Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 4045 2680616 2680583 2026-06-03T16:38:11Z Johnny Chicago 17 /* vun 1970 bis 1979 */ 2680616 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Senta Berger 1975.jpg|thumb|Senta Berger, 1975]] D''''Senta Berger''', gebuer den [[13. Mee]] [[1941]] zu [[Wien]], ass eng [[éisträich]]esch [[Schauspiller]]in a Filmproduzentin. == Liewen == Mat 5 Joer huet d'Senta Berger [[Ballet]] geléiert a wollt spéider Schauspillerin ginn. Si war duerno um [[Max-Reinhardt-Seminar]]. 1958 gouf si Member vum [[Theater in der Josefstadt]]. De Film huet si awer méi ugezunn wéi den Theater, a vun 1959 un huet si ee Film nom anere gedréint. 1962 huet se mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] d'Produktiounsfirma [[Sentana-Filmproduktion]] gegrënnt. D'Senta Berger huet eng international Filmcarrière, si huet a Filmer zu [[Hollywood]], an [[Italien]], [[Frankräich]], [[Däitschland]] an [[Éisträich]] gespillt, mat Regisseure wéi [[Bernhard Wicki]], [[Sam Peckinpah]], [[Volker Schlöndorff]] a [[Wim Wenders]]. Si war d'Partnerin vu Schauspiller wéi [[Kirk Douglas]], [[Charlton Heston]], [[James Coburn]], [[Lilli Palmer]] a [[Götz George]]. 1989 hat si e groussen Erfolleg mat der Serie ''[[Kir Royal]]'' op der däitscher Televisioun. Duerno huet sech hir Carrière bal nëmme méi op der Tëlee ofgespillt. Zanter 2003 ass si Presidentin vun der [[Deutsche Filmakademie|däitscher Filmakademie]]. Si war vun 1963 bis zu deem sengem Doud am Joer 2024 mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] bestuet. == Filmographie == === Kino=== ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Das doppelte Lottchen (Film 1950)|Dasa doppelte Lottchen]]'' - Regie: [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Antje Weisgerber]], [[Peter Mosbacher]] * 1955: ''[[Du bist die Richtige]]'' - Regie: [[Erich Engel]], [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Curd Jürgens]], Antje Weisgerber * 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'' - Regie: [[Willi Forst]] - Haaptacteuren: [[Adrian Hoven]], [[Erika Remberg]] - (als Gymnasialschülerin) * 1957: ''[[Die Lindenwirtin vom Donaustrand]]'' - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Claus Holm]] - (als Marie) * 1958: ''[[Der veruntreute Himmel]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Hans Holt]], [[Annie Rosar]] * 1959: ''[[The Journey]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Deborah Kerr]], [[Yul Brynner]] - (als Serveuse) * 1959: ''[[Katia (Film 1959)|Katia]]'' - Regie: [[Robert Siodmak]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Curd Jürgens]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Ich heirate Herrn Direktor]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Heidelinde Weis]], [[Gerhard Riedmann]] - (als Vera) * 1960: ''[[Der brave Soldat Schwejk (Film 1960)|Der brave Soldat Schwejk]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ernst Stankovski]] - (als Gretl) * 1960: ''[[O sole mio (Film 1960)|O sole mio]]'' - Regie: [[Paul Martin (Filmregiseur)|Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Vico Torriani]], [[Gunther Philipp]] - (als Madeleine) * 1961: ''[[The Secret Ways]]'' - Regie: [[Phil Karlson]] - Haaptacteuren: [[Richard Widmark]], [[Sonja Ziemann]] - (als Elsa) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Waltraut Haas]] - (als Madeleine Talbot) * 1961: ''[[Eine hübscher als die andere]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heidi Brühl]], [[Rudolf Platte]] - (als Lilly Hase) * 1961: ''[[Das Wunder des Malachias]]'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Yvonne Krüger) * 1961: ''[[Immer Ärger mit dem Bett]]'' - Regie: [[Rudolf Schündler]] - Haaptacteuren: [[Günter Pfitzmann]], [[Renate Ewert]] - (als Rosemarie Schulze) * 1961: ''[[Adieu, Lebewohl, Goodbye]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Bibi Johns]], [[Michael Cramer]] - (als Gaby) * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]] - (als Chantal) * 1961: ''[[Ramona (Film 1961)|Ramona]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Georg Thomalla]] - (als Yvonne) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Johannes Heesters]] * 1961: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Koffer]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Chris Howland]] - (als Susan Brown) * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok - (als Chantal) * 1962: ''[[Frauenarzt Dr. Sibelius]]'' - [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Lex Barker]], [[Barbara Rütting]] - (als Elisabeth Sibelius) * 1962: ''[[Das Testament des Dr. Mabuse (Film 1962)|Das Testament des Dr. Mabuse]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Charles Regnier]] - (als Nelly) * 1962: ''[[Sherlock Holmes und das Halsband des Todes]]'' - Regie: [[Terence Fisher]] - Haaptacteuren: [[Christopher Lee]], [[Ivan Desny]] - (als Ellen Blackburn) * 1963: ''[[The Waltz King]]'' - Regie: [[ Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] - (als Henriette Treffz) * 1963: ''[[Kali Yug, la dea della vendetta]]'' - Regie: [[Mario Camerini]] - Haaptacteuren: Lex Barker, [[Klaus Kinski]] - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[Il mistero del tempio indiano]]'' - Regie: Mario Camerini - Haaptacteuren: Lex Barker, Joachim Hansen - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[The Victors]]'' - Regie: [[Carl Foreman]] - Haaptacteuren: [[Melina Mercouri]], [[Romy Schneider]] - (als Trudi Metzger) * 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Marion Michael]] - (als Jenny) * 1964: ''[[...e la donna creò l'uomo]]'' - Regie: [[Camillo Mastrocinque]] - Haaptacteuren: [[Thomas Fritsch]], [[Alexandra Stewart]] - (als Jane) * 1965: ''[[Major Dundee]]'' - Regie: [[Sam Peckinpah]] - Haaptacteuren: Charlton Heston, [[James Coburn]] - (als Teresa Santiago) * 1965: ''[[Schüsse im 3/4 Takt]]'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Brice]], [[Heinz Drache]] - (als Jenny) * 1965: ''[[The Glory Guys]]'' - Regie: [[Arnold Laven]] - Haaptacteuren: [[Tom Tryon]], [[James Caan]] - (als Lou Woddard) * 1966: ''[[Cast a Giant Shadow]]'' - Regie: [[Melville Shavelson]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Angie Dickinson]] - (als Magda Simon) * 1966: ''[[The Poppy Is Also a Flower]]'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: [[Stephen Boyd]], [[Rita Hayworth]] - (als Maxine) * 1966: ''[[Lange Beine – lange Finger]]'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Joachim Fuchsberger]], [[Martin Held]] - (als Doris Holberg) * 1966: ''[[Our Man in Marrakesh]]'' - Regie: [[Don Sharp]] - Haaptacteuren: [[Tony Randall]], [[Herbert Lom]] - (als Kyra Stanovy) * 1966: ''[[The Quiller Memorandum]]'' - Regie: [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] - Haaptacteuren: [[Alec Guinness]], [[Max von Sydow]] - (als Inge Lindt) * 1967: ''[[Operazione San Gennaro]]'' - Regie: [[Dino Risi]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Claudine Auger]] - (als Maggie) * 1967: ''[[The Ambushers]]'' - Regie: [[Henry Levin]] - Haaptacteuren: [[Dean Martin]], [[Janice Rule]] - (als Francesca Madeiros) * 1967: ''[[Peau d'espion]]'' - Regie: [[Edouard Molinaro]] - Haaptacteuren: [[Louis Jourdan]], [[Bernard Blier]] - (als Gertraud Sphax) * 1968: ''[[Diaboliquement vôtre]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Peter Mosbacher]] - (als Christiane) * 1968: ''Vienna'' - Regie: [[Orson Welles]] - Haaptacteuren: [[Mickey Rooney]] (Kuerzfilm) * 1969: ''[[If It's Tuesday, This Must Be Belgium]]'' - Regie: [[Mel Stuart]] - Haaptacteuren: [[Suzanne Pleshette]], [[Ian McShane]] * 1969: ''[[De Sade (Film)|De Sade]]'' - Regie: [[Cy Endfield]] - Haaptacteuren: [[Keir Dullea]], [[Lilli Palmer]] - (als Anne de Montreuil) * 1969: ''[[Les étrangers (Film 1969)|Les étrangers]]'' - Regie: [[Jean-Pierre Desagnat]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Hans Meyer]] - (als May) * 1969: ''[[Infanzia, vocazione e prime esperienze di Giacomo Casanova, veneziano]]'' - Regie: [[Luigi Comencini]] - Haaptacteuren: [[Leonard Whiting]], [[Lionel Stander]] - (als Giuliegtta Cavamacchia) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Gianna Serra]] - (als Giovanna) * 1970: ''[[O.K.]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] * 1970: ''[[Quando le donne avevano la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Frank Wolff]] - (als Filli) * 1971: ''[[Un anguilla da trecento milioni]]'' - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Ottavia Piccolo]], [[Gabriele Ferzetti]] - (als Gräfin Spodani) * 1971: ''[[Wer im Glashaus liebt]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Hartmut Becker]], [[Marianne Blomquist]] - (als Hanna) * 1971: ''[[Le saut de l'ange]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Jean Yanne]], [[Sterling Hayden]] - (als Sylvaine Orsini) * 1971: ''[[Roma bene]]'' - Regie: [[Carlo Lizzani]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Michèle Mercier]] - (als Prinzessin Dede Marescalli) * 1972: ''[[L'amante dell'orsa maggiore]]'' - Regie: [[Valentino Orsini]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Bruno Cremer]] - (als Fela) * 1972: ''[[Quando le donne persero la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: Frank Wolff, [[Mario Adorf]] - (als Filli) * 1972: ''[[Causa di divorzio]]'' - Regie: [[Marcello Fondato]] - Haaptacteuren: [[Catherine Spaak]], [[Arnoldo Foà]] - (als Enrica Sebastiani) * 1972: ''[[Die Moral der Ruth Halbfass]]'' - Regie: [[Volker Schlöndorff]] - Haaptacteuren: [[Margarethe von Trotta]], [[Helmut Griem]] - (als Ruth Halbfass) * 1972: ''[[Der scharlachrote Buchstabe]]'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: [[Hans Christian Blech]], [[Rüdiger Vogler]] - (als Hester Prynne) * 1973: ''[[Bisturi, la mafia bianca]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: Gabriele Ferzetti, [[Enrico Maria Salerno]] - (als Maria) * 1973: ''Amore e ginnastica'' - Regie: [[Luigi Filippo D'Amico]] - Haaptacteuren: [[Adriana Asti]], [[Lino Capolicchio]] - (als Maria Pedani) * 1973: ''[[Reigen]]'' - Regie: [[Otto Schenk]] - Haaptacteuren: [[Sydne Rome]], [[Helmut Berger]] - (als Emma) * 1974: ''Di mamma non ce n'è una sola'' - Regie: [[Alfredo Giannetti]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Caprioli]], Lionel Stander - (als Paolina Borghese) * 1974: ''[[L'uomo senza memoria]]'' - Regie: [[Duccio Tessari]] - Haaptacteuren: [[Luc Merenda]], [[Umberto Orsini]] - (als Sara Grimaldi) * 1974: ''La bellissima estate'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[John Richardson]], [[Alessandro Cocco]] - (als Manuela) * 1976: ''[[MitGift]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Elisabeth Flickenschildt]] - (als Alice Burgmann) * 1976: ''La padrona è servita'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Maurizio Arena]], [[Erika Blanc]] - (als Angela) * 1976: ''[[The Swiss Conspiracy]]'' - Regie: [[Jack Arnold]] - Haaptacteuren: [[David Janssen]], [[Elke Sommer]] - (als Denise Abbott) * 1976: ''[[Signore e signori, buonanotte]]'' - Regie: Luigi Comencini, [[Nanni Loy]], [[Luigi Magni]], [[Mario Monicelli]], [[Ettore Scola]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Marcello Mastroianni]] - (als Madamm Palese) * 1976: ''[[Brogliaccio d'amore]]'' - Regie: [[Decio Silla]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Paolo Carlini]] - (als Roberta) * 1977: ''[[Das chinesische Wunder]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Harald Leipnitz]] - (als Detta Gaspardi) * 1977: ''[[Cross of Iron]]'' - Regie: Sam Peckinpah - Haaptacteuren: [[James Coburn]], [[Maximilian Schell]] - (als Eva) * 1977: ''Una donna di seconda mano'' - Regie: [[Pino Tosini]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Macha Méril]] - (als Nerina) * 1978: ''[[Ritratto di borghesia in nero]]'' - Regie: [[Tonino Cervi]] - Haaptacteuren: [[Ornella Muti]], [[Capucine]] - (als Carla Richter) * 1978: ''Freiheit'' - Regie: [[Petrus van der Let]] - (Kuerzfilm) * 1979: ''[[La giacca verde]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]] - (als Marta) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''[[Speed Driver]]'' - Regie: [[Stelvio Massi]] - Haaptacteuren: [[Francisco Rabal]], [[Fabio Testi]] - (als Suzanne) * 1984: ''[[Fatto su misura]]'' - Regie: [[Francesco Laudadio]] - Haaptacteuren: [[Ricky Tognazzi]], [[Ugo Tognazzi]] * 1985: ''[[De flyvende djævle]]'' - Regie: [[Anders Refn]] - Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], [[Mario David]] - (als Nina Rosta) * 1985: ''[[Le due vite di Mattia Pascal]]'' - Regie: [[Mario Monicelli]] - Haaptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Andréa Ferréol]] - (als Clara) * 1985: ''[[Killing Cars]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Agnès Soral]] - (als Marie Landauer) * 1986: ''[[L'ultima mazurka]]'' - Regie: [[Gianfranco Bettetini]] - Haaptacteuren: Erland Josephson, [[Mario Scaccia]] - (als Grete) * 1987: ''[[Animali metropolitani]]'' - Regie: [[Steno]] - Haaptacteuren: [[Donald Pleasence]], [[Ninetto Davoli]] - (als Dr. Abbott) * 1988: ''Cheeeese'' (1988) - Regie: [[Bernhard Weber]] - Haaptacteuren: [[Isabel García Lorca]], [[Vincent Gardenia]] - (als Erica) ==== vun 1990 bis 2009 ==== * 1990: ''[[Tre colonne in cronaca]]'' - Regie: [[Carlo Vanzina]] - Haaptacteuren: [[Gian Maria Volonté]], [[Massimo Dapporto]] - (als Contessa Odessa Bonaveri) * 1997: ''[[Bella Ciao]]'' - Regie: [[Xaver Schwarzenberger]] - Haaptacteuren: [[Frank Hoffmann]], [[Susi Nicoletti]] - (als Teresa Hainisch) * 1998: ''[[Bin ich schön?]]'' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Marie Zielcke]], [[Suzanne von Borsody]] - (als Unna) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2009: ''[[Ob ihr wollt oder nicht!]]'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert|Katharina Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Dorothea Brühl) * 2009: ''[[Horst Schlämmer - Isch kandidiere!]]'' - Regie: [[Sophie Heldman]] - Haaptacteuren: [[Hape Kerkeling]], [[Alexandra Kamp]] - (als Senta Berger) * 2009: ''[[Satte Farben vor Schwarz]]'' - Regie: [[Angelo Colagrossi]] - Haaptacteuren: [[Bruno Ganz]], [[Carina Wiese]] - (als Anita) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2012: ''[[Zettl]]'' - Regie: [[Helmut Dietl]] - Haaptacteuren: [[Michael Herbig]], [[Karoline Herfurth]] - (als Mona Mödlinger) * 2012: ''[[Ruhm (Film)|Ruhm]]'' - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Julia Koschitz]] - (als Rosalie) * 2014: ''[[Altersglühen - Speed Dating für Senioren]]'' - Regie: [[Jan Georg Schütte]] - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Matthias Habich]] - (als Maria Koppel) * 2016: ''[[Willkommen bei den Hartmanns]]'' - Regie: [[Simon Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Florian David Fitz]] - (als Angelika Hartmann) * 2019: ''Menuett'' - Regie: [[Felix Karolus]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2029 ==== * 2022: ''[[Oskars Kleid]]'' - Regie: [[Hüseyin Tabak]] - Haaptacteuren: Florian David Fitz, [[Laurì]] - (als Frau Kornmann) * 2023: ''[[Weißt du noch]]'' - Regie: [[Rainer Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Günther Maria Halmer]], [[Konstantin Wecker]] - (als Marianne) * 2023: ''[[Ach, diese Lücke, diese entsetzliche Lücke]]'' - Regie: Simon Verhoeven - Haaptacteuren: [[Bruno Alexander]], [[Michael Wittenborn]] - (als Groussmamm) === Televisioun === ==== vun 1963 bis 1969 ==== * ''[[The Waltz King: Part 1]]'' (1963) vum [[Steve Previn]] mam [[Kerwin Mathews]] a [[Brian Aherne]] * ''[[The Waltz King: Part 2]]'' (1963) vum Steve Previn mam Kerwin Mathews a [[Peter Kraus]] * ''[[See How They Run]]'' (1964) * ''[[Istanbul Express]]'' (1968) * ''[[Babeck]]'' (1968) (Serie) vum [[Wolfgang Becker]] mam [[Cordula Trantow]] an [[Helmut Käutner]] **''Ein Sarg aus Genua'' (1968) **''Das Geheimnis der Calasetta'' (1968) **''Tödliche Geschäfte'' (1968) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * ''[[Frühlingsfluten]]'' (1974) * ''[[Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder]]'' (1975) (Serie) * ''[[Die Verschwörung des Fiesco zu Genua]]'' (1975) * ''[[Halbzwei]]'' (1977) * ''[[Die Priwalov'schen Millionen]]'' (1980) (Serie) * ''[[La giacca verde]]'' (1979) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * ''[[Der Traum ein Leben]]'' (1981) * ''[[Notte e nebbia]]'' (1982) * ''[[Die Entscheidung]]'' (1982) * ''[[Milionite na Privalov]]'' (1983) (Serie) * ''[[Liebe Melanie]]'' (1983) * ''[[Notti e nebbie]]'' (1984) * ''[[Kir Royal]]'' (1986) (Serie) vum Helmut Dietl mam [[Franz-Xaver Kroetz]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] a Mario Adorf **''Wer reinkommt, ist drin'' (1986) **''Muttertag'' (1986) **''Das Volk sieht nichts'' (1986) **''Adieu Claire'' (1986) **''Königliche Hoheit'' (1986) **''Karriere'' (1986) * ''[[L ultima mazurka]]'' (1986) * ''[[Luisa. Quattro storie di donne]]'' (1987) * ''[[Die schnelle Gerdi]]'' (1989) (Serie - 12 Episoden) * ''[[Oceano]]'' (1989) (Serie) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * ''[[Lilli Lottofee]]'' (1992) (Serie) * ''[[Sie und Er]]'' (1992) * ''[[Ärzte]]'' Serie **'' Dr. Schwarz und Dr. Martin - Neuland'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Rosenkavaliere'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Nahkampf'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Höhenflug'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Trennungen'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Herztöne'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Schicksale'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Entscheidungen'' (1996) * ''[[Gefangene Liebe]]'' (1994) * ''[[Die Nacht der Nächte]]'' (1995) * ''[[Dopo la tempesta]]'' (1996) * ''[[Kap der Rache]]'' (1997) * ''[[Lamorte]]'' (1997) * ''[[Mammamia]]'' (1998) * ''[[Liebe und weitere Katastrophen]]'' (1999) * ''[[Nancherrow]]'' (1999) * ''[[Mit fünfzig küssen Männer anders]]'' (1999) ==== vun 2000 bis 2010 ==== * ''[[Zimmer mit Frühstück]]'' (2000/I) * ''[[Trennungsfieber]]'' (2000) * ''[[Scharf aufs Leben]]'' (2000) * ''[[Probieren Sie's mit einem Jüngeren]]'' (2000) * ''[[Bis dass dein Tod uns scheidet]]'' (2002) * ''[[Unter Verdacht]]'' Serie **''Verdecktes Spiel'' (2002) **''Eine Landpartie'' (2003) **''Gipfelstürmer'' (2004) **''Beste Freunde'' (2004) **''Das Karussell'' (2005) **''Willkommen im Club'' (2005) **''Atemlos'' (2006) **''Ein neues Leben'' (2006) **''Hase und Igel'' (2007) **''Das Geld anderer Leute'' (2007) **''Brubeck'' (2008) **''Die falsche Frau'' (2008) **''Der schmale Grat'' (2009) **''Tausend Augen'' (2009) **''Laufen und Schießen'' (2010) *''[[Die schnelle Gerdi und die Hauptstadt]]'' (2003) (Serie) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Berger Senta}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1941]] [[Kategorie:Bundesverdienstkreuz 1. Klasse]] t57gy9bq4jtk5jjmsl4i29st2io3cai 2680630 2680616 2026-06-04T06:52:28Z Zinneke 34 /* vun 1990 bis 2009 */ 2680630 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Senta Berger 1975.jpg|thumb|Senta Berger, 1975]] D''''Senta Berger''', gebuer den [[13. Mee]] [[1941]] zu [[Wien]], ass eng [[éisträich]]esch [[Schauspiller]]in a Filmproduzentin. == Liewen == Mat 5 Joer huet d'Senta Berger [[Ballet]] geléiert a wollt spéider Schauspillerin ginn. Si war duerno um [[Max-Reinhardt-Seminar]]. 1958 gouf si Member vum [[Theater in der Josefstadt]]. De Film huet si awer méi ugezunn wéi den Theater, a vun 1959 un huet si ee Film nom anere gedréint. 1962 huet se mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] d'Produktiounsfirma [[Sentana-Filmproduktion]] gegrënnt. D'Senta Berger huet eng international Filmcarrière, si huet a Filmer zu [[Hollywood]], an [[Italien]], [[Frankräich]], [[Däitschland]] an [[Éisträich]] gespillt, mat Regisseure wéi [[Bernhard Wicki]], [[Sam Peckinpah]], [[Volker Schlöndorff]] a [[Wim Wenders]]. Si war d'Partnerin vu Schauspiller wéi [[Kirk Douglas]], [[Charlton Heston]], [[James Coburn]], [[Lilli Palmer]] a [[Götz George]]. 1989 hat si e groussen Erfolleg mat der Serie ''[[Kir Royal]]'' op der däitscher Televisioun. Duerno huet sech hir Carrière bal nëmme méi op der Tëlee ofgespillt. Zanter 2003 ass si Presidentin vun der [[Deutsche Filmakademie|däitscher Filmakademie]]. Si war vun 1963 bis zu deem sengem Doud am Joer 2024 mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] bestuet. == Filmographie == === Kino=== ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Das doppelte Lottchen (Film 1950)|Dasa doppelte Lottchen]]'' - Regie: [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Antje Weisgerber]], [[Peter Mosbacher]] * 1955: ''[[Du bist die Richtige]]'' - Regie: [[Erich Engel]], [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Curd Jürgens]], Antje Weisgerber * 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'' - Regie: [[Willi Forst]] - Haaptacteuren: [[Adrian Hoven]], [[Erika Remberg]] - (als Gymnasialschülerin) * 1957: ''[[Die Lindenwirtin vom Donaustrand]]'' - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Claus Holm]] - (als Marie) * 1958: ''[[Der veruntreute Himmel]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Hans Holt]], [[Annie Rosar]] * 1959: ''[[The Journey]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Deborah Kerr]], [[Yul Brynner]] - (als Serveuse) * 1959: ''[[Katia (Film 1959)|Katia]]'' - Regie: [[Robert Siodmak]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Curd Jürgens]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Ich heirate Herrn Direktor]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Heidelinde Weis]], [[Gerhard Riedmann]] - (als Vera) * 1960: ''[[Der brave Soldat Schwejk (Film 1960)|Der brave Soldat Schwejk]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ernst Stankovski]] - (als Gretl) * 1960: ''[[O sole mio (Film 1960)|O sole mio]]'' - Regie: [[Paul Martin (Filmregiseur)|Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Vico Torriani]], [[Gunther Philipp]] - (als Madeleine) * 1961: ''[[The Secret Ways]]'' - Regie: [[Phil Karlson]] - Haaptacteuren: [[Richard Widmark]], [[Sonja Ziemann]] - (als Elsa) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Waltraut Haas]] - (als Madeleine Talbot) * 1961: ''[[Eine hübscher als die andere]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heidi Brühl]], [[Rudolf Platte]] - (als Lilly Hase) * 1961: ''[[Das Wunder des Malachias]]'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Yvonne Krüger) * 1961: ''[[Immer Ärger mit dem Bett]]'' - Regie: [[Rudolf Schündler]] - Haaptacteuren: [[Günter Pfitzmann]], [[Renate Ewert]] - (als Rosemarie Schulze) * 1961: ''[[Adieu, Lebewohl, Goodbye]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Bibi Johns]], [[Michael Cramer]] - (als Gaby) * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]] - (als Chantal) * 1961: ''[[Ramona (Film 1961)|Ramona]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Georg Thomalla]] - (als Yvonne) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Johannes Heesters]] * 1961: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Koffer]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Chris Howland]] - (als Susan Brown) * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok - (als Chantal) * 1962: ''[[Frauenarzt Dr. Sibelius]]'' - [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Lex Barker]], [[Barbara Rütting]] - (als Elisabeth Sibelius) * 1962: ''[[Das Testament des Dr. Mabuse (Film 1962)|Das Testament des Dr. Mabuse]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Charles Regnier]] - (als Nelly) * 1962: ''[[Sherlock Holmes und das Halsband des Todes]]'' - Regie: [[Terence Fisher]] - Haaptacteuren: [[Christopher Lee]], [[Ivan Desny]] - (als Ellen Blackburn) * 1963: ''[[The Waltz King]]'' - Regie: [[ Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] - (als Henriette Treffz) * 1963: ''[[Kali Yug, la dea della vendetta]]'' - Regie: [[Mario Camerini]] - Haaptacteuren: Lex Barker, [[Klaus Kinski]] - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[Il mistero del tempio indiano]]'' - Regie: Mario Camerini - Haaptacteuren: Lex Barker, Joachim Hansen - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[The Victors]]'' - Regie: [[Carl Foreman]] - Haaptacteuren: [[Melina Mercouri]], [[Romy Schneider]] - (als Trudi Metzger) * 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Marion Michael]] - (als Jenny) * 1964: ''[[...e la donna creò l'uomo]]'' - Regie: [[Camillo Mastrocinque]] - Haaptacteuren: [[Thomas Fritsch]], [[Alexandra Stewart]] - (als Jane) * 1965: ''[[Major Dundee]]'' - Regie: [[Sam Peckinpah]] - Haaptacteuren: Charlton Heston, [[James Coburn]] - (als Teresa Santiago) * 1965: ''[[Schüsse im 3/4 Takt]]'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Brice]], [[Heinz Drache]] - (als Jenny) * 1965: ''[[The Glory Guys]]'' - Regie: [[Arnold Laven]] - Haaptacteuren: [[Tom Tryon]], [[James Caan]] - (als Lou Woddard) * 1966: ''[[Cast a Giant Shadow]]'' - Regie: [[Melville Shavelson]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Angie Dickinson]] - (als Magda Simon) * 1966: ''[[The Poppy Is Also a Flower]]'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: [[Stephen Boyd]], [[Rita Hayworth]] - (als Maxine) * 1966: ''[[Lange Beine – lange Finger]]'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Joachim Fuchsberger]], [[Martin Held]] - (als Doris Holberg) * 1966: ''[[Our Man in Marrakesh]]'' - Regie: [[Don Sharp]] - Haaptacteuren: [[Tony Randall]], [[Herbert Lom]] - (als Kyra Stanovy) * 1966: ''[[The Quiller Memorandum]]'' - Regie: [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] - Haaptacteuren: [[Alec Guinness]], [[Max von Sydow]] - (als Inge Lindt) * 1967: ''[[Operazione San Gennaro]]'' - Regie: [[Dino Risi]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Claudine Auger]] - (als Maggie) * 1967: ''[[The Ambushers]]'' - Regie: [[Henry Levin]] - Haaptacteuren: [[Dean Martin]], [[Janice Rule]] - (als Francesca Madeiros) * 1967: ''[[Peau d'espion]]'' - Regie: [[Edouard Molinaro]] - Haaptacteuren: [[Louis Jourdan]], [[Bernard Blier]] - (als Gertraud Sphax) * 1968: ''[[Diaboliquement vôtre]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Peter Mosbacher]] - (als Christiane) * 1968: ''Vienna'' - Regie: [[Orson Welles]] - Haaptacteuren: [[Mickey Rooney]] (Kuerzfilm) * 1969: ''[[If It's Tuesday, This Must Be Belgium]]'' - Regie: [[Mel Stuart]] - Haaptacteuren: [[Suzanne Pleshette]], [[Ian McShane]] * 1969: ''[[De Sade (Film)|De Sade]]'' - Regie: [[Cy Endfield]] - Haaptacteuren: [[Keir Dullea]], [[Lilli Palmer]] - (als Anne de Montreuil) * 1969: ''[[Les étrangers (Film 1969)|Les étrangers]]'' - Regie: [[Jean-Pierre Desagnat]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Hans Meyer]] - (als May) * 1969: ''[[Infanzia, vocazione e prime esperienze di Giacomo Casanova, veneziano]]'' - Regie: [[Luigi Comencini]] - Haaptacteuren: [[Leonard Whiting]], [[Lionel Stander]] - (als Giuliegtta Cavamacchia) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Gianna Serra]] - (als Giovanna) * 1970: ''[[O.K.]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] * 1970: ''[[Quando le donne avevano la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Frank Wolff]] - (als Filli) * 1971: ''[[Un anguilla da trecento milioni]]'' - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Ottavia Piccolo]], [[Gabriele Ferzetti]] - (als Gräfin Spodani) * 1971: ''[[Wer im Glashaus liebt]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Hartmut Becker]], [[Marianne Blomquist]] - (als Hanna) * 1971: ''[[Le saut de l'ange]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Jean Yanne]], [[Sterling Hayden]] - (als Sylvaine Orsini) * 1971: ''[[Roma bene]]'' - Regie: [[Carlo Lizzani]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Michèle Mercier]] - (als Prinzessin Dede Marescalli) * 1972: ''[[L'amante dell'orsa maggiore]]'' - Regie: [[Valentino Orsini]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Bruno Cremer]] - (als Fela) * 1972: ''[[Quando le donne persero la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: Frank Wolff, [[Mario Adorf]] - (als Filli) * 1972: ''[[Causa di divorzio]]'' - Regie: [[Marcello Fondato]] - Haaptacteuren: [[Catherine Spaak]], [[Arnoldo Foà]] - (als Enrica Sebastiani) * 1972: ''[[Die Moral der Ruth Halbfass]]'' - Regie: [[Volker Schlöndorff]] - Haaptacteuren: [[Margarethe von Trotta]], [[Helmut Griem]] - (als Ruth Halbfass) * 1972: ''[[Der scharlachrote Buchstabe]]'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: [[Hans Christian Blech]], [[Rüdiger Vogler]] - (als Hester Prynne) * 1973: ''[[Bisturi, la mafia bianca]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: Gabriele Ferzetti, [[Enrico Maria Salerno]] - (als Maria) * 1973: ''Amore e ginnastica'' - Regie: [[Luigi Filippo D'Amico]] - Haaptacteuren: [[Adriana Asti]], [[Lino Capolicchio]] - (als Maria Pedani) * 1973: ''[[Reigen]]'' - Regie: [[Otto Schenk]] - Haaptacteuren: [[Sydne Rome]], [[Helmut Berger]] - (als Emma) * 1974: ''Di mamma non ce n'è una sola'' - Regie: [[Alfredo Giannetti]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Caprioli]], Lionel Stander - (als Paolina Borghese) * 1974: ''[[L'uomo senza memoria]]'' - Regie: [[Duccio Tessari]] - Haaptacteuren: [[Luc Merenda]], [[Umberto Orsini]] - (als Sara Grimaldi) * 1974: ''La bellissima estate'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[John Richardson]], [[Alessandro Cocco]] - (als Manuela) * 1976: ''[[MitGift]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Elisabeth Flickenschildt]] - (als Alice Burgmann) * 1976: ''La padrona è servita'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Maurizio Arena]], [[Erika Blanc]] - (als Angela) * 1976: ''[[The Swiss Conspiracy]]'' - Regie: [[Jack Arnold]] - Haaptacteuren: [[David Janssen]], [[Elke Sommer]] - (als Denise Abbott) * 1976: ''[[Signore e signori, buonanotte]]'' - Regie: Luigi Comencini, [[Nanni Loy]], [[Luigi Magni]], [[Mario Monicelli]], [[Ettore Scola]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Marcello Mastroianni]] - (als Madamm Palese) * 1976: ''[[Brogliaccio d'amore]]'' - Regie: [[Decio Silla]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Paolo Carlini]] - (als Roberta) * 1977: ''[[Das chinesische Wunder]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Harald Leipnitz]] - (als Detta Gaspardi) * 1977: ''[[Cross of Iron]]'' - Regie: Sam Peckinpah - Haaptacteuren: [[James Coburn]], [[Maximilian Schell]] - (als Eva) * 1977: ''Una donna di seconda mano'' - Regie: [[Pino Tosini]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Macha Méril]] - (als Nerina) * 1978: ''[[Ritratto di borghesia in nero]]'' - Regie: [[Tonino Cervi]] - Haaptacteuren: [[Ornella Muti]], [[Capucine]] - (als Carla Richter) * 1978: ''Freiheit'' - Regie: [[Petrus van der Let]] - (Kuerzfilm) * 1979: ''[[La giacca verde]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]] - (als Marta) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''[[Speed Driver]]'' - Regie: [[Stelvio Massi]] - Haaptacteuren: [[Francisco Rabal]], [[Fabio Testi]] - (als Suzanne) * 1984: ''[[Fatto su misura]]'' - Regie: [[Francesco Laudadio]] - Haaptacteuren: [[Ricky Tognazzi]], [[Ugo Tognazzi]] * 1985: ''[[De flyvende djævle]]'' - Regie: [[Anders Refn]] - Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], [[Mario David]] - (als Nina Rosta) * 1985: ''[[Le due vite di Mattia Pascal]]'' - Regie: [[Mario Monicelli]] - Haaptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Andréa Ferréol]] - (als Clara) * 1985: ''[[Killing Cars]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Agnès Soral]] - (als Marie Landauer) * 1986: ''[[L'ultima mazurka]]'' - Regie: [[Gianfranco Bettetini]] - Haaptacteuren: Erland Josephson, [[Mario Scaccia]] - (als Grete) * 1987: ''[[Animali metropolitani]]'' - Regie: [[Steno]] - Haaptacteuren: [[Donald Pleasence]], [[Ninetto Davoli]] - (als Dr. Abbott) * 1988: ''Cheeeese'' (1988) - Regie: [[Bernhard Weber]] - Haaptacteuren: [[Isabel García Lorca]], [[Vincent Gardenia]] - (als Erica) ==== vun 1990 bis 2009 ==== * 1990: ''[[Tre colonne in cronaca]]'' - Regie: [[Carlo Vanzina]] - Haaptacteuren: [[Gian Maria Volonté]], [[Massimo Dapporto]] - (als Contessa Odessa Bonaveri) * 1997: ''[[Bella Ciao (Film 1997)|Bella Ciao]]'' - Regie: [[Xaver Schwarzenberger]] - Haaptacteuren: [[Frank Hoffmann]], [[Susi Nicoletti]] - (als Teresa Hainisch) * 1998: ''[[Bin ich schön?]]'' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Marie Zielcke]], [[Suzanne von Borsody]] - (als Unna) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2009: ''[[Ob ihr wollt oder nicht!]]'