Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="lb">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>lbwiki</dbname>
    <base>https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.11</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spezial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskussioun</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Benotzer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Benotzer Diskussioun</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia Diskussioun</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fichier</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fichier Diskussioun</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Diskussioun</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Schabloun</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Schabloun Diskussioun</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hëllef</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hëllef Diskussioun</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorie Diskussioun</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul Diskussioun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1073</id>
    <revision>
      <id>2686291</id>
      <parentid>2686058</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T13:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* H */ Hesper</comment>
      <origin>2686291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89744" sha1="fpkuotbppjnhzw1b698f23prox4rnal" xml:space="preserve">Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].

An dëser '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Wope''' fannt Dir Biller vun de Wopen aus dem Lëtzebuerger Land, déi dir bei de respektive Gemengenartikelen oder anere benotze kënnt.

Verschiddener sinn déi vu Gemengen, déi mat anere fusionéiert hunn. Dacks gëtt et nach keen offiziellen neie Wope vun der fusionéierter Gemeng, soudatt deen ale provisoresch weiderbesteet.

'''Bemierkung'''

D'Duerstellung vun de Wopen ass eventuell anescht wéi déi, déi vum Proprietär vum Wopen (Gemeng, Regierung oder Organisatioun) benotzt gëtt. Se goufen op Basis vun der [[Blasonéierung]] gezeechent, déi – als schrëftlech Beschreiwung – net ënnert d'[[Auteursrecht|Auteursrechter]] falen. All Duerstellung déi der Blasonéierung entsprécht, gëllt als [[Heraldik|heraldesch]] korrekt. Sou kann et méi ënnerschiddlech kënschtleresch Interpretatioune vum selwechte Wope ginn. Déi offiziell Versioun, déi vum Proprietär vum Wope benotzt gëtt, ass méiglecherweis duerch de Copyright geschützt a kann an deem Fall hei net benotzt ginn.

{{AbcIndex}}

== B ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;| vun der Gemeng a Beschreiwung
|- valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bastendorf luxbrg.svg|100px]]

| '''[[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]]'''&lt;br&gt;
''De gueules à l'écusson d'argent chargé ď'une tour ouverte de gueules et accompagnée de trois fleurs de lis d'or.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 24. September 1986 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] 16. Oktober 1986 - Mémorial B 1986, Säit 1375 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1986}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms berdorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]]'''&lt;br&gt;
''D'or à la croix fleurdelisée de gueules accostée en chef de deux béquilles de Saint Antoine du même et accompagné en pointe d'un pont de trois arches de sable mouvant des flancs posé sur une rivière d'azur mouvant de la pointe.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[28. Dezember]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] - Mémorial B 1989 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983}}&lt;br&gt; D'Haaptemailer vum Wopen (rout a gëllen)  sinn déi vun den Häre vu [[Beefort]], an d'Kräiz mat de Liliespëtze symboliséiert d'[[Abtei Iechternach]]. Bäerdref selwer gëtt duerch d'Krätsche vum Hellegen Tunn duergestallt, deen ee vun de Patréiner vun der Par ass. D'Bréck steet fir d'Uertschaft [[Bollenduerfer Bréck]] a symboliséiert d'Bréck iwwer d'[[Sauer]]. Se ass schwaarz well dat un d'Faarf vum Kräiz aus dem Wope vun den Häre vu Bollenduerf erënnert.

|-valign=&quot;top&quot;bi
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bertrange luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bartreng|Bartreng]]'''&lt;br&gt;
''Coupé d'argent et de gueules, au lion de l'un en l'autre, armé, lampassé et couronné d'or, la queue fourchue et passée en sautoir.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[29. Oktober]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[22. Dezember]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1362 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1981 }}&lt;br&gt;Déi gedeelt Emailer kommen aus dem Wope vun den Häre vu [[Bertrange-lez-Thionville]]. De rouden Deel vum Léiw, ass vum Léiw vum Lëtzebuerger Wopen, an de sëlweren Deel kënnt aus dem Wope vum [[Jang de Blannen]] dee sengem natierleche Meedche Colette, dat mam Gerard Barong vu Rodstock bestuet war, d'Seigneurerie Bartreng geschenkt hat.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms boulaide luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]]'''&lt;br&gt;
''Coupé de sinople à trois chausse-trappes d'or mises en fasce et d'azur à une rose d'or feuillée de sinople, à une divise ondée d'argent brochant sur la partition.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Juli]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. Februar]] [[187]] - Mémorial B 1987, Säit 394 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986 }}&lt;br&gt;De gréngen Email an déi gëlle [[Kréi|Kréieféiss]] kommen aus dem Wope vun den Häre vu [[Losange|Lossich]] deene [[Sir (Uertschaft)|Sir]] an d'Meierei Bauschelt gehéiert huet. De bloen Email an déi gëlle Rous komme vum Wope vun der Areler Schäffefamill Busleyden déi vu Bauschelt koumen. De gewellte sëlwer Email soll d'[[Sauer]] duerstellen, déi duerch d'Gemeng leeft.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bech luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bech|Bech]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à la croix ancrée de sable, au chef de gueules chargé d'un lambel a l'ancienne de cinq pendants d'argent.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] ? - [[Arrêté ministériel|A.M.]] - Mémorial B 1989 - Projet: Gemengerot 1988 }}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason Beaufort (Luxembourg).svg|100px]]
|'''[[Gemeng Beefort|Beefort]]'''&lt;br&gt;
''D'or à la tour ouverte, crénelée de cinq pièces, de gueules maçonnées de sable, au chef de gueules chargé d'un lambel à cinq pendants d'argent.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[3. Juli]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[10. Oktober]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 1374 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986 }}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bettembourg luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]'''&lt;br&gt;
''Parti au I d'argent au lion de sable, lampassé et armé de gueules, au II de gueules au château à deux tours d'or''''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. August]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1032 - Projet: J. Flies 1986 modifiéiert vun der Commission héraldique}}&lt;br&gt;
De Léiw kënnt aus dem Wope vun den Häre vun Zolwer déi verschiddenen Historiker no Proprietéiten zu Beetebuerg haten. D'Schlass mat den zwéin Tierm erënnert un déi zwee Schlässer déi et zu Beetebuerg gouf.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms boevange attert luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et de gueules, les burelles de la pointe cachées par un mont de sinople mouvant de la pointe, chargé de trois besants mal ordonnés d'or, et surmontée d'une croix tréflée de même.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[28. Abrëll]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Juni]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 722 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983.}}

Déi dräi Uertschafte Béiwen, Bruch a Bëschdref ware fréier en Deel vun der [[Probstei]] vun [[Useldeng]], där hir Hären Nofollger vun deene vun Esch-Sauer waren an deselwechte Wope gedroen hunn (''burelé d'argent et de gueules''). Dofir war d'Basis vum Béiwener Gemengewope e Feld aus sëlwere Sträifen. Den Hiwwel symboliséiert den [[Helperknapp]], dee fréier de reliéisen a kommerziellen Zentrum vun der Regioun war a wou all Joer e Maart ofgehale gouf. Um Wope sinn deemno e Kräiz als reliéist Symbol a Rondelen, Symboler vum Handel.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms bettendorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]]'''&lt;br&gt;
''Coupé d'or et d'argent à la fasce vivrée de gueules brochant sur la partition, accompagnée en chef d'une croix ancrée de sable, en pointe de trois fleurs de lis du même posées 2 et 1.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[13. Dezember]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[8. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 374 - Projet: M. Lenertz}}&lt;br&gt;
De Wope symboliséiert déi dräi Uertschafte vun der Gemeng: Bettenduerf, Gilsdref a Méischtref.

D'Ankerkräiz kënnt aus dem Wope vun den Häre vu Bettenduerf (d'or à la croix ancree de sable), d'Fleurs-de-lis sinn aus dem Wope vun den Häre vu Folkendeng iwwerholl (d'argent à trois fleurs de lis mal ordonnés de sable), deenen d'Duerf Gilsdref gehéiert huet. Déi gezackte Linn staamt vum aus dem Wope vum Th. vu Kerpen (d'argent a la fasce vivrée de gueules), deen am 14. Joerhonnert Här vu Méischtref war.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms betzdorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Betzder|Betzder]]'''&lt;br&gt;
''Écartelé: aux I et IV d'azur à la croix ancrée d'argent: au II et III d'argent au lion d'azur armé et lampassé de gueules; à la clef de gueules posée en pal, le panneton en haut, brochant sur le tout.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[22. November]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[22. Februar]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 541 - Projet: [[Marcel Lenertz]] (1984)}}

De gréissten Deel vun der haiteger Gemeng war an der Feudalzäit vun der [[Probstei]] [[Gréiwemaacher]] ofhängeg (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronné d'or: à la clef d'argent en barre brochant sur le tout''). Trotzdeem war Betzder eng eegen Herrschaft, déi hannereneen enger ganzer Rei vun Häre gehéiert huet, dorënner déi vu Bartreng, Lelleg, Berbuerg, [[Buerg Eltz|Eltz]], Bierg a [[Mohr de Waldt]]. D'Wope vu Betzder si just ouni [[Faarf (Heraldik)|Faarf]] bekannt (''à la croix ancrée''). Op der anerer Säit sinn déi vu Lelleg bekannt (''d'azur à la croix ancrée d'argent''). Wat Mensder ugeet, schéngt et, datt dës Uertschaft am véierzéngte Joerhonnert eng Herrschaft ausgemaach huet, op alle Fall gouf et am Joer 1348 gouf et e Jang vu Mensder (''un cerf passant sur une terrasse'' (onbekannt Emailer)). Méi spéit ass d'Uertschaft un d'Baronge vu Pouilly-sur-Meuse iwwergaangen [als éischt ''d'argent au lion d'azur'', duerno ''d'argent au lion d'azur armé et lampasse de gueules'').

De Wope besteet aus engem a Véierel gedeelten (''écartelé'') Schëld vu Lelleg a vu Pouilly, mat driwwer engem Schlëssel, dee Gréiwemaacher symboliséiert.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms beckerich luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Biekerech|Biekerech]]'''&lt;br&gt;
''Parti d'or et d'azur à deux crosses adossées de l'un en l'autre mouvant de la pointe et brochant sur la partition, les crosses soutenues à dextre par un loup rampant contourné au naturel et a senestre par un lion d'argent.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[7. Oktober]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. Oktober]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 344 - Projet: [[Marcel Lenertz]]}}&lt;br&gt;Déi riets Säit vum Wopen,&lt;ref&gt;
Bei der Beschreiwung vu Wopen ass riets déi Säit déi vu vir gekuckt lénks ass. Wope gi beschriwwen aus der Siicht vum Ritter deen d'Schëld gedroen huet, deemno vun hanne gekuckt&lt;/ref&gt; ''d'or au loup rampant au naturel'', kënnt vun den Häre vun Schweech déi bis an d'[[14. Joerhonnert]] Meeschter zu Huewel, Schweech an Ielwen waren. Déi lénks Säit vum Wopen, ''d'azur au lion d'argent'', kënnt vun den Häre vu [[Giisch]], deenen d'Uertschaften Uewerpallen a Liewel gehéiert hunn.

Déi zwéi Bëschofsstief stellen d'[[Klouschter|Kléischter]] vu [[Abtei Notre-Dame de Clairefontaine (Clairefontaine)|Clairefontaine]] a [[Märjendaller Klouschter|Märjendall]] duer, déi vill Eegentemer um Terrain vun der haiteger Gemeng haten.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms burmerange luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Biermereng|Biermereng]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'or et de gueules au pal d'azur chargé d'une croix pattée d'argent accompagnée en chef et en pointe d'une fleur de lis d'or''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[24. August]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. November]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 1024 - Projet: [[Marcel Lenertz]] (1984)}}

D'Sträifen (fr. ''burrelé'') am Wope si vun der Famill Grandpré, den éischte Grofe vu [[Roussy-le-Village|Rëttgen]] (''burelé d'or et de gueules''), déi vill Rechter um Territoire vun der Gemeng Biermereng haten, sief et eleng, wéi och als Vasale vun der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint Maximin]] vun Tréier.

De bloe Poul (fr. ''pal'') an der Mëtt mat de [[Lilien]], verweist op de Wope vu Frankräich: de Gemengenterritoire war vu 1643 bis 1769 en Deel vum [[Frankräich#Geschicht|Kinnekräich Frankräich]].

D'Kräiz erënnert un d'Abteie vun Tréier, Iechternach a Munster, déi iwwer d'Joerhonnerte verschidde Rechter um Territoire vun der Gemeng Biermereng haten.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms bissen luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Biissen|Biissen]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et sable de dix pièces.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[21. Dezember]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 775 - Projet: D'Gemeng hat de Wope schonn en ettlech Joer inoffiziell gefouert, bis 1981 d'Adoptioun vun der [[Commission héraldique]] proposéiert gouf.}}&lt;br&gt;
De Wope vu Biissen ass ofgeleet vun deem vun de fréieren Häre vu Biissen (''burelé d'argent et de gueules'') deen deem vun deene vun [[Esch-Sauer|Esch&amp;nbsp;-&amp;nbsp;Sauer]] gläicht, well si Nokomme vun där Famill waren.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms biwer luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Biwer|Biwer]]'''&lt;br&gt;
''D'or à la croix ancrée de gueules, au chef d'azur chargé de deux crosses d'abbé d'or, garnies d'argent, affrontées et posées en sautoir, liées par deux annelets entrelacés d'argent''.&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[12. Juli]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. Oktober]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 1220 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985.}}&lt;br&gt;
D'Feld mam Ankerkräiz ass aus dem Wope vun den Häre vu [[Berbuerg]] (''d'or à la croix ancrée de gueules'') vun deenen – vum [[11. Joerhonnert]] un – de gréissten Deel vum Territoire vun der haiteger Gemeng ofgehaangen huet.
D'[[Bëschofsstaf|Bëschofsstief]] symboliséieren d'[[Abtei Iechternach|Abteie vun Iechternach]] a vun Tréier ([[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]]).
D'Réng sinn aus dem Wope vun der ''Famill Wecker'' (och nach „Weckert“, „Wecquer“, oder „Vecquer“; ''d'azur à la fasce d'argent accompagnée en chef de deux annelets entrelacés du même et en pointe d'une étoile à six rais aussi d'argent''), vun deenen der e puer, ëm 1700, Häre vun Donven a Gréiwemaacher waren.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms bourscheid luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Buerschent|Buerschent]]'''&lt;br&gt;
''D'argent au château à cinq tours de gueules, posé sur une montagne de sinople chargé d'une coquille d'or, le château surmonté de trois feuilles de nénuphar, de gueules posées 2 et 1.''
&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[2. September]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 945 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}&lt;br&gt;Dat sëlwer Feld mat de [[Waasserlilien]] staamt vun den Häre vu Buerschent (''d'argent à trois feuilles de nénuphar de gueules''). D'Buerg um Hiwwel symboliséiert d'[[Buerg Buerschent|Feudalbuerg vu Buerschent]] an d'gëlle Muschel kënnt aus dem Wope vun der beschtbekannter Famill vun de Häre vu Buerschent, der Famill [[Metternich (Famill)|Metternich]] (''d'argent a trois coquilles de sable'').
 
