}}

Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! Datum !! Linn(en)
|-
| 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm
|-
| 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng
|-
| 15.02.1929 || Kräizgrënnchen
|-
| 08.06.1931 || Gronn - Pafendall
|-
| 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss
|-
| 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss
|-
| 15.03.1946 || Kierchbierg
|-
| 19.06.1952 || Cents - Hamm
|-
| 01.11.1952 || Neiduerf
|-
| 01.05.1955 || Rollengergonn
|-
| 13.09.1955 || Hollerech
|-
| 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss
|-
| 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg
|}
D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9&lt;/ref&gt;. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn.

Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt.

D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert.

No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen&lt;ref&gt;René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993&lt;/ref&gt;.

Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn.

Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&amp;nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]).

Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert:

*en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&amp;nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt;
*e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&amp;nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen;
*Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&amp;nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren.

Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&amp;nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf.

Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: 
*de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren;
*den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]];
*den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf.

== Infrastruktur ==
[[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]]
Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert.

De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen.

An der Tëschenzäit ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „Véhicules et maintenance“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert.

Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den [[Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg|Trams- a Busmusée]] an engem separate Gebai ënnerbruecht.

== AVL-Linnen ==
{{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}}

== Fuerpark ==
Den AVL-Fuerpark besteet aus 167 Bussen&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.&lt;/ref&gt;, woubäi nach eng Rëtsch Busse vu private Firmae kommen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&amp;sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
!Kategorie
!Serie
!Marque a Modell
!Ugemellt
!Zuel
!Zuel/Kat.
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Gelenkbus
|1-20
|Mercedes-Benz eCitaro G
|11.2025
|20
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|31-44
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|12.2020
|14
|-
|45-55
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|03.2023
|11
|-
|56-66
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2011
|11
|-
|68-74
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2013
|8
|-
|75-84
|Mercedes-Benz Citaro C2 G 
|09.2015
|10
|-
|85-88;&lt;br&gt;90-92
|Volvo 7900A Hybrid 
|04.2017
|6
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Standardbus
|101-105
|Volvo 7900 Electric Hybrid 
|01.2017
|5
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|106-115
|Volvo 7900E 
|10.2020
|9
|-
|116-128
|Volvo 7900E 
|10.2021
|13
|-
|129-143
|Mercedes-Benz eCitaro 
|01.2024
|15
|-
|144-158
|Mercedes-Benz eCitaro
|11.2025
|15
|-
|201-210
|Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid 
|08.2021
|10
|-
|278-282;&lt;br&gt;284-287;&lt;br&gt;289-292
|Mercedes-Benz O530 Citaro facelift 
|12.2013
|13
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Midibus
|329-331
|Flex-i-Trans 
|08.2014
|3
| rowspan=&quot;4&quot; |7
|-
|332
|Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|12.2020
|1
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |333-335
| rowspan=&quot;2&quot; |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|10.2021
|1
|-
|11.2021
|2
|-
|'''TOTAL'''
|
|
|
|
|'''167&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;'''
|}

=== Nummeréierung ===
Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut:

* 1 – 100: Gelenkbussen
* 101 – 299: Standardbussen
* 301 – 499: Mini- a Midibussen
* Serie 501 – …: Déngschtgefierer
* Serie &gt;601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.

==== Entwécklung vun der Nummeréierung ====
Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn.

Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn.

Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&amp;nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid).

Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1.

== Elektromobilitéit ==
D'AVL huet sech staark engagéiert fir hir Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten. Aktuell&lt;sup&gt;(Stand: Abrëll 2025)&lt;/sup&gt; si schonn eng Rei [[Elektrobus]]sen am Asaz, déi op bestëmmte Linnen déi traditionell [[Diesel]]bussen ersat hunn. Dës Mesure dréit dozou bäi, d'CO₂-Emissiounen an der Stad ze reduzéieren an d'Loftqualitéit ze verbesseren.

Fir d'Zukunft huet d'Stad sech ambitiéis Ziler gesat: bis 2026 soll déi ganz Flott klimaneutral sinn&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://luxtoday.lu/de/verkehr-und-infrastruktur/emissionsfreie-busse-luxemburg-stellt-alle-ffentlichen-verkehrsmittel-auf-elektroantrieb-um|Titel=Emissionsfreie Busse: Luxemburg stellt alle öffentlichen Verkehrsmittel auf Elektroantrieb um — Luxtoday.lu|Gekuckt=28.04.2025|Auteur=Alex Mort|Datum=27.03.2025|Wierk=Online-Medien in Luxemburg|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;. Dëst begräift net nëmmen zousätzlech nei Elektrobussen, mee och d'Entwécklung vun der néideger Luedinfrastruktur. Am Busdepot zu Hollerech gouf am Laf vun 2025 eng Opluedstatioun opgeriicht, wou …{{Wéi vill?}} Gefierer mat [[Pantograph]] kënnen opgeluede ginn.

Am Abrëll 2025 hat d'AVL 134 Bussen, vun deenen der 37 (27,6&amp;nbsp;%)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; elektresch ugedriwwe ginn. Am November vun deem Joer goufen nach zousätzlech 15 Standard- an 20 Gelenkbusse geliwwert, 10 weider elektresch Gelenkbusse sinn nach fir 2026 virgesinn.

==== Opluedstatiounen ====
[[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|miniatur|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier]]

Fir déi Bussen, déi mat Pantographen ekipéiert sinn, gëtt et aktuell&lt;sup&gt;(Stand: Dezember 2025)&lt;/sup&gt; 17 Luedstatiounen op den Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutten kënnen opgeluede ginn:

* Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24)
* Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15)
* Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29)
* Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22)
* P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5)
* Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26)
* Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10)
* Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14).

== Kuckt och ==
* [[CFL-Busdéngscht]]
* [[Régime général des transports routiers]] (RGTR)
* [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE)
* [[Fréiere Stater Tram]]
* [[Stater Tram]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html D'AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg] 
* [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller]
*Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]]</text>
      <sha1>3qqfuc6l1uiy70eehhhymxugplma9vi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680558</id>
      <parentid>2680546</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Elektromobilitéit */ Update</comment>
      <origin>2680558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18604" sha1="bkmqgoegjw2s0wb03agmrqjhc32m2ak" xml:space="preserve">{{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:06, 2. Jun. 2026 (UTC)}}
{{Infobox Transportreseau
|Linnen = 30&lt;br&gt;8 Nuetslinnen
}}
[[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]]
[[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]]
[[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]]
D''''Autobus de la Ville de Luxembourg''', gekierzt '''AVL''', ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&amp;nbsp;km assuréiert.

D'AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau ëmfaasst 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')&lt;ref&gt;Stand: 12. Abrëll 2026&lt;/ref&gt;. Donieft gëtt et Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann.

De ''[[Call-a-Bus]]'' mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 7.000 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2009 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn, an eng 7.400 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert&lt;ref name=zejoert&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html &quot;Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl.&quot;] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.&lt;/ref&gt;.

2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019&lt;/ref&gt;.

Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert&lt;ref name=zejoert/&gt;.

== Geschicht==
=== Vum Ufank bis haut===
[[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]]
Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass.

{{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}}

Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! Datum !! Linn(en)
|-
| 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm
|-
| 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng
|-
| 15.02.1929 || Kräizgrënnchen
|-
| 08.06.1931 || Gronn - Pafendall
|-
| 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss
|-
| 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss
|-
| 15.03.1946 || Kierchbierg
|-
| 19.06.1952 || Cents - Hamm
|-
| 01.11.1952 || Neiduerf
|-
| 01.05.1955 || Rollengergonn
|-
| 13.09.1955 || Hollerech
|-
| 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss
|-
| 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg
|}
D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9&lt;/ref&gt;. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn.

Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt.

D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert.

No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen&lt;ref&gt;René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993&lt;/ref&gt;.

Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn.

Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&amp;nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]).

Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert:

*en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&amp;nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt;
*e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&amp;nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen;
*Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&amp;nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren.

Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&amp;nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf.

Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: 
*de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren;
*den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]];
*den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf.

== Infrastruktur ==
[[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]]
Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert.

De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen.

An der Tëschenzäit ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „Véhicules et maintenance“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert.

Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den [[Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg|Trams- a Busmusée]] an engem separate Gebai ënnerbruecht.

== AVL-Linnen ==
{{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}}

== Fuerpark ==
Den AVL-Fuerpark besteet aus 167 Bussen&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.&lt;/ref&gt;, woubäi nach eng Rëtsch Busse vu private Firmae kommen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&amp;sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
!Kategorie
!Serie
!Marque a Modell
!Ugemellt
!Zuel
!Zuel/Kat.
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Gelenkbus
|1-20
|Mercedes-Benz eCitaro G
|11.2025
|20
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|31-44
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|12.2020
|14
|-
|45-55
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|03.2023
|11
|-
|56-66
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2011
|11
|-
|68-74
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2013
|8
|-
|75-84
|Mercedes-Benz Citaro C2 G 
|09.2015
|10
|-
|85-88;&lt;br&gt;90-92
|Volvo 7900A Hybrid 
|04.2017
|6
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Standardbus
|101-105
|Volvo 7900 Electric Hybrid 
|01.2017
|5
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|106-115
|Volvo 7900E 
|10.2020
|9
|-
|116-128
|Volvo 7900E 
|10.2021
|13
|-
|129-143
|Mercedes-Benz eCitaro 
|01.2024
|15
|-
|144-158
|Mercedes-Benz eCitaro
|11.2025
|15
|-
|201-210
|Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid 
|08.2021
|10
|-
|278-282;&lt;br&gt;284-287;&lt;br&gt;289-292
|Mercedes-Benz O530 Citaro facelift 
|12.2013
|13
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Midibus
|329-331
|Flex-i-Trans 
|08.2014
|3
| rowspan=&quot;4&quot; |7
|-
|332
|Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|12.2020
|1
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |333-335
| rowspan=&quot;2&quot; |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|10.2021
|1
|-
|11.2021
|2
|-
|'''TOTAL'''
|
|
|
|
|'''167&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;'''
|}

=== Nummeréierung ===
Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut:

* 1 – 100: Gelenkbussen
* 101 – 299: Standardbussen
* 301 – 499: Mini- a Midibussen
* Serie 501 – …: Déngschtgefierer
* Serie &gt;601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.

==== Entwécklung vun der Nummeréierung ====
Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn.

Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn.

Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&amp;nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid).

Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1.

== Elektromobilitéit ==
D'Stad Lëtzebuerg huet sech staark engagéiert fir d'AVL-Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten an 2017 goufen déi éischt Luedstatiounen op der Terminussen installéiert. Am Joer 2019 huet d'Stad dunn decidéiert, hier ganz Busflott – déi eege Busse gradewéi déi vun de privaten Entreprisen, déi fir d'AVL fueren – z'elektrifizéieren, d'Dieselbussen ofzeschafen an nëmmen nach [[Elektrobus|elektresch Bussen]] ze kafen. An deem Kader gouf am Joer 2022 eng Ausschreiwung fir d'Sous-traitance lancéiert, an där d'Benotze vu voll elektresche Gefierer virgeschriwwen ass.

Zënter der Elektrifizéierung vum Netz sinn d'[[Kuelendioxid|CO₂]]-Emissiounen däitlech erofgaangen, wat de positiven Impakt vun dësem Wiessel a Richtung vun enger nohalteger Mobilitéit ënnersträicht. Am Joer 2016, ier de Reseau elektrifizéiert gouf, hunn d'Busse vum AVL an de Sous-traitanten am Ganze 15.600 Tonnen CO₂ ausgestouss, wat ronn 38&amp;nbsp;% vun all den Emissioune vun den Aktivitéite vun der Stad Lëtzebuerg (Gefierer, Verwaltungsgebaier, technesch Infrastruktur, asw.) ausmécht. Wann d'Elektrifizéierung vum AVL bis ofgeschloss ass, sinn dës Emissioune bal komplett eliminéiert.

Am Laf vum Joer 2026 sinn nach 57 weider elektresch Busse geplangt, sou datt bis Enn vum Joer 95&amp;nbsp;% vun der Flott aus elektresche Busse besteet. Dat Joer duerno sinn dann nach 15 zousätzlech elektresch Busse virgesinn, woumat dann de komplette Wiessel vun Diesel op voll elektresch Mobilitéit ofgeschloss ass.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/developpement-strategique-et-projets|Titel=Développement stratégique et projets – Mobilité électrique|Gekuckt=02.06.2026|Datum=02.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

==== Opluedstatiounen ====
[[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|thumb|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier…]]
[[File:Luxembourg, station de recharge AVL-Bouillon (102).jpg|thumb|… an d'Luedstatiounen am Depot Hollerech]]

Fir déi Bussen, déi mat [[Pantograph|Pantographen]] ekipéiert sinn, gëtt et aktuell&lt;sup&gt;(Stand: Juni 2026)&lt;/sup&gt; 17 Luedstatiounen op aacht Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutte kënnen opgeluede ginn:

* Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24)
* Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15)
* Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29)
* Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22)
* P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5)
* Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26)
* Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10)
* Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14).
Do dernieft bestinn am Depot zu Hollerech nach 30 Opluedpunkten, haaptsächlech fir d'Bussen iwwer Nuecht opzelueden&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Kuckt och ==
* [[CFL-Busdéngscht]]
* [[Régime général des transports routiers]] (RGTR)
* [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE)
* [[Fréiere Stater Tram]]
* [[Stater Tram]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html D'AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg] 
* [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller]
*Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]]</text>
      <sha1>bkmqgoegjw2s0wb03agmrqjhc32m2ak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680560</id>
      <parentid>2680558</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19627" sha1="o6ulnglu9aneceypdxgk12rdfjrsrh3" xml:space="preserve">{{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:06, 2. Jun. 2026 (UTC)}}
{{Infobox Transportreseau
|Linnen = 30&lt;br&gt;8 Nuetslinnen
}}
[[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]]
[[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]]
[[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]]
D''''Autobus de la Ville de Luxembourg''', gekierzt '''AVL''', ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&amp;nbsp;km assuréiert.

Den AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau ëmfaasst 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')&lt;ref&gt;Stand: 12. Abrëll 2026&lt;/ref&gt;. Donieft gëtt et Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann.

De ''[[Call-a-Bus]]'' mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 7.000 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2009 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn, an eng 7.400 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert&lt;ref name=zejoert&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html &quot;Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl.&quot;] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.&lt;/ref&gt;.

2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019&lt;/ref&gt;.

Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert&lt;ref name=zejoert/&gt;.

== Geschicht==
=== Vum Ufank bis haut===
[[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]]
Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass.

{{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}}

Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! Datum !! Linn(en)
|-
| 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm
|-
| 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng
|-
| 15.02.1929 || Kräizgrënnchen
|-
| 08.06.1931 || Gronn - Pafendall
|-
| 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss
|-
| 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss
|-
| 15.03.1946 || Kierchbierg
|-
| 19.06.1952 || Cents - Hamm
|-
| 01.11.1952 || Neiduerf
|-
| 01.05.1955 || Rollengergonn
|-
| 13.09.1955 || Hollerech
|-
| 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss
|-
| 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg
|}
D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9&lt;/ref&gt;. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn.

Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt.

D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert.

No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen&lt;ref&gt;René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993&lt;/ref&gt;.

Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn.

Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&amp;nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]).

Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert:

*en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&amp;nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt;
*e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&amp;nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen;
*Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&amp;nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren.

Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&amp;nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf.

Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: 
*de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren;
*den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]];
*den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf.

== Infrastruktur ==

=== Tramsschapp Lampertsbierg ===
[[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]]
Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert.

=== Garage Hollerech ===
De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen.

Am Depot zu Hollerech gi just déi eege Busse vum AVL ënnerdaach gestallt, déi vun de Sous-traitance ginn en de jeeweilege Betriber geparkt. 

Den AVL installéiert vun 2026 un eng Software fir d'Elektrobussen am Depot ze geréieren, wat e méi effizient Luede vun den Gefierer iwwer Nuecht erméiglecht. Dës Software iwwerwaacht och d'Parke vun de Bussen am Depot an e prezise [[Geolokalisatioun|Geolokalisatiounssystem]] erlaabt et den Depot beschtens z'organiséieren.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/developpement-strategique-et-projets|Titel=Développement stratégique et projets|Gekuckt=02.06.2026|Datum=02.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;


derzeit eine Software zur Verwaltung der Elektrobusse im Depot in Hollerich, die es ermöglicht, die Elektrobusse über Nacht zu laden. Zudem kann mit dieser Software die Abstellung der Fahrzeuge im Depot überwacht und der gesamte Prozess weiter automatisiert werden. Darüber hinaus plant der &lt;nowiki&gt;&lt;em&gt;Service AVL&lt;/em&gt;&lt;/nowiki&gt; die Installation eines sehr präzisen Geolokalisierungssystems im Depot in Hollerich, um die Leistung des „Depot Management System“ zu verbessern. 

An der Tëschenzäit ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „[[Véhicules et maintenance]]“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert.

Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den [[Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg|Trams- a Busmusée]] an engem separate Gebai ënnerbruecht.

== AVL-Linnen ==
{{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}}

== Fuerpark ==
Den AVL-Fuerpark besteet aus 167 Bussen&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.&lt;/ref&gt;, woubäi nach eng Rëtsch Busse vu private Firmae kommen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&amp;sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
!Kategorie
!Serie
!Marque a Modell
!Ugemellt
!Zuel
!Zuel/Kat.
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Gelenkbus
|1-20
|Mercedes-Benz eCitaro G
|11.2025
|20
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|31-44
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|12.2020
|14
|-
|45-55
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|03.2023
|11
|-
|56-66
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2011
|11
|-
|68-74
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2013
|8
|-
|75-84
|Mercedes-Benz Citaro C2 G 
|09.2015
|10
|-
|85-88;&lt;br&gt;90-92
|Volvo 7900A Hybrid 
|04.2017
|6
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Standardbus
|101-105
|Volvo 7900 Electric Hybrid 
|01.2017
|5
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|106-115
|Volvo 7900E 
|10.2020
|9
|-
|116-128
|Volvo 7900E 
|10.2021
|13
|-
|129-143
|Mercedes-Benz eCitaro 
|01.2024
|15
|-
|144-158
|Mercedes-Benz eCitaro
|11.2025
|15
|-
|201-210
|Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid 
|08.2021
|10
|-
|278-282;&lt;br&gt;284-287;&lt;br&gt;289-292
|Mercedes-Benz O530 Citaro facelift 
|12.2013
|13
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Midibus
|329-331
|Flex-i-Trans 
|08.2014
|3
| rowspan=&quot;4&quot; |7
|-
|332
|Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|12.2020
|1
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |333-335
| rowspan=&quot;2&quot; |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|10.2021
|1
|-
|11.2021
|2
|-
|'''TOTAL'''
|
|
|
|
|'''167&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;'''
|}

=== Nummeréierung ===
Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut:

* 1 – 100: Gelenkbussen
* 101 – 299: Standardbussen
* 301 – 499: Mini- a Midibussen
* Serie 501 – …: Déngschtgefierer
* Serie &gt;601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.

==== Entwécklung vun der Nummeréierung ====
Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn.

Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn.

Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&amp;nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid).

Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1.

== Elektromobilitéit ==
D'Stad Lëtzebuerg huet sech staark engagéiert fir d'AVL-Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten an 2017 goufen déi éischt Luedstatiounen op der Terminussen installéiert. Am Joer 2019 huet d'Stad dunn decidéiert, hier ganz Busflott – déi eege Busse gradewéi déi vun de privaten Entreprisen, déi fir den AVL fueren – z'elektrifizéieren, d'Dieselbussen ofzeschafen an nëmmen nach [[Elektrobus|elektresch Bussen]] ze kafen. An deem Kader gouf am Joer 2022 eng Ausschreiwung fir d'Sous-traitance lancéiert, an där d'Benotze vu voll elektresche Gefierer virgeschriwwen ass.

Zënter der Elektrifizéierung vum Netz sinn d'[[Kuelendioxid|CO₂]]-Emissiounen däitlech erofgaangen, wat de positiven Impakt vun dësem Wiessel a Richtung vun enger nohalteger Mobilitéit ënnersträicht. Am Joer 2016, ier de Reseau elektrifizéiert gouf, hunn d'Busse vum AVL an de Sous-traitanten am Ganze 15.600 Tonnen CO₂ ausgestouss, wat ronn 38&amp;nbsp;% vun all den Emissioune vun den Aktivitéite vun der Stad Lëtzebuerg (Gefierer, Verwaltungsgebaier, technesch Infrastruktur, asw.) ausmécht. Wann d'Elektrifizéierung vum AVL bis ofgeschloss ass, sinn dës Emissioune bal komplett eliminéiert.

Am Laf vum Joer 2026 sinn nach 57 weider elektresch Busse geplangt, sou datt bis Enn vum Joer 95&amp;nbsp;% vun der Flott aus elektresche Busse besteet. Dat Joer duerno sinn dann nach 15 zousätzlech elektresch Busse virgesinn, woumat dann de komplette Wiessel vun Diesel op voll elektresch Mobilitéit ofgeschloss ass&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

==== Opluedstatiounen ====
[[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|thumb|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier…]]
[[File:Luxembourg, station de recharge AVL-Bouillon (102).jpg|thumb|… an d'Luedstatiounen am Depot Hollerech]]

Fir déi Bussen, déi mat [[Pantograph|Pantographen]] ekipéiert sinn, gëtt et aktuell&lt;sup&gt;(Stand: Juni 2026)&lt;/sup&gt; 17 Luedstatiounen op aacht Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutte kënnen opgeluede ginn:

* Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24)
* Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15)
* Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29)
* Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22)
* P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5)
* Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26)
* Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10)
* Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14).
Do dernieft bestinn am Depot zu Hollerech nach 30 Opluedpunkten, haaptsächlech fir d'Bussen iwwer Nuecht opzelueden&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Kuckt och ==
* [[CFL-Busdéngscht]]
* [[Régime général des transports routiers]] (RGTR)
* [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE)
* [[Fréiere Stater Tram]]
* [[Stater Tram]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html Den AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg]
* [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller]
*Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]]</text>
      <sha1>o6ulnglu9aneceypdxgk12rdfjrsrh3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680565</id>
      <parentid>2680560</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update technesch Infrastruktur</comment>
      <origin>2680565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19879" sha1="l9272afkbzvorxs6f4450rva0jgvwl0" xml:space="preserve">{{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:06, 2. Jun. 2026 (UTC)}}
{{Infobox Transportreseau
|Linnen = 30&lt;br&gt;8 Nuetslinnen
}}
[[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]]
[[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]]
[[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]]
D''''Autobus de la Ville de Luxembourg''', gekierzt '''AVL''', ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&amp;nbsp;km assuréiert.

Den AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau ëmfaasst 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')&lt;ref&gt;Stand: 12. Abrëll 2026&lt;/ref&gt;. Donieft gëtt et Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann.

De ''[[Call-a-Bus]]'' mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 7.000 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2009 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn, an eng 7.400 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert&lt;ref name=zejoert&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html &quot;Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl.&quot;] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.&lt;/ref&gt;.

2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019&lt;/ref&gt;.

Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert&lt;ref name=zejoert/&gt;.

== Geschicht==
=== Vum Ufank bis haut===
[[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]]
Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass.

{{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}}

Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! Datum !! Linn(en)
|-
| 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm
|-
| 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng
|-
| 15.02.1929 || Kräizgrënnchen
|-
| 08.06.1931 || Gronn - Pafendall
|-
| 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss
|-
| 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss
|-
| 15.03.1946 || Kierchbierg
|-
| 19.06.1952 || Cents - Hamm
|-
| 01.11.1952 || Neiduerf
|-
| 01.05.1955 || Rollengergonn
|-
| 13.09.1955 || Hollerech
|-
| 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss
|-
| 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg
|}
D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9&lt;/ref&gt;. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn.

Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt.

D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert.

No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen&lt;ref&gt;René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993&lt;/ref&gt;.

Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn.

Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&amp;nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]).

Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert:

*en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&amp;nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt;
*e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&amp;nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen;
*Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&amp;nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren.

Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&amp;nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf.

Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: 
*de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren;
*den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]];
*den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf.

== Technesch Infrastruktur ==

=== Tramsschapp Lampertsbierg ===
[[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]]
Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert.

=== Garage Hollerech ===
De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen.

Am Depot zu Hollerech gi just déi eege Busse vum AVL ënnerdaach gestallt, déi vun de Sous-traitance ginn en de jeeweilege Betriber geparkt. 

Den AVL installéiert vun 2026 un eng Software fir d'Elektrobussen am Depot ze geréieren, wat e méi effizient Luede vun de Gefierer iwwer Nuecht erméiglecht. Dës Software iwwerwaacht och d'Parke vun de Bussen am Depot an e prezise [[Geolokalisatioun|Geolokalisatiounssystem]] erlaabt et den Depot beschtens z'organiséieren.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/developpement-strategique-et-projets|Titel=Développement stratégique et projets|Gekuckt=02.06.2026|Datum=02.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

An der Tëschenzäit (zënter …{{Wéini?}}) ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „[[Véhicules et maintenance]]“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert.

Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den Trams- a Busmusée an engem separate Gebai ënnerbruecht.

{{Méi Info 1|Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg}}

=== Neien Depot ===
Mëttelfristeg ass et virgesinn de 50 Joer alen Hollerecher Depot mat engem neien z'ersetzen. Eng Aarbechtsgrupp ass aktuell &lt;small&gt;(Stand: 2026)&lt;/small&gt; amgaang en neie Site mat allen operationellen Ufuerderungen a Kompatibilitéite fir zukünftegen Technologien ze plangen, deen an der Ëmgéigend vum geplangte [[Stater Tram#Tramsschapp Cloche d'or|Luxtram-Tramsschapp op der Cloche d'or]] soll entstoen&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.chd.lu/de/node/2947|Titel=Un projet de loi pour financer un deuxième Tramsschapp à la Cloche d’Or {{!}} Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.chd.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

== AVL-Linnen ==
{{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}}

== Fuerpark ==
Den AVL-Fuerpark besteet aus 167 Bussen&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.&lt;/ref&gt;, woubäi nach eng Rëtsch Busse vu private Firmae kommen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&amp;sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
!Kategorie
!Serie
!Marque a Modell
!Ugemellt
!Zuel
!Zuel/Kat.
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Gelenkbus
|1-20
|Mercedes-Benz eCitaro G
|11.2025
|20
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|31-44
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|12.2020
|14
|-
|45-55
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|03.2023
|11
|-
|56-66
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2011
|11
|-
|68-74
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2013
|8
|-
|75-84
|Mercedes-Benz Citaro C2 G 
|09.2015
|10
|-
|85-88;&lt;br&gt;90-92
|Volvo 7900A Hybrid 
|04.2017
|6
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Standardbus
|101-105
|Volvo 7900 Electric Hybrid 
|01.2017
|5
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|106-115
|Volvo 7900E 
|10.2020
|9
|-
|116-128
|Volvo 7900E 
|10.2021
|13
|-
|129-143
|Mercedes-Benz eCitaro 
|01.2024
|15
|-
|144-158
|Mercedes-Benz eCitaro
|11.2025
|15
|-
|201-210
|Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid 
|08.2021
|10
|-
|278-282;&lt;br&gt;284-287;&lt;br&gt;289-292
|Mercedes-Benz O530 Citaro facelift 
|12.2013
|13
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Midibus
|329-331
|Flex-i-Trans 
|08.2014
|3
| rowspan=&quot;4&quot; |7
|-
|332
|Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|12.2020
|1
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |333-335
| rowspan=&quot;2&quot; |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|10.2021
|1
|-
|11.2021
|2
|-
|'''TOTAL'''
|
|
|
|
|'''167&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;'''
|}

=== Nummeréierung ===
Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut:

* 1 – 100: Gelenkbussen
* 101 – 299: Standardbussen
* 301 – 499: Mini- a Midibussen
* Serie 501 – …: Déngschtgefierer
* Serie &gt;601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.

==== Entwécklung vun der Nummeréierung ====
Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn.

Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn.

Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&amp;nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid).

Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1.

== Elektromobilitéit ==
D'Stad Lëtzebuerg huet sech staark engagéiert fir d'AVL-Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten an 2017 goufen déi éischt Luedstatiounen op der Terminussen installéiert. Am Joer 2019 huet d'Stad dunn decidéiert, hier ganz Busflott – déi eege Busse gradewéi déi vun de privaten Entreprisen, déi fir den AVL fueren – z'elektrifizéieren, d'Dieselbussen ofzeschafen an nëmmen nach [[Elektrobus|elektresch Bussen]] ze kafen. An deem Kader gouf am Joer 2022 eng Ausschreiwung fir d'Sous-traitance lancéiert, an där d'Benotze vu voll elektresche Gefierer virgeschriwwen ass.

Zënter der Elektrifizéierung vum Netz sinn d'[[Kuelendioxid|CO₂]]-Emissiounen däitlech erofgaangen, wat de positiven Impakt vun dësem Wiessel a Richtung vun enger nohalteger Mobilitéit ënnersträicht. Am Joer 2016, ier de Reseau elektrifizéiert gouf, hunn d'Busse vum AVL an de Sous-traitanten am Ganze 15.600 Tonnen CO₂ ausgestouss, wat ronn 38&amp;nbsp;% vun all den Emissioune vun den Aktivitéite vun der Stad Lëtzebuerg (Gefierer, Verwaltungsgebaier, technesch Infrastruktur, asw.) ausmécht. Wann d'Elektrifizéierung vum AVL bis ofgeschloss ass, sinn dës Emissioune bal komplett eliminéiert.

Am Laf vum Joer 2026 sinn nach 57 weider elektresch Busse geplangt, sou datt bis Enn vum Joer 95&amp;nbsp;% vun der Flott aus elektresche Busse besteet. Dat Joer duerno sinn dann nach 15 zousätzlech elektresch Busse virgesinn, woumat dann de komplette Wiessel vun Diesel op voll elektresch Mobilitéit ofgeschloss ass&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

==== Opluedstatiounen ====
[[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|thumb|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier…]]
[[File:Luxembourg, station de recharge AVL-Bouillon (102).jpg|thumb|… an d'Luedstatiounen am Depot Hollerech]]

Fir déi Bussen, déi mat [[Pantograph|Pantographen]] ekipéiert sinn, gëtt et aktuell&lt;sup&gt;(Stand: Juni 2026)&lt;/sup&gt; 17 Luedstatiounen op aacht Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutte kënnen opgeluede ginn:

* Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24)
* Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15)
* Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29)
* Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22)
* P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5)
* Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26)
* Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10)
* Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14).
Do dernieft bestinn am Depot zu Hollerech nach 30 Opluedpunkten, haaptsächlech fir d'Bussen iwwer Nuecht opzelueden&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Kuckt och ==
* [[CFL-Busdéngscht]]
* [[Régime général des transports routiers]] (RGTR)
* [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE)
* [[Fréiere Stater Tram]]
* [[Stater Tram]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html Den AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg]
* [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller]
*Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]]</text>
      <sha1>l9272afkbzvorxs6f4450rva0jgvwl0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680567</id>
      <parentid>2680565</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T21:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fuerpark */ Videoiwwerwaachung</comment>
      <origin>2680567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20406" sha1="3ghuujkzi4vk4ziw4yjgeaiufejdqfc" xml:space="preserve">{{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:06, 2. Jun. 2026 (UTC)}}
{{Infobox Transportreseau
|Linnen = 30&lt;br&gt;8 Nuetslinnen
}}
[[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]]
[[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]]
[[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]]
D''''Autobus de la Ville de Luxembourg''', gekierzt '''AVL''', ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&amp;nbsp;km assuréiert.

Den AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau ëmfaasst 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')&lt;ref&gt;Stand: 12. Abrëll 2026&lt;/ref&gt;. Donieft gëtt et Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann.

De ''[[Call-a-Bus]]'' mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 7.000 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2009 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn, an eng 7.400 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert&lt;ref name=zejoert&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html &quot;Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl.&quot;] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.&lt;/ref&gt;.

2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019&lt;/ref&gt;.

Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert&lt;ref name=zejoert/&gt;.

== Geschicht==
=== Vum Ufank bis haut===
[[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]]
Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass.

{{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}}

Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! Datum !! Linn(en)
|-
| 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm
|-
| 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng
|-
| 15.02.1929 || Kräizgrënnchen
|-
| 08.06.1931 || Gronn - Pafendall
|-
| 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss
|-
| 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss
|-
| 15.03.1946 || Kierchbierg
|-
| 19.06.1952 || Cents - Hamm
|-
| 01.11.1952 || Neiduerf
|-
| 01.05.1955 || Rollengergonn
|-
| 13.09.1955 || Hollerech
|-
| 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss
|-
| 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg
|}
D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9&lt;/ref&gt;. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn.

Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt.

D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert.

No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen&lt;ref&gt;René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993&lt;/ref&gt;.

Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn.

Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&amp;nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]).

Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert:

*en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&amp;nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt;
*e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&amp;nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen;
*Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&amp;nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren.

Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&amp;nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf.

Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: 
*de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren;
*den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]];
*den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf.

== Technesch Infrastruktur ==

=== Tramsschapp Lampertsbierg ===
[[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]]
Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert.

=== Garage Hollerech ===
De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen.

Am Depot zu Hollerech gi just déi eege Busse vum AVL ënnerdaach gestallt, déi vun de Sous-traitance ginn en de jeeweilege Betriber geparkt. 

Den AVL installéiert vun 2026 un eng Software fir d'Elektrobussen am Depot ze geréieren, wat e méi effizient Luede vun de Gefierer iwwer Nuecht erméiglecht. Dës Software iwwerwaacht och d'Parke vun de Bussen am Depot an e prezise [[Geolokalisatioun|Geolokalisatiounssystem]] erlaabt et den Depot beschtens z'organiséieren.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/developpement-strategique-et-projets|Titel=Développement stratégique et projets|Gekuckt=02.06.2026|Datum=02.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

An der Tëschenzäit (zënter …{{Wéini?}}) ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „[[Véhicules et maintenance]]“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert.

Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den Trams- a Busmusée an engem separate Gebai ënnerbruecht.

{{Méi Info 1|Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg}}

=== Neien Depot ===
Mëttelfristeg ass et virgesinn de 50 Joer alen Hollerecher Depot mat engem neien z'ersetzen. Eng Aarbechtsgrupp ass aktuell &lt;small&gt;(Stand: 2026)&lt;/small&gt; amgaang en neie Site mat allen operationellen Ufuerderungen a Kompatibilitéite fir zukünftegen Technologien ze plangen, deen an der Ëmgéigend vum geplangte [[Stater Tram#Tramsschapp Cloche d'or|Luxtram-Tramsschapp op der Cloche d'or]] soll entstoen&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.chd.lu/de/node/2947|Titel=Un projet de loi pour financer un deuxième Tramsschapp à la Cloche d’Or {{!}} Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.chd.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

== AVL-Linnen ==
{{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}}

== Fuerpark ==
Den AVL-Fuerpark besteet aus 167 Bussen&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.&lt;/ref&gt;, woubäi nach eng Rëtsch Busse vu private Firmae kommen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&amp;sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
!Kategorie
!Serie
!Marque a Modell
!Ugemellt
!Zuel
!Zuel/Kat.
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Gelenkbus
|1-20
|Mercedes-Benz eCitaro G
|11.2025
|20
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|31-44
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|12.2020
|14
|-
|45-55
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|03.2023
|11
|-
|56-66
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2011
|11
|-
|68-74
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2013
|8
|-
|75-84
|Mercedes-Benz Citaro C2 G 
|09.2015
|10
|-
|85-88;&lt;br&gt;90-92
|Volvo 7900A Hybrid 
|04.2017
|6
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Standardbus
|101-105
|Volvo 7900 Electric Hybrid 
|01.2017
|5
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|106-115
|Volvo 7900E 
|10.2020
|9
|-
|116-128
|Volvo 7900E 
|10.2021
|13
|-
|129-143
|Mercedes-Benz eCitaro 
|01.2024
|15
|-
|144-158
|Mercedes-Benz eCitaro
|11.2025
|15
|-
|201-210
|Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid 
|08.2021
|10
|-
|278-282;&lt;br&gt;284-287;&lt;br&gt;289-292
|Mercedes-Benz O530 Citaro facelift 
|12.2013
|13
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Midibus
|329-331
|Flex-i-Trans 
|08.2014
|3
| rowspan=&quot;4&quot; |7
|-
|332
|Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|12.2020
|1
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |333-335
| rowspan=&quot;2&quot; |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|10.2021
|1
|-
|11.2021
|2
|-
|'''TOTAL'''
|
|
|
|
|'''167&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;'''
|}

=== Nummeréierung ===
Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut:

* 1 – 100: Gelenkbussen
* 101 – 299: Standardbussen
* 301 – 499: Mini- a Midibussen
* Serie 501 – …: Déngschtgefierer
* Serie &gt;601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.