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert|Katharina Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Dorothea Brühl) * 2009: ''[[Horst Schlämmer - Isch kandidiere!]]'' - Regie: [[Sophie Heldman]] - Haaptacteuren: [[Hape Kerkeling]], [[Alexandra Kamp]] - (als Senta Berger) * 2009: ''[[Satte Farben vor Schwarz]]'' - Regie: [[Angelo Colagrossi]] - Haaptacteuren: [[Bruno Ganz]], [[Carina Wiese]] - (als Anita) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2012: ''[[Zettl]]'' - Regie: [[Helmut Dietl]] - Haaptacteuren: [[Michael Herbig]], [[Karoline Herfurth]] - (als Mona Mödlinger) * 2012: ''[[Ruhm (Film)|Ruhm]]'' - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Julia Koschitz]] - (als Rosalie) * 2014: ''[[Altersglühen - Speed Dating für Senioren]]'' - Regie: [[Jan Georg Schütte]] - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Matthias Habich]] - (als Maria Koppel) * 2016: ''[[Willkommen bei den Hartmanns]]'' - Regie: [[Simon Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Florian David Fitz]] - (als Angelika Hartmann) * 2019: ''Menuett'' - Regie: [[Felix Karolus]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2029 ==== * 2022: ''[[Oskars Kleid]]'' - Regie: [[Hüseyin Tabak]] - Haaptacteuren: Florian David Fitz, [[Laurì]] - (als Frau Kornmann) * 2023: ''[[Weißt du noch]]'' - Regie: [[Rainer Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Günther Maria Halmer]], [[Konstantin Wecker]] - (als Marianne) * 2023: ''[[Ach, diese Lücke, diese entsetzliche Lücke]]'' - Regie: Simon Verhoeven - Haaptacteuren: [[Bruno Alexander]], [[Michael Wittenborn]] - (als Groussmamm) === Televisioun === ==== vun 1963 bis 1969 ==== * ''[[The Waltz King: Part 1]]'' (1963) vum [[Steve Previn]] mam [[Kerwin Mathews]] a [[Brian Aherne]] * ''[[The Waltz King: Part 2]]'' (1963) vum Steve Previn mam Kerwin Mathews a [[Peter Kraus]] * ''[[See How They Run]]'' (1964) * ''[[Istanbul Express]]'' (1968) * ''[[Babeck]]'' (1968) (Serie) vum [[Wolfgang Becker]] mam [[Cordula Trantow]] an [[Helmut Käutner]] **''Ein Sarg aus Genua'' (1968) **''Das Geheimnis der Calasetta'' (1968) **''Tödliche Geschäfte'' (1968) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * ''[[Frühlingsfluten]]'' (1974) * ''[[Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder]]'' (1975) (Serie) * ''[[Die Verschwörung des Fiesco zu Genua]]'' (1975) * ''[[Halbzwei]]'' (1977) * ''[[Die Priwalov'schen Millionen]]'' (1980) (Serie) * ''[[La giacca verde]]'' (1979) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * ''[[Der Traum ein Leben]]'' (1981) * ''[[Notte e nebbia]]'' (1982) * ''[[Die Entscheidung]]'' (1982) * ''[[Milionite na Privalov]]'' (1983) (Serie) * ''[[Liebe Melanie]]'' (1983) * ''[[Notti e nebbie]]'' (1984) * ''[[Kir Royal]]'' (1986) (Serie) vum Helmut Dietl mam [[Franz-Xaver Kroetz]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] a Mario Adorf **''Wer reinkommt, ist drin'' (1986) **''Muttertag'' (1986) **''Das Volk sieht nichts'' (1986) **''Adieu Claire'' (1986) **''Königliche Hoheit'' (1986) **''Karriere'' (1986) * ''[[L ultima mazurka]]'' (1986) * ''[[Luisa. Quattro storie di donne]]'' (1987) * ''[[Die schnelle Gerdi]]'' (1989) (Serie - 12 Episoden) * ''[[Oceano]]'' (1989) (Serie) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * ''[[Lilli Lottofee]]'' (1992) (Serie) * ''[[Sie und Er]]'' (1992) * ''[[Ärzte]]'' Serie **'' Dr. Schwarz und Dr. Martin - Neuland'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Rosenkavaliere'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Nahkampf'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Höhenflug'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Trennungen'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Herztöne'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Schicksale'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Entscheidungen'' (1996) * ''[[Gefangene Liebe]]'' (1994) * ''[[Die Nacht der Nächte]]'' (1995) * ''[[Dopo la tempesta]]'' (1996) * ''[[Kap der Rache]]'' (1997) * ''[[Lamorte]]'' (1997) * ''[[Mammamia]]'' (1998) * ''[[Liebe und weitere Katastrophen]]'' (1999) * ''[[Nancherrow]]'' (1999) * ''[[Mit fünfzig küssen Männer anders]]'' (1999) ==== vun 2000 bis 2010 ==== * ''[[Zimmer mit Frühstück]]'' (2000/I) * ''[[Trennungsfieber]]'' (2000) * ''[[Scharf aufs Leben]]'' (2000) * ''[[Probieren Sie's mit einem Jüngeren]]'' (2000) * ''[[Bis dass dein Tod uns scheidet]]'' (2002) * ''[[Unter Verdacht]]'' Serie **''Verdecktes Spiel'' (2002) **''Eine Landpartie'' (2003) **''Gipfelstürmer'' (2004) **''Beste Freunde'' (2004) **''Das Karussell'' (2005) **''Willkommen im Club'' (2005) **''Atemlos'' (2006) **''Ein neues Leben'' (2006) **''Hase und Igel'' (2007) **''Das Geld anderer Leute'' (2007) **''Brubeck'' (2008) **''Die falsche Frau'' (2008) **''Der schmale Grat'' (2009) **''Tausend Augen'' (2009) **''Laufen und Schießen'' (2010) *''[[Die schnelle Gerdi und die Hauptstadt]]'' (2003) (Serie) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Berger Senta}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1941]] [[Kategorie:Bundesverdienstkreuz 1. Klasse]] jpy1r7jlrlujqwz9utjj8nrpsqn7l4j 0 4605 2680624 2680564 2026-06-03T20:40:42Z Echsinnengbanan 71563 Ännerung [[Special:Diff/2680564|2680564]] vum [[Special:Contributions/Zinneke|Zinneke]] ([[User talk:Zinneke|Diskussioun]]) annuléieren 2680624 wikitext text/x-wiki {{Doublon|Gemeng Rëmeleng}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Rëmeleng | Bild = | Bildtext = | Numm (Franséisch) = Rumelange | Numm (Däitsch) = Rümelingen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}} | Gemeng = {{Rëmeleng}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rëmeleng}} | Awunner = 5.130 | Awunnerdatum = 01.01.2012 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|27|38|N|06|01|50|O}} | Kaart = | Kaartentext = }} '''Rëmeleng''' ass eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Lëtzebuerger Stied]] a läit am Süde vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]]. Et ass déi eenzeg Uertschaft an der [[Gemeng Rëmeleng]]. == Geographie == === Lag === Rëmeleng läit an deem vun der [[Keelbaach]] gegruewene sougenannte Keeldall (''Käldall'' fir d'Awunner). D'Koppe ronderëm si räich u [[Minett (Äerz)|Minett]]. Den héchste Punkt vu Rëmeleng läit am [[Origerbësch]] op 434 m an deen déifsten an der [[Sauerwiss]] op 296 m. Rëmeleng ass déi südlechst Uertschaft am Land ([[Maark|Grenzmaark]] FL-91 op 49° 26′ 53,7″), de südlechste Punkt läit awer an der [[Gemeng Keel]] (Maark FL-96 op 49° 26' 52"). === Nopeschgemengen === {{Nopeschgemengen |ville = Rëmeleng |nord = [[Keel]] |nord-est = [[Keel]] |est = [[Keel]] |sud-est = |sud = [[Ëtteng]] ([[Frankräich|F]]) |sud-ouest = |ouest = [[Däitsch-Oth]] ([[Frankräich|F]]) |nord-ouest= [[Esch-Uelzecht]] }} === Flouernimm === {{Div col|cols=3}} * [[Gebrannte Bësch]] * [[Hëseng]] * [[Hierzesprong]] * [[Minière Huttbierg|Huttbierg]] * [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]] * [[Laangegronn]] * [[Perchesbierg]] * [[Walert]] * [[Welteschgrond]] {{Div col end}} == Geschicht == === Urspronk vum Numm === Schonn am Joer 698 daucht den Numm ''Rumelacha'' an engem Dokument op, et kann awer net als sécher ugeholl ginn datt dee sech op dat haitegt Rëmeleng bezitt. 1297 dann ass déi éischt geséchert Ernimmung. Et gëtt eng sëllege Bezeechnungen, Rumelenges, Ruomlinga, Rumlingen, Remlingen, Rümblingen, Rümlingen, Riemlingen, Rhemlingen a Roemlingen. Den Numm kënnt eventuell vu Rum-ili, Land vun de Réimer<ref>Herders Lexikon, Band 10, S. 420</ref>. D'Endung -eng dogéint deit op e fränkeschen Urspronk hin<ref>Nicolas van Werweke</ref>. Wéi déi zwee zesumme passe gëtt hei drënner erkläert. === Éischt Besiidlung === Ausser verstengerte Muschelen aus dem mëttlere [[Jura (Geologie)|Jura]], Eckzänn vun engem Hielebier aus dem [[Äiszäitalter]] déi am Laangegrond fonnt goufen a Quarzitschaber aus der [[Steenzäit]] gëtt et keng archeologesch geséchert Fondsaachen aus der Fréizäit vu Rëmeleng. D'Rëmelenger Grouwenopsiicht Charel Limpach rapportéiert awer vun Aarbechter fonnt ural [[Galerie (Biergbau)|Galerien]] a [[Schlak]]en op Rëmelenger Terrain. Den Nicolas Charpantier entwéckelt doraus an aus der Analys vun ale Flouernimm an engem gewësse Schaarfsënn eng Theorie vum Urspronk vu Rëmeleng<ref>Nicolas Charpantier, Rümelinger Land und Leute, 1957</ref>. Him no gouf et, wann net schonn zur [[Kelten]]zäit, da spéitstens an der Réimerzäit am [[3. Joerhonnert]] eng éischt Besiidlung vu Rëmeleng mam Zil fir Eisen ze gewannen, dat um [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg|Tëtelbierg]] entweeder an de Mënzschléierateliere weiderverschafft gouf oder vun do an den Exporthandel op de grousse [[Kiem|Réimerstroosse]] Metz-Arel-Tréier-Köln koum. Hie geet dovun aus, datt an de [[Laang Maissen|Laangemaissen]] keltesch Sklave gehaust hunn, déi fir d'réimesch Hären ëm de Géigekeeser [[Tetricus I.|Tetricus]] hu missen a klenge Grouwen a [[Pafert]] am giele Lager, an am [[Heedefeldchen]] am bronge Lager an am [[Rëscheler Lach]] am groe Lager [[Minett (Äerz)|Minett]] ofbauen, deen dann um Pafertsbuer an um Ieweschbuer gewäsch gouf, am holzräiche [[Beiswénkel]] a [[Krommfuer]] a Renniewe zu Réigoss geschmollt gouf, an du mat Ween um Dellwee op [[Däitsch-Oth]], [[Réideng]], [[Nidderkuer]] a schlussendlech op den Tëtelbierg gefouert gouf. Eng kleng Ekipp vu réimesche Wiechter huet sech wuel an [[Hëseng]] verschanzt, zoustänneg fir de Verbindungswee op den Tëtelbierg an der Rei ze halen a fir d'Transporter ze begleeden an ze beschützen. D'Haaptwuecht géif een awer [[Rembuer|Op Rembuer]] lokaliséieren, no beim Waasserlaf, ongeféier op der selwechter Héicht wéi d'Laang Maissen. No Norden hi war déi natierlech Héicht e gudde Schutz, op deenen anere Säite koum no enger Zort Plëss a Glacis an engem ([[Häd]]) e Wall mat Pallisad ([[Walert]]) an eng Dréchemauer aus Holzfachwierk mat Steng dertëscht ([[Gebrannte Bësch]]). Wéi de legitime réimesche Keeser [[Aurelian]] sech op de Wee an den Norde gemaach huet, fir sech d'Sonnerräich Gallien vum Tetricus zeréckzehuelen, hu wuel och d'Häipen an d'Befestegungen zu Rëmeleng gebrannt. Déi déi iwwerlieft hunn, hunn d'Pick net méi an de Grapp geholl mä hunn als einfach Bauere weidergemaach, sou datt de Räichtem ënner dem Buedem fir vill Joerhonnerten an de Vergiess geroden ass. Wa [[Germanen]] agefall sinn da konnte se déi entweeder zeréckschloen oder se hu sech bei de Kosengen um Aumetzer Plateau verstoppt bis datt de Stuerm eriwwer war a se nees alles opbaue konnten. Vill méi schlëmm koum et wéi d'[[Hunnen]] ënner hirem Kinnek [[Attila]] am Joer 451 a Gallien agefall sinn a beim Marsch vun Tréier op Metz och duerch d'Gebitt vum spéidere Lëtzebuerg koumen. Anscheinend hu se am Hësengerlach eng Zäitche gerascht, well nach bis an d'16. Joerhonnert era gouf déi Plaz och nach Hunnendall genannt. D'[[Frankeräich|Franken]], déi vu 413 u virun allem luusse koume fir ze plëmmen, hu sech spéitstens ëm d'Joer 480 definitiv an der wäitleefeger Géigend néiergelooss. Apaart de Streech vu [[Fréiseng]] an [[Inglange|Englengen]] am Osten, [[Piisseng]] a [[Ludelange|Lidleng]] an der Mëtt, bis [[Péiteng]] an [[Hierkereng]] am Westen, huet hinne gutt gefall, sou datt se do sou sëllegen nei Siidlungen ugefaangen hu wéi soss néierens an der spéiderer Grofschaft. D'Rumili déi wuel op der Plaz waren hu se net weider gestéiert a se hunn hir Siidlung eventuell no hinne benannt. === Spéider Entwécklung === Eng éischt Kéier gëtt Rëmeleng wéi gesot 1297 als Rumelenges an engem Akt vum [[Haus Keel#Simon I. (1278-1300?)|Simon, Här vu Keel]] ernimmt. Wärend der ganzer Feudalzäit ass d'Grenz tëscht Grofschaft/Herzogtum Lëtzebuerg a Grofschaft/herzogtum [[Herzogtum Bar|Bar]] duerch Rëmeleng gaang. D'weltlech Häre vu baresch-Rëmleng waren d'Schlasshäre vun [[Ëtteng]], déi vum Grof vu Bar e Lehe kruten. Well déi awer 1368 der Stadter Mënsterabtei en Deel vun hire Rëmlenger Gidder verkaaft hunn, hate se duerno nëmme méi dräi Haiser Rescht (vun den insgesamt 12 Haiser am 15.Jh.). Trotzdeem hu se um drolege Recht vun der Kiermesherrlechkeet festgehalen, wat bedeit huet datt all Joers vum 7. September mëttes bis den 9. September mëttes den Ëttenger Här op Rëmleng koum fir d'héich, mëttel an ënnescht Geriichtsrechter ze vollzéien, an zwar net nëmme fir säi Grapp Haiser mee fir ganz Rëmeleng, als och fir deen Deel deen zum Zolwer Haff Keel gehéiert huet. Fir eng Bagatell vun Näischnotzegkeet koum een un de Stielesteen (Pranger, Lomperank), deen am ënneschten Hädterwee war. Gouf awer een zum Doud verurteelt, sou gouf en um Här sengem Gaalgen um Ëttenger Gaalgebierg opgehaangen. Donieft huet den Ëttenger Här och d'Moossen a Gewiichter kontrolléiert an de Präis fir Wueren a Wäi festgesat.<ref>Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 34 in Rumelange "Roches Rouges", Imprimerie Bourg-Bourger, 1957</ref> Rëmleng hat spéitstens 1384 eng eege Kapell um [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]], mee well relativ dacks net mol e Kaploun do war hunn d'Leit trotzdeem missen an d'Keeler Parkierch um Péitersbierg goen. Wéi d'[[Marie vun der Bourgogne]], Herzogin vu Lëtzebuerg, 1477 Krich géint Frankräich a Loutrengen huet misse féieren, ass am Raum Rëmeleng-Beetebuerg vill gebrandschaatzt ginn. Dat klengt Dierfge Morweng, dat am haitege Flouer [[Uewertéiteng]] louch, ass souguer ganz verschwonnen. Ganz uerg ass et am [[Drëssegjärege Krich]] ginn, wärend deem 1633 en plus nach d'[[Pescht]] koum. Vill Awunner si mat hirem Véi an d'Bëscher geflücht, wou se an Hiele gehaust hunn an der en ettlech den Hongerdoud gestuerwe sinn an net méi zeréckkoumen. Wee sech am Duerf blécke gelooss huet hat et sécher net besser, well d'Truppe waren immens grausam Kaschtgänger. An där Zäit gouf wuel och de Miltgeshaff komplett zerstéiert. 1782 huet de Keeser [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] d'[[Leifeegeschaft]] ofgeschaaft. 1789 wollten déi Rëmelenger Bauere sech du ganz selbstänneg maachen, a si hunn d'Verdeele vun de Gemengegidder gefrot, wat de Keeser hinnen och d'Joer drop accordéiert huet, sou datt d'Banngenossenschaft verschwonnen ass.<ref>Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 48 in Rumelange "Roches Rouges", Imprimerie Bourg-Bourger, 1957</ref> De 24. Juni 1803 ass Rëmeleng zesumme mat Uewertéiteng eng eege Par ginn. 1820 koum et zu engem Gebittstosch mat Frankräich. De [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] huet de Weier vum Hellegen Anton zu Uewertéiteng hiergi géint e Stéck vum [[Billert]]. Nach 1823 war Rëmeleng eng butzeg Uertschaft, d'Haiser stoungen all ëm den Uertskär dee sech ëm d'Kierchestrooss, déi spéider Batty-Weber Strooss an déi spéider Kierfechtsstrooss forméiert huet. Do wou haut den Uertskär ass, bei der Maartplaz, war viraals net gutt baue well d'[[Keelbaach]] huet dunn nach sou vill Waasser gefouert datt se bei Reen dacks iwwer d'Uwänner gaangen ass an den Dall iwwerschwemmt huet. D'[[Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng|Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng/Ëtteng]] ass 1860 opgaangen. 1884 koum d'[[Eisebunnsstreck Téiteng-Laangegronn|Streck Téiteng-Laangegronn]] derbäi, sou datt de Minettstransport mat Karen endgülteg ophéiere konnt. === Eng onofhängeg Gemeng === Rëmeleng huet bis 1891 zu der [[Gemeng Keel]] gehéiert. Duerch d'Gesetz vum 27. Juni 1891 gouf déi onofhängeg Gemeng Rëmeleng geschafen.<ref name="LW1941">Luxemburger Wort 1941-10-31, S. 4 (''Rümelingen 50 Jahre selbständige Gemeinde'').[https://web.archive.org/web/20230408055015/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=774062&search_terms=#panel:pp|issue:774062|page:4]<br> Wolff, L. & R. Kirsch, 2008. ''Saviez-vous que … ? Le tout savoir sur Rumelange en plus de 500 faits marquants.'' In: R. Kirsch (réd.), 2008. ''Honnert Joer Stad Rëmeleng : 1907 – 2007''. Rumelange : Collège échevinal de la ville, [2008], Leudelange, Qatena, S. 87-133.</ref> Zu der neier Gemeng huet nieft der Uertschaft Rëmeleng och de Weiler Uewertéiteng (Haut-Tétange) gehéiert.<ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1891-38-fr-pdf.pdf ''Loi du 27 juin 1891, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1891, N° 38, S. 466.</ref> Den éischte Buergermeeschter war den Industrielle Jean-Pierre Nau, dee seng Nominatioun de 24. Oktober 1891 krut.<ref name="LW1941"/> Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 krut Rëmeleng den Titel [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stad]].<ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1907-42-fr-pdf.pdf ''Loi du 4 août 1907 attribuant la qualification de ville aux localités de Differdange, Dudelange, Ettelbruck et Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1907, N° 42, S. 518-519.</ref> === Bevëlkerungsentwécklung === {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1541]] || align="right" | 120 |- | [[1796]] || align="right" | 245 |- | [[1864]] || align="right" | 709 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1891]] || align="right" | 2.796 |- | [[1900]] || align="right" | 4.601 |- | [[1910]] || align="right" | 5.342 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1930]] || align="right" | 5.278 |- | [[1940]] || align="right" | 4.245 |- | [[1947]] || align="right" | 4.072 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1960]] || align="right" | 4.271 |- | [[1965]] || align="right" | 4.176 |- | [[1975]] || align="right" | 3.898 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1987]] || align="right" | 3.429 |- | [[1992]] || align="right" | 3.703 |- | [[1994]] || align="right" | 3.950 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1995]] || align="right" | 4.006 |- | [[1998]] || align="right" | 4.196 |- | [[2001]] || align="right" | 4.303 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[2007]] || align="right" | 4.709 |- | [[2009]] || align="right" | 5.017 |- | [[2010]] || align="right" | 5.015 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[2016]] || align="right" | 5.469 |- | [[2020]] || align="right" | 5.557 |- | || align="right" | |} |} [[Fichier:BauschJP Statu.jpg|thumb|250px|Monument fir de J.P. Bausch zu Rëmeleng am Park, Wierk vum [[Albert Hames]]]] [[Fichier:RumelangeSteleJericho 05-03-2011 17-55-01.JPG|thumb|250px|"Stèle Jericho", Monument vun der [[Passeur|UPAFIL]], am Park Sauerwiss]] == Bekannt Rëmelenger == {{Div col|cols=3}} * [[Fernand Barnich]] * [[Jean-Pierre Bausch]] * [[Léon Berens]] * [[James Borges]] * [[Mady Delvaux-Stehres]] * [[Nicolas Gonner-Nau]] * [[Lydie Lorang]] * [[Cornel Meder]] *[[Nicolas Pletschette]] * [[Berthe Tissen]] * [[Foni Tissen]] * [[Dominique Urbany]] * [[Raymond Vouel]] * [[Batty Weber]] * Elvedin Muhovic{{Div col end}} == Kuckeswäertes == * [[Musée national des mines|Nationale Minnemusée]] * [[Kierch Rëmeleng|Kierch Saint Sébastien]] == Kuckt och == * [[Gare Rëmeleng]] * [[Intermoselle]] * [[Minière#Kuckt och|Biergbau zu Rëmeleng]] * [[Kursaal|Ciné Kursaal]] * [[Cercle Symphonique de Rumelange]] * [[Naturschutzgebitt Haard]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Rumelange|Rëmeleng}} * [https://web.archive.org/web/20180814225154/http://www.mnm.lu/images/pdf/20130206%20Brochure_Ville%20Rumelange_light.pdf Broschür Rëmelenger Stadweeër] * [https://web.archive.org/web/20160714155703/http://www.visitluxembourg.com/de/ansicht/walking/rundwanderroute-rumelange-i Rondwanderwee vum ONT] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Remeleng}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 5mjg76hpw6y5urx8vebof8uqfrb7g6f 2680629 2680624 2026-06-04T06:37:28Z ~2026-24333-22 70862 Ännerung [[Special:Diff/2680624|2680624]] vum [[Special:Contributions/Echsinnengbanan|Echsinnengbanan]] ([[User talk:Echsinnengbanan|Diskussioun]]) annuléieren 2680629 wikitext text/x-wiki {{Doublon|Gemeng Rëmeleng}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Rëmeleng | Bild = | Bildtext = | Numm (Franséisch) = Rumelange | Numm (Däitsch) = Rümelingen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}} | Gemeng = {{Rëmeleng}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rëmeleng}} | Awunner = 5.130 | Awunnerdatum = 01.01.2012 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|27|38|N|06|01|50|O}} | Kaart = | Kaartentext = }} '''Rëmeleng''' ass eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Lëtzebuerger Stied]] a läit am Süde vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]]. Et ass déi eenzeg Uertschaft an der [[Gemeng Rëmeleng]]. == Geographie == === Lag === Rëmeleng läit an deem vun der [[Keelbaach]] gegruewene sougenannte Keeldall (''Käldall'' fir d'Awunner). D'Koppe ronderëm si räich u [[Minett (Äerz)|Minett]]. Den héchste Punkt vu Rëmeleng läit am [[Origerbësch]] op 434 m an deen déifsten an der [[Sauerwiss]] op 296 m. Rëmeleng ass déi südlechst Uertschaft am Land ([[Maark|Grenzmaark]] FL-91 op 49° 26′ 53,7″), de südlechste Punkt läit awer an der [[Gemeng Keel]] (Maark FL-96 op 49° 26' 52"). === Nopeschgemengen === {{Nopeschgemengen |ville = Rëmeleng |nord = [[Keel]] |nord-est = [[Keel]] |est = [[Keel]] |sud-est = |sud = [[Ëtteng]] ([[Frankräich|F]]) |sud-ouest = |ouest = [[Däitsch-Oth]] ([[Frankräich|F]]) |nord-ouest= [[Esch-Uelzecht]] }} === Flouernimm === {{Div col|cols=3}} * [[Gebrannte Bësch]] * [[Hëseng]] * [[Hierzesprong]] * [[Minière Huttbierg|Huttbierg]] * [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]] * [[Laangegronn]] * [[Perchesbierg]] * [[Walert]] * [[Welteschgrond]] {{Div col end}} == Geschicht == === Urspronk vum Numm === Schonn am Joer 698 daucht den Numm ''Rumelacha'' an engem Dokument op, et kann awer net als sécher ugeholl ginn datt dee sech op dat haitegt Rëmeleng bezitt. 1297 dann ass déi éischt geséchert Ernimmung. Et gëtt eng sëllege Bezeechnungen, Rumelenges, Ruomlinga, Rumlingen, Remlingen, Rümblingen, Rümlingen, Riemlingen, Rhemlingen a Roemlingen. Den Numm kënnt eventuell vu Rum-ili, Land vun de Réimer<ref>Herders Lexikon, Band 10, S. 420</ref>. D'Endung -eng dogéint deit op e fränkeschen Urspronk hin<ref>Nicolas van Werweke</ref>. Wéi déi zwee zesumme passe gëtt hei drënner erkläert. === Éischt Besiidlung === Ausser verstengerte Muschelen aus dem mëttlere [[Jura (Geologie)|Jura]], Eckzänn vun engem Hielebier aus dem [[Äiszäitalter]] déi am Laangegrond fonnt goufen a Quarzitschaber aus der [[Steenzäit]] gëtt et keng archeologesch geséchert Fondsaachen aus der Fréizäit vu Rëmeleng. D'Rëmelenger Grouwenopsiicht Charel Limpach rapportéiert awer vun Aarbechter fonnt ural [[Galerie (Biergbau)|Galerien]] a [[Schlak]]en op Rëmelenger Terrain. Den Nicolas Charpantier entwéckelt doraus an aus der Analys vun ale Flouernimm an engem gewësse Schaarfsënn eng Theorie vum Urspronk vu Rëmeleng<ref>Nicolas Charpantier, Rümelinger Land und Leute, 1957</ref>. Him no gouf et, wann net schonn zur [[Kelten]]zäit, da spéitstens an der Réimerzäit am [[3. Joerhonnert]] eng éischt Besiidlung vu Rëmeleng mam Zil fir Eisen ze gewannen, dat um [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg|Tëtelbierg]] entweeder an de Mënzschléierateliere weiderverschafft gouf oder vun do an den Exporthandel op de grousse [[Kiem|Réimerstroosse]] Metz-Arel-Tréier-Köln koum. Hie geet dovun aus, datt an de [[Laang Maissen|Laangemaissen]] keltesch Sklave gehaust hunn, déi fir d'réimesch Hären ëm de Géigekeeser [[Tetricus I.|Tetricus]] hu missen a klenge Grouwen a [[Pafert]] am giele Lager, an am [[Heedefeldchen]] am bronge Lager an am [[Rëscheler Lach]] am groe Lager [[Minett (Äerz)|Minett]] ofbauen, deen dann um Pafertsbuer an um Ieweschbuer gewäsch gouf, am holzräiche [[Beiswénkel]] a [[Krommfuer]] a Renniewe zu Réigoss geschmollt gouf, an du mat Ween um Dellwee op [[Däitsch-Oth]], [[Réideng]], [[Nidderkuer]] a schlussendlech op den Tëtelbierg gefouert gouf. Eng kleng Ekipp vu réimesche Wiechter huet sech wuel an [[Hëseng]] verschanzt, zoustänneg fir de Verbindungswee op den Tëtelbierg an der Rei ze halen a fir d'Transporter ze begleeden an ze beschützen. D'Haaptwuecht géif een awer [[Rembuer|Op Rembuer]] lokaliséieren, no beim Waasserlaf, ongeféier op der selwechter Héicht wéi d'Laang Maissen. No Norden hi war déi natierlech Héicht e gudde Schutz, op deenen anere Säite koum no enger Zort Plëss a Glacis an engem ([[Häd]]) e Wall mat Pallisad ([[Walert]]) an eng Dréchemauer aus Holzfachwierk mat Steng dertëscht ([[Gebrannte Bësch]]). Wéi de legitime réimesche Keeser [[Aurelian]] sech op de Wee an den Norde gemaach huet, fir sech d'Sonnerräich Gallien vum Tetricus zeréckzehuelen, hu wuel och d'Häipen an d'Befestegungen zu Rëmeleng gebrannt. Déi déi iwwerlieft hunn, hunn d'Pick net méi an de Grapp geholl mä hunn als einfach Bauere weidergemaach, sou datt de Räichtem ënner dem Buedem fir vill Joerhonnerten an de Vergiess geroden ass. Wa [[Germanen]] agefall sinn da konnte se déi entweeder zeréckschloen oder se hu sech bei de Kosengen um Aumetzer Plateau verstoppt bis datt de Stuerm eriwwer war a se nees alles opbaue konnten. Vill méi schlëmm koum et wéi d'[[Hunnen]] ënner hirem Kinnek [[Attila]] am Joer 451 a Gallien agefall sinn a beim Marsch vun Tréier op Metz och duerch d'Gebitt vum spéidere Lëtzebuerg koumen. Anscheinend hu se am Hësengerlach eng Zäitche gerascht, well nach bis an d'16. Joerhonnert era gouf déi Plaz och nach Hunnendall genannt. D'[[Frankeräich|Franken]], déi vu 413 u virun allem luusse koume fir ze plëmmen, hu sech spéitstens ëm d'Joer 480 definitiv an der wäitleefeger Géigend néiergelooss. Apaart de Streech vu [[Fréiseng]] an [[Inglange|Englengen]] am Osten, [[Piisseng]] a [[Ludelange|Lidleng]] an der Mëtt, bis [[Péiteng]] an [[Hierkereng]] am Westen, huet hinne gutt gefall, sou datt se do sou sëllegen nei Siidlungen ugefaangen hu wéi soss néierens an der spéiderer Grofschaft. D'Rumili déi wuel op der Plaz waren hu se net weider gestéiert a se hunn hir Siidlung eventuell no hinne benannt. === Spéider Entwécklung === Eng éischt Kéier gëtt Rëmeleng wéi gesot 1297 als Rumelenges an engem Akt vum [[Haus Keel#Simon I. (1278-1300?)|Simon, Här vu Keel]] ernimmt. Wärend der ganzer Feudalzäit ass d'Grenz tëscht Grofschaft/Herzogtum Lëtzebuerg a Grofschaft/herzogtum [[Herzogtum Bar|Bar]] duerch Rëmeleng gaang. D'weltlech Häre vu baresch-Rëmleng waren d'Schlasshäre vun [[Ëtteng]], déi vum Grof vu Bar e Lehe kruten. Well déi awer 1368 der Stadter Mënsterabtei en Deel vun hire Rëmlenger Gidder verkaaft hunn, hate se duerno nëmme méi dräi Haiser Rescht (vun den insgesamt 12 Haiser am 15.Jh.). Trotzdeem hu se um drolege Recht vun der Kiermesherrlechkeet festgehalen, wat bedeit huet datt all Joers vum 7. September mëttes bis den 9. September mëttes den Ëttenger Här op Rëmleng koum fir d'héich, mëttel an ënnescht Geriichtsrechter ze vollzéien, an zwar net nëmme fir säi Grapp Haiser mee fir ganz Rëmeleng, als och fir deen Deel deen zum Zolwer Haff Keel gehéiert huet. Fir eng Bagatell vun Näischnotzegkeet koum een un de Stielesteen (Pranger, Lomperank), deen am ënneschten Hädterwee war. Gouf awer een zum Doud verurteelt, sou gouf en um Här sengem Gaalgen um Ëttenger Gaalgebierg opgehaangen. Donieft huet den Ëttenger Här och d'Moossen a Gewiichter kontrolléiert an de Präis fir Wueren a Wäi festgesat.<ref>Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 34 in Rumelange "Roches Rouges", Imprimerie Bourg-Bourger, 1957</ref> Rëmleng hat spéitstens 1384 eng eege Kapell um [[Kierchbierg (Rëmeleng)|Kierchbierg]], mee well relativ dacks net mol e Kaploun do war hunn d'Leit trotzdeem missen an d'Keeler Parkierch um Péitersbierg goen. Wéi d'[[Marie vun der Bourgogne]], Herzogin vu Lëtzebuerg, 1477 Krich géint Frankräich a Loutrengen huet misse féieren, ass am Raum Rëmeleng-Beetebuerg vill gebrandschaatzt ginn. Dat klengt Dierfge Morweng, dat am haitege Flouer [[Uewertéiteng]] louch, ass souguer ganz verschwonnen. Ganz uerg ass et am [[Drëssegjärege Krich]] ginn, wärend deem 1633 en plus nach d'[[Pescht]] koum. Vill Awunner si mat hirem Véi an d'Bëscher geflücht, wou se an Hiele gehaust hunn an der en ettlech den Hongerdoud gestuerwe sinn an net méi zeréckkoumen. Wee sech am Duerf blécke gelooss huet hat et sécher net besser, well d'Truppe waren immens grausam Kaschtgänger. An där Zäit gouf wuel och de Miltgeshaff komplett zerstéiert. 1782 huet de Keeser [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] d'[[Leifeegeschaft]] ofgeschaaft. 1789 wollten déi Rëmelenger Bauere sech du ganz selbstänneg maachen, a si hunn d'Verdeele vun de Gemengegidder gefrot, wat de Keeser hinnen och d'Joer drop accordéiert huet, sou datt d'Banngenossenschaft verschwonnen ass.<ref>Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 48 in Rumelange "Roches Rouges", Imprimerie Bourg-Bourger, 1957</ref> De 24. Juni 1803 ass Rëmeleng zesumme mat Uewertéiteng eng eege Par ginn. 1820 koum et zu engem Gebittstosch mat Frankräich. De [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] huet de Weier vum Hellegen Anton zu Uewertéiteng hiergi géint e Stéck vum [[Billert]]. Nach 1823 war Rëmeleng eng butzeg Uertschaft, d'Haiser stoungen all ëm den Uertskär dee sech ëm d'Kierchestrooss, déi spéider Batty-Weber Strooss an déi spéider Kierfechtsstrooss forméiert huet. Do wou haut den Uertskär ass, bei der Maartplaz, war viraals net gutt baue well d'[[Keelbaach]] huet dunn nach sou vill Waasser gefouert datt se bei Reen dacks iwwer d'Uwänner gaangen ass an den Dall iwwerschwemmt huet. D'[[Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng|Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng/Ëtteng]] ass 1860 opgaangen. 1884 koum d'[[Eisebunnsstreck Téiteng-Laangegronn|Streck Téiteng-Laangegronn]] derbäi, sou datt de Minettstransport mat Karen endgülteg ophéiere konnt. === Eng onofhängeg Gemeng === Rëmeleng huet bis 1891 zu der [[Gemeng Keel]] gehéiert. Duerch d'Gesetz vum 27. Juni 1891 gouf déi onofhängeg Gemeng Rëmeleng geschafen.<ref name="LW1941">Luxemburger Wort 1941-10-31, S. 4 (''Rümelingen 50 Jahre selbständige Gemeinde'').[https://web.archive.org/web/20230408055015/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=774062&search_terms=#panel:pp|issue:774062|page:4]<br> Wolff, L. & R. Kirsch, 2008. ''Saviez-vous que … ? Le tout savoir sur Rumelange en plus de 500 faits marquants.'' In: R. Kirsch (réd.), 2008. ''Honnert Joer Stad Rëmeleng : 1907 – 2007''. Rumelange : Collège échevinal de la ville, [2008], Leudelange, Qatena, S. 87-133.</ref> Zu der neier Gemeng huet nieft der Uertschaft Rëmeleng och de Weiler Uewertéiteng (Haut-Tétange) gehéiert.<ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1891-38-fr-pdf.pdf ''Loi du 27 juin 1891, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1891, N° 38, S. 466.</ref> Den éischte Buergermeeschter war den Industrielle Jean-Pierre Nau, dee seng Nominatioun de 24. Oktober 1891 krut.<ref name="LW1941"/> Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 krut Rëmeleng den Titel [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stad]].<ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1907-42-fr-pdf.pdf ''Loi du 4 août 1907 attribuant la qualification de ville aux localités de Differdange, Dudelange, Ettelbruck et Rumelange.''] Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1907, N° 42, S. 518-519.</ref> === Bevëlkerungsentwécklung === {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1541]] || align="right" | 120 |- | [[1796]] || align="right" | 245 |- | [[1864]] || align="right" | 709 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1891]] || align="right" | 2.796 |- | [[1900]] || align="right" | 4.601 |- | [[1910]] || align="right" | 5.342 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1930]] || align="right" | 5.278 |- | [[1940]] || align="right" | 4.245 |- | [[1947]] || align="right" | 4.072 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1960]] || align="right" | 4.271 |- | [[1965]] || align="right" | 4.176 |- | [[1975]] || align="right" | 3.898 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1987]] || align="right" | 3.429 |- | [[1992]] || align="right" | 3.703 |- | [[1994]] || align="right" | 3.950 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1995]] || align="right" | 4.006 |- | [[1998]] || align="right" | 4.196 |- | [[2001]] || align="right" | 4.303 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[2007]] || align="right" | 4.709 |- | [[2009]] || align="right" | 5.017 |- | [[2010]] || align="right" | 5.015 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[2016]] || align="right" | 5.469 |- | [[2020]] || align="right" | 5.557 |- | || align="right" | |} |} [[Fichier:BauschJP Statu.jpg|thumb|250px|Monument fir de J.P. Bausch zu Rëmeleng am Park, Wierk vum [[Albert Hames]]]] [[Fichier:RumelangeSteleJericho 05-03-2011 17-55-01.JPG|thumb|250px|"Stèle Jericho", Monument vun der [[Passeur|UPAFIL]], am Park Sauerwiss]] == Bekannt Rëmelenger == {{Div col|cols=3}} * [[Fernand Barnich]] * [[Jean-Pierre Bausch]] * [[Léon Berens]] * [[James Borges]] * [[Mady Delvaux-Stehres]] * [[Nicolas Gonner-Nau]] * [[Lydie Lorang]] * [[Cornel Meder]] *[[Nicolas Pletschette]] * [[Berthe Tissen]] * [[Foni Tissen]] * [[Dominique Urbany]] * [[Raymond Vouel]] * [[Batty Weber]] {{Div col end}} == Kuckeswäertes == * [[Musée national des mines|Nationale Minnemusée]] * [[Kierch Rëmeleng|Kierch Saint Sébastien]] == Kuckt och == * [[Gare Rëmeleng]] * [[Intermoselle]] * [[Minière#Kuckt och|Biergbau zu Rëmeleng]] * [[Kursaal|Ciné Kursaal]] * [[Cercle Symphonique de Rumelange]] * [[Naturschutzgebitt Haard]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Rumelange|Rëmeleng}} * [https://web.archive.org/web/20180814225154/http://www.mnm.lu/images/pdf/20130206%20Brochure_Ville%20Rumelange_light.pdf Broschür Rëmelenger Stadweeër] * [https://web.archive.org/web/20160714155703/http://www.visitluxembourg.com/de/ansicht/walking/rundwanderroute-rumelange-i Rondwanderwee vum ONT] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Remeleng}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] n1agjv666wnal2q8m7k5hox8sx5czla 0 12411 2680618 2634835 2026-06-03T17:52:51Z Jhemp F 62152 geréng Satzbauännerung 2680618 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kierchentabell nei | Numm = Kierch vun Déifferdeng | Bild = | Bildtext = | Bild héich = DéifKierch 2006.jpg | Bildtext héich = | Uertschaft = [[Déifferdeng]] | Par = | Dekanat = | Numm / Patréiner = | Architekt(en) = [[René Fournelle]] | Baujoer = 1954 | Ofgerappt = 2012 | Konsekratiounsjoer = 18.12.1955 | Koordinaten = {{coor dms|49|31|16.7|N|05|53|15.3|O}} | Bild ënnen = Kierch Déifferdeng.jpg |Bildtext ënnen =D'Kierch vun Déifferdeng<br>mam Schantjen niewendrun, September 2012 }} D''''Kierch Notre-Dame des Douleurs vun [[Déifferdeng]]''' war eng Kierch am moderne Stil, déi am Joer 1954 no de Pläng vum Architekt René Fournelle gebaut gouf, den [[18. Dezember]] [[1955]] vum [[Bëschof]] [[Léon Lommel]] geweit an [[2012]] ofgerappt ginn ass. ==Geschichtleches== * 1466: eelst Notiz vun enger [[Kapell]] zu Déifferdeng * ëm 1500: Zerstéierung vun där Kapell am Kader vun der Eruewerung vun der Buerg um [[Zolwerknapp]] * tëscht 1552 an 1772 ginn ënnerschiddlech Kapellen ernimmt * 1803: Déifferdeng gëtt eng eege [[Par]] * 1805: Déifferdeng gëtt aus finanzielle Grënn awer erëm an d'Par [[Uewerkuer]] agegliddert * 1846: de [[Baron]] [[A. Gabriel d'Arnoult]] stellt en Deel vu sengem [[Bongert]] op der anerer Säit vum [[Déifferdenger Schlass]] ze Verfügung, fir eng Kierch mat [[Kierfecht]] a Parhaus ze bauen * 1861: Déifferdeng gëtt erëm eegestänneg Par, zu där och [[Zowaasch]] gehéiert * 1912: de Kierfecht gëtt verluecht * 1947: Restauréierung vun der Kierch * 1954: déi deemoleg Kierch gëtt ofgerappt fir direkt niewendrun eng nei ze bauen<ref>[[Korspronk]], Nr. 21, 2007</ref> == Am Banneraum == De Mosaik am Fong vum [[Chouer (Kierch)|Chouer]], deen 1955 vum deemolege Paschtouer Pierre Roos a vu ville Leit aus der Par Déifferdeng fir ronn eng Millioun Frang finanzéiert gouf, mat Zeenen aus dem Liewe vum [[Jesus Christus|Jesus]] an der [[Muttergottes]], war vum [[Jean Barillet]]. D'[[Uergel]] war vun der Firma [[Uergelmanufaktur Georg Westenfelder|Haupt]] vu [[Lëntgen]]. D'Fënsteren an de [[Kräizwee]] ware vum [[Gustave Zanter]]. An der Kierch stoung och dee sougenannte "Poopstaltor", deen de 15. Mee 1985 bei der Mass virum Portal II vun Esch-Belval vum Poopst [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II]] benotzt gi war. E war speziell fir deen Zweck bei Arbed-Belval gemaach ginn a gouf kuerz duerno duerch den Asaz vum Paschtouer Émile Post an d'Kierch vun Déifferdeng bruecht. ==Klacken== D'Kierch hat 3 Klacken, déi u [[stol]]e [[Jach]]en an engem stolene Klackestull houngen. Déi zwou kleng sinn an enger Coproduktioun vun der Géisserei Eisenbach-Kohl aus der Stad an der Saarburger Géisserei Mabilon entstanen. {| class="wikitable" |+ !Nr. !Numm !Gewiicht (kg) !Duerchmiesser (cm) !Toun !Géisser !Gossjoer |- |1 |Kräizerhéijung |1.600 |132 |es' |Mabilon |1927 |- |2 |Donatus |1.150 |120 |f' |Eisenbach-Kohl & Mabilon |1860 |- |3 |Muttergottes |800 |112 |g' |Eisenbach-Kohl & Mabilon |1860 |} ==Schléissung an Ofrappaarbechten== D'Kierch vun 1954 war zanter dem Juni 2010 wéinst Stabilitéitsproblemer, déi duerch Bauaarbechte fir e Wunnblock mat dräistäckeger Déifgarage an der rue Saint-Nicolas direkt niewendru verursaacht goufen, zou. Ausserdeem war op där anerer Säit vun der Kierch de Schantje vum [[Kulturzentrum Aalt Stadhaus]]<ref>[http://www.wort.lu/de/view/so-sieht-es-aus-in-der-differdinger-pfarrkirche-die-nun-abgerissen-werden-soll-509eb1f2e4b0f0921914091e wort.lu: So sieht es aus in der Differdinger Pfarrkirche, die nun abgerissen werden soll]</ref>. Um 1. [[Advent]], den 2. Dezember 2012, gouf d'Kierch vum [[Bëschof|Äerzbëschof]] [[Jean-Claude Hollerich]] an enger [[Liturgie|liturgescher Feier]] desakraliséiert<ref>{{Citation |URL=http://www.wort.lu/de/view/ein-blick-nach-vorne-50bba206e4b07fdda78c8970 |Titel=wort.lu: Ein Blick nach vorne, Desakralisierung der Kirche „Notre Dame des Douleurs“ |Gekuckt=03.12.2012 |Archiv-Datum=04.12.