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms bous luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bous|Bous]]'''&lt;br&gt;
''Coupé d'argent à deux bâtons fleurdelisés de sable posés en sautoir chargées en abîme d'un lion de gueules, et de gueules à six molettes d'argent posées 3-2-1.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Mäerz]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[23. Juli]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 788 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985.}}

Déi éischt Grofe vu [[Roussy-le-Village|Rëttgen]], Nokommen aus dem Haus Lëtzebuerg, hunn e Wopen ''d'argent au lion de gueules'' gefouert. Am [[18. Joerhonnert]] sinn d'Rechter, déi zur Grofschaft gehéiert hunn, un eng adeleg Famill vu [[Metz]], d'Famill Maguin gefall (''de gueules à six molettes d'argent posées 3-2-1''). Déi berüümtst Häre vu Waldbriedemes waren aus der Famill Wiltheim (''d'argent à deux bâtons fleurdelisés de sable en sautoir, accompagnés de huit mouchetures d'hermine, trois en chef, trois en fasce et deux en points'').

De Gemengewope vu Bous ass am Fong eng Kombinatioun vun deem vun der fréierer Famill vu Rëttgen, an der Famill Maguin, wat d'Wichtegkeet vu Rëttgen am Gemengenterritoire ënnersträicht.
|- valign=&quot;top&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms Bous Waldbredimus.svg|110x110px]]
|[[Gemeng Bous-Waldbriedemes|'''Bous-Waldbredimus&lt;br&gt;''']]
''Ecartelé en sautoir au I de gueules à la croix ancrée d'or, aux II et III d'argent à trois mouchetures de sable, au IV d'argent au lion de gueules issant de la pointe de l'écu, sur la partition deux bâtons de sable fleurdelysés posés en sautoir.'' &lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|Gemengerot]] 1. September 2024 - [http://data.legilux.public.lu/eli/etat/adm/amin/2024/04/15/b1771 Arrêté ministériel 15. Abrëll 2024]}}
|}

== C ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|- valign=&quot;top&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms clervaux luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Clierf|Clierf]]'''&lt;br&gt;''De gueules a chef d'or chargé de trois merles de sable becqués et membrés de gueules, rangés en fasce.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 30. Mee 1896 - Mémorial B 1896, Säit 338 - Projet: ''Auteur net bekannt''}}&lt;br&gt;
De Wope staamt, virun allem wéinst dem Ëmdréie vun den [[Faarf (Heraldik)|Haaptemailer]], vun deem vun der aler Famill vu Clierf of (''d'or au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent''), enger Famill déi vun där vu Meesebuerg ofstaamt, déi fir hiren Deel, selwer vun där vu Wiltz ofstaamt (''d'or au chef de gueules'').
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms colmar-berg luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]]'''
&lt;br&gt;''D'argent à l'aigle de sable accompagnée en chef, aux flancs et en pointe de cinq trèfles de sinople posés 2-2-1; au chef d'azur chargé d'une couronne grand-ducale d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Dezember]] [[1988]] &lt;!--- [[Arrêté ministériel|A.M.]] - Mémorial B 19.., Säit ... - --&gt;Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983}}
Am Feld vum Gemengewopen ass de Wope vun der Famill ''Berg'', mat den dräibliederege [[Kléiblat|Kléiblieder]] vun der Famill ''Heisgen''; de [[Chef (Heraldik)|Chef]] bezitt sech op d'groussherzoglech Residenz, souwuel duerch d'Kroun wéi och duerch säin [[Email (Heraldik)|Email]] (''azur'', blo) deen den Haaptemail vum Wope vum Haus ''Nassau'' ass (''d'azur billeté d'or au lion du même'').

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms contern luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Conter|Conter]]'''&lt;br&gt;''D'argent à la fasce ondée de gueules chargée de trois trangles également ondées d'or, ladite fasce accompagnée en chef d'une croix ancrée de gueules, en pointe d'une coquille de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Juni]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 776 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985}}Den an dräi opgedeelte Wope bezitt sech op déi dräi Uertschafte vun der Gemeng: Conter, Mutfert / Méideng an Éiter.

D'Ankerkräiz symboliséiert Conter a staamt aus dem Wope vun der jéngster Branche vun der [[Buerg Fiels|Famill]] [[Buerg Fiels|aus der Fiels]] (''d'argent à la croix ancrée de gueules'') zu där d'Uertschaft vu 1534 bis 1731 gehéiert huet.

Déi gewellte ''Fasce'' bezitt sech op d'[[Sir (Baach)|Sir]], déi duerch d'Gemeng leeft an dat Rout a Gëllent erënnert un d'Famill Grandpré (''burelé d'or et de gueules''), déi éischt Häre vu [[Roussy-le-Village|Rëttgen]], deenen d'Uertschafte Mutfert, Méideng a Pläitreng fréier gehéiert hunn.

D'[[Jakobsmuschel]] symboliséiert d'Uertschaft Éiter, déi laang Zäit der Famill [[Metternich (Famill)|Metternich]] gehéiert huet (''d'argent à trois coquilles de sable'').
|}

== D ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lu Differdange (EschAlzette).svg|100px]]
|'''[[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]]'''&lt;br&gt;''D'azur au lion d'or.''
{{small|[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] 6. Januar 1971 - Mémorial B 1971, Säit 166 - Projet: [[Robert Matagne]] 1970}}

De Gemengewopen iwwerhëlt de Wope vun den fréieren Häre vun Déifferdeng a soll eng ''Brisure'' vun deene vun den Häre vun [[Zolwer]] sinn (''d'argent au lion de sable'') vun deenen – dem [[Jean-Christophe Blanchard|Blanchard]] no – déi Déifferdenger ofstamen sollen.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:LUX Dudelange COA.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]]'''&lt;br&gt;
''D'or au lion de sable.''&lt;br&gt;
{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[xy]] [[19yx]] - --&gt;[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] [[4. August]] [[1908]] - (net publizéiert) - Projet: [[Nicolas van Werveke]] 1908.}}&lt;br&gt;
De Gemengewopen ass eng Variant vun deem vun der aler Famill vun Diddeleng (''d'argent au lion de gueules couronné d'or''). D'Gemengeverwaltung hat gefrot fir e Wopen « ''d'or au lion couronné de sable'' » däerfen ze féieren, well se geduecht hat, datt dat de Wope vun der Famill vun Diddeleng gewiescht wär.

Vun ongeféier 1950 un hat d'Stad Diddeleng e Wope gebraucht mat enge Léiw mat gesplécktem Schwanz « ''passé en sautoir'' ». Dee Léiw stëmmt net mam offizielle Wopen iwwereneen an ass och onberechtegt. Dëse Léiw geet op eng falsch Behaaptung zeréck, no där all Léiwen zu Lëtzebuerg mat gesplécktem Schwanz « ''passé en sautoir'' » misste sinn. En änlech falsch Behaaptung ass, fir de Léiw « ''armé et lampassé de gueules'' » duerzestellen.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason Diekirch.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Dikrech|Dikrech]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'or et d'azur au lion couronné d'argent soutenu d'une tour de gueules maçonnée de sable mouvant de la pointe. L'écu timbré d'une couronne murale de trois tours de gueules maçonnée de sable.''

''{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[1. Juni]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[14. Juni]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 6052 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983.}}''

Den haitege Gemengewopen ass am Fong eng modern Versioun vun deem, deen zënter dem [[14. Joerhonnert]] vun der Stad an der ''vouerie franche'' &lt;!--keng Anung wéi een dat iwwersetze soll…--&gt;vun Dikrech gedroe gouf. Well keng Dokumenter iwwer den ale Wope méi ze fanne sinn, huet de Gemengerot decidéiert, de Wopen a senger moderner Form unzehuelen.

De [[Sigel|Stadsigel]] aus dem 14. Joerhonnert huet e Feld mat sechs ''burelles'', mat engem gekréinte Léiw mat engem einfache Schwanz, deen op engem Tuerm an der Basis steet ([[Faarf (Heraldik)|Faarwe]] sinn net bekannt).

Déi éischt schrëftlech [[Blasonéierung]] seet: ''burelé dor et d'azur au lion d'argent armé et lampassé de gueules, posé sur un puits de gueules mouvant de la pointe''. Wann « burelé » do steet amplaz vun « champ chargé de burelles » dann erkläert dat sech doduerch, datt d'Duerstellung vum ''burelé'' fréier zimmlech inkonsequent war; wat de Pëtz (''puits'') ugeet, sou ass dat warscheinlech eng falsch Interpretatioun vun engem Tuerm; den Text ernimmt keng Kroun.

Am Ufank vum [[20. Joerhonnert]] gëtt d'Kroun nees ernimmt, awer ouni datt den Email spezifizéiert gëtt. Schlussendlech ass d'Versioun vum Wopen, déi ëm d'Mëtt vum 20. Joerhonnert opgedaucht ass, an op deem de Léiw e gespléckte Schwanz ''en sautoir'' huet an d'Kroun rout ass, néierens dokumentéiert an och keng heraldesch Begrënnung huet.

De moderne Wope baséiert deemno op den eelsten a warscheinlechsten Elementer; de beweeglechen Tuerm gouf gewielt fir eng besser Gesamtkompositioun z'erméiglechen.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms dippach luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Dippech|Dippech]]'''&lt;br&gt;
''De gueules au griffon d'or, à la bordure de sable chargée de huit socs de charrue d'or.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. Juni]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. September]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1156 - Projet: [[Foni Tissen]] 1970.}}

De ''Griffon'' ass aus dem Wope vun enger Famill vu „Betteng“ iwwerholl (''de gueules au griffon d'argent'', verschiddene Quellen no: ''de sable au griffon d'argent''), wpoubäi et net kloer ass, mat „Betteng“ d'Uertschaft [[Betteng op der Mess]] an der Gemeng Dippech gemengt ass. D'[[Plouschuer|Plouschueren]] erënneren un de landwirtschaftleche Charakter vun der Gemeng.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms dalheim luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Duelem|Duelem]]'''&lt;br&gt;
''Tranché de gueules à un monde d'or sommé d'une aigle romaine du même, et d'azur à deux bars adossés d'argent; à une crosse du même garnie d'or, posée en bande et brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Dezember]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Abrëll]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 478 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983.}}&lt;br&gt;De Wope vun Duelem erzielt d'Vergaangenheet vun Duelem. Den Aadler op der Weltkugel erënnert un d'[[Réimescht Räich|Réimer]], déi hir Spueren do hannerlooss hunn. Déi zwéi [[Baarf|Baarwen]] kommen aus dem Wope vun den Häre vu [[Roussy-le-Bourg|Buerg-Rëttgen]] (''d'azur à deux bars adossés d'argent'') déi zu Duelem, Fëlschdref a Welfreng [[Vogt]] a Riichter gespillt hunn. Den Abtstaf erënnert drun datt d'[[Abtei Sankt Maximäin vun Tréier|Abtei Sankt-Maximäin]] vun Tréier eng Zäit am Besëtz vun den dräi Uertschafte war. 
|}
== E ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ell luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Ell|Ell]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et d'azur à la bordure de sable, chargé en cœur d'un écusson de gueules au chevron d'argent accompagné en pointe d'une croix ancrée du même.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. Dezember]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[16. Abrëll]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 636 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1984.}}&lt;br&gt;
D'Gebitt vun der haiteger Gemeng huet fréier aus zwou Seigneurië bestanen: Kolpech an Ell, där hir Geschicht zur Gestaltung vum Gemengewopen bäigedroen huet.

De ''Burrelé'' ass dee vun der Famill Lëtzebuerg (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronné d'or''), déi déi ursprénglech Besëtzer vun de Lännereie waren, déi méi spéit zur Herrschaft Kolpech goufen. Gläichzäiteg erënnert de ''Burrelé'' un dee vun der Famill vun Useldeng (''burelé d'argent et de gueules''), déi eng Zäit laang d'Häre vu Kolpech waren.

De schwaarze Bord weist op den Haaptemail vun de Wope vun engersäits der Famill vu Bergh hin (''de sable à la bande vivrée d'argent''), Häre vu Kolpech vum [[15. Joerhonnert|15.]] bis an d'[[17. Joerhonnert]], an anersäits der Famill Marchant vun Aansebuerg (''écartelé; aux I et IV d'argent au lion de sable armé et couronné dor, aux Il et III d'argent à une herse ara- toire de sable''), Häre vun Ell vun der Mëtt vum 17. Joerhonnert bis zum Enn vum [[Ancien Régime]].

D'Häerzschëld ass vum urspréngleche Wope vun de Famillje vu Kolpech (''d'argent à l'écusson de gueules'') a vun Ell (warscheinlech ''d'argent à l'écusson de gueules, au bâton d'azur en bande brochant'').

De Wénkel staamt aus dem Wope vun der Famill vu [[Pfortzheim]] (''de sable au chevron d'argent accompagné en chef de deux étoiles à six rais d'argent, en pointe d'une main armée d'argent empoignant un feu de gueules''), Häre vu Kolpech um Enn vum Ancien Régime.

D'Ankerkräiz erënnert schliisslech un d'Famill vu [[Sterpenich]] (''de gueules à la croix ancrée d'argent, chargé en chef d'un lambel à cing pendants d'azur''), warscheinlech d'Grënner vun der Herrschaft Ell, gradewéi un d'Famill vun [[Hondelange|Hondeleng]] (''ďor à la croix ancrée d'azur chargée en cœur d'une tête et col de lévrier d'argent colleté d'or'' (heiandsdo: ''de gueules'')), Häre vun Ell vum Enn vum 14. bis zum [[16. Joerhonnert]].

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms troisvierges luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]]'''&lt;br&gt;
''D'or à la montagne à trois coupeaux, celui du milieu plus élevé, chargé d'une roue motrice de locomotive posée sur un rail, le tout d'argent, ladite montagne sommée d'une croix patriarcale de gueules ornée de sept besants d'argent, au chef de gueules chargé de trois vierges d'argent, rangées en fasce.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[27. September]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 945 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}

Ënnert dem [[Ancien Régime]] huet de gréissten Deel vum Territoire vun der haiteger Gemeng der Seigneurie vu Clierf gehéiert (''d'or au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent''), de Rescht war en Deel vum ''Haff vu Bellain'', vun deem e mëttelalterleche Sigel mam Portrait vum [[Poopst]] [[Cornelius (Poopst)|Cornelius]] bekannt ass.