==== Entwécklung vun der Nummeréierung ====
Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn.

Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn.

Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&amp;nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid).

Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1.

=== Videoiwwerwaachung ===
Fir eng méi héich Sécherheet fir d'Benotzer vum ëffentlechen Transport ze garantéieren, huet d'Stad Lëtzebuerg am Joer 2022 decidéiert, all d'Bussen an hirem Netz progressiv mat engem [[Videoiwwerwaachung|Videoiwwerwaachungssystem]] auszestafféieren. Hautdesdaags &lt;small&gt;(Stand: Juni 2026)&lt;/small&gt; si bal all Bussen am Stater Reseau mat sou engem System ekipéiert. Fir déi 5&amp;nbsp;% vun de Bussen déi nach net ekipéiert sinn, ass d'Installatioun fir 2027 virgesinn.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Elektromobilitéit ==
D'Stad Lëtzebuerg huet sech staark engagéiert fir d'AVL-Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten an 2017 goufen déi éischt Luedstatiounen op der Terminussen installéiert. Am Joer 2019 huet d'Stad dunn decidéiert, hier ganz Busflott – déi eege Busse gradewéi déi vun de privaten Entreprisen, déi fir den AVL fueren – z'elektrifizéieren, d'Dieselbussen ofzeschafen an nëmmen nach [[Elektrobus|elektresch Bussen]] ze kafen. An deem Kader gouf am Joer 2022 eng Ausschreiwung fir d'Sous-traitance lancéiert, an där d'Benotze vu voll elektresche Gefierer virgeschriwwen ass.

Zënter der Elektrifizéierung vum Netz sinn d'[[Kuelendioxid|CO₂]]-Emissiounen däitlech erofgaangen, wat de positiven Impakt vun dësem Wiessel a Richtung vun enger nohalteger Mobilitéit ënnersträicht. Am Joer 2016, ier de Reseau elektrifizéiert gouf, hunn d'Busse vum AVL an de Sous-traitanten am Ganze 15.600 Tonnen CO₂ ausgestouss, wat ronn 38&amp;nbsp;% vun all den Emissioune vun den Aktivitéite vun der Stad Lëtzebuerg (Gefierer, Verwaltungsgebaier, technesch Infrastruktur, asw.) ausmécht. Wann d'Elektrifizéierung vum AVL bis ofgeschloss ass, sinn dës Emissioune bal komplett eliminéiert.

Am Laf vum Joer 2026 sinn nach 57 weider elektresch Busse geplangt, sou datt bis Enn vum Joer 95&amp;nbsp;% vun der Flott aus elektresche Busse besteet. Dat Joer duerno sinn dann nach 15 zousätzlech elektresch Busse virgesinn, woumat dann de komplette Wiessel vun Diesel op voll elektresch Mobilitéit ofgeschloss ass&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

==== Opluedstatiounen ====
[[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|thumb|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier…]]
[[File:Luxembourg, station de recharge AVL-Bouillon (102).jpg|thumb|… an d'Luedstatiounen am Depot Hollerech]]

Fir déi Bussen, déi mat [[Pantograph|Pantographen]] ekipéiert sinn, gëtt et aktuell &lt;small&gt;(Stand: Juni 2026)&lt;/small&gt; 17 Luedstatiounen op aacht Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutte kënnen opgeluede ginn:

* Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24)
* Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15)
* Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29)
* Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22)
* P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5)
* Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26)
* Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10)
* Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14).
Do dernieft bestinn am Depot zu Hollerech nach 30 Opluedpunkten, haaptsächlech fir d'Bussen iwwer Nuecht opzelueden&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Kuckt och ==
* [[CFL-Busdéngscht]]
* [[Régime général des transports routiers]] (RGTR)
* [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE)
* [[Fréiere Stater Tram]]
* [[Stater Tram]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html Den AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg]
* [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller]
*Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]]</text>
      <sha1>3ghuujkzi4vk4ziw4yjgeaiufejdqfc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680593</id>
      <parentid>2680567</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T11:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <origin>2680593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21571" sha1="h2oqfk7ev8p895l2ix5u62rpsygv2ns" xml:space="preserve">{{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:06, 2. Jun. 2026 (UTC)}}
{{Infobox Transportreseau
|Linnen = 30&lt;br&gt;8 Nuetslinnen
}}
[[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]]
[[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]]
[[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]]
D''''Autobus de la Ville de Luxembourg''', gekierzt '''AVL''', ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&amp;nbsp;km assuréiert.

Den AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau ëmfaasst 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')&lt;ref&gt;Stand: 12. Abrëll 2026&lt;/ref&gt;. Donieft gëtt et Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann.

De ''[[Call-a-Bus]]'' mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 7.000 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2009 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn, an eng 7.400 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert&lt;ref name=zejoert&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html &quot;Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl.&quot;] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.&lt;/ref&gt;.

2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019&lt;/ref&gt;.

Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert&lt;ref name=zejoert/&gt;.

== Geschicht==
=== Vum Ufank bis haut===
[[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]]
Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass.

{{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}}

Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! Datum !! Linn(en)
|-
| 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm
|-
| 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng
|-
| 15.02.1929 || Kräizgrënnchen
|-
| 08.06.1931 || Gronn - Pafendall
|-
| 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss
|-
| 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss
|-
| 15.03.1946 || Kierchbierg
|-
| 19.06.1952 || Cents - Hamm
|-
| 01.11.1952 || Neiduerf
|-
| 01.05.1955 || Rollengergonn
|-
| 13.09.1955 || Hollerech
|-
| 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss
|-
| 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg
|}
D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf&lt;ref&gt;Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9&lt;/ref&gt;. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn.

Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt.

D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert.

No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen&lt;ref&gt;René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993&lt;/ref&gt;.

Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn.

Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&amp;nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]).

Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert:

*en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&amp;nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt;
*e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&amp;nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen;
*Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&amp;nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren.

Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&amp;nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf.

Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: 
*de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren;
*den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]];
*den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf.

== Technesch Infrastruktur ==
=== Tramsschapp Lampertsbierg ===
[[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]]
Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert.

=== Garage Hollerech ===
De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen.

Am Depot zu Hollerech gi just déi eege Busse vum AVL ënnerdaach gestallt, déi vun de Sous-traitance ginn en de jeeweilege Betriber geparkt. 

Den AVL installéiert vun 2026 un eng Software fir d'Elektrobussen am Depot ze geréieren, wat e méi effizient Luede vun de Gefierer iwwer Nuecht erméiglecht. Dës Software iwwerwaacht och d'Parke vun de Bussen am Depot an e prezise [[Geolokalisatioun|Geolokalisatiounssystem]] erlaabt et den Depot beschtens z'organiséieren.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/developpement-strategique-et-projets|Titel=Développement stratégique et projets|Gekuckt=02.06.2026|Datum=02.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

An der Tëschenzäit (zënter …{{Wéini?}}) ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „[[Véhicules et maintenance]]“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert.

Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den Trams- a Busmusée an engem separate Gebai ënnerbruecht.

{{Méi Info 1|Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg}}

=== Neien Depot ===
Mëttelfristeg ass et virgesinn de 50 Joer alen Hollerecher Depot mat engem neien z'ersetzen. Eng Aarbechtsgrupp ass aktuell &lt;small&gt;(Stand: 2026)&lt;/small&gt; amgaang en neie Site mat allen operationellen Ufuerderungen a Kompatibilitéite fir zukünftegen Technologien ze plangen, deen an der Ëmgéigend vum geplangte [[Stater Tram#Tramsschapp Cloche d'or|Luxtram-Tramsschapp op der Cloche d'or]] soll entstoen&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.chd.lu/de/node/2947|Titel=Un projet de loi pour financer un deuxième Tramsschapp à la Cloche d’Or {{!}} Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.chd.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

== AVL-Linnen ==
{{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}}

== Déngscht um Client ==
Op méi groussen Halte stinn digital DFI-Panneauen ('''D'''igitale-'''F'''ahrgast-'''I'''nformation) fir d'Clienten an Echtzäit iwwer den Depart vun hirer Linn z'informéieren. Fir de Confort vun de Clienten, sinn iwwer 300 Halten an der Stad mat engem [[Bushaischen]] ekipéiert, an deenen op digitalen Ecranen Informatiounen iwwer de Fuerplang an de Reseau affichéiert ginn. Mëttelfristeg ass een Zil vum AVL fir d'Digitaliséierung virun ze dreiwen an och op Arrêten ouni Bushaischen eng digital Fuerplang- an Netzinformatioun unzebidden an d'Pabeierinformatioun ofzeschafen, sou wéi dat an enger Testphas scho mam „Live-Paper“ gemaach gëtt.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; perrow=&quot;4&quot; caption=&quot;Informatioun fir d'Clienten&quot;&gt;
Fichier:Luxembourg, affiche pandémie Covid-19 (103).jpg|Eent vun den iwwer 300 Bushaisercher an der Stad Lëtzebuerg
Fichier:Luxembourg, panneau DFI Gare centrale (101).jpg|En alen…
Fichier:Luxembourg, Hamilius, Teleste outdoor RGB LED display (103).jpg|…an en neien DFI-Panneau um Hamilius
Fichier:Luxembourg, livepaper Clausener Bréck (102).jpg|E „Live-Paper“ a Clausen.
&lt;/gallery&gt; 
== Fuerpark ==
Den AVL-Fuerpark besteet aus 167 Bussen&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.&lt;/ref&gt;, woubäi nach eng Rëtsch Busse vu private Firmae kommen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&amp;sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
!Kategorie
!Serie
!Marque a Modell
!Ugemellt
!Zuel
!Zuel/Kat.
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Gelenkbus
|1-20
|Mercedes-Benz eCitaro G
|11.2025
|20
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|31-44
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|12.2020
|14
|-
|45-55
|Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid 
|03.2023
|11
|-
|56-66
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2011
|11
|-
|68-74
|Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G 
|12.2013
|8
|-
|75-84
|Mercedes-Benz Citaro C2 G 
|09.2015
|10
|-
|85-88;&lt;br&gt;90-92
|Volvo 7900A Hybrid 
|04.2017
|6
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |Standardbus
|101-105
|Volvo 7900 Electric Hybrid 
|01.2017
|5
| rowspan=&quot;7&quot; |80&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|-
|106-115
|Volvo 7900E 
|10.2020
|9
|-
|116-128
|Volvo 7900E 
|10.2021
|13
|-
|129-143
|Mercedes-Benz eCitaro 
|01.2024
|15
|-
|144-158
|Mercedes-Benz eCitaro
|11.2025
|15
|-
|201-210
|Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid 
|08.2021
|10
|-
|278-282;&lt;br&gt;284-287;&lt;br&gt;289-292
|Mercedes-Benz O530 Citaro facelift 
|12.2013
|13
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Midibus
|329-331
|Flex-i-Trans 
|08.2014
|3
| rowspan=&quot;4&quot; |7
|-
|332
|Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|12.2020
|1
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |333-335
| rowspan=&quot;2&quot; |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 
|10.2021
|1
|-
|11.2021
|2
|-
|'''TOTAL'''
|
|
|
|
|'''167&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;'''
|}

=== Nummeréierung ===
Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut:

* 1 – 100: Gelenkbussen
* 101 – 299: Standardbussen
* 301 – 499: Mini- a Midibussen
* Serie 501 – …: Déngschtgefierer
* Serie &gt;601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren.

==== Entwécklung vun der Nummeréierung ====
Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn.

Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn.

Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&amp;nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid).

Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1.

=== Videoiwwerwaachung ===
Fir eng méi héich Sécherheet fir d'Benotzer vum ëffentlechen Transport ze garantéieren, huet d'Stad Lëtzebuerg am Joer 2022 decidéiert, all d'Bussen an hirem Netz progressiv mat engem [[Videoiwwerwaachung|Videoiwwerwaachungssystem]] auszestafféieren. Hautdesdaags &lt;small&gt;(Stand: Juni 2026)&lt;/small&gt; si bal all Bussen am Stater Reseau mat sou engem System ekipéiert. Fir déi 5&amp;nbsp;% vun de Bussen déi nach net ekipéiert sinn, ass d'Installatioun fir 2027 virgesinn.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Elektromobilitéit ==
D'Stad Lëtzebuerg huet sech staark engagéiert fir d'AVL-Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten an 2017 goufen déi éischt Luedstatiounen op der Terminussen installéiert. Am Joer 2019 huet d'Stad dunn decidéiert, hier ganz Busflott – déi eege Busse gradewéi déi vun de privaten Entreprisen, déi fir den AVL fueren – z'elektrifizéieren, d'Dieselbussen ofzeschafen an nëmmen nach [[Elektrobus|elektresch Bussen]] ze kafen. An deem Kader gouf am Joer 2022 eng Ausschreiwung fir d'Sous-traitance lancéiert, an där d'Benotze vu voll elektresche Gefierer virgeschriwwen ass.

Zënter der Elektrifizéierung vum Netz sinn d'[[Kuelendioxid|CO₂]]-Emissiounen däitlech erofgaangen, wat de positiven Impakt vun dësem Wiessel a Richtung vun enger nohalteger Mobilitéit ënnersträicht. Am Joer 2016, ier de Reseau elektrifizéiert gouf, hunn d'Busse vum AVL an de Sous-traitanten am Ganze 15.600 Tonnen CO₂ ausgestouss, wat ronn 38&amp;nbsp;% vun all den Emissioune vun den Aktivitéite vun der Stad Lëtzebuerg (Gefierer, Verwaltungsgebaier, technesch Infrastruktur, asw.) ausmécht. Wann d'Elektrifizéierung vum AVL bis ofgeschloss ass, sinn dës Emissioune bal komplett eliminéiert.

Am Laf vum Joer 2026 sinn nach 57 weider elektresch Busse geplangt, sou datt bis Enn vum Joer 95&amp;nbsp;% vun der Flott aus elektresche Busse besteet. Dat Joer duerno sinn dann nach 15 zousätzlech elektresch Busse virgesinn, woumat dann de komplette Wiessel vun Diesel op voll elektresch Mobilitéit ofgeschloss ass&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

==== Opluedstatiounen ====
[[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|thumb|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier…]]
[[File:Luxembourg, station de recharge AVL-Bouillon (102).jpg|thumb|… an d'Luedstatiounen am Depot Hollerech]]

Fir déi Bussen, déi mat [[Pantograph|Pantographen]] ekipéiert sinn, gëtt et aktuell &lt;small&gt;(Stand: Juni 2026)&lt;/small&gt; 17 Luedstatiounen op aacht Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutte kënnen opgeluede ginn:

* Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24)
* Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15)
* Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29)
* Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22)
* P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5)
* Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26)
* Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10)
* Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14).
Do dernieft bestinn am Depot zu Hollerech nach 30 Opluedpunkten, haaptsächlech fir d'Bussen iwwer Nuecht opzelueden&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Kuckt och ==
* [[CFL-Busdéngscht]]
* [[Régime général des transports routiers]] (RGTR)
* [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE)
* [[Fréiere Stater Tram]]
* [[Stater Tram]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html Den AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg]
* [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller]
*Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]]</text>
      <sha1>h2oqfk7ev8p895l2ix5u62rpsygv2ns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Mamer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72831</id>
    <revision>
      <id>2680568</id>
      <parentid>2674674</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T21:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32968-72</username>
        <id>71568</id>
      </contributor>
      <comment>/* Um Spaweck */ Den Numm geed säit 2012 net mei mat technique genotzt</comment>
      <origin>2680568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10356" sha1="3au4qwwg12vsms44l1eice3pq1xt945" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mamer 
 | Numm (Däitsch)  = Mamer
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Mamer}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|37|42|N|06|01|34|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
* [[Mamer]]
* [[Capellen]]
* [[Holzem]]

== Geographie ==
D'Gemeng Mamer läit westlech am Lëtzebuerger Land am [[Kanton Capellen]]. Ronderëm leien Gemenge [[Gemeng Käerch|Käerch]] a [[Gemeng Kielen|Kielen]] am Norden, [[Stroossen]] am Osten, [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] an [[Gemeng Dippech|Dippech]] am Süden, [[Gemeng Garnech|Garnech]] a [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] am Westen. D'Uertschaft Mamer läit un der [[Mamer (Baach)|Mamer]].

Duerch Mamer leeft d'[[Nationalstrooss 6|Nationalstrooss N6]] déi op hirer ganzer Längt zu der [[Voie de la Liberté]] gehéiert.

== Geschicht ==
Mamer gëtt an engem Schenkungsakt vum [[8. Abrëll]] [[960]], an deem d'Gräfin Liutgardis d'Uertschaft Mambra, déi si vun hiren Eltere Wigerich a Kunigunde geierft hat, un d'Klouschter Sankt Maximin vun Tréier verschenkt, fir d'éischt schrëftlech ernimmt.

===Entwécklung vun der Awunnerzuel===
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.8)
 id:darkgrey value:gray(0.6)
 id:bar value:rgb(0.9,0.35,0.25)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:11000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:white

BarData=
 bar:1821 text:1821
 bar:1871 text:1871
 bar:1910 text:1910
 bar:1922 text:1922
 bar:1935 text:1935
 bar:1947 text:1947
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
 bar:2021 text:2021

PlotData=
 color:bar width:20 align:left
 bar:1821 from:0 till:1223
 bar:1871 from:0 till:1956
 bar:1910 from:0 till:1974
 bar:1922 from:0 till:1977
 bar:1935 from:0 till:2073
 bar:1947 from:0 till:2070
 bar:1960 from:0 till:2455
 bar:1970 from:0 till:3123
 bar:1981 from:0 till:5423
 bar:1991 from:0 till:6264
 bar:2001 from:0 till:6753
 bar:2011 from:0 till:7687
 bar:2021 from:0 till:10218

PlotData=
 bar:1821 at: 1223 fontsize:S text:1.223 shift:(-14,5)
 bar:1871 at: 1956 fontsize:S text:1.956 shift:(-14,5)
 bar:1910 at: 1974 fontsize:S text:1.974 shift:(-14,5)
 bar:1922 at: 1977 fontsize:S text:1.977 shift:(-14,5)
 bar:1935 at: 2073 fontsize:S text:2.073 shift:(-14,5)
 bar:1947 at: 2070 fontsize:S text:2.070 shift:(-14,5)
 bar:1960 at: 2455 fontsize:S text:2.455 shift:(-14,5)
 bar:1970 at: 3123 fontsize:S text:3.123 shift:(-14,5)
 bar:1981 at: 5423 fontsize:S text:5.423 shift:(-14,5)
 bar:1991 at: 6264 fontsize:S text:6.264 shift:(-14,5)
 bar:2001 at: 6753 fontsize:S text:6.753 shift:(-14,5)
 bar:2011 at: 7687 fontsize:S text:7.687 shift:(-14,5)
 bar:2021 at: 10218 fontsize:S text:10.218 shift:(-14,5)
&lt;/timeline&gt;
{{Statec Awunner}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mamer luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''d'azur à la façade de temple antique à quatre colonnes d'or, au chef du même chargé d'une roue d'azur entre deux crampons de gueule''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[27. August]] [[1979]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[12. Oktober]] [[1979]] - Mémorial B 1979, Säit 1030 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1979}}&lt;br&gt;D'Haaptfaarwe sinn aus dem Wope vun den Häre vu Miersch (Gold mat blo gesträift), den Tempel ass dra fir drun z'erënneren datt an der Réimerzäit e grousst Duerf do stoung, vun deem Iwwerreschter fonnt gi sinn, d'Rad kënnt aus dem Wope vun der bekannter humanistescher Famill Mameranus déi vu Mamer war, déi zwéi rout Kreep kommen aus dem Wope vun der aristokratescher Famill, déi och den Numm Mamer hat.
|}

[[Fichier:Hames Albert Monument Mamer 2008.jpg|thumb|Monument fir d'Affer vum [[Zweete Weltkrich]], realiséiert op Basis vun enger [[Maquette]] vum [[Albert Hames]] ([[1910]]-[[1989]])]]

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Mamer gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. Zanter de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] vun 2023 setzt e sech aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen; virdru waren et der nëmmen 13&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2022/11/23/a582/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 23 novembre 2022 portant fixation du nombre des conseillers communaux à attribuer à chaque commune|Gekuckt=06.12.2022|Datum=23.11.2022|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Well op den 30. September 2022 méi ewéi 10.000 Leit an der Gemeng ugemellt waren, ass d'Zuel vun de Schäffen no de Gemengewale vum 11. Juni 2023 vun zwéin op dräi eropgesat ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/2023/06/21/a326/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 21 juin 2023 portant fixation du nombre des échevins de la commune de Mamer à trois|Gekuckt=28.06.2023|Datum=21.06.2023|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 4 || 4 || 2 || 3
|- 
| 2005 || 6 || 2 || 2 || 3
|- 
| 2011 || '''6''' || 1 || 3 || '''3'''
|- 
| 2017 || '''6''' || 1 || 3 || '''3'''
|- 
| 2023 || '''7''' || 2 || 3 || '''3'''
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu /elections.lu}}

=== Buergermeeschtere vu Mamer ===
{{Div col|cols=3}}
* Jean-Baptiste Kayl (1844-1848)&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* Nicolas Bornong (1852-1870)
* J.B. Risch (1870-1873)
* Jean Schmit (1873-1879)
* [[Jean Wester]] vu Mamer (1879-1897)
* [[Henri Funck]] vu Capellen (1897-1906)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl? action=fv&amp;sid=luxbio&amp;vol=11&amp;page=219&amp;zoom=3|Titel=Funck|Gekuckt=2026-02-24|Wierk=Biographie nationale du pays de Luxembourg : Fascicule 11 - page 219|Editeur=luxemburgensia.bnl.lu|Säiten=Säit 219|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
* [[Charles Risch]] vu Capellen (1912-1919)
* [[Jean Schneider]] vu Mamer (1919-1929)
* [[Jean-Pierre Wilhelm]] vu Mamer (1929-1956)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=04.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* [[Jean Marx]] vu Mamer (1956-1968)
* [[François Trausch]] vu Mamer (1968-1975)
* [[René Federspiel]] vu Mamer (1976-1981)
* [[Josy Konz]] vu Mamer (1982-1992)
* [[Henri Hosch]] vu Capellen (1993-1999)
* [[Gilles Roth]] vu Mamer (2000-2023)
* [[Luc Feller]] vu Mamer (2023-)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Mamer ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:MamerThermen01.jpg|thumb|Déi restauréiert réimesch Thermen zu Mamer. Hannen am Bild: d'Mamer.]]
*Réimesch Thermen
[[1972]] goufe bei archeologeschen Ausgruewungen zu Mamer no beim [[Tossebierg]] Iwwerreschter vun ë.&amp;nbsp;a. [[Thermen]] aus der [[Réimescht Räich|réimescher]] Zäit entdeckt.

{{Méi Info 1|Réimesch Thermen zu Mamer}}

*[[Capellen#Réimeschen Zillenuewen|Réimeschen Zillenuewen zu Capellen]]

== Fräizäit zu Mamer ==
An der Gemeng Mamer an an der noer Ëmgéigend gëtt et en Netz vun Trëppelpied dat eng Totallängt vun 41 Kilometer huet. Nieft dem ''Circuit autopédestre'' am [[Juckelsbësch]] deen 9 Kilometer laang ass, sinn déi aner 6 gezeechent Pied tëscht 3,7 a 6,3&amp;nbsp;km laang. Eng Kaart mat den Trëppelpied kann een op der Mamer Gemeng gratis kréien.

== Jumelage ==
* Mamer ass zanter 1976 jumeléiert mat der [[Frankräich|franséischer]] Gemeng [[Dangé-Saint-Romain]].

== Bekannt Leit aus der Gemeng Mamer==
{{Div col|cols=3}}
* [[Josy Barthel]], Sportler a Politiker
* [[Josy Braun]], Schrëftsteller
* [[Nicolas Flener]], Lokalhistoriker
* [[Nicolas Frantz]], Vëlossportler
* [[Jean-Claude Juncker]], Politiker
* [[Henri Kirpach]], Politiker
* [[Carlo Losch]], Moler an Auteur
* [[Nicolaus Mameranus]]
* [[Ody Roos]], Filmregisseur a Filmproduzent
* [[Mars Schmit]], Moler
* [[Hary Trauffler]], Editeur
* [[Henri Losch]], Schrëftsteller a Schauspiller
{{Div col end}}

[[Fichier:Mamer Altersheim.jpg|thumb|500px|Mamer Altersheem]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
*[[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
*[[Pompjeeë Gemeng Mamer]]
*[[Kierch Mamer]]
*[[F.C. Mamer 32]]
*[[Lycée Josy-Barthel Mamer]]
*[[Mamer velo]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Mamer}}
* [http://www.mamer.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Mamer]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/mamer D'Gemeng Mamer op der Websäit vum Syvicol]
* [http://cisma.lu/ Centre d'Incendie et de Secours Mamer]
* [http://www.mamerwiselen.lu/ MAMER WISELEN Scouten a Guiden] [[Fédération nationale des éclaireurs et éclaireuses du Luxembourg|FNEL]]
* [http://www.hgm.lu/ Harmonie Gemeng Mamer]
* [http://www.ljbm.lu/ Lycée Josy-Barthel Mamer]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Mamer]]
[[Kategorie:Gemeng Mamer| ]]</text>
      <sha1>3au4qwwg12vsms44l1eice3pq1xt945</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kierch Nidderkuer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91701</id>
    <revision>
      <id>2680534</id>
      <parentid>2531970</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>net accessibel</comment>
      <origin>2680534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3210" sha1="s46xom93q08qy6udodbaldh69d4hez0" xml:space="preserve">{{Infobox Kierchentabell nei
 | Numm = Kierch vun Nidderkuer
 | Foto gewënscht =
 | Bild = Kierch Nidderkuer-front.jpg
 | Bildtext = 
 | Bild héich = 
 | Bildtext héich = 
 | Uertschaft = [[Nidderkuer]]
 | Par = [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise|Par Déifferdeng&lt;br&gt;Saint-François-d'Assise]]
 | Dekanat = [[Dekanat Süden-West]]
 | Numm / Patréiner = Hl. Péiter a Pol
 | Architekt(en) = [[Antoine Hartmann]]
 | Baujoer = 
 | Konsekratiounsjoer = 1893
 | Koordinaten = {{coor dms|49|32|11.7|N|05|53|16.2|O}}
 }}
D''''Kierch vun Nidderkuer''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise]] an zu der [[Gemeng Déifferdeng]] gehéiert.

De [[Patréiner]] sinn d'Helleg Péiter a [[Paulus vun Tarsus|Pol]], deenen hiert Fest den 29. Juni gefeiert gëtt.

Se steet am nordwestlechen Deel vun [[Nidderkuer]] an engem Dräieck tëscht der ''rue de l'Église'', der ''rue du Cimetière'' an der ''rue St. Paul''. Hannert der [[Kierch]], e bëssche méi héich erop, ass de [[Kierfecht]] vun Nidderkuer.

== Geschicht ==
D'Kierch mat dräi [[Kiercheschëff|Schëffer]] gouf 1854 no Pläng vum Architekt [[Antoine Hartmann]] gebaut. Se gouf de 15. Juli 1893 vum [[Bëschof]] [[Jean-Joseph Koppes]] konsekréiert.

Well no staarkem [[Reen|Ree]] Waasser an d'Gebai agedrongen ass an duerno Schimmel entstanen ass, ass d'Kierch zënter November 2024 net méi accessibel. Et sinn deier Reparaturen néideg, déi de [[Kierchefong]] net onbedéngt bezuele kann. D'Par Déifferdeng huet proposéiert fir d'Kierch z'entweien; d'Decisioun gouf vum [[Bëschof|Äerzbëschof]] [[Jean-Claude Hollerich]] einstweile verworf.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://digitalpaper.wort.lu/data/2172/reader/reader.html?t=1780416712019#!preferred/0/package/2172/pub/4930/page/12|Titel=Bleibt das Gotteshaus in Niederkorn im Besitz der katholischen Kirche?|Gekuckt=02.06.2026|Auteur=Mike Stebens|Datum=02.06.2026|Wierk=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; {{Nokucken|2027 Januar|Kommentar=wéi gesäit et aus mat der Kierch? Ass se accessibel? Gëtt se entweit?}}

==Klacken==
3 Klacken, déi am Salve-Regina-Motiv laude, hänken am Tuerm. Se stamen aus der selwechter Géisserei, awer aus zwéi Joerhonnerten.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Nr.
!Numm
!Gewiicht (kg) 
!Duerchmiesser (cm) 
!Toun
!Géisser
!Gossjoër
|-
|1
|Maria Tréischterin  
|1'200
|126
|e'
|Mabilon
|1952
|-
|2
|Péitrus
|700
|104
|g'
|Mabilon 
|1858
|-
|3
|Apollonia
|500
|93
|a'
|Mabilon
|1858
|}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Église Saints-Pierre-et-Paul (Niedercorn)|{{PAGENAME}}}}
* [http://differdange.cathol.lu/eglisenied.htm D'Kierch op der Websäit vum Parverband Déifferdeng]
* [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2174/b2174.shtml D'Fënstere vun der Kierch vun Nidderkuer op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&amp;nbsp;V.''] {{de}}

[[Fichier:Kierch Nidderkuer.jpg|thumb|left|400px|Kierch vun Nidderkuer, vum Kierfecht hier gekuckt]]

[[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Déifferdeng|Kierch Nidderkuer]]
[[Kategorie:Bauwierker 1854]]
[[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Süden-West|Nidderkuer]]</text>
      <sha1>s46xom93q08qy6udodbaldh69d4hez0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680542</id>
      <parentid>2680534</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>keng Verduebelung vum Laut</comment>
      <origin>2680542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3209" sha1="4w38nnisve7a1lgpdfau8z0myjx9c71" xml:space="preserve">{{Infobox Kierchentabell nei
 | Numm = Kierch vun Nidderkuer
 | Foto gewënscht =
 | Bild = Kierch Nidderkuer-front.jpg
 | Bildtext = 
 | Bild héich = 
 | Bildtext héich = 
 | Uertschaft = [[Nidderkuer]]
 | Par = [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise|Par Déifferdeng&lt;br&gt;Saint-François-d'Assise]]
 | Dekanat = [[Dekanat Süden-West]]
 | Numm / Patréiner = Hl. Péiter a Pol
 | Architekt(en) = [[Antoine Hartmann]]
 | Baujoer = 
 | Konsekratiounsjoer = 1893
 | Koordinaten = {{coor dms|49|32|11.7|N|05|53|16.2|O}}
 }}
D''''Kierch vun Nidderkuer''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise]] an zu der [[Gemeng Déifferdeng]] gehéiert.

De [[Patréiner]] sinn d'Helleg Péiter a [[Paulus vun Tarsus|Pol]], deenen hiert Fest den 29. Juni gefeiert gëtt.

Se steet am nordwestlechen Deel vun [[Nidderkuer]] an engem Dräieck tëscht der ''rue de l'Église'', der ''rue du Cimetière'' an der ''rue St. Paul''. Hanner der [[Kierch]], e bëssche méi héich erop, ass de [[Kierfecht]] vun Nidderkuer.

== Geschicht ==
D'Kierch mat dräi [[Kiercheschëff|Schëffer]] gouf 1854 no Pläng vum Architekt [[Antoine Hartmann]] gebaut. Se gouf de 15. Juli 1893 vum [[Bëschof]] [[Jean-Joseph Koppes]] konsekréiert.

Well no staarkem [[Reen|Ree]] Waasser an d'Gebai agedrongen ass an duerno Schimmel entstanen ass, ass d'Kierch zënter November 2024 net méi accessibel. Et sinn deier Reparaturen néideg, déi de [[Kierchefong]] net onbedéngt bezuele kann. D'Par Déifferdeng huet proposéiert fir d'Kierch z'entweien; d'Decisioun gouf vum [[Bëschof|Äerzbëschof]] [[Jean-Claude Hollerich]] einstweile verworf.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://digitalpaper.wort.lu/data/2172/reader/reader.html?t=1780416712019#!preferred/0/package/2172/pub/4930/page/12|Titel=Bleibt das Gotteshaus in Niederkorn im Besitz der katholischen Kirche?|Gekuckt=02.06.2026|Auteur=Mike Stebens|Datum=02.06.2026|Wierk=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; {{Nokucken|2027 Januar|Kommentar=wéi gesäit et aus mat der Kierch? Ass se accessibel? Gëtt se entweit?}}

==Klacken==
3 Klacken, déi am Salve-Regina-Motiv laude, hänken am Tuerm. Se stamen aus der selwechter Géisserei, awer aus zwéi Joerhonnerten.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Nr.
!Numm
!Gewiicht (kg) 
!Duerchmiesser (cm) 
!Toun
!Géisser
!Gossjoër
|-
|1
|Maria Tréischterin  
|1'200
|126
|e'
|Mabilon
|1952
|-
|2
|Péitrus
|700
|104
|g'
|Mabilon 
|1858
|-
|3
|Apollonia
|500
|93
|a'
|Mabilon
|1858
|}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Église Saints-Pierre-et-Paul (Niedercorn)|{{PAGENAME}}}}
* [http://differdange.cathol.lu/eglisenied.htm D'Kierch op der Websäit vum Parverband Déifferdeng]
* [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2174/b2174.shtml D'Fënstere vun der Kierch vun Nidderkuer op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&amp;nbsp;V.''] {{de}}

[[Fichier:Kierch Nidderkuer.jpg|thumb|left|400px|Kierch vun Nidderkuer, vum Kierfecht hier gekuckt]]

[[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Déifferdeng|Kierch Nidderkuer]]
[[Kategorie:Bauwierker 1854]]
[[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Süden-West|Nidderkuer]]</text>
      <sha1>4w38nnisve7a1lgpdfau8z0myjx9c71</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680553</id>
      <parentid>2680542</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T17:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sultan Edijingo</username>
        <id>1468</id>
      </contributor>
      <comment>Ref</comment>
      <origin>2680553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3223" sha1="64ys8s2vqbqacrdkicaykgut4wjoiyr" xml:space="preserve">{{Infobox Kierchentabell nei
 | Numm = Kierch vun Nidderkuer
 | Foto gewënscht =
 | Bild = Kierch Nidderkuer-front.jpg
 | Bildtext = 
 | Bild héich = 
 | Bildtext héich = 
 | Uertschaft = [[Nidderkuer]]
 | Par = [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise|Par Déifferdeng&lt;br&gt;Saint-François-d'Assise]]
 | Dekanat = [[Dekanat Süden-West]]
 | Numm / Patréiner = Hl. Péiter a Pol
 | Architekt(en) = [[Antoine Hartmann]]
 | Baujoer = 
 | Konsekratiounsjoer = 1893
 | Koordinaten = {{coor dms|49|32|11.7|N|05|53|16.2|O}}
 }}
D''''Kierch vun Nidderkuer''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise]] an zu der [[Gemeng Déifferdeng]] gehéiert.

De [[Patréiner]] sinn d'Helleg Péiter a [[Paulus vun Tarsus|Pol]], deenen hiert Fest den 29. Juni gefeiert gëtt.

Se steet am nordwestlechen Deel vun [[Nidderkuer]] an engem Dräieck tëscht der ''rue de l'Église'', der ''rue du Cimetière'' an der ''rue St. Paul''. Hanner der [[Kierch]], e bëssche méi héich erop, ass de [[Kierfecht]] vun Nidderkuer.