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20121204151712/http://www.wort.lu/de/view/ein-blick-nach-vorne-50bba206e4b07fdda78c8970 }}</ref>. Den 10. Dezember 2012 hunn d'Ofrappaarbechten ugefaangen. == Kuckt och == * [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]] * [[Déifferdeng]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Église Notre-Dame des Douleurs Differdange|{{PAGENAME}}}} * [http://web.cathol.lu/rubrique873 Websäit vum Parverband Déifferdeng] * [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2083/b2083.shtml D'Fënstere vun der Kierch vun Déifferdeng op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''] {{de}} * [https://web.archive.org/web/20200921040342/https://www.webcitation.org/6CqJo9UqR Communiqué vun der Pastoralequipe zur Situatioun vun der Déifferdenger Kierch, 12. November 2012; Deel 1] * [https://web.archive.org/web/20200921041152/https://www.webcitation.org/6CqK63NG1 Communiqué vun der Pastoralequipe zur Situatioun vun der Déifferdenger Kierch, 12. November 2012; Deel 2] * [[Roby Zenner|Zenner Roby]], [https://web.archive.org/web/20200921015047/https://www.webcitation.org/6CqCDl4vr Differdingen: Die Totengräber der Pfarrkirche], Commentaire op rtl.lu, 11. Dezember 2012 * [https://web.archive.org/web/20131109082526/http://www.wort.lu/de/view/differdingen-abriss-der-kirche-im-zeitraffer-50cb40d0e4b0ac8268af422a Abriss der Kirche im Zeitraffer] op wort.lu mat Fotoe vum [[Claude Piscitelli]]. * [https://web.cathol.lu/article2371 Fréier Kierch vun Déifferdeng] op cathol.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kierchen zu Lëtzebuerg no Uertschaft|Deifferdeng]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Déifferdeng]] [[Kategorie:Fréier Gebaier zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bauwierker 1955]] [[Kategorie:Zerstéiert Kierchen]] 2cffo19djpg5lvbq97u0fzfel5c519m 0 21121 2680645 2630006 2026-06-04T09:52:07Z Les Meloures 580 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Persounen, déi d'Croix de guerre 1939-1945 kruten]] derbäigesat 2680645 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Jean Gabin''', gebuer als ''Jean Alexis Moncorgé'' de [[17. Mee]] [[1904]] zu [[Paräis]], a gestuerwen de [[15. November]] [[1976]] zu [[Neuilly-sur-Seine]], war e [[Frankräich|franséische]] [[Schauspiller]]. De Jean Gabin huet an iwwer 90 Filmer eng Roll iwwerholl. Bedeitend Filmer mat him sinn: ''[[La belle équipe]]'' (1936) vum [[Julien Duvivier]], ''[[La grande illusion]]'' (1937) vum [[Jean Renoir]], ''[[Le quai des brumes (Film 1938)|Le quai des brumes]]'' (1938) vum [[Marcel Carné]], ''[[La bête humaine (Film 1938)|La bête humaine]]'' (1938) vum Jean Renoir a ''[[Le jour se lève]]'' vum Marcel Carné. De [[Prix Jean-Gabin|Jean-Gabin-Präis]] fir Nowuessschauspiller war no him benannt. == Filmographie == ==== 1930 bis 1939 ==== * 1930: ''L'héritage de Lilette'', oder ''Ohé! les valises'' - (Kuerzfilm) * 1930: ''On demande un dompteur'', oder ''Les lions'' - (Kuerzfilm) * 1930: ''[[Chacun sa chance]]'' - Regie: [[Hans Steinhoff]], [[René Pujol]] - Haaptacteuren: [[Renée Héribel]], [[Gaby Basset]] * 1931: ''[[Méphisto (Film)|Méphisto]]'' - Regie: [[Henri Debain]], [[Georges Vinter]] - Haaptacteuren: [[René Navarre]], [[Janine Ronceray]] * 1931: ''[[Paris Béguin]]'' - Regie: [[Augusto Genina]] - Haaptacteuren: [[Jane Marnac]], [[Jean-Max]] * 1931: ''[[Tout ça ne vaut pas l'amour]]'' - Regie: [[Jacques Tourneur]] - Haaptacteuren: [[Marcel Lévesque]], [[Josseline Gaël]] * 1931: ''[[Cœurs joyeux]]'' - Regie: [[Hanns Schwarz]], [[Max de Vaucorbeil]] - Haaptacteuren: Josseline Gaël, [[Gabriel Gabrio]] * 1931: ''[[Gloria (Film 1931 franséisch Versioun)|Gloria]]'' - Regie: [[Hans Behrendt]]- Haaptacteuren: [[Brigitte Helm]], [[André Luguet]] * 1932: ''[[Les gaîtés de l'escadron (Film 1932)|Les gaîtés de l'escadron]]'' - Regie: [[Maurice Tourneur]] - Haaptacteuren: [[Raimu]], [[Fernandel]] * 1932: ''[[Cœur de lilas]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Marcelle Romée]], André Luguet * 1932: ''[[La belle marinière]]'' - Regie: [[Harry Lachmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Blanchar]], [[Madeleine Renaud]] * 1932: ''[[La foule hurle]]'' - Regie: [[John Daumery|Jean Daumery]], [[Howard Hawks]] - Haaptacteuren: [[Hélène Perdrière]], [[Francine Mussey]] * 1933: ''[[L'étoile de Valencia]]'' - Regie: [[Serge de Poligny]] - Haaptacteuren: Brigitte Helm, [[Ginette Leclerc]] * 1933: ''[[Adieu les beaux jours]]''- Regie: [[André Beucler]], [[Johannes Meyer (Filmregisseur)|Johannes Meyer]] - Haaptacteuren: Brigitte Helm, [[Julien Carette|Carette]] * 1933: ''[[Le tunnel (Film 1933)|Le tunnel]]'' - Regie: [[Curtis Bernhardt|Kurt Bernhardt]] - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, [[Robert Le Vigan|Le Vigan]] * 1934: ''[[Pour un soir]]'' - Regie: [[Jean Godard]] - Haaptacteuren: [[Colette Darfeuil]], [[Guy Ferrant]] * 1933: ''[[Du haut en bas]]'' - Regie: [[Georg Wilhelm Pabst|G.W. Pabst]] - Haaptacteuren: [[Janine Crispin]], [[Catherine Hessling]] * 1934: ''[[Zouzou (Film 1934)|Zouzou]]'' - Regie: [[Marc Allégret]] - Haaptacteuren: [[Josephine Baker]], [[Pierre Larquey]] * 1934: ''[[Maria Chapdelaine (Film 1934)|Maria Chapdelaine]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, [[Jean-Pierre Aumont]] * 1935: ''[[Variétés (Film 1935)|Variétés]]'' - Regie: [[Nicolas Farkas]] - Haaptacteuren: [[Annabella]], [[Fernand Gravey]] * 1935: ''[[Golgotha (Film 1935)|Golgotha]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: [[Harry Baur]], Robert Le Vigan * 1935: ''[[La bandera (Film)|La bandera]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Annabella, Robert Le Vigan * 1936: ''[[La belle équipe]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: [[Charles Vanel]], [[Viviane Romance]] * 1936: ''[[Les bas-fonds]]'' - Regie: [[Jean Renoir]] - Haaptacteuren: [[Suzy Prim]], [[Louis Jouvet]] * 1937: ''[[Pépé le Moko]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Gabriel Gabrio, [[Saturnin Fabre]] * 1937: ''[[La grande illusion]]'' - Regie: Jean Renoir - Haaptacteuren: [[Dita Parlo]], [[Erich von Stroheim]] * 1937: ''[[Le messager]]'' - Regie: [[Raymond Rouleau]] - Haaptacteuren: [[Gaby Morlay]], [[Maurice Escande]] * 1937: ''[[Gueule d'amour]]'' - Regie: [[Jean Grémillon]] - Haaptacteuren: [[Mireille Balin]] * 1938: ''[[Le quai des brumes (Film 1938)|Le quai des brumes]]'' - Regie: [[Marcel Carné]] - Haaptacteuren: [[Michel Simon]], [[Michèle Morgan]] * 1938: ''[[La bête humaine (Film 1938)|La bête humaine]]'' - Regie: Jean Renoir - Haaptacteuren: [[Simone Simon]], [[Fernand Ledoux]] * 1939: ''[[Le récif de corail]]'' - Regie: [[Maurice Gleize]] - Haaptacteuren: Michèle Morgan, Saturnin Fabre * 1939: ''[[Le jour se lève]]'' - Regie: Marcel Carné - Haaptacteuren: [[Jules Berry]], [[Arletty]] ==== 1940 bis 1949 ==== * 1941: ''[[Remorques]]'' - Regie: [[Jean Grémillon]] - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, Michèle Morgan * 1942: ''[[Moontide]]'' - Regie: [[Archie Mayo]] - Haaptacteuren: [[Ida Lupino]], [[Claude Rains]] * 1944: ''[[The Impostor (Film 1944)|The Impostor]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: [[Ellen Drew]], [[Peter van Eyck]] * 1946: ''[[Martin Roumagnac]]'' - Regie: [[Georges Lacombe (Filmregisseur)|Georges Lacombe]] - Haaptacteuren: [[Marlene Dietrich]], [[Daniel Gélin]] * 1947: ''[[Miroir (Film)|Miroir]]'' - Regie: [[Raymond Lamy]] - Haaptacteuren: Daniel Gélin, [[Henri Crémieux]] * 1949: ''[[Le mura di Malapaga]]'' - Regie: [[René Clément]] - Haaptacteuren: [[Isa Miranda]], [[Andrea Checchi]] ==== 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[È più facile che un cammello...]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: [[Antonella Lualdi]], [[Elli Parvo]] * 1950: ''[[La Marie du port (Film)|La Marie du port]]'' - Regie: Marcel Carné - Haaptacteuren: [[Blanchette Brunoy]], [[Nicole Courcel]] * 1951: ''[[Victor (Film 1951)|Victor]]'' - Regie: [[Claude Heymann]] - Haaptacteuren: [[Brigitte Auber]], [[Jacques Castelot]] * 1951: ''[[La nuit est mon royaume]]'' - Regie: Georges Lacombe - Haaptacteuren: [[Simone Valère]], [[Gérard Oury]] * 1952: ''[[Le plaisir]]'' - Sketch: ''La maison Tellier'' - Regie: [[Max Ophuls]] - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, Ginette Leclerc * 1952: ''[[La vérité sur Bébé Donge]]'' - Regie: [[Henri Decoin]] - Haaptacteuren: [[Danielle Darrieux]], Jacques Castelot * 1952: ''[[La minute de vérité]]'' - Regie: [[Jean Delannoy]] - Haaptacteuren: Michèle Morgan, [[Walter Chiari]] * 1953: ''[[Leur dernière nuit]]'' - Regie: Georges Lacombe - Haaptacteuren: [[Madeleine Robinson]], [[Gaby Basset]] * 1953: ''[[Bufere]]'' - Regie: [[Guido Brignone]] - Haaptacteuren: [[Silvana Pampanini]], [[Serge Reggiani]] * 1953: ''[[La vierge du Rhin]]'' - Regie: [[Gilles Grangier]] - Haaptacteuren: [[Elina Labourdette]], [[Olivier Hussenot]] * 1954: ''[[Touchez pas au grisbi]]'' - Regie: [[Jacques Becker]] - Haaptacteuren: [[René Dary]], [[Dora Doll]] * 1954: ''[[L'air de Paris]]'' - Regie: Marcel Carné - Haaptacteuren: Arletty, [[Roland Lesaffre]] * 1955: ''[[Napoléon (Film 1955)|Napoléon]]'' - Regie: [[Sacha Guitry]] - Haaptacteuren: [[Raymond Pellegrin]], Michèle Morgan, Erich von Stroheim, [[Orson Welles]], [[Jean Marais]], Sacha Guitry, [[O. W. Fischer]] * 1955: ''[[Le port du désir]]'' - Regie: [[Edmond T. Gréville]] - Haaptacteuren: [[Andrée Debar]], [[Henri Vidal]] * 1955: ''[[French Cancan (Film 1955)|French Cancan]]'' - Regie: [[Jean Renoir]] - Haaptacteuren: [[Françoise Arnoul]], [[María Félix]] * 1955: ''[[Razzia sur la chnouf]]'' - Regie: Henri Decoin - Haaptacteuren: [[Marcel Dalio|Dalio]], [[Lino Ventura]] * 1955: ''[[Chiens perdus sans collier]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Renée Passeur]], [[Robert Dalban]] * 1955: ''[[Gas-Oil]]'' - Regie: [[Gilles Grangier]] - Haaptacteuren: [[Jeanne Moreau]], [[Marcel Bozzuffi]] * 1956: ''[[Des gens sans importance]]'' - Regie: [[Henri Verneuil]] - Haaptacteuren: Françoise Arnoul, [[Pierre Mondy]] * 1956: ''[[Voici le temps des assassins...]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Danièle Delorme]], [[Gérard Blain]] * 1956: ''[[Le sang à la tête]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Paul Frankeur]], [[Claude Sylvain]] * 1956: ''[[La traversée de Paris]]'' - Regie: [[Claude Autant-Lara]] - Haaptacteuren: [[Bourvil]], [[Louis de Funès]] * 1956: ''[[Crime et châtiment (Film 1956)|Crime et châtiment]]'' - Regie: [[Georges Lampin]] - Haaptacteuren: [[Marina Vlady]], [[Bernard Blier]] * 1957: ''[[Le cas du docteur Laurent]]'' - Regie: [[Jean-Paul Le Chanois]] - Haaptacteuren: Nicole Courcel, [[Silvia Monfort]] * 1957: ''[[Le rouge est mis]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Paul Frankeur]], Marcel Bozzuffi * 1958: ''[[Les misérables (Film 1958)|Les misérables]]'' - Regie: Jean-Paul Le Chanois - Haaptacteuren: Bernard Blier, [[Fernand Ledoux]] * 1958: ''[[Maigret tend un piège (Film)|Maigret tend un piège]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Annie Girardot]], [[Jean Desailly]] * 1958: ''[[En cas de malheur]]'' - Regie: [[Claude Autant-Lara]] - Haaptacteuren: [[Brigitte Bardot]], [[Edwige Feuillère]] * 1958: ''[[Le désordre et la nuit]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Danielle Darrieux]], [[Nadja Tiller]] * 1958: ''[[Les grandes familles (Film 1958)|Les grandes familles]]'' - Regie: [[Denys de La Patellière]] - Haaptacteuren: Jean Desailly, [[Françoise Christophe]] * 1959: ''[[Archimède le clochard]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Darry Cowl]], Bernard Blier * 1959: ''[[Maigret et l'affaire Saint-Fiacre (Film)|Maigret et l'affaire Saint-Fiacre]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Michel Auclair]], [[Valentine Tessier]] * 1959: ''[[Rue des prairies]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: [[Marie-José Nat]], [[Claude Brasseur]] ==== 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Le baron de l'écluse]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Micheline Presle]], Jacques Castelot * 1960: ''[[Les vieux de la vieille (Film)|Les vieux de la vieille]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Pierre Fresnay]], [[Noël-Noël]] * 1961: ''[[Le président (Film 1961)|Le président]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: Bernard Blier, [[Renée Faure]] * 1961: ''[[Le cave se rebiffe (Film)|Le cave se rebiffe]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Martine Carol]], [[Françoise Rosay]] * 1962: ''[[Un singe en hiver (Film)|Un singe en hiver]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: [[Jean-Paul Belmondo]], [[Suzanne Flon]] * 1962: ''[[Le Gentleman d'Epsom]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: Madeleine Robinson, [[Frank Villard]] * 1963: ''[[Mélodie en sous-sol]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Claude Cerval]] * 1963: ''[[Maigret voit rouge]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Françoise Fabian]], Paul Frankeur * 1964: ''[[Monsieur (Film 1964)|Monsieur]]'' - Regie: Jean-Paul Le Chanois - Haaptacteuren: [[Liselotte Pulver]], [[Mireille Darc]] * 1964: ''[[L'âge ingrat (Film 1964)|L'âge ingrat]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Fernandel]], [[Marie Dubois]] * 1965: ''[[Le tonnerre de Dieu]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: [[Michèle Mercier]], [[Robert Hossein]] * 1965: ''[[Du rififi à Paname]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[George Raft]] * 1966: ''[[Le jardinier d'Argenteuil]]'' - Regie: Jean-Paul Le Chanois - Haaptacteuren: Liselotte Pulver, [[Curd Jürgens]] * 1967: ''[[Le soleil des voyous]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Robert Stack]], [[Margaret Lee]] * 1968: ''[[Le Pacha (Film 1968)|Le Pacha]]'' - Regie: [[Georges Lautner]] - Haaptacteuren: [[Dany Carrel]], [[Jean Gaven]] * 1968: ''[[Le tatoué]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: Louis de Funès, [[Jean-Pierre Darras]] * 1969: ''[[Sous le signe du taureau]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Suzanne Flon]], [[Raymond Gérôme]] * 1969: ''[[Le clan des Siciliens]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: Alain Delon, Lino Ventura ==== 1970 bis 1976 ==== * 1970: ''[[La horse]]'' - Regie: [[Pierre Granier-Deferre]] - Haaptacteuren: [[Julien Guiomar]], [[Pierre Dux]] * 1970: ''[[Le chat (Film)|Le chat]]'' - Regie: Pierre Granier-Deferre - Haaptacteuren: [[Simone Signoret]], [[Annie Cordy]] * 1971: ''[[Le drapeau noir flotte sur la marmite]]'' - Regie: [[Michel Audiard]] - Haaptacteuren: Ginette Leclerc, [[Jean Carmet]] * 1972: ''[[Le tueur (Film 1972)|Le tueur]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: [[Fabio Testi]], [[Uschi Glas]] * 1973: ''[[L'affaire Dominici (Film 1973)|L'affaire Dominici]]'' - Regie: [[Claude Bernard-Aubert]] - Haaptacteuren: [[Gérard Depardieu]], [[Michel Robin]] * 1973: ''[[Deux hommes dans la ville]]'' - Regie: [[José Giovanni]] - Haaptacteuren: Alain Delon, [[Mimsy Farmer]] * 1974: ''[[Verdict (Film)|Verdict]]'' - Regie: [[André Cayatte]] - Haaptacteuren: [[Sophia Loren]], [[Julien Bertheau]] * 1976: ''[[L'année sainte]]'' - Regie: [[Jean Girault]] - Haaptacteuren: [[Jean-Claude Brialy]], [[Nicoletta Machiavelli]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.musee-gabin.com Musée Jean Gabin] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Gabin Jean}} [[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Franséisch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1904]] [[Kategorie:Gestuerwen 1976]] [[Kategorie:César d'honneur]] [[Kategorie:Officier de la Légion d'honneur]] [[Kategorie:Coppa Volpi fir de beschte Schauspiller]] [[Kategorie:Sëlwere Bier fir de beschte Schauspiller]] [[Kategorie:Persounen, déi d'Croix de guerre 1939-1945 kruten]] 2960gvov090qgmr6xb6jc3epmnw6ehc 2680646 2680645 2026-06-04T09:52:54Z Les Meloures 580 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Officier de l'ordre national du Mérite]] derbäigesat 2680646 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Jean Gabin''', gebuer als ''Jean Alexis Moncorgé'' de [[17. Mee]] [[1904]] zu [[Paräis]], a gestuerwen de [[15. November]] [[1976]] zu [[Neuilly-sur-Seine]], war e [[Frankräich|franséische]] [[Schauspiller]]. De Jean Gabin huet an iwwer 90 Filmer eng Roll iwwerholl. Bedeitend Filmer mat him sinn: ''[[La belle équipe]]'' (1936) vum [[Julien Duvivier]], ''[[La grande illusion]]'' (1937) vum [[Jean Renoir]], ''[[Le quai des brumes (Film 1938)|Le quai des brumes]]'' (1938) vum [[Marcel Carné]], ''[[La bête humaine (Film 1938)|La bête humaine]]'' (1938) vum Jean Renoir a ''[[Le jour se lève]]'' vum Marcel Carné. De [[Prix Jean-Gabin|Jean-Gabin-Präis]] fir Nowuessschauspiller war no him benannt. == Filmographie == ==== 1930 bis 1939 ==== * 1930: ''L'héritage de Lilette'', oder ''Ohé! les valises'' - (Kuerzfilm) * 1930: ''On demande un dompteur'', oder ''Les lions'' - (Kuerzfilm) * 1930: ''[[Chacun sa chance]]'' - Regie: [[Hans Steinhoff]], [[René Pujol]] - Haaptacteuren: [[Renée Héribel]], [[Gaby Basset]] * 1931: ''[[Méphisto (Film)|Méphisto]]'' - Regie: [[Henri Debain]], [[Georges Vinter]] - Haaptacteuren: [[René Navarre]], [[Janine Ronceray]] * 1931: ''[[Paris Béguin]]'' - Regie: [[Augusto Genina]] - Haaptacteuren: [[Jane Marnac]], [[Jean-Max]] * 1931: ''[[Tout ça ne vaut pas l'amour]]'' - Regie: [[Jacques Tourneur]] - Haaptacteuren: [[Marcel Lévesque]], [[Josseline Gaël]] * 1931: ''[[Cœurs joyeux]]'' - Regie: [[Hanns Schwarz]], [[Max de Vaucorbeil]] - Haaptacteuren: Josseline Gaël, [[Gabriel Gabrio]] * 1931: ''[[Gloria (Film 1931 franséisch Versioun)|Gloria]]'' - Regie: [[Hans Behrendt]]- Haaptacteuren: [[Brigitte Helm]], [[André Luguet]] * 1932: ''[[Les gaîtés de l'escadron (Film 1932)|Les gaîtés de l'escadron]]'' - Regie: [[Maurice Tourneur]] - Haaptacteuren: [[Raimu]], [[Fernandel]] * 1932: ''[[Cœur de lilas]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Marcelle Romée]], André Luguet * 1932: ''[[La belle marinière]]'' - Regie: [[Harry Lachmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Blanchar]], [[Madeleine Renaud]] * 1932: ''[[La foule hurle]]'' - Regie: [[John Daumery|Jean Daumery]], [[Howard Hawks]] - Haaptacteuren: [[Hélène Perdrière]], [[Francine Mussey]] * 1933: ''[[L'étoile de Valencia]]'' - Regie: [[Serge de Poligny]] - Haaptacteuren: Brigitte Helm, [[Ginette Leclerc]] * 1933: ''[[Adieu les beaux jours]]''- Regie: [[André Beucler]], [[Johannes Meyer (Filmregisseur)|Johannes Meyer]] - Haaptacteuren: Brigitte Helm, [[Julien Carette|Carette]] * 1933: ''[[Le tunnel (Film 1933)|Le tunnel]]'' - Regie: [[Curtis Bernhardt|Kurt Bernhardt]] - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, [[Robert Le Vigan|Le Vigan]] * 1934: ''[[Pour un soir]]'' - Regie: [[Jean Godard]] - Haaptacteuren: [[Colette Darfeuil]], [[Guy Ferrant]] * 1933: ''[[Du haut en bas]]'' - Regie: [[Georg Wilhelm Pabst|G.W. Pabst]] - Haaptacteuren: [[Janine Crispin]], [[Catherine Hessling]] * 1934: ''[[Zouzou (Film 1934)|Zouzou]]'' - Regie: [[Marc Allégret]] - Haaptacteuren: [[Josephine Baker]], [[Pierre Larquey]] * 1934: ''[[Maria Chapdelaine (Film 1934)|Maria Chapdelaine]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, [[Jean-Pierre Aumont]] * 1935: ''[[Variétés (Film 1935)|Variétés]]'' - Regie: [[Nicolas Farkas]] - Haaptacteuren: [[Annabella]], [[Fernand Gravey]] * 1935: ''[[Golgotha (Film 1935)|Golgotha]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: [[Harry Baur]], Robert Le Vigan * 1935: ''[[La bandera (Film)|La bandera]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Annabella, Robert Le Vigan * 1936: ''[[La belle équipe]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: [[Charles Vanel]], [[Viviane Romance]] * 1936: ''[[Les bas-fonds]]'' - Regie: [[Jean Renoir]] - Haaptacteuren: [[Suzy Prim]], [[Louis Jouvet]] * 1937: ''[[Pépé le Moko]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Gabriel Gabrio, [[Saturnin Fabre]] * 1937: ''[[La grande illusion]]'' - Regie: Jean Renoir - Haaptacteuren: [[Dita Parlo]], [[Erich von Stroheim]] * 1937: ''[[Le messager]]'' - Regie: [[Raymond Rouleau]] - Haaptacteuren: [[Gaby Morlay]], [[Maurice Escande]] * 1937: ''[[Gueule d'amour]]'' - Regie: [[Jean Grémillon]] - Haaptacteuren: [[Mireille Balin]] * 1938: ''[[Le quai des brumes (Film 1938)|Le quai des brumes]]'' - Regie: [[Marcel Carné]] - Haaptacteuren: [[Michel Simon]], [[Michèle Morgan]] * 1938: ''[[La bête humaine (Film 1938)|La bête humaine]]'' - Regie: Jean Renoir - Haaptacteuren: [[Simone Simon]], [[Fernand Ledoux]] * 1939: ''[[Le récif de corail]]'' - Regie: [[Maurice Gleize]] - Haaptacteuren: Michèle Morgan, Saturnin Fabre * 1939: ''[[Le jour se lève]]'' - Regie: Marcel Carné - Haaptacteuren: [[Jules Berry]], [[Arletty]] ==== 1940 bis 1949 ==== * 1941: ''[[Remorques]]'' - Regie: [[Jean Grémillon]] - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, Michèle Morgan * 1942: ''[[Moontide]]'' - Regie: [[Archie Mayo]] - Haaptacteuren: [[Ida Lupino]], [[Claude Rains]] * 1944: ''[[The Impostor (Film 1944)|The Impostor]]'' - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: [[Ellen Drew]], [[Peter van Eyck]] * 1946: ''[[Martin Roumagnac]]'' - Regie: [[Georges Lacombe (Filmregisseur)|Georges Lacombe]] - Haaptacteuren: [[Marlene Dietrich]], [[Daniel Gélin]] * 1947: ''[[Miroir (Film)|Miroir]]'' - Regie: [[Raymond Lamy]] - Haaptacteuren: Daniel Gélin, [[Henri Crémieux]] * 1949: ''[[Le mura di Malapaga]]'' - Regie: [[René Clément]] - Haaptacteuren: [[Isa Miranda]], [[Andrea Checchi]] ==== 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[È più facile che un cammello...]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: [[Antonella Lualdi]], [[Elli Parvo]] * 1950: ''[[La Marie du port (Film)|La Marie du port]]'' - Regie: Marcel Carné - Haaptacteuren: [[Blanchette Brunoy]], [[Nicole Courcel]] * 1951: ''[[Victor (Film 1951)|Victor]]'' - Regie: [[Claude Heymann]] - Haaptacteuren: [[Brigitte Auber]], [[Jacques Castelot]] * 1951: ''[[La nuit est mon royaume]]'' - Regie: Georges Lacombe - Haaptacteuren: [[Simone Valère]], [[Gérard Oury]] * 1952: ''[[Le plaisir]]'' - Sketch: ''La maison Tellier'' - Regie: [[Max Ophuls]] - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, Ginette Leclerc * 1952: ''[[La vérité sur Bébé Donge]]'' - Regie: [[Henri Decoin]] - Haaptacteuren: [[Danielle Darrieux]], Jacques Castelot * 1952: ''[[La minute de vérité]]'' - Regie: [[Jean Delannoy]] - Haaptacteuren: Michèle Morgan, [[Walter Chiari]] * 1953: ''[[Leur dernière nuit]]'' - Regie: Georges Lacombe - Haaptacteuren: [[Madeleine Robinson]], [[Gaby Basset]] * 1953: ''[[Bufere]]'' - Regie: [[Guido Brignone]] - Haaptacteuren: [[Silvana Pampanini]], [[Serge Reggiani]] * 1953: ''[[La vierge du Rhin]]'' - Regie: [[Gilles Grangier]] - Haaptacteuren: [[Elina Labourdette]], [[Olivier Hussenot]] * 1954: ''[[Touchez pas au grisbi]]'' - Regie: [[Jacques Becker]] - Haaptacteuren: [[René Dary]], [[Dora Doll]] * 1954: ''[[L'air de Paris]]'' - Regie: Marcel Carné - Haaptacteuren: Arletty, [[Roland Lesaffre]] * 1955: ''[[Napoléon (Film 1955)|Napoléon]]'' - Regie: [[Sacha Guitry]] - Haaptacteuren: [[Raymond Pellegrin]], Michèle Morgan, Erich von Stroheim, [[Orson Welles]], [[Jean Marais]], Sacha Guitry, [[O. W. Fischer]] * 1955: ''[[Le port du désir]]'' - Regie: [[Edmond T. Gréville]] - Haaptacteuren: [[Andrée Debar]], [[Henri Vidal]] * 1955: ''[[French Cancan (Film 1955)|French Cancan]]'' - Regie: [[Jean Renoir]] - Haaptacteuren: [[Françoise Arnoul]], [[María Félix]] * 1955: ''[[Razzia sur la chnouf]]'' - Regie: Henri Decoin - Haaptacteuren: [[Marcel Dalio|Dalio]], [[Lino Ventura]] * 1955: ''[[Chiens perdus sans collier]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Renée Passeur]], [[Robert Dalban]] * 1955: ''[[Gas-Oil]]'' - Regie: [[Gilles Grangier]] - Haaptacteuren: [[Jeanne Moreau]], [[Marcel Bozzuffi]] * 1956: ''[[Des gens sans importance]]'' - Regie: [[Henri Verneuil]] - Haaptacteuren: Françoise Arnoul, [[Pierre Mondy]] * 1956: ''[[Voici le temps des assassins...]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Danièle Delorme]], [[Gérard Blain]] * 1956: ''[[Le sang à la tête]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Paul Frankeur]], [[Claude Sylvain]] * 1956: ''[[La traversée de Paris]]'' - Regie: [[Claude Autant-Lara]] - Haaptacteuren: [[Bourvil]], [[Louis de Funès]] * 1956: ''[[Crime et châtiment (Film 1956)|Crime et châtiment]]'' - Regie: [[Georges Lampin]] - Haaptacteuren: [[Marina Vlady]], [[Bernard Blier]] * 1957: ''[[Le cas du docteur Laurent]]'' - Regie: [[Jean-Paul Le Chanois]] - Haaptacteuren: Nicole Courcel, [[Silvia Monfort]] * 1957: ''[[Le rouge est mis]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Paul Frankeur]], Marcel Bozzuffi * 1958: ''[[Les misérables (Film 1958)|Les misérables]]'' - Regie: Jean-Paul Le Chanois - Haaptacteuren: Bernard Blier, [[Fernand Ledoux]] * 1958: ''[[Maigret tend un piège (Film)|Maigret tend un piège]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Annie Girardot]], [[Jean Desailly]] * 1958: ''[[En cas de malheur]]'' - Regie: [[Claude Autant-Lara]] - Haaptacteuren: [[Brigitte Bardot]], [[Edwige Feuillère]] * 1958: ''[[Le désordre et la nuit]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Danielle Darrieux]], [[Nadja Tiller]] * 1958: ''[[Les grandes familles (Film 1958)|Les grandes familles]]'' - Regie: [[Denys de La Patellière]] - Haaptacteuren: Jean Desailly, [[Françoise Christophe]] * 1959: ''[[Archimède le clochard]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Darry Cowl]], Bernard Blier * 1959: ''[[Maigret et l'affaire Saint-Fiacre (Film)|Maigret et l'affaire Saint-Fiacre]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Michel Auclair]], [[Valentine Tessier]] * 1959: ''[[Rue des prairies]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: [[Marie-José Nat]], [[Claude Brasseur]] ==== 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Le baron de l'écluse]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Micheline Presle]], Jacques Castelot * 1960: ''[[Les vieux de la vieille (Film)|Les vieux de la vieille]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Pierre Fresnay]], [[Noël-Noël]] * 1961: ''[[Le président (Film 1961)|Le président]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: Bernard Blier, [[Renée Faure]] * 1961: ''[[Le cave se rebiffe (Film)|Le cave se rebiffe]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Martine Carol]], [[Françoise Rosay]] * 1962: ''[[Un singe en hiver (Film)|Un singe en hiver]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: [[Jean-Paul Belmondo]], [[Suzanne Flon]] * 1962: ''[[Le Gentleman d'Epsom]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: Madeleine Robinson, [[Frank Villard]] * 1963: ''[[Mélodie en sous-sol]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Claude Cerval]] * 1963: ''[[Maigret voit rouge]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Françoise Fabian]], Paul Frankeur * 1964: ''[[Monsieur (Film 1964)|Monsieur]]'' - Regie: Jean-Paul Le Chanois - Haaptacteuren: [[Liselotte Pulver]], [[Mireille Darc]] * 1964: ''[[L'âge ingrat (Film 1964)|L'âge ingrat]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Fernandel]], [[Marie Dubois]] * 1965: ''[[Le tonnerre de Dieu]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: [[Michèle Mercier]], [[Robert Hossein]] * 1965: ''[[Du rififi à Paname]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[George Raft]] * 1966: ''[[Le jardinier d'Argenteuil]]'' - Regie: Jean-Paul Le Chanois - Haaptacteuren: Liselotte Pulver, [[Curd Jürgens]] * 1967: ''[[Le soleil des voyous]]'' - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: [[Robert Stack]], [[Margaret Lee]] * 1968: ''[[Le Pacha (Film 1968)|Le Pacha]]'' - Regie: [[Georges Lautner]] - Haaptacteuren: [[Dany Carrel]], [[Jean Gaven]] * 1968: ''[[Le tatoué]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: Louis de Funès, [[Jean-Pierre Darras]] * 1969: ''[[Sous le signe du taureau]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: [[Suzanne Flon]], [[Raymond Gérôme]] * 1969: ''[[Le clan des Siciliens]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: Alain Delon, Lino Ventura ==== 1970 bis 1976 ==== * 1970: ''[[La horse]]'' - Regie: [[Pierre Granier-Deferre]] - Haaptacteuren: [[Julien Guiomar]], [[Pierre Dux]] * 1970: ''[[Le chat (Film)|Le chat]]'' - Regie: Pierre Granier-Deferre - Haaptacteuren: [[Simone Signoret]], [[Annie Cordy]] * 1971: ''[[Le drapeau noir flotte sur la marmite]]'' - Regie: [[Michel Audiard]] - Haaptacteuren: Ginette Leclerc, [[Jean Carmet]] * 1972: ''[[Le tueur (Film 1972)|Le tueur]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: [[Fabio Testi]], [[Uschi Glas]] * 1973: ''[[L'affaire Dominici (Film 1973)|L'affaire Dominici]]'' - Regie: [[Claude Bernard-Aubert]] - Haaptacteuren: [[Gérard Depardieu]], [[Michel Robin]] * 1973: ''[[Deux hommes dans la ville]]'' - Regie: [[José Giovanni]] - Haaptacteuren: Alain Delon, [[Mimsy Farmer]] * 1974: ''[[Verdict (Film)|Verdict]]'' - Regie: [[André Cayatte]] - Haaptacteuren: [[Sophia Loren]], [[Julien Bertheau]] * 1976: ''[[L'année sainte]]'' - Regie: [[Jean Girault]] - Haaptacteuren: [[Jean-Claude Brialy]], [[Nicoletta Machiavelli]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.musee-gabin.com Musée Jean Gabin] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Gabin Jean}} [[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Franséisch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1904]] [[Kategorie:Gestuerwen 1976]] [[Kategorie:César d'honneur]] [[Kategorie:Officier de la Légion d'honneur]] [[Kategorie:Coppa Volpi fir de beschte Schauspiller]] [[Kategorie:Sëlwere Bier fir de beschte Schauspiller]] [[Kategorie:Persounen, déi d'Croix de guerre 1939-1945 kruten]] [[Kategorie:Officier de l'ordre national du Mérite]] hl11u4go1y9kz1eau6u59e051gp2unz 0 42799 2680611 2427192 2026-06-03T14:34:57Z Zinneke 34 De(n) Zinneke huet d'Säit [[Bandikurat]] op [[Bandikuraten]] geréckelt: ass eng Gattung 2427192 wikitext text/x-wiki {{Infobox Déieren | Numm = Bandikuraten | An anere Sproochen = | Bild = Bandicota bengalensis Hardwicke.jpg | Bildtext = ''[[Bandicota bengalensis]]'' | Räich = [[Déiereräich]] | Stamm = [[Chordata]] | Klass = [[Mamendéieren]] | Uerdnung = [[Knabberdéieren]] | Famill = [[Laangschwanzmais]] | Ënnerfamill = [[Alweltmais]] | Gattung = [[Bandikuraten]] | Wëssenschaftlechen Numm = Bandicota | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[John Edward Gray|„<span class="Person">Gray</span>“]] 1873 | Ënnerandeelung_ranking = Aarten | Ënnerandeelung = ''[[Indesch Maulefsrat]]'' <br> ''[[Echt Bandikurat]]'' <br>''[[Savile-Bandikurat]]'' <br> }} D''''Bandikurate''' si [[Raten]] a Südost[[asien]]. Si kënne bis 60&nbsp;cm laang ginn, a bis 1,5 Kilo schwéier. Um Réck si se hellgro, brong oder schwaarz an ënner dem Bauch knaschtegwäiss. D'Bandikurate gruewen ënnerierdesch Schlëff, mat hire viischte Patten, déi grouss Krallen hunn. An dëse Bai, déi mateneen duerch Gäng verbonne sinn, sinn eng Schlofkummer an e puer Kummere fir Fudderreserven. De lassene Buedem gëtt aus dem Bau transportéiert an opgekéipt. Als Fudder sammele se [[Friichten]], [[kärenzorten|Kären]] a Knollen. Si verloossen hire Bau prakresch nëmmen nuets, a wa se gestéiert ginn da gi se e schaarfen hellen [[Toun (Akkustik)|Toun]] vu sech. D'Bandikurate gehéieren a Südostasien zu de geféierlechsten a schiedlechste [[Knabberdéieren]]. Zwou Aarte sinn Iwwerdréier vu Krankheeten: * Déi eigentlech Bandikurat (''Bandicota indica'') iwwerdréit d'[[Leptospiros]]. * D'Indesch Pescht- oder Maulefsrat (''Bandicota bengalensis'') ass andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert. == Um Spaweck == * [http://www2.biology.sc.chula.ac.th/web%20of%20NHJCU%20PDF/5-2,61-67.pdf Verbreedung vun der Bandicota indica, eng pdf-Datei] * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=585161 Bandicota indica bei ITIS] * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=585160 Bandicota bengalensis bei ITIS] * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=585162 Bandicota savilei bei ITIS] [[Kategorie:Laangschwanzmais]] [[simple:Lesser Bandicoot rat]] ptglsem4uawgj9pqf6q4pi9jjs257m1 2680620 2680611 2026-06-03T19:14:52Z ~2026-32741-41 71573 .... 