De franséischen Numm vun der Gemeng (''Troisvierges'') geet op e Kult zeréck, deen do zu Éiere vun dräi Frae praktizéiert gouf, déi als [[Jongfra|Jongfraen]] a [[Märtyrer]] ugesi goufen. Hir symbolesch an opschlossräich Nimm – ''Fides'', ''Spes'' a ''Caritas'' (lb. Glawen, Hoffnung a Léift) –  verroden awer, datt et sech ëm en uralen an obskuere Kult handelt, deen duerch d'Christianiséierung nees entdeckt gouf.

De Wope vun der Gemeng baséiert op deem vu Clierf, mat den dräi Jongfraen amplaz vun de [[Märel (Vull)|Märelen]].

Den Hiwwel erënnert un d'Regioun [[Éislek]], an den zentrale méi héijen Deel un d'[[Buergplaz zu Huldang|Buergplaz]], déi laang als déi héchst Plaz vum Land gegollt huet.

D'Rad an d'Schinn erënneren un déi wichteg Roll, déi d'Eisebunn an der Entwécklung vun der Gemeng gespillt huet.

D'[[Patriarchalkräiz]] ass ee vun den Attributer vum Poopst Cornelius a bezitt sech op den ''Haff vu Bellain''.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms esch-sûre luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]'''&lt;br&gt;''Écartelé aux I et IV d'argent au sanglier de sable défendu d'argent, langué de gueules, arrêté derrière le tronc d'un chêne de sinople, fruité d'or, le tout sur une terrasse de sinople; au II et III burelé d'argent et de gueules.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 28. September 1988 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] 17. November 1988 - Mémorial B 1988, Säit 871 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1985}}

Am [[Ancien Régime]] war Esch-Sauer den Zentrum vun enger mächteger ''Seigneurie'', där hir éischt Häre souguer den Titel ''Comes'' (vum [[Latäin|lat]]. ''comes'', [[Grof]]) gedroen hunn.

An den Ufankszäite vun der Heraldik hunn d'Häre ''burelé d'argent et de gueules'' gedroen.

Am 17. Joerhonnert huet d'''Famill du Bost'' (''d'or au chêne terrassé au naturel englanté ď'or, au sanglier issant de derrière le tronc'') déi ursprénglech vu [[Forez]], enger historescher franséischer Provënz, koum, d'Seigneurie vun Esch-Sauer iwwerholl. Vun där Zäit un huet d'Famill de Wopen ''écartelé de du Bost et d'Esch-sur-Sûre'' gedroen.

De Gemengewope vun Esch-Sauer gouf aus dem zweete Wope vun ''du Bost'' zesummegesat, wat zu engem méi ausgeglachene Gesamtdesign gefouert huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms esch alzette luxbrg v2.svg|100px]]
|'''[[Esch-Uelzecht]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à une tour de gueules ouverte et deux fois ajourée, à cinq crénaux, accostée de l'écusson des armes de l'ancien Duché de Luxembourg (burelé d'argent et d'azur de dix pièces, au lion de gueules, rampant, la queue fourchue, armé, lampassé et couronné d'or). Le pied de la tour est figuré par un terrain ondulé d'argent et d'azur.''

D'Stad Esch krut hire Wopen duerch e [[groussherzoglecht Reglement]] vum 11. Mee 1871 (Mémorial 1871, Säit 73).

Si féiert de Wopen net geneesou wéi en am Text vum Gesetz fesgehalen ass. D'heraldesch Beschreiwung wier demno: ''Le pied ondé de cinq pièces d'azur et d'argent''.

|- valign=&quot;top&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms eschweiler luxbrg.svg|100px]]
|[[Gemeng Eschweiler|'''Eschweiler''']]
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 22. Dezember 1981 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] 2. Abrëll 1982 - Mémorial B 1982, Säit 453 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1981}}&lt;br&gt;
''D'or à quatre bandes de sable, au chef de gueules chargé d'un chien braque d'argent colleté de sable.''

Dat Gëllent an dat Rout am Wopen erënneren un d'Herrschaft (duerno d'Baronie a nach méi spéit d'Grofschaft) vu Wolz (d'or au chef de gueules), vun där Eschweiler an Ierpeldeng ofgestaamt hunn; déi schwaarz Bänner weisen op d'Probstei vu Baaschtnech (d'or à quatre bandes de sable) hin, zu där Knapphouschent a Selschent gehéiert hunn.

Déi franséisch Braque kënnt aus dem Wope vun der Famill vun Eschweiler (de … (warscheinlech d'or) au chef de... (warscheinlech de gueules) chargé d'un chien braque (oder d'un lévrier) de … (warscheinlech d'argent)), den Nokommen oder Vasallen vun der Famill vu Wolz.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ettelbruck luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]'''&lt;br&gt;
''Écartelé: aux I et IV les armoiries nationales, aux II et III d'azur à un pont d'or sur une eau d'azur, en chef un caducée et deux gerbes de blé d'or, liées de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[24. Mäerz]] [[1953]] - Mémorial 1953, Säit 327 -  Projet: [[Louis Wirion]] (1951)}}

De Wope vun der Stad aus dem Joer 1953 ass inspiréiert vun deem, deen d'Gemeng bis dohin inoffiziell gedroen hat an dee sech esou beschreiwe léisst: ''Écartelé: au I d'or au pont de gueules posé sur une rivière de sable; au II d'azur à trois gerbes d'or posées 2-1; au III de sable au caducée (de Mercure) d'or en bande; au IV de Luxembourg.''

Mat der Bréck sollt e Nummswopen ([[Franséisch|fr]]. ''armes parlantes'') entstoen, deen op den [[Attila]]&lt;ref&gt;„Attila“ ass am Aldäitschen „Etzel“, dowéinst „Etzelbréck“, wat méi spéit „Ettelbréck “gouf.&lt;/ref&gt; hiweist; den Attila gëtt fälschlecherweis dacks als deen ugesinn, deen déi éischt Bréck op der Plaz sollt gebaut hunn. D'[[Gaarf]] symboliséiert d'Landwirtschaft an den [[Hermesstaf]] den Handel.
|}

== F ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms feulen luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Feelen|Feelen]]'''&lt;br&gt;
''D'argent au lévrier courant de sable accompagné de trois feuilles de nénuphar de gueules''*.&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. September]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1143 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1963.}}&lt;br&gt;De [[Wandhond]] am Wope kënnt aus dem Sigel vum Wëllem vu Feelen (''un chien braque accompagné de trois feuilles de nénuphar''). Déi Feelener Häre ware Vasalle vun de [[Buerschent]]er, déi e Wope gefouert hunn mat der Beschreiwung: ''D'argent à trois feuilles de nénuphar de gueules''.&lt;br&gt;
{{small|&lt;nowiki&gt;*)&lt;/nowiki&gt; Am Originaltext steet wéinst engem Schreiffeeler ''gueule'' amplaz ''gueules.''}}&lt;br&gt;

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms fischbach luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]'''&lt;br&gt;
''De sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés en chef d'une couronne grand-ducale d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[19. Juli]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1252 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982.}}&lt;br&gt;De Fëschbecher Wope kënnt aus deem vun den Häre vu Fëschbach (''de sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés en chef d'une croisette au pied fiché d'or''). Dat klengt Kräiz gouf duerch eng Kroun ersat, fir ze weisen datt d'Groussherzoglech Famill do eng Residenz huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms larochette luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Fiels|Fiels]]'''&lt;br&gt;
''De gueules à la tour d'argent maçonnée de sable, accostée de deux écussons d'or à la croix ancrée de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Juni]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Mee]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 574 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1985.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms flaxweiler luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]]'''&lt;br&gt;
''Parti d'or au lion de sable armé et lampassé de gueules, et de gueules à la clef d'argent contournée mise en pal, le panneton vers le haut, à la bordure partie de gueules et d'or chargée de cinq quintefeuilles en couleurs échangées, celle de la pointe de l'un en l'autre et brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Mee]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. Oktober]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 1220 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1984.}}

Ënnert dem [[Ancien Régime]] war Fluessweiler – zesumme mam [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholzer Haff]] – am gemeinsame Besëtz vun der Famill vu [[Schlass Meesebuerg|Meesebuerg]] (''d'or au chef de gueules chargé de trois mésanges'' (heiandsdo ''merlettes'') ''d'or'' (d'Meesen (mésanges) heiandsdo ''au naturel'')) an där vun [[Zolwer]] (''d'argent au lion de sable armé et lampassé de gueules''). De Rescht vun der aktueller Gemeng houng vun der Probstei Gréiwemaacher of (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronne d'or, à la clef d'argent brochant en barre'').

De Wope reflektéiert dës historesch Fakten: déi wichtegst Faarwen (Gëllen a Rout) sinn déi vun der Famill vu Meesebuerg, déi d'Haaptrechter hat; de Léiw ass dee vun der Famill vun Zolwer an de Schlëssel – aus ästhetesche Grënn ëmgedréit - ass dee vun der Probstei. Schlussendlech symboliséieren d'„Fënnefblieder“ déi fënnef Uertschafte vun der Gemeng an déngen och als Nummswopen (fr. ''armes parlantes;'' „Fluessweiler“ vu [[Fluess]]).

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms frisange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]]'''&lt;br&gt;
''Tiercé en pairle; à dextre d'azur à la demi-aigle d'argent, à senestre d'or à la demi-aigle de sable, au chef du même chargé de deux crosses d'abbé adossées mises en pal, mouvant de la partition, celle de dextre d'or, celle de senestre d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. Mee]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. August]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1099; rectificatif Mémorial B 1982, Säit 368 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1981.}}&lt;br&gt;

|- valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms fouhren luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Furen|Furen]]'''
''De gueules au chevron d'argent accompagné en chef de deux merlettes affrontées du même, en pointe d’un fermail à l'ancienne également d'argent''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[8. Juni]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[8. August]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 832 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1984.}}&lt;br&gt;

Am Mëttelalter hunn d'Uertschafte Furen, Longsdref a Waalsdref de Grofe vu Veianen gehéiert (spéit Veianen: ''de gueules à la fasce d'argent'') iwwerdeems d'Landrechter zu Bettel de Grofe vu Clierf gehéiert hunn (''d'or au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent''), och wann déi Veianer an déi Clierfer sech ëm d'Jurisdiktiounsrechter gestridden hunn.

Am 14. Joerhonnert hu sech d'Häre vun Huelmes (''de gueules au fermail à l'ancienne d'argent'') zu Furen nodeem se do scho bestëmmt Rechter verschaaft haten.

Am Gemengewope fënnt een dës historesch Fakten: am Wope vu Veianen gouf d'&lt;nowiki/&gt;''Fasce'' mat engem Wénkel ersat, deen de Marxbierg symboliséiert, wou absënns um Namensdag vum hellege Markus, e renomméierte Joermaart ofgehale gouf. Iwwer dem Wénkel sinn d'''Merletten'' (eng Zort [[Märel (Vull)|Märel]]) vun der Famill vu Clierf an d'Spang vun der Famill vun Huelmes.

|}

== G ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms garnich luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Garnech|Garnech]]'''&lt;br&gt;
''De gueules à la croix ancrée d'argent sumontée d'un lambel de cinq pendants d'azur, manteléd'un fascé d'argent et d'azur de huit pièces chargé en chef de deux portes de ville à trois tours de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. August]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 944 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms goesdorf luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Géisdref|Géisdref]]'''&lt;br&gt;
''D'or au chêne à quatre branches entrelacées de sinople, au chef de gueules chargé de six étoiles d'or posées 3-2-1.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[1. Juli]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 680 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms grevenmacher luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et d'azur au lion de gueules, armé, lampassé et couronné d'or, la queue fourchue et passée en sautoir, à une clef d'argent posée en sautoir, à une clef d'argent posée en barre, le panneton en haut, brochant sur le tout. L'écu sommé d'une couronne murale de cinq tours au naturel, maçonné de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. Januar]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Mäerz]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 454 - Projet: Modern Versioun vum Wope vun der Stad zanter 14. Joerhonnert.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms grosbous luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Groussbus|Groussbus]]'''&lt;br&gt;
''Écartelé en sautoir: aux I et IV de gueules à la quintefeuille d'oeillet d'argent; aux II et III d'or au lion de gueules celui du II contourné.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[16. November]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Dezember]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 994 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}&lt;br&gt;D'Emailer vum Wopen, ''de gueules an d'or'' goufe vun de Wope vun de fréieren Herrschaften iwwerholl déi op iergendeng Manéier Besëtzer oder Rechter an der Gemeng haten. Dat waren d'Häre vu Wolz, Clierf, Meesebuerg a Beefort. 
|}

== H ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hobscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Habscht|Habscht]]'''&lt;br&gt;
''Taillé de gueules et d'azur à la barre ondée d'argent brochante accompagnée en chef d'une couronne d'or et en pointe d'une fontaine d'argent.'' &lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Juli]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1143 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms heiderscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Heischent|Heischent]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et de gueules au sanglier rampant de sable, langué de gueules, défendu d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[9. Dezember]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]]..... - Mémorial B 1989, Säit ? - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms heinerscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Hengescht|Hengescht]]'''&lt;br&gt;
''Coupé de gueules et d'or, à la croix ancrée de l'un en l'autre, cantonnée en chef de deux merlettes affrontées d'argent, en pointe de deux tourteaux de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[28. Dezember]] [[1978]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. Abrëll]] [[1979]] - Mémorial B 1979, Säit 549 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1978.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hesperange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Hesper|Hesper]]'''&lt;br&gt;''Fascé d'or et d'Azaur de six pièces à la bande de gueules brochante, accompagnée en chef d'une tour crénelée d'argent, maçonnée de sable, et en pointe d'une fleur de lis aussi d'argent.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[24. Januar]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Februar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 326 - Projet: [[Marcel Lenertz]]}}

De ''Fascé'' erënnert un d'Häre vu [[Roudemaacher]] (''fascé d'or et d'azur''), déi schonn am [[14. Joerhonnert]] Häre vun Hesper waren (Alzeng an Izeg). En erënnert och un d'Häre vu Miersch (''fasce d'or et d'azur, la fasce du chef chargée à dextre d'une molette de sable''), déi vun deene vu Roudemaacher ofstamen an als ''Voué''  fir d'Abtei Saint-Vanne vu [[Verdun]] gedéngt hunn, wat hir Besëtzer zu Fenteng ugeet.

Déi rout Sträif (''bande de gueules'') kënnt vum Wope vun de Marquisën (''Markgraf'') vu Baden (''d'or à la bande de gueules''), déi vu 1479 bis zum Enn vum Ancien Régime Häre vun Hesper waren.

Den Tuerm bezitt sech op d'Feudalschlass, deem seng Ruinen nach ëmmer zu Hesper stinn.

D'Fleur-de-lis, Symbol vun der Muttergottes, erënnert un d'[[Abtei Notre-Dame de Clairefontaine (Clairefontaine)|Abtei Clairefontaine]] an un d'Gräfin [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] (hire Wopen ass net bekannt, mä op engem vun hire Sigel ass se mat engem Zepter mat enger Fleur-de-lis-Spëtzt duergestallt), déi hire Besëtztum zu Hesper vun der Mënster-Abtei op d'Abtei vu Clairefontaine iwwerdroen hat.