== Geschicht ==
D'Kierch mat dräi [[Kiercheschëff|Schëffer]] gouf 1854 no Pläng vum Architekt [[Antoine Hartmann]] gebaut. Se gouf de 15. Juli 1893 vum [[Bëschof]] [[Jean-Joseph Koppes]] konsekréiert.

Well no staarkem [[Reen|Ree]] Waasser an d'Gebai agedrongen ass an duerno Schimmel entstanen ass, ass d'Kierch zënter November 2024 net méi accessibel. Et sinn deier Reparaturen néideg, déi de [[Kierchefong]] net onbedéngt bezuele kann. D'Par Déifferdeng huet proposéiert fir d'Kierch z'entweien; d'Decisioun gouf vum [[Bëschof|Äerzbëschof]] [[Jean-Claude Hollerich]] einstweile verworf.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://digitalpaper.wort.lu/data/2172/reader/reader.html?t=1780416712019#!preferred/0/package/2172/pub/4930/page/12|Titel=Bleibt das Gotteshaus in Niederkorn im Besitz der katholischen Kirche?|Gekuckt=02.06.2026|Auteur=Mike Stebens|Datum=02.06.2026|Wierk=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; {{Nokucken|2027 Januar|Kommentar=wéi gesäit et aus mat der Kierch? Ass se accessibel? Gëtt se entweit?}}

==Klacken==
3 Klacken, déi am Salve-Regina-Motiv laude, hänken am Tuerm. Se stamen aus der selwechter Géisserei, awer aus zwéi Joerhonnerten.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Nr.
!Numm
!Gewiicht (kg) 
!Duerchmiesser (cm) 
!Toun
!Géisser
!Gossjoër
|-
|1
|Maria Tréischterin  
|1'200
|126
|e'
|Mabilon
|1952
|-
|2
|Péitrus
|700
|104
|g'
|Mabilon 
|1858
|-
|3
|Apollonia
|500
|93
|a'
|Mabilon
|1858
|}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Église Saints-Pierre-et-Paul (Niedercorn)|{{PAGENAME}}}}
* [http://differdange.cathol.lu/eglisenied.htm D'Kierch op der Websäit vum Parverband Déifferdeng]
* [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2174/b2174.shtml D'Fënstere vun der Kierch vun Nidderkuer op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&amp;nbsp;V.''] {{de}}

[[Fichier:Kierch Nidderkuer.jpg|thumb|left|400px|Kierch vun Nidderkuer, vum Kierfecht hier gekuckt]]
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Déifferdeng|Kierch Nidderkuer]]
[[Kategorie:Bauwierker 1854]]
[[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Süden-West|Nidderkuer]]</text>
      <sha1>64ys8s2vqbqacrdkicaykgut4wjoiyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Auguste Schleck</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92941</id>
    <revision>
      <id>2680507</id>
      <parentid>2532159</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24333-22</username>
        <id>70862</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2680507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="912" sha1="e4sq1rlp2kiuz510cm7vrdifk1l9p2z" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie (Sportler)}}
Den '''Auguste Schleck''', gebuer de [[15. Mäerz]] [[1906]], a gestuerwen den [[11. Dezember]] [[1982]], war e lëtzebuergesche Vëlossportler.&lt;ref&gt;[http://www.siteducyclisme.net/coureurfiche.php?coureurid=31720 Den Auguste Schleck op siteducyclisme.net]&lt;/ref&gt;

Hien ass de Papp vum [[Johny Schleck]] an de Grousspapp vum [[Fränk Schleck]] an [[Andy Schleck]].

== Palmarès ==
===1925===
* 1. an der drëtter Etapp vum ''Critérium des Jeunes''.
=== 1926 ===
* 3. beim [[Grand Prix François-Faber]]

=== 1927 ===
* 3. beim Grand Prix François-Faber

=== 1928 ===
* 3. bei den [[National Meeschterschaften am Vëlossport op der Strooss (Lëtzebuerg)|nationale Meeschterschaften op der Strooss]] an der Kategorie Independant.

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Schleck Auguste}}
[[Kategorie:Gebuer 1906]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Vëlossportler]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1982]]</text>
      <sha1>e4sq1rlp2kiuz510cm7vrdifk1l9p2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BGL BNP Paribas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96464</id>
    <revision>
      <id>2680506</id>
      <parentid>2679891</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Corto lu</username>
        <id>4182</id>
      </contributor>
      <comment>/* Generaldirekteren[8] */</comment>
      <origin>2680506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6198" sha1="p98i1f03klhf6uo8byz0e4jptdcj5f7" xml:space="preserve">{{Infobox Entreprise 
| Numm = BGL BNP Paribas
| Logo = 
| Bild = Luxembourg City boulevard Royal BGL BNP Paribas 2016.jpg
| Bildtext = D'Gebai vun der BGL BNP Paribas um [[Boulevard Royal]]&lt;br&gt;an der Stad Lëtzebuerg, ier et 2016 ofgerappt gouf.
| Typ = [[Société anonyme]]
| Slogan = 
| Grënnungsdatum = [[1919]]
| Sëtz = 50, Avenue J.F. Kennedy&lt;br&gt;2951 [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]
| Leedung = [[Nicolas Otton]] {{small|&gt;01.01.2026}}
| Mataarbechter =2089 (2024) 
| Branche = Bankservicer 
| Produit = 
| Ëmsaz = 
| Homepage = www.bnpparibas.lu
}}
D''''BGL BNP Paribas''' ass eng [[Bank]] a Form vun enger lëtzebuergescher [[Société anonyme (Lëtzebuerg)|Société anonyme]].

==Geschicht==
Si gouf 1919 als '''Banque générale du Luxembourg''' ('''BGL'''; ''Generalbank'') gegrënnt. Am Ufank hat d'Bank Agencen zu [[Arel]], [[Baaschtnech]], [[Virton]], [[Florenville]] an an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Eréischt an den 1930er Jore gëtt d'BGL eng Bank, déi haaptsächlech zu Lëtzebuerg present ass.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://bgl.uni.lu/map|Titel=Agences - BGL. L'histoire d'un siècle|Gekuckt=15-12-2025}}&lt;/ref&gt; 1935 gëtt s'eng Gesellschaft no [[Lëtzebuerger Recht]]. Dat selwecht Joer grënnt d'BGL [[Cofhylux]] fir ënner anerem hir Immobilien ze verwalten.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://bgl.uni.lu/timeline|Titel=Ligne du temps - BGL. L'histoire d'un siècle|Gekuckt=15-12-2025}}&lt;/ref&gt; 1939 ass si ee vu de Grënnungsmembere vun der [[ABBL]]. Nom [[Zweete Weltkrich]] kennt d'BGL dann eng rasant Entwécklung, déi een ënner anerem beim Personal gesäit
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Employéë bei der BGL&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://bgl.uni.lu/themes/le-personnel/les-hommes-et-les-femmes|Titel=Le personnel - BGL. L'histoire d'un siècle|Gekuckt=15-12-2025}}&lt;/ref&gt;
!Joer
!1962
!1970
!1987
!2000
!2010
!2019
|-
|Total
|354
|656
|1647
|2440
|2742
|2375
|-
|dovunner Fraen
|110
|247
|673
|
|
|1181
|}
Deen éischte Kollektivvertrag bei der BGL gëtt 1967 ënnerschriwwen.

Am Joer 2000 ass si vun der [[Fortis]]-Grupp iwwerholl ginn, déi awer duerch d'[[Finanzkris 2007/2008|Finanzkris]] am Joer 2008 zäitweis vum belschen a lëtzebuergesche [[Staat]] iwwerholl gouf.

De 5. Oktober 2008 hunn déi belsch a lëtzebuergesch [[Regierung]]en decidéiert, datt déi franséisch [[BNP Paribas]] Bank duerch Investitioun vu 14,5 Milliarden Euro déi belsch an déi lëtzebuergesch Fortis-Filialen iwwerhuele sollt.

An Erwaardung vun der Ofwécklung vum Geschäft mat BNP Paribas huet d'Fortis Bank Lëtzebuerg den Numm gewiesselt an nees ënner dem fréieren Numm BGL weidergeschafft.

Am Mee 2009 gouf BNP Paribas mat 65,96&amp;nbsp;% vum Kapital den Haaptaktionär vun der BGL. De Lëtzebuerger Staat ass mat 34&amp;nbsp;% vum Kapital Aktionär bliwwen. Mat Wierkung vum 21. September 2009 huet d'BGL den Numm g'ännert an huet vun do un als BGL BNP Paribas geschafft.

Am Februar 2010 gouf BNP Paribas zu 100&amp;nbsp;% Aktionär. No der formaljuristescher Fusioun den 1. Oktober 2010 gouf den 30. Oktober als Ofschloss den Transfert vun den Aktivitéite vu BNP Paribas Luxembourg S.A. op déi technesch an operationell Plattform vu BGL BNP Paribas gemaach.

BGL BNP Paribas ass mat 3.830 Employéen de gréisste Patron op der [[Finanzplaz Lëtzebuerg]] an den zweetgréisste private Patron.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130310101249/http://bgl.lu/de/bank/pages/uber-bgl-bnp-paribas/uns-kennenlernen/prasentation/uberblick.htm &quot;Überblick&quot;] op bgl.lu (gekuckt: 23.01.2013).&lt;/ref&gt; [[2022]] louch den Nettogewënn bei 408,1 Mio. Euro.

De President vum Exekutiv-Comité (Generaldirekter) war vun 2005 bis Juli 2018 de [[Carlo Thill]], duerno huet de [[Geoffroy Bazin]] déi Funktioun iwwerholl, bis deen am Juli 2020 zeréckgetrueden ass. Seng Nofolleg gouf vun der [[Béatrice Belorgey]] iwwerholl&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/1546978.html|Titel=Mam Béatrice Belorgey eng nei Spëtzt bei der BGL BNP Paribas|Gekuckt=10.07.2020|Datum=10.07.2020|Editeur=rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;, déi hirersäits den 1. Januar 2026 vum [[Nicolas Otton]] ofgeléist gouf&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/wirtschaft/wechsel-an-der-spitze-der-bgl-bnp-paribas/101977633.html|Titel=Wechsel an der Spitze der BGL BNP Paribas|Gekuckt=2025-11-03|Datum=2025-11-03|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

== Presidente vum Verwaltungsrot&lt;ref&gt;Trausch G. (dir.), ''Belgique – Luxembourg: les relations belgo-luxembourgeoises et la Banque générale du Luxembourg (1919-1994).'', Luxembourg, Imprimerie Centrale, 1995, p. 427.&lt;/ref&gt; ==
* Edouard de Brabander (1919-1932)
* Charles Fabri (1932-1938)
* Willy de Munck (1938-1943)
* Hermann Josef Abs (1943-1944)
* Willy de Munck (1944-1959)
* Fernand Puissant Baeyens (1959-1962)
* [[Alphonse Weicker]] (1963-1970)
* [[Georges Schwall]] (1970-1987)
* [[Georges Arendt]] (1987-1993)
* [[Marcel Mart]] (1993-2005)
* Jean Meyer (2005-2008)
* [[Gaston Reinesch]] (2008-2012)
* Georges Heinrich (2012-2014)
* Etienne Reuter (2014-2025)
* Bob Kieffer (2025-)

== Kuckt och ==
* [[Banque nationale de Paris (Luxembourg)]]

== Generaldirekteren&lt;ref&gt;Vun 1919 bis 1968: 

Carlo Hemmer, ''Banque Générale du Luxembourg 50, 1919-1969'', Luxembourg, Banque Générale du Luxembourg, 1969, S. 164.&lt;/ref&gt; ==
* Franz Ginsbach (1919-1941)
* [[Carlo Türk]] (1945-1956)
* [[Jean-Jacques Welbes]] (1956-1968)
* [[Georges Arendt]] (1984-1987)&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/jb2jbr/pages/2/articles/DTL142?search=* Georges Arend an der Zäitschrëft ''d'Lëtzebuerger Land'' vum 17. Abrëll 1987, Säit 2]&lt;/ref&gt;
* [[Alain Georges]] (1987-2000)
* Jean Meyer (2000-2005)
* Carlo Thill (2005-2018)
* Geoffroy Bazin (2018-2020)
* Béatrice Belorgey (2020-2025)
* Nicolas Otton (2026-)

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|BGL BNP Paribas|{{PAGENAME}}}}
* [https://web.archive.org/web/20191017191445/https://www.bnpparibas.lu/en/private-banking/private-banking/ BNP PRIVATE BANKING] offiziell Websäit vum private Bankesektor
* [https://web.archive.org/web/20191011115334/https://depuis100ans.lu/ BGL: L'histoire d'un siècle]. https://bgl.uni.lu, Site iwwer 100 Joer BGL.

{{Referenzen}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banken]]</text>
      <sha1>p98i1f03klhf6uo8byz0e4jptdcj5f7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AVL-Linn 22</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103123</id>
    <revision>
      <id>2680557</id>
      <parentid>2613269</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Halten op der Linn 22 */</comment>
      <origin>2680557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5160" sha1="r3d5ati5iahxguohwjfrirezia7oxa6" xml:space="preserve">{{Infobox Buslinn}}
D''''AVL-Linn 22''' ass eng [[Linn (Verkéier)|Buslinn]] vun de [[Autobus de la Ville de Luxembourg|Stater Bussen]]. Se fiert zanter dem 7. Juli 2024 um Trajet [[P+R Bouillon]] - [[Hollerech]] - [[Uewerstad|Stad]] - [[Areler Strooss (Stad Lëtzebuerg)|Areler Strooss]] - [[Stroossen]], Primeurs an zeréck. Wéi d'[[Luxtram-Linn T1|Tramslinn T1]] bis op d'Cloche d'or verlängert gouf, ass den Deel Cloche d'or - Gare, dee bis dohi vun der Linn 22 befuer gouf, obsolet ginn an ewechgefall. Vun der Gare bis op de P+R Bouillon huet d'Linn 22 den Deel vun der fréierer [[AVL-Linn 20|Linn 20]] iwwerholl.

D'Linn 22 huet 16 Halten um Aller an der 17 um Retour (inklusiv de Betribshalten). Se fiert vu méindes bis freides all 10 Minutten an de Weekend all hallef Stonn.

Duerch eng Zesummenaarbecht mat der [[Gemeng Stroossen]] fiert d'Linn 22 iwwer d'Gemengegrenz vun der Haaptstad bis an d'''Rue des Primeurs'' zu Stroossen; se zielt net zu de Linnen, déi vum [[Ministère de la Mobilité et des Travaux publics|Mobilitéitsministère]] subventionéiert ginn.

== Halten op der Linn 22 ==
(''D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn''.)
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!
!Halten
!Bemierkung
|-
| [[Fichier:BSicon exKBHFa.svg|20px]] 
|AVL Betriebshof
|''betriblech Halt ([[Opluedstatioun (Elektrogefier)|Opluedstatioun]]) ouni Passagéierverkéier''
|-
| [[Fichier:BSicon exBHF.svg|20px]]↓ 
|AVL Portal 
|''betriblech Halt ouni Passagéierverkéier''
|-
| [[Fichier:BSicon KBHFxa.svg|20px]] 
|P+R Bouillon
|[[Fichier:Sinnbild_P-R.svg|20x20px]]; gemeinsamen Terminus mat de Linne [[AVL-Linn 15|15]] a [[AVL-Linn 17|17]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Hollerich, Kierfecht
|[[Fichier:Sinnbild_P-R.svg|20x20px]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]] ↑
|Salzhaff / Schluechthaus
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Jean-Baptiste Merkels
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Fonderie 
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Gare Centrale
|[[Fichier:BSicon_TRAM.svg|20x20px]] [[Fichier:BSicon_BAHN.svg|20x20px]] [[Gare Lëtzebuerg]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Al Avenue
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|F. D. Roosevelt
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]↓
|Hamilius
|[[Fichier:BSicon_TRAM.svg|20x20px]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]] ↑
|Monterey
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]] ↑
|Wampach
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Stäreplaz / Étoile
|[[Fichier:BSicon_TRAM.svg|20x20px]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Nicolas Simmer
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Rue d'Ostende
|[[Fichier:Sinnbild_P-R.svg|20x20px]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Wandmillen
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Kannerklinick / Maternité
|
|-
|[[Fichier:BSicon KHSTe.svg|20px]]
|Strassen, Primeurs
|
|}

== Entwécklung vun der Linn 22 ==
Mat der selwechter Linnennummer goufe follgend Trajete gefuer:
*virun 2003: ''et gouf keng Linn mat der Nummer 22''
*2003 - 2008: P+R Bouillon - Gare - Stad an zeréck
*2008 - 31.05.2015: P+R Lëtzebuerg-Süd - Gare - Stad - Centre Hospitalier - Stroossen, Primeurs
*01.06.2015 - 18.02.2018: Gare - Stad - Centre Hospitalier - Stroossen, Primeurs
*19.02.2018 - 14.10.2018: P+R Lëtzebuerg-Süd - Gare - Stad - Areler Strooss - Stroossen, Primeurs
Mat der Ouverture vum [[Lycée Vauban]] gouf den Trajet am Februar 2018 vun der Gare bis op de [[Parkplaz#Park and ride|P+R]] Lëtzebuerg-Süd verlängert, fir eng nei Halt beim [[Campus francophone]] unzefueren&lt;ref&gt;[[Rita Ruppert]], „Mit dem Bus zur Schule“, am Luxemburger Wort vum 17. Februar 2018, S. 27&lt;/ref&gt;.
*14.10.2018 - 12.12.2020: Cloche d'or, Guillaume Kroll - Gare - Stad - Areler Strooss - Stroossen, Primeurs
Am Oktober 2018 gouf den Terminus vum P+R Lëtzebuerg-Süd op d'Cloche d'or verluecht. Vum selwechten Datum u gouf och, am Kader vum Tramsschantjen, d'Streck an der Uewerstad ugepasst: d'Linn 22 ass vun do un a Richtung Cloche d'or net méi duerch d'[[Avenue Émile-Reuter|Arsenalstrooss]], ma iwwer d'[[Avenue Monterey|Montereysavenue]] gefuer.

Wéinst dem [[Stater Tram|Tramsschantje]] am Garer Quartier ass den Trajet tëscht der Gare an der Uewerstad den 3. November 2019 iwwer d'[[Al Avenue]], d'[[Al Bréck]] an de [[Boulevard Franklin-D.-Roosevelt (Stad Lëtzebuerg)|Boulevard Roosevelt]] geluecht ginn amplaz iwwer d'[[Avenue de la Liberté (Stad Lëtzebuerg)|Nei Avenue]] an d'[[Adolphe-Bréck|Nei Bréck]]&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/mobiliteit/news/a/1418252.html De Minister François Bausch huet déi &quot;Al Bréck&quot; offiziell fir Busser opgemaach] op rtl.lu de 4. November 2019, fir d'lescht gekuckt den 9. November 2019&lt;/ref&gt;.

* 13.12.2020 - 06.07.2024: [[Cloche d'or]], [[P+R Stade de Luxembourg]] - Gare-Rocade - [[Uewerstad|Stad]] - [[Areler Strooss (Stad Lëtzebuerg)|Areler Strooss]] - [[Stroossen]], Primeurs an zeréck.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Ligne 22 (AVL)|{{PAGENAME}}}}
* [https://www.vdl.lu/se-deplacer/en-bus/horaires-et-depart-en-temps-reel/lignes Linn 22 op der Säit vun der Stad Lëtzebuerg]

{{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:AVL-Linnen|AVL 22]]</text>
      <sha1>r3d5ati5iahxguohwjfrirezia7oxa6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AVL-Linn 24</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103126</id>
    <revision>
      <id>2680554</id>
      <parentid>2670211</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T17:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>/* Entwécklung vun der Linn 24 */ k</comment>
      <origin>2680554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3179" sha1="lb8t6hhipjfhm6dd3w7w9cbtbw9lvlc" xml:space="preserve">{{Infobox Buslinn}}
D''''AVL-Linn 24''' ass eng [[Linn (Verkéier)|Buslinn]] vun de [[Autobus de la Ville de Luxembourg|Stater Bussen]]. Se fiert zanter dem [[3. November]] [[2019]] all 15 Minutten um Trajet [[Houwald]], Peternelchen - [[Cloche d'or]] - [[Gaasperech]] - [[P+R Bouillon]] - Belair, [[Centre hospitalier de Luxembourg|Centre hospitalier]] an zeréck. Mat der Ouverture vun der [[Busspuer]] op der [[Bréck Gare Houwald|Bréck bei der Gare um Houwald]] den 12. Abrëll 2026 ass den Trajet vun der Linn liicht ugepasst ginn: d'Linn 24 fiert elo dee méi direkte Wee iwwer déi Bréck an d'Halt ''Howald, Ronnebësch'' ass ewechgefall&lt;ref&gt;{{Citation|Titel=Adaptation du réseau {{!}} Ville de Luxembourg|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/reseau-et-plans/adaptation-du-reseau|Wierk=www.vdl.lu|Gekuckt=2026-04-07|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

D'Linn bedéngt 22 Halten um Aller an der 21 um Retour. De Weekend fiert d'Linn just um Trajet tëscht dem Centre hospitalier an dem P+R Bouillon.

== Halten op der Linn 24 ==
(''D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn''.)
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!
!Halten
!Bemierkung
|-
|[[Fichier:BSicon KHSTa.svg|20px]]
|Howald, Peternelchen
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Howald, Gare / PE
|[[Fichier:BSicon_TRAM.svg|20x20px]][[Fichier:BSicon_BAHN.svg|20x20px]] [[Gare Houwald]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Howald, P+R Lux-Sud
|[[Fichier:Sinnbild P-R.svg|20px]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Gerhard Mercator
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]] ↓
|Hildegard von Bingen
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Gasperich, Waassertuerm
|[[Fichier:BSicon_TRAM.svg|20x20px]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Émile Bian
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Jean Piret
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Cloche d'Or
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Stengege Wee
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Gaasperecher Bierg
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Aciérie
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Hollerich, Kierfecht
|[[Fichier:Sinnbild P-R.svg|20px]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|P+R Bouillon
|[[Fichier:Sinnbild P-R.svg|20px]]
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Marcel Cahen
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Barrière 
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Laang Heck&lt;ref&gt;zanter dem 7. Juli 2024&lt;/ref&gt;
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Charlemagne
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Val Ste Croix
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|Aubépines
|
|-
|[[Fichier:BSicon HST.svg|20px]]
|CHL / Kannerklinick / Maternité
|
|-
|[[Fichier:BSicon KHSTe.svg|20px]]
|Centre Hospitalier
|
|}

== Entwécklung vun der Linn 24 ==
*virun 2008: ''et gouf keng Linn mat der Nummer 24''
*2008 - 2016: P+R Bouillon - Cloche d'or, Guillaume Kroll
*14.03.2016 - 02.11.2019: P+R Bouillon - Cloche d'or - P+R Lëtzebuerg-Süd

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Ligne 24 (AVL)|{{PAGENAME}}}}
* [https://www.vdl.lu/se-deplacer/en-bus/horaires-et-depart-en-temps-reel/lignes Linn 24 op der Säit vun der Stad Lëtzebuerg]

{{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:AVL-Linnen|AVL 24]]</text>
      <sha1>lb8t6hhipjfhm6dd3w7w9cbtbw9lvlc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thyes-Haus zu Lëntgen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114307</id>
    <revision>
      <id>2680504</id>
      <parentid>2653466</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24333-22</username>
        <id>70862</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2680504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3063" sha1="ejkcqoksxs9v4fjr8izetin2wsowm8r" xml:space="preserve">[[Fichier:Lintgen Maison Félix Thyes frontal 2014.jpg|thumb|D'Thyes Haus am Juni 2014, kuerz virum Ofrappen.]]
[[Fichier:Lintgen Maison Thyes lateral.jpg|thumb]] 
[[Fichier:Lintgen Maison Thyes entrée.jpg|thumb|D'Originaldier, mat de Sebastiansfeiler]]
[[Fichier:Lintgen Maison Thyes post 2014.jpg|thumb|Hënnescht Fassad vum Haus.]]

D''''Thyes-Haus zu [[Lëntgen]]''' war en Eefamilljenhaus aus der éischter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]]. Et stoung op der Nr. 34 an der Haaptstrooss (''rue Principale'').

Am Haus hat de [[Félix Thyes]] (1830-1855), deen éischte [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Schrëftsteller deen op [[Franséisch]] geschriwwen huet, gewunnt.

Wéinst dem historeschen an och dem architektonesche Wäert vum Haus, dat net [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter|klasséiert]] war, gouf et Enn Juni-Ufank Juli 2014 eng Poleemik, wéi bekannt gouf datt et sollt ofgerappt gi fir op der Plaz eng Residenz mat Appartementer opzeriichten.

D'Protester, ënner anerem vum [[Frank Wilhelm]], Spezialist vun der lëtzebuergescher Literatur a franséischer Sprooch, an och vun de Nokomme vun der Famill Thyes, hunn näischt gehollef: d'Haus gouf Mëtt Juli 2014 ofgerappt.&lt;ref&gt;LW vum 11. Juli 2014, S. 12.&lt;/ref&gt;

De Promoteur vun der Residenz huet sech bereet erkläert, eng Plack zur Erënnerung un de Félix Thyes op der Fassad vum Neibau unzebréngen.&lt;ref&gt;[[Luxemburger Wort|LW]] vum 26. Juni 2014, S. 20&lt;/ref&gt;

==D'Haus==
D'Thyes-Haus war ëm 1820-1830 am [[hollännesche Stil]], engem neoklassistesche Stil, gebaut ginn, vun deem et nëmme méi wéineg aner Beispiller zu Lëtzebuerg ginn, sou virun allem d'[[Stadhaus vun der Stad Lëtzebuerg|Stadhaus]] um [[Knuedler]], d'[[Walfer Schlass]], an d'Schoulen zu [[Walfer]], [[Schieren]] a [[Miedernach]].&lt;ref&gt;[[Luxemburger Wort|LW]] vum 18. Juni 2014, S. 3&lt;/ref&gt;

Déi original hëlzen Dier op der viischter Fassad vum Haus war bis zum Ofrappen erhale bliwwen. Iwwer der Dier selwer waren zwéi [[Hellege Sebastian|Sebastiansfeiler]] ze gesinn.

==Literatur==
* Andonovic, V., 2014. ''Steine des Anstoßes. Das Fallbeispiel des Thyes-Hauses in Lintgen verdeutlicht, wie vielschichtig die Problematik des Denkmalschutzes heutzutage ist''. [[Luxemburger Wort]] vum 18. Juni, S. 3.
* Andonovic, A., 2014. ''Sic transit gloria mundi''. Luxemburger Wort vum 11. Juli 2014, S. 12.
* Mousel, P., 2014. ''Gedenktafel für Félix Thyes geplant. Promotor wäre mit Plakette am Standort des Wohnhauses des Schriftstellers einverstanden''. Luxemburger Wort vum 26. Juni 2014, S. 20.
* Thyes, F., 2014. ''Zum Haus Thyes in Lintgen''. Luxemburger Wort vum 2. Juli 2014, S. 12. (De Félix Thyes ass en Nokomme vum Schrëftsteller Félix Thyes).
* [[Frank Wilhelm|Wilhelm, F.]], 2013. ''Félix Thyes, Lintgenois d'adoption, et la vallée de Mersch''. [[nos cahiers]] 2013 3/4, ''Kanton Mersch'', S. 337-364.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Maison Thyes}}

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gemeng Lëntgen]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Fréier Gebaier zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>ejkcqoksxs9v4fjr8izetin2wsowm8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muhammadu Buhari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119472</id>
    <revision>
      <id>2680579</id>
      <parentid>2646082</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T08:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1400" sha1="pzo1mui2li2oypyddsfpoxt63f5j4r2" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Muhammadu Buhari''', gebuer de [[17. Dezember]] [[1942]] zu [[Daura (Nigeria)|Daura]], am [[Nigeria]], a gestuerwen den [[13. Juli]] 2025 zu [[London]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.leguideinfo.net/2025/07/13/le-nigeria-en-deuil-lancien-president-muhammadu-buhari-est-decede-a-londres/|Titel=Le Nigéria en deuil : l’ancien président Muhammadu Buhari est décédé à Londres !|Gekuckt=2025-07-13|Datum=2025-07-13|Wierk=Le Guide Info|Sprooch=fr|archivedate=2025-07-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250716170514/https://www.leguideinfo.net/2025/07/13/le-nigeria-en-deuil-lancien-president-muhammadu-buhari-est-decede-a-londres/}}&lt;/ref&gt;, war e Generol vun der nigerianescher Arméi a [[Politiker]].

No engem Militärputsch gouf hie vun 1983 bis 1985 Staatschef vu sengem Land. Bei de Presidentschaftswale vum 28./29. Mäerz 2015 war hie Kandidat an huet se géint den amtéierende President, de [[Goodluck Jonathan]], gewonnen. Och 1999, 2003 an 2007 war hie scho Presidentschaftskandidat, deemools vun der All Nigeria People's Party, awer ouni Succès. Den 29. Mee 2015 huet hie säin Amt ugetrueden.

Hie gouf am Februar 2019 erëmgewielt.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Buhari Muhammadu}}
[[Kategorie:Presidente vun Nigeria]]
[[Kategorie:Gebuer 1942]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2025]]</text>
      <sha1>pzo1mui2li2oypyddsfpoxt63f5j4r2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137066</id>
    <revision>
      <id>2680591</id>
      <parentid>2672830</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T11:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2680591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20796" sha1="lpfsydokqabs4768c1m8ngn3d2y8p42" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}
D'Joer '''2024''' huet op engem [[Méindeg]] ugefaangen. Et war e [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
* {{1. Januar}}: [[Saudi-Arabien]], [[Egypten]], d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]], [[Ethiopien]] an den [[Iran]] gi Member vum [[BRICS]].
=== Europa ===
* {{9. Januar}}: Nom Récktrëtt vun der [[Elisabeth Borne]] gëtt de [[Gabriel Attal]] neie Premierminister a [[Frankräich]].
* [[14. Januar]]: D'Kinnigin [[Margrethe II. vun Dänemark]] trëtt zu Gonschte vun hirem Jong [[Frederik X. vun Dänemark|Frederik]] zeréck.
* [[11. Februar]]: Den [[Alexander Stubb]] gewënnt d'Presidentewalen a [[Finnland]], hie gëtt den 1. Mäerz vereedegt.
* {{5. Mäerz}}: Den [[Tamás Sulyok]] gëtt neie Staatspresident vun [[Ungarn]].
* {{7. Mäerz}}: [[Schweden|Schwede]] gëtt den 32. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.
* [[11. Mäerz]]: Bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Portugal]] kritt d'''Aliança Democrática'' mam [[Luís Montenegro]] déi meescht Stëmmen. Dem Montenegro seng Regierung gëtt dem [[2. Abrëll]] vereedegt.
* [[31. Mäerz]]: [[Rumänien]] a [[Bulgarien]] triede partiell dem [[Schengener Ofkommes|Schengen-Raum]] bäi (Fluch- a Schëffsverkéier).
* {{4. Abrëll}}: D'[[Myriam Spiteri Debono]] gëtt als nei Presidentin vu [[Malta]] vereedegt.
* {{7. Abrëll}}: De [[Peter Pellegrini]] (Hlas) gewënnt am Zweeten Tour d'Presidentewalen an der [[Slowakei]].
* {{9. Abrëll}}: De [[Simon Harris]] gëtt neie Premierminister (''[[Taoiseach]]'') an [[Irland]], nodeems de [[Leo Varadkar]] ee Mount éischter iwwerraschend zeréckgetrueden ass.
* [[10. Abrëll]]: De [[Bjarni Benediktsson (1970)|Bjarni Benediktsson]] gëtt zum neie Premierminister an [[Island]] ernannt.
* [[12. Mee]]: D'[[Gordana Siljanovska-Davkova]] gëtt als nei Staatspresidentin vun [[Nordmazedonien]] vereedegt.
* [[17. Mee]]: No de virgezunne Parlamentswale vum [[17. Abrëll]] a [[Kroatien]] gëtt den [[Andrej Plenković]] als Premierminister erëmernannt.
* [[26. Mee]]: De [[Gitanas Nausėda]] gëtt am 2. Tour bei de Presidentschaftswalen a [[Litauen]] erëmgewielt.
* {{1. Juni}}: D'[[Halla Tómasdóttir]] gewënnt d'Presidentewalen an [[Island]]. Si gëtt den [[1. August]] vereedegt.
* [[6. Juni|6.]]-[[9. Juni]]: [[Wale fir d'Europäescht Parlament 2024|Wale fir d'Europäescht Parlament]].
* {{0}}9. Juni: Wale fir dat [[chambre des représentants (Belsch)|federaalt Parlament]] a fir déi regional Parlamenter an der [[Belsch]].
* {{2. Juli}}: Den [[Dick Schoof]] gëtt nei Ministerpresident an [[Holland]].
* {{4. Juli}}: D'[[Labour Party]] gewënnt déi virgezunne Parlamentswalen am [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] mat 412 Sëtz ([[Conservative Party (Vereenegt Kinnekräich)|Conservative Party]]: 121, [[Liberal Democrats]]: 71); de [[Keir Starmer]] gëtt neie Premierminister.
* {{7. Juli}}: Beim 2. Tour vun de Virgezunne Parlamentswalen a [[Frankräich]] kritt den ''Nouveau Front Polpulaire'' 188 Sëtz (26,3 %), ''Ensemble'' der 161 (24,7%), de [[Rassemblement national]] der 142 (37,1%), [[Les Républicains]] der 48 (6,2%) an anerer 38 (5,6%).
* [[23. Juli]]: De [[Kristen Michal]] gëtt neie Premierminister an [[Estland]].
* {{5. September}}: De [[Michel Barnier]] gëtt als neie Premierminister vu Frankräich ernannt.
* [[29. September]]: Wale fir dat federaalt Parlament (''Nationalratswahl'') an [[Éisträich]].
* [[30. Oktober]]: Bei uergen Iwwerschwemmungen am Südoste vu [[Spuenien]] kommen iwwer 230 Leit ëm d'Liewen.
* {{3. November}}: D'[[Maia Sandu]] gëtt am zweeten Tour als Presidentin vu [[Moldawien]] erëmgewielt.
* {{6. November}}: Den däitsche Bundeskanzler [[Olaf Scholz]] huet dem Bundespresident proposéiert, de Bundesfinanzminister [[Christian Lindner]] vu senger Funktioun z'entbannen; doropshi gouf d'Dräierkoalitioun aus [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]], [[Freie Demokratische Partei|FDP]] a [[Bündnis 90/Die Grünen]] opgeléist.
* {{1. Dezember}}: D'[[Kommissioun von der Leyen II]] hëlt hier Funktioun op.
* [[13. Dezember]]: De [[François Bayrou]] gëtt zum neie Premierminister a Frankräich ernannt, nodeems de Michel Barnier de [[4. Dezember]] d'Vertaue vum Parlament entzu krut an zeréck huet missen trieden.
* [[21. Dezember]]: No de virgezunnene Parlamentswalen vum 30. November an [[Island]], bei deenen d'Sozialdemokraten déi stäerkst Partei goufen, gëtt d'[[Kristrún Frostadóttir]] nei Regierungscheffin.