2680620 wikitext text/x-wiki {{Infobox Déieren | Numm = Bandikuraten | An anere Sproochen = | Bild = Bandicota bengalensis Hardwicke.jpg | Bildtext = ''[[Bandicota bengalensis]]'' | Räich = [[Déiereräich]] | Stamm = [[Chordata]] | Klass = [[Mamendéieren]] | Uerdnung = [[Knabberdéieren]] | Famill = [[Laangschwanzmais]] | Ënnerfamill = [[Alweltmais]] | Gattung = | Wëssenschaftlechen Numm = Bandicota | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[John Edward Gray|„<span class="Person">Gray</span>“]] 1873 | Ënnerandeelung_ranking = Aarten | Ënnerandeelung = ''[[Indesch Maulefsrat]]'' <br> ''[[Echt Bandikurat]]'' <br>''[[Savile-Bandikurat]]'' <br> }} D''''Bandikurate''' si [[Raten]] a Südost[[asien]]. Si kënne bis 60&nbsp;cm laang ginn, a bis 1,5 Kilo schwéier. Um Réck si se hellgro, brong oder schwaarz an ënner dem Bauch knaschtegwäiss. D'Bandikurate gruewen ënnerierdesch Schlëff, mat hire viischte Patten, déi grouss Krallen hunn. An dëse Bai, déi mateneen duerch Gäng verbonne sinn, sinn eng Schlofkummer an e puer Kummere fir Fudderreserven. De lassene Buedem gëtt aus dem Bau transportéiert an opgekéipt. Als Fudder sammele se [[Friichten]], [[kärenzorten|Kären]] a Knollen. Si verloossen hire Bau prakresch nëmmen nuets, a wa se gestéiert ginn da gi se e schaarfen hellen [[Toun (Akkustik)|Toun]] vu sech. D'Bandikurate gehéieren a Südostasien zu de geféierlechsten a schiedlechste [[Knabberdéieren]]. Zwou Aarte sinn Iwwerdréier vu Krankheeten: * Déi eigentlech Bandikurat (''Bandicota indica'') iwwerdréit d'[[Leptospiros]]. * D'Indesch Pescht- oder Maulefsrat (''Bandicota bengalensis'') ass andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert. == Um Spaweck == * [http://www2.biology.sc.chula.ac.th/web%20of%20NHJCU%20PDF/5-2,61-67.pdf Verbreedung vun der Bandicota indica, eng pdf-Datei] * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=585161 Bandicota indica bei ITIS] * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=585160 Bandicota bengalensis bei ITIS] * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=585162 Bandicota savilei bei ITIS] [[Kategorie:Laangschwanzmais]] [[simple:Lesser Bandicoot rat]] tr0yd87bqlnaxvo48iajvs315yd76pv 0 45363 2680597 2680580 2026-06-03T12:48:50Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2680597 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … * … * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht ,[[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, awer et, bis d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee "kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm" vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joeren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen? * … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um "[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]" sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Bëschbrietspill]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] integral geschützt sinn? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] ar9gtfi7qsd2inxon6q7ie8t2ymp1iv 2680607 2680597 2026-06-03T14:27:21Z Zinneke 34 2680607 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … * … * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee "kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm" vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joeren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen? * … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um "[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]" sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Bëschbrietspill]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] integral geschützt sinn? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] tfw1jot742k20k7ka1v6ez7r5bci3f8 0 48675 2680621 2649814 2026-06-03T19:36:41Z Mobby 12 60927 /* Sous-Direkteren */ fréier 2680621 wikitext text/x-wiki {{Infobox Schoul | Leedung = Mike Borschette }} De '''Bouneweger Lycée Luxembourg (BLL)''', ursprénglech ''Lycée technique de Bonnevoie (LTB)'', ass eng ëffentlech [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg|Secondaires–]] an [[Héichschoul]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi am Quartier [[Bouneweg-Süd]] läit. [[Fichier:LTB 2008.jpg|thumb|260x260px|Vue op de Lycée (2008)]] == Historique == Den 19. Dezember 1953 ass d'[[Gesetz]] iwwer d'Beruffsausbildung a Kraaft getrueden<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1953/12/01/n1/jo|Titel=Loi du 1er décembre 1953 portant création de centres d'enseignement professionnel pour les apprentis de l'artisanat, du commerce et de l'industrie|Gekuckt=02.10.2022|Datum=01.12.1953|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Op Basis vun deem Gesetz ass mam [[Arrêté ministériel]] vum 5. Mäerz 1975 um [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht|Verluerekascht]] an der Stad eng Annexe vum [[Lycée Technique du Centre|Centre d'enseignement professionnel de Luxembourg]], der Stater Beruffsschoul, an d'Liewe geruff ginn<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/amin/1975/03/05/n1/jo|Titel=Arrêté ministériel du 5 mars 1975 portant création d'une annexe du Centre d'enseignement professionnel de Luxembourg à Luxembourg-Verlorenkost|Gekuckt=02.10.2022|Datum=05.03.1975|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Dës Annexe gouf an de Gebaier ([[Villa Hartmann]]) vun der [[Association sans but lucratif|Asbl]] [[Institut Sainte-Marie]] – tëscht der [[Rue Émile-Mayrisch]] an dem [[Boulevard Général-George-S.-Patton|Boulevard Général Patton]] – installéiert. D'Haushaltsschoul (École professionnelle et ménagère Ste-Marie) déi bis dohin do bestanen huet, gouf an d'Annexe vun der Beruffsschoul integréiert<ref name=":0">{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/v8681phdt/pages/7/articles/DIVL734|Titel=Integration der ,Haushaltungsschule’ Verlorenkost in den staatlichen Berufsunterricht|Gekuckt=02.10.2022|Auteur=Luxemburger Wort, 128. Jg., n° 226, S. 7|Datum=02.10.1975|Editeur=eluxemburgensia.lu|Sprooch=de}}</ref>. 398 Schüler an 48 Léierpersoune waren uganks an der Annexe<ref name=":0" />. De Lëtzebuerger Staat hat d'Gebaier am Ufank gelount, huet se awer duerno kaaft, deelweis ëmgeännert an erweidert. Iwwer d'Joren huet sech erausgestallt, datt déi Infrastrukturen net adaptéiert waren, fir eng ëmmer méi grouss Zuel vu Schüler ënnerzekréien. Duerch e Gesetz vum [[2. Dezember]] [[1983]] gouf e fënneften [[Lycée technique|technesche Lycée]] um Territoire vun der Gemeng Lëtzebuerg an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1983/12/02/n1/jo|Titel=Loi du 2 décembre 1983 portant création d'un cinquième lycée technique à Luxembourg|Gekuckt=02.10.2022|Datum=02.12.1983|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, dee mam [[groussherzoglecht Reglement|groussherzogleche Reglement]] vum [[15. Februar]] [[1984]] den Numm « Lycée technique de Bonnevoie » krut<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1984/02/15/n3/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 15 février 1984 octroyant une dénomination particulière au cinquième lycée technique de Luxembourg|Gekuckt=02.10.2022|Datum=15.02.1984|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. D'Regierung krut duerch d'Gesetz vum [[22. Juni]] 1984 d'Erlabnes fir en technesche Lycée zu [[Bouneweg]] ze bauen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/06/22/n1/jo|Titel=Loi du 22 juin 1984 autorisant le Gouvernement à procéder à la construction d'un lycée technique à Bonnevoie, y compris les équipements techniques, didactiques et mobiliers ainsi que l'aménagement des alentours|Gekuckt=02.10.2022|Datum=22.06.1984|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. D'Pläng, déi an engem Concours zeréckgehale goufen, waren déi vum ''Atelier a + u'' (Edmond Decker, Martin Lammar, René Massard)<ref name="centenaire">[https://abp.gouvernement.lu/dam-assets/pics/abp-centenaire-web.pdf ''Centenaire. Administration des bâtiments publics Luxembourg''] [sous la direction de Jean Leyder]. Luxembourg 10.2010, S.140-141. ISBN 978-99959-680-0-7.</ref>. D'Gebai huet 40 Klassesäll, plus aacht fir spezialiséiert Coursen ([[Daktylographie]], [[Physik]], [[Biologie]], [[Informatik]]), eng Dosen Ateliere fir d'praktesch Ausbildung ([[Mechanik]], [[Elektrotechnik]], [[Bitzen]], [[Kachen]], e Restaurant, eng Bäckerei an eng [[Metzlerei]], souwéi eng Sportshal<ref name=centenaire/>. Mat der Rentrée 1989/90 hunn d'Coursen am Gebai an der [[Rue du Cimetière (Stad Lëtzebuerg)|Kierfechtstrooss]] ugefaangen<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/n1c06b/pages/28/articles/DTL224|Titel=Avis de presse|Gekuckt=02.10.2022|Datum=16.06.1989|Editeur=d'Letzeburger Land, 36. Jg., nº 24, S. 28.|Sprooch=fr}}</ref>. Den …{{Wéini?}} [[1989]] gouf d'Gebai, dat 1,015 Milliarde [[Lëtzebuerger Frang]] kascht huet, ageweit. Virum Gebai gouf eng Monumentalskulptur vum [[Jeannot Bewing]], ''YBGA'' genannt, installéiert<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/spfdkt/pages/11/articles/DTL472|Titel=Sculpture de Jeannot Bewing devant le Lycée technique de Bonnevoie.|Gekuckt=02.10.2022|Datum=31.10.1991|Editeur=d'Letzeburger Land, 38. Jg., nº 44, S. 11|Sprooch=fr}}</ref>. Mam [[Groussherzoglecht Reglement|Groussherzogleche Reglement]] vum 29. Mäerz 2024 krut de Lycée dunn den neien Numm „Bouneweger Lycée Luxembourg“<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2024/03/29/a146/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 29 mars 2024 portant modification du règlement grand-ducal modifié du 15 février 1984 octroyant une dénomination particulière au cinquième lycée technique de Luxembourg|Gekuckt=22.04.2024|Datum=29.03.2024|Sprooch=fr}}</ref>. == Formatiounen == Am Bouneweger Lycée kann ee follgend Formatioune maachen: === Enseignement secondaire général === * Ënnescht Klassen: ''Classes de la voie d'orientation'' (7G, 6G, 5G, 5AD), ''Classes de la voie de préparation'' (7P, 6P, 5P, CIP), ''Classe d'accueil'' (7ACCU), ''Classe d'intégration pour jeunes adultes'' (CLIJAA) * Iewescht Klassen: ''Section administrative et commerciale'', ''Section ingénierie'', ''Section sciences sociales'' === Formation professionnelle === * ''Diplôme de technicien'' (DT) * ''Diplôme d'aptitude professionnelle'' (DAP) * ''Certificat de capacité professionnelle'' (CCP) === [[Brevet de technicien supérieur|BTS]] === ''Dessinateur et constructeur sur métal'' == Direkteren == * [[Fred Sunnen]] * Jean-Pierre Juttel (bis 2007) * Jean-Marie Wirtgen (vun 2007 bis September 2017) * Carole Theisen (vun November 2017 - September 2023) * Mike Borschette (zanter dem 1. September 2023<ref>{{Citation|URL=https://lequotidien.lu/a-la-une/le-lycee-technique-de-bonnevoie-a-la-recherche-dune-nouvelle-image/|Titel=Le lycée technique de Bonnevoie à la recherche d'une nouvelle image|Gekuckt=31.01.2024|Auteur=Jérémie Nadé|Sprooch=fr}}</ref>) == Sous-Direkteren == === fréier === *Jean-Marie Wirtgen *Georges Beck *Eugène Thill *Marc Bonvini *Carole Theisen (2012-2017) *Pascale Strauss (2017-2019) *Géraldine Haller (2015-2019) *Tessy Petro (2014-2023) *Tom Raths (2018-2023) *Lucien Kurtisi (2023-2024) *Daniel Straus (2025-2026) === aktuell === *Michel Dhur (zanter Juli 2025) *Géraldine Haller (zanter Oktober 2023) *Marco Tropeano (zanter Mäerz 2024) == Kuckt och == * [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.bounewegerlycee.lu/ Websäit vum Bouneweger Lycée] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schoulen an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bouneweg-Süd]] [[Kategorie:Bauwierker 1989]] kex3eahj5ndepxhk9p7j8wbbwdldvt2 2680622 2680621 2026-06-03T19:36:56Z Mobby 12 60927 2680622 wikitext text/x-wiki {{Infobox Schoul | Leedung = Mike Borschette }} De '''Bouneweger Lycée Luxembourg (BLL)''', ursprénglech ''Lycée technique de Bonnevoie (LTB)'', ass eng ëffentlech [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg|Secondaires–]] an [[Héichschoul]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi am Quartier [[Bouneweg-Süd]] läit. [[Fichier:LTB 2008.jpg|thumb|260x260px|Vue op de Lycée (2008)]] == Historique == Den 19. Dezember 1953 ass d'[[Gesetz]] iwwer d'Beruffsausbildung a Kraaft getrueden<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1953/12/01/n1/jo|Titel=Loi du 1er décembre 1953 portant création de centres d'enseignement professionnel pour les apprentis de l'artisanat, du commerce et de l'industrie|Gekuckt=02.10.2022|Datum=01.12.1953|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Op Basis vun deem Gesetz ass mam [[Arrêté ministériel]] vum 5. Mäerz 1975 um [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht|Verluerekascht]] an der Stad eng Annexe vum [[Lycée Technique du Centre|Centre d'enseignement professionnel de Luxembourg]], der Stater Beruffsschoul, an d'Liewe geruff ginn<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/amin/1975/03/05/n1/jo|Titel=Arrêté ministériel du 5 mars 1975 portant création d'une annexe du Centre d'enseignement professionnel de Luxembourg à Luxembourg-Verlorenkost|Gekuckt=02.10.2022|Datum=05.03.1975|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Dës Annexe gouf an de Gebaier ([[Villa Hartmann]]) vun der [[Association sans but lucratif|Asbl]] [[Institut Sainte-Marie]] – tëscht der [[Rue Émile-Mayrisch]] an dem [[Boulevard Général-George-S.-Patton|Boulevard Général Patton]] – installéiert. D'Haushaltsschoul (École professionnelle et ménagère Ste-Marie) déi bis dohin do bestanen huet, gouf an d'Annexe vun der Beruffsschoul integréiert<ref name=":0">{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/v8681phdt/pages/7/articles/DIVL734|Titel=Integration der ,Haushaltungsschule’ Verlorenkost in den staatlichen Berufsunterricht|Gekuckt=02.10.2022|Auteur=Luxemburger Wort, 128. Jg., n° 226, S. 7|Datum=02.10.1975|Editeur=eluxemburgensia.lu|Sprooch=de}}</ref>. 398 Schüler an 48 Léierpersoune waren uganks an der Annexe<ref name=":0" />. De Lëtzebuerger Staat hat d'Gebaier am Ufank gelount, huet se awer duerno kaaft, deelweis ëmgeännert an erweidert. Iwwer d'Joren huet sech erausgestallt, datt déi Infrastrukturen net adaptéiert waren, fir eng ëmmer méi grouss Zuel vu Schüler ënnerzekréien. Duerch e Gesetz vum [[2. Dezember]] [[1983]] gouf e fënneften [[Lycée technique|technesche Lycée]] um Territoire vun der Gemeng Lëtzebuerg an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1983/12/02/n1/jo|Titel=Loi du 2 décembre 1983 portant création d'un cinquième lycée technique à Luxembourg|Gekuckt=02.10.2022|Datum=02.12.1983|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, dee mam [[groussherzoglecht Reglement|groussherzogleche Reglement]] vum [[15. Februar]] [[1984]] den Numm « Lycée technique de Bonnevoie » krut<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1984/02/15/n3/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 15 février 1984 octroyant une dénomination particulière au cinquième lycée technique de Luxembourg|Gekuckt=02.10.2022|Datum=15.02.1984|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. D'Regierung krut duerch d'Gesetz vum [[22. Juni]] 1984 d'Erlabnes fir en technesche Lycée zu [[Bouneweg]] ze bauen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/06/22/n1/jo|Titel=Loi du 22 juin 1984 autorisant le Gouvernement à procéder à la construction d'un lycée technique à Bonnevoie, y compris les équipements techniques, didactiques et mobiliers ainsi que l'aménagement des alentours|Gekuckt=02.10.2022|Datum=22.06.1984|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. D'Pläng, déi an engem Concours zeréckgehale goufen, waren déi vum ''Atelier a + u'' (Edmond Decker, Martin Lammar, René Massard)<ref name="centenaire">[https://abp.gouvernement.lu/dam-assets/pics/abp-centenaire-web.pdf ''Centenaire. Administration des bâtiments publics Luxembourg''] [sous la direction de Jean Leyder]. Luxembourg 10.2010, S.140-141. ISBN 978-99959-680-0-7.</ref>. D'Gebai huet 40 Klassesäll, plus aacht fir spezialiséiert Coursen ([[Daktylographie]], [[Physik]], [[Biologie]], [[Informatik]]), eng Dosen Ateliere fir d'praktesch Ausbildung ([[Mechanik]], [[Elektrotechnik]], [[Bitzen]], [[Kachen]], e Restaurant, eng Bäckerei an eng [[Metzlerei]], souwéi eng Sportshal<ref name=centenaire/>. Mat der Rentrée 1989/90 hunn d'Coursen am Gebai an der [[Rue du Cimetière (Stad Lëtzebuerg)|Kierfechtstrooss]] ugefaangen<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/n1c06b/pages/28/articles/DTL224|Titel=Avis de presse|Gekuckt=02.10.2022|Datum=16.06.1989|Editeur=d'Letzeburger Land, 36. Jg., nº 24, S. 28.|Sprooch=fr}}</ref>. Den …{{Wéini?}} [[1989]] gouf d'Gebai, dat 1,015 Milliarde [[Lëtzebuerger Frang]] kascht huet, ageweit. Virum Gebai gouf eng Monumentalskulptur vum [[Jeannot Bewing]], ''YBGA'' genannt, installéiert<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/spfdkt/pages/11/articles/DTL472|Titel=Sculpture de Jeannot Bewing devant le Lycée technique de Bonnevoie.|Gekuckt=02.10.2022|Datum=31.10.1991|Editeur=d'Letzeburger Land, 38. Jg., nº 44, S. 11|Sprooch=fr}}</ref>. Mam [[Groussherzoglecht Reglement|Groussherzogleche Reglement]] vum 29. Mäerz 2024 krut de Lycée dunn den neien Numm „Bouneweger Lycée Luxembourg“<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2024/03/29/a146/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 29 mars 2024 portant modification du règlement grand-ducal modifié du 15 février 1984 octroyant une dénomination particulière au cinquième lycée technique de Luxembourg|Gekuckt=22.04.2024|Datum=29.03.2024|Sprooch=fr}}</ref>. == Formatiounen == Am Bouneweger Lycée kann ee follgend Formatioune maachen: === Enseignement secondaire général === * Ënnescht Klassen: ''Classes de la voie d'orientation'' (7G, 6G, 5G, 5AD), ''Classes de la voie de préparation'' (7P, 6P, 5P, CIP), ''Classe d'accueil'' (7ACCU), ''Classe d'intégration pour jeunes adultes'' (CLIJAA) * Iewescht Klassen: ''Section administrative et commerciale'', ''Section ingénierie'', ''Section sciences sociales'' === Formation professionnelle === * ''Diplôme de technicien'' (DT) * ''Diplôme d'aptitude professionnelle'' (DAP) * ''Certificat de capacité professionnelle'' (CCP) === [[Brevet de technicien supérieur|BTS]] === ''Dessinateur et constructeur sur métal'' == Direkteren == * [[Fred Sunnen]] * Jean-Pierre Juttel (bis 2007) * Jean-Marie Wirtgen (vun 2007 bis September 2017) * Carole Theisen (vun November 2017 - September 2023) * Mike Borschette (zanter dem 1. September 2023<ref>{{Citation|URL=https://lequotidien.lu/a-la-une/le-lycee-technique-de-bonnevoie-a-la-recherche-dune-nouvelle-image/|Titel=Le lycée technique de Bonnevoie à la recherche d'une nouvelle image|Gekuckt=31.01.2024|Auteur=Jérémie Nadé|Sprooch=fr}}</ref>) == Sous-Direkteren == === fréier === *Jean-Marie Wirtgen *Georges Beck *Eugène Thill *Marc Bonvini *Carole Theisen (2012-2017) *Pascale Strauss (2017-2019) *Géraldine Haller (2015-2019) *Tessy Petro (2014-2023) *Tom Raths (2018-2023) *Lucien Kurtisi (2023-2024) *Daniel Straus (2024-2026) === aktuell === *Michel Dhur (zanter Juli 2025) *Géraldine Haller (zanter Oktober 2023) *Marco Tropeano (zanter Mäerz 2024) == Kuckt och == * [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.bounewegerlycee.lu/ Websäit vum Bouneweger Lycée] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schoulen an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bouneweg-Süd]] [[Kategorie:Bauwierker 1989]] 20sujdo9hvg6ee7v4woewb9sccmi5e4 0 57738 2680644 2658741 2026-06-04T09:50:40Z Melouresbot 1237 Orthographie, replaced: puer mol → puermol using [[Project:AWB|AWB]] 2680644 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width: 100%; font-size: 95%; border-bottom-style: solid; margin-bottom: 1em; position:relative;" | style="width: 25px; vertical-align: middle;" | [[Fichier:Disambig.svg|25px]] | Dësen Artikel beschäftegt sech mat dem Gaalgen als Instrument fir eng Hiriichtung. Fir aner Bedeitungen, kuckt wgl.. [[Gaalgen (Homonymie)]]. |} {{skizz}} [[Fichier:Tombstone courthouse gallows.jpg|thumb|300px|Nobau vun engem historesche Gaalgen am [[Tombstone]] Courthouse State Historic Park, Arizona]] E '''Gaalgen''' (vum alen Héichdäit.. ''Galgo'' = Bampotto) ass en Dispositif fir d'Doudesstrof duerch en Henker ze vollzéien an zwar duerch de [[Strack (Hiriichtung)|Strack]]. D'Gaalge goufe fréier baussent den Uertschaften op engem héije Punkt opgeriicht. Dorun erënneren och nach zu Lëtzebuerg Bezeechnunge vun e puer Koppen, wéi [[Gaalgebierg]] ([[Bieles]], [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Esch-Uelzecht]] oder [[Keel]]) oder [[Lieu-dit]]en, wéi z.&nbsp;B. ''am Gaalgen'' zu [[Fréiseng]]. == De Gaalgen an der lëtzebuergescher Literatur == An der [[Literatur zu Lëtzebuerg|lëtzebuergescher Literatur]] mécht de [[Michel Rodange]] a sengem [[Reenert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst|Reenert]] e puermol Allusiounen un de Gaalgen. Hien huet geschriwwen<ref>an der Schreifweis vun 2019</ref>: <blockquote> {{Div col}} ''Drëtte Gesank, Vers 24:''<br> Da loossen ech e fänken,<br> Säi Schlass, dat gëtt besat;<br> E gëtt gestrooft mam Stillchen,<br> Mam '''Gaalgen '''a mam Rad.“<br> ''Drëtte Gesank, Vers 76:''<br> Mä wann Dir net gifft kommen,<br> Da giff Äert Schlass besat,<br> Dir gifft gehoolt, gestrooft ginn,<br> Mam '''Gaalgen '''a mam Rad.<br> ''Fënnefte Gesank, Vers 105:''<br> Bei Aangber stung de '''Gaalgen''':<br> Dräi Staangen un em Nol.<br> „Nu Fiissche“, sot de Wollef,<br> „Bekuckt Ier Plaz emol!<br> ''Zwielefte Gesank, Vers 27:''<br> Och Häre vun der Chamber<br> A munchen Affekot;<br> Ee wënscht dem Fuuss de '''Gaalgen''',<br> Deen aner gëtt em Rot.<br> {{Div col end}} </blockquote> == Kuckt och == * [[Doudesstrof]] * [[Strack (Hiriichtung)|Strack]] * [[Stillchen]] * [[Gaalgebierg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Gallows|Gaalgen}}{{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Doudesstrofen]] hb9klk3yr8tfba22o1mz8cf43s4xrge 0 63507 2680631 2634479 2026-06-04T07:02:12Z Zinneke 34 2680631 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Grosskreis.jpg|thumb|290px|right|Usiicht vun enger Kugel. <br><small>Den Equator (blo) deelt d'Kugel an zwou Hallschenten a kräizt de [[Meridian (Geographie)|Meridian]] (giel) ënner 90°. Wéi all aner duerchgezunne Linne vun dësem Bild ass den Equator ee [[Grousskrees]]. Déi gestréchelt Linne sinn d'[[Breetekrees]]ser.</small>]] Den '''Equator''' ([[Latäin|lat.]] „Gläichmécher“) ass dee [[Grousskrees]] vun enger [[Kugel (Geometrie)|Kugel]] oder vun engem [[Planéit]], dee vu béide [[Pol (Geographie)|Pole]] gläich wäit ewech ass. Et ass deen eenzege [[Breetekrees]], dee gläichzäiteg ee [[Grousskrees]] ass, also déi kierzt Verbindung tëscht all senge Punkten duerstellt. Seng [[geographesch Breet]] ass &nbsp;0°. D'[[Rotatiounsachs]] vun engem astronomeschen Objet gëtt am Zentrum als [[Orthogonal|Normaldefin]]éiert – dat ass am Allgemengen de [[Schwéierpunkt]] – eng [[Fläch (Mathematik)|Fläch]]. Dës Fläch heescht '''Equatorfläch'''. Den Equator ass d'[[Schnëttlinn]] vun der Equatorfläch mat der [[Fläch (Topologie)|Uewerfläch]]. D'[[Projektioun (Geometrie)|Projektioun]] vum Equator op d'[[Himmelssphär]] ass den '''Himmelsequator'''. Aus direkte Grënn gëtt den '''Äerdequator''' einfach „Equator“ genannt. == Äerdequator == [[Fichier:wendekreise.png|right|280px|thumb|Equator a [[Wendekrees]]ser]] [[File:Equator.gif|thumb|280px|Den Equator (Schema vun der Äerd als Kugel)]] [[Fichier:Ecuador SanAntoniodePichincha MitaddelMundo Monument.JPG|thumb|280px|right|[[Mitad del Mundo|Equatormonument]] bei Quito]] === De Verlaf vum Equator === Den Equator vun der [[Äerd]] (theoreeteschen Duerchmiesser 12.756,26817&nbsp;km), féiert duerch [[Afrika]], d'[[Malediven]] an den [[Indeschen Ozean]], [[Indonesien]], d'zentralpazifesch [[Mikronesien (Inselgebitt)|Mikronesien]] a [[Südamerika]]. Den Equator trennt dobäi d'[[Nordhallefkugel|Nord-]] vun der [[Südhallefkugel]]. De Mëttelpunkt vum Equatorkrees fält mat deem vun der [[Kugel]] zesummen. Wéinst de liichte periodesche Beweegunge vun der [[Äerdachs]] kann de momentanen Equator op enger Plaz bis zu ronn 10 Meter vum mëttleren Equator ewech sinn. Déi theoreetesch Längt, respektiv den Ëmfang vum Equator ass 40.075,016686&nbsp;km.<ref>http://earth-info.nga.mil/GandG/publications/tr8350.2/tr8350_2.html NIMA Technical Report TR8350.2</ref> Um Land geet den Equator duerch 11 Staaten: * {{ECU}} (huet säin Numm och vum Equator) * {{COL}} * {{BRA}} * {{STP}} * {{GAB}} * {{COG}} * {{COD}} * {{UGA}} * {{KEN}} * {{SOM}} * {{IDN}} Donieft geet den Equator nach iwwer e puer Inselgruppen ewech, leeft awer net iwwer hir Landfläch. Dozou gehéieren d'[[Malediven]] a verschidden Inselgruppe vum [[Pazifik]]. Véier Haaptstied leien zimmlech no beim Equator: * [[Quito]] (20&nbsp;km südlech vum Equator) - {{ECU}} * [[Libreville]] (40&nbsp;km nërdlech vum Equator) - {{GAB}} * [[São Tomé (Stad)|São Tomé]] (35&nbsp;km nërdlech vum Equator) - {{STP}} * [[Kampala]] (35&nbsp;km nërdlech vum Equator) - {{UGA}} Am [[Koordinatesystem]] vun der Äerd (analog och um [[Äerdmound]] oder op den [[Himmelskugel|Himmels]]-[[Globus (Kartographie)|Globen]]) zielt déi geographesch Breet vum Equator no [[Norden]] positiv, no Süden negativ. Am englesche Sproochraum gëtt och N oder S derbäigesat - z.&nbsp;B. 52°N fir [[Berlin]], 52°S fir d'[[Falklandinselen]]. Laanscht den Äerdequator entsprécht eng [[Séimeil]] genee enger [[Bouminutt]]. Sou war d'Séimeil (ofgekierzt '''sm'''; engl. ''nautical mile, NM'') fréier definéiert. No der Aféierung vum [[metresche System]] ergëtt sech haut eng ëm 10&nbsp;cm méi laang Mooss fir eng Bouminutt um Equator. De Wäert vun der Séimeil vun 1.852 Meter ergëtt sech aus dem mëttleren Äerd[[radius]] (6.370&nbsp;km). Och déi fréier Definitioun vum [[Meter]] war vun der Längt vum Äerdequator resp. vun de Meridianen (soll 40.000.000 Meter entspriechen) ofgeleet. == Himmelsequator == Den '''Himmelsequator''' ass de [[Grousskrees]] op der geduechter [[Himmelskugel]], op där e vun der Fläch vum Äerdequator geschnidde gëtt. Anescht ausgedréckt: Hien deelt d'Himmelskugel an eng Nord- an eng Südhalschent. Well d'[[Äerdachs]] géintiwwer der Fläch vum [[Sonnesystem]] gebéit ass, schneid den Himmelsequator d'[[Ekliptik]] – déi visuell Fläch vun der [[Ëmlafbunn]] vun der [[Sonn]] ëm d'[[Äerd]] – ënner engem Wénkel vun 23,44° (''[[Ekliptik|Schréi vun der Ekliptik]]''). Déi zwéi Schnëttpunkte ginn als ''[[Equinoxe|Fréijoerspunkt]]'' resp. ''Hierschtpunkt'' bezeechent, well sech an hinnen d'Projektioun vun der Sonn un déi visuell Himmelskugel zu den [[Equinoxe|Dag-an-Nuechtgläiche]]n am Fréijoer resp. Hierscht ophält. Plazen um Himmelsequator hunn am [[equatoriale Koordinatesystem]] d'[[Deklinatioun (Astronomie)|Deklinatioun]]&nbsp;0°, eng [[Poldistanz]] vun 90°, hir [[Rektaszensioun]] gëtt vum Fréijoerspunkt aus gemooss. Well d'Äerdachs eng [[Prezessioun]]sbeweegung huet, ännert sech am Laf vun der Zäit och den Himmelsequator. == Literatur == * Joachim Herrmann: ''dtv-Atlas Astronomie''. Dtv, Mäerz 2005. ISBN 3-423-03267-7 == Kuckt och == * [[Nullmeridian]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Koordinatesystemer]] [[Kategorie:Geographie]] [[Kategorie:Äerd]] dezlny3llxjtryo4v7xqtldb3g1j9oj 0 69092 2680623 2475773 2026-06-03T20:39:41Z ~2026-33078-14 71584 2680623 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} [[Fichier:Karte der Moselstaustufen.png|thumb|300px|Kaart vun de Muselstaustufen]] [[Fichier:EcluseFrouard2.jpg|thumb|Vue op d'Staustuf vu Frouard]] [[Fichier:Einweihung des Mosel-Schifffahrtsweges 1964-HB9890 RGB.jpg|thumb|D'Groussherzogin Charlotte, de Lübke an den De Gaulle bei der Aweiung an der Schleis vun Tréier]] Déi éischt Iddi fir d'[[Musel]] ze kanaliséiere koum [[1794]] wéi d'Stad [[Metz]] an d'Handwierkerkummer vu Metz, d'Fuerderung vun enger Kanaliséierung un de franséische Staat gestallt hunn. Déi Fuerderung gouf mat der Wichtegkeet vun enger Waasserstrooss tëscht Däitschland a Frankräich begrënnt. Dorop ass awer näischt a Frankräich geschitt bis 1836 ugefaange gouf fir d'Musel vu [[Frouard]] bis op [[Perl]] ze regléieren. E richtege Kanal gouf eréischt 1867 tëscht Frouard a Metz gebaut. Den Deel vu Metz bis op [[Diddenuewen]] gouf nom [[Éischte Weltkrich]] mat Suen déi Frankräich vun Däitschland fir [[Krichsschued]]indemnisatioune krut, ausgebaut. D'Streck Diddenuewen-Perl gouf net ausgebaut. Op däitscher Säit ware bis [[1939]] all Pläng a Propositioune vun enger Kanaliséierung am Sand verlaf. [[1940]] huet de [[Reichsverkehrsminister]] kommandéiert datt d'Musel soll schëffbar gemaach ginn. D'Aarbechten dofir sinn awer net aus de Kannerschong erauskomm, an déi eenzeg nennenswäert Konstruktioun un där vun 1941 bis 1945 geschafft gouf war d'[[Staustuf Koblenz|Staustuf vu Koblenz]]. Wéi an den [[1950|fofzeger Joren]] am Zuch vun der däitsch-franséischer Frëndschaft no Projete gesicht gouf, fir déi ze besigelen, war d'Kanaliséierung vun der Musel just de richtegen. Doriwwer eraus hunn d'Fransousen d'Kanaliséierung och zu enger Konditioun gemaach fir hir Zoustëmmung, datt d'[[Saarland]] sech nees bei Däitschland konnt uschléissen. Deemno gouf de [[27. Oktober]] [[1956]] e [[Staatsvertrag]] ënnerschriwwen deen d'Käschten an Verdeelung vun den Aarbechte festgehalen huet. D''''Kanaliséierung vun der Musel''' vun [[1958]] bis [[1964]] huet de Floss vu [[Metz]] bis op de [[Rhäin]] bei [[Koblenz]] schëffbar gemaach. Iwwer eng Streck vun 270&nbsp;km war doduerch d'Musel fir Schëffer bis 1500 Tonne gëeegent. Grondlag war de [[Muselvertrag vum 27. Oktober 1956]], an dem sech [[Däitschland]], [[Frankräich]] a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] verflichten, d'[[Musel]] zu engem europäesche [[Schëffaartswee]] auszebauen. Déi offiziell Aweiung war de [[26. Mee]] [[1964]] zu [[Opech]] a Presenz vun der [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Charlotte]], dem Bundespresident [[Heinrich Lübke]], an dem franséische President [[Charles de Gaulle]]. D'Éieregäscht goufen op dräi Schëffer, der ''MS Rüdesheim'', der ''MS Frankfurt'' an der ''MS Strasbourg'' ënnerbruecht. Den de Gaulle huet d'Bändchen duerchgeschnidden. Bis haut si vun [[Neuves-Maisons]] bis op [[Koblenz]] 392,36&nbsp;km Musellaf mat 28 [[Schëffsschleis|Schleisen]], déi zesummen en Niveausënnerscheed vu ronn 161 m iwwerwannen, fir Schëffer mat groussem Gabarit ausgebaut ginn. Vu Koblenz bis op Frouard kënne Schëffer vun der [[CEMT-Klasse fir Schëffer|Klass Vb]] drop fueren, méi uewen nach déi vun der Klass Va. Vu Frouard bis op Toul leeft de [[Marne-Rhäin Kanal]] op enger Streck vun 21,5&nbsp;km iwwer déi kanaliséiert Musel. Vum Hafe vun Neuves-Maisons un leeft e Kanal laanscht d'Musel bis op [[Golbey]], wou e sech deelt. Den Aarm deen no Oste féiert, geet weider laanscht d'Musel bis op [[Épinal]], den anere féiert iwwer d'[[Schleisentrap vu Golbey]] op de Scheet vum [[Musel]]- a [[Saône]]baseng. Dee Kanal dee fréier zum [[Canal de l'Est]] gehéiert huet, als ''Canal de l'Est branche Sud (CeBS)'', gouf 2003 a [[Canal des Vosges]] ëmgedeeft. D'Schleise vun deem Kanal sinn am [[Gabarit Freycinet|Freycinet-Gabarit]] gebaut. {{Méi Info 1|Lëscht vun de Bauwierker op der kanaliséierter Musel}} Déi lescht Schleis ass déi vum Hafen zu [[Neuves-Maisons]], vu wou aus de Kanal Verbindung mat dem [[Canal de l'Est]] huet, iwwer den 123&nbsp;km laangen Deel deen zanter 2003 [[Canal des Vosges]] heescht. Zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt et dräi Staustufe mat Schleisen: * [[Staustuf Schengen-Opech]] (Muselkanalkilometer 242,43) * [[Schleis Stadbriedemes-Palzem|Staustuf Stadbriedemes-Palzem]] (Muselkanalkilometer 229,87) * [[Schleis Gréiwemaacher-Wellen|Staustuf Gréiwemaacher-Wellen]] (Muselkanalkilometer 212,85) == Literatur == * [[Norbert Etringer|Etringer, Norbert]], 1978. Aus der Geschichte der Moselschiffahrt. 2. unveränderte Auflage. 217 S. 72 Fotos und Abbildungen. Ed. J.-P. Krippler-Muller, Luxemburg. Imprimerie Burg, Echternach. [<small>Am Buch sinn ë a. fréier Kanaliséierungspläng beschriwwen.</small>] * Gretsch, Lucien, 1984. 20 Jahre Moselkanal: die Mosel als Schiffahrtsweg. Luxemburger Wort Jg. 137, Nr. 122: 17-18. * [[Carlo Hemmer|Hemmer, Carlo]], 1956. Die Moselkanalisierung und wir. [[D'Lëtzebuerger Land|D'Letzeburger Land]] vum 22. Juni 1956. * [[Marcel Heuertz|Heuertz, Marcel]], [[Paul Margue]], [[Batty Weber]], [[Robert Bruch]], [[Nicolas Hein]], [[Léopold Reichling]], H. Krombach & [[Josy Barthel]], 1956-57. Gegen die Moselkanalisierung. Traducteur: Walther John. pp.&nbsp;66–136 Lëtzeburger Sportfescherverband, Luxembourg. * Kutz, Marlies, 1967. Zur Geschichte der Moselkanalisierung von den Anfängen bis zur Gegenwart, ein Überblick. In: Beiträge zur Geschichte der Moselkanalisierung. 318 S. Rheinisch-Westfälisches Wirtschaftsarchiv, Köln. * Milkereit, Gertrud, 1967. Das Projekt der Moselkanalisierung, ein Problem der westdeutschen Eisen- und Stahlindustrie. In: Beiträge zur Geschichte der Moselkanalisierung. 318 S. Rheinisch-Westfälisches Wirtschaftsarchiv, Köln. * Roderes, Michel, 1991. Les conséquences économiques et politiques de la canalisation de la Moselle. Thèse, mémoire de fin de stage, Diekirch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Ouverture solennelle de la Moselle canalisée}} * [https://web.archive.org/web/20071009211223/http://www.transportrecht.org/dokumente/MoselV.pdf ''Vertrag zwischen der Bundesrepublik Deutschland, der Französischen Republik und dem Großherzogtum Luxemburg über die Schiffbarmachung der Mosel''] [[PDF]] * [https://www.youtube.com/watch?v=uvGCAPdRrEQ Originalfilm vun der Aweiung vun der Kanaliséierung vun der Musel] op youtube.com [[Kategorie:Musel]] [[Kategorie:Kanäl]] ed0j56o2qdqmoxrloe24brvx30p197z 0 71805 2680594 2680593 2026-06-03T12:31:59Z GilPe 14980 2680594 wikitext text/x-wiki {{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:06, 2. Jun. 2026 (UTC)}} {{Infobox Transportreseau |Linnen = 30<br>8 Nuetslinnen }} [[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]] [[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]] [[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]] De '''Stättesche Bus''', offiziell '''Autobus de la Ville de Luxembourg''' (gekierzt '''AVL''') ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&nbsp;km assuréiert. Den AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau begräift 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')<ref>Stand: 12. Abrëll 2026</ref>. Donieft gëtt et 19 Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') fir Leit iwwer 70 Joer, deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann. De Call-a-Bus mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 2.446 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2025 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn (2009: 7.000 Leit), an eng 5.397 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert (2009: 7.400)<ref name=":3">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/le-service-autobus-de-la-ville-de-luxembourg-avl|Titel=Le Service Autobus de la Ville de Luxembourg - AVL|Gekuckt=03.