Schlussendlech symboliséiert d'Fleur-de-lis awer och d'Verbonnenheet vun der Famill Roudemaacher mat der franséischer Kroun (''d'azur à trois fleurs de lis d'or'').

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms heffingen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à une fasce vivrée de sable accompagnée en chef d'un lion passant du même, en pointe d'une croix ancrée de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. Oktober]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Januar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 206 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hoscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Houschent|Houschent]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à la fasce vivrée de deux pointes de gueles, accompgnée de trois feuilles de nénuphar du même, deux en chef, une en pointe, celles du chef accostant une étoile à six rais de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[27. Juni]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 752 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hosingen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Housen|Housen]]'''&lt;br&gt;
''De gueules au sautoir d'or, accosté de deux merlettes affrontées d'argent, à la houlette en forme de crosse au naturel brochant en pal mouvant de la pointe.''.&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[29. Dezember]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]]... - Mémorial B 1989, Säit ? - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] a [[Marcel Lenertz]] 1988.}}
|}

== I ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms echternach luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Iechternach]]'''&lt;br&gt;''D'argent à l'aigle de sable, l'écu timbré d'une couronne d'or.''
{{small|De Wope gëtt schonn zënter dem Mëttelalter gefouert; et ass eng Variant aus dem [[Armorial général de France]] aus dem [[17. Joerhonnert]] (''l'aigle lampassée de gueules''). De Wope gouf den 10. November 1818 vum hollännesche „Hoge Raad van Adel“ an duerno mat engem belschen „Arrêté royal“ vum 31. Dezember 1838 confirméiert (béid net publizéiert). De Createur vum Wopen ass net bekannt.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ermsdorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Iermsdref|Iermsdref]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'or et d'azur à la croix ancrée de gueules, chargée d'une croix alésée d'argent et accompagnée de trois fleurs de lis de sable, deux en chef, une en pointe.''

De Wopen ass zesummegesat aus de Wope vun den Herrschaften déi Meeschter iwwer d'Dierfer aus der Gemeng waren.

Déi gëllen a blo Sträife sinn aus dem Wope vun der Vogtei vun [[Dikrech]] zu där Iermsdref gehéiert huet, d'Ankerkräiz, kënnt aus dem Wope vun den Hären aus der [[Gemeng Fiels|Fiels]], zu där Steeën gehéiert huet, dat sëlwer Kräiz ass vun der [[Abtei Iechternach]], zu där Eppelduerf gehéiert huet, an déi dräi Lilie sinn aus dem Wope vun den Häre vu [[Folkendeng]].&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng Iermsdref|D.C.]] [[9. September]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Mee]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 574 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms erpeldange luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]]'''&lt;br&gt;''Écartelé en sautoir: aux I et IV de gueules à une étoile à sept rais d'or; aux II et III d'argent au tourteau de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng Ierpeldeng|D.C.]] [[7. Februar]] [[1978]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. September]] [[1978]] - Mémorial B 1978, Säit 1100 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1978.}}De Gemengewope berécksiichtegt d'Wope vun de verschiddenen Hären, déi noeneen zu Ierpeldeng d'Soen haten.

Den a véier gedeelte Wopen ([[Andreaskräiz]]) erënnert un déi éischt Hären, de Frédéric an de Gérard vun Ierpeldeng (''à une fasce, un sautoir brochant sur le tout'', Faarwe sinn net onbekannt).

Dat Sëlwert a Rout, gradewéi d'Rondelen, sinn aus de Wope vun der Famill Gondersdorf (''de gueules à deux fasces d'argent chargées de cing tourteaux de sable''), Hären aus dem 15. bis zum 17. Joerhonnert.

D'Stäre mat de siwe Spëtzte stamen aus de Wope vum Baron du Prel (de gueules à un chevron dentelé d'argent accompagné de trois ombres de soleil à sept rais d'or), dee 1691 déi lescht Nokomme vun der Famill Gondersdorf bestuet huet.

|}

== J ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms junglinster luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]'''&lt;br&gt;''D'argent à deux pals de gueules, à la croix tréflée de sable brochant sur le tout.''&lt;br&gt;[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[30. Oktober]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[11. Dezember]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 1033 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983
|}

== K ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms koerich luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Käerch|Käerch]]'''&lt;br&gt;''De gueules à une bande d'argent chargée de deux cotices de sable, accompagnée de deux lions d'argent; au chef d'argent fretté de sable.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[14. Mee]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Juli]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 866 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980.}}&lt;br&gt;
De Wope vun der Gemeng kënnt vun de Schëlter vun den zwou Seigneurerien, déi et zu Käerch gouf, an zwar déi vum [[Schlass Käerch|Gréiweschlass]], ''(de gueules au chef d'argent fretté de sable)'', an déi vum [[Fockeschlass]], ''(de gueules à trois lionceaux d'argent, à la cotice de sable brochant,)''. Den Numm vum Fockeschlass koum vun der Famill ''Fock de Hubingen'' déi de Wopen ''de sable à la bande coticée d'argent'' gefouert huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms kayl luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Keel|Keel]]'''&lt;br&gt;''D'or au griffon de sable, armé et lampassé de gueules.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Januar 1900 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Januar]] [[1900]] - Mémorial B 0000, Säit 000 - Projet: [[XY]] 1900.}}&lt;br&gt;

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms clemency luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Kënzeg|Kënzeg]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à deux barbeaux adossés d'azur, accompagnés de quatre croisettes recroisettées au pied fiché de gueules; au chef d'azur chargé d'une porte a trois tours d'argent.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. September]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. Oktober]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 944 - Projet: [[Robert Matagne]] 1982.}}

D'Feld vum Schëld ass vum Wope vun de fréieren Häre vu Kënzeg (''d'argent a deux barbeaux adossés d'azur, cantonnés de quatre croisettes recroisettées au pied fiche de gueules''), och wann e puer Auteure mengen, d'Kräizer wären e ''Semis'' &lt;!--(net sécher wat domat gemengt ass)--&gt; gewiescht.

De Kapp bezitt sech op d'Probstei Lëtzebuerg (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronné d'or, accosté de deux portes de ville ouvertes à trois tours aussi de gueules''), zu där den Territoire vun der Gemeng fréier gehéiert huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms kehlen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Kielen|Kielen]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'argent et d'azur de dix pièces au lion de sable armé, lampassé et couronné d'or, tenant de ses pattes une crosse d'abbé d'or posée en pal.''
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Januar 1900 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Januar]] [[1900]] - Mémorial B 0000, Säit 000 - Projet: [[XY]] 1900.}}

|- valign=top 
|align=center |[[Fichier:Coat wilwerwiltz.svg|100px]] &lt;br&gt; [[Fichier:Coat of arms kautenbach luxbrg.png|100px]]
| '''[[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]'''&lt;br&gt;Wope vun der fréierer [[Gemeng Wëlwerwolz]]:&lt;br&gt;
''De gueules à la croix alésée, recerclée en chef et en pointe, pattée aux flancs, cantonnée de quatres étoiles à cinq rais du même; au chef d'or au lion issant de sable''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 752 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}&lt;br&gt;
Wope vun der fréierer [[Gemeng Kautebaach]]:&lt;br&gt;''D'or à la hache d'armes en pal de gueules, accostée de deux poissons adossés de sable, au chef échiqueté d'argent et de gueules''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[5. Abrëll]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. Abrëll]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 510 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms consdorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Konsdref|Konsdref]]'''
''Parti de gueules et d'or à l'orle brochant de cinq étoiles aboutées, parti d'argent et de sable.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Juli 1986 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. Juli]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 788 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986.}}

D'Haaptemailer vum Wopen, rout a gëllen, erënneren un déi vum Wope vun den Hären vu Beefort (''d'or au chef de gueules chargé d'un lambel à cing pendants d'argent à l'ancienne''); déi fënnef Stäre representéieren déi fënnef Uertschafte vun der Gemeng. Den an zwee gedeelte Stärebord bezitt sech op d'Faarwe vun de Kleeder vun de Benediktiner.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms consthum luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Konstem]]'''
''Coupé, en chef de gueules à la croix recerclée d'or accosté de deux poissons adossés d'argent, en pointe fascé d'or et d'azur.''

 {{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 21. Dezember 1983 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 375 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

D'Uertschaft Konstem huet am [[13. Joerhonnert]] der Famill vun [[Ouren]] (''de gueules à la croix recercelée d'or'') a méi spéit der Famill vu ''[[Pëtten|Pittange]]'' (''de gueules à la croix ancrée d'or''); béid Familljen hu bal séi selwecht Wope gefouert.

Holztem huet fir d'éischt der Famill vu [[Roudemaacher]] (''fascé d'or et d'azur'') an duerno der Famill vu [[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]] (''de sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés au point du chef par une croisette au pied fiché d'or'').

De Gemengewope setzt sech haaptsächlech aus den Elementer vun de Wope vun de verschiddene [[Seigneurie|Seigneurien]] zesummen. Do dernieft weist d'Opdeelung drop hin, datt d'Gemeng aus zwou Uertschafte bestanen huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lu Kopstal (Luxembourg).svg|100px]]
|'''[[Gemeng Koplescht|Koplescht]]'''&lt;br&gt;''Parti d'argent et de sinople à la branche d'osier feuillée de quatre pièces fleurie également de quatre pièces d'or mise en pal et brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Januar 1900 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Januar]] [[1900]] - Mémorial B 0000, Säit 000 - Projet: [[XY]] 1900.}}
|}


== L ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms leudelange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Leideleng|Leideleng]]'''&lt;br&gt;
''D'Or à l'ours de sable au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent.'' &lt;br&gt;[https://web.archive.org/web/20110212025124/http://www.leudelange.lu/la-commune-se-presente/armoiries-wappen Lokalhistoresch Ausso vum Leidelenger Wopen]

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lenningen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Lenneng|Lenneng]]'''&lt;br&gt;''Écartelé d'or et d'argent à la croix de gueules brochant, cantonnée des pièces d'une croix ancrée déjointe du même''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[5. Oktober]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[10. Oktober]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 842 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1988}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lintgen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]]'''&lt;br&gt;''Coupé ondé; en chef d'or à deux étoiles à huit rais de gueules posée en fasce, en pointe d'azur à la croix pattée et alésée d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[5. Abrëll]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[24. Mee]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 578 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1981 }}.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lu Luxembourg-ville.svg|100px]]
|'''[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]'''&lt;br&gt;''D'argent à cinq burelles d'azur au lion de gueules couronné d'or brochant, l'écu timbré d'une couronne d'or.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lorentzweiler luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]'''&lt;br&gt;''Taillé de gueules et d'or à un gril de mêmes et de l'un en l'autre posé en barre, accompagnée en chef d'une main jurante apaumée d'argent et en pointe d'un ours passant de sable sellé de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Mee]] [[1978]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Oktober]] [[1978]] - Mémorial B 1978, Säit 1100 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1978}}

|}

== M ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|- valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Blason ville lu Marnach (Luxembourg).svg|110x110px]]
|'''[[Maarnech]]'''
''Coupé sapiné d'azur et d'or: au 1er deux fleurs de genêt en naturel posées en fasce, au 2e un flambeau allumé au naturel posé en pal.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 20. Mäerz 1954 - [[Arrêté Grand-Ducal|A.G-D.]] [[27. November]] [[1954]] - Projet: [[Louis Wirion]], am Optrag vum Max Marnach vu [[Viersen]] (Nordrhein-Westfalen).}}

De Createur vum Wope gëtt follgend Erklärung: „Vu blo op giel, am Dänneschnëtt gedeelt, mat zwou gëllene [[Biesemgënz|Gënzebléien]] am Kapp an enger brennender Fackel, vertikal positionéiert, am Fouss.

Den Dänneschnëtt ass eng heraldesch Innovatioun, déi ech viru Kuerzem an nei gepräägte finnesche Wope gesinn hunn. Nieft der [[Eechen|Eech]] ass d'[[Fiichten|Dänn]] den typesche Bam vum Éislek. (…) D'Fakel déi brennt ass d'Krichsfakel, déi dat schéint Duerf wärend der [[Ardennenoffensiv]] am [[Zweete Weltkrich]] verwüüst huet. Se kann och als Fakel vum Fortschrëtt a vum Neesopbau interpretéiert ginn.

Dat Blot vum Kapp, op deem dGënzebléien liichten, representéiert de Fréijoershimmel zum Zäitpunkt vun der Gënzebléi. D'Gold vum Fouss ass d'Faarf vun den zeidegen [[Éi|Éien]] am Karschnatz.“

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mertert luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Mäertert|Mäertert]]'''&lt;br&gt;''D'azur au griffon rampant coupé d'argent et de gueules.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mertzig luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Mäerzeg|Mäerzeg]]'''&lt;br&gt;''D'azur à la bande vivrée d'argent, au flanc senestre l'aigle romaine au chef d'or chargé de trois pics à pointe &quot;grain d'orge&quot; de sable.''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[xx]] [[19xx]] - --&gt;[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[25. Mee]] [[1960]] - Mémorial B 1961, Säit 528 - Projet: P. Gilson 1960}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mamer luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Mamer|Mamer]]'''&lt;br&gt;''D'azur à la façade de temple antique à quatre colonnes d'or, au chef du même chargé d'une roue d'azur entre deux crampons de gueule''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[27. August]] [[1979]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[12. Oktober]] [[1979]] - Mémorial B 1979, Säit 1030 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1979}}&lt;br&gt;D'Haaptfaarwe sinn aus dem Wope vun den Häre vu Miersch (Gold mat blo gesträift), den Tempel ass dra fir drun z'erënneren datt an der Réimerzäit e grousst Duerf do stoung, vun deem Iwwerreschter fonnt gi sinn, d'Rad kënnt aus dem Wope vun der bekannter humanistescher Famill Mameranus déi vu Mamer war, déi zwéi rout Kreep kommen aus dem Wope vun der aristokratescher Famill, déi och den Numm Mamer hat.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms manternach luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Manternach|Manternach]]'''&lt;br&gt;''Écartelé d'or et d'azur à la croix ancrée écartelée de gueules et d'argent, brochant.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms medernach luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Miedernach|Miedernach]]'''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mersch luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Miersch|Miersch]]'''&lt;br&gt;''Fascé d'or et d'azur, la fasce du chef chargée à dextre d'une molette de sable, à la bordure de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[12. Oktober]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1234 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mompach luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Mompech|Mompech]]'''&lt;br&gt;''Écartelé: aux I et IV bandé d'or et d'azur de six pièces à la croix ancrée de gueules brochante; aux II et III d'argent au lion de sable armé et lampassé de gueules.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mondercange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Monnerech|Monnerech]]'''&lt;br&gt;''Coupé d'or et d'argent, à la fasce de gueules brochant, accompagné en chef d'une rose à six feuilles de gueules entre deux étoiles du même, en pointe d'une porte ouverte du même.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mondorf les bains luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Munneref|Munneref]]'''&lt;br&gt;''D'or au sautoir de gueules cantonné de quatre quintefeuilles de gueules, feuillées et boutonnées de sable.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lux Munshausen.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Munzen|Munzen]]'''

|}

== N ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms neunhausen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Néngsen|Néngsen]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'argent et de gueules au chardon de sinople fleuri de gueules brochant en pal.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 5. Dezember 1988 - &lt;!--[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Januar]] [[1900]] - Mémorial B 0000, Säit 000--&gt; Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms niederanven luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]]'''&lt;br&gt;''Parti de gueules au tilleul feuillé, fruité et arraché d'or, et d'azur au casque romain d'argent brochant sur une crosse d'or posée en barre; au chef d'or chargé d'une quintefeuille de gueules boutonnée d'argent brochant sur deux bâtons fleurdelisés de sable posés en sautoir.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lux Bascharage.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]]'''&lt;br&gt;''De gueules à la croix ancrée d'argent chargée en chef d'un lambel de cinq pendants d'azur''
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] ? - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. Juli]] [[1969]] - Mémorial B 1969, Säit 672 - Projet: [[Antoine May]] 1969.}}&lt;br&gt;De Wope vun Nidderkäerjeng entsprécht genee deem vum Raoul vu Sterpenich (''De gueules à la croix ancrée d'argent, chargé en chef d'un lambel de cinq pendants d'azur''), deen zesumme mam Grof [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg]] Här vu [[Nidderkäerjeng|Käerjeng]] a vu [[Lénger]] war, a soumat Coauteur vum [[Fräiheetsbréif]] vum 4. Abrëll 1281.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms nommern luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Noumer|Noumer]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'or et d'azur de dix pièces à la croix ancrée de gueules brochante, au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent.''
|}