==== Lëtzebuerg ====
* {{9. Juni}}: [[Wale fir d'Europäescht Parlament 2024 (Lëtzebuerg)|Zu Lëtzebuerg kritt bei den Europawalen]] d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 2 Sëtz; d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]], d'[[Demokratesch Partei|DP]], [[déi Gréng]] an d'[[Alternativ Demokratesch Reformpartei|ADR]] jee 1.
* {{7. Juli}}: Verlängerung vun der [[Luxtram-Linn T1|Linn T1]] vum [[Stater Tram]] bis bei den [[Stadion (Tramshalt)|Nationalstadion]].
* [[19. Juli]]: E [[Caritas-Affär|Finanzbedruch bei der Caritas Lëtzebuerg]] vun iwwer 60 Milliounen Euro kënnt un d'Dagesliicht.
* {{8. Oktober}}: Den [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Ierfgroussherzog Guillaume]] gëtt zum [[Lieutenant-Représentant]] ernannt.
&lt;gallery&gt;
Fichier:Ballot paper European Parliament elections 2024 in Luxembourg (specimen).jpg|Stëmmziedel Europawalen 2024
File:Bonnevoie Howald tram construction 2024-05 (115).jpg|Tramslinn T1 beim Stadion.
Fichier:Caritas Luxembourg, Entrance Michel Welter Street, 2016.jpg|D'Caritas Lëtzebuerg am Mëttelpunkt vun engem Finanzbedruch
&lt;/gallery&gt;

=== Afrika ===
* [[24. Mäerz]]: De [[Bassirou Diomaye Faye]] gewënnt d'Presidentewalen am [[Senegal]].
* [[14. Juni]]: Den [[Cyril Ramaphosa]] gëtt zum President vu [[Südafrika]] erëmgewielt.
* [[29. Juni]]: De [[Mohamed Ould Ghazouani]] gëtt zum President vu [[Mauretanien]] erëmgewielt.
* {{1. November}}: Den [[Duma Boko]] gëtt neie President am [[Botswana]].

=== Amerika ===

==== Nordamerika ====
* {{5. November}}: Den [[Donald Trump]] ([[Republican Party (USA)|Republikaner]]) gewënnt d'Presidentschaftswalen an den USA géint d'[[Kamala Harris]] ([[Democratic Party (USA)|Demokraten]]).

==== Mëttel- a Südamerika ====
* {{5. Mee}}: De [[José Raúl Mulino]] gëtt zum neie President vu [[Panama]] gewielt.
* {{2. Juni}}: D'[[Claudia Sheinbaum]] gëtt zu der neier Presidentin vu [[Mexiko]] gewielt.
* [[22. August]]: Dat Iewescht Geriicht vu [[Venezuela]] confirméiert dass den [[Nicolás Maduro]] bei de Presidentschaftswale vum [[28. Juli]], trotz Virwërf vu Gefuddels, déi meeschte Stëmme krut.

=== Asien ===
* [[13. Januar]]: De [[Lai Ching-te]] gewënnt d'Presidentschaftswalen am [[Taiwan]].
* [[14. Februar]]: De [[Prabowo Subianto]] gewënnt d'Presidentschaftswalen an [[Indonesien]]; e gëtt den [[20. Oktober]] vereedegt.
* [[15. Mäerz|15.]]-[[17. Mäerz]]: De [[Wladimir Putin]] léisst sech duerch eng Zort &quot;elektoral Spezialoperatioun&quot; als President vu [[Russland]] op 5 weider Joer confirméieren.
* [[20. Mee]]: De [[Lai Ching-te]] gëtt als neie President vun [[Taiwan]] vereedegt.
* [[22. Mee]]: Den [[Tô Lâm]] gëtt zum neie President vum [[Vietnam]] gewielt.
*{{9. Juni}}: Den [[Narendra Modi]] gëtt op en Neits Premierminister an [[Indien]].
* {{5. Juli}}: De [[Massud Peseschkian]] gëtt zum neie President vum [[Iran]] gewielt.
* [[16. August]]: D'[[Paethongtarn Shinawatra]] gëtt vum Parlament zur neier Premierministesch an [[Thailand]] gewielt, zwéin Deeg nodeems de [[Srettha Thavisin]] vum Verfassungsgeriicht ofgesat gi war.
* [[17. August]]: [[Nusantara]] gëtt déi nei Haaptstad vun [[Indonesien]].
* {{3. Dezember}}: De [[Republik Korea|südkoreanesche]] President [[Yoon Suk-yeol]] rifft d'[[Krichsrecht]] aus, zitt et kuerz drop awer nees zeréck.
* [[14. Dezember]]: De [[Micheil Kawelaschwili]] gëtt zum President vu [[Georgien]] gewielt.

==== Arabesch Welt an Noen Osten ====
* ''zanter uganks des Joers weiderhin: [[Krich an der Gazasträif]]'', dee sech op aner Länner ausbreet.
* {{1. Oktober}}: [[Israel]] marschéiert no andauerndem Beschoss duerch d'[[Hisbollah]] an de Süd[[libanon]] an.
* {{8. Dezember}}: A Syrien eruewert d'Rebellen-Arméi [[Damaskus]], de President [[Baschar al-Assad]] flücht a Russland. Israel zerstéiert doropshin duerch Loftattacken militäresch Waffelager a Syrien.

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===
* De [[Prix Servais|Servais-Präis]] geet un de [[Samuel Hamen]] fir säi Roman ''[[Wie die Fliegen]]''.
* Den 1. Präis vum [[Concours littéraire national 2024|nationale Literaturconcours]] geet un de [[Charles Meder]] fir ''Urd''.

=== Musek ===
[[File:Tali Golergant, Eurovision 2024 final rehearsal 01.jpg|thumb|100px|D'Tali Golergant]]
* [[27. Januar]]: Finall vum [[Luxembourg Song Contest 2024]].
* [[11. Mee]]: Beim [[Eurovision Song Contest 2024]] zu Malmö gewënnt den [[Nemo (Sänger)|Nemo]] mat ''The Code'' fir d'Schwäiz. Lëtzebuerg ass zanter 30 Joer nees mat derbäi; d'[[Tali Golergant|Tali]] kënnt mat ''[[Fighter (Lidd)|Fighter]]'' op déi 13. Plaz.

=== Kino ===
* [[Academy Awards|Oscar]] fir de beschte Film: ''[[Oppenheimer (Film)|Oppenheimer]]'' vum [[Christopher Nolan]].
* [[César du cinéma|César]] fir de beschte Film fir der [[Justine Triet]] hiren ''[[Anatomie d'une chute]]''.
* [[Gëlle Palm]] zu Cannes fir dem [[Sean Baker]] säin ''Anora''.
* Première vun: ''[[Jakobs Ross]]'' (02.03.), ''[[D'Land am Schiet]]'' (08.03), ''[[Operatioun Pauly]]'' (18.09), ''[[Marianengraben]]'' (23.10.), ''[[La fourchette à gauche]]'' (20.11), ''[[Hors d'haleine]]'' (13.11), ''[[Dany Cage: Histoire d'une émancipation]]'' (05.12.).

== Ekonomie ==

== Wëssenschaft an Technik ==
* [[8. Abrëll]]: Total [[Sonnendäischtert]] iwwer Mëttel- an Nordamerika.
* {{1. Juni}}: Déi chineesesch Raumsond [[Chang'e 6]] lant um [[Äerdmound|Mound]], fir mat engem Rover Buedemprouwen ze huelen an dës op d'Äerd ze bréngen.

== Sport ==
* [[Juni]] bis [[Juli]]: [[Foussball-Europameeschterschaft 2024|Foussball-Europameeschterschaft]] an Däitschland.
* [[29. Juni]] bis [[21. Juli]]: 111. Editioun vum [[Tour de France 2024|Tour de France]].
* [[26. Juli]] bis [[11. August]]: [[Olympesch Summerspiller 2024|Olympesch Summerspiller]] zu [[Paräis]].

== Gebuer ==
== Gestuerwen ==
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Franz Beckenbauer (1975).jpg
 | Text1 = Franz Beckenbauer
 | Bild2 = Henri Kraus 2017 (cropped).jpg
 | Text2 = Henri Kraus
 | Bild3 = Fritz Wepper cropped.jpg
 | Text3 = Fritz Wepper
 | Bild4= Oliver Mark - Richard Serra, Siegen 2005.jpg
 | Text4= Richard Serra
 | Bild5= Paul Auster BBF 2010 Shankbone small.jpg
 | Text5= Paul Auster
 | Bild6= Francoise Hardy (1969).jpg
 | Text6= Françoise Hardy
 | Bild7= Un-homme-et-une-femme-1.png
 | Text7= Anouk Aimée
 | Bild8= Donald-Sutherland.jpg
 | Text8= Donald Sutherland
 | Bild9= Gena Rowlands Tony Rome 1968.JPG
 | Text9= Gena Rowlands
 | Bild10 = L1004875.jpg
 | Text10 = Max Hengel
}}
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Alain Delon 1961 (rotation).jpg
 | Text1 = Alain Delon
 | Bild2 = Guy de Muyser IEIS Conference Arno J Mayer cropped.jpg
 | Text2 = Guy de Muyser
 | Bild3 = Caterina Valente (1966) (cropped).jpg
 | Text3 = Caterina Valente
 | Bild4 = Fernand Fox.JPG
 | Text4 = Fernand Fox
 | Bild5 = Maggie Smith - Vintage (trim).jpg
 | Text5 = Maggie Smith
 | Bild6 = Gaston Vogel 6 w.jpg 
 | Text6 = Gaston Vogel
 | Bild7 = Quincy jones 1980 (cropped).jpg
 | Text7 = Quincy Jones
 | Bild8 = Marie-Paule von Roesgen.jpg
 | Text8 = M.-Paule von Roesgen
 | Bild9 = JimmyCarterPortrait2.jpg
 | Text9 = Jimmy Carter
 | Bild10 =
 | Text10 = 
}}
* {{4. Januar}}: [[Glynis Johns]], brittesch Schauspillerin. 
* {{0}}4. Januar: [[Christian Oliver]], däitsche Schauspiller.
* {{0}}4. Januar: [[David Soul]], US-amerikanesche Schauspiller a Sänger.
* {{5. Januar}}: [[Mário Zagallo]], brasilianesche Foussballspiller.
* {{7. Januar}}: [[Franz Beckenbauer]], däitsche Foussballspiller.
* [[11. Januar]]: [[Laurence Badie]], franséisch Schauspillerin.
* [[13. Januar]]: [[Sigi Rothemund]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[20. Januar]]: [[Norman Jewison]], kanadesche Filmregisseur.
* [[23. Januar]]: [[Frank Farian]], däitsche Museksproduzent a Sänger.
* [[24. Januar]]: [[Tony Schuster]], Museker a Komponist.
* [[27. Januar]]: [[Edouard Kohl]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Filmpedagog, Theaterkritiker a Regisseur
* [[28. Januar]]: [[Gino Santini]], italieenesche Realisateur an Fernseemoderator
* [[29. Januar]]: [[Sandra Milo]], italieenesch Schauspillerin.
* {{1. Februar}}: [[Jeannot Schaul]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{4. Februar}}: [[Hage Geingob]], namibesche Politiker.
* {{6. Februar}}: [[Sebastián Piñera]], chileenesche Politiker.
* {{7. Februar}}: [[Alfred Grosser]], franséische Soziolog.
* {{9. Februar}}: [[Henri Kraus]], lëtzebuergesche Moler.
* [[11. Februar]]: [[Kelvin Kiptum]], kenianesche Laangstreckeleefer.
* 11. Februar: [[Georges Theves]], lëtzebuergesche Veterinär an Auteur.
* [[13. Februar]]: [[Johanna von Koczian]], däitsch Schauspillerin.
* [[15. Februar]]: [[Gérard Barray]], franséische Schauspiller.
* [[16. Februar]]: [[Alexei Anatoljewitsch Nawalny|Alexei Nawalny]], russeschen Affekot, Blogger a politeschen Aktivist.
* [[19. Februar]]: [[Ira von Fürstenberg]], italieenesch-däitsch Schauspillerin.
* [[21. Februar]]: [[Micheline Presle]], franséisch Schauspillerin.
* [[29. Februar]]: [[Paolo Taviani]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{1. Mäerz}}: [[Akira Toriyama]], japanesche Manga-Zeechner.
* {{3. Mäerz}}: [[Christophe Klein|Chrëscht Klein]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[10. Mäerz]]: [[Percy Adlon]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 21. Mäerz: [[Frédéric Mitterrand]], franséische Politiker, Filmregisseur a Schauspiller.
* [[25. Mäerz]]: [[Fritz Wepper]], däitsche Schauspiller.
* [[26. Mäerz]]: [[Paul Lafontaine]], lëtzebuergeschen Historiker.
* 26. Mäerz: [[Richard Serra]], US-amerikanesche Sculpteur.
* [[29. Mäerz]]: [[Louis Gossett Jr.]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[31. Mäerz]]: [[Barbara Rush]], US-amerikanesche Schauspillerin.
* 31. Mäerz: [[Aly Kridel]], lëtzebuergeschen Automobilsportler.
* {{3. Abrëll}}: [[Vera Tschechowa]], däitsch Schauspillerin.
* {{5. Abrëll}}: [[Furio Cardoni]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[10. Abrëll]]: [[O. J. Simpson]], U.S.-amerikaneschen American-Football-Spiller a Schauspiller.
* [[12. Abrëll]]: [[Tito Mina]], philippinnesche Museker.
* [[22. Abrëll]]: [[Michael Verhoeven]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur.
* [[24. Abrëll]]: [[Margaret Lee]], brittesch Schauspillerin.
* [[30. Abrëll]]: [[Paul Auster]], US-amerikanesche Schrëftsteller.
* {{4. Mee}}: [[Vanna Solofrizzo]], lëtzebuergesch Molerin.
* {{6. Mee}}: [[Bernard Pivot]], franséische Journalist a Schrëftsteller.
* {{9. Mee}}: [[Roger Corman]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[19. Mee]]: [[Ebrahim Raisi]], iranesche Politiker.
* {{1. Juni}}: [[Ruth Maria Kubitschek]], däitsch-schwäizeresch Schauspillerin.
* {{0}}1. Juni: [[Philippe Leroy (Schauspiller)|Philippe Leroy]], franséische Schauspiller.
* {{3. Juni}}: [[Brigitte Bierlein]], éisträichesch Magistratin a Politikerin.
* {{4. Juni}}: [[Jean Aniset]], lëtzebuergeschen Olympionik a Marathonleefer.
* {{6. Juni}}: [[Jacques Insermini]], franséische Motorradcoureur a Cascadeur.
* {{8. Juni}}: [[Klaus Töpfer]], däitsche Politiker.
* {{9. Juni}}: [[Edward C. Stone]], US-amerikanesche Physiker, Planetolog a Weltraumfuerscher.
* [[11. Juni]]: [[Françoise Hardy]], franséisch Sängerin.
* [[18. Juni]]: [[Anouk Aimée]], franséisch Schauspillerin.
* [[20. Juni]]: [[Donald Sutherland]], kanadesche Schauspiller.
* 20. Juni: [[Claude Conter]], lëtzebuergesche Literat.
* [[24. Juni]]: [[Guido Schiltz]], lëtzebuergeschen Offizéier.
* {{1. Juli}}: [[Ismail Kadare]], franko-albanesche Schrëftsteller.
* {{5. Juli}}: [[Yvonne Furneaux]], franséisch Schauspillerin.
* {{8. Juli}}: [[Carlo Piticco]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[11. Juli]]: [[Shelley Duvall]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 11. Juli: [[Henri Nanquette]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[13. Juli]]: [[Shannen Doherty]], US-amerikanesch Schauspillerin an Aktivistin fir Déiererechter.
* [[21. Juli]]: [[Germaine Hoffmann]], lëtzebuergesch Molerin.
* [[22. Juli]]: [[Paul May (Foussballspiller)|Paul &quot;Schnuck&quot; May]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[23. Juli]]: [[Danilo Gauny]], lëtzebuergesche Museker.
* [[25. Juli]]: [[Jean Schroeder]], lëtzebuergeschen Historiker.
* [[27. Juli]]: [[Mísia]], portugisesch Sängerin.
* 27. Juli: [[Edna O'Brien]], iresch Schrëftstellerin.
* [[14. August]]: [[Gena Rowlands]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[17. August]]: [[Jean-Paul Endré]], lëtzebuergeschen Auteur a Museker.
* 17. August: [[Max Hengel]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[18. August]]: [[Alain Delon]], franséische Schauspiller.
* [[19. August]]: [[Guy de Muyser]], lëtzebuergeschen Diplomat, Ekonomist a Jurist.
* [[20. August]]: [[Roger Theisen]], lëtzebuergesche Fechter.
* [[24. August]]: [[Christoph Daum]], däitsche Foussballspiller an -trainer.
* [[28. August]]: [[Léon Klares]], lëtzebuergesche Kanut.
* [[29. August]]: [[Jean-Charles Tacchella]], franséische Filmregisseur.
* [[31. August]]: [[Raymond Ruffini]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{2. September}}: [[James Darren]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{5. September}}: [[Sérgio Mendes]], brasilianesche Museker.
* {{6. September}}: [[Max Dauphin]], lëtzebuergesche Kënschtler.
* {{0}}6. September: [[Pim de la Parra]], hollännesche Filmregisseur.
* {{9. September}}: [[James Earl Jones]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{0}}9. September: [[Caterina Valente]], italieenesch Sängerin a Schauspillerin.
* [[18. September]]: [[Michel Think]], lëtzebuergesche Schéisser.
* 18. September: [[Rolf Wolfshohl]], däitsche Vëlossportler.
* [[20. September]]: [[Kathryn Grant]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[23. September]]: [[Fernand Fox]], lëtzebuergesche Schauspiller.
* [[27. September]]: [[Maggie Smith]], brittesch Schauspillerin.
* 27. September: [[Hassan Nasrallah]], libaneesesche Kleriker a Politker.
* [[28. September]]: [[Kris Kristofferson]], US-amerikanesche Country-Museker a Schauspiller.
* {{3. Oktober}}: [[Nick Clesen (Politiker)|Nick Clesen]], lëtzebuergesche Politiker.
*{{0}}3. Oktober: [[Elisabeth Merkels]], lëtzebuergesch-däitsch Radiosspeakerin a Lidderschreiwerin.
* {{4. Oktober}}: [[Michel Blanc]], franséische Schauspiller a Regisseur.
* {{9. Oktober}}: [[Pierre Vernier]], franséische Schauspiller.
* [[13. Oktober]]: [[Paul Bertemes]], lëtzebuergesche Journalist, Galerist a Curateur.
* [[17. Oktober]]: [[Mitzi Gaynor]], US-amerikanesch Schauspillerin, Sängerin an Dänzerin.
* [[18. Oktober]]: [[François Colling]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[21. Oktober]]: [[Christine Boisson]], franséisch Schauspillerin.
* [[25. Oktober]]: [[Gast Rollinger]], lëtzebuergesche Lycéesprofesser a Filmregisseur.
* [[28. Oktober]]: [[Paul Morrissey]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[29. Oktober]]: [[Teri Garr]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 29. Oktober: [[Georges Vuillermoz]], lëtzebuergesche Kiercherechtler a Geeschtlechen.
* {{2. November}}: [[Gaston Vogel]], lëtzebuergeschen Affekot an Auteur.
* {{3. November}}: [[Quincy Jones]], US-amerikaneschen Jazzmuseker, Komponist a Produzent.
* {{4. November}}: [[Jim Penning]], lëtzebuergeschen Affekot an Auteur.
* {{6. November}}: [[Romain Jean]], Trainer vun der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.
* {{8. November}}: [[Geneviève Grad]], franséisch Schauspillerin.
* {{9. November}}: [[Ram Narayan]], indesche Museker.
* [[20. November]]: [[Zénon Bernard (1944)|Zénon Bernard]], lëtzebuergesche Foussballspiller a Politiker.
* 20. November: [[Marie-Paule von Roesgen]], lëtzebuergesch Schauspillerin.
* [[26. November]]: [[Karin Baal]], däitsch Schauspillerin.
* {{1. Dezember}}: [[Niels Arestrup]], franséische Schauspiller.
* [[14. Dezember]]: [[Isak Ermay]], spuenesche Geschäftsmann.
* [[18. Dezember]]: [[Rik Van Looy]], belsche Vëlossportler.
* [[21. Dezember]]: [[Hannelore Hoger]], däitsch Schauspillerin.
* ≤ 27. Dezember: [[Jean Hoss]], lëtzebuergeschen Affekot.
* [[27. Dezember]]: [[Dayle Haddon]], kanadesch Schauspillerin.
* 27. Dezember: [[Olivia Hussey]], brittesch Schauspillerin.
* [[29. Dezember]]: [[Marie-Claude Beaud]], franséisch Ausstellungskommissärin a fréier Direktesch vum Mudam.
* 29. Dezember: [[Jimmy Carter]], US-amerikanesche Politiker.
* 29. Dezember: [[Arthur Unger]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}</text>
      <sha1>lpfsydokqabs4768c1m8ngn3d2y8p42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:Choucas</title>
    <ns>3</ns>
    <id>143338</id>
    <revision>
      <id>2680570</id>
      <parentid>2596135</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qədir</username>
        <id>63409</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>De(n) Qədir huet d'Säit [[Benotzer Diskussioun:Choucas0]] op [[Benotzer Diskussioun:Choucas]] geréckelt: Seite während der Umbenennung des Benutzers „[[Special:CentralAuth/Choucas0|Choucas0]]“ in „[[Special:CentralAuth/Choucas|Choucas]]“ automatisch verschoben</comment>
      <origin>2143266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="3vkzwnmkav7qow6rk43mw7hgczz1jb0" xml:space="preserve">{{Moien 2}}</text>
      <sha1>3vkzwnmkav7qow6rk43mw7hgczz1jb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harmonie Victoria Téiteng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166618</id>
    <revision>
      <id>2680541</id>
      <parentid>2632874</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Echsinnengbanan</username>
        <id>71563</id>
      </contributor>
      <origin>2680541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="6zglbs6lr8j73j6ay2sv4vzppor0umd" xml:space="preserve">{{skizzMusek}}

{{Infobox Veräin
|Logo = Hvt.jpg
}}
'''D'Harmonie Victoria Téiteng''', kuerz ''Téitenger Musek'', ass e Museksensembel, deen [[1894]] zu [[Téiteng]] gegrënnt gouf{{source?}}.

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}

==D'Harmonie Victoria Téiteng haut==
Zanter 2022 ass de Flavio Pierotti Dirigent vun der Téitenger Musek.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.hvt.lu/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4&amp;Itemid=107&amp;lang=lu|Titel=Dirigent|Gekuckt=21.06.2024|Wierk=www.hvt.lu}}&lt;/ref&gt;

Si prouwen ëmmer dënschdes an freides vun 20:00 bis 21:30.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.hvt.lu/index.php?lang=lu|Titel=Home|Gekuckt=21.06.2024|Wierk=www.hvt.lu}}&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Harmonien a Fanfaren]]

== Um Spaweck ==
* [https://www.hvt.lu hvl.lu], d'Websäit vun der Harmonie
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Keel]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Harmonien a Fanfaren]]</text>
      <sha1>6zglbs6lr8j73j6ay2sv4vzppor0umd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680543</id>
      <parentid>2680541</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ännerung [[Special:Diff/2680541|2680541]] vum [[Special:Contributions/Echsinnengbanan|Echsinnengbanan]] ([[User talk:Echsinnengbanan|Diskussioun]]) annuléieren</comment>
      <origin>2680543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="htcov7no5vs0drvaaf7678nzxxkntu7" xml:space="preserve">{{skizzMusek}}

{{Infobox Veräin
|Logo = Hvt.jpg
}}
'''D'Harmonie Victoria Téiteng''', kuerz ''Téitenger Musek'', ass e Museksensembel, deen [[1894]] zu [[Téiteng]] gegrënnt gouf{{source?}}.

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}

==D'Harmonie Victoria Téiteng haut==
Zanter 2022 ass de Flavio Pierotti Dirigent vun der Téitenger Musek.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.hvt.lu/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4&amp;Itemid=107&amp;lang=lu|Titel=Dirigent|Gekuckt=21.06.2024|Wierk=www.hvt.lu}}&lt;/ref&gt;

Si prouwen ëmmer dënschdes an freides vun 20:00 bis 21:30.{{wou?}}&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.hvt.lu/index.php?lang=lu|Titel=Home|Gekuckt=21.06.2024|Wierk=www.hvt.lu}}&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Harmonien a Fanfaren]]

== Um Spaweck ==
* [https://www.hvt.lu hvl.lu], d'Websäit vun der Harmonie
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Keel]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Harmonien a Fanfaren]]</text>
      <sha1>htcov7no5vs0drvaaf7678nzxxkntu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680544</id>
      <parentid>2680543</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Echsinnengbanan</username>
        <id>71563</id>
      </contributor>
      <comment>$</comment>
      <origin>2680544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="6zglbs6lr8j73j6ay2sv4vzppor0umd" xml:space="preserve">{{skizzMusek}}

{{Infobox Veräin
|Logo = Hvt.jpg
}}
'''D'Harmonie Victoria Téiteng''', kuerz ''Téitenger Musek'', ass e Museksensembel, deen [[1894]] zu [[Téiteng]] gegrënnt gouf{{source?}}.

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}

==D'Harmonie Victoria Téiteng haut==
Zanter 2022 ass de Flavio Pierotti Dirigent vun der Téitenger Musek.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.hvt.lu/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4&amp;Itemid=107&amp;lang=lu|Titel=Dirigent|Gekuckt=21.06.2024|Wierk=www.hvt.lu}}&lt;/ref&gt;

Si prouwen ëmmer dënschdes an freides vun 20:00 bis 21:30.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.hvt.lu/index.php?lang=lu|Titel=Home|Gekuckt=21.06.2024|Wierk=www.hvt.lu}}&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Harmonien a Fanfaren]]

== Um Spaweck ==
* [https://www.hvt.lu hvl.lu], d'Websäit vun der Harmonie
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Keel]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Harmonien a Fanfaren]]</text>
      <sha1>6zglbs6lr8j73j6ay2sv4vzppor0umd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680547</id>
      <parentid>2680544</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T17:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>...</comment>
      <origin>2680547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="htcov7no5vs0drvaaf7678nzxxkntu7" xml:space="preserve">{{skizzMusek}}

{{Infobox Veräin
|Logo = Hvt.jpg
}}
'''D'Harmonie Victoria Téiteng''', kuerz ''Téitenger Musek'', ass e Museksensembel, deen [[1894]] zu [[Téiteng]] gegrënnt gouf{{source?}}.

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}

==D'Harmonie Victoria Téiteng haut==
Zanter 2022 ass de Flavio Pierotti Dirigent vun der Téitenger Musek.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.hvt.lu/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4&amp;Itemid=107&amp;lang=lu|Titel=Dirigent|Gekuckt=21.06.2024|Wierk=www.hvt.lu}}&lt;/ref&gt;

Si prouwen ëmmer dënschdes an freides vun 20:00 bis 21:30.{{wou?}}&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.hvt.lu/index.php?lang=lu|Titel=Home|Gekuckt=21.06.2024|Wierk=www.hvt.lu}}&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Harmonien a Fanfaren]]

== Um Spaweck ==
* [https://www.hvt.lu hvl.lu], d'Websäit vun der Harmonie
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Keel]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Harmonien a Fanfaren]]</text>
      <sha1>htcov7no5vs0drvaaf7678nzxxkntu7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169310</id>
    <revision>
      <id>2680584</id>
      <parentid>2679687</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T09:50:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: puer mol → puerrmol using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2680584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9377" sha1="h2b9m6a8xhb0etn8zymtszmn33o2xxj" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|mat der Entreprise|de Lycée|Lycée Aline-Mayrisch}} 
{{Infobox Entreprise 
| Numm      = Alima
| Logo      = Alima Logo 2024.png
| Typ      = [[Société à responsabilité limitée (Lëtzebuerg)|S.à r.l.]]
| Slogan     = 
| Grënnungsdatum = 1951
| Sëtz      = 5, [[Rue Aldringen]]&lt;!--Fir béid SARLen--&gt;&lt;br&gt;[[Stad Lëtzebuerg]]&lt;br&gt;{{LUX}}
| Leedung    = 
| Mataarbechter = 37&lt;ref name=retaildetail/&gt; (2025)
| Produit    = [[Supermarché]]
| Ëmsaz     = 
| RCS      = B22537 (''Alima S.à r.l.'')&lt;br&gt;B22538 (''Alima Exploitation S.à r.l.'')&lt;br&gt;B24484 (''Alima Gare S.à r.l. et Cie''; 2014 ofgewéckelt)
| Homepage    = [https://alima.lu/ www.alima.lu]
}}
[[File:Publicité Self-service A-Z (1962).png|thumb|260px|A-Z Reklamm (1962)]]
'''Alima''' war eng lëtzebuergesch [[Supermarché]]s-Ketten, déi tëscht 1951 an 2025 existéiert huet an an der [[Stad Lëtzebuerg]] aktiv war.

== Geschicht ==
Den 2. Januar 1951 huet den Nicolas Hansen, zesumme mam Marco Kaempff als Aktionär, déi éischt [[Epicerie]] an der Stad Lëtzebuerg opgemaach. Vun 1952 u gouf och frëscht [[Brout]] am Alima verkaaft&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Scheer, Joss u. a. ''Eis fofzeger Joren: eng nei Zäit: Wunnen, Iessen, Moud''. Itzig: RBS, 2016. Print. ISBN 978-99959-750-4-3, S. 62&lt;/ref&gt;. De 15. OKtober 1959 koum eng zweet am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an 1969 eng drëtt um [[Belair]] dobäi. Am 21. Joerhonnert gouf et och nach e klengen Alima am Altersheem &quot;[[Clinique Sainte-Élisabeth|Am Park]]&quot; opgemaach.

2012 hu ronn 90 Leit fir d'Entreprise Alima geschafft.&lt;ref&gt;STATEC: [https://statistiques.public.lu/dam-assets/catalogue-publications/principaux-employeurs/2012/principaux-employeurs-branche-2012.pdf ''Les principaux employeurs au Luxembourg d'après l'effectif classés par branche d'activité économique de la NACE Rév.2''] (Situatioun um 1. Januar 2012)&lt;/ref&gt;

Am Mäerz 2015 huet den Alima zesumme mat dräi aneren Epicerien de Label &quot;Épiceries du Luxembourg&quot; gegrënnt fir hir Visibilitéit mat gemeinsame Publicitéitscampagnen ze stäerken. Déi aner dräi Entreprise ware Massen S.A., déi de [[Shopping Center Massen]] exploitéiert, R. Goedert S.A., déi de Buttek Food2Go explodéiert, a [[Pall Center]] S.A.&lt;ref&gt;wort.lu: [https://www.wort.lu/wirtschaft/pall-center-wird-les-epiceries-du-luxembourg/886080.html ''Pall Center wird Les Epiceries du Luxembourg''] (8. Mee 2017)&lt;/ref&gt; Dat huet zu enger Plainte beim ''Conseil de la concurrence'' gefouert, deen no enger Enquête 2018 awer entscheet huet, datt just de Pall Center a Massen S.A. géint d'Konkurrenzrecht verstouss hätten. D'Kartellamt huet keng Amende imposéiert.&lt;ref name=&quot;concurrence&quot;&gt;[https://concurrence.public.lu/dam-assets/fr/decisions/ententes/2018/Decision-n-2018-FO-02-Epiceries-de-Luxembourg.pdf ''Décision n°2018-FO-02''] vum Conseil de la concurrence (13. Juni 2018)&lt;/ref&gt;

2020 war dat lescht Joer, an deem de Grupp Alima e Benefice gemaach huet.&lt;ref&gt;wort.lu: [https://www.wort.lu/wirtschaft/aus-alima-wird-im-februar-delhaize/32360650.html ''Aus Alima wird im Februar Delhaize''] vum Marco Meng (2. Januar 2025)&lt;/ref&gt; 2021 huet d'''Alima S.à.r.l.'' d'Entreprise ''Alima Exploitation S.à.r.l.'' un ''CW Invest S.A'' vun der [[Christianne Wickler]] verkaaft, déi och de Pall Center bedreift. Mee schonn 2023 gouf dat schonn erëm réckgängeg gemaach.&lt;ref&gt;reporter.lu: [https://www.reporter.lu/luxembourg-commerce-alimentaire-les-magasins-alima-dans-la-tourmente/ ''Les magasins Alima dans la tourmente''] vum Véronique Poujol (14. Mäerz 2024)&lt;/ref&gt; 2022 huet de Grupp Alima e Verloscht vun 330.000 Euro gemaach.&lt;ref&gt;wort.lu: [https://www.wort.lu/luxemburg/zentrum/das-alima-geschaeft-im-garer-quartier-soll-ende-maerz-schliessen/9350431.html ''Das Alima-Geschäft im Garer Quartier soll Ende März schließen''] vum David Thinnes (14. Mäerz 2024)&lt;/ref&gt;

Am Januar hunn och den Alima Bourse an der [[Uewerstad]] an den Alima Belair zougemaach, nodeems dat selwecht schonn e puer Méint éischter mat deem op der Gare geschitt war. Si goufe vum Grupp [[Delhaize]] opkaaft, deen och déi rechtlech 37 Employéeën iwwerholl huet.&lt;ref name=retaildetail&gt;retaildetail.eu: [https://www.retaildetail.eu/news/food/delhaize-completes-acquisition-in-luxembourg/ ''Delhaize completes acquisition in Luxembourg''] (30. Dezember 2024)&lt;/ref&gt;

== Butteker ==
=== &quot;Alima Bourse&quot; ===
Déi éischt Epicerie mam Numm &quot;Alima&quot; huet 1951 hir Dieren an der Uewerstad opgemaach, a méi prezis um Eck vun der [[Biedergaass]] an der [[Neipuertsgaass]]. Si gouf an de Joren duerno e puerrmol ausgebaut. Zéng Joer méi spéit ass se an den neie [[Centre Bourse]] an der Neipuertsgaass geplënnert, wou se och bis zum Schluss bliwwen ass. Dem Supermarché seng Fläch gouf 1974 op 800 Quadratmeter verduebelt. 2006 gouf se nach eng Kéier erweidert, an deem 500 Quadratmeter Verkafsfläch fir Drogerie, Parfumerie an Dekoratioun am Keller vum Gebai dobäikoumen.&lt;ref name=OffizielGeschicht/&gt;

Den 18. Januar 2025 war de leschten oppenen Dag vum Alima Bourse.&lt;ref name=letzenMal&gt;lessentiel.lu: [https://www.lessentiel.lu/de/story/luxemburg-die-alima-filialen-oeffnen-am-samstag-zum-letzten-mal-103260601 ''Alima-Filialen öffnen am Samstag zum letzten Mal''] (17. Januar 2025)&lt;/ref&gt;

=== &quot;Alima Gare&quot; ===
[[File:Luxembourg, Alima Gare.jpg|thumb|Den Alima op der Gare, am Abrëll 2024, kuerz nodeem e fir zerguttst zougemaach gouf.|260x260px]]
Nom Succès vum éischte Buttek huet den Nicolas Hansen 1959 eng zweet Filial op der Nummer 15 an der [[Al Avenue|Aler Avenue]] opgemaach. Déi deemoleg Gesetzeslag huet et him net erlaabt, där Epicerie och den Numm &quot;Alima&quot; ze ginn, dowéinst krut si den Numm &quot;A-Z&quot;. Den Numm goung op e Concours zeréck, bei deem een en Numm proposéiere konnt&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Et war den éischte Supermarché mam Konzept vum [[Self-service]], dat heescht eng Epicerie an där d'Leit sech hir Produkter selwer konnten huelen amplaz vum Personal zerwéiert ze ginn.&lt;ref name=OffizielGeschicht&gt;alima.lu: [https://www.alima.lu/online/www/content/aboutus/175/DEU/index.html ''Vorreiter in Sachen Handel''] (gekuckt den 20. Januar 2025)&lt;/ref&gt; Et gouf och e [[Metzlerei|Metzleschrayon]], dee vum Antoine Paquet bedriwwe gouf, gradewéi e Rayon fir frësch [[Fësch]] a [[Gefligel]]. Den A-Z hat e Parkhaus mat 80 Plazen, wou ee seng Akeef direkt an den Auto luede konnt; den Accès war op der Récksäit vum Gebai, an der [[Rue du Fort-Wallis|Wallis-Strooss]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nodeems déi deemoleg [[Imprimerie Saint-Paul]] hir Aktivitéite vun der [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Stater Gare]] op [[Gaasperech]] verluecht huet, ass d'Epicerie A-Z an hir fréier Raimlechkeeten an der [[Rue du Fort-Bourbon]] geplënnert a krut do den Numm &quot;Alima Gare&quot;.&lt;ref name=OffizielGeschicht/&gt; Do ass de Buttek och bis 2011 bliwwen, wéi en a méi kleng Raimlechkeeten an der ''Rue Charles VI'', och am Garer Quartier, geplënnert ass.&lt;ref name=GareZou&gt;virule.lu: [https://web.archive.org/web/20241227171403/https://www.virgule.lu/luxembourg/quartier-gare-le-magasin-alima-fermera-ses-portes-a-la-fin-du-mois-de-mars/9343722.html ''Quartier gare: le magasin Alima fermera ses portes à la fin du mois de mars''] vum Thomas Berthol (14. Mäerz 2024)&lt;/ref&gt; Déi nei Verkafsfläch gouf domat vun 1300 Quadratmeter op 450 Quadratmeter reduzéiert.&lt;!--Zitat: Deux ans plus tôt, Alima a réduit la voilure en déménageant son magasin de la gare d'un site de 1.300 m2 à un autre de 450 m2. Son ancienne surface a ensuite été reprise par Monoprix.--&gt;&lt;ref&gt;wort.lu: [https://www.wort.lu/wirtschaft/un-jour-il-y-aura-des-friches-commerciales/854263.html ''«Un jour, il y aura des friches commerciales»''] vum Linda Cortey (21. Oktober 2016)&lt;/ref&gt; Am Mäerz 2024 gouf de Garer Alima zougemaach, well en net méi profitabel war.&lt;ref name=GareZou/&gt;

Déi fréier Raimlechkeeten an der Rue du Fort-Bourbon goufen 2014 vu [[Monoprix]] iwwerholl.&lt;ref&gt;luxtimes.lu: [https://www.luxtimes.lu/luxembourg/monoprix-has-arrived-in-luxembourg/1255162.html ''Monoprix has arrived in Luxembourg!''] (25. Februar 2014)&lt;/ref&gt; D'Gebaier vum Garer Alima (op den Nummeren 1 an 3 an der ''Rue Charles VI'' an 1A-1B an der [[Rue du Fort-Wallis]] goufen 2024 vun der Stad Lëtzebuerg fir 2,7 Milliounen Euro opkaaft.&lt;ref&gt;wort.lu: [https://www.wort.lu/luxemburg/zentrum/stadt-luxemburg-uebernimmt-gebaeude-des-alima-gare/23641548.html ''Stadt Luxemburg übernimmt Gebäude des Alima Gare''] vum David Thinnes (21. Oktober 2024)&lt;/ref&gt;

=== &quot;Alima Belair&quot; ===
Eng weider Filial mat 750 Quadratmeter gouf 1980 an der [[Avenue du Dix-Septembre]] am Quartier [[Belair]] opgemaach, déi wéinst enger Gesetzesännerung och direkt &quot;Alima Belair&quot; huet dierfen heeschen.&lt;ref name=OffizielGeschicht/&gt;

Den 18. Januar 2025 war de leschten Dag, op deem den Alima Bourse seng Diere fir d'Clienten op hat.&lt;ref name=letzenMal/&gt;

=== &quot;Alima am Park&quot; ===
E puer Joer laang gouf et och e klengen Alima am [[Clinique Sainte-Élisabeth|Altersheem Sainte Elisabeth am Park]] an der [[Avenue Émile-Reuter]].&lt;ref name=&quot;concurrence&quot;/&gt; De Buttek gouf awer scho virum Enn vun der ganzer Chaîne zougemaach.