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref name=zejoert>[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html "Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl."] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.</ref>. 2025 sinn op de Stater Buslinnen 26,9 Millioune Kilometer gefuer ginn (2018: 13,6 Mio km) an et goufe ronn 40 Millioune Leit transportéiert (2018: 40,3 Mio). De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt<ref name=":3" /><ref name=":4" />. 2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019</ref>. Den AVL huet 526 Mataarbechter <small>(Stand: 2026)</small>, dovun 384 Chaufferen, 13 Kontrolleren, 19 Leit an der Permanence, 28 an der Verwaltung, 10 am Qualitéitsmanagement, 2 Trainer, 29 Mataarbechter am Atelier, 26 am Botzdéngscht a 15 Leit an anere Funktiounen.<ref name=":3" /> Am Budget 2026 si fir den AVL Depensë fir 139 Milliounen Euro virgesinn, géintiwwer Recettë vun 33,1 Milliounen Euro.<ref name=":3" /> == Geschicht == === Vum Ufank bis haut=== [[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]] Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass. {{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}} Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen<ref>Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.</ref>. {| class="wikitable" |- ! Datum !! Linn(en) |- | 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm |- | 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng |- | 15.02.1929 || Kräizgrënnchen |- | 08.06.1931 || Gronn - Pafendall |- | 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss |- | 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss |- | 15.03.1946 || Kierchbierg |- | 19.06.1952 || Cents - Hamm |- | 01.11.1952 || Neiduerf |- | 01.05.1955 || Rollengergonn |- | 13.09.1955 || Hollerech |- | 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss |- | 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg |} D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf<ref>Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9</ref>. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn. Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt. D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert. No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen<ref>René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993</ref>. Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn. Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]). Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert: *en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt; *e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen; *Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren. Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf. Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: *de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren; *den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]]; *den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf. == Technesch Infrastruktur == === Tramsschapp Lampertsbierg === [[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]] Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert. === Garage Hollerech === De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen. Am Depot zu Hollerech gi just déi eege Busse vum AVL ënnerdaach gestallt, déi vun de Sous-traitance ginn en de jeeweilege Betriber geparkt. Den AVL installéiert vun 2026 un eng Software fir d'Elektrobussen am Depot ze geréieren, wat e méi effizient Luede vun de Gefierer iwwer Nuecht erméiglecht. Dës Software iwwerwaacht och d'Parke vun de Bussen am Depot an e prezise [[Geolokalisatioun|Geolokalisatiounssystem]] erlaabt et den Depot beschtens z'organiséieren.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/developpement-strategique-et-projets|Titel=Développement stratégique et projets|Gekuckt=02.06.2026|Datum=02.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref> An der Tëschenzäit (zënter …{{Wéini?}}) ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „[[Véhicules et maintenance]]“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert. Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den Trams- a Busmusée an engem separate Gebai ënnerbruecht. {{Méi Info 1|Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg}} === Neien Depot === Mëttelfristeg ass et virgesinn de 50 Joer alen Hollerecher Depot mat engem neien z'ersetzen. Eng Aarbechtsgrupp ass aktuell <small>(Stand: 2026)</small> amgaang en neie Site mat allen operationellen Ufuerderungen a Kompatibilitéite fir zukünftegen Technologien ze plangen, deen an der Ëmgéigend vum geplangte [[Stater Tram#Tramsschapp Cloche d'or|Luxtram-Tramsschapp op der Cloche d'or]] soll entstoen<ref name=":1" /><ref>{{Citation|URL=https://www.chd.lu/de/node/2947|Titel=Un projet de loi pour financer un deuxième Tramsschapp à la Cloche d’Or {{!}} Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.chd.lu|Sprooch=de}}</ref>. == AVL-Linnen == {{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}} == Déngscht um Client == Op méi groussen Halte stinn digital DFI-Panneauen ('''D'''igitale-'''F'''ahrgast-'''I'''nformation) fir d'Clienten an Echtzäit iwwer den Depart vun hirer Linn z'informéieren. Fir de Confort vun de Clienten, sinn iwwer 300 Halten an der Stad mat engem [[Bushaischen]] ekipéiert, an deenen op digitalen Ecranen Informatiounen iwwer de Fuerplang an de Reseau affichéiert ginn. Mëttelfristeg ass een Zil vum AVL fir d'Digitaliséierung virun ze dreiwen an och op Arrêten ouni Bushaischen eng digital Fuerplang- an Netzinformatioun unzebidden an d'Pabeierinformatioun ofzeschafen, sou wéi dat an enger Testphas scho mam „Live-Paper“ gemaach gëtt.<ref name=":1" /> <gallery widths="200" perrow="4" caption="Informatioun fir d'Clienten"> Fichier:Luxembourg, affiche pandémie Covid-19 (103).jpg|Eent vun den iwwer 300 Bushaisercher an der Stad Lëtzebuerg Fichier:Luxembourg, panneau DFI Gare centrale (101).jpg|En alen… Fichier:Luxembourg, Hamilius, Teleste outdoor RGB LED display (103).jpg|…an en neien DFI-Panneau um Hamilius Fichier:Luxembourg, livepaper Clausener Bréck (102).jpg|E „Live-Paper“ a Clausen. </gallery> == Fuerpark == Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert<ref name="zejoert" />. Den AVL-Fuerpark besteet aus 167 Bussen<ref name=":2">An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.</ref>, woubäi nach eng Rëtsch Busse vu private Firmae kommen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025<ref name=":0">{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}</ref> !Kategorie !Serie !Marque a Modell !Ugemellt !Zuel !Zuel/Kat. |- | rowspan="7" |Gelenkbus |1-20 |Mercedes-Benz eCitaro G |11.2025 |20 | rowspan="7" |80<ref name=":2" /> |- |31-44 |Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid |12.2020 |14 |- |45-55 |Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid |03.2023 |11 |- |56-66 |Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G |12.2011 |11 |- |68-74 |Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G |12.2013 |8 |- |75-84 |Mercedes-Benz Citaro C2 G |09.2015 |10 |- |85-88;<br>90-92 |Volvo 7900A Hybrid |04.2017 |6 |- | rowspan="7" |Standardbus |101-105 |Volvo 7900 Electric Hybrid |01.2017 |5 | rowspan="7" |80<ref name=":2" /> |- |106-115 |Volvo 7900E |10.2020 |9 |- |116-128 |Volvo 7900E |10.2021 |13 |- |129-143 |Mercedes-Benz eCitaro |01.2024 |15 |- |144-158 |Mercedes-Benz eCitaro |11.2025 |15 |- |201-210 |Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid |08.2021 |10 |- |278-282;<br>284-287;<br>289-292 |Mercedes-Benz O530 Citaro facelift |12.2013 |13 |- | rowspan="4" |Midibus |329-331 |Flex-i-Trans |08.2014 |3 | rowspan="4" |7 |- |332 |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 |12.2020 |1 |- | rowspan="2" |333-335 | rowspan="2" |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 |10.2021 |1 |- |11.2021 |2 |- |'''TOTAL''' | | | | |'''167<ref name=":2" />''' |} === Nummeréierung === Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut: * 1 – 100: Gelenkbussen * 101 – 299: Standardbussen * 301 – 499: Mini- a Midibussen * Serie 501 – …: Déngschtgefierer * Serie >601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren. ==== Entwécklung vun der Nummeréierung ==== Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn. Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn. Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid). Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1. === Videoiwwerwaachung === Fir eng méi héich Sécherheet fir d'Benotzer vum ëffentlechen Transport ze garantéieren, huet d'Stad Lëtzebuerg am Joer 2022 decidéiert, all d'Bussen an hirem Netz progressiv mat engem [[Videoiwwerwaachung|Videoiwwerwaachungssystem]] auszestafféieren. Hautdesdaags <small>(Stand: Juni 2026)</small> si bal all Bussen am Stater Reseau mat sou engem System ekipéiert. Fir déi 5&nbsp;% vun de Bussen déi nach net ekipéiert sinn, ass d'Installatioun fir 2027 virgesinn.<ref name=":1" /> == Elektromobilitéit == D'Stad Lëtzebuerg huet sech staark engagéiert fir d'AVL-Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten an 2017 goufen déi éischt Luedstatiounen op der Terminussen installéiert. Am Joer 2019 huet d'Stad dunn decidéiert, hier ganz Busflott – déi eege Busse gradewéi déi vun de privaten Entreprisen, déi fir den AVL fueren – z'elektrifizéieren, d'Dieselbussen ofzeschafen an nëmmen nach [[Elektrobus|elektresch Bussen]] ze kafen. An deem Kader gouf am Joer 2022 eng Ausschreiwung fir d'Sous-traitance lancéiert, an där d'Benotze vu voll elektresche Gefierer virgeschriwwen ass. Zënter der Elektrifizéierung vum Netz sinn d'[[Kuelendioxid|CO₂]]-Emissiounen däitlech erofgaangen, wat de positiven Impakt vun dësem Wiessel a Richtung vun enger nohalteger Mobilitéit ënnersträicht. Am Joer 2016, ier de Reseau elektrifizéiert gouf, hunn d'Busse vum AVL an de Sous-traitanten am Ganze 15.600 Tonnen CO₂ ausgestouss, wat ronn 38&nbsp;% vun all den Emissioune vun den Aktivitéite vun der Stad Lëtzebuerg (Gefierer, Verwaltungsgebaier, technesch Infrastruktur, asw.) ausmécht. Wann d'Elektrifizéierung vum AVL bis ofgeschloss ass, sinn dës Emissioune bal komplett eliminéiert. Am Laf vum Joer 2026 sinn nach 57 weider elektresch Busse geplangt, sou datt bis Enn vum Joer 95&nbsp;% vun der Flott aus elektresche Busse besteet. Dat Joer duerno sinn dann nach 15 zousätzlech elektresch Busse virgesinn, woumat dann de komplette Wiessel vun Diesel op voll elektresch Mobilitéit ofgeschloss ass<ref name=":1" />. ==== Opluedstatiounen ==== [[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|thumb|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier…]] [[File:Luxembourg, station de recharge AVL-Bouillon (102).jpg|thumb|… an d'Luedstatiounen am Depot Hollerech]] Fir déi Bussen, déi mat [[Pantograph|Pantographen]] ekipéiert sinn, gëtt et aktuell <small>(Stand: Juni 2026)</small> 17 Luedstatiounen op aacht Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutte kënnen opgeluede ginn: * Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24) * Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15) * Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29) * Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22) * P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5) * Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26) * Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10) * Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14). Do dernieft bestinn am Depot zu Hollerech nach 30 Opluedpunkten, haaptsächlech fir d'Bussen iwwer Nuecht opzelueden<ref name=":1" />. == Kuckt och == * [[CFL-Busdéngscht]] * [[Régime général des transports routiers]] (RGTR) * [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE) * [[Fréiere Stater Tram]] * [[Stater Tram]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html Den AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg] * [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller] *Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019 {{Referenzen}} [[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]] jhh0wrextn00syx4e1y99sj86n0kst3 2680595 2680594 2026-06-03T12:43:50Z GilPe 14980 /* Fuerpark */ 2680595 wikitext text/x-wiki {{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:06, 2. Jun. 2026 (UTC)}} {{Infobox Transportreseau |Linnen = 30<br>8 Nuetslinnen }} [[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]] [[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]] [[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]] De '''Stättesche Bus''', offiziell '''Autobus de la Ville de Luxembourg''' (gekierzt '''AVL''') ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&nbsp;km assuréiert. Den AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau begräift 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')<ref>Stand: 12. Abrëll 2026</ref>. Donieft gëtt et 19 Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') fir Leit iwwer 70 Joer, deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann. De Call-a-Bus mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 2.446 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2025 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn (2009: 7.000 Leit), an eng 5.397 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert (2009: 7.400)<ref name=":3">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/le-service-autobus-de-la-ville-de-luxembourg-avl|Titel=Le Service Autobus de la Ville de Luxembourg - AVL|Gekuckt=03.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref name=zejoert>[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html "Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl."] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.</ref>. 2025 sinn op de Stater Buslinnen 26,9 Millioune Kilometer gefuer ginn (2018: 13,6 Mio km) an et goufe ronn 40 Millioune Leit transportéiert (2018: 40,3 Mio). De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt<ref name=":3" /><ref name=":4" />. 2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019</ref>. Den AVL huet 526 Mataarbechter <small>(Stand: 2026)</small>, dovun 384 Chaufferen, 13 Kontrolleren, 19 Leit an der Permanence, 28 an der Verwaltung, 10 am Qualitéitsmanagement, 2 Trainer, 29 Mataarbechter am Atelier, 26 am Botzdéngscht a 15 Leit an anere Funktiounen.<ref name=":3" /> Am Budget 2026 si fir den AVL Depensë fir 139 Milliounen Euro virgesinn, géintiwwer Recettë vun 33,1 Milliounen Euro.<ref name=":3" /> == Geschicht == === Vum Ufank bis haut=== [[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]] Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass. {{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}} Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen<ref>Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.</ref>. {| class="wikitable" |- ! Datum !! Linn(en) |- | 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm |- | 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng |- | 15.02.1929 || Kräizgrënnchen |- | 08.06.1931 || Gronn - Pafendall |- | 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss |- | 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss |- | 15.03.1946 || Kierchbierg |- | 19.06.1952 || Cents - Hamm |- | 01.11.1952 || Neiduerf |- | 01.05.1955 || Rollengergonn |- | 13.09.1955 || Hollerech |- | 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss |- | 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg |} D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf<ref>Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9</ref>. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn. Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt. D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert. No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen<ref>René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993</ref>. Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn. Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]). Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert: *en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt; *e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen; *Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren. Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf. Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: *de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren; *den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]]; *den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf. == Technesch Infrastruktur == === Tramsschapp Lampertsbierg === [[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]] Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert. === Garage Hollerech === De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen. Am Depot zu Hollerech gi just déi eege Busse vum AVL ënnerdaach gestallt, déi vun de Sous-traitance ginn en de jeeweilege Betriber geparkt. Den AVL installéiert vun 2026 un eng Software fir d'Elektrobussen am Depot ze geréieren, wat e méi effizient Luede vun de Gefierer iwwer Nuecht erméiglecht. Dës Software iwwerwaacht och d'Parke vun de Bussen am Depot an e prezise [[Geolokalisatioun|Geolokalisatiounssystem]] erlaabt et den Depot beschtens z'organiséieren.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/developpement-strategique-et-projets|Titel=Développement stratégique et projets|Gekuckt=02.06.2026|Datum=02.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref> An der Tëschenzäit (zënter …{{Wéini?}}) ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „[[Véhicules et maintenance]]“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert. Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den Trams- a Busmusée an engem separate Gebai ënnerbruecht. {{Méi Info 1|Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg}} === Neien Depot === Mëttelfristeg ass et virgesinn de 50 Joer alen Hollerecher Depot mat engem neien z'ersetzen. Eng Aarbechtsgrupp ass aktuell <small>(Stand: 2026)</small> amgaang en neie Site mat allen operationellen Ufuerderungen a Kompatibilitéite fir zukünftegen Technologien ze plangen, deen an der Ëmgéigend vum geplangte [[Stater Tram#Tramsschapp Cloche d'or|Luxtram-Tramsschapp op der Cloche d'or]] soll entstoen<ref name=":1" /><ref>{{Citation|URL=https://www.chd.lu/de/node/2947|Titel=Un projet de loi pour financer un deuxième Tramsschapp à la Cloche d’Or {{!}} Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.chd.lu|Sprooch=de}}</ref>. == AVL-Linnen == {{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}} == Déngscht um Client == Op méi groussen Halte stinn digital DFI-Panneauen ('''D'''igitale-'''F'''ahrgast-'''I'''nformation) fir d'Clienten an Echtzäit iwwer den Depart vun hirer Linn z'informéieren. Fir de Confort vun de Clienten, sinn iwwer 300 Halten an der Stad mat engem [[Bushaischen]] ekipéiert, an deenen op digitalen Ecranen Informatiounen iwwer de Fuerplang an de Reseau affichéiert ginn. Mëttelfristeg ass een Zil vum AVL fir d'Digitaliséierung virun ze dreiwen an och op Arrêten ouni Bushaischen eng digital Fuerplang- an Netzinformatioun unzebidden an d'Pabeierinformatioun ofzeschafen, sou wéi dat an enger Testphas scho mam „Live-Paper“ gemaach gëtt.<ref name=":1" /> <gallery widths="200" perrow="4" caption="Informatioun fir d'Clienten"> Fichier:Luxembourg, affiche pandémie Covid-19 (103).jpg|Eent vun den iwwer 300 Bushaisercher an der Stad Lëtzebuerg Fichier:Luxembourg, panneau DFI Gare centrale (101).jpg|En alen… Fichier:Luxembourg, Hamilius, Teleste outdoor RGB LED display (103).jpg|…an en neien DFI-Panneau um Hamilius Fichier:Luxembourg, livepaper Clausener Bréck (102).jpg|E „Live-Paper“ a Clausen. </gallery> == Fuerpark == Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert<ref name="zejoert" />. Den AVL-Fuerpark besteet aus <small>(Stand: Juni 2026)</small>: * 130 eegen AVL Bussen: 72 [[Standardbus|Standardbussen]] (dovun 52 Elektrobussen, …&nbsp;%) an 58 Gelenkbussen (dovun 20 Elektrobussen, …&nbsp;%), * 160 Busse vun der Sous-traitance, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren: 72 Standardbussen, 58 Gelenkbussen a 4 Midibussen, déi all elektresch fueren. Am Laf vun 2026 kritt den AVL nach 42 elektresch Gelenk- a 14 Standardbussen an dat Joer drop nach 15 Standardbussen. {{Update}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025<ref name=":0">{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}</ref> !Kategorie !Serie !Marque a Modell !Ugemellt !Zuel !Zuel/Kat. |- | rowspan="7" |Gelenkbus |1-20 |Mercedes-Benz eCitaro G |11.2025 |20 | rowspan="7" |80<ref name=":2">An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.</ref> |- |31-44 |Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid |12.2020 |14 |- |45-55 |Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid |03.2023 |11 |- |56-66 |Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G |12.2011 |11 |- |68-74 |Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G |12.2013 |8 |- |75-84 |Mercedes-Benz Citaro C2 G |09.2015 |10 |- |85-88;<br>90-92 |Volvo 7900A Hybrid |04.2017 |6 |- | rowspan="7" |Standardbus |101-105 |Volvo 7900 Electric Hybrid |01.2017 |5 | rowspan="7" |80<ref name=":2" /> |- |106-115 |Volvo 7900E |10.2020 |9 |- |116-128 |Volvo 7900E |10.2021 |13 |- |129-143 |Mercedes-Benz eCitaro |01.2024 |15 |- |144-158 |Mercedes-Benz eCitaro |11.2025 |15 |- |201-210 |Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid |08.2021 |10 |- |278-282;<br>284-287;<br>289-292 |Mercedes-Benz O530 Citaro facelift |12.2013 |13 |- | rowspan="4" |Midibus |329-331 |Flex-i-Trans |08.2014 |3 | rowspan="4" |7 |- |332 |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 |12.2020 |1 |- | rowspan="2" |333-335 | rowspan="2" |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 |10.2021 |1 |- |11.2021 |2 |- |'''TOTAL''' | | | | |'''167<ref name=":2" />''' |} === Nummeréierung === Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut: * 1 – 100: Gelenkbussen * 101 – 299: Standardbussen * 301 – 499: Mini- a Midibussen * Serie 501 – …: Déngschtgefierer * Serie >601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren. ==== Entwécklung vun der Nummeréierung ==== Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn. Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn. Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid). Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1. === Videoiwwerwaachung === Fir eng méi héich Sécherheet fir d'Benotzer vum ëffentlechen Transport ze garantéieren, huet d'Stad Lëtzebuerg am Joer 2022 decidéiert, all d'Bussen an hirem Netz progressiv mat engem [[Videoiwwerwaachung|Videoiwwerwaachungssystem]] auszestafféieren. Hautdesdaags <small>(Stand: Juni 2026)</small> si bal all Bussen am Stater Reseau mat sou engem System ekipéiert. Fir déi 5&nbsp;% vun de Bussen déi nach net ekipéiert sinn, ass d'Installatioun fir 2027 virgesinn.<ref name=":1" /> == Elektromobilitéit == D'Stad Lëtzebuerg huet sech staark engagéiert fir d'AVL-Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten an 2017 goufen déi éischt Luedstatiounen op der Terminussen installéiert. Am Joer 2019 huet d'Stad dunn decidéiert, hier ganz Busflott – déi eege Busse gradewéi déi vun de privaten Entreprisen, déi fir den AVL fueren – z'elektrifizéieren, d'Dieselbussen ofzeschafen an nëmmen nach [[Elektrobus|elektresch Bussen]] ze kafen. An deem Kader gouf am Joer 2022 eng Ausschreiwung fir d'Sous-traitance lancéiert, an där d'Benotze vu voll elektresche Gefierer virgeschriwwen ass. Zënter der Elektrifizéierung vum Netz sinn d'[[Kuelendioxid|CO₂]]-Emissiounen däitlech erofgaangen, wat de positiven Impakt vun dësem Wiessel a Richtung vun enger nohalteger Mobilitéit ënnersträicht. Am Joer 2016, ier de Reseau elektrifizéiert gouf, hunn d'Busse vum AVL an de Sous-traitanten am Ganze 15.600 Tonnen CO₂ ausgestouss, wat ronn 38&nbsp;% vun all den Emissioune vun den Aktivitéite vun der Stad Lëtzebuerg (Gefierer, Verwaltungsgebaier, technesch Infrastruktur, asw.) ausmécht. Wann d'Elektrifizéierung vum AVL bis ofgeschloss ass, sinn dës Emissioune bal komplett eliminéiert. Am Laf vum Joer 2026 sinn nach 57 weider elektresch Busse geplangt, sou datt bis Enn vum Joer 95&nbsp;% vun der Flott aus elektresche Busse besteet. Dat Joer duerno sinn dann nach 15 zousätzlech elektresch Busse virgesinn, woumat dann de komplette Wiessel vun Diesel op voll elektresch Mobilitéit ofgeschloss ass<ref name=":1" />. ==== Opluedstatiounen ==== [[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|thumb|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier…]] [[File:Luxembourg, station de recharge AVL-Bouillon (102).jpg|thumb|… an d'Luedstatiounen am Depot Hollerech]] Fir déi Bussen, déi mat [[Pantograph|Pantographen]] ekipéiert sinn, gëtt et aktuell <small>(Stand: Juni 2026)</small> 17 Luedstatiounen op aacht Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutte kënnen opgeluede ginn: * Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24) * Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15) * Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29) * Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22) * P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5) * Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26) * Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10) * Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14). Do dernieft bestinn am Depot zu Hollerech nach 30 Opluedpunkten, haaptsächlech fir d'Bussen iwwer Nuecht opzelueden<ref name=":1" />. == Kuckt och == * [[CFL-Busdéngscht]] * [[Régime général des transports routiers]] (RGTR) * [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE) * [[Fréiere Stater Tram]] * [[Stater Tram]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html Den AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg] * [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller] *Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019 {{Referenzen}} [[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]] 31cxxalva7oucmceiwu2i9hkg7chyb0 2680598 2680595 2026-06-03T12:50:08Z GilPe 14980 Update (Tabell Fuerpark feelt nach); EnCours ewech 2680598 wikitext text/x-wiki {{Infobox Transportreseau |Linnen = 30<br>8 Nuetslinnen }} [[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]] [[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]] [[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]] De '''Stättesche Bus''', offiziell '''Autobus de la Ville de Luxembourg''' (gekierzt '''AVL''') ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&nbsp;km assuréiert. Den AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau begräift 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')<ref>Stand: 12. Abrëll 2026</ref>. Donieft gëtt et 19 Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') fir Leit iwwer 70 Joer, deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann. De Call-a-Bus mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 2.446 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2025 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn (2009: 7.000 Leit), an eng 5.397 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert (2009: 7.400)<ref name=":3">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/le-service-autobus-de-la-ville-de-luxembourg-avl|Titel=Le Service Autobus de la Ville de Luxembourg - AVL|Gekuckt=03.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref name=zejoert>[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html "Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl."] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.</ref>. 2025 sinn op de Stater Buslinne 26,9 Millioune Kilometer gefuer ginn (2018: 13,6 Mio km) an et goufe ronn 40 Millioune Leit transportéiert (2018: 40,3 Mio). De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt<ref name=":3" /><ref name=":4" />. 2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019</ref>. Den AVL huet 526 Mataarbechter <small>(Stand: 2026)</small>, dovun 384 Chaufferen, 13 Kontrolleren, 19 Leit an der Permanence, 28 an der Verwaltung, 10 am Qualitéitsmanagement, 2 Trainer, 29 Mataarbechter am Atelier, 26 am Botzdéngscht a 15 Leit an anere Funktiounen.<ref name=":3" /> Am Budget 2026 si fir den AVL Depensë fir 139 Milliounen Euro virgesinn, géintiwwer Recettë vun 33,1 Milliounen Euro.<ref name=":3" /> == Geschicht == === Vum Ufank bis haut=== [[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]] Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass. {{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}} Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen<ref>Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.</ref>. {| class="wikitable" |- ! Datum !! Linn(en) |- | 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm |- | 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng |- | 15.02.1929 || Kräizgrënnchen |- | 08.06.1931 || Gronn - Pafendall |- | 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss |- | 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss |- | 15.03.1946 || Kierchbierg |- | 19.06.1952 || Cents - Hamm |- | 01.11.1952 || Neiduerf |- | 01.05.1955 || Rollengergonn |- | 13.09.1955 || Hollerech |- | 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss |- | 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg |} D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf<ref>Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9</ref>. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn. Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt. D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert. No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen<ref>René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993</ref>. Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn. Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]). Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert: *en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt; *e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen; *Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren. Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf. Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: *de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren; *den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]]; *den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf. == Technesch Infrastruktur == === Tramsschapp Lampertsbierg === [[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]] Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert. === Garage Hollerech === De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen. Am Depot zu Hollerech gi just déi eege Busse vum AVL ënnerdaach gestallt, déi vun de Sous-traitance ginn en de jeeweilege Betriber geparkt. Den AVL installéiert vun 2026 un eng Software fir d'Elektrobussen am Depot ze geréieren, wat e méi effizient Luede vun de Gefierer iwwer Nuecht erméiglecht. Dës Software iwwerwaacht och d'Parke vun de Bussen am Depot an e prezise [[Geolokalisatioun|Geolokalisatiounssystem]] erlaabt et den Depot beschtens z'organiséieren.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/developpement-strategique-et-projets|Titel=Développement stratégique et projets|Gekuckt=02.06.2026|Datum=02.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref> An der Tëschenzäit (zënter …{{Wéini?}}) ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „[[Véhicules et maintenance]]“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert. Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den Trams- a Busmusée an engem separate Gebai ënnerbruecht. {{Méi Info 1|Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg}} === Neien Depot === Mëttelfristeg ass et virgesinn de 50 Joer alen Hollerecher Depot mat engem neien z'ersetzen. Eng Aarbechtsgrupp ass aktuell <small>(Stand: 2026)</small> amgaang en neie Site mat allen operationellen Ufuerderungen a Kompatibilitéite fir zukünftegen Technologien ze plangen, deen an der Ëmgéigend vum geplangte [[Stater Tram#Tramsschapp Cloche d'or|Luxtram-Tramsschapp op der Cloche d'or]] soll entstoen<ref name=":1" /><ref>{{Citation|URL=https://www.chd.lu/de/node/2947|Titel=Un projet de loi pour financer un deuxième Tramsschapp à la Cloche d’Or {{!}} Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.chd.lu|Sprooch=de}}</ref>. == AVL-Linnen == {{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}} == Déngscht um Client == Op méi groussen Halte stinn digital DFI-Panneauen ('''D'''igitale-'''F'''ahrgast-'''I'''nformation) fir d'Clienten an Echtzäit iwwer den Depart vun hirer Linn z'informéieren. Fir de Confort vun de Clienten, sinn iwwer 300 Halten an der Stad mat engem [[Bushaischen]] ekipéiert, an deenen op digitalen Ecranen Informatiounen iwwer de Fuerplang an de Reseau affichéiert ginn. Mëttelfristeg ass een Zil vum AVL fir d'Digitaliséierung virun ze dreiwen an och op Arrêten ouni Bushaischen eng digital Fuerplang- an Netzinformatioun unzebidden an d'Pabeierinformatioun ofzeschafen, sou wéi dat an enger Testphas scho mam „Live-Paper“ gemaach gëtt.<ref name=":1" /> <gallery widths="200" perrow="4" caption="Informatioun fir d'Clienten"> Fichier:Luxembourg, affiche pandémie Covid-19 (103).jpg|Eent vun den iwwer 300 Bushaisercher an der Stad Lëtzebuerg Fichier:Luxembourg, panneau DFI Gare centrale (101).jpg|En alen… Fichier:Luxembourg, Hamilius, Teleste outdoor RGB LED display (103).jpg|…an en neien DFI-Panneau um Hamilius Fichier:Luxembourg, livepaper Clausener Bréck (102).jpg|E „Live-Paper“ a Clausen. </gallery> == Fuerpark == Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert<ref name="zejoert" />. Den AVL-Fuerpark besteet aus <small>(Stand: Juni 2026)</small>: * 130 eegen AVL Bussen: 72 [[Standardbus|Standardbussen]] (dovun 52 Elektrobussen, 72&nbsp;%) an 58 Gelenkbussen (dovun 20 Elektrobussen, 34&nbsp;%), * 160 Busse vun der Sous-traitance, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren: 72 Standardbussen, 58 Gelenkbussen a 4 Midibussen, déi all elektresch fueren. Am Laf vun 2026 kritt den AVL nach 42 elektresch Gelenk- a 14 Standardbussen an dat Joer drop nach 15 Standardbussen. {{Update}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025<ref name=":0">{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}</ref> !Kategorie !Serie !Marque a Modell !Ugemellt !Zuel !Zuel/Kat. |- | rowspan="7" |Gelenkbus |1-20 |Mercedes-Benz eCitaro G |11.2025 |20 | rowspan="7" |80<ref name=":2">An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.