== P ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms petange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Péiteng|Péiteng]]'''&lt;br&gt;''Coupé; en chef d'azur àa deux bars adossés d'or, cantonnés de quatres croisettes recroisettées au pied fiché du même; en pointe de gueules au lion d'or; à la fasce bretessée d'argent brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[21. Mee]] [[1976]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. November]] [[1976]] - Mémorial B 1976, Säit 1425 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1976.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms putscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]]'''&lt;br&gt;''Écartelé de gueules et d'azur à la croix d'or brochant, surchargée d'une croix ancrée de gueules cantonnée aux I et IV d'un écusson d'argent, aux II et III d'une croisette recroisettée au pied fiché d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[9. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Juni]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 574 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms préizerdaul luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]]'''
(virun 2001: '''Gemeng Biebereg''')&lt;br&gt;''D'or à la fasce ondée de gueules accompagnée de trois étoiles du même et d'une fleur de lis d'azur au point du chef.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Mäerz]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Juli]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 941 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}
Fréier huet den Territoire vun der haiteger Gemeng gréisstendeels der Famill vun [[Iewerleng]] gehéiert (''d'azur a la fasce d'argent accompagnée de deux étoiles à six rais d'or, une en chef, une en pointe''); dat erkläert, firwat de Gemengewope vum Wope vun Iewerleng inspiréiert ass.

Déi rout Well bezitt sech op d'[[Routbaach (Baach)|Routbaach]] déi duerch de Préizer Dall leeft.

D'[[Lilien|Fleur-de-lis]], Emblem vun der [[Jongfra Maria]], symboliséiert d'Uertschaft Biebereg, Zentrum vun engem Mariekult, iwwerdeems déi dräi Stären, obwuel s'un déi vun der Famill Iewerleng erënneren, déi dräi aner Uertschafte vun der Gemeng representéieren: Platen, Proz a Rëmerech).
|}

== R ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms rambrouch luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Rammerech|Rammerech]]'''&lt;br&gt;''De sable, à la quintefeuille feuillée d'or, chapé d'or à deux losanges de sable, au chef d'azur à la perle en poire d'argent sertie et annelée d'or, accosté de deux croisettes d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[12. Mäerz]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. Mee]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 821 - Projet: 1981 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms reckange sur mess luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]]'''&lt;br&gt;''Tranché d'argent et de sable par une bande ondée et coticés d'azur et d'argent de quatre pièces, accompagnée en chef de trois merlettes de sable posées 2,1 et en pointe d'une croix ancrée d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[25. September]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1144 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980}}&lt;br&gt;Am Wope sinn d'Emailer vun den dräi Hären déi jeeweils eng Zäit Meeschter zu Reckeng waren, an zwar déi Lampecher ''[de sable à la croix ancrée d'or]'', déi Reckener ''[de sable à bande d'argent]'' an déi Wickrenger ''[d'argent à tois merlettes de sable]''. Um Kapp gouf de Wope vun de Wickrenger iwwerholl an op der Spëtzt dee vun de Lampecher. Déi blo queesch Well symboliséiert d'[[Mess]] déi duerch d'Gemeng leeft.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason Redange-Sur-Attert.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'argent et de gueules à la bande d'azur brochant, chargée de trois étoiles à six rais d'or.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms remich luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Réimech|Réimech]]'''&lt;br&gt;''D'argent à cinq burelles d'azur au lion de gueules couronné d'or brochant sur le tout.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms reisdorf luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]]'''&lt;br&gt;''Burelé-ondé d'or et d'azur de dix pièces à la croix tréflée et vidée de gueules brochant en abîme''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. August]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 376 - Projet: 1982 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms roeser luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Réiser|Réiser]]'''&lt;br&gt;''Gironné d'or et d'azur de douze pièces, à lécusson de gueules chargé de trois feuilles de nenuphar d'orposées 2 et 1, brochant sur le tout.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. August]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 376 - Projet: 1982 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms Rumelange Luxembourg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]]'''&lt;br&gt;''D'argent au mineur ayant une lampe et un pioche de mineur, au naturel.''&lt;br&gt;{{small| [[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] [[8. Juli]] [[1909]] &lt;!--- Mémorial xx, Säit xx ---&gt; Projet: 1908 [[Nicolas van Werveke]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms rosport luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Rouspert|Rouspert]]'''&lt;br&gt;''Coupé-ondé de gueules et d'azur à trois crosses d'abbé d'or, deux affrontées et passées en sautoir, la troisième renversée et mise en pal; à la croix ancrée d'argent en abîme brochant sur le tout.''
|}

== S ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms sandweiler luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'or et de gueules de dix pièces à la croix de sable brochant, la traverse chargée d'un quadriréacteur de front.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms schifflange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]'''&lt;br&gt;''D'or à la bande de gueules, chargée de trois moufles senestres d'argent appaumées, posées dans le sens de la bande''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[xxx]] [[19xx]] - --&gt;[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] [[12. Mäerz]] [[1975]] - Mémorial B 1975, Säit 374&lt;!--  - Projet: 19xx [[xxx]]--&gt;}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Schengen Coat of Arms.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Schengen|Schengen]]'''&lt;br&gt;''Parti d'azur à trois étoiles à cinq rais d'or ordonnés en triangle et d'un burelé d'argent et d'azur au lion de gueules, armé, couronné et lampassé d'or, la queue fourchue et passée en sautoir; le tout enté en pointe d'or à la grappe de vigne tigée de sinople''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms schuttrange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Schëtter|Schëtter]]'''&lt;br&gt;''Parti de gueules au lion d'or et d'azur à la rose d'argent; au chef d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[9. Mäerz]] [[1977]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[20. September]] [[1978]] - Mémorial B 1978, Säit 1009 - Projet: Gemengerot 1977}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms schieren luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Schieren|Schieren]]'''&lt;br&gt;
''Coupé d'argent et d'or, à la fasce ondée d'azur brochant sur la partition, accompagnée en chef d'un arbre arraché de sinople accosté de deux fleurs de lis de sable, en pointe d'une croix ancrée de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[30. Dezember]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. Januar]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 365 - Projet: 1985 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms saeul luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Sëll|Sëll]]'''&lt;br&gt;
''Écartelé en sautoir, aux I et IV d'argent à deux fasces de gueules, au II de gueules à la croix ancrée d'argent, au III de gueules à la croix ancrée d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[24. Abrëll]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Juni]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 862 - Projet: 1985 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms septfontaines luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Simmer|Simmer]]'''&lt;br&gt;''Taillé de gueules et d'azur à la barre ondée d'argent brochante accompagnée en chef d'une couronne d'or et en pointe d'une fontaine d'argent.'' &lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Juli]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1143 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms stadtbredimus luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]]'''&lt;br&gt;''D'or à deux portes d'écluses entr'ouvertes de sable, sur une terrasse ondée d'azur et d'argent de cinq pièces, au chef de gueules chargé de trois ceps fruités sur échalas, le tout d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[1. Abrëll]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Oktober]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 759 - Projet: 1965 [[Robert Matagne]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lux Lac-de-la-Haute-Sûre.svg|100px]]
|'''[[Stauséigemeng]]'''&lt;br&gt;''Tiercé au fasce de gueules, d'or à quatre bandes de sable et d'azur au brochet en fasce d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[16. Mee]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[22. Juni]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 602 - Projet: 1987 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms steinsel luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Steesel|Steesel]]'''&lt;br&gt;''Coupé d'argent à une porte de ville ouverte à trois tours de gueules, l'ouverture de la porte chargée d'une anille de sable, et de gueules à trois lions d'argent posés 2 et 1''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[6. Juni]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. Juli]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 960 - Projet: 1983 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms steinfort luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Stengefort|Stengefort]]'''&lt;br&gt;''De gueules à la tour crénélée ouverte, accostée aux flancs de trois tourelles décroissantes en hauteur et en largeur, posées sur un perron, le tour d'or, soutenu d'une terrasse ondée d'azur chargée d'une trangle aussi ondée d'argent, la tour accostée en chef de deux croix ancrées d'argent''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[12. Dezember]] [[1988]]&lt;!-- - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. August]] [[1981]]--&gt; - Mémorial B 1989&lt;!--, Säit 1032 - --&gt; - Projet: 1988 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms strassen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Stroossen|Stroossen]]'''&lt;br&gt;''De gueules à cinq pals d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[14. Oktober]] [[1976]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Dezember]] [[1976]] - Mémorial B 1976, Säit 1474&lt;!--- Projet: [[xxx]]--&gt;}}&lt;br&gt;De Wope vu Stroossen geet op de Jang vu Stroossen (ëm 1411) zeréck&lt;ref&gt;https://www.strassen.lu/citoyens-residents/historique&lt;/ref&gt;

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms sanem luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Suessem|Suessem]]'''&lt;br&gt;''Parti: au I d'or au lion contourné de sable, armé et lampassé de gueules, la queue fourchue et passée en sautoir; au II d'argent au lion de sable, armé et lampassé de gueules; l'écu à la bordure de gueules, alternativement chargée de quatre roues dentées d'or et de quatre socs de charrue d'argent''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] - --&gt;[[Arrêté grand-ducal|A.GD.]] [[31. Juli]] [[1970]] - Mémorial B 1970, Säit 1390 - Projet: 1967 [[Jean-Claude Loutsch]]}}
|}

== T ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms tandel luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Tandel|Tandel]]'''&lt;br&gt;''De gueules à l'écusson d'argent chargé d'une tour ouverte de gueules et accompagnée de trois merlettes d'argent, deux en chef et une en pointe''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] Baastenduerf [[30. Juni]] [[2005]]; Furen [[15. Juli]] [[2005]]; Fusiounsgemeng [[29. November]] [[2005]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. August]] [[2005]] - &lt;!--Mémorial B xx, Säit xx - --&gt;Projet: R. Klein 2005}}&lt;br&gt;Am Kader vun der Gemengefusioun gouf fir déi nei Gemeng Tandel en neie Wopen entworf. Vu véier Projeten déi d'''Commission héraldique'' proposéiert hat, gouf de Projet N°2 zeréckbehalen. 
De Wope vun der Gemeng Tandel setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de fréiere Gemenge Baastenduerf (''chargé d'une tour ouverte de gueules'') a Furen (''d'argent accompagné en chef de deux merlettes affrontées du même''). D'Emailer sinn d'Haaptemailer vun den zwéi Wopen.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms tuntange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Tënten|Tënten]]'''
|}

== U ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms useldange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Useldeng|Useldeng]]'''&lt;br&gt;
|}

== V ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason de Vianden.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Veianen|Veianen]]'''&lt;br&gt;''De gueules à la fasce d'argent''&lt;br&gt;{{small|Édit royal (Frankräich): 01.11.1696}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lux Vichten.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Viichten|Viichten]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'argent et de gueules au pal d'or chargé d'une bande de gueules, ledit pal accosté de deux étoiles à six rais d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[8. Dezember]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Januar]] [[1987]] - Mémorial B 1987, Säit 251 - Projet: 1986 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

== W ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms weiswampach luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]]'''&lt;br&gt;''D'azur à la bande vivrée d'or, accompagnée en chef d'un lion du même, armé et lampassé du gueules, en pointe d'un cor d'or virolé de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Juni]] [[1979]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[20. Juli]] [[1979]] - Mémorial B 1979, Säit 908 - Projet: 1979 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wahl luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wal|Wal]]'''&lt;br&gt;''Écartelé, au I et IV burelé d'argent et d'azur, au lion de gueules armé et lampassé d'or brochant, aux II et III burelé d'argent et de gueules. À la croix de sable brochant sur l'écartelé, chargée en abîme d'une croix tréflée d'or ornée de cinq rubis de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Dezember]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 375 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms waldbillig luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]]'''&lt;br&gt;''D'or à la croix ancrée de gueules, au chef du même chargé d'un masque de renard d'or accosté de deux anilles d'argent''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[13. Juni]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 584 - Projet: 1983 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms waldbredimus luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]]'''
&lt;br&gt;''D'argent à deux sceptres doublement fleurdelisés de sable posés en sautoir, à la croix de gueueles brochant chargés d'une croix ancrée d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[2. Mäerz]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Juni]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 722 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1981}}&lt;br&gt;De Wopen ass a véier gedeelt well d'Gemeng fréier zum Besëtz vu véier Kléischter gehéiert huet an zwar [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin vun Tréier]], [[Märjendaller Klouschter|Mäjendall]], [[Abtei Neimënster|Mënster]] a [[Bouneweger Klouschter|Bouneweg]]. Dat ''gëllent Ankerkräiz op rout'' kënnt aus de Wope vun den Häre vu [[Buerschent]] a vu [[Pëtten]] déi Geriichtshären zu Waldbriedemes waren. Déi gekräizt Zepteren kommen aus dem Wope vun der [[Jean de Wiltheim|Famill de Wiltheim]] där déi verschidden Uertschaften an der Gemeng gehéiert hunn. D'Gemeng Waldbriedemes huet zu den éischte Gemenge gehéiert déi am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] gegrënnt goufen.
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms walferdange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Walfer|Walfer]]'''
&lt;br&gt;''D'or au renard rampant de gueules tenant de ses pattes de devant une flèche du même posée en pal, accompagné de sept billettes aussi de gueules posées en orle aux flancs et en pointe, au chef, d'azur à la porte de trois tours ouverte d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. November]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Mäerz]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 454 - Projet: 1983 [[Jean-Claude Loutsch]]}}.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms winseler luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wanseler|Wanseler]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à l'aigle de sable, armé, bequée et languée de gueules, au chef du même chargé de trois losanges d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[23. September]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[30. Oktober]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1244 - Projet: 1981 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms weiler la tour luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]'''&lt;br&gt;''D'or à la fasce ondée d'azur à la tour de gueules couverte d'azur, ouverte et ajourée d'argent, brochant, chapé d'un fascé d'or et d'azur; au chevron de gueules chargé de trois fleurs de lis d'argent brochant sur la partition''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[26. Mäerz]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. Mee]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 821 - Projet: 1981 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wellenstein luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Welleschten|Welleschten]]'''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wincrange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wëntger|Wëntger]]'''&lt;br&gt;''D'or à la colonne à perron surmontée d'une globe sommé d'une croix, le tout de sable, au chef de gueules au cor contourné d'or accosté de deux fleurs de lis d'argent''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[30. Juli]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[23. August]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 840 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wiltz luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wolz|Wolz]]'''
''Ecartelé, au Ier, burelé d'argent et d'azur de dix pièces à un lion rampant de gueules, couronné, lampassé et armé d'or; au IIe, de gueules à un caducée d'argent posé en bande; au IIIe, de gueules à une ancre d'argent posée en bande; au IVe, d'azur à une ruche d'or et des abeilles volantes du même. L'écu sommé d'une couronne d'or de huit fleurons, dont cinq seulement sont visibles.''