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de Supermarchéschaînen zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Alima Luxembourg|{{PAGENAME}}}}{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Entreprisen]]</text>
      <sha1>h2b9m6a8xhb0etn8zymtszmn33o2xxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>City Concorde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169335</id>
    <revision>
      <id>2680592</id>
      <parentid>2679333</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T11:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geschicht */ Orthographie, replaced: puer Mol → puerrmol using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2680592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6067" sha1="r7x2zf859hq8cijmohujd0h9yysyp1c" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Akafszentrum|aner Bedeitunge vu ''Concorde''|Concorde}}
D''''City Concorde''', dacks och einfach '''Concorde''' genannt, ass en iwwerdaachten [[Akafszentrum]] op der [[Nationalstrooss 5|Lonkecher Strooss]] zu [[Bartreng]]. Et ass ee vun de gréissten Akafszentren zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], an hat ëm d'Joer 2015 ronn fënnef Millioune Visiteuren.&lt;ref name=50Mil&gt;paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-50-millions-dinvestissements-pour-city-concorde ''50 millions d’investissements pour City Concorde''] vum France Clarinval (23. Mäerz 2015)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;land.lu: [https://www.land.lu/page/article/369/9369/FRE/index.html ''Un monde parfait''] vum Bernard Thomas (26. August 2016)&lt;/ref&gt;

2024 hunn eng 1.600 Leit an der City Concorde geschafft.&lt;ref&gt;lequotidien.lu: [https://lequotidien.lu/a-la-une/city-concorde -etre-le-centre-le-plus-populaire-dans-tous-les-segments/ ''City Concorde : «Être le centre le plus populaire dans tous les segments»''] vum Morgan Kervestin (4. Oktober 2024)&lt;/ref&gt;

== Geschicht ==

Den Akafszentrum huet den [[9. Mee]] [[1974]] ënnert dem Numm &quot;Concorde&quot; seng Dieren opgemaach, zwéi Méint virun der [[La Belle Étoile (Akafszentrum)|Belle Étoile]].&lt;ref name=adada&gt;adada.lu: [https://www.adada.lu/2024/05/city-concorde-celebre-50-ans-dexistence-dans-celle-des-luxembourgeois-avec-un-film-de-marque-signe-neon-internet-et-have-films/ ''City Concorde célèbre 50 ans d’existence dans celle des Luxembourgeois avec un film de marque signé Neon Internet et HAVE Films''] (15. Mee 2024)&lt;/ref&gt; Grënner war den Entreprener [[Jean Bram]].&lt;ref&gt;virgule.lu: [https://web.archive.org/web/20250122115022/https://www.virgule.lu/luxembourg/depuis-50-ans-l-essor-des-centres-commerciaux-au-grand-duche/17726238.html ''Depuis 50 ans, l’essor des centres commerciaux au Grand-Duché''] vum Pascal Mittelberger (18. August 2024)&lt;/ref&gt; Deemools gouf et nieft 12 Butteker och nach e grousse [[Match (Supermarché)|Match]]-Supermarché.&lt;ref name=50Mil/&gt; Et war déi éischt Kéier, datt d'belsch Chaîne e Buttek zu Lëtzebuerg opgemaach huet.&lt;ref&gt;paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-commerce-belle-de-match-capellen ''Commerce : Belle de Match à Capellen''] vum Alain Ducat (24. Mäerz 2006)&lt;/ref&gt;

Am Laf vun de Jore gouf den Akafszentrum e puerrmol ausgebaut. 1982 gouf et scho 25 Butteker op enger Verkafsfläch vu 15.000 Quadratmeter. 1995 koum et zu enger neier Erweiderung, an aus der &quot;Concorde&quot; ass d'&quot;City Concorde&quot; ginn. Du gouf et op 50.000 Quadratmeter scho 95 Butteker. 2009 gouf de Cora an de Kleederbuttek &quot;Bram&quot; vergréissert an et koumen 2.500 Parkplazen dobäi.&lt;ref name=50Mil/&gt;

Déi lescht grouss Erweiderung war an de Joren 2016 bis 2018, wéi d'Verkafsfläch ëm eng weider 5000 Quadratmeter op am Ganze 50.000 Quadratmeter vergréissert gouf. Esou gouf Plaz fir ronn 20 nei Butteker gemaach.&lt;ref name=Bertrand&gt;: [https://paperjam.lu/article/bertrand-lecante-ouvrir-city-c ''Bertrand Lecante: «Ouvrir le City Concorde à d’autres publics»''] vum Pierre Théobald (16. Juli 2024)&lt;/ref&gt; Bei den Aarbechte goufen d'Haaptagäng duerch eng zweestäckeg Glasfassad accentuéiert.&lt;ref&gt;wwplus.eu: [https://www.wwplus.eu/en/projects/project-details/interior-design/extension-city-concorde-bertrange-lux ''Lifestyle center 'City Concorde' Bertrange (LUX)''] (gekuct den 22. Januar 2025)&lt;/ref&gt; Donieft ass och eng zweestäckeg Déifgarage gebaut ginn. Dat Ganzt huet ronn 50 Milliounen Euro kascht.&lt;ref&gt;lessentiel.lu: [https://www.lessentiel.lu/de/story/ausbau-der-city-concorde-geht-in-die-naechste-runde-785247649077 ''Ausbau der City Concorde geht in die nächste Runde''] (5. Mee 2017)&lt;/ref&gt;

De 24. Juni 1997 gouf e Sécherheetsmann wärend engem Geldtransport bei engem Iwwerfall an der City Concorde erschoss. Den Täter gouf eréischt dräizéng Joer méi spéit identifizéiert an 2019 zu 22 Joer Prisong verurteelt.&lt;ref&gt;wort.lu: [https://www.wort.lu/luxemburg/concorde-ueberfall-von-1997-es-kommt-zum-urteil/981512.html ''Concorde-Überfall von 1997: Es kommt zum Urteil''] vum (29. Januar 2019)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;: [https://www.wort.lu/luxemburg/concorde-ueberfall-22-jahre-haft/982522.html ''Concorde-Überfall: 22 Jahre Haft''] (29. Januar 2019)&lt;/ref&gt;

De Match gouf ëm 2001/02 mat engem [[Cora (Supermarché)|Cora]] ersat&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/4b7p5n9bsp/pages/12/articles/DIVL304?search=cora+foetz|Titel=Aus Match wird Cora|Gekuckt=22.01.2025|Datum=23.05.2001|Wierk=Revue|Editeur=viewer.eluxemburgensia.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;, dee wéi de Match zum belsche [[Grupp Louis Delhaize]] gehéiert huet. Deen huet 2023 seng Aktivitéiten zu Lëtzebuerg verkaaft an d'Joer drop gouf de Cora mat engem franséischen [[E.Leclerc]] ersat.&lt;ref&gt;virgule.lu: [https://web.archive.org/web/20250122123529/https://www.virgule.lu/luxembourg/le-cora-concorde-est-le-premier-a-passer-sous-l-enseigne-e.-leclerc/9274087.html ''Le Cora Concorde est le premier à passer sous l’enseigne E. Leclerc''] vum Mélodie Mouzon (13. Mäerz 2024)&lt;/ref&gt;

De gréisste Kleederbuttek am Akafszentrum, de Bram, war schonn 1984 un déi däitsch Firma Konen verkaaft ginn, déi e grousse Buttek zu [[München]] huet. 2023 huet [[Breuninger]], eng aner däitsch Ketten, d'Enteprise Konen an domat de Bram opkaaft an den Numm zu &quot;Bram by Breuninger&quot; geännert.&lt;ref&gt;paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-bram-la-cinquantaine-hurlante ''Bram: la cinquantaine hurlante''] vum Florence Reinson (8. Dezember 2006)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;parfuemerienachrichten.de: [https://www.parfuemerienachrichten.de/breuninger-uebernimmt-modehaeuser-konen-und-bram/ ''Breuninger übernimmt Modehäuser KONEN und BRAM''] (1. Juni 2021)&lt;/ref&gt;

En 2024 huet den Direkter vun der City Concorde annoncéiert, och nach en &quot;Entertainment Center&quot; mat ënner anerem enger [[Bowling]]-Piste wëllen opzemaachen.&lt;ref name=Bertrand/&gt;

== Um Spaweck ==
* [https://www.concorde.lu/ www.concorde.lu]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Akafszentren zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Bartreng]]</text>
      <sha1>r7x2zf859hq8cijmohujd0h9yysyp1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëtzebuerger an Argentinien (Film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175884</id>
    <revision>
      <id>2680521</id>
      <parentid>2680385</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>De(n) GilPe huet d'Säit [[Seguimos Siendo]] op [[Lëtzebuerger an Argentinien (Film)]] geréckelt: sou heescht de Film…</comment>
      <origin>2680385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="6st31zbnso8hssnv0n69kmq8ebpopfn" xml:space="preserve">{{Iwwerschaffen + Läschen|Ortho, schlecht Sprooch, falschen Titel, Relevanz discutabel …}}

{{Infobox Film nei
| Titel           = Lëtzebuerger an Argentinien
| Originaltitel    = Seguimos Siendo
| Bild            = 
| Regie           = Daniel Atz
| Produzent       = Daniel Atz
| Kamera          = Astor Schiantarelli
| Schnitt         = Karolina Danevska
| Musek           = Nicolás Pasetti
| Produktiounsfirma = Connaissance Films
| Land            = Lëtzebuerg, Argentinien
| Sprooch         = Lëtzebuergesch, Spuenesch
| Verëffentlechung = 23. November 2025
| Dauer           = 52 Minutten
}}

'''Lëtzebuerger an Argentinien''' (spueneschen Titel: ''Seguimos Siendo'') ass en Dokumentarfilm aus dem Joer 2025, dee vum lëtzebuergeschen audiovisuelle Produzent Daniel Atz produzéiert a regéiert gouf, an enger Produktioun vu senger Firma Connaissance Films.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot;&gt;[https://www.lessentiel.lu/de/story/daniel-atz-dokumentarfilm-beleuchtet-luxemburger-erbe-in-argentinien-103456441]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot;&gt;[https://terredeshommes.lu/wp-content/uploads/2025/02/Newsletter_Janvier_2025_DIN-A4.pdf]&lt;/ref&gt; Den Atz ass de Grënner vu LuxCitizenship, enger Organisatioun, déi den Nokommen vu lëtzebuergeschen Auswanderer hëlleft, hir lëtzebuergesch Nationalitéit zréckzefuerderen.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt;

== Synopsis ==
''Lëtzebuerger an Argentinien'' erfuerscht d'Geschicht vun der lëtzebuergescher [[Auswanderung]] an [[Argentinien]]. De Film weist, wéi d'Auswanderer am 19. Joerhonnert d'[[Lëtzebuerg|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] verlooss hunn, ufanks d'Pionéier, déi sech vun 1856 un a ländleche Kolonien wéi Esperanza an der Provënz Santa Fe néiergelooss hunn, gefollegt vun enger méi grousser Welle, déi 1889 op San Antonio de Iraola gereest ass.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; No Aussoe vum Regisseur hunn d'Auswanderer, déi op Argentinien gaange sinn, e Kontrakt missen ënnerschreiwen, deen hinnen verbueden huet, weider Lëtzebuergesch ze schwätzen, wat et schwéier gemaach huet, hir Sprooch a Kultur ze halen; iwwer d'Generatiounen ewech hunn vill Nokommen gegleeft, datt si Däitscher wieren.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; Wärend dem Lockdown vun der [[COVID-19-Pandemie]] am Joer 2020 hunn d'Nokommen ugefaang Familljendokumenter ze duerchsichen an hir lëtzebuergesch Wuerzelen entdeckt. Dat huet dozou gefouert, datt e puer vun hinnen d'Biergerschaft zréckgefuerdert hunn a kulturell Associatiounen a Santa Fe, [[Entre Ríos]] a [[Buenos Aires]] gegrënnt goufen, dorënner d'Asociación Argentina Luxemburguesa.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt;

== Produktioun ==
De Film gouf vum Daniel Atz produzéiert a regéiert, mam Astor Schiantarelli — selwer en Nokomme vu lëtzebuergeschen Auswanderer, deen elo zu Lëtzebuerg lieft — als Kameramann a Co-Produzent.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; De Schnëtt war vum Karolina Danevska an d'Originalmusek gouf vum Nicolás Pasetti komponéiert. Gedréit gouf an Argentinien an zu Lëtzebuerg, an den Atz huet d'Auswanderung aus dem 19. Joerhonnert am Groussherzogtum am Joer 2024 erfuerscht.&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt; Den ongeféier 52 Minutten laangen Dokumentarfilm gëtt als deen éischte Film beschriwwen, deen op Lëtzebuergesch a Spuenesch gedréint gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; E gëtt op Lëtzebuergesch a Spuenesch gewisen, mat Ënnertitelen op Englesch, Spuenesch, Lëtzebuergesch a Franséisch.

== Verëffentlechung ==
De Film hat seng Première den 23. November 2025 am Ciné Utopia zu [[Lampertsbierg]], am Kader vum European Arthouse Cinema Day, nodeems e vu Kinepolis Luxembourg ausgewielt gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; Eng Ausstrahlung op der lëtzebuergescher Tëlee [[RTL Group|RTL]], an enger Versioun mat lëtzebuergeschen Ënnertitelen, war geplangt.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;rtldoc&quot;&gt;[https://play.rtl.lu/shows/lb/rtl-documentaire/episodes/r/3448585]&lt;/ref&gt;

== Referenzen ==
&lt;references /&gt;

== Um Spaweck ==
* [https://www.kinobox.cz/film/5212679-letzebuerger-an-argentinien ''Lëtzebuerger an Argentinien''] op Kinobox
* [https://play.rtl.lu/shows/lb/journal/episodes/r/3448737 Reportage iwwer de Film] op RTL Play

{{DEFAULTSORT:Letzebuerger an Argentinien}}
[[Kategorie:Film vun 2025]]
[[Kategorie:Dokumentarfilm]]
[[Kategorie:Lëtzebuerger Film]]</text>
      <sha1>6st31zbnso8hssnv0n69kmq8ebpopfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680523</id>
      <parentid>2680521</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update amgaang</comment>
      <origin>2680523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4446" sha1="gi3457nxhz21oyzfgnwcwmqogeefia1" xml:space="preserve">{{EnCours|GilPe}}
{{Infobox Film nei
|Plakat           = 
|Originaltitel    =  Lëtzebuerger an Argentinien&lt;br&gt;[[spuenesch|es]]. ''Seguimos Siendo''
|Produktiounsland = {{LUX}}&lt;br&gt; {{ARG}}
|Produktiounsjoer = 2025
|Première         =  23. November 2025
|Dauer            = 52 Minutten
|Originalsprooch  = Lëtzebuergesch, Spuenesch
|Regie            = [[Daniel Atz]]
|Dréibuch         = 
|Fotografie       = [[Astor Schiantarelli]]
|Faarftechnik     = 
|Format           = 
|Filmformat       = 
|Musek            = [[Nicolás Pasetti]]
|Dekoren          = 
|Schnëtt          = [[Karolina Danevska]]
|Produzent        = Daniel Atz
|Produktiounsgesellschaft = Connaissance Films
|Haaptacteuren    = 
}}

'''Lëtzebuerger an Argentinien''' (spueneschen Titel: ''Seguimos Siendo'') ass en [[Documentaire|Dokumentarfilm]] aus dem Joer 2025, dee vum lëtzebuergeschen audiovisuelle Produzent Daniel Atz produzéiert a regéiert gouf, an enger Produktioun vu senger Firma Connaissance Films.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot;&gt;[https://www.lessentiel.lu/de/story/daniel-atz-dokumentarfilm-beleuchtet-luxemburger-erbe-in-argentinien-103456441]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot;&gt;[https://terredeshommes.lu/wp-content/uploads/2025/02/Newsletter_Janvier_2025_DIN-A4.pdf]&lt;/ref&gt; Den Atz ass de Grënner vu LuxCitizenship, enger Organisatioun, déi den Nokommen vu lëtzebuergeschen Auswanderer hëlleft, hir lëtzebuergesch Nationalitéit zréckzefuerderen.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt;

== Synopsis ==
''Lëtzebuerger an Argentinien'' erfuerscht d'Geschicht vun der lëtzebuergescher [[Auswanderung]] an [[Argentinien]]. De Film weist, wéi d'Auswanderer am 19. Joerhonnert d'[[Lëtzebuerg|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] verlooss hunn, ufanks d'Pionéier, déi sech vun 1856 un a ländleche Kolonien wéi Esperanza an der Provënz Santa Fe néiergelooss hunn, gefollegt vun enger méi grousser Welle, déi 1889 op San Antonio de Iraola gereest ass.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; No Aussoe vum Regisseur hunn d'Auswanderer, déi op Argentinien gaange sinn, e Kontrakt missen ënnerschreiwen, deen hinnen verbueden huet, weider Lëtzebuergesch ze schwätzen, wat et schwéier gemaach huet, hir Sprooch a Kultur ze halen; iwwer d'Generatiounen ewech hunn vill Nokommen gegleeft, datt si Däitscher wieren.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; Wärend dem Lockdown vun der [[COVID-19-Pandemie]] am Joer 2020 hunn d'Nokommen ugefaang Familljendokumenter ze duerchsichen an hir lëtzebuergesch Wuerzelen entdeckt. Dat huet dozou gefouert, datt e puer vun hinnen d'Biergerschaft zréckgefuerdert hunn a kulturell Associatiounen a Santa Fe, [[Entre Ríos]] a [[Buenos Aires]] gegrënnt goufen, dorënner d'Asociación Argentina Luxemburguesa.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt;

== Produktioun ==
De Film gouf vum Daniel Atz produzéiert a regéiert, mam Astor Schiantarelli — selwer en Nokomme vu lëtzebuergeschen Auswanderer, deen elo zu Lëtzebuerg lieft — als Kameramann a Co-Produzent.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; De Schnëtt war vum Karolina Danevska an d'Originalmusek gouf vum Nicolás Pasetti komponéiert. Gedréit gouf an Argentinien an zu Lëtzebuerg, an den Atz huet d'Auswanderung aus dem 19. Joerhonnert am Groussherzogtum am Joer 2024 erfuerscht.&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt; Den ongeféier 52 Minutten laangen Dokumentarfilm gëtt als deen éischte Film beschriwwen, deen op Lëtzebuergesch a Spuenesch gedréint gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; E gëtt op Lëtzebuergesch a Spuenesch gewisen, mat Ënnertitelen op Englesch, Spuenesch, Lëtzebuergesch a Franséisch.

== Verëffentlechung ==
De Film hat seng Première den 23. November 2025 am Ciné Utopia zu [[Lampertsbierg]], am Kader vum European Arthouse Cinema Day, nodeems e vu Kinepolis Luxembourg ausgewielt gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; Eng Ausstrahlung op der lëtzebuergescher Tëlee [[RTL Group|RTL]], an enger Versioun mat lëtzebuergeschen Ënnertitelen, war geplangt.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;rtldoc&quot;&gt;[https://play.rtl.lu/shows/lb/rtl-documentaire/episodes/r/3448585]&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
* [https://www.kinobox.cz/film/5212679-letzebuerger-an-argentinien ''Lëtzebuerger an Argentinien''] op Kinobox
* [https://play.rtl.lu/shows/lb/journal/episodes/r/3448737 Reportage iwwer de Film] op RTL Play

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerger an Argentinien}}
[[Kategorie:Filmer 2025]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]]</text>
      <sha1>gi3457nxhz21oyzfgnwcwmqogeefia1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680528</id>
      <parentid>2680523</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <origin>2680528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4840" sha1="t237bihh1rlzc03kyvwozxe33rzkqsl" xml:space="preserve">{{EnCours|GilPe}}
{{Infobox Film nei
|Plakat           = 
|Originaltitel    =  Lëtzebuerger an Argentinien&lt;br&gt;[[spuenesch|es]]. ''Seguimos Siendo''
|Produktiounsland = {{LUX}}&lt;br&gt; {{ARG}}
|Produktiounsjoer = 2025
|Première         =  23. November 2025
|Dauer            = 52 Minutten
|Originalsprooch  = Lëtzebuergesch, Spuenesch
|Regie            = [[Daniel Atz]]
|Dréibuch         = 
|Fotografie       = [[Astor Schiantarelli]]
|Faarftechnik     = 
|Format           = 
|Filmformat       = 
|Musek            = [[Nicolás Pasetti]]
|Dekoren          = 
|Schnëtt          = [[Karolina Danevska]]
|Produzent        = Daniel Atz
|Produktiounsgesellschaft = Connaissance Films
|Haaptacteuren    = 
}}

'''Lëtzebuerger an Argentinien''' (spueneschen Titel: ''Seguimos Siendo'') ass en [[Documentaire]] vum [[Daniel Atz]] aus dem Joer [[2025]], dee vu senger Produktiounsfirma ''Connaissance Films'' produzéiert gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.lessentiel.lu/de/story/daniel-atz-dokumentarfilm-beleuchtet-luxemburger-erbe-in-argentinien-103456441|Titel=Dokumentarfilm beleuchtet Luxemburger Erbe in Argentinien|Gekuckt=02.06.2026|Auteur=Ramona Müller|Datum=23.11.2025|Wierk=www.lessentiel.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; De Film hat seng Première den 23. November 2025 am [[Ciné Utopia]] um [[Lampertsbierg]], am Kader vum [[European Arthouse Cinema Day]]&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;.

== Ëm wat geet et am Film? ==
De Film erfuerscht d'Geschicht vun der [[Lëtzebuergesch Auswanderung|lëtzebuergescher Auswanderung]] an [[Argentinien]] a weist, wéi d'Auswanderer am [[19. Joerhonnert]] [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] verlooss hunn. Ufanks waren et Pionéier déi sech vun 1856 un a ländleche Kolonien wéi zu ''Esperanza'' an der [[Provënz Santa Fe (Argentinien)|Provënz Santa Fe]] néiergelooss hunn, an duerno koum eng méi grousser Well, déi 1889 op [[San Antonio de Iraola]] gereest ass.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; Dem Regisseur no, hunn d'Emigranten, déi an Argentinien gaange sinn, e Kontrakt missen ënnerschreiwen, deen hinnen et verbueden huet, weider [[Lëtzebuergesch]] ze schwätzen, wat et schwéier gemaach huet, hir [[Sprooch]] a [[Kultur]] ze fleegen. Iwwer d'Generatiounen ewech hu vill Nokommen gegleeft, datt si [[Däitschland|Däitscher]] wieren.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; Wärend dem Lockdown vun der [[COVID-19-Pandemie]] am Joer 2020 hunn d'Nokommen ugefaange Familljendokumenter ze duerchsichen an hir lëtzebuergesch Wuerzelen entdeckt. Dat huet dozou gefouert, datt e puer vun hinnen d'Biergerschaft zeréckgefuerdert hunn{{Onkloer}} a kulturell Associatiounen zu Santa Fe, [[Entre Ríos]] a [[Buenos Aires]] gegrënnt goufen, dorënner d'[[Asociación Argentina Luxemburguesa]].&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot;&gt;{{Citation|URL=https://terredeshommes.lu/wp-content/uploads/2025/02/Newsletter_Janvier_2025_DIN-A4.pdf|Titel=Begegnung mit Alicia STAUS, Gründerin von “Hëllef fir Rosario”|Gekuckt=02.06.2026|Datum=Januar 2025|Wierk=Terre des Hommes Luxembourg asbl (TdHL)|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

== Produktioun ==
De Film gouf vum Daniel Atz produzéiert a regéiert, mam Astor Schiantarelli — selwer en Nokomme vu lëtzebuergeschen Auswanderer, deen elo zu Lëtzebuerg lieft — als Kameramann a Co-Produzent.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; De Schnëtt war vum Karolina Danevska an d'Originalmusek gouf vum Nicolás Pasetti komponéiert. Gedréit gouf an Argentinien an zu Lëtzebuerg, an den Atz huet d'Auswanderung aus dem 19. Joerhonnert am Groussherzogtum am Joer 2024 erfuerscht.&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt; Den ongeféier 52 Minutten laangen Dokumentarfilm gëtt als deen éischte Film beschriwwen, deen op Lëtzebuergesch a Spuenesch gedréint gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; E gëtt op Lëtzebuergesch a Spuenesch gewisen, mat Ënnertitelen op Englesch, Spuenesch, Lëtzebuergesch a Franséisch.

== Verëffentlechung ==
Eng Ausstrahlung op der lëtzebuergescher Tëlee [[RTL Group|RTL]], an enger Versioun mat lëtzebuergeschen Ënnertitelen, war geplangt.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;rtldoc&quot;&gt;[https://play.rtl.lu/shows/lb/rtl-documentaire/episodes/r/3448585]&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==

* [[Luxemburg, USA]], en Documentaire vum [[Christophe Wagner]]

== Um Spaweck ==

* [https://connaissancefilms.com/wp-content/uploads/2025/10/laa-pressrelease-En.pdf Luxembourg-Argentina Documentary to Hold Avant-Premiere For European Arthouse Cinema Day 2025] op connaissancefilms.com

* [https://www.kinobox.cz/film/5212679-letzebuerger-an-argentinien ''Lëtzebuerger an Argentinien''] op Kinobox
* [https://play.rtl.lu/shows/lb/journal/episodes/r/3448737 Reportage iwwer de Film] op RTL Play

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerger an Argentinien}}
[[Kategorie:Filmer 2025]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]]</text>
      <sha1>t237bihh1rlzc03kyvwozxe33rzkqsl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680532</id>
      <parentid>2680528</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>iwwerschafft an a Form gesat</comment>
      <origin>2680532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5242" sha1="luawrrlw7dt8w77o6kh9z9po8nt007f" xml:space="preserve">{{Infobox Film nei
|Plakat           = 
|Originaltitel    =  Lëtzebuerger an Argentinien&lt;br&gt;[[spuenesch|es]]. ''Seguimos Siendo''
|Produktiounsland = {{LUX}}&lt;br&gt; {{ARG}}
|Produktiounsjoer = 2025
|Première         =  23. November 2025
|Dauer            = 52 Minutten
|Originalsprooch  = Lëtzebuergesch, Spuenesch
|Regie            = [[Daniel Atz]],  [[Astor Schiantarelli]]
|Dréibuch         = 
|Fotografie       = Astor Schiantarelli
|Faarftechnik     = 
|Format           = 
|Filmformat       = 
|Musek            = [[Nicolás Pasetti]]
|Dekoren          = 
|Schnëtt          = [[Karolina Danevska]]
|Produzent        = Daniel Atz
|Produktiounsgesellschaft = Connaissance Films
|Haaptacteuren    = als si selwer: Verónica Arias, Adriana Baum, Margarita Baum, Sebastián Bendayán Breser, Pablo Cerso, Tom Diederich, Horacio Bartell Differding, Carlos Feck, Graciela Klessen Felgen, Héctor Fischbach, Verónica Fischbach, Verónica Geese, Rubén Grass, Julio Hartmann, Luciana Mehring, Hernán Soperez, Ignacio Stempels&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.imdb.com/fr/title/tt41979590/fullcredits/?ref_=tt_ov_sm_2#amzn1.imdb.concept.name_credit_group.7caf7d16-5db9-4f4f-8864-d4c6e711c686|Titel=Casting|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.imdb.com|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
}}
'''Lëtzebuerger''' '''an Argentinien''' (spueneschen Titel: ''Seguimos Siendo'') ass en [[Documentaire]] vum [[Daniel Atz]] aus dem Joer [[2025]], dee vum Atz senger Produktiounsfirma ''Connaissance Films'' produzéiert gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.lessentiel.lu/de/story/daniel-atz-dokumentarfilm-beleuchtet-luxemburger-erbe-in-argentinien-103456441|Titel=Dokumentarfilm beleuchtet Luxemburger Erbe in Argentinien|Gekuckt=02.06.2026|Auteur=Ramona Müller|Datum=23.11.2025|Wierk=www.lessentiel.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; De Film hat seng Première den 23. November 2025 am [[Ciné Utopia]] um [[Lampertsbierg]], am Kader vum [[European Arthouse Cinema Day]]&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;.

== Ëm wat geet et am Film? ==
De Film erfuerscht d'Geschicht vun der [[Lëtzebuergesch Auswanderung|lëtzebuergescher Auswanderung]] an [[Argentinien]] a weist, wéi d'Auswanderer am [[19. Joerhonnert]] [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] verlooss hunn. Ufanks waren et Pionéier déi sech vun 1856 un a ländleche Kolonie wéi zu ''Esperanza'' an der [[Provënz Santa Fe (Argentinien)|Provënz Santa Fe]] néiergelooss hunn, an duerno koum eng méi grousser Well, déi 1889 op [[San Antonio de Iraola]] gereest ass.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; Dem Regisseur no, hunn d'Emigranten, déi an Argentinie gaange sinn, e Kontrakt missen ënnerschreiwen, deen et hinne verbueden huet, weider [[Lëtzebuergesch]] ze schwätzen, wat et schwéier gemaach huet, hir [[Sprooch]] a [[Kultur]] ze fleegen. Iwwer d'Generatiounen ewech hu vill Nokomme gegleeft, datt si [[Däitschland|Däitscher]] wieren.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; 

Wärend dem Lockdown vun der [[COVID-19-Pandemie]] am Joer 2020 hunn d'Nokommen ugefaange Familljendokumenter ze duerchsichen an hir lëtzebuergesch Wuerzelen entdeckt. Dat huet dozou gefouert, datt e puer vun hinnen d'Biergerschaft zeréckgefuerdert hunn{{Onkloer}} a kulturell Associatiounen zu Santa Fe, [[Entre Ríos]] a [[Buenos Aires]] gegrënnt goufen, dorënner d'[[Asociación Argentina Luxemburguesa]].&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot;&gt;{{Citation|URL=https://terredeshommes.lu/wp-content/uploads/2025/02/Newsletter_Janvier_2025_DIN-A4.pdf|Titel=Begegnung mit Alicia STAUS, Gründerin von “Hëllef fir Rosario”|Gekuckt=02.06.2026|Datum=Januar 2025|Wierk=Terre des Hommes Luxembourg asbl (TdHL)|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

== Produktioun ==
Coproduzent a Kameramann war den [[Astor Schiantarelli]], selwer en Nokomme vu lëtzebuergeschen Auswanderer, deen haut zu Lëtzebuerg lieft.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; De Schnëtt gouf vun der Karolina Danevska gemaach an d'Originalmusek vum Nicolás Pasetti komponéiert. Gedréit gouf an Argentinien an zu Lëtzebuerg; den Atz huet d'Auswanderung aus dem 19. Joerhonnert am Groussherzogtum am Joer 2024 erfuerscht.&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt; 

Den ongeféier 52 Minutte laangen Dokumentarfilm gëtt als deen éischte Film beschriwwen, deen op Lëtzebuergesch a Spuenesch gedréit gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; E gëtt op Lëtzebuergesch a Spuenesch gewisen, mat Ënnertitelen op Englesch, Spuenesch, Lëtzebuergesch a Franséisch.