</ref> |- |31-44 |Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid |12.2020 |14 |- |45-55 |Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid |03.2023 |11 |- |56-66 |Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G |12.2011 |11 |- |68-74 |Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G |12.2013 |8 |- |75-84 |Mercedes-Benz Citaro C2 G |09.2015 |10 |- |85-88;<br>90-92 |Volvo 7900A Hybrid |04.2017 |6 |- | rowspan="7" |Standardbus |101-105 |Volvo 7900 Electric Hybrid |01.2017 |5 | rowspan="7" |80<ref name=":2" /> |- |106-115 |Volvo 7900E |10.2020 |9 |- |116-128 |Volvo 7900E |10.2021 |13 |- |129-143 |Mercedes-Benz eCitaro |01.2024 |15 |- |144-158 |Mercedes-Benz eCitaro |11.2025 |15 |- |201-210 |Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid |08.2021 |10 |- |278-282;<br>284-287;<br>289-292 |Mercedes-Benz O530 Citaro facelift |12.2013 |13 |- | rowspan="4" |Midibus |329-331 |Flex-i-Trans |08.2014 |3 | rowspan="4" |7 |- |332 |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 |12.2020 |1 |- | rowspan="2" |333-335 | rowspan="2" |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 |10.2021 |1 |- |11.2021 |2 |- |'''TOTAL''' | | | | |'''167<ref name=":2" />''' |} === Nummeréierung === Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut: * 1 – 100: Gelenkbussen * 101 – 299: Standardbussen * 301 – 499: Mini- a Midibussen * Serie 501 – …: Déngschtgefierer * Serie >601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren. ==== Entwécklung vun der Nummeréierung ==== Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn. Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn. Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid). Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1. === Videoiwwerwaachung === Fir eng méi héich Sécherheet fir d'Benotzer vum ëffentlechen Transport ze garantéieren, huet d'Stad Lëtzebuerg am Joer 2022 decidéiert, all d'Bussen an hirem Netz progressiv mat engem [[Videoiwwerwaachung|Videoiwwerwaachungssystem]] auszestafféieren. Hautdesdaags <small>(Stand: Juni 2026)</small> si bal all Bussen am Stater Reseau mat sou engem System ekipéiert. Fir déi 5&nbsp;% vun de Bussen déi nach net ekipéiert sinn, ass d'Installatioun fir 2027 virgesinn.<ref name=":1" /> == Elektromobilitéit == D'Stad Lëtzebuerg huet sech staark engagéiert fir d'AVL-Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten an 2017 goufen déi éischt Luedstatiounen op der Terminussen installéiert. Am Joer 2019 huet d'Stad dunn decidéiert, hier ganz Busflott – déi eege Busse gradewéi déi vun de privaten Entreprisen, déi fir den AVL fueren – z'elektrifizéieren, d'Dieselbussen ofzeschafen an nëmmen nach [[Elektrobus|elektresch Bussen]] ze kafen. An deem Kader gouf am Joer 2022 eng Ausschreiwung fir d'Sous-traitance lancéiert, an där d'Benotze vu voll elektresche Gefierer virgeschriwwen ass. Zënter der Elektrifizéierung vum Netz sinn d'[[Kuelendioxid|CO₂]]-Emissiounen däitlech erofgaangen, wat de positiven Impakt vun dësem Wiessel a Richtung vun enger nohalteger Mobilitéit ënnersträicht. Am Joer 2016, ier de Reseau elektrifizéiert gouf, hunn d'Busse vum AVL an de Sous-traitanten am Ganze 15.600 Tonnen CO₂ ausgestouss, wat ronn 38&nbsp;% vun all den Emissioune vun den Aktivitéite vun der Stad Lëtzebuerg (Gefierer, Verwaltungsgebaier, technesch Infrastruktur, asw.) ausmécht. Wann d'Elektrifizéierung vum AVL bis ofgeschloss ass, sinn dës Emissioune bal komplett eliminéiert. Am Laf vum Joer 2026 sinn nach 57 weider elektresch Busse geplangt, sou datt bis Enn vum Joer 95&nbsp;% vun der Flott aus elektresche Busse besteet. Dat Joer duerno sinn dann nach 15 zousätzlech elektresch Busse virgesinn, woumat dann de komplette Wiessel vun Diesel op voll elektresch Mobilitéit ofgeschloss ass<ref name=":1" />. ==== Opluedstatiounen ==== [[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|thumb|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier…]] [[File:Luxembourg, station de recharge AVL-Bouillon (102).jpg|thumb|… an d'Luedstatiounen am Depot Hollerech]] Fir déi Bussen, déi mat [[Pantograph|Pantographen]] ekipéiert sinn, gëtt et aktuell <small>(Stand: Juni 2026)</small> 17 Luedstatiounen op aacht Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutte kënnen opgeluede ginn: * Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24) * Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15) * Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29) * Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22) * P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5) * Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26) * Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10) * Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14). Do dernieft bestinn am Depot zu Hollerech nach 30 Opluedpunkten, haaptsächlech fir d'Bussen iwwer Nuecht opzelueden<ref name=":1" />. == Kuckt och == * [[CFL-Busdéngscht]] * [[Régime général des transports routiers]] (RGTR) * [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE) * [[Fréiere Stater Tram]] * [[Stater Tram]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html Den AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg] * [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller] *Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019 {{Referenzen}} [[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]] hi1rqdnato0nmgoz1ekqzbpzuo93yx4 2680615 2680598 2026-06-03T15:00:41Z Mobby 12 60927 /* Déngscht um Client */ k 2680615 wikitext text/x-wiki {{Infobox Transportreseau |Linnen = 30<br>8 Nuetslinnen }} [[Fichier:AVL 21 Hamilius.jpg|thumb|En Elektrobus (November 2024)]] [[Fichier:Luxembourg, Bus AVL 102 Tramsmusée.jpg|thumb|Ee vun den éischten Elektro-Hybrid Busse vun der AVL (Februar 2017)]] [[Fichier:Luxembourg Bus 201 av. John F. Kennedy.jpg|thumb|E Bus vun der Linn 1 am alen Design (September 2011)]] De '''Stättesche Bus''', offiziell '''Autobus de la Ville de Luxembourg''' (gekierzt '''AVL''') ass e Service vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] deen den [[Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg|ëffentleche Persounentransport]], haaptsächlech um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg op engem Reseau vun ongeféier 167&nbsp;km assuréiert. Den AVL hat am Januar 2019 143 Busse, wouvun der 61 [[Gelenkbus]]se sinn. De Reseau begräift 30 reegelméisseg Linnen (2 bis 27, 29, 30, 32 an 33), 8 Nuetslinnen (''[[City Night Bus]]'')<ref>Stand: 12. Abrëll 2026</ref>. Donieft gëtt et 19 Schülerlinnen ([[Campus Lampertsbierg]], [[Campus Geesseknäppchen|Geesseknäppchen]], [[Europäesch Schoul|Europaschoul Kierchbierg]]) an e Ruffbus (''[[Call-a-Bus]]'') fir Leit iwwer 70 Joer, deen een individuell fir Faarten um Gebitt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] bestelle kann. De Call-a-Bus mécht och Faarte fir Leit déi am [[Rollstull]] setzen; dëse Service war och ënner dem Numm ''[[Rollibus]]'' bekannt. 2.446 Persounen am [[Rollstull]] sinn 2025 mam ''[[Rollibus]]'' transportéiert ginn (2009: 7.000 Leit), an eng 5.397 Leit hu vum Service ''[[Call-a-Bus]]'' profitéiert (2009: 7.400)<ref name=":3">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/le-service-autobus-de-la-ville-de-luxembourg-avl|Titel=Le Service Autobus de la Ville de Luxembourg - AVL|Gekuckt=03.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref name=zejoert>[http://news.rtl.lu/news/national/85577.html "Mobilitéit: Zejoert hunn 31,5 Mio Leit Stater Busse geholl."] RTL.lu, 17.11.2010, 09:15 - Fir d'lescht aktualiséiert: 17.11.2010, 09:28.</ref>. 2025 sinn op de Stater Buslinne 26,9 Millioune Kilometer gefuer ginn (2018: 13,6 Mio km) an et goufe ronn 40 Millioune Leit transportéiert (2018: 40,3 Mio). De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt<ref name=":3" /><ref name=":4" />. 2018 sinn op de Stater Buslinnen 13,6 Millioune Kilometer gefuer ginn an et goufe 40,3 Millioune Leit transportéiert. De Busdéngscht huet ëm déi 535 Leit beschäftegt<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20200831235409/https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/document/Le%20r%C3%A9seau%20en%20chiffres_situation_version_officielle%202.pdf La ville en chiffres - Réseau de bus municipaux], op vdl.lu, gekuckt de 15. Dezember 2019</ref>. Den AVL huet 526 Mataarbechter <small>(Stand: 2026)</small>, dovun 384 Chaufferen, 13 Kontrolleren, 19 Leit an der Permanence, 28 an der Verwaltung, 10 am Qualitéitsmanagement, 2 Trainer, 29 Mataarbechter am Atelier, 26 am Botzdéngscht a 15 Leit an anere Funktiounen.<ref name=":3" /> Am Budget 2026 si fir den AVL Depensë fir 139 Milliounen Euro virgesinn, géintiwwer Recettë vun 33,1 Milliounen Euro.<ref name=":3" /> == Geschicht == === Vum Ufank bis haut=== [[Fichier:Somua bus advertisement.jpg|thumb|Déi éischt Busse vun der Stad Lëtzebuerg vun der Marque SOMUA]] Den 21. Februar 1875 gëtt als Ufank vum [[ëffentlechen Transport]] an der Stad Lëtzebuerg ugesinn. De [[Päerdstram]] huet vun deem Datum un d'[[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] mat der Uewerstad ([[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]]) verbonnen. 1908 gouf dunn de Päerdstram duerch en elektreschen Tram ersat, dee bis 1964 gefuer ass. {{Méi Info 1|Fréiere Stater Tram}} Dat nächst grouss Kapitel an der Geschicht vum [[ëffentlechen Transport]] huet ugefaange wéi 1926 déi éischt Bussen ugeschaaft an déi zwou éischt Linnen ([[Rollengergronn]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]) a Betrib geholl goufen. Eng Rei Linne sinn an den nächste Jore bäikomm fir entweeder a Quartieren ze fueren déi wäit vum Zentrum ewech waren oder fir lues a lues den Tram z'ersetzen<ref>Adolphe Kaufhold: ''Le Services des Autobus Municipaux.'' In: ''Tramsmusek 1931-1981'', 1981, p. 121.</ref>. {| class="wikitable" |- ! Datum !! Linn(en) |- | 01.04.1926 || Rollengergonn an Hamm |- | 01.04.1927 || Gaasperech an Zéisseng |- | 15.02.1929 || Kräizgrënnchen |- | 08.06.1931 || Gronn - Pafendall |- | 01.01.1936 || Bouneweg / E.-Welter-Strooss |- | 01.04.1938 || Bouneweg / A.-France-Strooss |- | 15.03.1946 || Kierchbierg |- | 19.06.1952 || Cents - Hamm |- | 01.11.1952 || Neiduerf |- | 01.05.1955 || Rollengergonn |- | 13.09.1955 || Hollerech |- | 08.09.1959 || Bouneweg / Kierfechtstrooss |- | 11.07.1960 || Gare - Stad - Lampertsbierg |} D'Autobussen hunn dem [[Stater Tram|Tram]] ëmmer méi Konkurrenz gemaach bis schliisslech de Betrib vum [[Stater Tram|Tram]] de 5. September 1964 ganz agestallt gouf<ref>Adolphe Kaufhold, [https://web.archive.org/web/20180103054936/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_72-2003_2-13.pdf Onsen Tramschapp (1908-1999) - Eine Chronik rundum das Limpertsberger Trambahndepot] an Ons Stad, Nr 72/2003, S. 9</ref>. Duerno ass de Betrib eleng mat den Autobusse weidergefouert ginn. Nodeem den Tram ofgeschaaft war, gouf et keen Zesummenhank méi tëscht dem Elektrizitéitswierk an deem Service dee sech ëm den [[ëffentlechen Transport]] gekëmmert huet. De ''Service des transports en commun'' war gebuer a gouf mat anere stättesche Servicer (Waasser, Gas an Elektrescht) ënner d'Direktioun vun den Industrieservicer gestallt. D'Linnennetz gouf an den 1960er Jore vergréissert a moderniséiert, besonnesch duerch d'Ubannung un den [[Athénée de Luxembourg|Neie Kolléisch]], d'Verlängerung vun der Stad bis op d'Gare fir déi Beggener an d'Neiduerfer Linn. Et goufe verschidde Quartiere besser ugebonnen (rue des Sources, [[Reckendall]], asw.), de ''Parking Service'' tëscht dem [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an der Stad gouf agefouert. 1977 gouf am Zentrum vun der Stad eng zentral Busgare um [[Piquet]] gebaut, do wou fréier d'[[Aldringer|Aldringer-Schoul]] stoung. D'Busgare [[Centre Émile-Hamilius]] huet bis Juni 2015 do funktionéiert. No e puer Joerzéngten an deenen déi stättesch Linnen net iwwer d'Gemengegrenzen erausgefuer sinn, gouf am Joer 1982 eng éischt Linn agefouert, déi d'Gebitt vun der Stad verlooss huet: vun der Stad iwwer d'[[Kockelscheier]] bis op [[Léiweng]]. Am Joer duerno (1983) huet eng Zesummenaarbecht mam Transportministère ugefaangen, andeems eng Partie Linnen iwwer d'Stadgrenze bis an d'Nopeschgemenge verlängert goufen<ref>René Clesse: ''Der städtische Busbetrieb und seine Umstrukturierung in den siebziger und achtziger Jahren (1970-1993).'' In: ''De Stater Tram 1875-1993'', 1993</ref>. Mat de gemëschte Linnen (AVL / [[Régime général des transports routiers|RGTR]]) wollt een engersäits [[Stroossen]] an de [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe]] besser mat der Stad verbannen an anerersäits déi duebel Faarten op der Streck Gare – [[Beggen]] ofschafen. Des Weidere sollt d'Linn „[[AVL-Linn E|E]]“, déi bei d'[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|europäesch Institutioune]] gefuer ass, zesumme vun den zwéin Operateure bedéngt ginn. Am Juli 1989 gouf eng nei Ära agelaut andeems zu Hollerech den éischte [[Parkplaz#Park and ride|Park and Ride]]-Parking mat enger spezieller Buslinn a Betrib geholl gouf déi vum [[P+R Bouillon]] aus all 10 Minutten an den Zentrum gefuer ass. Nach aner Park and Ride-Parkinge ginn an de Joren duerno a Betrib geholl, sou z.&nbsp;B. um [[Houwald]] ([[P+R Luxembourg-Sud]]), op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] ([[P+R Stade]]) an um [[Kierchbierg]] ([[P+R Kirchberg]]). Mat enger éischter Phas de 27. Mee 1990 an enger zweeter den 31. Mee 1992 goufen d'Linne vun den AVL komplett iwwerschafft. Mam sougenannten „Brändli-Plang“ (benannt nom Schwäizer Verkéiersexpert Prof. [[Heinrich Brändli]]) goufen d'Linnen op der Basis vun dësen dräi Pilieren organiséiert: *en Netz mat enger héijer Verfügbarkeet, d.&nbsp;h. mat kuerze Foussweeër bis op déi nächst Halt; *e feste Fuerplang mat kuerze Waardezäiten, d.&nbsp;h. e séieren Takt op de wichtegste Linnen; *Strecken op deenen de Bus net behënnert gëtt, ë.&nbsp;a. duerch d'Uleeë vu [[Busspuer]]en a spezielle [[Verkéiersluucht]]e fir den ëffentlechen Transport, an awer och manner populäre Moossname mat Zil fir den Autosverkéier zu Gonschte vum Bus ze reduzéieren. Op Basis vun dësen dräi Haaptpunkte war dunn en Netz entstane mat 20 Linnen déi sou iwwersiichtlech a rationell wéi méiglech geplangt goufen. Am Prinzip goufen allkéiers zwéi Quartiere matenee verbonnen (z.&nbsp;B. Linn 1 Zéisseng – Stroossen) déi duerch de [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an d'[[Uewerstad]] gefuer sinn, ouni datt et awer Terminussen an der Uewerstad gouf. Duerno goufen et nach weider grouss Ëmännerunge vun de Linnen: *de 15. September 2008: fir de Busreseau an der Stad z'optiméieren; *den 1. Juni 2015: am Kader vum Ewechfale vun der [[Centre Émile-Hamilius|Busgare Hamilius]] hunn d'Linne misste geännert ginn an et gouf eng méi grouss Zesummenaarbecht mat de [[Régime général des transports routiers|regionale Linnen (RGTR)]] ënnert der Responsabilitéit vum [[Ministère du Développement durable et des Infrastructures|Nohaltegkeetsministère]]; *den 10. Dezember 2017, 16. Oktober 2018, 3. November 2019, 13. Dezember 2020, 11. September 2022, 7. Juli 2024 an 2. Mäerz 2025 wéi verschidde Strecken a Linne wéinst dem Tram oder dem Tramsschantjen ugepasst goufen. Am Kader vum Bau vum [[Stater Tram|neie Stater Tram]], gouf d'Busgare niewent der Stater Gare den 13. Dezember 2020 fir zerguttst zougemaach, well d'Plaz fir aner Zwecker gebraucht gouf. == Technesch Infrastruktur == === Tramsschapp Lampertsbierg === [[Fichier:Alen Tramsschapp, Limpertsberg 01.jpg|thumb|Agank Alen Tramsschapp]] Den AVL-Busdepot war fréier um [[Lampertsbierg]] am Tramsschapp an der ''„Rue Ermesinde“'' ënnerbruecht an huet vun 1908 u funktionéiert. Vun 1926 u goufen do nieft den Tramsween och d'Bussen ënnerbruecht a reparéiert. === Garage Hollerech === De 15. September 1975 goufen den Depot, d'Ateliere fir kleng Reparaturen an de Verwaltungssëtz op [[Hollerech]] an d'''[[Rue de Bouillon]]'' verluecht; d'Aweiung war de 26. September 1975. Déi aner Ateliere (fir d'Motoren, d'Karosserie, d'Schräinerei, d'Usträicherei, den elektreschen Atelier, asw.) sinn awer nach bis 1990 um Lampertsbierg bliwwe bis déi nei Atelieren den 19. Oktober 1990 zu Hollerech ageweit goufen. 1999 si grouss Deeler vum alen Tramsschapp um Lampertsbierg ofgerappt ginn an op där Plaz ass e Sport- a Kulturzentrum entstanen. Am Depot zu Hollerech gi just déi eege Busse vum AVL ënnerdaach gestallt, déi vun de Sous-traitance ginn en de jeeweilege Betriber geparkt. Den AVL installéiert vun 2026 un eng Software fir d'Elektrobussen am Depot ze geréieren, wat e méi effizient Luede vun de Gefierer iwwer Nuecht erméiglecht. Dës Software iwwerwaacht och d'Parke vun de Bussen am Depot an e prezise [[Geolokalisatioun|Geolokalisatiounssystem]] erlaabt et den Depot beschtens z'organiséieren.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/lavl-celebre-ses-100-ans/developpement-strategique-et-projets|Titel=Développement stratégique et projets|Gekuckt=02.06.2026|Datum=02.06.2026|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref> An der Tëschenzäit (zënter …{{Wéini?}}) ass um Site zu Hollerech och nach en anere Service vun der Stater Gemeng entstanen: de Service „[[Véhicules et maintenance]]“ dee sech nieft de Bussen och nach ëm den Ënnerhalt vun de Gefierer vun anere Gemengeservicer këmmert. Zu Hollerech beim Busdepot ass zanter 1991 och den Trams- a Busmusée an engem separate Gebai ënnerbruecht. {{Méi Info 1|Musée des tramways et de bus de la ville de Luxembourg}} === Neien Depot === Mëttelfristeg ass et virgesinn de 50 Joer alen Hollerecher Depot mat engem neien z'ersetzen. Eng Aarbechtsgrupp ass aktuell <small>(Stand: 2026)</small> amgaang en neie Site mat allen operationellen Ufuerderungen a Kompatibilitéite fir zukünftegen Technologien ze plangen, deen an der Ëmgéigend vum geplangte [[Stater Tram#Tramsschapp Cloche d'or|Luxtram-Tramsschapp op der Cloche d'or]] soll entstoen<ref name=":1" /><ref>{{Citation|URL=https://www.chd.lu/de/node/2947|Titel=Un projet de loi pour financer un deuxième Tramsschapp à la Cloche d’Or {{!}} Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg|Gekuckt=2026-06-02|Wierk=www.chd.lu|Sprooch=de}}</ref>. == AVL-Linnen == {{Navigatioun Buslinnen an der Stad Lëtzebuerg}} == Déngscht um Client == Op méi groussen Halte stinn digital DFI-Panneauen ('''D'''igitale-'''F'''ahrgast-'''I'''nformation) fir d'Clienten an Echtzäit iwwer den Depart vun hirer Linn z'informéieren. Fir de Confort vun de Clienten, sinn iwwer 300 Halten an der Stad mat engem [[Bushaischen]] ekipéiert, an deenen op digitalen Ecranen Informatiounen iwwer de Fuerplang an de Reseau affichéiert ginn. Mëttelfristeg ass een Zil vum AVL fir d'Digitaliséierung virun ze dreiwen an och op Arrêten ouni Bushaischen eng digital Fuerplang- an Netzinformatioun unzebidden an d'Pabeierinformatioun ofzeschafen, sou wéi dat an enger Testphas scho mam „Live-Paper“ gemaach gëtt.<ref name=":1" /> <gallery widths="200" perrow="4" caption="Informatioun fir d'Clienten"> Fichier:Luxembourg, affiche pandémie Covid-19 (103).jpg|Eent vun den iwwer 300 Bushaisercher an der Stad Lëtzebuerg Fichier:Luxembourg, panneau DFI Gare centrale (101).jpg|En alen… Fichier:Luxembourg, Hamilius, Teleste outdoor RGB LED display (103).jpg|…an en neien DFI-Panneau um Hamilius (am éischten Design) Fichier:Luxembourg, livepaper Clausener Bréck (102).jpg|E „Live-Paper“ a Clausen. </gallery> == Fuerpark == Tëscht 2011 an 2013 huet d'Gemeng 30 Milliounen Euro fir 74 nei Bussen investéiert<ref name="zejoert" />. Den AVL-Fuerpark besteet aus <small>(Stand: Juni 2026)</small>: * 130 eegen AVL Bussen: 72 [[Standardbus|Standardbussen]] (dovun 52 Elektrobussen, 72&nbsp;%) an 58 Gelenkbussen (dovun 20 Elektrobussen, 34&nbsp;%), * 160 Busse vun der Sous-traitance, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren: 72 Standardbussen, 58 Gelenkbussen a 4 Midibussen, déi all elektresch fueren. Am Laf vun 2026 kritt den AVL nach 42 elektresch Gelenk- a 14 Standardbussen an dat Joer drop nach 15 Standardbussen. {{Update}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+AVL-Fuerpark op de 27. November 2025<ref name=":0">{{Citation|URL=http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001&sort=snum|Titel=Vehicles List – Luxembourg, Autobus de la Ville de Luxembourg|Gekuckt=28.04.2025|Editeur=fotobus.msk.ru|Sprooch=en}}</ref> !Kategorie !Serie !Marque a Modell !Ugemellt !Zuel !Zuel/Kat. |- | rowspan="7" |Gelenkbus |1-20 |Mercedes-Benz eCitaro G |11.2025 |20 | rowspan="7" |80<ref name=":2">An der Lëscht sinn déi 20 Gelenk- a 15 Standard Elektrobusssen, déi am November 2025 ugemellt goufen, gradewéi provisoresch nach eng gewëssen Zuel Diesel- an Hybridbussen, déi an noer Zukunft awer ausser Déngscht gesat ginn.</ref> |- |31-44 |Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid |12.2020 |14 |- |45-55 |Mercedes-Benz Citaro C2 G hybrid |03.2023 |11 |- |56-66 |Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G |12.2011 |11 |- |68-74 |Mercedes-Benz O530G Citaro facelift G |12.2013 |8 |- |75-84 |Mercedes-Benz Citaro C2 G |09.2015 |10 |- |85-88;<br>90-92 |Volvo 7900A Hybrid |04.2017 |6 |- | rowspan="7" |Standardbus |101-105 |Volvo 7900 Electric Hybrid |01.2017 |5 | rowspan="7" |80<ref name=":2" /> |- |106-115 |Volvo 7900E |10.2020 |9 |- |116-128 |Volvo 7900E |10.2021 |13 |- |129-143 |Mercedes-Benz eCitaro |01.2024 |15 |- |144-158 |Mercedes-Benz eCitaro |11.2025 |15 |- |201-210 |Mercedes-Benz Citaro C2 hybrid |08.2021 |10 |- |278-282;<br>284-287;<br>289-292 |Mercedes-Benz O530 Citaro facelift |12.2013 |13 |- | rowspan="4" |Midibus |329-331 |Flex-i-Trans |08.2014 |3 | rowspan="4" |7 |- |332 |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 |12.2020 |1 |- | rowspan="2" |333-335 | rowspan="2" |Mercedes-Benz Sprinter Mobility 23 |10.2021 |1 |- |11.2021 |2 |- |'''TOTAL''' | | | | |'''167<ref name=":2" />''' |} === Nummeréierung === Déi intern Nummeréierung vun de Gefierer ass esou opgebaut: * 1 – 100: Gelenkbussen * 101 – 299: Standardbussen * 301 – 499: Mini- a Midibussen * Serie 501 – …: Déngschtgefierer * Serie >601: Busse vu Privatentreprisen, déi am Optrag vun der Stad Lëtzebuerg fueren. ==== Entwécklung vun der Nummeréierung ==== Déi éischt Bussen déi 1926 ugeschaaft goufen („Somua M4A / Breteau“), ware vun 1 bis 5 nummeréiert. Déi Numerotatioun ass duerno virugefouert ginn, bis se 1960 bei der héchster Nummer 116 ukomm ass (Serie vu fënnef Busse vun „AEC Reliance / Van Hool“, nummeréiert 101-116). Nummeren déi iwwer d'Jore fräi gi sinn, goufen deelweis erëm op nei Busse verginn. Kuriéiserweis waren d'Nummeren 98, 99 an 100 ni verginn. Wéi 1969 déi éischt [[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe|VÖV]]-[[Standardbus|Standardbussen]] an den Asaz koumen, huet d'Nummeréierung bei 120 ugaangen (117, 118 an 119 waren och virdrun ni besat). An de Joren duerno goufe just Mercedes-Benz O305 a Magirus-Deutz (200 SH110 an 260 SH110) ugeschaaft. De leschten O305 koum am Oktober 1983 an den Asaz an hat d'Nummer 233. Wéi duerno den éischte Mercedes-Nofollgermodell (O405) am Januar 1989 am deemools neien AVL-Design an de Linnebetrib koum, ass d'Nummeréierung bei 101 nei ugefaange ginn; se ass duerchgelaf, bis s'am Dezember 2013 bei der Nummer 297 ukoum (Volvo 7900 Hybrid). Am Januar 2017 ass du mat dem éischte Volvo 7900 Electric Hybrid mat der interner Nummer nees bei 101 ugefaange ginn. D'Nummer 298 war ni besat an d'Nummer 299 war ëm 1995 provisoresch fir en Testbus (MAN A10 NL202) verginn. Déi éischt Gelenkbussen (Mercedes O305G) koumen am Dezember 1979 an de Linnebetrib; d'Nummeréierung ass bei 31 ugefaange ginn (méi kleng Nummere waren nach deels am Gebrauch, z.&nbsp;B. Büssing Nr. 19 als VIP-Bus). De leschte Bus an där Nummeréierung war d'Nummer 97 am Juli 2004 (MAN A23 NG313). Am Januar 2009 gouf dunn nees bei 31 ugefaangen (Irisbus Citelis 18M), bis d'Serie am Mäerz 2017 bei 92 ukomm ass (Volvo 7900A Hybrid). Fir déi nächst Bussen (Mercedes Citaro C2 G hybrid) ass am Dezember 2020 nees bei 31 ugefaange ginn; d'Nummeréierung ass bis 55 am Abrëll 2023 gelaf (Mercedes Citaro C2 G hybrid). Mat den éischten Elektro-Gelenkbussen (Mercedes eCitaro G) déi den AVL am November 2025 krut, ass d'Nummeréierung erëm nei ugefaange ginn, dës Kéier bei der Nummer 1. === Videoiwwerwaachung === Fir eng méi héich Sécherheet fir d'Benotzer vum ëffentlechen Transport ze garantéieren, huet d'Stad Lëtzebuerg am Joer 2022 decidéiert, all d'Bussen an hirem Netz progressiv mat engem [[Videoiwwerwaachung|Videoiwwerwaachungssystem]] auszestafféieren. Hautdesdaags <small>(Stand: Juni 2026)</small> si bal all Bussen am Stater Reseau mat sou engem System ekipéiert. Fir déi 5&nbsp;% vun de Bussen déi nach net ekipéiert sinn, ass d'Installatioun fir 2027 virgesinn.<ref name=":1" /> == Elektromobilitéit == D'Stad Lëtzebuerg huet sech staark engagéiert fir d'AVL-Busflott méi nohalteg an ëmweltfrëndlech ze gestalten an 2017 goufen déi éischt Luedstatiounen op der Terminussen installéiert. Am Joer 2019 huet d'Stad dunn decidéiert, hier ganz Busflott – déi eege Busse gradewéi déi vun de privaten Entreprisen, déi fir den AVL fueren – z'elektrifizéieren, d'Dieselbussen ofzeschafen an nëmmen nach [[Elektrobus|elektresch Bussen]] ze kafen. An deem Kader gouf am Joer 2022 eng Ausschreiwung fir d'Sous-traitance lancéiert, an där d'Benotze vu voll elektresche Gefierer virgeschriwwen ass. Zënter der Elektrifizéierung vum Netz sinn d'[[Kuelendioxid|CO₂]]-Emissiounen däitlech erofgaangen, wat de positiven Impakt vun dësem Wiessel a Richtung vun enger nohalteger Mobilitéit ënnersträicht. Am Joer 2016, ier de Reseau elektrifizéiert gouf, hunn d'Busse vum AVL an de Sous-traitanten am Ganze 15.600 Tonnen CO₂ ausgestouss, wat ronn 38&nbsp;% vun all den Emissioune vun den Aktivitéite vun der Stad Lëtzebuerg (Gefierer, Verwaltungsgebaier, technesch Infrastruktur, asw.) ausmécht. Wann d'Elektrifizéierung vum AVL bis ofgeschloss ass, sinn dës Emissioune bal komplett eliminéiert. Am Laf vum Joer 2026 sinn nach 57 weider elektresch Busse geplangt, sou datt bis Enn vum Joer 95&nbsp;% vun der Flott aus elektresche Busse besteet. Dat Joer duerno sinn dann nach 15 zousätzlech elektresch Busse virgesinn, woumat dann de komplette Wiessel vun Diesel op voll elektresch Mobilitéit ofgeschloss ass<ref name=":1" />. ==== Opluedstatiounen ==== [[Fichier:Luxembourg, bus fast charging station AVL rue Barblé (101).jpg|thumb|Déi duebel Luedstatioun beim Centre Hospitalier…]] [[File:Luxembourg, station de recharge AVL-Bouillon (102).jpg|thumb|… an d'Luedstatiounen am Depot Hollerech]] Fir déi Bussen, déi mat [[Pantograph|Pantographen]] ekipéiert sinn, gëtt et aktuell <small>(Stand: Juni 2026)</small> 17 Luedstatiounen op aacht Terminussen, op deenen d'Busse bannent e puer Minutte kënnen opgeluede ginn: * Belair, Centre Hospitalier (2 Statiounen, Linnen 13 a 24) * Hamm, Ierzkaulen (2 Statiounen, Linn 15) * Hesper, Cité um Schlass (2 Statiounen, Linn 29) * Hollerech, AVL Betriebshof (2 Statiounen, betriblech Halt Linn 22) * P+R Stade de Luxembourg (3 Statiounen, Linn 5) * Steesel, Kennedy (2 Statiounen, Linnen 11 a 26) * Steesel, Buergaass (2 Statiounen, Linn 10) * Zens, Waassertuerm (2 Statiounen, Linnen 9 a 14). Do dernieft bestinn am Depot zu Hollerech nach 30 Opluedpunkten, haaptsächlech fir d'Bussen iwwer Nuecht opzelueden<ref name=":1" />. == Kuckt och == * [[CFL-Busdéngscht]] * [[Régime général des transports routiers]] (RGTR) * [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette]] (TICE) * [[Fréiere Stater Tram]] * [[Stater Tram]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20121014171940/http://www.vdl.lu/Mobilit%C3%A9/Autobus.html Den AVL op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg] * [http://fotobus.msk.ru/list.php?did=4001 Datebank + Biller] *Jeff Wiltzius, [https://web.archive.org/web/20191215211148/https://www.wort.lu/de/lokales/staedtische-linienbusse-alles-timing-5df275deda2cc1784e351e90 Städtische Linienbusse: Alles Timing] op wort.lu de 15. Dezember 2019 {{Referenzen}} [[Kategorie:Buslinnen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Busgesellschaften]] tb9pgkexga089q9txhnha9ju2juxcc6 0 80977 2680619 2680394 2026-06-03T19:03:57Z Procrastineur49 48269 /* Beim Béinchen */ 2680619 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bréck | Numm = Béinchen | Bild= Luxemb Pafendall Béinchen 05.jpg | Land= {{LUX}} | Plaz= Lëtzebuerg [[Pafendall]] | Koordinaten= {{Coor dms|49|37|00.1|N|06|07|55.3|O}} | Iwwer= [[Uelzecht]] | Funktioun= Foussgängerbréck | Typ= | Längt= ca 100 m (tëscht den Tierm) | Felder= 3 | Breet= | Héicht= | Material= Steng | Opgaangen= | Architekten= |Bildtext=De Béinche vun der Uelzecht aus gesinn, mat der [[Rout Bréck|Rouder Bréck]]. Riets d'Sichepaart. Lénks de [[Féngerlek]], de Schaarschtech vun der fréierer Pompelstatioun, déi Quellwaasser an d'Uewerstad eropgepompelt huet.}} [[Fichier:Luxemb Pafendall Béinchen 03.jpg|thumb|300px|De Foussgängerwee iwwer de Béinchen. Hannen am Bild: d'Sichepaart.]] [[Fichier:Luxembourg Pfaffenthal Alzette Béinchen 01.jpg|thumb|300px|D'Uelzecht vum Béinchen a Richtung Pafendaller Kierch gekuckt. Riets en Deel vum Quartiersdeel ''beim Béinchen''.]] [[Fichier:Luxembourg City Pfaffenthal 1868.jpg|thumb|300px|De Pafendall mam Béinchen am Joer 1868, ee Joer virum Schleefe vun der Festung. Lénks d'Sichepaart, riets d'Eecher Paart.]] De '''Béinchen''' ass eng Bréck vun der fréierer [[Festung Lëtzebuerg]] am Quartier [[Pafendall]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. D'Bréck, déi haut als Foussgängerbréck benotzt gëtt, verbënnt d'[[Eecher Paart]] (''Porte d'Eich'') mat der [[Sichepaart]] (''Porte des Bons-Malades''), déi um lénkse respektiv um rietsen Uwänner vun der [[Uelzecht]] stinn. ==Den Numm== D'Bréck huet dräi kleng Béi (Méizuel vu ''[[Boubréck|Bou]]''), wouraus ''Béinchen'' am Volleksmond gouf.<ref>F. Théato, 2007. ''Beim Béinchen'', S. 108.</ref> ==D'Festungsbréck== De Béinchen ass en Deel vun der Festungsmauer déi vu [[1684]] bis [[1685]] no de Pläng vum [[Vauban]] queesch duerch den Uelzechtdall gebaut gouf, dat fir de Pafendall an d'Festung opzehuelen. De Béinche war deemools befestegt an de Wee iwwer d'Bréck huet tëscht zwou héije Mauere mat [[Schéissschacht]]e gefouert. Wann néideg goufe Gittere laanscht d'Bréckebéi erofgelooss, dat fir ze verhënneren datt feindlech Truppen iwwer d'Uelzecht an d'Festung era komme konnten. No [[1867]], beim Schleefe vun der Festung, goufen déi zwou Maueren op zirka 1 Meter erof gesat. ==D'Restauréierung an den Itinéraire Vauban== Op Initiativ vum [[Institut national pour le patrimoine architectural|Service des sites et monuments nationaux]] goufen an den 1990er Joren de Béinchen, déi zwou Vaubanspaarten an d'Festungsanlage bei der Eecher Paart restauréiert. De selwechte Service huet och den [[Itinéraire Vauban]] uleeë gelooss, e kulturellen Trëppeltour, mat Informatiounspanneauen an enger Broschür, deen ënner anerem iwwer de Béinche féiert. == UNESCO-Weltierwen== Zanter [[1994]] stinn de Béinchen an d'Vaubanstierm zesumme mat den aneren Iwwerreschter vun der fréierer Festung Lëtzebuerg op der [[Weltierwen|UNESCO-Lëscht vun de Weltierwen]]. ==''Beim Béinchen''== ''Beim Béinchen'' ass den Numm vum Quartiersdeel nieft dem Béinchen um lénksen Uwänner vun der Uelzecht. Dee ganzen Haiserblock gouf den [[30. Mee]] [[1976]] duerch d'[[Explosioun am Pafendall|Explosioun vu Bensinnsgasen]] an der Kanalisatioun an e Koup gehäit, woubäi dräi Mënschen ëm d'Liewe koumen. Tëscht 1983 an 1986 gouf de Quartiersdeel erëm nei opgeriicht. == Literatur == * [[Service des sites et monuments nationaux]] (Cyrille Savin, Text a Realisatioun), 2005. ''L'héritage culturel Vauban à Luxembourg. Guide historique. Itinéraire Vauban''. Éditions Saint-Paul, Lëtzebuerg. 103 S. ISBN 2-87963-513-6 * [[Fernand Théato|Théato, F.]], 2007. ''Beim Béinchen''. Société chorale royale grand-ducale Sang & Klang Pafendall. 1857 2007. S. 108. Éditions Sang & Klang Pafendall. Dréckerei Victor Bück, Lëtzebuerg. == Kuckt och == * [[Festung Lëtzebuerg]] * [[Franséisch Okkupatioun (1684-1697)]] * [[Openthalt vum Louis XIV. vu Frankräich zu Lëtzebuerg]] (21. bis 26. Mee 1687) * [[Sichenhaff]], en Deel vum Quartier Pafendall * [[Kierch Lëtzebuerg-Pafendall|Pafendaller Kierch]] * [[Théiwesbuer]], de Buer nieft der Pafendaller Kierch == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.Pfaffenthal.info Websäit vum Interesseveräin Pafendall-Sichenhaff] {{fr}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Brécken an der Stad Lëtzebuerg}} {{DEFAULTSORT:Beinchen}} [[Kategorie:Pafendall]] [[Kategorie:Brécken an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Brécken iwwer d'Uelzecht]] [[Kategorie:Festung Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bauwierker 1685]] qkq8r3xn46fwma4dofu1yn75t8r0ogo 0 86877 2680614 2609472 2026-06-03T14:47:56Z Zinneke 34 schéngt scho laang de Gëtschel zou ze hunn 2680614 wikitext text/x-wiki '''BigLove.lu''' war eng [[Internet]]-Plattform, déi et de [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Singlen erméiglecht huet zesummen a Kontakt ze trieden. Dës sougenannt Dating-Websäit gouf am August 2011 gegrënnt. 2026 ass si net méi Online. Hiert Zil war et eng grouss Zuel vu Memberen aus Lëtzebuerg ze sammelen an deenen eng einfach Léisung ze gi fir mat Jonggesellen a Kontakt ze trieden. Fir gratis Inscriptioun war e Mindestalter vun 20 Joer gefrot. De Site huet et dem Member erméiglecht: * Profiller ze kucken * Fotoen eropzelueden * Messagen auszetauschen * Bei Gewënnspiller matzemaachen == Um Spaweck == * [http://www.biglove.lu www.biglove.lu] [[Kategorie:Internetsitten zu Lëtzebuerg]] dnl3w6y6vxkmdl3m9gmm198tkrsqeb9 0 93265 2680613 1853036 2026-06-03T14:42:47Z Zinneke 34 2680613 wikitext text/x-wiki '''Behemoth''' (aus dem [[Hebräeschen]] "Déier", "Ongeheier") ass den Numm vun engem Ongeheier aus der [[juddentum|jiddesch]]-[[Chrëschtentum|chrëschtlecher]] [[Mythologie]]. == Gestalt == D'Ongeheier huet Charakteristike vu verschiddenen Déieren, et gläicht haaptsächlech engem [[Nilpäerd]] awer och engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger [[Geess]]. Seng Gestalt gouf eventuell duerch den egyptesche Gott [[Seth]] beaflosst, deen och Attributer vum Nilpäerd hat. == Behemoth an der Bibel == D'Ongeheier gëtt an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' (Hiob 40,19) beschriwwen. == Behemoth a Verbindung mam Béisen == D'Monster gouf dacks a Verbindung mam [[Däiwel]] bruecht, besonnesch duerch de [[Jacques Collin de Plancy|Collin de Plancy]] an den [[Anton LaVey]], déi de Behemoth als dommt a verfroossent Monster duerstellen{{source?