{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] ---&gt; [[Arrêté Grand-Ducal|A.G-D.]] [[1. August]] [[1951]] - Mémorial B 1951, Säit 1129 - Projet: 1950 [[Louis Wirion]]}}

De Beiekuerf symboliséiert d'Industrie, den Äskulapstaf steet fir d'Unitéit an den Anker fir den Handel. De Léiw symboliséiert d'Zougehéieregkeet vun der Gemeng zum Groussherzogtum.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wormeldange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wuermer|Wuermer]]'''&lt;br&gt;''Parti d'or et de sinople à deux pampres fruités, feuillés et vrillés de l'un en l'autre; à la clef de gueules, le panneton en haut à senestre, brochant en pal sur la partition''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[29. Mäerz]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Mee]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 575 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985 }}
|}

== Kuckt och ==
*[[Wope vu Lëtzebuerg]]

==Literatur==
* [[Jean-Claude Loutsch]], [[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]], ''Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg'', Lëtzebuerg, Ed. [[Jean-Albert Fisch]], ISBN 2-87969-000-5, 1989, [https://www.a-z.lu/discovery/fulldisplay?docid=alma990000506420107251&amp;context=L&amp;vid=352LUX_BIBNET_NETWORK:BIBNET_UNION&amp;search_scope=DN_and_CI&amp;tab=DiscoveryNetwork&amp;lang=fr&amp;lang=fr bibnet]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Titel=Wope vun de Lëtzebuerger Gemengen}}
* [http://wiesel.lu/heraldik/wappensammlung/etat/luxembourg/communes/ Privat Heraldik-Säit iwwer ë. a. de Wope vun e de Lëtzebuerger Gemengen]
* [https://web.archive.org/web/20260218071150/https://www.heraldry-wiki.com/wiki/Luxembourg Säit mat de Lëtzebuerger nationalen a kommunale Wopen]
* Diana Hoffmann: [https://www.wort.lu/luxemburg/zwischen-identitaet-zwang-und-angeberei/923450.html &quot;Geschichte der Gemeindewappen: Zwischen Identität, Zwang und Angeberei.&quot;] wort.lu, 31.12.2017, [https://web.archive.org/web/20180122211626/https://www.wort.lu/de/lokales/geschichte-der-gemeindewappen-zwischen-identitaet-zwang-und-angeberei-5a43731fc1097cee25b7ae20 Archivéiert Versioun]

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg| Wopen]]
[[Kategorie:Heraldik|Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuerger Wopen]]
[[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)]]</text>
      <sha1>fpkuotbppjnhzw1b698f23prox4rnal</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686337</id>
      <parentid>2686291</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* K */</comment>
      <origin>2686337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89760" sha1="ms672fhh8r7i0x3fgt41tdjhldti1hl" xml:space="preserve">Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].

An dëser '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Wope''' fannt Dir Biller vun de Wopen aus dem Lëtzebuerger Land, déi dir bei de respektive Gemengenartikelen oder anere benotze kënnt.

Verschiddener sinn déi vu Gemengen, déi mat anere fusionéiert hunn. Dacks gëtt et nach keen offiziellen neie Wope vun der fusionéierter Gemeng, soudatt deen ale provisoresch weiderbesteet.

'''Bemierkung'''

D'Duerstellung vun de Wopen ass eventuell anescht wéi déi, déi vum Proprietär vum Wopen (Gemeng, Regierung oder Organisatioun) benotzt gëtt. Se goufen op Basis vun der [[Blasonéierung]] gezeechent, déi – als schrëftlech Beschreiwung – net ënnert d'[[Auteursrecht|Auteursrechter]] falen. All Duerstellung déi der Blasonéierung entsprécht, gëllt als [[Heraldik|heraldesch]] korrekt. Sou kann et méi ënnerschiddlech kënschtleresch Interpretatioune vum selwechte Wope ginn. Déi offiziell Versioun, déi vum Proprietär vum Wope benotzt gëtt, ass méiglecherweis duerch de Copyright geschützt a kann an deem Fall hei net benotzt ginn.

{{AbcIndex}}

== B ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;| vun der Gemeng a Beschreiwung
|- valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bastendorf luxbrg.svg|100px]]

| '''[[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]]'''&lt;br&gt;
''De gueules à l'écusson d'argent chargé ď'une tour ouverte de gueules et accompagnée de trois fleurs de lis d'or.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 24. September 1986 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] 16. Oktober 1986 - Mémorial B 1986, Säit 1375 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1986}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms berdorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]]'''&lt;br&gt;
''D'or à la croix fleurdelisée de gueules accostée en chef de deux béquilles de Saint Antoine du même et accompagné en pointe d'un pont de trois arches de sable mouvant des flancs posé sur une rivière d'azur mouvant de la pointe.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[28. Dezember]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] - Mémorial B 1989 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983}}&lt;br&gt; D'Haaptemailer vum Wopen (rout a gëllen)  sinn déi vun den Häre vu [[Beefort]], an d'Kräiz mat de Liliespëtze symboliséiert d'[[Abtei Iechternach]]. Bäerdref selwer gëtt duerch d'Krätsche vum Hellegen Tunn duergestallt, deen ee vun de Patréiner vun der Par ass. D'Bréck steet fir d'Uertschaft [[Bollenduerfer Bréck]] a symboliséiert d'Bréck iwwer d'[[Sauer]]. Se ass schwaarz well dat un d'Faarf vum Kräiz aus dem Wope vun den Häre vu Bollenduerf erënnert.

|-valign=&quot;top&quot;bi
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bertrange luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bartreng|Bartreng]]'''&lt;br&gt;
''Coupé d'argent et de gueules, au lion de l'un en l'autre, armé, lampassé et couronné d'or, la queue fourchue et passée en sautoir.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[29. Oktober]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[22. Dezember]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1362 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1981 }}&lt;br&gt;Déi gedeelt Emailer kommen aus dem Wope vun den Häre vu [[Bertrange-lez-Thionville]]. De rouden Deel vum Léiw, ass vum Léiw vum Lëtzebuerger Wopen, an de sëlweren Deel kënnt aus dem Wope vum [[Jang de Blannen]] dee sengem natierleche Meedche Colette, dat mam Gerard Barong vu Rodstock bestuet war, d'Seigneurerie Bartreng geschenkt hat.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms boulaide luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]]'''&lt;br&gt;
''Coupé de sinople à trois chausse-trappes d'or mises en fasce et d'azur à une rose d'or feuillée de sinople, à une divise ondée d'argent brochant sur la partition.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Juli]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. Februar]] [[187]] - Mémorial B 1987, Säit 394 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986 }}&lt;br&gt;De gréngen Email an déi gëlle [[Kréi|Kréieféiss]] kommen aus dem Wope vun den Häre vu [[Losange|Lossich]] deene [[Sir (Uertschaft)|Sir]] an d'Meierei Bauschelt gehéiert huet. De bloen Email an déi gëlle Rous komme vum Wope vun der Areler Schäffefamill Busleyden déi vu Bauschelt koumen. De gewellte sëlwer Email soll d'[[Sauer]] duerstellen, déi duerch d'Gemeng leeft.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bech luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bech|Bech]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à la croix ancrée de sable, au chef de gueules chargé d'un lambel a l'ancienne de cinq pendants d'argent.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] ? - [[Arrêté ministériel|A.M.]] - Mémorial B 1989 - Projet: Gemengerot 1988 }}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason Beaufort (Luxembourg).svg|100px]]
|'''[[Gemeng Beefort|Beefort]]'''&lt;br&gt;
''D'or à la tour ouverte, crénelée de cinq pièces, de gueules maçonnées de sable, au chef de gueules chargé d'un lambel à cinq pendants d'argent.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[3. Juli]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[10. Oktober]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 1374 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986 }}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bettembourg luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]'''&lt;br&gt;
''Parti au I d'argent au lion de sable, lampassé et armé de gueules, au II de gueules au château à deux tours d'or''''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. August]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1032 - Projet: J. Flies 1986 modifiéiert vun der Commission héraldique}}&lt;br&gt;
De Léiw kënnt aus dem Wope vun den Häre vun Zolwer déi verschiddenen Historiker no Proprietéiten zu Beetebuerg haten. D'Schlass mat den zwéin Tierm erënnert un déi zwee Schlässer déi et zu Beetebuerg gouf.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms boevange attert luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et de gueules, les burelles de la pointe cachées par un mont de sinople mouvant de la pointe, chargé de trois besants mal ordonnés d'or, et surmontée d'une croix tréflée de même.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[28. Abrëll]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Juni]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 722 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983.}}

Déi dräi Uertschafte Béiwen, Bruch a Bëschdref ware fréier en Deel vun der [[Probstei]] vun [[Useldeng]], där hir Hären Nofollger vun deene vun Esch-Sauer waren an deselwechte Wope gedroen hunn (''burelé d'argent et de gueules''). Dofir war d'Basis vum Béiwener Gemengewope e Feld aus sëlwere Sträifen. Den Hiwwel symboliséiert den [[Helperknapp]], dee fréier de reliéisen a kommerziellen Zentrum vun der Regioun war a wou all Joer e Maart ofgehale gouf. Um Wope sinn deemno e Kräiz als reliéist Symbol a Rondelen, Symboler vum Handel.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms bettendorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]]'''&lt;br&gt;
''Coupé d'or et d'argent à la fasce vivrée de gueules brochant sur la partition, accompagnée en chef d'une croix ancrée de sable, en pointe de trois fleurs de lis du même posées 2 et 1.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[13. Dezember]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[8. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 374 - Projet: M. Lenertz}}&lt;br&gt;
De Wope symboliséiert déi dräi Uertschafte vun der Gemeng: Bettenduerf, Gilsdref a Méischtref.

D'Ankerkräiz kënnt aus dem Wope vun den Häre vu Bettenduerf (d'or à la croix ancree de sable), d'Fleurs-de-lis sinn aus dem Wope vun den Häre vu Folkendeng iwwerholl (d'argent à trois fleurs de lis mal ordonnés de sable), deenen d'Duerf Gilsdref gehéiert huet. Déi gezackte Linn staamt vum aus dem Wope vum Th. vu Kerpen (d'argent a la fasce vivrée de gueules), deen am 14. Joerhonnert Här vu Méischtref war.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms betzdorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Betzder|Betzder]]'''&lt;br&gt;
''Écartelé: aux I et IV d'azur à la croix ancrée d'argent: au II et III d'argent au lion d'azur armé et lampassé de gueules; à la clef de gueules posée en pal, le panneton en haut, brochant sur le tout.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[22. November]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[22. Februar]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 541 - Projet: [[Marcel Lenertz]] (1984)}}

De gréissten Deel vun der haiteger Gemeng war an der Feudalzäit vun der [[Probstei]] [[Gréiwemaacher]] ofhängeg (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronné d'or: à la clef d'argent en barre brochant sur le tout''). Trotzdeem war Betzder eng eegen Herrschaft, déi hannereneen enger ganzer Rei vun Häre gehéiert huet, dorënner déi vu Bartreng, Lelleg, Berbuerg, [[Buerg Eltz|Eltz]], Bierg a [[Mohr de Waldt]]. D'Wope vu Betzder si just ouni [[Faarf (Heraldik)|Faarf]] bekannt (''à la croix ancrée''). Op der anerer Säit sinn déi vu Lelleg bekannt (''d'azur à la croix ancrée d'argent''). Wat Mensder ugeet, schéngt et, datt dës Uertschaft am véierzéngte Joerhonnert eng Herrschaft ausgemaach huet, op alle Fall gouf et am Joer 1348 gouf et e Jang vu Mensder (''un cerf passant sur une terrasse'' (onbekannt Emailer)). Méi spéit ass d'Uertschaft un d'Baronge vu Pouilly-sur-Meuse iwwergaangen [als éischt ''d'argent au lion d'azur'', duerno ''d'argent au lion d'azur armé et lampasse de gueules'').

De Wope besteet aus engem a Véierel gedeelten (''écartelé'') Schëld vu Lelleg a vu Pouilly, mat driwwer engem Schlëssel, dee Gréiwemaacher symboliséiert.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms beckerich luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Biekerech|Biekerech]]'''&lt;br&gt;
''Parti d'or et d'azur à deux crosses adossées de l'un en l'autre mouvant de la pointe et brochant sur la partition, les crosses soutenues à dextre par un loup rampant contourné au naturel et a senestre par un lion d'argent.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[7. Oktober]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. Oktober]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 344 - Projet: [[Marcel Lenertz]]}}&lt;br&gt;Déi riets Säit vum Wopen,&lt;ref&gt;
Bei der Beschreiwung vu Wopen ass riets déi Säit déi vu vir gekuckt lénks ass. Wope gi beschriwwen aus der Siicht vum Ritter deen d'Schëld gedroen huet, deemno vun hanne gekuckt&lt;/ref&gt; ''d'or au loup rampant au naturel'', kënnt vun den Häre vun Schweech déi bis an d'[[14. Joerhonnert]] Meeschter zu Huewel, Schweech an Ielwen waren. Déi lénks Säit vum Wopen, ''d'azur au lion d'argent'', kënnt vun den Häre vu [[Giisch]], deenen d'Uertschaften Uewerpallen a Liewel gehéiert hunn.