== Kuckt och ==

* [[Luxemburg, USA]], en Documentaire vum [[Christophe Wagner]]

== Um Spaweck ==

* [https://play.rtl.lu/shows/lb/rtl-documentaire/episodes/r/3448585 &quot;Lëtzebuerger an Argentinien&quot;, eng Rees op der Sich no neie Perspektiven], de Film op RTL Play
* [https://play.rtl.lu/shows/lb/journal/episodes/r/3448737 Reportage iwwer de Film] op RTL Play
* [https://connaissancefilms.com/wp-content/uploads/2025/10/laa-pressrelease-En.pdf Luxembourg-Argentina Documentary to Hold Avant-Premiere For European Arthouse Cinema Day 2025] op connaissancefilms.com

* [https://www.kinobox.cz/film/5212679-letzebuerger-an-argentinien ''Lëtzebuerger an Argentinien''] op Kinobox

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerger an Argentinien}}
[[Kategorie:Filmer 2025]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]]</text>
      <sha1>luawrrlw7dt8w77o6kh9z9po8nt007f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680551</id>
      <parentid>2680532</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T17:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32661-78</username>
        <id>71565</id>
      </contributor>
      <comment>Blo</comment>
      <origin>2680551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5256" sha1="i5v5uqav60v0h527tpnfljj0y8zlhdd" xml:space="preserve">{{Infobox Film nei
|Plakat           = 
|Originaltitel    =  Lëtzebuerger an Argentinien&lt;br&gt;[[spuenesch|es]]. ''Seguimos Siendo''
|Produktiounsland = {{LUX}}&lt;br&gt; {{ARG}}
|Produktiounsjoer = 2025
|Première         =  23. November 2025
|Dauer            = 52 Minutten
|Originalsprooch  = Lëtzebuergesch, Spuenesch
|Regie            = [[Daniel Atz]],  [[Astor Schiantarelli]]
|Dréibuch         = 
|Fotografie       = Astor Schiantarelli
|Faarftechnik     = 
|Format           = 
|Filmformat       = 
|Musek            = [[Nicolás Pasetti]]
|Dekoren          = 
|Schnëtt          = [[Karolina Danevska]]
|Produzent        = Daniel Atz
|Produktiounsgesellschaft = Connaissance Films
|Haaptacteuren    = als si selwer: Verónica Arias, Adriana Baum, Margarita Baum, Sebastián Bendayán Breser, Pablo Cerso, Tom Diederich, Horacio Bartell Differding, Carlos Feck, Graciela Klessen Felgen, Héctor Fischbach, Verónica Fischbach, Verónica Geese, Rubén Grass, Julio Hartmann, Luciana Mehring, Hernán Soperez, Ignacio Stempels&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.imdb.com/fr/title/tt41979590/fullcredits/?ref_=tt_ov_sm_2#amzn1.imdb.concept.name_credit_group.7caf7d16-5db9-4f4f-8864-d4c6e711c686|Titel=Casting|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.imdb.com|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
}}
'''Lëtzebuerger''' '''an Argentinien''' (spueneschen Titel: ''Seguimos Siendo'') ass en [[Documentaire]] vum [[Daniel Atz]] aus dem Joer [[2025]], dee vum Atz senger Produktiounsfirma ''Connaissance Films'' produzéiert gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.lessentiel.lu/de/story/daniel-atz-dokumentarfilm-beleuchtet-luxemburger-erbe-in-argentinien-103456441|Titel=Dokumentarfilm beleuchtet Luxemburger Erbe in Argentinien|Gekuckt=02.06.2026|Auteur=Ramona Müller|Datum=23.11.2025|Wierk=www.lessentiel.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; De Film hat seng Première den 23. November 2025 am [[Utopia (Kino)|Ciné Utopia]] um [[Lampertsbierg]], am Kader vum [[European Arthouse Cinema Day]]&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;.

== Ëm wat geet et am Film? ==
De Film erfuerscht d'Geschicht vun der [[Lëtzebuergesch Auswanderung|lëtzebuergescher Auswanderung]] an [[Argentinien]] a weist, wéi d'Auswanderer am [[19. Joerhonnert]] [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] verlooss hunn. Ufanks waren et Pionéier déi sech vun 1856 un a ländleche Kolonie wéi zu ''Esperanza'' an der [[Provënz Santa Fe (Argentinien)|Provënz Santa Fe]] néiergelooss hunn, an duerno koum eng méi grousser Well, déi 1889 op [[San Antonio de Iraola]] gereest ass.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; Dem Regisseur no, hunn d'Emigranten, déi an Argentinie gaange sinn, e Kontrakt missen ënnerschreiwen, deen et hinne verbueden huet, weider [[Lëtzebuergesch]] ze schwätzen, wat et schwéier gemaach huet, hir [[Sprooch]] a [[Kultur]] ze fleegen. Iwwer d'Generatiounen ewech hu vill Nokomme gegleeft, datt si [[Däitschland|Däitscher]] wieren.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; 

Wärend dem Lockdown vun der [[COVID-19-Pandemie]] am Joer 2020 hunn d'Nokommen ugefaange Familljendokumenter ze duerchsichen an hir lëtzebuergesch Wuerzelen entdeckt. Dat huet dozou gefouert, datt e puer vun hinnen d'Biergerschaft zeréckgefuerdert hunn{{Onkloer}} a kulturell Associatiounen zu Santa Fe, [[Entre Ríos]] a [[Buenos Aires]] gegrënnt goufen, dorënner d'[[Asociación Argentina Luxemburguesa]].&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot;&gt;{{Citation|URL=https://terredeshommes.lu/wp-content/uploads/2025/02/Newsletter_Janvier_2025_DIN-A4.pdf|Titel=Begegnung mit Alicia STAUS, Gründerin von “Hëllef fir Rosario”|Gekuckt=02.06.2026|Datum=Januar 2025|Wierk=Terre des Hommes Luxembourg asbl (TdHL)|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

== Produktioun ==
Coproduzent a Kameramann war den [[Astor Schiantarelli]], selwer en Nokomme vu lëtzebuergeschen Auswanderer, deen haut zu Lëtzebuerg lieft.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; De Schnëtt gouf vun der Karolina Danevska gemaach an d'Originalmusek vum Nicolás Pasetti komponéiert. Gedréit gouf an Argentinien an zu Lëtzebuerg; den Atz huet d'Auswanderung aus dem 19. Joerhonnert am Groussherzogtum am Joer 2024 erfuerscht.&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt; 

Den ongeféier 52 Minutte laangen Dokumentarfilm gëtt als deen éischte Film beschriwwen, deen op Lëtzebuergesch a Spuenesch gedréit gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; E gëtt op Lëtzebuergesch a Spuenesch gewisen, mat Ënnertitelen op Englesch, Spuenesch, Lëtzebuergesch a Franséisch.

== Kuckt och ==

* [[Luxemburg, USA]], en Documentaire vum [[Christophe Wagner]]

== Um Spaweck ==

* [https://play.rtl.lu/shows/lb/rtl-documentaire/episodes/r/3448585 &quot;Lëtzebuerger an Argentinien&quot;, eng Rees op der Sich no neie Perspektiven], de Film op RTL Play
* [https://play.rtl.lu/shows/lb/journal/episodes/r/3448737 Reportage iwwer de Film] op RTL Play
* [https://connaissancefilms.com/wp-content/uploads/2025/10/laa-pressrelease-En.pdf Luxembourg-Argentina Documentary to Hold Avant-Premiere For European Arthouse Cinema Day 2025] op connaissancefilms.com

* [https://www.kinobox.cz/film/5212679-letzebuerger-an-argentinien ''Lëtzebuerger an Argentinien''] op Kinobox

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerger an Argentinien}}
[[Kategorie:Filmer 2025]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]]</text>
      <sha1>i5v5uqav60v0h527tpnfljj0y8zlhdd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680556</id>
      <parentid>2680551</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T19:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ëm wat geet et am Film? */  ....</comment>
      <origin>2680556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5255" sha1="ca5ni9yqxvfwvmlhghtyl6h2nah1w8j" xml:space="preserve">{{Infobox Film nei
|Plakat           = 
|Originaltitel    =  Lëtzebuerger an Argentinien&lt;br&gt;[[spuenesch|es]]. ''Seguimos Siendo''
|Produktiounsland = {{LUX}}&lt;br&gt; {{ARG}}
|Produktiounsjoer = 2025
|Première         =  23. November 2025
|Dauer            = 52 Minutten
|Originalsprooch  = Lëtzebuergesch, Spuenesch
|Regie            = [[Daniel Atz]],  [[Astor Schiantarelli]]
|Dréibuch         = 
|Fotografie       = Astor Schiantarelli
|Faarftechnik     = 
|Format           = 
|Filmformat       = 
|Musek            = [[Nicolás Pasetti]]
|Dekoren          = 
|Schnëtt          = [[Karolina Danevska]]
|Produzent        = Daniel Atz
|Produktiounsgesellschaft = Connaissance Films
|Haaptacteuren    = als si selwer: Verónica Arias, Adriana Baum, Margarita Baum, Sebastián Bendayán Breser, Pablo Cerso, Tom Diederich, Horacio Bartell Differding, Carlos Feck, Graciela Klessen Felgen, Héctor Fischbach, Verónica Fischbach, Verónica Geese, Rubén Grass, Julio Hartmann, Luciana Mehring, Hernán Soperez, Ignacio Stempels&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.imdb.com/fr/title/tt41979590/fullcredits/?ref_=tt_ov_sm_2#amzn1.imdb.concept.name_credit_group.7caf7d16-5db9-4f4f-8864-d4c6e711c686|Titel=Casting|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.imdb.com|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;
}}
'''Lëtzebuerger''' '''an Argentinien''' (spueneschen Titel: ''Seguimos Siendo'') ass en [[Documentaire]] vum [[Daniel Atz]] aus dem Joer [[2025]], dee vum Atz senger Produktiounsfirma ''Connaissance Films'' produzéiert gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.lessentiel.lu/de/story/daniel-atz-dokumentarfilm-beleuchtet-luxemburger-erbe-in-argentinien-103456441|Titel=Dokumentarfilm beleuchtet Luxemburger Erbe in Argentinien|Gekuckt=02.06.2026|Auteur=Ramona Müller|Datum=23.11.2025|Wierk=www.lessentiel.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; De Film hat seng Première den 23. November 2025 am [[Utopia (Kino)|Ciné Utopia]] um [[Lampertsbierg]], am Kader vum [[European Arthouse Cinema Day]]&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;.

== Ëm wat geet et am Film? ==
De Film erfuerscht d'Geschicht vun der [[Lëtzebuergesch Auswanderung|lëtzebuergescher Auswanderung]] an [[Argentinien]] a weist, wéi d'Auswanderer am [[19. Joerhonnert]] [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] verlooss hunn. Ufanks waren et Pionéier déi sech vun 1856 un a ländleche Kolonie wéi zu ''Esperanza'' an der [[Provënz Santa Fe (Argentinien)|Provënz Santa Fe]] néiergelooss hunn, an duerno koum eng méi grouss Well, déi 1889 op [[San Antonio de Iraola]] gereest ass.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; Dem Regisseur no, hunn d'Emigranten, déi an Argentinie gaange sinn, e Kontrakt missen ënnerschreiwen, deen et hinne verbueden huet, weider [[Lëtzebuergesch]] ze schwätzen, wat et schwéier gemaach huet, hir [[Sprooch]] a [[Kultur]] ze fleegen. Iwwer d'Generatiounen ewech hu vill Nokomme gegleeft, datt si [[Däitschland|Däitscher]] wieren.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; 

Wärend dem Lockdown vun der [[COVID-19-Pandemie]] am Joer 2020 hunn d'Nokommen ugefaange Familljendokumenter ze duerchsichen an hir lëtzebuergesch Wuerzelen entdeckt. Dat huet derzou gefouert, datt e puer vun hinnen d'Biergerschaft zeréckgefuerdert hunn{{Onkloer}} a kulturell Associatiounen zu Santa Fe, [[Entre Ríos]] a [[Buenos Aires]] gegrënnt goufen, dorënner d'[[Asociación Argentina Luxemburguesa]].&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tdh&quot;&gt;{{Citation|URL=https://terredeshommes.lu/wp-content/uploads/2025/02/Newsletter_Janvier_2025_DIN-A4.pdf|Titel=Begegnung mit Alicia STAUS, Gründerin von “Hëllef fir Rosario”|Gekuckt=02.06.2026|Datum=Januar 2025|Wierk=Terre des Hommes Luxembourg asbl (TdHL)|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

== Produktioun ==
Coproduzent a Kameramann war den [[Astor Schiantarelli]], selwer en Nokomme vu lëtzebuergeschen Auswanderer, deen haut zu Lëtzebuerg lieft.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; De Schnëtt gouf vun der Karolina Danevska gemaach an d'Originalmusek vum Nicolás Pasetti komponéiert. Gedréit gouf an Argentinien an zu Lëtzebuerg; den Atz huet d'Auswanderung aus dem 19. Joerhonnert am Groussherzogtum am Joer 2024 erfuerscht.&lt;ref name=&quot;tdh&quot; /&gt; 

Den ongeféier 52 Minutte laangen Dokumentarfilm gëtt als deen éischte Film beschriwwen, deen op Lëtzebuergesch a Spuenesch gedréit gouf.&lt;ref name=&quot;lessentiel&quot; /&gt; E gëtt op Lëtzebuergesch a Spuenesch gewisen, mat Ënnertitelen op Englesch, Spuenesch, Lëtzebuergesch a Franséisch.

== Kuckt och ==

* [[Luxemburg, USA]], en Documentaire vum [[Christophe Wagner]]

== Um Spaweck ==

* [https://play.rtl.lu/shows/lb/rtl-documentaire/episodes/r/3448585 &quot;Lëtzebuerger an Argentinien&quot;, eng Rees op der Sich no neie Perspektiven], de Film op RTL Play
* [https://play.rtl.lu/shows/lb/journal/episodes/r/3448737 Reportage iwwer de Film] op RTL Play
* [https://connaissancefilms.com/wp-content/uploads/2025/10/laa-pressrelease-En.pdf Luxembourg-Argentina Documentary to Hold Avant-Premiere For European Arthouse Cinema Day 2025] op connaissancefilms.com

* [https://www.kinobox.cz/film/5212679-letzebuerger-an-argentinien ''Lëtzebuerger an Argentinien''] op Kinobox

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerger an Argentinien}}
[[Kategorie:Filmer 2025]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]]</text>
      <sha1>ca5ni9yqxvfwvmlhghtyl6h2nah1w8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:AVDW T5</title>
    <ns>10</ns>
    <id>175925</id>
    <revision>
      <id>2680531</id>
      <parentid>2680414</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>2680531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1590" sha1="31d32ky7gc2tave9x0abs6tt5ib6h9q" xml:space="preserve">[[Fichier:Pfaffenthal Explosion 1976.jpg|left|100px]]D''''[[Explosioun am Pafendall]]''' bezitt sech op eng Serie vun Explosiounen um Owend vum 30. Mee [[1976]] am Quartier [[Pafendall]] vun der Stad Lëtzebuerg. D'Ursaach vun där Katastroph war – wéi méi spéit festgestallt gouf – eng grouss Quantitéit Bensinn déi iertemlecherweis zu Zéissseng an d'ënnerierdesch Kanalisatioun lafe gelooss gouf, deenen  hir Gase sech dann e Wee an d'Kellere vu verschiddenen Haiser am Pafendall gesicht hunn. E Fonke vun engem elektreschen Apparat, an dono Flamen, hunn se zu enger Rëtsch vun Explosioune bruecht.

Doduerch ass en Haiserblock laanscht d'[[rue Laurent-Menager|Laurent-Ménager-Strooss]] an d'[[rue du Pont (Stad Lëtzebuerg)|Bréckergaass]] zerstéiert ginn. Dräi Awunner – dorënner e véier Joer ale Bouf – koumen ëm d'Liewen an tëscht 20 a 25 weider Leit goufe blesséiert. 

Ronn 20 Haiser an der direkter Ëmgéigend waren därmoosse beschiedegt ginn, datt se hu missten ofgerappt ginn, wouduerch bal 100 Leit den Daach iwwer dem Kapp verluer haten. Obwuel en Neiopbau zur Priortéit erkläert gi war, huet et bis 1982 gedauert, bis en definitve Projet vun  12 Eefamilljenhaiser, 17 Appartementer, 4 Studioen a Geschäftslokaler ugeholl gouf. De 25. Februar 1983 gouf de GRondstee geluecht, an den 20. September 1986, gutt zéng Joer no der Katastroph, war d'Awiungszeremonie. All d'Wunnenge goufe vun der Stad Lëtzebuerg, déi Bauhär war, als Sozialwunnengen zur Verfügung gestallt ... '''[[Explosioun am Pafendall|&gt; méi]]
[[Kategorie:Artikele vun der Woch]]</text>
      <sha1>31d32ky7gc2tave9x0abs6tt5ib6h9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franco Giraldi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175930</id>
    <revision>
      <id>2680513</id>
      <parentid>2680497</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2680513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2140" sha1="ihpn1j328zsyo9z0afmnhwvjevg5u5c" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Franco Giraldi''', gebuer den [[11. Juli]] [[1931]] zu [[Comeno]], a gestuerwen den [[2. Dezember]] [[2020]] zu [[Triest]], war en [[Italien|italieenesche]] [[Filmregisseur]] an [[Dréibuchauteur]].

Hien ass am Dezember 2020 an der [[COVID-19-Pandemie|COVID-Pandemie]] u [[COVID-19]] gestuerwen.

== Filmographie ==
=== Kino  (Auswiel) ===
* 1961: ''La Trieste di Svevo'' - (Kuerzfilm)
* 1966: ''7 pistole per i MacGregor'' - Haaptacteuren: [[Robert Woods]], [[Fernando Sancho]], [[Leo Anchóriz]]
* 1966: ''Sugar Colt'' - Haaptacteuren: [[Jack Betts|Hunt Powers]], [[Soledad Miranda]], [[Gina Rovere|Jeanne Oak]]
* 1967: ''7 donne per i Mac Gregor'' - Haaptacteuren: [[David Bailey]], [[Hugo Blanco]], [[Saturno Cerra]]
* 1967: ''Un minuto per pregare, un istante per morire'' - Haaptacteuren: [[Alex Cord]], [[Arthur Kennedy]], [[Robert Ryan]]
* 1968: ''La bambolona'' - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Isabella Rei]], [[Lilla Brignone]]
* 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Haaptacteuren: Ugo Tognazzi, [[Senta Berger]], [[Gianna Serra]]
* 1971: ''La supertestimone'' - Haaptacteuren: [[Monica Vitti]], Ugo Tognazzi, [[Véronique Vendell]]
* 1978: ''Gli ordini sono ordini'' - Haaptacteuren: Monica Vitti, [[Claudine Auger]], [[Orazio Orlando]]
* 1974: ''La rosa rossa'' - Haaptacteuren: [[Alain Cuny]], [[Elisa Cegani]]
* 1976: ''Colpita da improvviso benessere'' - Haaptacteuren: [[Giovanna Ralli]], [[Stefano Satta Flores]], [[Glauco Onorato]]
* 1979: ''La giacca verde'' - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]], [[Laura Trotter]]
* 1996: ''La frontiera'' - Haaptacteuren: [[Raoul Bova]], [[Marco Leonardi]]
* 2002: ''Voci'' - Haaptacteuren: [[Valeria Bruni Tedeschi]], [[Gabriele Lavia]], [[Erika Blanc]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Giraldi Franco}}
[[Kategorie:Italieenesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Journalisten]]
[[Kategorie:Filmkritiker]]
[[Kategorie:Gebuer 1931]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2020]]</text>
      <sha1>ihpn1j328zsyo9z0afmnhwvjevg5u5c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680514</id>
      <parentid>2680513</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2680514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2139" sha1="jzgr9k3t8vdh8ag5ae442uxuca83ut3" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Franco Giraldi''', gebuer den [[11. Juli]] [[1931]] zu [[Komen]], a gestuerwen den [[2. Dezember]] [[2020]] zu [[Triest]], war en [[Italien|italieenesche]] [[Filmregisseur]] an [[Dréibuchauteur]].

Hien ass am Dezember 2020 an der [[COVID-19-Pandemie|COVID-Pandemie]] u [[COVID-19]] gestuerwen.

== Filmographie ==
=== Kino  (Auswiel) ===
* 1961: ''La Trieste di Svevo'' - (Kuerzfilm)
* 1966: ''7 pistole per i MacGregor'' - Haaptacteuren: [[Robert Woods]], [[Fernando Sancho]], [[Leo Anchóriz]]
* 1966: ''Sugar Colt'' - Haaptacteuren: [[Jack Betts|Hunt Powers]], [[Soledad Miranda]], [[Gina Rovere|Jeanne Oak]]
* 1967: ''7 donne per i Mac Gregor'' - Haaptacteuren: [[David Bailey]], [[Hugo Blanco]], [[Saturno Cerra]]
* 1967: ''Un minuto per pregare, un istante per morire'' - Haaptacteuren: [[Alex Cord]], [[Arthur Kennedy]], [[Robert Ryan]]
* 1968: ''La bambolona'' - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Isabella Rei]], [[Lilla Brignone]]
* 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Haaptacteuren: Ugo Tognazzi, [[Senta Berger]], [[Gianna Serra]]
* 1971: ''La supertestimone'' - Haaptacteuren: [[Monica Vitti]], Ugo Tognazzi, [[Véronique Vendell]]
* 1978: ''Gli ordini sono ordini'' - Haaptacteuren: Monica Vitti, [[Claudine Auger]], [[Orazio Orlando]]
* 1974: ''La rosa rossa'' - Haaptacteuren: [[Alain Cuny]], [[Elisa Cegani]]
* 1976: ''Colpita da improvviso benessere'' - Haaptacteuren: [[Giovanna Ralli]], [[Stefano Satta Flores]], [[Glauco Onorato]]
* 1979: ''La giacca verde'' - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]], [[Laura Trotter]]
* 1996: ''La frontiera'' - Haaptacteuren: [[Raoul Bova]], [[Marco Leonardi]]
* 2002: ''Voci'' - Haaptacteuren: [[Valeria Bruni Tedeschi]], [[Gabriele Lavia]], [[Erika Blanc]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Giraldi Franco}}
[[Kategorie:Italieenesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Journalisten]]
[[Kategorie:Filmkritiker]]
[[Kategorie:Gebuer 1931]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2020]]</text>
      <sha1>jzgr9k3t8vdh8ag5ae442uxuca83ut3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680519</id>
      <parentid>2680514</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="06311u6jgnh6uof485cdh4tzg8q0l0u" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Franco Giraldi''', gebuer den [[11. Juli]] [[1931]] zu [[Komen]], a gestuerwen den [[2. Dezember]] [[2020]] zu [[Triest]], war en [[Italien|italieenesche]] [[Filmregisseur]] an [[Dréibuchauteur]].

Hien ass am Dezember 2020 an der [[COVID-19-Pandemie|COVID-Pandemie]] u [[COVID-19]] gestuerwen.

== Filmographie ==
=== Kino (Auswiel) ===
* 1961: ''La Trieste di Svevo'' - (Kuerzfilm)
* 1966: ''7 pistole per i MacGregor'' - Haaptacteuren: [[Robert Woods]], [[Fernando Sancho]], [[Leo Anchóriz]]
* 1966: ''Sugar Colt'' - Haaptacteuren: [[Jack Betts|Hunt Powers]], [[Soledad Miranda]], [[Gina Rovere|Jeanne Oak]]
* 1967: ''7 donne per i Mac Gregor'' - Haaptacteuren: [[David Bailey]], [[Hugo Blanco]], [[Saturno Cerra]]
* 1967: ''Un minuto per pregare, un istante per morire'' - Haaptacteuren: [[Alex Cord]], [[Arthur Kennedy]], [[Robert Ryan]]
* 1968: ''La bambolona'' - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Isabella Rei]], [[Lilla Brignone]]
* 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Haaptacteuren: Ugo Tognazzi, [[Senta Berger]], [[Gianna Serra]]
* 1971: ''La supertestimone'' - Haaptacteuren: [[Monica Vitti]], Ugo Tognazzi, [[Véronique Vendell]]
* 1978: ''Gli ordini sono ordini'' - Haaptacteuren: Monica Vitti, [[Claudine Auger]], [[Orazio Orlando]]
* 1974: ''La rosa rossa'' - Haaptacteuren: [[Alain Cuny]], [[Elisa Cegani]]
* 1976: ''Colpita da improvviso benessere'' - Haaptacteuren: [[Giovanna Ralli]], [[Stefano Satta Flores]], [[Glauco Onorato]]
* 1979: ''La giacca verde'' - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]], [[Laura Trotter]]
* 1996: ''La frontiera'' - Haaptacteuren: [[Raoul Bova]], [[Marco Leonardi]]
* 2002: ''Voci'' - Haaptacteuren: [[Valeria Bruni Tedeschi]], [[Gabriele Lavia]], [[Erika Blanc]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Giraldi Franco}}
[[Kategorie:Italieenesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Journalisten]]
[[Kategorie:Filmkritiker]]
[[Kategorie:Gebuer 1931]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2020]]</text>
      <sha1>06311u6jgnh6uof485cdh4tzg8q0l0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680526</id>
      <parentid>2680519</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32589-91</username>
        <id>71561</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2680526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2169" sha1="3z31f9jftxhd3s615t9929f5mqy47mh" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Franco Giraldi''', gebuer den [[11. Juli]] [[1931]] zu [[Komen]] a [[Slowenien]], a gestuerwen den [[2. Dezember]] [[2020]] zu [[Triest]] an [[Italien]], war en [[Italien|italieenesche]] [[Filmregisseur]] an [[Dréibuchauteur]].

Hien ass am Dezember 2020 an der [[COVID-19-Pandemie|COVID-Pandemie]] u [[COVID-19]] gestuerwen.

== Filmographie ==
=== Kino (Auswiel) ===
* 1961: ''La Trieste di Svevo'' - (Kuerzfilm)
* 1966: ''7 pistole per i MacGregor'' - Haaptacteuren: [[Robert Woods]], [[Fernando Sancho]], [[Leo Anchóriz]]
* 1966: ''Sugar Colt'' - Haaptacteuren: [[Jack Betts|Hunt Powers]], [[Soledad Miranda]], [[Gina Rovere|Jeanne Oak]]
* 1967: ''7 donne per i Mac Gregor'' - Haaptacteuren: [[David Bailey]], [[Hugo Blanco]], [[Saturno Cerra]]
* 1967: ''Un minuto per pregare, un istante per morire'' - Haaptacteuren: [[Alex Cord]], [[Arthur Kennedy]], [[Robert Ryan]]
* 1968: ''La bambolona'' - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Isabella Rei]], [[Lilla Brignone]]
* 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Haaptacteuren: Ugo Tognazzi, [[Senta Berger]], [[Gianna Serra]]
* 1971: ''La supertestimone'' - Haaptacteuren: [[Monica Vitti]], Ugo Tognazzi, [[Véronique Vendell]]
* 1978: ''Gli ordini sono ordini'' - Haaptacteuren: Monica Vitti, [[Claudine Auger]], [[Orazio Orlando]]
* 1974: ''La rosa rossa'' - Haaptacteuren: [[Alain Cuny]], [[Elisa Cegani]]
* 1976: ''Colpita da improvviso benessere'' - Haaptacteuren: [[Giovanna Ralli]], [[Stefano Satta Flores]], [[Glauco Onorato]]
* 1979: ''La giacca verde'' - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]], [[Laura Trotter]]
* 1996: ''La frontiera'' - Haaptacteuren: [[Raoul Bova]], [[Marco Leonardi]]
* 2002: ''Voci'' - Haaptacteuren: [[Valeria Bruni Tedeschi]], [[Gabriele Lavia]], [[Erika Blanc]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Giraldi Franco}}
[[Kategorie:Italieenesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Journalisten]]
[[Kategorie:Filmkritiker]]
[[Kategorie:Gebuer 1931]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2020]]</text>
      <sha1>3z31f9jftxhd3s615t9929f5mqy47mh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680529</id>
      <parentid>2680526</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32589-91</username>
        <id>71561</id>
      </contributor>
      <origin>2680529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2189" sha1="7y3si46i5qec32jo0uf3fezuwh0isyv" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Franco Giraldi''', gebuer den [[11. Juli]] [[1931]] zu [[Komen]] (deemols [[Italien]], haut [[Slowenien]]), a gestuerwen den [[2. Dezember]] [[2020]] zu [[Triest] (Italien), war en [[Italien|italieenesche]] [[Filmregisseur]] an [[Dréibuchauteur]].

Hien ass am Dezember 2020 an der [[COVID-19-Pandemie|COVID-Pandemie]] u [[COVID-19]] gestuerwen.

== Filmographie ==
=== Kino (Auswiel) ===
* 1961: ''La Trieste di Svevo'' - (Kuerzfilm)
* 1966: ''7 pistole per i MacGregor'' - Haaptacteuren: [[Robert Woods]], [[Fernando Sancho]], [[Leo Anchóriz]]
* 1966: ''Sugar Colt'' - Haaptacteuren: [[Jack Betts|Hunt Powers]], [[Soledad Miranda]], [[Gina Rovere|Jeanne Oak]]
* 1967: ''7 donne per i Mac Gregor'' - Haaptacteuren: [[David Bailey]], [[Hugo Blanco]], [[Saturno Cerra]]
* 1967: ''Un minuto per pregare, un istante per morire'' - Haaptacteuren: [[Alex Cord]], [[Arthur Kennedy]], [[Robert Ryan]]
* 1968: ''La bambolona'' - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Isabella Rei]], [[Lilla Brignone]]
* 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Haaptacteuren: Ugo Tognazzi, [[Senta Berger]], [[Gianna Serra]]
* 1971: ''La supertestimone'' - Haaptacteuren: [[Monica Vitti]], Ugo Tognazzi, [[Véronique Vendell]]
* 1978: ''Gli ordini sono ordini'' - Haaptacteuren: Monica Vitti, [[Claudine Auger]], [[Orazio Orlando]]
* 1974: ''La rosa rossa'' - Haaptacteuren: [[Alain Cuny]], [[Elisa Cegani]]
* 1976: ''Colpita da improvviso benessere'' - Haaptacteuren: [[Giovanna Ralli]], [[Stefano Satta Flores]], [[Glauco Onorato]]
* 1979: ''La giacca verde'' - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]], [[Laura Trotter]]
* 1996: ''La frontiera'' - Haaptacteuren: [[Raoul Bova]], [[Marco Leonardi]]
* 2002: ''Voci'' - Haaptacteuren: [[Valeria Bruni Tedeschi]], [[Gabriele Lavia]], [[Erika Blanc]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Giraldi Franco}}
[[Kategorie:Italieenesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Journalisten]]
[[Kategorie:Filmkritiker]]
[[Kategorie:Gebuer 1931]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2020]]</text>
      <sha1>7y3si46i5qec32jo0uf3fezuwh0isyv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680530</id>
      <parentid>2680529</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:33:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32589-91</username>
        <id>71561</id>
      </contributor>
      <comment>]]]]]]</comment>
      <origin>2680530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2190" sha1="30hpb7ea9vo6v5gy9b6m90ouk0nlq3t" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Franco Giraldi''', gebuer den [[11. Juli]] [[1931]] zu [[Komen]] (deemols [[Italien]], haut [[Slowenien]]), a gestuerwen den [[2. Dezember]] [[2020]] zu [[Triest]] (Italien), war en [[Italien|italieenesche]] [[Filmregisseur]] an [[Dréibuchauteur]].

Hien ass am Dezember 2020 an der [[COVID-19-Pandemie|COVID-Pandemie]] u [[COVID-19]] gestuerwen.

== Filmographie ==
=== Kino (Auswiel) ===
* 1961: ''La Trieste di Svevo'' - (Kuerzfilm)
* 1966: ''7 pistole per i MacGregor'' - Haaptacteuren: [[Robert Woods]], [[Fernando Sancho]], [[Leo Anchóriz]]
* 1966: ''Sugar Colt'' - Haaptacteuren: [[Jack Betts|Hunt Powers]], [[Soledad Miranda]], [[Gina Rovere|Jeanne Oak]]
* 1967: ''7 donne per i Mac Gregor'' - Haaptacteuren: [[David Bailey]], [[Hugo Blanco]], [[Saturno Cerra]]
* 1967: ''Un minuto per pregare, un istante per morire'' - Haaptacteuren: [[Alex Cord]], [[Arthur Kennedy]], [[Robert Ryan]]
* 1968: ''La bambolona'' - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Isabella Rei]], [[Lilla Brignone]]
* 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Haaptacteuren: Ugo Tognazzi, [[Senta Berger]], [[Gianna Serra]]
* 1971: ''La supertestimone'' - Haaptacteuren: [[Monica Vitti]], Ugo Tognazzi, [[Véronique Vendell]]
* 1978: ''Gli ordini sono ordini'' - Haaptacteuren: Monica Vitti, [[Claudine Auger]], [[Orazio Orlando]]
* 1974: ''La rosa rossa'' - Haaptacteuren: [[Alain Cuny]], [[Elisa Cegani]]
* 1976: ''Colpita da improvviso benessere'' - Haaptacteuren: [[Giovanna Ralli]], [[Stefano Satta Flores]], [[Glauco Onorato]]
* 1979: ''La giacca verde'' - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]], [[Laura Trotter]]
* 1996: ''La frontiera'' - Haaptacteuren: [[Raoul Bova]], [[Marco Leonardi]]
* 2002: ''Voci'' - Haaptacteuren: [[Valeria Bruni Tedeschi]], [[Gabriele Lavia]], [[Erika Blanc]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Giraldi Franco}}
[[Kategorie:Italieenesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Italieenesch Journalisten]]
[[Kategorie:Filmkritiker]]
[[Kategorie:Gebuer 1931]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2020]]</text>
      <sha1>30hpb7ea9vo6v5gy9b6m90ouk0nlq3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gianna Serra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175934</id>
    <revision>
      <id>2680517</id>
      <parentid>2680500</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2086" sha1="lvr8rsx9h0qyatwk2gjgsxdm9mfitce" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
D''''Gianna Serra''', gebuer de [[14. November]] [[1943]] zu [[San Benedetto del Tronto]], ass eng [[Italien|italieenesch]] [[Schauspillerin]].
== Filmographie ==
=== Kino ===
* 1963: ''Sansone contro i pirati'' - Regie: [[Tanio Boccia]] - Haaptacteuren: [[Kirk Morris]], [[Margaret Lee]] 
* 1965: ''[[Les bons vivants]]'' - Episod: ''Les bons vivants'' - Regie: [[Georges Lautner]] - Haaptacteuren: [[Louis de Funès]], [[Mireille Darc]] 
* 1966: ''Our Man Flint'' - Regie: [[Daniel Mann]] - Haaptacteuren: [[James Coburn]], [[Lee J. Cobb]] - (als Gina)
* 1966: ''Un fiume di dollari'' - Regie: [[Carlo Lizzani]] - Haaptacteuren: [[Thomas Hunter]], [[Henry Silva]] - (als Hattie Gardner)
* 1967: ''Tre pistole contro Cesare'' - Regie: [[Enzo Peri]] - Haaptacteuren: Thomas Hunter, [[James Shigeta]] - (als Debbie Smith)
* 1967: ''Ballata da un miliardo'' - Regie: [[Gianni Puccini]] - Haaptacteuren: [[Ray Danton]], [[Jacques Herlin]] - (als Monica Di Stefano)
* 1967: ''La sfinge d'oro'' - Regie: [[Luigi Scattini]] - Haaptacteuren: [[Robert Taylor]], [[Anita Ekberg]] - (als Jenny)
* 1969: ''La porta del cannone'' - Regie: [[Leopoldo Savona]] - Haaptacteuren: [[Gianni Garko]], [[Irina Demick]] - (als Vesna)
* 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Senta Berger]] - (als Gabriella)
* 1970: ''Lacrime d'amore'' - Regie: [[Mario Amendola]] - Haaptacteuren: [[Mal|Mal dei Primitives]], [[Silvia Dionisio]] - (als Barbara Morris)
* 1971: ''Bubù'' - Regie: [[Mauro Bolognini]] - Haaptacteuren: [[Massimo Ranieri]], [[Ottavia Piccolo]] - (als Bianca)
* 1971: ''Mazzabubù... Quante corna stanno quaggiù?'' - Regie: [[Mariano Laurenti]] - Haaptacteuren: [[Franco Franchi]], [[Silvana Pampanini]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} 

{{DEFAULTSORT:Serra, Gianna}}
[[Kategorie:Italieenesch Filmschauspillerinnen]]
[[Kategorie:Italieenesch Televisiounsschauspillerinnen]]
[[Kategorie:Italieenesch Theaterschauspillerinnen]]
[[Kategorie:Gebuer 1943]]</text>
      <sha1>lvr8rsx9h0qyatwk2gjgsxdm9mfitce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bank Oppenheim Pierson International (Lëtzebuerg)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175935</id>
    <revision>
      <id>2680515</id>
      <parentid>2680502</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+Infobox</comment>
      <origin>2680515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2546" sha1="kqx3z9sfkime3sewpin9v4myjkbf6vy" xml:space="preserve">{{Infobox Verwaltung}}
D''''Bank Oppenheim Pierson International SA''' (kuerz BOP) war eng lëtzebuergesch Bank, déi den 10. Abrëll 1973 zu Lëtzebuerg vu véier féierenden europäesche Privatbanke gegrënnt gouf: der [[Sal. Oppenheim jr. &amp; Cie.]] vu Köln a Frankfurt, der [[Pierson, Heldring &amp; Pierson N.V.]] vun Amsterdam, der [[Banque Rothschild]] vu Paräis an der [[N.M. Rothschild &amp; Sons Ltd.]] vu London&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/n0q4xrm5c/pages/35/articles/DIVL1657 Gründung der Bank Oppenheim Pierson International S. A. in Luxemburg]. Luxemburger Wort, 126. Jg., n° 87 (13.04.1973), S. 29. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 01.06.2026.&lt;/ref&gt;. D'BOP war op international Kreditgeschäfter souwéi Operatiounen um Geld- a Kapitalmaart spezialiséiert.