}}, dat an der [[Häll]] schafft. [[Kategorie:Chrëschtlech Mythologie]] [[Kategorie:Jiddesch Mythologie]] mar7dxtnd1trnf31v1cdjvwllelez7i 0 114113 2680625 2676104 2026-06-03T20:46:43Z Echsinnengbanan 71563 /* Cycle moyen et supérieur */ GPM 2680625 wikitext text/x-wiki {{Infobox Schoul | Leedung = Tosca Godart }} De '''Lycée Michel Lucius''' (Kuerzform: '''LML'''), déi fréier [[Mëttelschoul]], ass eng ëffentlech [[Primärschoul|Primär]]– a [[Secondaire (Lëtzebuerg)|Secondairesschoul]] um [[Lampertsbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. D'Haaptgebai ass an der [[Avenue Pasteur]] an d'International Schoul an der [[Avenue Joseph-Sax|Avenue Joseph Sax]]. == Geschicht == Op Basis vum Gesetz vum [[16. August]] [[1965]] iwwer d'Schafe vum ''"Enseignement moyen"''<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1965/08/16/n5/jo|Titel=Loi du 16 août 1965 portant création de l'enseignement moyen|Gekuckt=29.09.2022|Datum=16.08.1965|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, gouf duerch e [[groussherzoglecht Reglement]] vum [[27. Mee]] [[1966]] de ''Collège d'enseignement moyen de Luxembourg'' (CEML) an der Stad Lëtzebuerg an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1966/05/27/n3/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 27 mai 1966 portant création d'un Collège d'enseignement moyen à Luxembourg|Gekuckt=29.09.2022|Datum=27.05.1966|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am September 1966 ginn déi éischt Klasse fir 366 Schüler an de Gebaier vun der deemoleger [[Europäesch Schoul|Europaschoul]] a vun der [[Lycée technique du Centre|Beruffsschoul]] (''Centre d'enseignement professionnel'') um Lampertsbierg op. Am Januar 1967 plënnert den CEML an eege Pavillonen an der Avenue Joseph Sax um Lampertsbierg. 1969 gëtt den ieweschten Zyklus (zwee Schouljoer) an dräi Sektioune gedeelt: * Administrativ a kommerziell Sektioun * Technesch an industriell Sektioun * Biologesch a sozial Sektioun Vun 1973 bis 1977 ginn déi nei Gebaier vum aktuelle Site an der Enceinte vum ale [[Seminaire]] an der Avenue Pasteur um Lampertsbierg gebaut. Vun 1977 u sinn all Schüler um selwechte Site zesummen. 1979 kënnt en neit Gesetz iwwer d'Organisatioun vun der Beruffsausbildung an den technesche Secondairesschoulen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1979/05/21/n1/jo|Titel=Loi du 21 mai 1979 portant 1. organisation de la formation professionnelle et de l'enseignement secondaire technique 2. organisation de la formation professionnelle continue.|Gekuckt=29.09.2022|Datum=21.05.1979|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Doduerch gëtt d'Mëttelschoul (''enseignement moyen'') ofgeschaaft. Duerch groussherzoglecht Reglement vum [[9. Oktober]] [[1979]] gouf d'Schoul e [[Lycée technique]] a krut den Numm « Lycée technique Michel Lucius », genannt nom Lëtzebuerger [[Geologie|Geolog]] a [[Schoulmeeschter]] [[Michel Lucius]]. Am Joer 1984 packen déi éischt Schüler de Premièresexame vum deemolegen ''Enseignement secondaire technique'' deen déi nei Formatioun vu siwe Joer ofschléisst. 1986 packen di lescht Schüler den Ofschlossexame vum alen ''Enseignement moyen''. De 24. November 2014 gouf a Presenz vun de Ministere [[François Bausch]] a [[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]] en neie Schoulfligel ageweit. Gläichzäiteg zum Bau war och en Deel vum ale Gebai renovéiert ginn<ref>Cheryl Cadamuro: ''Offen nach außen und nach innen'' am [[Luxemburger Wort]] vum 26. November 2014, S.28</ref>. Op Grond vum Gesetz vum 23. Dezember 2016 krut de Lycée d'Méiglechkeet och international anglophon Klassen unzebidden, an dat am ''Secondaire'' gradewéi am ''Fondamental''. Mam selwechte Gesetz kënnt och den « technique » am Numm vun der Schoul ewech, an d'Schoul heescht vun elo un « Lycée Michel Lucius »<ref name=":0">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/12/23/n9/jo|Titel=Loi du 23 décembre 2016 concernant l'extension de l'offre scolaire du Lycée technique Michel Lucius et modifiant sa dénomination|Gekuckt=29.09.2022|Datum=23.12.2016|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. En éischte Gesetzprojet am Juli 2013 fir den Numm vun der Schoul z'ännere war sengerzäit vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] verworf ginn. == Direkteren == * 1979 - 1988: [[René Schmitt (Professer)|René Schmitt]] * 1988 - 2009: [[Jean-Marie Gieres]] * 2009 - 2025: [[Pascale Petry]] * 2025 - haut: [[Tosca Godart]] == Formatiounen == === Lëtzebuerger Secondaire === Den LML bitt Unterrecht am Secondaire [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Klasseschen Enseignement|Classique]], [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Generellen Enseignement|General]] an am [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Berufflechen Enseignement|Professionnel]] un<ref>{{Citation|URL=https://portal.education.lu/programmes/Home|Titel=Horaires et programmes|Gekuckt=29.09.2022|Editeur=portal.education.lu|Sprooch=fr}}</ref>''.'' === International English classes === Op der Basis vum Gesetz vun 2016<ref name=":0" /> besteet bannent dem LML eng international Schoul, d'« '''International School Michel Lucius''' » mat internationalen, anglophone Klassen ''(International English classes (IEC))'' am [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Primär]] gradewéi am Secondaire. === Enseignement secondaire === ====Cycle inférieur==== *''7^e'': ''Secondaire général, "Orientation" (G) mat den Optiounen: musicale, artistique et informatique'' *''6^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' *''5^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' ====Cycle moyen et supérieur==== :'''Division Technique générale''': :*''4^e-1^e'': ''Section ingénierie (GIG)'' a ''Section sciences naturelles (GSN)'' :'''Division Professions de santé et de sciences santé''': :*''4^e-3^e'': ''Section de professions de santé et des professions sociales (GPS)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences de la Santé (GSH)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences sociales (GSO)'' :*''4^e'': Section Production Musicale ''(GPM)'' :'''Division Formation administrative et commerciale''': :*''4^e-1^e'': ''Section gestion (GCM-GC) a Section Production musicale (GPM)'' === Section langue anglaise (International English classes) === * ''Primärschoul: "Primary stage" vum éischte bis d'sechst Schouljoer'' * Section langue anglaise IGCSE et AS-/A-Levels (EC) === Classes d'insertion pour jeunes adultes (CLIJA) === * Fir Schülerinnen a Schüler tëscht 16 a 17 Joer déi aus dem Ausland op Lëtzebuerg komm sinn. === 7ST musicale === Zanter dem Schouljoer 2011-2012 gëtt am LML eng 7e musicale ugebueden. Amplaz vum traditionelle Museksunterrecht bilde si am Musekscours e Klassenorchester, an deem si dann all zesummen d'Stécker aprouwen, déi bei schoulinternen Evenementer (wéi z.&nbsp;B. Scheckiwwerreechungen, 1{{Exp|re))-Diplomsfeier) och viru Publikum opgefouert kënne ginn. D'Schüler vun der 7e musicale kënnen och an de Lampertsbierger Schülerorchester integréiert ginn, wou si dann och méi grouss Lycéesschüler, déi en Instrument spillen, kenne léiere kënnen. Op der 7e musicale gëtt genee de selwechte Programm wéi op "normalen" 7ST-Klasse behandelt, just den Inhalt vum Museksunterrecht ass de praktesche Fäegkeete vun de Schüler ugepasst an domat anescht wéi op traditionelle 7ST-Klassen. Duerch d'7ST musicale soll den Engagement vun de Schüler an der Museksschoul oder dem Conservatoire och am Lycée honoréiert a gefërdert ginn. Et geet hei net drëms, eng Museker-"Elite" auszebilden, mä hinnen e gemeinsaamt positiivt Musekserliefnes z'erméigléchen. Zanter e puer Joer{{wéini?}} gëtt et och eng 6e an 5e musicale. == Fanfare == De Lycée ass bekannt fir seng [[Fanfare]], déi am Joer 1981 gegrënnt gouf. 2003 huet d'Fanfare den éischte Präis beim "Young 2003 Prague Festival" gewonnen. Am Joer drop war s'op der zweeter Plaz. Nodeem de fréieren Dirigent an Direkter, de [[Jean-Marie Gieres]] a Pensioun goung, gouf d'Fanfare am Joer 2010-2011 ëmstrukturéiert: Den LML bedeelegt sech och elo um "Lampertsbierger Schülerorchester" (LSO), soudatt d'Traditioun vun engem Schoulorchester am LML weidergoe kann. De Lampertsbierger Schülerorchester existéiert zanter 2008 an erméiglecht et alle Schüler aus de staatleche Lampertsbierger Lycéeën, zesummen an engem Orchester ze spillen. Deen Orchester gouf 2006 vun der Museksprofessesch [[Danièle Diederich]] am LTAM zesumme mat enger Rei engagéierte Schüler gegrënnt an zanter 2008 participéieren och den LGL an den LRSL. Well den LML eng laang Traditioun an Erfarung an der Gerance vun engem Orchester huet an d'Traditioun vun der Lucius-Fanfare weiderliewe soll, gouf d'Verwaltung vum LSO vum Schouljoer 2010-2011 un, och an den LML verluecht. Den Orchester prouft och zanterhier an e puer Proufphasen am Lycée Michel-Lucius. Den LSO probéiert méiglechst ouni Aushëllef auszekommen an gëtt vun engem Team vu Professeren an enger Educatrice graduée aus dem Service Educatif vum LML organiséiert. D'Traditioun vum [[Plëss d'Arem]]-Concert vun der Lucius-Fanfare gouf 2010 erëm opgeholl, an am Juli 2011 goung den Orchester och op eng kuerz Orchestertournée an Däitschland. Den LSO huet 2011 en éischte Galaconcert opgefouert an den 19. Mee 2017 hu se hire 5-järege Concertsjubiläum am [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg|Stater Conservatoire]] gefeiert. === Orchestertournéeën === * 2016-2017: Köln an Europapark == Kuckt och == * [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Lycée Michel-Lucius|{{PAGENAME}}}} * [http://www.lml.lu Websäit vum Lycée Michel-Lucius] * [https://web.archive.org/web/20170709212603/http://www.men.public.lu/fr/annuaire/?idMin=1034 Den LML op der Websäit vum Ministère de l'Éducation nationale, de la Jeunesse et de l'enfance ] {{Referenzen}} [[Kategorie:Schoulen an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lampertsbierg]] k90k21e0e40z0lzsq9tta89arkioxf4 0 120158 2680633 2292463 2026-06-04T07:24:33Z Sultan Edijingo 1468 Ref LW 2680633 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Félix François Peters''', gebuer den [[8. Februar]] [[1911]] zu [[Dikrech]] a gestuerwen de [[17. Juni]] [[1944]] zu [[Hameau Oger|Oger]] bei [[Amfreville]] an der [[Normandie]], war e lëtzebuergesche Member vum [[Commando Kieffer]] a war bei der [[Operation Overlord]] de 6. Juni 1944 op Sword Beach derbäi.<ref>[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/peters-felix-francois De Félix Peters op der Websäit ons-jongen-a-meedercher.lu]</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/politik/luxemburger-im-inferno-der-normandie-der-tragische-tod-des-felix-peters/154844548.html|Titel=D-DayHintergrund, Luxemburger im Inferno der Normandie: Der tragische Tod des Félix Peters|Gekuckt=04.06.2026|Auteur=Jan Kreller|Datum=04.06.2026|Editeur=wort.lu [€], Luxemburger Wort, S. 8-9}}</ref> {{Referenzen}}{{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Peters Felix}} [[Kategorie:Gebuer 1911]] [[Kategorie:Persounen am Zweete Weltkrich (Alliéiert)]] [[Kategorie:Gestuerwen 1944]] rzyrqx8ip8v9on91bex7lqoi1uqayqd 0 120687 2680627 2648109 2026-06-04T02:15:12Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680627 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie (Sportler)}} De '''Ralph Diseviscourt''', gebuer den [[3. Juli]] [[1976]], ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Vëlo]]ssportler<ref>[http://www.siteducyclisme.net/coureurfiche.php?coureurid=59415 De Ralph Diseviscourt op siteducyclisme.net]</ref>. Am ''Race Around Austria'' nonstop iwwer 2.200&nbsp;km a mat 30.000 Héichtemeter ass de Ralph Diseviscourt an 3 Deeg an 21 Stonnen (vum 11. bis de 15. August 2020) op déi 3. Plaz komm<ref>[https://race.perfect-tracking.com/race/raa2020/ergebnisse Race Around Austria, Ergebnisse 2020]</ref>. Den 11.-12. Juli 2020 huet de Ralph Diseviscourt um 5&nbsp;km laangen Tour ronderëm d'Basenge vum [[Pompelspäicherwierk Veianen|Veianer Pompelspäicherwierk]] um [[Niklosbierg]] mat 915,39 Kilometer de 24-Stonne-Weltrekord opgestallt. Gläichzäiteg huet hien domat och nach 9 aner Rekorder opgestallt<ref>[https://ultracycling.com/ralph-diseviscourt-24-hour-outdoor-track-record-attempt-july-11-12-2020/?fbclid=IwAR1e8IbX70sVxe4l-zncT6K_n-IzkpL9_FzyKFnnOsLWXybLXwMnZcI7v4U Ralph Diseviscourt – 24 hour Outdoor Track Record Attempt – July 11-12, 2020], gelies de 15. August 2020</ref>. Hien huet 2019 de [[Glocknerman]] Ultra iwwer eng Distanz vun 1.000&nbsp;km a 16.000 Héichtemeter a 34 Stonnen an 10 Minutte gewonnen<ref>{{Citation |URL=https://www.glocknermanlive.at/?site=results&kat=all&klasse=ultra&year=2019 |Titel=Glocknerman Resultater 2019 |Gekuckt=2019-06-23 |archivedate=2019-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190817114135/https://www.glocknermanlive.at/?site=results&kat=all&klasse=ultra&year=2019 }}</ref>. De Glocknerman Ultra zielt als d'Weltmeeschterschaft an der Extremsportaart Ultravëlosmarathon. 2023 huet hien, ouni Ekipp am Réck, d'''Tour des Stations'', eng Course iwwer 1000 km an 26.000 Meter Héichtenënnerscheed an der Schwäiz gewonnen. Op der Arrivée hat hien eng Avance vun iwwer zwou Stonnen op de Fransous [[Victor Richard]]. == Éierungen == De Ralph Diseviscourt gouf 2018 vun der Vereenegung vun de Sportjournalisten mam „[[Lëtzebuergesch Sportler vum Joer#Präis Ultra Sport|Ultra-Sport-Präis]]“ ausgezeechent.{{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Diseviscourt Ralph}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Vëlossportler]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Landesmeeschteren am Vëlossport op der Strooss]] [[Kategorie:Weltmeeschteren am Ultramarathon]] [[Kategorie:Gebuer 1976]] p54p1hwwl1op3qkj1ljw8zlg6lpgoik 0 143465 2680617 2495203 2026-06-03T17:08:24Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680617 wikitext text/x-wiki {| border="0" width="336" cellpadding="2" cellspacing="1" style="margin-left:0.5em; background:#FBBFFA; float:right;" ! colspan="2" | OSIRIS-REx |- bgcolor="#FFFAFA" | align="center" colspan="2" |[[Fichier:OSIRIS-REx Artist’s conception.png|thumb|300px|center|OSIRIS-REx beim (101955) Bennu<br>(kënschtleresch Duerstellung)]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Typ|| Fuerschungssatellit |- bgcolor="#FFFAFA" | Missioun || Asteroid [[(101955) Bennu]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Land || {{USA}} |- bgcolor="#FFFAFA" | Agentur || [[National Aeronautics and Space Administration|NASA]] |- bgcolor="#FFFAFA" | [[COSPAR-Bezeechnung]] || 2016-055A |- bgcolor="#FFFAFA" | Startmass|| 2110&nbsp;kg (dovun 1230&nbsp;kg Dreifstoff) |- bgcolor="#FFFAFA" | Start|| [[8. September]] [[2016]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Enndatum || 24. September 2023 (''geplangt'') |- bgcolor="#FFFAFA" | Startplaz || [[Cape Canaveral Air Force Station|Cape Canaveral]], [[Cape Canaveral AFS Launch Complex 41|LC-41]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Drorakéit || Atlas V (411) |- bgcolor="#FFFAFA" | Status|| aktiv |} '''OSIRIS-REx''' (''Origins Spectral Interpretation Resource Identification Security – Regolith Explorer'')<ref>{{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=yznqfnGwg3k#t=2m51 Interview mam Dante Lauretta] op YouTube, gekuckt den [[2. Oktober]] [[2016]]</ref> ass eng [[Raumsond]] vun der [[NASA]], déi den [[8. September]] [[2016]] mat enger [[Atlas V|Atlas-V]]-Rakéit gestart gouf, fir vum Asteroid [[(101955) Bennu]], Prouwe mat op d'Äerd zeréckzebréngen<ref>spaceflightnow.com: [http://spaceflightnow.com/2016/09/09/osiris-rex-probe-launched-to-asteroid-in-compelling-search-for-the-origins-of-life/ OSIRIS-REx probe launched to asteroid in compelling search for the origins of life] gekuckt den [[9. September]] [[2016]]</ref>. De Bennu ass en [[äerdnoen Asteroid]] vum – heefegsten – [[Asteroid|C-Typ]], dee kuelestoffräich ass an doduerch eng donkel Uewerfläch huet. No [[New Horizons]] a [[Juno (Raumsond)|Juno]] ass OSIRIS-REx déi drëtt Raumsond vum [[New-Frontiers-Programm]]. D'Entscheedung fir d'Missioun gouf de [[25. Mee]] [[2011]] bekannt ginn, nodeem si d'Prioritéit krut géint e Venus-Lander, deen d'Atmosphär an eng Buedemprouf ënnersiche soll (Venus In-Situ Explorer), an eng Sond, déi Materialprouwen aus dem [[Südpol-Aitken-Becken]] vum Äerdmound op d'Äerd brénge sollt (MoonRise).<ref name="NASA2011">NASA: ''[https://web.archive.org/web/20191230231639/https://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/osiris-rex.html NASA to Launch New Science Mission to Asteroid in 2016]'' gekuckt den [[12. Mäerz]] [[2016]]</ref> D'Sond gouf vum US-amerikaneschen Technologiekonzern [[Lockheed Martin]] gebaut a se war Oktober 2015 fäerdeg. Uschléissend goufen ëmfangräich Tester dermat gemaach.<ref name="nasaspaceflight">nasaspaceflight.com: ''[http://www.nasaspaceflight.com/2015/10/osiris-rex-environmental-testing-launch-next-year/ OSIRIS-REx enters environmental testing ahead of launch next year]'' gekuckt den [[13. Mäerz]] [[2016]]</ref> == Missiounsverlaf == D'OSIRIS-REx gouf den [[8. September]] [[2016]] gestart. Ee Joer nom Start ass si den [[22. September]] [[2017]] fir e [[Swing-by]] nees op enger Distanz vu 17.000&nbsp;km laanscht d'Äerd geflunn, an den [[3. Dezember]] [[2018]] huet si de Asteroiden [[(101955) Bennu|Bennu]] erreecht.<ref>nytimes.com: ''[https://www.nytimes.com/2018/12/03/science/osiris-rex-bennu-asteroid-arrival.html NASA’s Osiris-Rex Arrives at Asteroid Bennu After a Two-Year Journey]'', gekuckt den [[3. Dezember]] [[2018]].</ref> No enger Approche vun 68 Deeg soll d'Sond an e ronn 5&nbsp;km héijen Orbit aschwenken an d'Uewerfläch vum Asteroid kartéieren. Ausserdeem soll OSIRIS-REx de [[Jarkowski-Effet]] miessen (den Afloss vun der ënnerschiddlecher staarker Erwiermung vun der Asteroidenuewerfläch op de Bunnverlaf vum Asteroid). Am Laf vun der ronn 500 Deeg laanger Observatiounsphas soll den Orbit schrëttweis bis op 700 Meter erofgesat ginn. Schliisslech soll OSIRIS-REx nach méi no bei den Asteroid kommen, den Ausleeër mam Sammelmechanismus (TAGSAM) ausklappen an op d'mannst 60&nbsp;g [[Regolith]]-Gestengs an zousätzlech 26&nbsp;cm³ rengkäregen Uewerflächestëbs asammelen<ref>Dante S. Lauretta: ''OSIRIS-REx Asteroid Sample-Return Mission.'' In: Joseph N. Pelton, et al.: ''Handbook of cosmic hazards and planetary defense.'' Springer, Cham 2015, ISBN 978-3-319-03951-0, S. 544</ref>. D'Materialprouwe sollen uschléissend an eng Retourkapsel kommen, déi sou wéi d'[[Stardust (Sond)|Stardust-Sond]] opgebaut ass. D'OSIRIS-REx soll am Mäerz [[2021]] de Réckfluch op d'Äerd ufänken an d'Retourkapsel am September [[2023]] bei der Äerd aussetzen. Uschléissend soll d'Kapsel op der ''Utah Test and Training Range'' landen.<ref name="NASA2011" /><ref name="nasaspaceflight" /> D'Sond soll nom Ofworf vun der Kapsel eng weider Kursännerung maachen an an e Sonnenorbit aschwenken.<ref>[https://web.archive.org/web/20181008214128/https://www.asteroidmission.org/mission/ Zeitleiste] der Mission, gekuckt den [[2. Oktober]] [[2016]].</ref> [[Fichier:OSIRIS-REx Animation.webm|mini|Animatioun iwwer d'Missioun]] [[Fichier:Asteroid-Bennu-OSIRIS-RExArrival-GifAnimation-20181203.gif|mini|Animatioun vun enger Bildserie, déi vun OSIRIS-REx de [[25. November]] [[2018]] aus ronn 80&nbsp;km Distanz vum Bennu opgeholl gouf an eng voll Ëmdréiung vum Asteroid weist]] [[Fichier:OSIRIS-REx-diagram without labels.png|350px|thumb|A Retourkapsel; B TAGSAM; C Sondekierper; D Solarmodul; E Parabolantenn;<br> f Dreifwierker; g [[Stäresensor]]en; h Antenn; j Antenn; k Heliumtank;<br>1 [[Lidar]]; 2 OLA; 3 OCAMS; 4 OTES; 5 OVIRS]] == Opbau == D'OSIRIS-REx ass quaderfërmeg, 3,10&nbsp;m breet an 2,72&nbsp;m héich an 2100&nbsp;kg<ref>[http://orf.at/#/stories/2357313/ Sonde „Osiris Rex“ erfolgreich gestartet] orf.at, 9. September 2016, gekuckt den [[9. September]] [[2016]].</ref> schwéier. Op béide Säite vun der Sond si quadratesch Ausleeër mat Solarzelle mat enger Fläch vun am Ganzen 8,5&nbsp;m². Fir d'Kommunikatioun mat der Äerd huet d'Sond eng Parabolantenn mat engem Duerchmiesser vun zirka 2&nbsp;m an zwou weider Antennen<ref name="Factsheet">[http://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/osiris_rex_factsheet5-9.pdf Infoblatt der NASA]</ref>. Si ass mat follgenden Instrumenter ausgerëscht:<ref name="Factsheet" /> * '''OCAMS''' (OSIRIS-REx Camera Suite), Kameraen * '''OVIRS''' (OSIRIS-REx Visible and IR Spectrometer), e [[Spektrometer]] fir Infrarout a vir de Beräich vum siichtbare Liicht * '''OTES''' (OSIRIS-REx Thermal Emission Spectrometer), e Spektrometer fir Wäermstralung * '''OLA''' (OSIRIS-REx Laser Altimeter), e Laser-[[Altimeter]] * '''REXIS''' (Regolith X-ray Imaging Spectrometer), e Röntgenspektrometer<ref name="nasaspaceflight" /> * '''TAGSAM''' (Touch-And-Go Sample Acquisition Mechanism), de Sammelmechanissem fir d'Materialprouwen == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Lëscht vun onbemannte Raumfaartmissiounen]] * [[Lucy (Raumsonde)|Lucy]] – geplangte NASA-Missioun, fir ettlech Jupiter-[[Trojaner (Astronomie)|Trojaner]] z'erfuerschen * [[Rosetta (Sond)|Rosetta]] – ESA-Missioun zum Koméit [[67P/Tschurjumow-Gerassimenko]] * [[Destiny +]] – JAXA-Missioun zum Asteroid [[(3200) Phaethon]] * [[Dawn (Raumsond)]] – NASA-Missioun zum Asteroid [[(4) Vesta]] an zum Zwergplanéit [[(1) Ceres]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.asteroidmission.org/ Websäit vun der Missioun] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Osirisrex}} [[Kategorie:NASA]] [[Kategorie:Raumsonden]] [[Kategorie:2016 an der Raumfaart]] d6in759cb1lwjhw1tw1s6bmrmo23tty 0 145949 2680650 2658154 2026-06-04T11:06:10Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680650 wikitext text/x-wiki {{Infobox Park |Bild =Sennenger_Zoo,_Mäerz_2017-103.jpg |Bildtext = D'Entrée an de fréieren Zoo (2017)}} De '''Sennenger Zoo''' war en [[Déierepark]], deen den 22. September 1968<ref>[https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pp%7Cissue:1735554%7Carticle:DTL79 Das aktuelle Bild] am [[D'Lëtzebuerger Land|Lëtzeburger Land]] Nr. 38 vum 20. September 1968, S. 1</ref> opgaangen a bis géint 1981/82 zu [[Senneng]] an der [[Gemeng Nidderaanwen]] bestanen huet. == Geschicht == Den Zoo huet dem Jean Capus gehéiert, deen a sengem Beréng eng Rëtsch deelweis exotesch a wëll Déieren „ausgestallt“ hat. Den Zoo gouf vum Jean-Pierre Gloden, deemolege Buergermeeschter vun der Gemeng Nidderaanwen, ageweit<ref>[http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?pid=1741721#panel:pp%7Cissue:1741721%7Carticle:DTL95 Brief an den Herausgeber - Zoobesitzer Capus antwortet] am Lëtzebuerger Land Nr. 10 vum 5. Mäerz 1971, S. 8</ref>; am éischte Joer hat den Zoo 125.000 Visiteuren<ref name=":0">[https://makingthemarrow.com/2013/06/09/abandoned-senningen-zoo-luxembourg/ Abandoned Senningen Zoo – Luxembourg] '''{{En}}''' op makingthemarrow.com den 9. Juni 2013, fir d'lescht gekuckt de 16. Mäerz 2019</ref>, ma iwwer d'Jore goufen et ëmmer nees negativ Stëmmen an Artikelen iwwer de schlechten Zoustand vum Zoo an déi desolat Zoustänn, ënner deenen d'Déiere gehale géifen<ref>[[Jacques Drescher]], [http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?pid=1760775#panel:pp%7Cissue:1760775%7Carticle:DTL154 Heiter bis wolkig - Ein Besuch im Zoo] am Lëtzebuerger Land vum 26. Mee 1978, fir d'lescht gekuckt de 16. Mäerz 2019</ref>. An engem Rapport hat de Schwäizer Zoolog [[Carl Stemmler]] „skandaléis“ Konditiounen an „Déierequälerei“ festgehalen, gradewéi „ze vill Déieren op enkstem Raum“<ref name=":1">[http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?pid=1741328#panel:pp%7Cissue:1741328%7Carticle:DTL90 Bonanza der Inkompetenz - Vom Senninger Rattenzoo, der Presse, den Behörden und uns allen] am Lëtzebuerger Land Nr. 5 vum 29. Januar 1971, S. 5</ref>. Den Zoo mat all senge Gebaier war ouni Baugeneemegung opgemaach ginn, wouduerch e weeder un déi kommunal Waasserleitung nach un d'Kanalisatioun ugeschloss war<ref name=":1" />. Uganks 1974 hat d'Geriicht en Urteel gesprach, datt den Zoo misst zougemaach ginn; net wéinst Déierequälerei, mä well keng Baugeneemegung fir d'Ställ virlouch<ref>[http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?pid=1748546#panel:pp%7Cissue:1748546%7Carticle:DTL126 Dem Senninger Zooherren...] am Lëtzebuerger Land Nr. 2 vum 11. Januar 1974, S. 2</ref>. De Capus ass a Recours gaangen, krut awer net Recht<ref>[[Nelly Moia]], (1992). Für die Tiere. Esch/Alzette, S. 117: ''Au sujet du zoo de Senningen, Tageblatt 7. November 1981''</ref>. D'Urteel ass awer ni vollstreckt ginn, sou datt den Zoo weiderhin opblouf<ref name=":0" />. 1980 gouf et dunn eng nei Geriichtsaffär mat engem neien Urteel, datt den Zoo misst zou gemaacht ginn. Déi definitiv Fermeture war dunn am Joer 1981 oder 1982<ref name=":0" />. Am Februar 2007 gouf bekannt, datt de Staat d'Terraine vum fréieren Zoo opkaaft huet<ref>Luc Caregari, [https://www.woxx.lu/927/ Ancien zoo: Escape from the Zoo] '''{{Fr}}''' op woxx.lu den 23. Februar 2007, fir d'lescht gekuckt de 24. Mäerz 2019</ref>. Am Juli 2008 gouf et e Projet fir niewent dem Site vum fréieren Zoo e Schéissstand opzemaachen. Iwwerdeems d'Gemeng Nidderaanwen e positiven Avis fir de Projet ginn hat, war d'Nopeschgemeng [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] awer dogéint<ref>Jugement vum 14. Mäerz 2011 vum Tribunal administratif (1. Chamber) ''[https://web.archive.org/web/20190324180055/http://www.ja.etat.lu/25001-30000/26642.pdf Recours formés par Monsieur ..., …, et consorts contre des décisions du bourgmestre de la commune de Niederanven en présence de l'association sans but lucratif ..., … en matière d'urbanisme]''</ref>. No engem juristeschen Hin an Hier konnt de ''Schéissclub Bloëbierg'' awer 2011 mam Schantjen ufänken an de Schéissstand am Mee 2014 opmaachen. Déi offiziell Ouverture war den 13. November 2015<ref>[https://web.archive.org/web/20190407152314/http://www.bloebierg.lu/le%20club.htm Historique du Schéissclub Bloëbierg] op bloebierg.lu, gekuckt de 24. Mäerz 2019</ref>. == Biller vum verloossenen Zoo (2017) == <gallery> Sennenger Zoo, Mäerz 2017-118.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-117.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-130.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-122.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-101.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-109.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-105.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-107.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-113.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-111.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-120.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-136.jpg Sennenger Zoo, Mäerz 2017-135.jpg </gallery> == Kuckt och == * [[Märchepark Beetebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Zoo de Senningen|{{PAGENAME}}}} * [https://www.rtl.lu/news/national/a/1320723.html RTL weist Iech, wéi d'Iwwerreschter vum Zoo zu Senneng ausgesinn] op rtl.lu de 16. Mäerz 2019 {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Déiereparken]] [[Kategorie:Gemeng Nidderaanwen]] k054djtuaud18ytvyiaooe88e2slpzv 10 149525 2680636 2679995 2026-06-04T08:26:25Z Mobby 12 60927 k 2680636 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = vcard | headerstyle = background-color: darkred; color: white; | titlestyle = background-color: darkred; color: white; | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption1 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label5 = Constructeur | data5 = {{If empty|{{{Constructeur|}}}|{{wikidata|properties|linked|P176}}}} | label6 = Baureiebezeechnung | data6 = {{{Baureiebezeechnung|}}} | label10 = Bedreiwer | data10 = {{If empty|{{{Bedreiwer|}}}{{wikidata|properties|linked|P137}}}} | label11 = Baujoer | data11 = {{If empty|{{{Baujoer|}}}|{{wikidata|properties|linked|P571}}}} | label13 = Numeréierung | data13 = {{{Seriennumero|}}} | label14 = Besteet aus | data14 = {{{Besteet aus|}}} | label15 = Plazen | data15 = {{{Plazen|}}} | label16 = Sëtzplazen | data16 = {{{Sëtzplazen|}}} | label17 = Stéckzuel | data17 = {{{Stéckzuel|}}} | label18 = Ausgemustert | data18 = {{{Ausgemustert|}}} | label19 = Verbleif | data19 = {{{Verbleif|}}} | label20 = Statut | data20 = {{{Statut|}}} | header25 = Technesch Detailer | label26 = Ass en(g) | data26 = {{wikidata|properties|linked|P279}} | label27 = Bauaart | data27 = {{{Bauaart|}}} | label28 = Dreifrad ø | data28 = {{{Dreifrad|}}} | label29 = Achsenofstand | data29 = {{{Achsenofstand|}}} | label30 = Achsenofstand am Bogie | data30 = {{{Achsenofstand Bogie|}}} | label33 = Spuerbreet | data33 = {{wikidata|properties|linked|P1064}} | label34 = [[Mass (Physik)|Déngschtmass]] | data34 = {{If empty|{{{Gewiicht|}}}|{{wikidata|properties|P2067}}}} | label35 = Zylinder | data35 = {{If empty|{{{Zylinder|}}}|{{wikidata|properties|P1100}}}} | label36 = Motor(en) | data36 = {{{Motor|}}} | label37 = Fabrikant | data37 = {{{Fabrikant|}}} | label38 = Leeschtung | data38 = {{{Leeschtung|}}} | label39 = Kraafttransmissioun | data39 = {{{Kraafttransmissioun|}}} | label40 = Längt iwwer Puffer | data40 = {{{Längt iwwer Puffer|}}} | label41 = Breet | data41 = {{{Breet|}}} | label43 = Héicht | data43 ={{{Héicht 1|}}} | label44 = Héicht ouni [[Pantograph]] | data44 = {{{Héicht 2|}}} | label50 = Maximal Achselaascht | data50 = {{{Achselaascht|}}} | label60 = Héchstvitess | data60 = {{If empty|{{{Héchstvitess|}}}|{{wikidata|properties|P2052}}}} | label61 = [[Lëscht vu Stroumsystemer|Stroumsystem(er)]] | date61 = {{{Stroumsystem|}}} | label62 = [[Leeschtung (Physik)|Maximal Dauerleeschtung]] | data62 = {{{Leeschtung1|}}} | label63 = Zuchsécherungs-<br>System(er) | data63 = {{{Zuchsécherungssystemer|}}} | label64 = Homologéiert fir | data64 = {{{Homologéiert|}}} | belowstyle = | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> dv48bra893bwpgq9876xi140y11b2yj 0 154989 2680628 2589768 2026-06-04T06:22:54Z Ziv 64235 ([[c:GR|GR]]) [[File:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 012.jpg]] → [[File:Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · Name of the painting and not just a generic number 2680628 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Schluecht nei | Bild= Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg | Bildtext=D'Kräizritter zu [[Konstantinopel]]<br> (Tableau vum [[Eugène Delacroix]],[[1840]]) | Schluecht= | Konflikt= | Datum= 1096 - 1095 | Plaz= | Resultat= Victoire vun de Kräizritter *[[Belagerung vun Nicäa|Eruewerung vun Nicäa]] *[[Belagerung vu Jerusalem (1099)|Eruewerung vu Jerusalem]] | Kontrahent1= | Kontrahent2= | Kommandant1= | Kommandant2= | Arméi1= | Arméi2= }} Den '''Éischte Kräizzuch''' war eng chrëschtlech Krichsrees fir [[Palestina]] z'errueweren, eng Aktioun zu där de Poopst [[Urban II.]] de [[27. November]] [[1095]] um [[Konzil vu Clermont (1095)|Konzil vu Clermont]] opgeruff hat. Am Ufank war e geduecht fir dem [[Byzantinescht Räich|Byzantinesche Räich]] bei der Verdeedegung géint d'[[Seldschucken]] ze hëllefen. De Kräizzuch huet [[1096]] als Pilgerrees ugefaangen, bei där bewaffnet Pilger an en ettlech Ritterarméien aus [[Frankräich]], [[Däitschland]] an [[Italien|Italie]] matgemaach hunn. Als Schluss gëllt d'Eruewerung vu [[Jerusalem]] am Joer [[1099]] mat enger Arméi ënner dem Kommando vum [[Godefroy vu Bouillon]], [[Bohemund von Tarent]], [[Raymond vu Saint-Gilles]] an [[Tancrède vun Hauteville (Regent vun Antiocha)|Tancrède vun Hauteville]] an an der Folleg d'Grënnung vum [[Kinnekräich Jerusalem]]. ==Geopolitesch Situatioun virum Kräizzuch== [[1054]] war e Chisma tëscht der kathoulescher Kierch vu Roum an där vu Konstantinopel entstanen, an ëm [[1078]] hunn an der islamescher Welt déi tierkesch Seldschucken ëmmer méi Muecht kritt, wat dunn och [[Jerusalem]] ze spiere krut. D'Helleg Stad, déi vu [[607]] un, vun den arabesche [[Kalif]]e vun den [[Abbassiden|Abbasside]] kontrolléiert gouf, stoung op eemol ënner dem Jach vun enger brutaler tierkescher Arméi, déi scho virdru [[Persien]] a [[Palestina]] besat hat. D'Pilger konnten net méi an d'Helleg Stad kommen, an déi chrëschtlech Bevëlkerung huet sech ëmmer méi bedreet gefillt. De Poopst huet an där moslemescher Invasioun déi amgaange war sech iwwer ganz [[Klengasien]] auszebreeden, eng Geleeënheet gesinn fir déi zwou Kierchen nees ze vereenegen a sou méi stark géint déi gemeinsam Gefor ze sinn. De Poopst [[Gregoire VII.]] hat schonn e Projet fir eng militäresch Interventioun geplangt, aus deem awer näischt ginn ass. De [[Byzantinescht Räich|byzantinesche]] Keeser [[Alexis I. (Byzanz)|Alexis I.]] huet säi chrëschtlecht Räich a Gefor gesinn an d'Ritter an d'Pilger deenen de Wee op Jerusalem verspaart war hu sech ëmmer méi geiergert, sou datt de Poopst decidéiert huet, datt et un der Zäit wier fir eppes z'ënnerhuele fir de Moslemen de Bass ze halen an datt Roum nees d'Kontroll iwwer d'[[Hellegt Graf]] sollt kréien. ==Den Opruff vu Clermont== [[Kategorie:Kräizzich|E]] 4ufi3rdl9q1q74tetkcqf3sgscifdt5 0 159627 2680635 2657510 2026-06-04T08:26:01Z Mobby 12 60927 k 2680635 wikitext text/x-wiki {{Infobox Rullmaterial |Baureiebezeechnung = [[Coradia|Coradia Stream]] |Seriennumero = 2401 bis 2422<br>2451 bis 2462 |Besteet aus = 3 Këschten<br>6 Këschten |Längt iwwer Puffer= 82,00 m <br>160,6 m |Homologéiert = {{LUX}}<br>{{FRA}}<br>{{BEL}} |Zuchsécherungssystemer = {{Flagicon|Europa}} [[European Train Control System]]<br>{{BEL}} [[Transmission balise-locomotive|TBL 1+]] |Gewiicht = 160 t<br>300 t |Bild=CFL 2410 Luxembourg Triage Zwickau (102).jpg |Bildtext=D'Automotrice 2410 an der [[Rangéiergare Zwickau|Zwickau]] |Stéckzuel = 22<br>12 |Statut = (deels) geliwwert }} D''''CFL-Serie 2400''' an '''2450''' ass eng Serie Rei vun elektreschen [[Automotrice|Automotricë]] vun der [[CFL]]. Et handelt sech ëm de Modell [[Coradia Stream]] High Capacity vum Zuchconstructeur [[Alstom]]<ref name=vorgestellt>[https://web.archive.org/web/20220928222200/https://www.wort.lu/de/business/neuer-cfl-triebwagen-zeigt-sich-erstmals-6329c095de135b9236b985c9 "Neuer CFL-Triebwagen zeigt sich erstmals."] wort.lu, 20.09.2022.</ref>. Den [[Autorail]] gouf am September 2022 op der Berliner Fachfoire ''InnoTrans'' virgestallt.