Déi zwéi Bëschofsstief stellen d'[[Klouschter|Kléischter]] vu [[Abtei Notre-Dame de Clairefontaine (Clairefontaine)|Clairefontaine]] a [[Märjendaller Klouschter|Märjendall]] duer, déi vill Eegentemer um Terrain vun der haiteger Gemeng haten.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms burmerange luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Biermereng|Biermereng]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'or et de gueules au pal d'azur chargé d'une croix pattée d'argent accompagnée en chef et en pointe d'une fleur de lis d'or''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[24. August]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. November]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 1024 - Projet: [[Marcel Lenertz]] (1984)}}

D'Sträifen (fr. ''burrelé'') am Wope si vun der Famill Grandpré, den éischte Grofe vu [[Roussy-le-Village|Rëttgen]] (''burelé d'or et de gueules''), déi vill Rechter um Territoire vun der Gemeng Biermereng haten, sief et eleng, wéi och als Vasale vun der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Saint Maximin]] vun Tréier.

De bloe Poul (fr. ''pal'') an der Mëtt mat de [[Lilien]], verweist op de Wope vu Frankräich: de Gemengenterritoire war vu 1643 bis 1769 en Deel vum [[Frankräich#Geschicht|Kinnekräich Frankräich]].

D'Kräiz erënnert un d'Abteie vun Tréier, Iechternach a Munster, déi iwwer d'Joerhonnerte verschidde Rechter um Territoire vun der Gemeng Biermereng haten.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms bissen luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Biissen|Biissen]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et sable de dix pièces.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[21. Dezember]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 775 - Projet: D'Gemeng hat de Wope schonn en ettlech Joer inoffiziell gefouert, bis 1981 d'Adoptioun vun der [[Commission héraldique]] proposéiert gouf.}}&lt;br&gt;
De Wope vu Biissen ass ofgeleet vun deem vun de fréieren Häre vu Biissen (''burelé d'argent et de gueules'') deen deem vun deene vun [[Esch-Sauer|Esch&amp;nbsp;-&amp;nbsp;Sauer]] gläicht, well si Nokomme vun där Famill waren.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms biwer luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Biwer|Biwer]]'''&lt;br&gt;
''D'or à la croix ancrée de gueules, au chef d'azur chargé de deux crosses d'abbé d'or, garnies d'argent, affrontées et posées en sautoir, liées par deux annelets entrelacés d'argent''.&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[12. Juli]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. Oktober]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 1220 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985.}}&lt;br&gt;
D'Feld mam Ankerkräiz ass aus dem Wope vun den Häre vu [[Berbuerg]] (''d'or à la croix ancrée de gueules'') vun deenen – vum [[11. Joerhonnert]] un – de gréissten Deel vum Territoire vun der haiteger Gemeng ofgehaangen huet.
D'[[Bëschofsstaf|Bëschofsstief]] symboliséieren d'[[Abtei Iechternach|Abteie vun Iechternach]] a vun Tréier ([[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]]).
D'Réng sinn aus dem Wope vun der ''Famill Wecker'' (och nach „Weckert“, „Wecquer“, oder „Vecquer“; ''d'azur à la fasce d'argent accompagnée en chef de deux annelets entrelacés du même et en pointe d'une étoile à six rais aussi d'argent''), vun deenen der e puer, ëm 1700, Häre vun Donven a Gréiwemaacher waren.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms bourscheid luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Buerschent|Buerschent]]'''&lt;br&gt;
''D'argent au château à cinq tours de gueules, posé sur une montagne de sinople chargé d'une coquille d'or, le château surmonté de trois feuilles de nénuphar, de gueules posées 2 et 1.''
&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[2. September]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 945 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}&lt;br&gt;Dat sëlwer Feld mat de [[Waasserlilien]] staamt vun den Häre vu Buerschent (''d'argent à trois feuilles de nénuphar de gueules''). D'Buerg um Hiwwel symboliséiert d'[[Buerg Buerschent|Feudalbuerg vu Buerschent]] an d'gëlle Muschel kënnt aus dem Wope vun der beschtbekannter Famill vun de Häre vu Buerschent, der Famill [[Metternich (Famill)|Metternich]] (''d'argent a trois coquilles de sable'').
 
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;| [[Fichier:Coat of arms bous luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Bous|Bous]]'''&lt;br&gt;
''Coupé d'argent à deux bâtons fleurdelisés de sable posés en sautoir chargées en abîme d'un lion de gueules, et de gueules à six molettes d'argent posées 3-2-1.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Mäerz]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[23. Juli]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 788 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985.}}

Déi éischt Grofe vu [[Roussy-le-Village|Rëttgen]], Nokommen aus dem Haus Lëtzebuerg, hunn e Wopen ''d'argent au lion de gueules'' gefouert. Am [[18. Joerhonnert]] sinn d'Rechter, déi zur Grofschaft gehéiert hunn, un eng adeleg Famill vu [[Metz]], d'Famill Maguin gefall (''de gueules à six molettes d'argent posées 3-2-1''). Déi berüümtst Häre vu Waldbriedemes waren aus der Famill Wiltheim (''d'argent à deux bâtons fleurdelisés de sable en sautoir, accompagnés de huit mouchetures d'hermine, trois en chef, trois en fasce et deux en points'').

De Gemengewope vu Bous ass am Fong eng Kombinatioun vun deem vun der fréierer Famill vu Rëttgen, an der Famill Maguin, wat d'Wichtegkeet vu Rëttgen am Gemengenterritoire ënnersträicht.
|- valign=&quot;top&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms Bous Waldbredimus.svg|110x110px]]
|[[Gemeng Bous-Waldbriedemes|'''Bous-Waldbredimus&lt;br&gt;''']]
''Ecartelé en sautoir au I de gueules à la croix ancrée d'or, aux II et III d'argent à trois mouchetures de sable, au IV d'argent au lion de gueules issant de la pointe de l'écu, sur la partition deux bâtons de sable fleurdelysés posés en sautoir.'' &lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|Gemengerot]] 1. September 2024 - [http://data.legilux.public.lu/eli/etat/adm/amin/2024/04/15/b1771 Arrêté ministériel 15. Abrëll 2024]}}
|}

== C ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|- valign=&quot;top&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms clervaux luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Clierf|Clierf]]'''&lt;br&gt;''De gueules a chef d'or chargé de trois merles de sable becqués et membrés de gueules, rangés en fasce.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 30. Mee 1896 - Mémorial B 1896, Säit 338 - Projet: ''Auteur net bekannt''}}&lt;br&gt;
De Wope staamt, virun allem wéinst dem Ëmdréie vun den [[Faarf (Heraldik)|Haaptemailer]], vun deem vun der aler Famill vu Clierf of (''d'or au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent''), enger Famill déi vun där vu Meesebuerg ofstaamt, déi fir hiren Deel, selwer vun där vu Wiltz ofstaamt (''d'or au chef de gueules'').
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms colmar-berg luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]]'''
&lt;br&gt;''D'argent à l'aigle de sable accompagnée en chef, aux flancs et en pointe de cinq trèfles de sinople posés 2-2-1; au chef d'azur chargé d'une couronne grand-ducale d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Dezember]] [[1988]] &lt;!--- [[Arrêté ministériel|A.M.]] - Mémorial B 19.., Säit ... - --&gt;Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983}}
Am Feld vum Gemengewopen ass de Wope vun der Famill ''Berg'', mat den dräibliederege [[Kléiblat|Kléiblieder]] vun der Famill ''Heisgen''; de [[Chef (Heraldik)|Chef]] bezitt sech op d'groussherzoglech Residenz, souwuel duerch d'Kroun wéi och duerch säin [[Email (Heraldik)|Email]] (''azur'', blo) deen den Haaptemail vum Wope vum Haus ''Nassau'' ass (''d'azur billeté d'or au lion du même'').

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms contern luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Conter|Conter]]'''&lt;br&gt;''D'argent à la fasce ondée de gueules chargée de trois trangles également ondées d'or, ladite fasce accompagnée en chef d'une croix ancrée de gueules, en pointe d'une coquille de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Juni]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 776 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985}}Den an dräi opgedeelte Wope bezitt sech op déi dräi Uertschafte vun der Gemeng: Conter, Mutfert / Méideng an Éiter.

D'Ankerkräiz symboliséiert Conter a staamt aus dem Wope vun der jéngster Branche vun der [[Buerg Fiels|Famill]] [[Buerg Fiels|aus der Fiels]] (''d'argent à la croix ancrée de gueules'') zu där d'Uertschaft vu 1534 bis 1731 gehéiert huet.

Déi gewellte ''Fasce'' bezitt sech op d'[[Sir (Baach)|Sir]], déi duerch d'Gemeng leeft an dat Rout a Gëllent erënnert un d'Famill Grandpré (''burelé d'or et de gueules''), déi éischt Häre vu [[Roussy-le-Village|Rëttgen]], deenen d'Uertschafte Mutfert, Méideng a Pläitreng fréier gehéiert hunn.

D'[[Jakobsmuschel]] symboliséiert d'Uertschaft Éiter, déi laang Zäit der Famill [[Metternich (Famill)|Metternich]] gehéiert huet (''d'argent à trois coquilles de sable'').
|}

== D ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lu Differdange (EschAlzette).svg|100px]]
|'''[[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]]'''&lt;br&gt;''D'azur au lion d'or.''
{{small|[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] 6. Januar 1971 - Mémorial B 1971, Säit 166 - Projet: [[Robert Matagne]] 1970}}

De Gemengewopen iwwerhëlt de Wope vun den fréieren Häre vun Déifferdeng a soll eng ''Brisure'' vun deene vun den Häre vun [[Zolwer]] sinn (''d'argent au lion de sable'') vun deenen – dem [[Jean-Christophe Blanchard|Blanchard]] no – déi Déifferdenger ofstamen sollen.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:LUX Dudelange COA.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]]'''&lt;br&gt;
''D'or au lion de sable.''&lt;br&gt;
{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[xy]] [[19yx]] - --&gt;[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] [[4. August]] [[1908]] - (net publizéiert) - Projet: [[Nicolas van Werveke]] 1908.}}&lt;br&gt;
De Gemengewopen ass eng Variant vun deem vun der aler Famill vun Diddeleng (''d'argent au lion de gueules couronné d'or''). D'Gemengeverwaltung hat gefrot fir e Wopen « ''d'or au lion couronné de sable'' » däerfen ze féieren, well se geduecht hat, datt dat de Wope vun der Famill vun Diddeleng gewiescht wär.

Vun ongeféier 1950 un hat d'Stad Diddeleng e Wope gebraucht mat enge Léiw mat gesplécktem Schwanz « ''passé en sautoir'' ». Dee Léiw stëmmt net mam offizielle Wopen iwwereneen an ass och onberechtegt. Dëse Léiw geet op eng falsch Behaaptung zeréck, no där all Léiwen zu Lëtzebuerg mat gesplécktem Schwanz « ''passé en sautoir'' » misste sinn. En änlech falsch Behaaptung ass, fir de Léiw « ''armé et lampassé de gueules'' » duerzestellen.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason Diekirch.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Dikrech|Dikrech]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'or et d'azur au lion couronné d'argent soutenu d'une tour de gueules maçonnée de sable mouvant de la pointe. L'écu timbré d'une couronne murale de trois tours de gueules maçonnée de sable.''

''{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[1. Juni]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[14. Juni]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 6052 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983.}}''

Den haitege Gemengewopen ass am Fong eng modern Versioun vun deem, deen zënter dem [[14. Joerhonnert]] vun der Stad an der ''vouerie franche'' &lt;!--keng Anung wéi een dat iwwersetze soll…--&gt;vun Dikrech gedroe gouf. Well keng Dokumenter iwwer den ale Wope méi ze fanne sinn, huet de Gemengerot decidéiert, de Wopen a senger moderner Form unzehuelen.

De [[Sigel|Stadsigel]] aus dem 14. Joerhonnert huet e Feld mat sechs ''burelles'', mat engem gekréinte Léiw mat engem einfache Schwanz, deen op engem Tuerm an der Basis steet ([[Faarf (Heraldik)|Faarwe]] sinn net bekannt).

Déi éischt schrëftlech [[Blasonéierung]] seet: ''burelé dor et d'azur au lion d'argent armé et lampassé de gueules, posé sur un puits de gueules mouvant de la pointe''. Wann « burelé » do steet amplaz vun « champ chargé de burelles » dann erkläert dat sech doduerch, datt d'Duerstellung vum ''burelé'' fréier zimmlech inkonsequent war; wat de Pëtz (''puits'') ugeet, sou ass dat warscheinlech eng falsch Interpretatioun vun engem Tuerm; den Text ernimmt keng Kroun.

Am Ufank vum [[20. Joerhonnert]] gëtt d'Kroun nees ernimmt, awer ouni datt den Email spezifizéiert gëtt. Schlussendlech ass d'Versioun vum Wopen, déi ëm d'Mëtt vum 20. Joerhonnert opgedaucht ass, an op deem de Léiw e gespléckte Schwanz ''en sautoir'' huet an d'Kroun rout ass, néierens dokumentéiert an och keng heraldesch Begrënnung huet.

De moderne Wope baséiert deemno op den eelsten a warscheinlechsten Elementer; de beweeglechen Tuerm gouf gewielt fir eng besser Gesamtkompositioun z'erméiglechen.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms dippach luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Dippech|Dippech]]'''&lt;br&gt;
''De gueules au griffon d'or, à la bordure de sable chargée de huit socs de charrue d'or.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. Juni]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. September]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1156 - Projet: [[Foni Tissen]] 1970.}}

De ''Griffon'' ass aus dem Wope vun enger Famill vu „Betteng“ iwwerholl (''de gueules au griffon d'argent'', verschiddene Quellen no: ''de sable au griffon d'argent''), wpoubäi et net kloer ass, mat „Betteng“ d'Uertschaft [[Betteng op der Mess]] an der Gemeng Dippech gemengt ass. D'[[Plouschuer|Plouschueren]] erënneren un de landwirtschaftleche Charakter vun der Gemeng.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms dalheim luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Duelem|Duelem]]'''&lt;br&gt;
''Tranché de gueules à un monde d'or sommé d'une aigle romaine du même, et d'azur à deux bars adossés d'argent; à une crosse du même garnie d'or, posée en bande et brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Dezember]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Abrëll]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 478 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983.}}&lt;br&gt;De Wope vun Duelem erzielt d'Vergaangenheet vun Duelem. Den Aadler op der Weltkugel erënnert un d'[[Réimescht Räich|Réimer]], déi hir Spueren do hannerlooss hunn. Déi zwéi [[Baarf|Baarwen]] kommen aus dem Wope vun den Häre vu [[Roussy-le-Bourg|Buerg-Rëttgen]] (''d'azur à deux bars adossés d'argent'') déi zu Duelem, Fëlschdref a Welfreng [[Vogt]] a Riichter gespillt hunn. Den Abtstaf erënnert drun datt d'[[Abtei Sankt Maximäin vun Tréier|Abtei Sankt-Maximäin]] vun Tréier eng Zäit am Besëtz vun den dräi Uertschafte war. 
|}
== E ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ell luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Ell|Ell]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et d'azur à la bordure de sable, chargé en cœur d'un écusson de gueules au chevron d'argent accompagné en pointe d'une croix ancrée du même.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. Dezember]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[16. Abrëll]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 636 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1984.}}&lt;br&gt;
D'Gebitt vun der haiteger Gemeng huet fréier aus zwou Seigneurië bestanen: Kolpech an Ell, där hir Geschicht zur Gestaltung vum Gemengewopen bäigedroen huet.