Am Ufank hat si hire Sëtz op N°39 um [[Boulevard Royal]] an der Stad, duerno op N°19 am [[Eecher Bierg]]&lt;ref&gt;B10870 – Réquisition d’inscription modificative au Registre de Commerce. Archives chronologiques, 1983. Gekuckt op lbr.lu.&lt;/ref&gt; a méi spéit dunn op N°123 [[Avenue de la Faïencerie]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/3n0kv04pk0/pages/12/articles/DIVL555 BANK OPPENHEIM PIERSON INTERNATIONAL]. Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°337 (11.12.1984), S. 15820. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 01.06.2026.&lt;/ref&gt;. 

1976 gouf de lëtzebuergesche Banquier [[Joseph Leydenbach]], deemolege President vum Verwaltungsrot vun der [[Banque internationale à Luxembourg|Banque International à Luxembourg]] (BIL), Member vum Verwaltungsrot vun der Bank Oppenheim Pierson International SA&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/cb0csf6mk/pages/20/articles/DIVL1379 M. Joseph Leydenbach, membre du Conseil d’administration de la Bank Oppenheim Pierson International]. Luxemburger Wort, 129. Jg., n° 140 (19.06.1976), S. 20. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 01.06.2026.&lt;/ref&gt;.  

1993 gouf d'BOP opgespléckt. Zu deem Zäitpunkt war de Sëtz op N°10 Rue Antoine Jans. Aus där Scission sinn zwou nei lëtzebuergesch Gesellschaften entstanen: [[MeesPierson (Luxembourg) SA]] an d'[[Sal. Oppenheim jr. &amp; Cie. Luxemburg SA]]&lt;ref&gt;B10870 – Splitting Report. Archives chronologiques, 1993. Gekuckt op lbr.lu.&lt;/ref&gt;. De 14. Juli 1993 gëtt d'Bank Oppenheim Pierson International SA aus dem Handelsregister gestrach&lt;ref&gt;RCS: B10870. Gekuckt op lbr.lu.&lt;/ref&gt;. 

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banken]]</text>
      <sha1>kqx3z9sfkime3sewpin9v4myjkbf6vy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680516</id>
      <parentid>2680515</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2680516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2545" sha1="217t3p0ijw87363ch8nlnfrzkg4oilx" xml:space="preserve">{{Infobox Verwaltung}}
D''''Bank Oppenheim Pierson International SA''' (kuerz BOP) war eng lëtzebuergesch Bank, déi den 10. Abrëll 1973 zu Lëtzebuerg vu véier féierenden europäesche Privatbanke gegrënnt gouf: der [[Sal. Oppenheim jr. &amp; Cie.]] vu Köln a Frankfurt, der [[Pierson, Heldring &amp; Pierson N.V.]] vun Amsterdam, der [[Banque Rothschild]] vu Paräis an der [[N.M. Rothschild &amp; Sons Ltd.]] vu London&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/n0q4xrm5c/pages/35/articles/DIVL1657 Gründung der Bank Oppenheim Pierson International S. A. in Luxemburg]. Luxemburger Wort, 126. Jg., n° 87 (13.04.1973), S. 29. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 01.06.2026.&lt;/ref&gt;. D'BOP war op international Kreditgeschäfter souwéi Operatiounen um Geld- a Kapitalmaart spezialiséiert.

Am Ufank hat si hire Sëtz op N°39 um [[Boulevard Royal]] an der Stad, duerno op N°19 am [[Eecher Bierg]]&lt;ref&gt;B10870 – Réquisition d’inscription modificative au Registre de Commerce. Archives chronologiques, 1983. Gekuckt op lbr.lu.&lt;/ref&gt; a méi spéit dunn op N°123 [[Avenue de la Faïencerie]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/3n0kv04pk0/pages/12/articles/DIVL555 BANK OPPENHEIM PIERSON INTERNATIONAL]. Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°337 (11.12.1984), S. 15820. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 01.06.2026.&lt;/ref&gt;. 

1976 gouf de lëtzebuergesche Banquier [[Joseph Leydenbach]], deemolege President vum Verwaltungsrot vun der [[Banque internationale à Luxembourg|Banque International à Luxembourg]] (BIL), Member vum Verwaltungsrot vun der Bank Oppenheim Pierson International SA&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/cb0csf6mk/pages/20/articles/DIVL1379 M. Joseph Leydenbach, membre du Conseil d’administration de la Bank Oppenheim Pierson International]. Luxemburger Wort, 129. Jg., n° 140 (19.06.1976), S. 20. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 01.06.2026.&lt;/ref&gt;.  

1993 gouf d'BOP opgespléckt. Zu deem Zäitpunkt war de Sëtz op N°10 Rue Antoine Jans. Aus där Scission sinn zwou nei lëtzebuergesch Gesellschaften entstanen: [[MeesPierson (Luxembourg) SA]] an d'[[Sal. Oppenheim jr. &amp; Cie. Luxemburg SA]]&lt;ref&gt;B10870 – Splitting Report. Archives chronologiques, 1993. Gekuckt op lbr.lu.&lt;/ref&gt;. De 14. Juli 1993 gouf d'Bank Oppenheim Pierson International SA aus dem Handelsregëster gestrach.&lt;ref&gt;RCS: B10870. Gekuckt op lbr.lu.&lt;/ref&gt;

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banken]]</text>
      <sha1>217t3p0ijw87363ch8nlnfrzkg4oilx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680520</id>
      <parentid>2680516</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Infobox Entreprise amplaz Verwaltung</comment>
      <origin>2680520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2546" sha1="tuxblabz94555jr5losnvjbevpayt1u" xml:space="preserve">{{Infobox Entreprise}}
D''''Bank Oppenheim Pierson International SA''' (kuerz BOP) war eng lëtzebuergesch Bank, déi den 10. Abrëll 1973 zu Lëtzebuerg vu véier féierenden europäesche Privatbanke gegrënnt gouf: der [[Sal. Oppenheim jr. &amp; Cie.]] vu Köln a Frankfurt, der [[Pierson, Heldring &amp; Pierson N.V.]] vun Amsterdam, der [[Banque Rothschild]] vu Paräis an der [[N.M. Rothschild &amp; Sons Ltd.]] vu London&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/n0q4xrm5c/pages/35/articles/DIVL1657 Gründung der Bank Oppenheim Pierson International S. A. in Luxemburg]. Luxemburger Wort, 126. Jg., n° 87 (13.04.1973), S. 29. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 01.06.2026.&lt;/ref&gt;. D'BOP war op international Kreditgeschäfter souwéi Operatiounen um Geld- a Kapitalmaart spezialiséiert.

Am Ufank hat si hire Sëtz op N°39 um [[Boulevard Royal]] an der Stad, duerno op N°19 am [[Eecher Bierg]]&lt;ref&gt;B10870 – Réquisition d’inscription modificative au Registre de Commerce. Archives chronologiques, 1983. Gekuckt op lbr.lu.&lt;/ref&gt; a méi spéit dunn op N°123 [[Avenue de la Faïencerie]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/3n0kv04pk0/pages/12/articles/DIVL555 BANK OPPENHEIM PIERSON INTERNATIONAL]. Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°337 (11.12.1984), S. 15820. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 01.06.2026.&lt;/ref&gt;. 

1976 gouf de lëtzebuergesche Banquier [[Joseph Leydenbach]], deemolege President vum Verwaltungsrot vun der [[Banque internationale à Luxembourg|Banque Internationale à Luxembourg]] (BIL), Member vum Verwaltungsrot vun der Bank Oppenheim Pierson International SA&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/cb0csf6mk/pages/20/articles/DIVL1379 M. Joseph Leydenbach, membre du Conseil d’administration de la Bank Oppenheim Pierson International]. Luxemburger Wort, 129. Jg., n° 140 (19.06.1976), S. 20. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 01.06.2026.&lt;/ref&gt;.  

1993 gouf d'BOP opgespléckt. Zu deem Zäitpunkt war de Sëtz op N°10 Rue Antoine Jans. Aus där Scission sinn zwou nei lëtzebuergesch Gesellschaften entstanen: [[MeesPierson (Luxembourg) SA]] an d'[[Sal. Oppenheim jr. &amp; Cie. Luxemburg SA]]&lt;ref&gt;B10870 – Splitting Report. Archives chronologiques, 1993. Gekuckt op lbr.lu.&lt;/ref&gt;. De 14. Juli 1993 gouf d'Bank Oppenheim Pierson International SA aus dem Handelsregëster gestrach.&lt;ref&gt;RCS: B10870. Gekuckt op lbr.lu.&lt;/ref&gt;

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banken]]</text>
      <sha1>tuxblabz94555jr5losnvjbevpayt1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean-Jacques Welbes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175936</id>
    <revision>
      <id>2680503</id>
      <timestamp>2026-06-02T13:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Corto lu</username>
        <id>4182</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: 'De '''Jean-Jacques Welbes''', gebuer den 28. Dezember 1907 an der [[Stad Lëtzebuerg]], an do gestuerwen den 17. Abrëll 1976, war e lëtzebuergesche Banquier. Hien huet 1934 als diploméierten Ingenieur vun der ETH Zürich bei der Lëtzebuerger Filial vun der [[Société générale alsacienne de banque|Société]] [[Société générale alsacienne de banque|générale alsacienne de banque]] ugefaange mat schaffen. Wéi d'Bank 1941 vum däitschen Besatzer zougemaach g…'</comment>
      <origin>2680503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="9cpv2kqqn71to0qo05avj0qw62lh5zn" xml:space="preserve">De '''Jean-Jacques Welbes''', gebuer den 28. Dezember 1907 an der [[Stad Lëtzebuerg]], an do gestuerwen den 17. Abrëll 1976, war e lëtzebuergesche Banquier. Hien huet 1934 als diploméierten Ingenieur vun der ETH Zürich bei der Lëtzebuerger Filial vun der [[Société générale alsacienne de banque|Société]] [[Société générale alsacienne de banque|générale alsacienne de banque]] ugefaange mat schaffen. Wéi d'Bank 1941 vum däitschen Besatzer zougemaach gouf war hien do als directeur adjoint täteg. De Jean-Jacques Welbes ass doropshin bei d'[[Banque Générale du Luxembourg|Banque Générale]] gewiesselt. Vun 1963 bis 1976 war hien Member vum Verwaltungsrot vun der BGL. Hien war zweemol President vun der ABBL, vun 1959 bis 1964 a vun 1969 bis 1973. Hien huet Lëtzebuerg am Conseil de la Fédération Bancaire du Marché Commun säit der Grënnung 1960 vertrueden. Tëschent 1962 a 1964 a vun 1975 bis zu sengem Doud war hien Vize-Präsident vun der Associatioun. Vun 1962 bis 1976 war hien och Member vum Rotary International. 

Hien war de Jong vum Paul Welbes, Direkter vun der Lëtzebuerger Filial vun der Société générale alsacienne de banque.&lt;ref&gt;« La place financière de Luxembourg est en deuil. In memoriam Jean-Jacques Welbes », 5. Dezember 1976, S. 17.&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>9cpv2kqqn71to0qo05avj0qw62lh5zn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680505</id>
      <parentid>2680503</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Corto lu</username>
        <id>4182</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1440" sha1="kfnh9rnwflnwt1rkwfp6ix3pn2deq6l" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}

De '''Jean-Jacques Welbes''', gebuer den 28. Dezember 1907 an der [[Stad Lëtzebuerg]], an do gestuerwen den 17. Abrëll 1976, war e lëtzebuergesche Banquier. Hien huet 1934 als diploméierten Ingenieur vun der ETH Zürich bei der Lëtzebuerger Filial vun der [[Société générale alsacienne de banque|Société]] [[Société générale alsacienne de banque|générale alsacienne de banque]] ugefaange mat schaffen. Wéi d'Bank 1941 vum däitschen Besatzer zougemaach gouf war hien do als directeur adjoint täteg. De Jean-Jacques Welbes ass doropshin bei d'[[Banque Générale du Luxembourg|Banque Générale]] gewiesselt. Vun 1963 bis 1976 war hien Member vum Verwaltungsrot vun der BGL. Hien war zweemol President vun der ABBL, vun 1959 bis 1964 a vun 1969 bis 1973. Hien huet Lëtzebuerg am Conseil de la Fédération Bancaire du Marché Commun säit der Grënnung 1960 vertrueden. Tëschent 1962 a 1964 a vun 1975 bis zu sengem Doud war hien Vize-Präsident vun der Associatioun. Vun 1962 bis 1976 war hien och Member vum Rotary International. 

Hien war de Jong vum Paul Welbes, Direkter vun der Lëtzebuerger Filial vun der Société générale alsacienne de banque.&lt;ref&gt;« La place financière de Luxembourg est en deuil. In memoriam Jean-Jacques Welbes », 5. Dezember 1976, S. 17.&lt;/ref&gt;
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]]
[[Kategorie:Gebuer 1907]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1976]]</text>
      <sha1>kfnh9rnwflnwt1rkwfp6ix3pn2deq6l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680508</id>
      <parentid>2680505</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Corto lu</username>
        <id>4182</id>
      </contributor>
      <origin>2680508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1443" sha1="hl9iui15f37f4wfn588cfxvqww6n4bg" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}

De '''Jean-Jacques Welbes''', gebuer den 28. Dezember 1907 an der [[Stad Lëtzebuerg]], an do gestuerwen den 17. Abrëll 1976, war e lëtzebuergesche Banquier. Hien huet 1934 als diploméierten Ingenieur vun der ETH Zürich bei der Lëtzebuerger Filial vun der [[Société générale alsacienne de banque|Société]] [[Société générale alsacienne de banque|générale alsacienne de banque]] ugefaange mat schaffen. Wéi d'Bank 1941 vum däitschen Besatzer zougemaach gouf war hien do als directeur adjoint täteg. De Jean-Jacques Welbes ass doropshin bei d'[[Banque Générale du Luxembourg|Banque Générale]] gewiesselt. Vun 1963 bis 1976 war hien Member vum Verwaltungsrot vun der BGL. Hien war zweemol President vun der [[ABBL]], vun 1959 bis 1964 a vun 1969 bis 1973. Hien huet Lëtzebuerg am Conseil de la Fédération Bancaire du Marché Commun säit der Grënnung 1960 vertrueden. Tëschent 1962 a 1964 a vun 1975 bis zu sengem Doud war hien Vize-President vun der Associatioun. Vun 1962 bis 1976 war hien och Member vum Rotary International. 

Hien war de Jong vum Paul Welbes, Direkter vun der Lëtzebuerger Filial vun der Société générale alsacienne de banque.&lt;ref&gt;« La place financière de Luxembourg est en deuil. In memoriam Jean-Jacques Welbes », 5. Dezember 1976, S. 17.&lt;/ref&gt;
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]]
[[Kategorie:Gebuer 1907]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1976]]</text>
      <sha1>hl9iui15f37f4wfn588cfxvqww6n4bg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680510</id>
      <parentid>2680508</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1470" sha1="1if0m5403w7i8udfp2rlbccon62fojk" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Jacques Welbes''', gebuer den [[28. Dezember]] [[1907]] an der [[Stad Lëtzebuerg]], an do gestuerwen de [[17. Abrëll]] [[1976]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Banquier. 

Hien huet 1934 als diploméierten Ingenieur vun der [[ETH Zürich]] bei der Lëtzebuerger Filial vun der [[Société générale alsacienne de banque]] ugefaange mat schaffen. Wéi d'Bank 1941 vum däitschen Besatzer zougemaach gouf war hien do als Directeur adjoint täteg. 

De Jean-Jacques Welbes ass doropshin bei d'[[Banque Générale du Luxembourg|Banque Générale]] (BGL) gewiesselt. Vun 1963 bis 1976 war hie Member vum Verwaltungsrot vun der BGL. Hie war zweemol President vun der [[ABBL]], vun 1959 bis 1964 a vun 1969 bis 1973. Hien huet Lëtzebuerg am ''Conseil de la Fédération Bancaire du Marché Commun'' säit der Grënnung 1960 vertrueden. Tëschent 1962 a 1964 a vun 1975 bis zu sengem Doud war hien Vize-President vun där Associatioun. Vun 1962 bis 1976 war hien och Member vum [[Rotary International]]. 

Hie war de Jong vum Paul Welbes, Direkter vun der Lëtzebuerger Filial vun der Société générale alsacienne de banque.&lt;ref&gt;« La place financière de Luxembourg est en deuil. In memoriam Jean-Jacques Welbes », 5. Dezember 1976, S. 17.&lt;/ref&gt;
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Welbes Jeanjacques}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]]
[[Kategorie:Gebuer 1907]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1976]]</text>
      <sha1>1if0m5403w7i8udfp2rlbccon62fojk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680518</id>
      <parentid>2680510</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1477" sha1="qcgh6aw1dih1gp0ro073c45px7bn8oz" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Jacques Welbes''', gebuer den [[28. Dezember]] [[1907]] an der [[Stad Lëtzebuerg]], an och do gestuerwen de [[17. Abrëll]] [[1976]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Banquier. 

Hien huet 1934 als diploméierten Ingenieur vun der [[ETH Zürich]] bei der Lëtzebuerger Filial vun der [[Société générale alsacienne de banque]] ugefaange mat schaffen. Wéi d'Bank 1941 vum däitsche Besatzer zougemaach gouf, war hien do als ''Directeur adjoint'' täteg. 

De Jean-Jacques Welbes ass doropshi bei d'[[Banque Générale du Luxembourg|Banque Générale]] (BGL) gewiesselt. Vun 1963 bis 1976 war hie Member vum Verwaltungsrot vun der BGL. Hie war zweemol President vun der [[ABBL]], vun 1959 bis 1964 a vun 1969 bis 1973. Hien huet Lëtzebuerg am ''Conseil de la fédération bancaire du marché commun'' zënter der Grënnung 1960 vertrueden. Tëschent 1962 a 1964 a vun 1975 bis zu sengem Doud war hie Vizepresident vun där Associatioun. Vun 1962 bis 1976 war hien och Member vum [[Rotary International]]. 

Hie war de Jong vum Paul Welbes, Direkter vun der Lëtzebuerger Filial vun der Société générale alsacienne de banque.&lt;ref&gt;« La place financière de Luxembourg est en deuil. In memoriam Jean-Jacques Welbes », 5. Dezember 1976, S. 17.&lt;/ref&gt;
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Welbes Jeanjacques}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]]
[[Kategorie:Gebuer 1907]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1976]]</text>
      <sha1>qcgh6aw1dih1gp0ro073c45px7bn8oz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680524</id>
      <parentid>2680518</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2680524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="h2had99fdgxbb9ev74sgbo23qmg546t" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Jacques Welbes''', gebuer den [[28. Dezember]] [[1907]] an der [[Stad Lëtzebuerg]], an och do gestuerwen de [[17. Abrëll]] [[1976]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Banquier. 

Hien huet 1934 als diploméierten Ingenieur vun der [[ETH Zürich]] bei der Lëtzebuerger Filial vun der [[Société générale alsacienne de banque]] ugefaange mat schaffen. Ier d'Bank 1941 vum däitsche Besatzer zougemaach gouf, war hien do ''Directeur adjoint''. 

De Jean-Jacques Welbes ass doropshi bei d'[[Banque Générale du Luxembourg|Banque Générale]] (BGL) gewiesselt. Vun 1963 bis 1976 war hie Member vum Verwaltungsrot vun der BGL. Hie war zweemol President vun der [[ABBL]], vun 1959 bis 1964 a vun 1969 bis 1973. Hien huet Lëtzebuerg am ''Conseil de la fédération bancaire du marché commun'' zënter der Grënnung 1960 vertrueden. Tëschent 1962 a 1964 a vun 1975 bis zu sengem Doud war hie Vizepresident vun där Associatioun. Vun 1962 bis 1976 war hien och Member vum [[Rotary International]]. 

Hie war de Jong vum Paul Welbes, Direkter vun der Lëtzebuerger Filial vun der Société générale alsacienne de banque.&lt;ref&gt;« La place financière de Luxembourg est en deuil. In memoriam Jean-Jacques Welbes », 5. Dezember 1976, S. 17.&lt;/ref&gt;
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Welbes Jeanjacques}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]]
[[Kategorie:Gebuer 1907]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1976]]</text>
      <sha1>h2had99fdgxbb9ev74sgbo23qmg546t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680552</id>
      <parentid>2680524</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T17:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2680552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1614" sha1="75b7aet6blskr06e7nue98jo5tnfe27" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Jacques Welbes''', gebuer den [[28. Dezember]] [[1907]] an der [[Stad Lëtzebuerg]], an och do gestuerwen de [[17. Abrëll]] [[1976]]&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/t90pjrjfq/pages/8/articles/DIVL1995?search=Welbes Doudesannonce am Wort vum 20. Abrëll 1976]&lt;/ref&gt;, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Banquier. 

Hien huet 1934 als diploméierten Ingenieur vun der [[ETH Zürich]] bei der Lëtzebuerger Filial vun der [[Société générale alsacienne de banque]] ugefaange mat schaffen. Ier d'Bank 1941 vum däitsche Besatzer zougemaach gouf, war hien do ''Directeur adjoint''. 

De Jean-Jacques Welbes ass doropshi bei d'[[Banque Générale du Luxembourg|Banque Générale]] (BGL) gewiesselt. Vun 1963 bis 1976 war hie Member vum Verwaltungsrot vun der BGL. Hie war zweemol President vun der [[ABBL]], vun 1959 bis 1964 a vun 1969 bis 1973. Hien huet Lëtzebuerg am ''Conseil de la fédération bancaire du marché commun'' zënter der Grënnung 1960 vertrueden. Tëschent 1962 a 1964 a vun 1975 bis zu sengem Doud war hie Vizepresident vun där Associatioun. Vun 1962 bis 1976 war hien och Member vum [[Rotary International]]. 

Hie war de Jong vum Paul Welbes, Direkter vun der Lëtzebuerger Filial vun der Société générale alsacienne de banque.&lt;ref&gt;« La place financière de Luxembourg est en deuil. In memoriam Jean-Jacques Welbes », 5. Dezember 1976, S. 17.&lt;/ref&gt;
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Welbes Jeanjacques}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]]
[[Kategorie:Gebuer 1907]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1976]]</text>
      <sha1>75b7aet6blskr06e7nue98jo5tnfe27</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680555</id>
      <parentid>2680552</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MMFE</username>
        <id>16576</id>
      </contributor>
      <comment>+ Ref. fir Gebuertsdaten</comment>
      <origin>2680555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1893" sha1="190xbbqcvckwbv67g6ud1xcnxoie1jw" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean-Jacques Welbes''', gebuer als '''Paul Jean Jacques Welbes''' den [[28. Dezember]] [[1907]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G97J-9WQY?wc=9RTY-MNB%3A130045801%2C132753602%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=710 Gebuertsakt] Nr. 549 vum 29. Dezember 1907 vun der Gemeng Lëtzebuerg mat Stierfdaten&lt;/ref&gt;, an och do gestuerwen de [[17. Abrëll]] [[1976]]&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/t90pjrjfq/pages/8/articles/DIVL1995?search=Welbes Doudesannonce am Luxemburger Wort vum 20. Abrëll 1976]&lt;/ref&gt;, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Banquier. 

Hien huet 1934 als diploméierten Ingenieur vun der [[ETH Zürich]] bei der Lëtzebuerger Filial vun der [[Société générale alsacienne de banque]] ugefaange mat schaffen. Ier d'Bank 1941 vum däitsche Besatzer zougemaach gouf, war hien do ''Directeur adjoint''. 

De Jean-Jacques Welbes ass doropshi bei d'[[Banque Générale du Luxembourg|Banque Générale]] (BGL) gewiesselt. Vun 1963 bis 1976 war hie Member vum Verwaltungsrot vun der BGL. Hie war zweemol President vun der [[ABBL]], vun 1959 bis 1964 a vun 1969 bis 1973. Hien huet Lëtzebuerg am ''Conseil de la fédération bancaire du marché commun'' zënter der Grënnung 1960 vertrueden. Tëschent 1962 a 1964 a vun 1975 bis zu sengem Doud war hie Vizepresident vun där Associatioun. Vun 1962 bis 1976 war hien och Member vum [[Rotary International]]. 

Hie war de Jong vum Paul Welbes, Direkter vun der Lëtzebuerger Filial vun der Société générale alsacienne de banque.&lt;ref&gt;« La place financière de Luxembourg est en deuil. In memoriam Jean-Jacques Welbes », 5. Dezember 1976, S. 17.&lt;/ref&gt;
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Welbes Jeanjacques}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]]
[[Kategorie:Gebuer 1907]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1976]]</text>
      <sha1>190xbbqcvckwbv67g6ud1xcnxoie1jw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seguimos Siendo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175937</id>
    <redirect title="Lëtzebuerger an Argentinien (Film)" />
    <revision>
      <id>2680522</id>
      <timestamp>2026-06-02T14:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>De(n) GilPe huet d'Säit [[Seguimos Siendo]] op [[Lëtzebuerger an Argentinien (Film)]] geréckelt: sou heescht de Film…</comment>
      <origin>2680522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="09wa4u3vs7b131jrvv64c4d52qma3ca" xml:space="preserve">#VIRULEEDUNG [[Lëtzebuerger an Argentinien (Film)]]</text>
      <sha1>09wa4u3vs7b131jrvv64c4d52qma3ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:Echsinnengbanan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>175938</id>
    <revision>
      <id>2680545</id>
      <timestamp>2026-06-02T16:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: '{{Test}} ~~~~'</comment>
      <origin>2680545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="2ay4jy5v3tife04lc8xwxqlm1aldacu" xml:space="preserve">{{Test}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:57, 2. Jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>2ay4jy5v3tife04lc8xwxqlm1aldacu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680548</id>
      <parentid>2680545</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T17:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2680548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218" sha1="a83upnc2bbzl74g0i1n1ktq9drnbud8" xml:space="preserve">{{Test}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:57, 2. Jun. 2026 (UTC)
{{Test2}} --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 17:08, 2. Jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>a83upnc2bbzl74g0i1n1ktq9drnbud8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680549</id>
      <parentid>2680548</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T17:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2680549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="mdi5yi52uws9ug8paemcist9whk92cs" xml:space="preserve">{{Test}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:57, 2. Jun. 2026 (UTC)
{{Test2}} --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 17:08, 2. Jun. 2026 (UTC)
{{Moien Info}}</text>
      <sha1>mdi5yi52uws9ug8paemcist9whk92cs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680566</id>
      <parentid>2680549</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T21:00:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="697" sha1="oy9kew4y5cp5kapgqxe85obajg6krjm" xml:space="preserve">{{Test}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:57, 2. Jun. 2026 (UTC)
{{Test2}} --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 17:08, 2. Jun. 2026 (UTC)
== Bekannt Rëmelenger ==
Moien, ech hunn de Link op den Här Muhovic ewechgemaach; D'Relevanzkrittäre fir Lokalpolitiker sinn, dass Persoune musse Buergermeeschter sinn, oder gewiescht sinn, fir kënnen en Artikel ze kréien (et sief, se wieren duerch soss eppes bekannt (Stroossennumm, Sport, Deputéierten, ...) woufir se déi Krittären erfëlle géifen. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 21:00, 2. Jun. 2026 (UTC)
{{Moien Info}}</text>
      <sha1>oy9kew4y5cp5kapgqxe85obajg6krjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer:Echsinnengbanan</title>
    <ns>2</ns>
    <id>175939</id>
    <revision>
      <id>2680550</id>
      <timestamp>2026-06-02T17:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <comment>....</comment>
      <origin>2680550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47" xml:space="preserve">{{Info Benotzersäit}}</text>
      <sha1>58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:Choucas0</title>
    <ns>3</ns>
    <id>175940</id>
    <redirect title="Benotzer Diskussioun:Choucas" />
    <revision>
      <id>2680571</id>
      <timestamp>2026-06-03T02:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qədir</username>
        <id>63409</id>
      </contributor>
      <comment>De(n) Qədir huet d'Säit [[Benotzer Diskussioun:Choucas0]] op [[Benotzer Diskussioun:Choucas]] geréckelt: Seite während der Umbenennung des Benutzers „[[Special:CentralAuth/Choucas0|Choucas0]]“ in „[[Special:CentralAuth/Choucas|Choucas]]“ automatisch verschoben</comment>
      <origin>2680571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="6xz7739zbokcw1zrup0o223pbd2ma0m" xml:space="preserve">#VIRULEEDUNG [[Benotzer Diskussioun:Choucas]]</text>
      <sha1>6xz7739zbokcw1zrup0o223pbd2ma0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikiprojet Eng Richtlinn pro Mount/Direktläschkrittären</title>
    <ns>4</ns>
    <id>175942</id>
    <revision>
      <id>2680575</id>
      <timestamp>2026-06-03T07:21:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>ee Pixel fir ee Mount, dee séier eriwwer ass, als kleng Erënnerung</comment>
      <origin>2680575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb" xml:space="preserve">.</text>
      <sha1>6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michael Verhoeven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175943</id>
    <revision>
      <id>2680576</id>
      <timestamp>2026-06-03T07:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johnny Chicago</username>
        <id>17</id>
      </contributor>
      <comment>nei</comment>
      <origin>2680576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9059" sha1="qfkvy3ezb241lxoddy4lhkh9j63ki7x" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Michael Verhoeven''', gebuer als ''Michael Alexander Verhoeven'' den [[13. Juli]] [[1938]] zu [[Berlin]] a gestuerwen den [[22. Abrëll]] [[2024]] zu [[Grünwald]] bei [[München]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]], [[Filmregisseur]], [[Dréibuchauteur]] a [[Filmproduzent]]. 

Hie gouf international bekannt als Regisseur vun de Filmer ''[[Die weiße Rose (Film)|Die weiße Rose]]'' an ''[[Das schreckliche Mädchen]]''.

Hie war de Jong vun der Schauspillerin [[Doris Kiesow]] a vum  Filmregisseur [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)|Paul Verhoeven]]. Hien war de Brudder vun der Schauspillerin [[Lis Verhoeven]]. 

Hie war vun 1966 bis zu sengem Doud am Joer 2024 mat der Schauspillerin [[Senta Berger]] bestuet.