<ref name="vorgestellt" /> Déi éischt Ramm vun am Ganze 34 gouf de 5. Januar 2023 op Lëtzebuerg geliwwert. Déi aner kommen an de Méint dono no a gi vu September 2024 un um [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Eisebunnsstrecken|CFL-Reseau]] no an no agesat, virun allem op der [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|Nordstreck]], ma och op de Linnen a Richtung [[Athus]], [[Arel]] a [[Lonkech]].<ref>Dustin Mertes: [https://web.archive.org/web/20230110090841/https://www.wort.lu/de/business/erster-coradia-triebwagen-laeuft-in-luxemburg-ein-63bbfad4de135b9236f51a27 "Erster Coradia-Triebwagen in Luxemburg angekommen."] wort.lu, 09.01.2023.</ref> Si hunn um éischten a leschten Element zwéi Stäck (am mëttelsen een), an d'Ramme sinn 80 oder 160 m laang. Vun de kuerze goufen der 22 bestallt, vun de laangen der 12. Als Neierunge gëtt et do ë. a. en automatesche System fir Passagéier ze zielen, an den Asaz vun der [[Automated Train Operation|ATO-Technologie]] (''Automated Train Operation''), déi et z.&nbsp;B. erlaabt, d'Vitess automatesch unzepassen<ref name=vorgestellt/>. Ier se zum regulären Asaz koumen, goufen tëscht Enn Abrëll an Ufank Juli 2024 Nuetstester op der Streck gemaach, fir haaptsächlech d'elektresch Alimentatioun z'iwwerpréiwen. Den 29. September 2024 hunn d'Mobilitéitsministesch [[Yuriko Backes]], den CFL-Generaldirekter [[Marc Wengler]] an den CFL-Verwaltungsrotspresident [[Jeannot Waringo]] an der [[Gare Ettelbréck|Ettelbrécker Gare]] déi éischt Ramm (d'Nummer 2410) op hirem éischte regulären Asaz ageweit.<ref> [https://www.tageblatt.lu/headlines/mehr-zuege-fuer-mehr-passagiere-cfl-weiht-automotrices-der-serien-2400-ein/ "Mehr Züge für mehr Passagiere: CFL weiht „Automotrices“ der Serien 2400 ein."] tageblatt.lu, 30.09.2024.</ref> Zënter dem 15. Oktober 2025 sinn d'Automotricen als Ramm (Unité Multiple) mat zwou Unitéiten vun der Série 2400 am kommerziellen Asaz. De 19. Januar 2026 ass mat der 2502 déi éischt sechsdeeleg Automotrice an den Asaz komm, dëst op der Streck [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]-[[Attem|Athus]]. <!-- D'Mise en service vun den Eenzel-Unitéite mat dräi Waggonen ass fir d'éischt Semester 2024 virgesinn, iwwerdeems d'Unitéite mat 6 oder 9 Voituren e Joer méi spéit geplangt ass<ref>{{Citation|URL=https://groupe.cfl.lu/getattachment/606c5e22-42ea-4e5f-aa80-98eb3ff39134/2024-04-23-cdp_tests_de-nuit_nouveaux_trains.pdf|Titel=Les CFL effectuent ponctuellement des adaptations de l’offre après 23h00 entre le 29 avril et le 1er juillet 2024 pour accélérer la mise en service de leurs nouveaux trains|Gekuckt=23.05.2024|Datum=23.04.2024|Editeur=groupe.cfl.lu|Sprooch=fr}}</ref>. --> D'Gefierer vun der 2400er Serie hu successiv, bis November 2025, déi vun der Serie [[CFL 2000|Z2/CFL 2000]] ersat, déi zanter den 1990er Joren am Asaz waren. == Biller == <gallery> File:CFL 2405 (52393771750).jpg|Éischt Virstellung am Sept. 2022 File:CFL 2409 Luxembourg.jpg|D'Automotrice 2409 an der Gare Lëtzebuerg File:Plaque CFL 2410.jpg|Erënnerungsplack u Bord vun der Automotrice 2410 </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|CFL Class 2400/2450}} * [http://www.rail.lu/materiel/cfl2400.html CFL 2400 op rail.lu] * [https://groupe.cfl.lu/getattachment/00f4d1a8-0808-4b39-8fbe-a8d46e91fa42/2022-09-20-innotrans-coradia.pdf Pressecommuniqué] vum 20.09.2022 op cfl.lu. {{Navigatioun Rullmaterial op der Eisebunn zu Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Automotricen CFL]] p15w6whph0unpe2zzakh0ifez18xmpc 2680639 2680635 2026-06-04T09:39:28Z Les Meloures 580 De(n) Les Meloures huet d'Säit [[CFL 2400]] op [[CFL 2400/2450]] geréckelt: gëtt prktesch iwwerall sou ernimmt 2680635 wikitext text/x-wiki {{Infobox Rullmaterial |Baureiebezeechnung = [[Coradia|Coradia Stream]] |Seriennumero = 2401 bis 2422<br>2451 bis 2462 |Besteet aus = 3 Këschten<br>6 Këschten |Längt iwwer Puffer= 82,00 m <br>160,6 m |Homologéiert = {{LUX}}<br>{{FRA}}<br>{{BEL}} |Zuchsécherungssystemer = {{Flagicon|Europa}} [[European Train Control System]]<br>{{BEL}} [[Transmission balise-locomotive|TBL 1+]] |Gewiicht = 160 t<br>300 t |Bild=CFL 2410 Luxembourg Triage Zwickau (102).jpg |Bildtext=D'Automotrice 2410 an der [[Rangéiergare Zwickau|Zwickau]] |Stéckzuel = 22<br>12 |Statut = (deels) geliwwert }} D''''CFL-Serie 2400''' an '''2450''' ass eng Serie Rei vun elektreschen [[Automotrice|Automotricë]] vun der [[CFL]]. Et handelt sech ëm de Modell [[Coradia Stream]] High Capacity vum Zuchconstructeur [[Alstom]]<ref name=vorgestellt>[https://web.archive.org/web/20220928222200/https://www.wort.lu/de/business/neuer-cfl-triebwagen-zeigt-sich-erstmals-6329c095de135b9236b985c9 "Neuer CFL-Triebwagen zeigt sich erstmals."] wort.lu, 20.09.2022.</ref>. Den [[Autorail]] gouf am September 2022 op der Berliner Fachfoire ''InnoTrans'' virgestallt.<ref name="vorgestellt" /> Déi éischt Ramm vun am Ganze 34 gouf de 5. Januar 2023 op Lëtzebuerg geliwwert. Déi aner kommen an de Méint dono no a gi vu September 2024 un um [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Eisebunnsstrecken|CFL-Reseau]] no an no agesat, virun allem op der [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|Nordstreck]], ma och op de Linnen a Richtung [[Athus]], [[Arel]] a [[Lonkech]].<ref>Dustin Mertes: [https://web.archive.org/web/20230110090841/https://www.wort.lu/de/business/erster-coradia-triebwagen-laeuft-in-luxemburg-ein-63bbfad4de135b9236f51a27 "Erster Coradia-Triebwagen in Luxemburg angekommen."] wort.lu, 09.01.2023.</ref> Si hunn um éischten a leschten Element zwéi Stäck (am mëttelsen een), an d'Ramme sinn 80 oder 160 m laang. Vun de kuerze goufen der 22 bestallt, vun de laangen der 12. Als Neierunge gëtt et do ë. a. en automatesche System fir Passagéier ze zielen, an den Asaz vun der [[Automated Train Operation|ATO-Technologie]] (''Automated Train Operation''), déi et z.&nbsp;B. erlaabt, d'Vitess automatesch unzepassen<ref name=vorgestellt/>. Ier se zum regulären Asaz koumen, goufen tëscht Enn Abrëll an Ufank Juli 2024 Nuetstester op der Streck gemaach, fir haaptsächlech d'elektresch Alimentatioun z'iwwerpréiwen. Den 29. September 2024 hunn d'Mobilitéitsministesch [[Yuriko Backes]], den CFL-Generaldirekter [[Marc Wengler]] an den CFL-Verwaltungsrotspresident [[Jeannot Waringo]] an der [[Gare Ettelbréck|Ettelbrécker Gare]] déi éischt Ramm (d'Nummer 2410) op hirem éischte regulären Asaz ageweit.<ref> [https://www.tageblatt.lu/headlines/mehr-zuege-fuer-mehr-passagiere-cfl-weiht-automotrices-der-serien-2400-ein/ "Mehr Züge für mehr Passagiere: CFL weiht „Automotrices“ der Serien 2400 ein."] tageblatt.lu, 30.09.2024.</ref> Zënter dem 15. Oktober 2025 sinn d'Automotricen als Ramm (Unité Multiple) mat zwou Unitéiten vun der Série 2400 am kommerziellen Asaz. De 19. Januar 2026 ass mat der 2502 déi éischt sechsdeeleg Automotrice an den Asaz komm, dëst op der Streck [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]-[[Attem|Athus]]. <!-- D'Mise en service vun den Eenzel-Unitéite mat dräi Waggonen ass fir d'éischt Semester 2024 virgesinn, iwwerdeems d'Unitéite mat 6 oder 9 Voituren e Joer méi spéit geplangt ass<ref>{{Citation|URL=https://groupe.cfl.lu/getattachment/606c5e22-42ea-4e5f-aa80-98eb3ff39134/2024-04-23-cdp_tests_de-nuit_nouveaux_trains.pdf|Titel=Les CFL effectuent ponctuellement des adaptations de l’offre après 23h00 entre le 29 avril et le 1er juillet 2024 pour accélérer la mise en service de leurs nouveaux trains|Gekuckt=23.05.2024|Datum=23.04.2024|Editeur=groupe.cfl.lu|Sprooch=fr}}</ref>. --> D'Gefierer vun der 2400er Serie hu successiv, bis November 2025, déi vun der Serie [[CFL 2000|Z2/CFL 2000]] ersat, déi zanter den 1990er Joren am Asaz waren. == Biller == <gallery> File:CFL 2405 (52393771750).jpg|Éischt Virstellung am Sept. 2022 File:CFL 2409 Luxembourg.jpg|D'Automotrice 2409 an der Gare Lëtzebuerg File:Plaque CFL 2410.jpg|Erënnerungsplack u Bord vun der Automotrice 2410 </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|CFL Class 2400/2450}} * [http://www.rail.lu/materiel/cfl2400.html CFL 2400 op rail.lu] * [https://groupe.cfl.lu/getattachment/00f4d1a8-0808-4b39-8fbe-a8d46e91fa42/2022-09-20-innotrans-coradia.pdf Pressecommuniqué] vum 20.09.2022 op cfl.lu. {{Navigatioun Rullmaterial op der Eisebunn zu Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Automotricen CFL]] p15w6whph0unpe2zzakh0ifez18xmpc 2680641 2680639 2026-06-04T09:42:02Z Les Meloures 580 k 2680641 wikitext text/x-wiki {{Infobox Rullmaterial |Baureiebezeechnung = [[Coradia|Coradia Stream]] |Seriennumero = 2401 bis 2422<br>2451 bis 2462 |Besteet aus = 3 Këschten<br>6 Këschten |Längt iwwer Puffer= 82,00 m <br>160,6 m |Homologéiert = {{LUX}}<br>{{FRA}}<br>{{BEL}} |Zuchsécherungssystemer = {{Flagicon|Europa}} [[European Train Control System]]<br>{{BEL}} [[Transmission balise-locomotive|TBL 1+]] |Gewiicht = 160 t (2400)<br>300 t (2450) |Bild=CFL 2410 Luxembourg Triage Zwickau (102).jpg |Bildtext=D'Automotrice 2410 an der [[Rangéiergare Zwickau|Zwickau]] |Stéckzuel = 22<br>12 |Statut = (deels) geliwwert }} D''''CFL-Serie 2400''' an '''2450''' ass eng Serie Rei vun elektreschen [[Automotrice|Automotricë]] vun der [[CFL]]. Et handelt sech ëm de Modell [[Coradia Stream]] High Capacity vum Zuchconstructeur [[Alstom]]<ref name=vorgestellt>[https://web.archive.org/web/20220928222200/https://www.wort.lu/de/business/neuer-cfl-triebwagen-zeigt-sich-erstmals-6329c095de135b9236b985c9 "Neuer CFL-Triebwagen zeigt sich erstmals."] wort.lu, 20.09.2022.</ref>. Den [[Autorail]] gouf am September 2022 op der Berliner Fachfoire ''InnoTrans'' virgestallt.<ref name="vorgestellt" /> Déi éischt Ramm vun am Ganze 34 gouf de 5. Januar 2023 op Lëtzebuerg geliwwert. Déi aner kommen an de Méint dono no a gi vu September 2024 un um [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Eisebunnsstrecken|CFL-Reseau]] no an no agesat, virun allem op der [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|Nordstreck]], ma och op de Linnen a Richtung [[Athus]], [[Arel]] a [[Lonkech]].<ref>Dustin Mertes: [https://web.archive.org/web/20230110090841/https://www.wort.lu/de/business/erster-coradia-triebwagen-laeuft-in-luxemburg-ein-63bbfad4de135b9236f51a27 "Erster Coradia-Triebwagen in Luxemburg angekommen."] wort.lu, 09.01.2023.</ref> Si hunn um éischten a leschten Element zwéi Stäck (am mëttelsen een), an d'Ramme sinn 80 oder 160 m laang. Vun de kuerze goufen der 22 bestallt, vun de laangen der 12. Als Neierunge gëtt et do ë. a. en automatesche System fir Passagéier ze zielen, an den Asaz vun der [[Automated Train Operation|ATO-Technologie]] (''Automated Train Operation''), déi et z.&nbsp;B. erlaabt, d'Vitess automatesch unzepassen<ref name=vorgestellt/>. Ier se zum regulären Asaz koumen, goufen tëscht Enn Abrëll an Ufank Juli 2024 Nuetstester op der Streck gemaach, fir haaptsächlech d'elektresch Alimentatioun z'iwwerpréiwen. Den 29. September 2024 hunn d'Mobilitéitsministesch [[Yuriko Backes]], den CFL-Generaldirekter [[Marc Wengler]] an den CFL-Verwaltungsrotspresident [[Jeannot Waringo]] an der [[Gare Ettelbréck|Ettelbrécker Gare]] déi éischt Ramm (d'Nummer 2410) op hirem éischte regulären Asaz ageweit.<ref> [https://www.tageblatt.lu/headlines/mehr-zuege-fuer-mehr-passagiere-cfl-weiht-automotrices-der-serien-2400-ein/ "Mehr Züge für mehr Passagiere: CFL weiht „Automotrices“ der Serien 2400 ein."] tageblatt.lu, 30.09.2024.</ref> Zënter dem 15. Oktober 2025 sinn d'Automotricen als Ramm (Unité Multiple) mat zwou Unitéiten vun der Série 2400 am kommerziellen Asaz. De 19. Januar 2026 ass mat der 2502 déi éischt sechsdeeleg Automotrice an den Asaz komm, dëst op der Streck [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]-[[Attem|Athus]]. <!-- D'Mise en service vun den Eenzel-Unitéite mat dräi Waggonen ass fir d'éischt Semester 2024 virgesinn, iwwerdeems d'Unitéite mat 6 oder 9 Voituren e Joer méi spéit geplangt ass<ref>{{Citation|URL=https://groupe.cfl.lu/getattachment/606c5e22-42ea-4e5f-aa80-98eb3ff39134/2024-04-23-cdp_tests_de-nuit_nouveaux_trains.pdf|Titel=Les CFL effectuent ponctuellement des adaptations de l’offre après 23h00 entre le 29 avril et le 1er juillet 2024 pour accélérer la mise en service de leurs nouveaux trains|Gekuckt=23.05.2024|Datum=23.04.2024|Editeur=groupe.cfl.lu|Sprooch=fr}}</ref>. --> D'Gefierer vun der 2400er Serie hu successiv, bis November 2025, déi vun der Serie [[CFL 2000|Z2/CFL 2000]] ersat, déi zanter den 1990er Joren am Asaz waren. == Biller == <gallery> File:CFL 2405 (52393771750).jpg|Éischt Virstellung am Sept. 2022 File:CFL 2409 Luxembourg.jpg|D'Automotrice 2409 an der Gare Lëtzebuerg File:Plaque CFL 2410.jpg|Erënnerungsplack u Bord vun der Automotrice 2410 </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|CFL Class 2400/2450}} * [http://www.rail.lu/materiel/cfl2400.html CFL 2400 op rail.lu] * [https://groupe.cfl.lu/getattachment/00f4d1a8-0808-4b39-8fbe-a8d46e91fa42/2022-09-20-innotrans-coradia.pdf Pressecommuniqué] vum 20.09.2022 op cfl.lu. {{Navigatioun Rullmaterial op der Eisebunn zu Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Automotricen CFL]] lab4c93civy1xpbxrtnu8a0m291bzjx 3 169996 2680626 2596136 2026-06-04T00:10:04Z Xqbot 6798 Bot: Duebel Viruleedung gefléckt → [[Benotzer Diskussioun:Choucas]] 2680626 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Benotzer Diskussioun:Choucas]] 6xz7739zbokcw1zrup0o223pbd2ma0m 0 171302 2680651 2665013 2026-06-04T11:14:38Z Melouresbot 1237 Orthographie, replaced: puer Mol → puerrmol using [[Project:AWB|AWB]] 2680651 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai}} Den '''Hôtel Aubriot''' ass en Härenhaus (''hôtel particulier'') zu [[Dijon]] am [[Departement Côte-d'Or]] an der [[Bourgogne-Franche-Comté]]. Seng Urspréng ginn op d'[[13. Joerhonnert]] zeréck, de verwëllefte Keller ass op der Lëscht vun de [[Monument historique (Frankräich)|Monuments historiques]] agedroen. Opfälleg ass och säin Daach aus faarweg vernéierte burgundeschen Zillen. Et steet nieft der ''Maison Maillard'', op 40, rue des Forges. == Geschicht == Dem Hôtel Aubriot säin Urspronk läit am 13. Joerhonnert. De verwëllefte Keller mat aachteckege Stäiler ass an dräi Schëffer an aacht Travéen agedeelt<ref>Vanessa Hontcharenko, "L’hôtel Aubriot à Dijon (Côte-d’Or)", Bulletin du centre d'études médiévales d'Auxerre BUCEMA, 14, 2010, S. 25-29. ISSN [https://portal.issn.org/resource/issn/1623-5770 1623-5570].</ref>. En hat en Duerchgang an d'Parallelstrooss hannendrun, a gouf ''voûte aux changes'' genannt, well do d'Suewiesseler hir Aarbechtsplaz haten. Um éischte Stack sinn an der Fassad véier Duebelbéi mat Saile ronderëm d'Fënsteren, plus jee een eenzele 'blannen' op den Extremitéiten. Am [[16. Joerhonnert]] koumen zwou Daachfënstere bäi. [[1739]], huet de Provinzialstaat vun der Bourgogne d'Haus kaaft fir dodran d'Presidialjuridiktioun anzeriichten. Et gouf ëmgebaut fir doranner Geriichtsverhandlungen ofzehalen. Dobäi gouf eng grouss Paart baussen ubruecht, déi mat zwou allegoresche Statuen ornéiert war, déi d'Stäerkt an d'Justiz symboliséieren. Ënner der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] gouf d'Gebai als ''bien national'' beschlagnaamt a 1796 verkaaft. Den neie Proprietär huet d'Dekoren un der Fassad ënner [[Verbotz]] leeë gelooss. 1908, nodeems d'Gebai e puerrmol de Besëtzer gewiesselt hat, huet deen neie Proprietär bei klengen Aarbechten déi al Skulpturen erëmentdeckt an se nees fräileeë gelooss. D'Skulpture goufen zum Deel erneiert; et koumen och méi kleng neier bäi, wéi déi siwe Figuren, déi kleng Kolonnen um éischte Stack 'stäipen'. Nom Stéphen Liégeard sengem Doud goung den Hôtel Aubriot un d'Stad Dijon iwwer<ref>Le Bulletin du Renouveau du Vieux-Dijon, n°46, 2009, p. 4.</ref>, déi dodran tëscht 1938 an 1970 en [[Ethnographie|ethnographesche]] Musée installéiert hat. Duerno huet d'Stad d'Gebai u Privatleit verkaaft.<ref>"Actualité", ''Le Bulletin du Renouveau du Vieux-Dijon'', n°48, 2009, p. 3.</ref>. <gallery> Hôtel Aubriot - Dijon (FR21) - 2022-04-18 - 5.jpg|Statuen iwwer der Paart Image:Dijon Hotel Aubriot plaque information.jpg|Informatiounsplack Image:Dijon - Hôtel Aubriot - figure de soutènement 5.jpg|Eng vun de 'Stäip'figuren Dijon Hotel Aubriot 02.jpg|Fënsterbéi um 1. Stack Hotel Aubriot 001.jpg|Den Hôtel Aubriot Dijon Hotel Aubriot 05.jpg|Muster vun den Daachzillen </gallery> == Literatur == *Henri Giroux, "Trois maisons de la rue des Forges à Dijon", ''Commission des antiquités du département de la Côte-d'Or'', t. XXIX, 1974-1975, p.&nbsp;195-217. * Eugène Fyot, "Hôtels et maisons", ''Congrès archéologique de France. 91e session. Dijon. 1928'', Société française d'archéologie, Paris, 1929, p.&nbsp;127-129. == Um Spaweck == {{Commonscat|Hôtel Aubriot (Dijon)}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Hotel Aubriot Dijon}} [[Kategorie:Dijon]] [[Kategorie:Bauwierker 13. Joerhonnert]] [[Kategorie:Gebaier a Frankräich]] [[Kategorie:Monuments historiques a Frankräich]] eesd3wacgmzraquut6m2xywp4a6af7f 0 172102 2680596 2634377 2026-06-03T12:48:07Z Melouresbot 1237 Orthographie, replaced: puer mol → puermol using [[Project:AWB|AWB]] 2680596 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Edouard Fellens''', gebuer de [[16. Dezember]] [[1899]] zu [[Esch-Uelzecht]], an och do den [[29. Juni]] [[1976]] gestuerwen, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gewerkschaft]]ler a Lokalpolitiker ([[LSAP]]).<ref>Quell vum Artikel, wou net anescht uginn: [[Willy Allamano]], Gérard Bernardini: ''Esch-sur-Alzette et ses rues. Esch an der Alzette und seine Straßen. 'De l'histoire à chaque pas. Geschichte auf jedem Schritt.'.'' Esch-sur-Alzette, 2013. ISBN 978-2-87964-136-2, S.88-89.</ref> == Liewen == Den Edouard Fellens huet als Dréier op [[Arbed Esch-Belval]] geschafft. Tëscht 1945 an 1963 gouf hien all Kéiers als éischte Suppleant bei de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] gewielt, an ass dann e puermol an de [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengerot]] nogeréckelt (1947-1949, 1951, 1953-1957, 1962-1963 an 1965-1969). Hie war och President vun der Escher Sektioun vum [[Lëtzebuerger Aarbechterverband]] (LAV). Hie war mat der Marie Schinker bestuet.<ref>[https://persist.lu/ark:70795/mhqh646cv/pages/10/articles/DIVL1626 Avis de décès 3 Page 10.] In: Luxemburger Wort, 129. Jg., n° 150 (02.07.1976), p. 10 (Digitised by the National Library of Luxembourg).</ref> Fir un hien z'erënneren, huet den Escher Gemengerot den 19. September 1977 decidéiert, eng Strooss am Quartier [[Fettmeth]] no him ze nennen.<ref>L-4118.</ref> {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Fellens Edouard}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Lokalpolitiker]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Gewerkschaftler]] [[Kategorie:Gebuer 1899]] [[Kategorie:Gestuerwen 1976]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] net0xgtnrv29muelc3ie8sssxsd245v 0 175932 2680602 2680495 2026-06-03T13:42:44Z Les Meloures 580 De(n) Les Meloures huet d'Säit [[Cuori solitari (Film 1970)]] op [[Cuori solitari]] geréckelt: et gëtt keen aneren 2680495 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Franco Giraldi]] |Dréibuch=[[Ruggero Maccari]]<br>Franco Giraldi |Fotografie=[[Dario Di Palma]] |Faarftechnik= |Format={{1,85:1}} |Musek=[[Luis Bacalov]] |Schnëtt=[[Franco Arcalli]] |Dekoren=[[Maurizio Chiari]] |Produzent=[[Ugo Santalucia]] |Produktiounsgesellschaft=Mega Film |Haaptacteuren=[[Ugo Tognazzi]] als Stefano Nardini<br>[[Senta Berger]] als Giovanna Nardini<br>[[Carlo Hilpold]] als Victor<br>[[Ann Lucinda Lorenz]] als Sonia<br>[[Silvano Tranquilli]] als Diego<br>[[Elena Persiani]] als Manuela<br>[[Piero Mazzarella]] als Dino<br>[[Clara Colosimo]] als Carla<br>[[Gianna Serra]] als Gabriella<br>[[Mauro Bacchini]] als Marco<br>[[Edda Di Benedetto]] als Elena<br>[[Christopher Hodge]] als Walter}} '''Cuori solitari''' ass en [[Italien|italieenesche]] Film vum [[Franco Giraldi]] aus dem Joer 1970 mam [[Ugo Tognazzi]] a mat der [[Senta Berger]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Cuori solitari}} [[Kategorie:Italieenesch Filmer]] [[Kategorie: Italieenesch Filmdramen]] [[Kategorie:Filmer 1970]] [[Kategorie:Filmer vum Franco Giraldi]] kfgwolw46r743xg2dquec5y239ufwys 2680606 2680602 2026-06-03T13:44:19Z Les Meloures 580 k 2680606 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''Cuori solitari''}} {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Franco Giraldi]] |Dréibuch=[[Ruggero Maccari]]<br>Franco Giraldi |Fotografie=[[Dario Di Palma]] |Faarftechnik= |Format={{1,85:1}} |Musek=[[Luis Bacalov]] |Schnëtt=[[Franco Arcalli]] |Dekoren=[[Maurizio Chiari]] |Produzent=[[Ugo Santalucia]] |Produktiounsgesellschaft=Mega Film |Haaptacteuren=[[Ugo Tognazzi]] als Stefano Nardini<br>[[Senta Berger]] als Giovanna Nardini<br>[[Carlo Hilpold]] als Victor<br>[[Ann Lucinda Lorenz]] als Sonia<br>[[Silvano Tranquilli]] als Diego<br>[[Elena Persiani]] als Manuela<br>[[Piero Mazzarella]] als Dino<br>[[Clara Colosimo]] als Carla<br>[[Gianna Serra]] als Gabriella<br>[[Mauro Bacchini]] als Marco<br>[[Edda Di Benedetto]] als Elena<br>[[Christopher Hodge]] als Walter}} '''Cuori solitari''' ass en [[Italien|italieenesche]] Film vum [[Franco Giraldi]] aus dem Joer 1970 mam [[Ugo Tognazzi]] a mat der [[Senta Berger]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Cuori solitari}} [[Kategorie:Italieenesch Filmer]] [[Kategorie: Italieenesch Filmdramen]] [[Kategorie:Filmer 1970]] [[Kategorie:Filmer vum Franco Giraldi]] dgohq243rh3fz7i7jvgem6kkydi4ngg 3 175938 2680638 2680566 2026-06-04T09:38:01Z Les Meloures 580 2680638 wikitext text/x-wiki {{Test}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:57, 2. Jun. 2026 (UTC) {{Test2}} --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 17:08, 2. Jun. 2026 (UTC) == Bekannt Rëmelenger == Moien, ech hunn de Link op den Här Muhovic ewechgemaach; D'Relevanzkrittäre fir Lokalpolitiker sinn, dass Persoune musse Buergermeeschter sinn, oder gewiescht sinn, fir kënnen en Artikel ze kréien (et sief, se wieren duerch soss eppes bekannt (Stroossennumm, Sport, Deputéierten, ...) woufir se déi Krittären erfëlle géifen. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 21:00, 2. Jun. 2026 (UTC) {{Moien Info}} {{Test3}} [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 09:38, 4. Jun. 2026 (UTC) qu17ea26b002uqrsz15jkqqla2oeck3 1 175944 2680601 2026-06-03T13:40:42Z Les Meloures 580 De(n) Les Meloures huet d'Säit [[Diskussioun:Cuori solitari (Film 1970)]] op [[Diskussioun:Cuori solitari]] geréckelt: et gëtt keen aneren 2680601 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Diskussioun:Cuori solitari]] ozj2bsapfpvoz6om1byq406vs45lqjs 2680604 2680601 2026-06-03T13:42:44Z Les Meloures 580 De(n) Les Meloures huet d'Säit [[Diskussioun:Cuori solitari (Film 1970)]] op [[Diskussioun:Cuori solitari]] geréckelt: et gëtt keen aneren 2680601 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Diskussioun:Cuori solitari]] ozj2bsapfpvoz6om1byq406vs45lqjs 2680608 2680604 2026-06-03T14:27:43Z ~2026-24333-22 70862 Duebel Viruleedung 2680608 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 175945 2680603 2026-06-03T13:42:44Z Les Meloures 580 De(n) Les Meloures huet d'Säit [[Cuori solitari (Film 1970)]] op [[Cuori solitari]] geréckelt: et gëtt keen aneren 2680603 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Cuori solitari]] 0xfv9w78ln16iae5auqh0kg1fjst01h 1 175946 2680605 2026-06-03T13:42:44Z Les Meloures 580 De(n) Les Meloures huet d'Säit [[Diskussioun:Cuori solitari (Film 1970)]] op [[Diskussioun:Cuori solitari]] geréckelt: et gëtt keen aneren 2680605 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Diskussioun:Cuori solitari]] ozj2bsapfpvoz6om1byq406vs45lqjs 0 175947 2680609 2026-06-03T14:33:36Z Zinneke 34 Virugeleet op [[Bandikurat]] 2680609 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Bandikurat]] jm4xz81x94gdjkmcpf2hg7qoodvkmlf 2680610 2680609 2026-06-03T14:34:21Z Zinneke 34 Viruleedung vun [[Bandikurat]] op [[Bandikuraten]] geännert 2680610 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Bandikuraten]] dbbtbruh7ug3y2b79zyy7dsn22nnjrf 0 175948 2680612 2026-06-03T14:34:57Z Zinneke 34 De(n) Zinneke huet d'Säit [[Bandikurat]] op [[Bandikuraten]] geréckelt: ass eng Gattung 2680612 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Bandikuraten]] dbbtbruh7ug3y2b79zyy7dsn22nnjrf 3 175950 2680634 2026-06-04T08:23:13Z Mobby 12 60927 Säit ugeluecht mat: '{{Test2}} ~~~~' 2680634 wikitext text/x-wiki {{Test2}} [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 08:23, 4. Jun. 2026 (UTC) 9vhgatms83j16mo5n1of1lj6apojdh1 0 175951 2680640 2026-06-04T09:39:28Z Les Meloures 580 De(n) Les Meloures huet d'Säit [[CFL 2400]] op [[CFL 2400/2450]] geréckelt: gëtt prktesch iwwerall sou ernimmt 2680640 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[CFL 2400/2450]] lbgbvrextaztkg4i4r39f4fxfc7z3q3 0 175952 2680642 2026-06-04T09:42:08Z Benemlu 20771 Den Hamza Kadamani ass e lëtzebuergesche Foussballspiller. 2680642 wikitext text/x-wiki {{SkizzSport}} {{Infobox Biographie (Sportler)}} Den '''Hamza Kadamani''', gebuer den [[13. September]] [[2009]] a [[Syrien]], ass e lëtzebuergesche Foussballspiller. == Veräinskarriär == Den Hamza Kadamani ass am Alter vu 7 Joer a Lëtzebuerg komm an huet an der Jugend fir den [[FC Schëffleng 95|FC Schëffleng]], [[FC Swift Hesper|Swift Hesper]] an de [[Racing FC Union Lëtzebuerg|Racing Lëtzebuerg]] gespillt. 2025 ass hien an d'Akademie vum [[FC Metz]] gewiesselt, wou hien fir d'U19 an d'Reservekipp zum Asaz komm ass<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/sport/vom-krieg-in-syrien-ins-flf-team-hamza-kadamani-reagiert-emotional-auf-erste-nominierung/152379177.html|Titel=Vom Krieg in Syrien ins FLF-Team: Hamza Kadamani reagiert emotional auf erste Nominierung|Gekuckt=|Auteur=Bob Hemmen|Editeur=Luxemburger Wort}}</ref>. == Nationalekippskarriär == No verschidde Selektiounen an den U-Nationalekipp vu Lëtzebuerg gouf hien am Mee 2026 an de Kader vun der [[Lëtzebuergesch Foussballnationalekipp|A-Nationalekipp]] selektionnéiert. Den [[3. Juni]] 2026 huet hien am Alter vu 16 Joer säin éischten A-Lännermatch gespillt, wéi hien am Frëndschaftsmatch géint [[Italieenesch Foussballnationalekipp|Italien]] an der 66. Minut fir de [[Florian Bohnert]] agewiesselt gouf<ref>{{Citation|URL=https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048228--luxembourg-vs-italy/|Titel=Luxembourg-Italy {{!}} European Qualifiers 2026|Gekuckt=2026-06-04|Auteur=UEFA.com|Wierk=UEFA.com|Sprooch=en}}</ref>. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Kadamani Hamza}} [[Kategorie:Gebuer 2009]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] 1qji7a2ukg3zwrn8a07g6dskv98lwt7 2680643 2680642 2026-06-04T09:46:33Z Les Meloures 580 k 2680643 wikitext text/x-wiki {{SkizzSport}} {{Infobox Biographie (Sportler)}} Den '''Hamza Kadamani''', gebuer den [[13. September]] [[2009]] a [[Syrien]], ass e lëtzebuergesche Foussballspiller. == Veräinskarriär == Den Hamza Kadamani ass am Alter vu 7 Joer op Lëtzebuerg komm an huet an der Jugend fir den [[FC Schëffleng 95|FC Schëffleng]], [[FC Swift Hesper|Swift Hesper]] an de [[Racing FC Union Lëtzebuerg|Racing Lëtzebuerg]] gespillt. 2025 ass hien an d'Akademie vum [[FC Metz]] gewiesselt, wou hie fir d'U19 an d'Reservekipp zum Asaz komm ass<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/sport/vom-krieg-in-syrien-ins-flf-team-hamza-kadamani-reagiert-emotional-auf-erste-nominierung/152379177.html|Titel=Vom Krieg in Syrien ins FLF-Team: Hamza Kadamani reagiert emotional auf erste Nominierung|Gekuckt=|Auteur=Bob Hemmen|Editeur=Luxemburger Wort}}</ref>. == Nationalekippskarriär == No verschidde Selektiounen an den U-Nationalekipp vu Lëtzebuerg gouf hien am Mee 2026 an de Kader vun der [[Lëtzebuergesch Foussballnationalekipp|A-Nationalekipp]] selektionnéiert. Den [[3. Juni]] 2026 huet hien am Alter vu 16 Joer säin éischten A-Lännermatch gespillt, wéi hien am Frëndschaftsmatch géint [[Italieenesch Foussballnationalekipp|Italien]] an der 66. Minutt fir de [[Florian Bohnert]] agewiesselt gouf<ref>{{Citation|URL=https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048228--luxembourg-vs-italy/|Titel=Luxembourg-Italy {{!}} European Qualifiers 2026|Gekuckt=2026-06-04|Auteur=UEFA.com|Wierk=UEFA.com|Sprooch=en}}</ref>. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Kadamani Hamza}} [[Kategorie:Gebuer 2009]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] b0sz6vxu0kk2kz8osafoahw160shple 2680647 2680643 2026-06-04T10:28:45Z GilPe 14980 2680647 wikitext text/x-wiki {{SkizzSport}} {{Infobox Biographie (Sportler)}} Den '''Hamza Kadamani''', gebuer den [[13. September]] [[2009]] a [[Syrien]], ass e lëtzebuergesche Foussballspiller. == Veräinskarriär == Den Hamza Kadamani ass am Alter vu 7 Joer op Lëtzebuerg komm an huet an der Jugend fir den [[FC Schëffleng 95|FC Schëffleng]], [[FC Swift Hesper|Swift Hesper]] an de [[Racing FC Union Lëtzebuerg|Racing Lëtzebuerg]] gespillt. 2025 ass hien an d'Akademie vum [[FC Metz]] gewiesselt, wou hie fir d'U19 an d'Reservekipp zum Asaz komm ass<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/sport/vom-krieg-in-syrien-ins-flf-team-hamza-kadamani-reagiert-emotional-auf-erste-nominierung/152379177.html|Titel=Vom Krieg in Syrien ins FLF-Team: Hamza Kadamani reagiert emotional auf erste Nominierung|Gekuckt=|Auteur=Bob Hemmen|Editeur=Luxemburger Wort}}</ref>. == Nationalekippskarriär == No verschidde Selektiounen an der U-Nationalekipp vu Lëtzebuerg gouf hien am Mee 2026 an de Kader vun der [[Lëtzebuergesch Foussballnationalekipp|A-Nationalekipp]] selektionéiert. Den [[3. Juni]] 2026 huet hien am Alter vu 16 Joer säin éischten A-Lännermatch gespillt, wéi hien am Frëndschaftsmatch géint [[Italieenesch Foussballnationalekipp|Italien]] an der 66. Minutt fir de [[Florian Bohnert]] agewiesselt gouf<ref>{{Citation|URL=https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048228--luxembourg-vs-italy/|Titel=Luxembourg-Italy {{!}} European Qualifiers 2026|Gekuckt=2026-06-04|Auteur=UEFA.com|Wierk=UEFA.com|Sprooch=en}}</ref>. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Kadamani Hamza}} [[Kategorie:Gebuer 2009]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] 03twlpddewcm7pcgrim05jdfu9dyush 2680649 2680647 2026-06-04T10:53:31Z ~2026-24333-22 70862 2680649 wikitext text/x-wiki {{SkizzSport}} {{Infobox Biographie (Sportler)}} Den '''Hamza Kadamani''', gebuer den [[13. September]] [[2009]] a [[Syrien]], ass e lëtzebuergesche Foussballspiller. == Veräinskarriär == Den Hamza Kadamani ass am Alter vu 7 Joer op Lëtzebuerg komm an huet an der Jugend fir den [[FC Schëffleng 95|FC Schëffleng]], [[FC Swift Hesper|Swift Hesper]] an de [[Racing FC Union Lëtzebuerg|Racing Lëtzebuerg]] gespillt. 2025 ass hien an d'Akademie vum [[FC Metz]] gewiesselt, wou hie fir d'U19 an d'Reservekipp zum Asaz komm ass<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/sport/vom-krieg-in-syrien-ins-flf-team-hamza-kadamani-reagiert-emotional-auf-erste-nominierung/152379177.html|Titel=Vom Krieg in Syrien ins FLF-Team: Hamza Kadamani reagiert emotional auf erste Nominierung|Gekuckt=|Auteur=Bob Hemmen|Editeur=Luxemburger Wort}}</ref>. == Nationalekippskarriär == No verschidde Selektiounen an den U16- bis U19-Nationalekippen vu Lëtzebuerg gouf hien am Mee 2026 an de Kader vun der [[Lëtzebuergesch Foussballnationalekipp|A-Nationalekipp]] selektionéiert. Den [[3. Juni]] 2026 huet hien am Alter vu 16 Joer säin éischten A-Lännermatch gespillt, wéi hien am Frëndschaftsmatch géint [[Italieenesch Foussballnationalekipp|Italien]] an der 66. Minutt fir de [[Florian Bohnert]] agewiesselt gouf<ref>{{Citation|URL=https://www.uefa.com/european-qualifiers/friendlies/match/2048228--luxembourg-vs-italy/|Titel=Luxembourg-Italy {{!}} European Qualifiers 2026|Gekuckt=2026-06-04|Auteur=UEFA.com|Wierk=UEFA.com|Sprooch=en}}</ref>. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Kadamani Hamza}} [[Kategorie:Gebuer 2009]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] lr4gzg0rsxob8knzlmx0it0jswvrk0y 1 175953 2680648 2026-06-04T10:30:51Z GilPe 14980 Neien Abschnitt /* U-Nationalekipp */ 2680648 wikitext text/x-wiki == U-Nationalekipp == Moien, Wat ass eng „U-Nationalekipp“ ? Feelt do vläicht eng Zuel? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 10:30, 4. Jun. 2026 (UTC) k0lkrv6poff3ypfjfobdryfwoewkv2a 7 175954 2680652 2026-06-04T11:24:52Z Mischnachtreisr 25152 Neien Abschnitt /* Heraldesch onkorrekt Wopen fir Rëmeleng */ 2680652 wikitext text/x-wiki == Heraldesch onkorrekt Wopen fir Rëmeleng == Am Lëtzebuerger Wort geet riets vun enger Kontrovers ëm de Wopen vun Rëmeleng, lassgetrëppelt vun engem Influencer. Hei eng Zesummefaassung: "Der Social-Media-Wirbel um das vermeintlich „alberne Wappen von Rümelingen“ begann mit dem Post „Fünf extrem alberne Wappen aus Luxemburg“ des deutschen Poetry-Slammers, Lesebühnenautors und Moderators Flemming Witt. Darin nahm er mehrere Wappen luxemburgischer Städte und Gemeinden unter die Lupe und kommentierte sie. Als letztes und somit vermeintlich albernstes Wappen suchte er sich eine Zeichnung(*) aus, die er als Wappen der Stadt Rümelingen präsentierte." "Woher stammt nun also das „Wikipedia“-Wappen [von Rümelingen]? Fest steht: Die Zeichnung wurde über die französischsprachige Mitmachplattform, auf der es weniger strenge Kontrollen als in der deutschsprachigen Version gibt, in die Wikimedia-Datenbank importiert und von dort aus auch in anderssprachige Wikipedia-Versionen übernommen. In der deutschsprachigen Wikipedia ist beispielsweise nur das offizielle Wappen zu sehen. In der **luxemburgischen**, der portugiesischen und der französischen Variante hingegen ist die von [Lokalchronist Lucien] Wolff als „Witzfigur“(*) bezeichnete Version zu sehen." <nowiki>*</nowiki>) Mineur vu vir (Verletzung heraldesch Prinzipien), mat enger Käerz tëscht de Been (phallusartesch) an enger Art Baseball-Cap (historesch inakurat). Quell vum Artikel: Nach Hohn aus sozialen MedienHintergrund: Rümelingen wehrt sich gegen Internet-Spott über angeblich „alberne Wappen“ (02.06.2026) https://www.wort.lu/luxemburg/sueden/ruemelingen-wehrt-sich-gegen-internet-spott-ueber-angeblich-alberne-wappen/152387795.html Dee "richtegen", respektiv heraldesch akzeptéierten Wopen wier deen heiten: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:D%E2%80%99argent_au_mineur_tenant_lampe_et_pioche,_au_naturel.jpg [[Benotzer:Mischnachtreisr|Mischnachtreisr]] ([[Benotzer Diskussioun:Mischnachtreisr|Diskussioun]]) 11:24, 4. Jun. 2026 (UTC) pcwltac65u88nhu5x47a10z4foy6x7q