== Filmographie ==
=== als Regisseur ===
==== Kino ====
* 1967: ''[[Paarungen (Film)|Paarungen]]'' - Haaptacteuren: [[Ilona Grübel]], [[Melanie Horeschowsky]], [[Dietrich Kerky]] 
* 1969: ''Engelchen macht weiter - Hoppe, hoppe Reiter]]'' - Haaptacteuren: [[Mario Adorf]], [[Gila von Weitershausen]], [[Christof Wackernagel]]
* 1969: ''Tische'' - (Kuerzfilm)
* 1969: ''Der Bettenstudent oder Was mach’ ich mit den Mädchen?'' - Haaptacteuren: Christof Wackernagel, Gila von Weitershausen, [[Hannelore Elsner]]
* 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]], [[Hartmut Becker]]  
* 1971: ''Wer im Glashaus liebt…'' - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Marianne Blomquist]], Hartmut Becker 
* 1971: ''Bonbons'' - (Kuerzfilm)
* 1973: ''Coiffeur'' - (Kuerzfilm)
* 1976: ''MitGift'' - Haaptacteuren: Senta Berger, Mario Adorf, [[Ron Ely]]  
* 1977: ''Gefundenes Fressen'' - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, Mario Adorf, [[René Deltgen]]  
* 1980: ''Sonntagskinder'' - Haaptacteuren: [[Nora Barner]], Hartmut Becker, [[Pola Kinski]]  
* 1982: ''[[Die weiße Rose (Film)|Die weiße Rose]]'' - Haaptacteuren: [[Lena Stolze]], [[Martin Benrath]], [[Wulf Kessler]]  
* 1986: ''[[Killing Cars]]'' - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], Senta Berger, [[Agnès Soral]]
* 1990: ''[[Das schreckliche Mädchen]]'' - Haaptacteuren: Lena Stolze, [[Hans-Reinhard Müller]], [[Monika Baumgartner]]  
* 1995: ''Mutters Courage'' - Haaptacteuren: [[Pauline Collins]], [[George Tabori]], [[Ulrich Tukur]]  
* 1996: ''The Legend of Mrs. Goldman and the Almighty God'' - (Kuerzfilm)
* 2006: ''Der unbekannte Soldat'' - (Dokumentarfilm)
* 2008: ''Menschliches Versagen'' - (Dokumentarfilm)
* 2011: ''The Second Execution of Romell Broom'' - (Dokumentarfilm)
==== Televisioun ====
* 1970: ''Der Kommissar'' - Episod: ''Dr. Meinhardts trauriges Ende'' - Haaptacteuren: [[Erik Ode]], [[Günther Schramm]], [[Rosemarie Fendel]]
* 1972: ''Tatort'' - Episod: ''Kressin und der Mann mit dem gelben Koffer'' - Haaptacteuren: [[Sieghardt Rupp]], [[Ivan Desny]], [[Günther Stoll]]
* 1973: ''Ein unheimlich starker Abgang'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Maria Singer]], [[Peter Steiner]], [[Katja Rupé]]
* 1974: ''Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) 
* 1975: ''Die Herausforderung'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heidemarie Hatheyer]], [[René Deltgen]], [[Liselotte Prinz]]
* 1977: ''Bier und Spiele'' - (TV-Serie) - (14 Episoden)
* 1977: ''Das Männerquartett'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Klaus Knuth]], [[Peter Matic]], [[Gerd Baltus]]
* 1978: ''1982: Gutenbach''- (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Gottfried John]], Katja Rupé, Hartmut Becker
* 1979: ''Freundinnen'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1979: ''Verführungen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Peter Striebeck]], [[Rosel Zech]], [[Wolfgang Bahro]]
* 1980: ''Am Südhang'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Andrea Jonasson]], [[Helmut Zierl]], [[Franz-Otto Krüger]] 
* 1980: ''Die Ursache'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hannes Messemer]], [[Otto Sander]], [[Lisa Helwig]] 
* 1982: ''Die Mutprobe'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Dieter Augustin]], [[Günther Maria Halmer]], [[Ruth Fischer]] 
* 1983: ''Liebe Melanie'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Stella Adorf]], [[Michael Ande]], Senta Berger
* 1984: ''Das Tor zum Glück'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Elert Bode]], [[Wolfgang Fischer]], [[Bernd Heller]]
* 1986: ''Stinkwut'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Friedrich von Thun]], [[Veronika Fitz]], [[Hans Stadtmüller]]
* 1987: ''Gegen die Regel'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Günter Lamprecht]], [[Claudia Amm]], [[Helmut Zierl]]
* 1987: ''Gundas Vater'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Karin Thaler]], [[Monika Baumgartner]], [[Karl Scheydt]]
* 1988: ''Semmelweis, Ignaz - Arzt der Frauen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], Friedrich von Thun, [[Robert Meyer]] 
* 1989-2004: ''Die schnelle Gerdi'' - (TV-Serie) - (12 Episoden)
* 1990: ''Das Mädchen und die Stadt oder: Wie es wirklich war'' - (TV-Dokumentarfilm) 
* 1990: ''Schlaraffenland'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Cornelia Lippert]], [[Sissi Perlinger]], [[Sigmar Solbach]] 
* 1992: ''Lilli Lottofee'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) 
* 1993: ''Eine unheilige Liebe'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Timothy Peach]], [[Heike Falkenberg]], [[Alexander May]] 
* 1998: ''George Tabori - Theater ist Leben'' - (TV-Dokumentarfilm)
* 1999: ''Zimmer mit Frühstück'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Senta Berger, [[Michael Gwisdek]], [[Gisela Schneeberger]]
* 2000: Enthüllung einer Ehe - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Dominique Horwitz]], [[Nina Hoger]], [[Frederik Defant]] 
* 2002: ''Die kleine Schwester. Die Weiße Rose - ein Vermächtnis'' -(TV-Dokumentarfilm)
* 2005: ''Tatort'' - Episod: ''Der Spieler'' - Haaptacteuren: [[Eva Mattes]], [[Sebastian Bezzel]], [[Jan Niklas]]
* 2008-2013: ''Bloch'' - (TV-Serie) - (3 Episoden)
* 2014: ''Let’s go! '' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Lena Stolze, [[Christina Hecke]], [[Naomi Krauss]] 
* 2014: ''Glückskind'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Herbert Knaup]], [[Thomas Thieme]], [[Alice Dwyer]] 
=== als Schauspiller ===
==== Kino ====
* 1954: ''[[Das fliegende Klassenzimmer (Film 1954)|Das fliegende Klassenzimmer]]'' - Regie: [[Kurt Hoffmann]] - Haaptacteuren: [[Paul Dahlke]], [[Paul Klinger]] - (als Ferdinand)
* 1955: ''[[Marianne (Film 1955)|Marianne]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Horst Buchholz]] - (als Alexis)
* 1957: ''Haie und kleine Fische'' - Regie: [[Frank Wisbar]] - Haaptacteuren: [[Hansjörg Felmy]], [[Sabine Bethmann]] - (als Matrous)
* 1955: ''[[Griff nach den Sternen (Film 1955)|Griff nach den Sternen]]'' - Regie: [[Carl-Heinz Schroth]] - Haaptacteuren: [[Erik Schumann]], [[Liselotte Pulver]] 
* 1958: ''Der Pauker'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Wera Frydtberg]] - (als Peter Wieland)
* 1959: ''[[So angelt man keinen Mann]]'' - Regie: [[Hans Deppe]] - Haaptacteuren: [[Grethe Weiser]], [[Karin Dor]] - (als Horst Burkhardt)
* 1960: ''… und noch frech dazu!'' - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Helga Schlack]], [[Horst Janson]] - (als Rockie)
* 1960: ''Der Jugendrichter'' - Regie: [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)| Paul Verhoeven]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Karin Baal]] - (als Alfred)
* 1960: ''Ein Student ging vorbei'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Luise Ullrich]], [[Paul Dahlke]] - (als Wolf)
* 1960: ''Mit 17 weint man nicht'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Barbara Frey]], [[Matthias Fuchs]] - (als Richard Denger)
* 1962: ''Ich kann nicht länger schweigen'' - Regie: [[Wolfgang Bellenbaum]] - Haaptacteuren: Barbara Frey, Paul Klinger - (als Klaus Kampmann)
* 1962: ''Wenn beide schuldig werden'' - Regie: [[Hermann Leitner]] - Haaptacteuren: [[Nadia Gray]], [[Hanns Lothar]] - (als Jochen Goetz)
* 1963: ''[[Das Haus in Montevideo (Film 1963)|Das Haus in Montevideo]]'' - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Ruth Leuwerik]] - (als Herbert)
* 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Senta Berger]] - (als Timothy)
* 1964: ''[[Lausbubengeschichten (Film)|Lausbubengeschichten]]'' - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: [[Hans Kraus |Hansi Kraus]], [[Heidelinde Weis]] - (als Karl Schultheiss)
* 1966: ''[[Onkel Filser - Allerneueste Lausbubengeschichten]]'' - Regie: [[Werner Jacobs]] - Haaptacteuren: [[Hans Kraus |Hansi Kraus]], [[Michl Lang]] - (als Karl Schultheiß) 
* 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] - (als Sven Eriksson)
* 2013: ''Body and Brain'' - Regie: [[Thomas Koerner]] - Haaptacteuren: [[Peter Radtke]], [[Dirk Bach]] - (als Regisseur)

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Verhoeven Michael}}
[[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Däitsch Filmproduzenten]]
[[Kategorie:Gebuer 1938]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2024]]</text>
      <sha1>qfkvy3ezb241lxoddy4lhkh9j63ki7x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680577</id>
      <parentid>2680576</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johnny Chicago</username>
        <id>17</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* als Regisseur */</comment>
      <origin>2680577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9057" sha1="1frzw5z7mtgty2r5ofcqkf8v0xz8i1v" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Michael Verhoeven''', gebuer als ''Michael Alexander Verhoeven'' den [[13. Juli]] [[1938]] zu [[Berlin]] a gestuerwen den [[22. Abrëll]] [[2024]] zu [[Grünwald]] bei [[München]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]], [[Filmregisseur]], [[Dréibuchauteur]] a [[Filmproduzent]]. 

Hie gouf international bekannt als Regisseur vun de Filmer ''[[Die weiße Rose (Film)|Die weiße Rose]]'' an ''[[Das schreckliche Mädchen]]''.

Hie war de Jong vun der Schauspillerin [[Doris Kiesow]] a vum  Filmregisseur [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)|Paul Verhoeven]]. Hien war de Brudder vun der Schauspillerin [[Lis Verhoeven]]. 

Hie war vun 1966 bis zu sengem Doud am Joer 2024 mat der Schauspillerin [[Senta Berger]] bestuet.

== Filmographie ==
=== als Regisseur ===
==== Kino ====
* 1967: ''[[Paarungen (Film)|Paarungen]]'' - Haaptacteuren: [[Ilona Grübel]], [[Melanie Horeschowsky]], [[Dietrich Kerky]] 
* 1969: ''Engelchen macht weiter - Hoppe, hoppe Reiter'' - Haaptacteuren: [[Mario Adorf]], [[Gila von Weitershausen]], [[Christof Wackernagel]]
* 1969: ''Tische'' - (Kuerzfilm)
* 1969: ''Der Bettenstudent oder Was mach’ ich mit den Mädchen?'' - Haaptacteuren: Christof Wackernagel, Gila von Weitershausen, [[Hannelore Elsner]]
* 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]], [[Hartmut Becker]]  
* 1971: ''Wer im Glashaus liebt…'' - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Marianne Blomquist]], Hartmut Becker 
* 1971: ''Bonbons'' - (Kuerzfilm)
* 1973: ''Coiffeur'' - (Kuerzfilm)
* 1976: ''MitGift'' - Haaptacteuren: Senta Berger, Mario Adorf, [[Ron Ely]]  
* 1977: ''Gefundenes Fressen'' - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, Mario Adorf, [[René Deltgen]]  
* 1980: ''Sonntagskinder'' - Haaptacteuren: [[Nora Barner]], Hartmut Becker, [[Pola Kinski]]  
* 1982: ''[[Die weiße Rose (Film)|Die weiße Rose]]'' - Haaptacteuren: [[Lena Stolze]], [[Martin Benrath]], [[Wulf Kessler]]  
* 1986: ''[[Killing Cars]]'' - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], Senta Berger, [[Agnès Soral]]
* 1990: ''[[Das schreckliche Mädchen]]'' - Haaptacteuren: Lena Stolze, [[Hans-Reinhard Müller]], [[Monika Baumgartner]]  
* 1995: ''Mutters Courage'' - Haaptacteuren: [[Pauline Collins]], [[George Tabori]], [[Ulrich Tukur]]  
* 1996: ''The Legend of Mrs. Goldman and the Almighty God'' - (Kuerzfilm)
* 2006: ''Der unbekannte Soldat'' - (Dokumentarfilm)
* 2008: ''Menschliches Versagen'' - (Dokumentarfilm)
* 2011: ''The Second Execution of Romell Broom'' - (Dokumentarfilm)
==== Televisioun ====
* 1970: ''Der Kommissar'' - Episod: ''Dr. Meinhardts trauriges Ende'' - Haaptacteuren: [[Erik Ode]], [[Günther Schramm]], [[Rosemarie Fendel]]
* 1972: ''Tatort'' - Episod: ''Kressin und der Mann mit dem gelben Koffer'' - Haaptacteuren: [[Sieghardt Rupp]], [[Ivan Desny]], [[Günther Stoll]]
* 1973: ''Ein unheimlich starker Abgang'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Maria Singer]], [[Peter Steiner]], [[Katja Rupé]]
* 1974: ''Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) 
* 1975: ''Die Herausforderung'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heidemarie Hatheyer]], [[René Deltgen]], [[Liselotte Prinz]]
* 1977: ''Bier und Spiele'' - (TV-Serie) - (14 Episoden)
* 1977: ''Das Männerquartett'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Klaus Knuth]], [[Peter Matic]], [[Gerd Baltus]]
* 1978: ''1982: Gutenbach''- (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Gottfried John]], Katja Rupé, Hartmut Becker
* 1979: ''Freundinnen'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1979: ''Verführungen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Peter Striebeck]], [[Rosel Zech]], [[Wolfgang Bahro]]
* 1980: ''Am Südhang'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Andrea Jonasson]], [[Helmut Zierl]], [[Franz-Otto Krüger]] 
* 1980: ''Die Ursache'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hannes Messemer]], [[Otto Sander]], [[Lisa Helwig]] 
* 1982: ''Die Mutprobe'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Dieter Augustin]], [[Günther Maria Halmer]], [[Ruth Fischer]] 
* 1983: ''Liebe Melanie'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Stella Adorf]], [[Michael Ande]], Senta Berger
* 1984: ''Das Tor zum Glück'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Elert Bode]], [[Wolfgang Fischer]], [[Bernd Heller]]
* 1986: ''Stinkwut'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Friedrich von Thun]], [[Veronika Fitz]], [[Hans Stadtmüller]]
* 1987: ''Gegen die Regel'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Günter Lamprecht]], [[Claudia Amm]], [[Helmut Zierl]]
* 1987: ''Gundas Vater'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Karin Thaler]], [[Monika Baumgartner]], [[Karl Scheydt]]
* 1988: ''Semmelweis, Ignaz - Arzt der Frauen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], Friedrich von Thun, [[Robert Meyer]] 
* 1989-2004: ''Die schnelle Gerdi'' - (TV-Serie) - (12 Episoden)
* 1990: ''Das Mädchen und die Stadt oder: Wie es wirklich war'' - (TV-Dokumentarfilm) 
* 1990: ''Schlaraffenland'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Cornelia Lippert]], [[Sissi Perlinger]], [[Sigmar Solbach]] 
* 1992: ''Lilli Lottofee'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) 
* 1993: ''Eine unheilige Liebe'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Timothy Peach]], [[Heike Falkenberg]], [[Alexander May]] 
* 1998: ''George Tabori - Theater ist Leben'' - (TV-Dokumentarfilm)
* 1999: ''Zimmer mit Frühstück'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Senta Berger, [[Michael Gwisdek]], [[Gisela Schneeberger]]
* 2000: Enthüllung einer Ehe - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Dominique Horwitz]], [[Nina Hoger]], [[Frederik Defant]] 
* 2002: ''Die kleine Schwester. Die Weiße Rose - ein Vermächtnis'' -(TV-Dokumentarfilm)
* 2005: ''Tatort'' - Episod: ''Der Spieler'' - Haaptacteuren: [[Eva Mattes]], [[Sebastian Bezzel]], [[Jan Niklas]]
* 2008-2013: ''Bloch'' - (TV-Serie) - (3 Episoden)
* 2014: ''Let’s go! '' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Lena Stolze, [[Christina Hecke]], [[Naomi Krauss]] 
* 2014: ''Glückskind'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Herbert Knaup]], [[Thomas Thieme]], [[Alice Dwyer]]

=== als Schauspiller ===
==== Kino ====
* 1954: ''[[Das fliegende Klassenzimmer (Film 1954)|Das fliegende Klassenzimmer]]'' - Regie: [[Kurt Hoffmann]] - Haaptacteuren: [[Paul Dahlke]], [[Paul Klinger]] - (als Ferdinand)
* 1955: ''[[Marianne (Film 1955)|Marianne]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Horst Buchholz]] - (als Alexis)
* 1957: ''Haie und kleine Fische'' - Regie: [[Frank Wisbar]] - Haaptacteuren: [[Hansjörg Felmy]], [[Sabine Bethmann]] - (als Matrous)
* 1955: ''[[Griff nach den Sternen (Film 1955)|Griff nach den Sternen]]'' - Regie: [[Carl-Heinz Schroth]] - Haaptacteuren: [[Erik Schumann]], [[Liselotte Pulver]] 
* 1958: ''Der Pauker'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Wera Frydtberg]] - (als Peter Wieland)
* 1959: ''[[So angelt man keinen Mann]]'' - Regie: [[Hans Deppe]] - Haaptacteuren: [[Grethe Weiser]], [[Karin Dor]] - (als Horst Burkhardt)
* 1960: ''… und noch frech dazu!'' - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Helga Schlack]], [[Horst Janson]] - (als Rockie)
* 1960: ''Der Jugendrichter'' - Regie: [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)| Paul Verhoeven]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Karin Baal]] - (als Alfred)
* 1960: ''Ein Student ging vorbei'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Luise Ullrich]], [[Paul Dahlke]] - (als Wolf)
* 1960: ''Mit 17 weint man nicht'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Barbara Frey]], [[Matthias Fuchs]] - (als Richard Denger)
* 1962: ''Ich kann nicht länger schweigen'' - Regie: [[Wolfgang Bellenbaum]] - Haaptacteuren: Barbara Frey, Paul Klinger - (als Klaus Kampmann)
* 1962: ''Wenn beide schuldig werden'' - Regie: [[Hermann Leitner]] - Haaptacteuren: [[Nadia Gray]], [[Hanns Lothar]] - (als Jochen Goetz)
* 1963: ''[[Das Haus in Montevideo (Film 1963)|Das Haus in Montevideo]]'' - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Ruth Leuwerik]] - (als Herbert)
* 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Senta Berger]] - (als Timothy)
* 1964: ''[[Lausbubengeschichten (Film)|Lausbubengeschichten]]'' - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: [[Hans Kraus |Hansi Kraus]], [[Heidelinde Weis]] - (als Karl Schultheiss)
* 1966: ''[[Onkel Filser - Allerneueste Lausbubengeschichten]]'' - Regie: [[Werner Jacobs]] - Haaptacteuren: [[Hans Kraus |Hansi Kraus]], [[Michl Lang]] - (als Karl Schultheiß) 
* 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] - (als Sven Eriksson)
* 2013: ''Body and Brain'' - Regie: [[Thomas Koerner]] - Haaptacteuren: [[Peter Radtke]], [[Dirk Bach]] - (als Regisseur)

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Verhoeven Michael}}
[[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Däitsch Filmproduzenten]]
[[Kategorie:Gebuer 1938]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2024]]</text>
      <sha1>1frzw5z7mtgty2r5ofcqkf8v0xz8i1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680578</id>
      <parentid>2680577</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2680578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9057" sha1="0k1a5v9vzhr0w449jbpmacdqyqbtjmj" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Michael Verhoeven''', gebuer als ''Michael Alexander Verhoeven'' den [[13. Juli]] [[1938]] zu [[Berlin]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]] [[2024]] zu [[Grünwald]] bei [[München]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]], [[Filmregisseur]], [[Dréibuchauteur]] a [[Filmproduzent]].

Hie gouf international bekannt als Regisseur vun de Filmer ''[[Die weiße Rose (Film)|Die weiße Rose]]'' an ''[[Das schreckliche Mädchen]]''.

Hie war de Jong vun der Schauspillerin [[Doris Kiesow]] a vum  Filmregisseur [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)|Paul Verhoeven]]. Hien war de Brudder vun der Schauspillerin [[Lis Verhoeven]].

Hie war vun 1966 bis zu sengem Doud am Joer 2024 mat der Schauspillerin [[Senta Berger]] bestuet.

== Filmographie ==
=== als Regisseur ===
==== Kino ====
* 1967: ''[[Paarungen (Film)|Paarungen]]'' - Haaptacteuren: [[Ilona Grübel]], [[Melanie Horeschowsky]], [[Dietrich Kerky]] 
* 1969: ''Engelchen macht weiter - Hoppe, hoppe Reiter'' - Haaptacteuren: [[Mario Adorf]], [[Gila von Weitershausen]], [[Christof Wackernagel]]
* 1969: ''Tische'' - (Kuerzfilm)
* 1969: ''Der Bettenstudent oder Was mach’ ich mit den Mädchen?'' - Haaptacteuren: Christof Wackernagel, Gila von Weitershausen, [[Hannelore Elsner]]
* 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]], [[Hartmut Becker]]  
* 1971: ''Wer im Glashaus liebt…'' - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Marianne Blomquist]], Hartmut Becker 
* 1971: ''Bonbons'' - (Kuerzfilm)
* 1973: ''Coiffeur'' - (Kuerzfilm)
* 1976: ''MitGift'' - Haaptacteuren: Senta Berger, Mario Adorf, [[Ron Ely]]  
* 1977: ''Gefundenes Fressen'' - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, Mario Adorf, [[René Deltgen]]  
* 1980: ''Sonntagskinder'' - Haaptacteuren: [[Nora Barner]], Hartmut Becker, [[Pola Kinski]]  
* 1982: ''[[Die weiße Rose (Film)|Die weiße Rose]]'' - Haaptacteuren: [[Lena Stolze]], [[Martin Benrath]], [[Wulf Kessler]]  
* 1986: ''[[Killing Cars]]'' - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], Senta Berger, [[Agnès Soral]]
* 1990: ''[[Das schreckliche Mädchen]]'' - Haaptacteuren: Lena Stolze, [[Hans-Reinhard Müller]], [[Monika Baumgartner]]  
* 1995: ''Mutters Courage'' - Haaptacteuren: [[Pauline Collins]], [[George Tabori]], [[Ulrich Tukur]]  
* 1996: ''The Legend of Mrs. Goldman and the Almighty God'' - (Kuerzfilm)
* 2006: ''Der unbekannte Soldat'' - (Dokumentarfilm)
* 2008: ''Menschliches Versagen'' - (Dokumentarfilm)
* 2011: ''The Second Execution of Romell Broom'' - (Dokumentarfilm)
==== Televisioun ====
* 1970: ''Der Kommissar'' - Episod: ''Dr. Meinhardts trauriges Ende'' - Haaptacteuren: [[Erik Ode]], [[Günther Schramm]], [[Rosemarie Fendel]]
* 1972: ''Tatort'' - Episod: ''Kressin und der Mann mit dem gelben Koffer'' - Haaptacteuren: [[Sieghardt Rupp]], [[Ivan Desny]], [[Günther Stoll]]
* 1973: ''Ein unheimlich starker Abgang'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Maria Singer]], [[Peter Steiner]], [[Katja Rupé]]
* 1974: ''Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) 
* 1975: ''Die Herausforderung'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heidemarie Hatheyer]], [[René Deltgen]], [[Liselotte Prinz]]
* 1977: ''Bier und Spiele'' - (TV-Serie) - (14 Episoden)
* 1977: ''Das Männerquartett'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Klaus Knuth]], [[Peter Matic]], [[Gerd Baltus]]
* 1978: ''1982: Gutenbach''- (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Gottfried John]], Katja Rupé, Hartmut Becker
* 1979: ''Freundinnen'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1979: ''Verführungen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Peter Striebeck]], [[Rosel Zech]], [[Wolfgang Bahro]]
* 1980: ''Am Südhang'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Andrea Jonasson]], [[Helmut Zierl]], [[Franz-Otto Krüger]] 
* 1980: ''Die Ursache'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hannes Messemer]], [[Otto Sander]], [[Lisa Helwig]] 
* 1982: ''Die Mutprobe'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Dieter Augustin]], [[Günther Maria Halmer]], [[Ruth Fischer]] 
* 1983: ''Liebe Melanie'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Stella Adorf]], [[Michael Ande]], Senta Berger
* 1984: ''Das Tor zum Glück'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Elert Bode]], [[Wolfgang Fischer]], [[Bernd Heller]]
* 1986: ''Stinkwut'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Friedrich von Thun]], [[Veronika Fitz]], [[Hans Stadtmüller]]
* 1987: ''Gegen die Regel'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Günter Lamprecht]], [[Claudia Amm]], [[Helmut Zierl]]
* 1987: ''Gundas Vater'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Karin Thaler]], [[Monika Baumgartner]], [[Karl Scheydt]]
* 1988: ''Semmelweis, Ignaz - Arzt der Frauen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], Friedrich von Thun, [[Robert Meyer]] 
* 1989-2004: ''Die schnelle Gerdi'' - (TV-Serie) - (12 Episoden)
* 1990: ''Das Mädchen und die Stadt oder: Wie es wirklich war'' - (TV-Dokumentarfilm) 
* 1990: ''Schlaraffenland'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Cornelia Lippert]], [[Sissi Perlinger]], [[Sigmar Solbach]] 
* 1992: ''Lilli Lottofee'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) 
* 1993: ''Eine unheilige Liebe'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Timothy Peach]], [[Heike Falkenberg]], [[Alexander May]] 
* 1998: ''George Tabori - Theater ist Leben'' - (TV-Dokumentarfilm)
* 1999: ''Zimmer mit Frühstück'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Senta Berger, [[Michael Gwisdek]], [[Gisela Schneeberger]]
* 2000: Enthüllung einer Ehe - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Dominique Horwitz]], [[Nina Hoger]], [[Frederik Defant]] 
* 2002: ''Die kleine Schwester. Die Weiße Rose - ein Vermächtnis'' -(TV-Dokumentarfilm)
* 2005: ''Tatort'' - Episod: ''Der Spieler'' - Haaptacteuren: [[Eva Mattes]], [[Sebastian Bezzel]], [[Jan Niklas]]
* 2008-2013: ''Bloch'' - (TV-Serie) - (3 Episoden)
* 2014: ''Let’s go! '' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Lena Stolze, [[Christina Hecke]], [[Naomi Krauss]] 
* 2014: ''Glückskind'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Herbert Knaup]], [[Thomas Thieme]], [[Alice Dwyer]]

=== als Schauspiller ===
==== Kino ====
* 1954: ''[[Das fliegende Klassenzimmer (Film 1954)|Das fliegende Klassenzimmer]]'' - Regie: [[Kurt Hoffmann]] - Haaptacteuren: [[Paul Dahlke]], [[Paul Klinger]] - (als Ferdinand)
* 1955: ''[[Marianne (Film 1955)|Marianne]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Horst Buchholz]] - (als Alexis)
* 1957: ''Haie und kleine Fische'' - Regie: [[Frank Wisbar]] - Haaptacteuren: [[Hansjörg Felmy]], [[Sabine Bethmann]] - (als Matrous)
* 1955: ''[[Griff nach den Sternen (Film 1955)|Griff nach den Sternen]]'' - Regie: [[Carl-Heinz Schroth]] - Haaptacteuren: [[Erik Schumann]], [[Liselotte Pulver]] 
* 1958: ''Der Pauker'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Wera Frydtberg]] - (als Peter Wieland)
* 1959: ''[[So angelt man keinen Mann]]'' - Regie: [[Hans Deppe]] - Haaptacteuren: [[Grethe Weiser]], [[Karin Dor]] - (als Horst Burkhardt)
* 1960: ''… und noch frech dazu!'' - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Helga Schlack]], [[Horst Janson]] - (als Rockie)
* 1960: ''Der Jugendrichter'' - Regie: [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)| Paul Verhoeven]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Karin Baal]] - (als Alfred)
* 1960: ''Ein Student ging vorbei'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Luise Ullrich]], [[Paul Dahlke]] - (als Wolf)
* 1960: ''Mit 17 weint man nicht'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Barbara Frey]], [[Matthias Fuchs]] - (als Richard Denger)
* 1962: ''Ich kann nicht länger schweigen'' - Regie: [[Wolfgang Bellenbaum]] - Haaptacteuren: Barbara Frey, Paul Klinger - (als Klaus Kampmann)
* 1962: ''Wenn beide schuldig werden'' - Regie: [[Hermann Leitner]] - Haaptacteuren: [[Nadia Gray]], [[Hanns Lothar]] - (als Jochen Goetz)
* 1963: ''[[Das Haus in Montevideo (Film 1963)|Das Haus in Montevideo]]'' - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Ruth Leuwerik]] - (als Herbert)
* 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Senta Berger]] - (als Timothy)
* 1964: ''[[Lausbubengeschichten (Film)|Lausbubengeschichten]]'' - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: [[Hans Kraus |Hansi Kraus]], [[Heidelinde Weis]] - (als Karl Schultheiss)
* 1966: ''[[Onkel Filser - Allerneueste Lausbubengeschichten]]'' - Regie: [[Werner Jacobs]] - Haaptacteuren: [[Hans Kraus |Hansi Kraus]], [[Michl Lang]] - (als Karl Schultheiß) 
* 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] - (als Sven Eriksson)
* 2013: ''Body and Brain'' - Regie: [[Thomas Koerner]] - Haaptacteuren: [[Peter Radtke]], [[Dirk Bach]] - (als Regisseur)

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Verhoeven Michael}}
[[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Däitsch Filmproduzenten]]
[[Kategorie:Gebuer 1938]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2024]]</text>
      <sha1>0k1a5v9vzhr0w449jbpmacdqyqbtjmj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680581</id>
      <parentid>2680578</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T08:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9054" sha1="1sdns9k05cv32nhao3vl6pkaaergoi8" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}}
De '''Michael Verhoeven''', gebuer als ''Michael Alexander Verhoeven'' den [[13. Juli]] [[1938]] zu [[Berlin]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]] [[2024]] zu [[Grünwald]] bei [[München]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]], [[Filmregisseur]], [[Dréibuchauteur]] a [[Filmproduzent]].

Hie gouf international bekannt als Regisseur vun de Filmer ''[[Die weiße Rose (Film)|Die weiße Rose]]'' an ''[[Das schreckliche Mädchen]]''.

Hie war de Jong vun der Schauspillerin [[Doris Kiesow]] a vum Filmregisseur [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)|Paul Verhoeven]]. Hien war de Brudder vun der Schauspillerin [[Lis Verhoeven]].

Hie war vun 1966 bis zu sengem Doud am Joer 2024 mat der Schauspillerin [[Senta Berger]] bestuet.

== Filmographie ==
=== als Regisseur ===
==== Kino ====
* 1967: ''[[Paarungen (Film)|Paarungen]]'' - Haaptacteuren: [[Ilona Grübel]], [[Melanie Horeschowsky]], [[Dietrich Kerky]] 
* 1969: ''Engelchen macht weiter - Hoppe, hoppe Reiter'' - Haaptacteuren: [[Mario Adorf]], [[Gila von Weitershausen]], [[Christof Wackernagel]]
* 1969: ''Tische'' - (Kuerzfilm)
* 1969: ''Der Bettenstudent oder Was mach’ ich mit den Mädchen?'' - Haaptacteuren: Christof Wackernagel, Gila von Weitershausen, [[Hannelore Elsner]]
* 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]], [[Hartmut Becker]]  
* 1971: ''Wer im Glashaus liebt…'' - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Marianne Blomquist]], Hartmut Becker 
* 1971: ''Bonbons'' - (Kuerzfilm)
* 1973: ''Coiffeur'' - (Kuerzfilm)
* 1976: ''MitGift'' - Haaptacteuren: Senta Berger, Mario Adorf, [[Ron Ely]]  
* 1977: ''Gefundenes Fressen'' - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, Mario Adorf, [[René Deltgen]]  
* 1980: ''Sonntagskinder'' - Haaptacteuren: [[Nora Barner]], Hartmut Becker, [[Pola Kinski]]  
* 1982: ''[[Die weiße Rose (Film)|Die weiße Rose]]'' - Haaptacteuren: [[Lena Stolze]], [[Martin Benrath]], [[Wulf Kessler]]  
* 1986: ''[[Killing Cars]]'' - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], Senta Berger, [[Agnès Soral]]
* 1990: ''[[Das schreckliche Mädchen]]'' - Haaptacteuren: Lena Stolze, [[Hans-Reinhard Müller]], [[Monika Baumgartner]]  
* 1995: ''Mutters Courage'' - Haaptacteuren: [[Pauline Collins]], [[George Tabori]], [[Ulrich Tukur]]  
* 1996: ''The Legend of Mrs. Goldman and the Almighty God'' - (Kuerzfilm)
* 2006: ''Der unbekannte Soldat'' - (Dokumentarfilm)
* 2008: ''Menschliches Versagen'' - (Dokumentarfilm)
* 2011: ''The Second Execution of Romell Broom'' - (Dokumentarfilm)
==== Televisioun ====
* 1970: ''Der Kommissar'' - Episod: ''Dr. Meinhardts trauriges Ende'' - Haaptacteuren: [[Erik Ode]], [[Günther Schramm]], [[Rosemarie Fendel]]
* 1972: ''Tatort'' - Episod: ''Kressin und der Mann mit dem gelben Koffer'' - Haaptacteuren: [[Sieghardt Rupp]], [[Ivan Desny]], [[Günther Stoll]]
* 1973: ''Ein unheimlich starker Abgang'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Maria Singer]], [[Peter Steiner]], [[Katja Rupé]]
* 1974: ''Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) 
* 1975: ''Die Herausforderung'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heidemarie Hatheyer]], [[René Deltgen]], [[Liselotte Prinz]]
* 1977: ''Bier und Spiele'' - (TV-Serie) - (14 Episoden)
* 1977: ''Das Männerquartett'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Klaus Knuth]], [[Peter Matic]], [[Gerd Baltus]]
* 1978: ''1982: Gutenbach''- (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Gottfried John]], Katja Rupé, Hartmut Becker
* 1979: ''Freundinnen'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1979: ''Verführungen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Peter Striebeck]], [[Rosel Zech]], [[Wolfgang Bahro]]
* 1980: ''Am Südhang'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Andrea Jonasson]], [[Helmut Zierl]], [[Franz-Otto Krüger]] 
* 1980: ''Die Ursache'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Hannes Messemer]], [[Otto Sander]], [[Lisa Helwig]] 
* 1982: ''Die Mutprobe'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Dieter Augustin]], [[Günther Maria Halmer]], [[Ruth Fischer]] 
* 1983: ''Liebe Melanie'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Stella Adorf]], [[Michael Ande]], Senta Berger
* 1984: ''Das Tor zum Glück'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Elert Bode]], [[Wolfgang Fischer]], [[Bernd Heller]]
* 1986: ''Stinkwut'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Friedrich von Thun]], [[Veronika Fitz]], [[Hans Stadtmüller]]
* 1987: ''Gegen die Regel'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Günter Lamprecht]], [[Claudia Amm]], [[Helmut Zierl]]
* 1987: ''Gundas Vater'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Karin Thaler]], [[Monika Baumgartner]], [[Karl Scheydt]]
* 1988: ''Semmelweis, Ignaz - Arzt der Frauen'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], Friedrich von Thun, [[Robert Meyer]] 
* 1989-2004: ''Die schnelle Gerdi'' - (TV-Serie) - (12 Episoden)
* 1990: ''Das Mädchen und die Stadt oder: Wie es wirklich war'' - (TV-Dokumentarfilm) 
* 1990: ''Schlaraffenland'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Cornelia Lippert]], [[Sissi Perlinger]], [[Sigmar Solbach]] 
* 1992: ''Lilli Lottofee'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) 
* 1993: ''Eine unheilige Liebe'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Timothy Peach]], [[Heike Falkenberg]], [[Alexander May]] 
* 1998: ''George Tabori - Theater ist Leben'' - (TV-Dokumentarfilm)
* 1999: ''Zimmer mit Frühstück'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Senta Berger, [[Michael Gwisdek]], [[Gisela Schneeberger]]
* 2000: Enthüllung einer Ehe - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Dominique Horwitz]], [[Nina Hoger]], [[Frederik Defant]] 
* 2002: ''Die kleine Schwester. Die Weiße Rose - ein Vermächtnis'' -(TV-Dokumentarfilm)
* 2005: ''Tatort'' - Episod: ''Der Spieler'' - Haaptacteuren: [[Eva Mattes]], [[Sebastian Bezzel]], [[Jan Niklas]]
* 2008-2013: ''Bloch'' - (TV-Serie) - (3 Episoden)
* 2014: ''Let’s go!'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: Lena Stolze, [[Christina Hecke]], [[Naomi Krauss]] 
* 2014: ''Glückskind'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Herbert Knaup]], [[Thomas Thieme]], [[Alice Dwyer]]

=== als Schauspiller ===
==== Kino ====
* 1954: ''[[Das fliegende Klassenzimmer (Film 1954)|Das fliegende Klassenzimmer]]'' - Regie: [[Kurt Hoffmann]] - Haaptacteuren: [[Paul Dahlke]], [[Paul Klinger]] - (als Ferdinand)
* 1955: ''[[Marianne (Film 1955)|Marianne]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Horst Buchholz]] - (als Alexis)
* 1957: ''Haie und kleine Fische'' - Regie: [[Frank Wisbar]] - Haaptacteuren: [[Hansjörg Felmy]], [[Sabine Bethmann]] - (als Matrous)
* 1955: ''[[Griff nach den Sternen (Film 1955)|Griff nach den Sternen]]'' - Regie: [[Carl-Heinz Schroth]] - Haaptacteuren: [[Erik Schumann]], [[Liselotte Pulver]] 
* 1958: ''Der Pauker'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Wera Frydtberg]] - (als Peter Wieland)
* 1959: ''[[So angelt man keinen Mann]]'' - Regie: [[Hans Deppe]] - Haaptacteuren: [[Grethe Weiser]], [[Karin Dor]] - (als Horst Burkhardt)
* 1960: ''… und noch frech dazu!'' - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Helga Schlack]], [[Horst Janson]] - (als Rockie)
* 1960: ''Der Jugendrichter'' - Regie: [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)|Paul Verhoeven]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Karin Baal]] - (als Alfred)
* 1960: ''Ein Student ging vorbei'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Luise Ullrich]], [[Paul Dahlke]] - (als Wolf)
* 1960: ''Mit 17 weint man nicht'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Barbara Frey]], [[Matthias Fuchs]] - (als Richard Denger)
* 1962: ''Ich kann nicht länger schweigen'' - Regie: [[Wolfgang Bellenbaum]] - Haaptacteuren: Barbara Frey, Paul Klinger - (als Klaus Kampmann)
* 1962: ''Wenn beide schuldig werden'' - Regie: [[Hermann Leitner]] - Haaptacteuren: [[Nadia Gray]], [[Hanns Lothar]] - (als Jochen Goetz)
* 1963: ''[[Das Haus in Montevideo (Film 1963)|Das Haus in Montevideo]]'' - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Ruth Leuwerik]] - (als Herbert)
* 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Senta Berger]] - (als Timothy)
* 1964: ''[[Lausbubengeschichten (Film)|Lausbubengeschichten]]'' - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: [[Hans Kraus |Hansi Kraus]], [[Heidelinde Weis]] - (als Karl Schultheiss)
* 1966: ''[[Onkel Filser - Allerneueste Lausbubengeschichten]]'' - Regie: [[Werner Jacobs]] - Haaptacteuren: [[Hans Kraus |Hansi Kraus]], [[Michl Lang]] - (als Karl Schultheiß) 
* 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] - (als Sven Eriksson)
* 2013: ''Body and Brain'' - Regie: [[Thomas Koerner]] - Haaptacteuren: [[Peter Radtke]], [[Dirk Bach]] - (als Regisseur)

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Verhoeven Michael}}
[[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]]
[[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Däitsch Filmproduzenten]]
[[Kategorie:Gebuer 1938]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2024]]</text>
      <sha1>1sdns9k05cv32nhao3vl6pkaaergoi8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>