De ''Burrelé'' ass dee vun der Famill Lëtzebuerg (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronné d'or''), déi déi ursprénglech Besëtzer vun de Lännereie waren, déi méi spéit zur Herrschaft Kolpech goufen. Gläichzäiteg erënnert de ''Burrelé'' un dee vun der Famill vun Useldeng (''burelé d'argent et de gueules''), déi eng Zäit laang d'Häre vu Kolpech waren.

De schwaarze Bord weist op den Haaptemail vun de Wope vun engersäits der Famill vu Bergh hin (''de sable à la bande vivrée d'argent''), Häre vu Kolpech vum [[15. Joerhonnert|15.]] bis an d'[[17. Joerhonnert]], an anersäits der Famill Marchant vun Aansebuerg (''écartelé; aux I et IV d'argent au lion de sable armé et couronné dor, aux Il et III d'argent à une herse ara- toire de sable''), Häre vun Ell vun der Mëtt vum 17. Joerhonnert bis zum Enn vum [[Ancien Régime]].

D'Häerzschëld ass vum urspréngleche Wope vun de Famillje vu Kolpech (''d'argent à l'écusson de gueules'') a vun Ell (warscheinlech ''d'argent à l'écusson de gueules, au bâton d'azur en bande brochant'').

De Wénkel staamt aus dem Wope vun der Famill vu [[Pfortzheim]] (''de sable au chevron d'argent accompagné en chef de deux étoiles à six rais d'argent, en pointe d'une main armée d'argent empoignant un feu de gueules''), Häre vu Kolpech um Enn vum Ancien Régime.

D'Ankerkräiz erënnert schliisslech un d'Famill vu [[Sterpenich]] (''de gueules à la croix ancrée d'argent, chargé en chef d'un lambel à cing pendants d'azur''), warscheinlech d'Grënner vun der Herrschaft Ell, gradewéi un d'Famill vun [[Hondelange|Hondeleng]] (''ďor à la croix ancrée d'azur chargée en cœur d'une tête et col de lévrier d'argent colleté d'or'' (heiandsdo: ''de gueules'')), Häre vun Ell vum Enn vum 14. bis zum [[16. Joerhonnert]].

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms troisvierges luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]]'''&lt;br&gt;
''D'or à la montagne à trois coupeaux, celui du milieu plus élevé, chargé d'une roue motrice de locomotive posée sur un rail, le tout d'argent, ladite montagne sommée d'une croix patriarcale de gueules ornée de sept besants d'argent, au chef de gueules chargé de trois vierges d'argent, rangées en fasce.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[27. September]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 945 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}

Ënnert dem [[Ancien Régime]] huet de gréissten Deel vum Territoire vun der haiteger Gemeng der Seigneurie vu Clierf gehéiert (''d'or au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent''), de Rescht war en Deel vum ''Haff vu Bellain'', vun deem e mëttelalterleche Sigel mam Portrait vum [[Poopst]] [[Cornelius (Poopst)|Cornelius]] bekannt ass.

De franséischen Numm vun der Gemeng (''Troisvierges'') geet op e Kult zeréck, deen do zu Éiere vun dräi Frae praktizéiert gouf, déi als [[Jongfra|Jongfraen]] a [[Märtyrer]] ugesi goufen. Hir symbolesch an opschlossräich Nimm – ''Fides'', ''Spes'' a ''Caritas'' (lb. Glawen, Hoffnung a Léift) –  verroden awer, datt et sech ëm en uralen an obskuere Kult handelt, deen duerch d'Christianiséierung nees entdeckt gouf.

De Wope vun der Gemeng baséiert op deem vu Clierf, mat den dräi Jongfraen amplaz vun de [[Märel (Vull)|Märelen]].

Den Hiwwel erënnert un d'Regioun [[Éislek]], an den zentrale méi héijen Deel un d'[[Buergplaz zu Huldang|Buergplaz]], déi laang als déi héchst Plaz vum Land gegollt huet.

D'Rad an d'Schinn erënneren un déi wichteg Roll, déi d'Eisebunn an der Entwécklung vun der Gemeng gespillt huet.

D'[[Patriarchalkräiz]] ass ee vun den Attributer vum Poopst Cornelius a bezitt sech op den ''Haff vu Bellain''.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms esch-sûre luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]'''&lt;br&gt;''Écartelé aux I et IV d'argent au sanglier de sable défendu d'argent, langué de gueules, arrêté derrière le tronc d'un chêne de sinople, fruité d'or, le tout sur une terrasse de sinople; au II et III burelé d'argent et de gueules.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 28. September 1988 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] 17. November 1988 - Mémorial B 1988, Säit 871 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1985}}

Am [[Ancien Régime]] war Esch-Sauer den Zentrum vun enger mächteger ''Seigneurie'', där hir éischt Häre souguer den Titel ''Comes'' (vum [[Latäin|lat]]. ''comes'', [[Grof]]) gedroen hunn.

An den Ufankszäite vun der Heraldik hunn d'Häre ''burelé d'argent et de gueules'' gedroen.

Am 17. Joerhonnert huet d'''Famill du Bost'' (''d'or au chêne terrassé au naturel englanté ď'or, au sanglier issant de derrière le tronc'') déi ursprénglech vu [[Forez]], enger historescher franséischer Provënz, koum, d'Seigneurie vun Esch-Sauer iwwerholl. Vun där Zäit un huet d'Famill de Wopen ''écartelé de du Bost et d'Esch-sur-Sûre'' gedroen.

De Gemengewope vun Esch-Sauer gouf aus dem zweete Wope vun ''du Bost'' zesummegesat, wat zu engem méi ausgeglachene Gesamtdesign gefouert huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms esch alzette luxbrg v2.svg|100px]]
|'''[[Esch-Uelzecht]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à une tour de gueules ouverte et deux fois ajourée, à cinq crénaux, accostée de l'écusson des armes de l'ancien Duché de Luxembourg (burelé d'argent et d'azur de dix pièces, au lion de gueules, rampant, la queue fourchue, armé, lampassé et couronné d'or). Le pied de la tour est figuré par un terrain ondulé d'argent et d'azur.''

D'Stad Esch krut hire Wopen duerch e [[groussherzoglecht Reglement]] vum 11. Mee 1871 (Mémorial 1871, Säit 73).

Si féiert de Wopen net geneesou wéi en am Text vum Gesetz fesgehalen ass. D'heraldesch Beschreiwung wier demno: ''Le pied ondé de cinq pièces d'azur et d'argent''.

|- valign=&quot;top&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms eschweiler luxbrg.svg|100px]]
|[[Gemeng Eschweiler|'''Eschweiler''']]
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 22. Dezember 1981 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] 2. Abrëll 1982 - Mémorial B 1982, Säit 453 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1981}}&lt;br&gt;
''D'or à quatre bandes de sable, au chef de gueules chargé d'un chien braque d'argent colleté de sable.''

Dat Gëllent an dat Rout am Wopen erënneren un d'Herrschaft (duerno d'Baronie a nach méi spéit d'Grofschaft) vu Wolz (d'or au chef de gueules), vun där Eschweiler an Ierpeldeng ofgestaamt hunn; déi schwaarz Bänner weisen op d'Probstei vu Baaschtnech (d'or à quatre bandes de sable) hin, zu där Knapphouschent a Selschent gehéiert hunn.

Déi franséisch Braque kënnt aus dem Wope vun der Famill vun Eschweiler (de … (warscheinlech d'or) au chef de... (warscheinlech de gueules) chargé d'un chien braque (oder d'un lévrier) de … (warscheinlech d'argent)), den Nokommen oder Vasallen vun der Famill vu Wolz.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ettelbruck luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]'''&lt;br&gt;
''Écartelé: aux I et IV les armoiries nationales, aux II et III d'azur à un pont d'or sur une eau d'azur, en chef un caducée et deux gerbes de blé d'or, liées de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[24. Mäerz]] [[1953]] - Mémorial 1953, Säit 327 -  Projet: [[Louis Wirion]] (1951)}}

De Wope vun der Stad aus dem Joer 1953 ass inspiréiert vun deem, deen d'Gemeng bis dohin inoffiziell gedroen hat an dee sech esou beschreiwe léisst: ''Écartelé: au I d'or au pont de gueules posé sur une rivière de sable; au II d'azur à trois gerbes d'or posées 2-1; au III de sable au caducée (de Mercure) d'or en bande; au IV de Luxembourg.''

Mat der Bréck sollt e Nummswopen ([[Franséisch|fr]]. ''armes parlantes'') entstoen, deen op den [[Attila]]&lt;ref&gt;„Attila“ ass am Aldäitschen „Etzel“, dowéinst „Etzelbréck“, wat méi spéit „Ettelbréck “gouf.&lt;/ref&gt; hiweist; den Attila gëtt fälschlecherweis dacks als deen ugesinn, deen déi éischt Bréck op der Plaz sollt gebaut hunn. D'[[Gaarf]] symboliséiert d'Landwirtschaft an den [[Hermesstaf]] den Handel.
|}

== F ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms feulen luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Feelen|Feelen]]'''&lt;br&gt;
''D'argent au lévrier courant de sable accompagné de trois feuilles de nénuphar de gueules''*.&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. September]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1143 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1963.}}&lt;br&gt;De [[Wandhond]] am Wope kënnt aus dem Sigel vum Wëllem vu Feelen (''un chien braque accompagné de trois feuilles de nénuphar''). Déi Feelener Häre ware Vasalle vun de [[Buerschent]]er, déi e Wope gefouert hunn mat der Beschreiwung: ''D'argent à trois feuilles de nénuphar de gueules''.&lt;br&gt;
{{small|&lt;nowiki&gt;*)&lt;/nowiki&gt; Am Originaltext steet wéinst engem Schreiffeeler ''gueule'' amplaz ''gueules.''}}&lt;br&gt;

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms fischbach luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]'''&lt;br&gt;
''De sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés en chef d'une couronne grand-ducale d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[19. Juli]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1252 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982.}}&lt;br&gt;De Fëschbecher Wope kënnt aus deem vun den Häre vu Fëschbach (''de sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés en chef d'une croisette au pied fiché d'or''). Dat klengt Kräiz gouf duerch eng Kroun ersat, fir ze weisen datt d'Groussherzoglech Famill do eng Residenz huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms larochette luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Fiels|Fiels]]'''&lt;br&gt;
''De gueules à la tour d'argent maçonnée de sable, accostée de deux écussons d'or à la croix ancrée de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Juni]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Mee]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 574 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1985.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms flaxweiler luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]]'''&lt;br&gt;
''Parti d'or au lion de sable armé et lampassé de gueules, et de gueules à la clef d'argent contournée mise en pal, le panneton vers le haut, à la bordure partie de gueules et d'or chargée de cinq quintefeuilles en couleurs échangées, celle de la pointe de l'un en l'autre et brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Mee]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. Oktober]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 1220 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1984.}}

Ënnert dem [[Ancien Régime]] war Fluessweiler – zesumme mam [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholzer Haff]] – am gemeinsame Besëtz vun der Famill vu [[Schlass Meesebuerg|Meesebuerg]] (''d'or au chef de gueules chargé de trois mésanges'' (heiandsdo ''merlettes'') ''d'or'' (d'Meesen (mésanges) heiandsdo ''au naturel'')) an där vun [[Zolwer]] (''d'argent au lion de sable armé et lampassé de gueules''). De Rescht vun der aktueller Gemeng houng vun der Probstei Gréiwemaacher of (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronne d'or, à la clef d'argent brochant en barre'').

De Wope reflektéiert dës historesch Fakten: déi wichtegst Faarwen (Gëllen a Rout) sinn déi vun der Famill vu Meesebuerg, déi d'Haaptrechter hat; de Léiw ass dee vun der Famill vun Zolwer an de Schlëssel – aus ästhetesche Grënn ëmgedréit - ass dee vun der Probstei. Schlussendlech symboliséieren d'„Fënnefblieder“ déi fënnef Uertschafte vun der Gemeng an déngen och als Nummswopen (fr. ''armes parlantes;'' „Fluessweiler“ vu [[Fluess]]).

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms frisange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]]'''&lt;br&gt;
''Tiercé en pairle; à dextre d'azur à la demi-aigle d'argent, à senestre d'or à la demi-aigle de sable, au chef du même chargé de deux crosses d'abbé adossées mises en pal, mouvant de la partition, celle de dextre d'or, celle de senestre d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. Mee]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. August]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1099; rectificatif Mémorial B 1982, Säit 368 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1981.}}&lt;br&gt;

|- valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms fouhren luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Furen|Furen]]'''
''De gueules au chevron d'argent accompagné en chef de deux merlettes affrontées du même, en pointe d’un fermail à l'ancienne également d'argent''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[8. Juni]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[8. August]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 832 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1984.}}&lt;br&gt;

Am Mëttelalter hunn d'Uertschafte Furen, Longsdref a Waalsdref de Grofe vu Veianen gehéiert (spéit Veianen: ''de gueules à la fasce d'argent'') iwwerdeems d'Landrechter zu Bettel de Grofe vu Clierf gehéiert hunn (''d'or au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent''), och wann déi Veianer an déi Clierfer sech ëm d'Jurisdiktiounsrechter gestridden hunn.

Am 14. Joerhonnert hu sech d'Häre vun Huelmes (''de gueules au fermail à l'ancienne d'argent'') zu Furen nodeem se do scho bestëmmt Rechter verschaaft haten.

Am Gemengewope fënnt een dës historesch Fakten: am Wope vu Veianen gouf d'&lt;nowiki/&gt;''Fasce'' mat engem Wénkel ersat, deen de Marxbierg symboliséiert, wou absënns um Namensdag vum hellege Markus, e renomméierte Joermaart ofgehale gouf. Iwwer dem Wénkel sinn d'''Merletten'' (eng Zort [[Märel (Vull)|Märel]]) vun der Famill vu Clierf an d'Spang vun der Famill vun Huelmes.

|}

== G ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms garnich luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Garnech|Garnech]]'''&lt;br&gt;
''De gueules à la croix ancrée d'argent sumontée d'un lambel de cinq pendants d'azur, manteléd'un fascé d'argent et d'azur de huit pièces chargé en chef de deux portes de ville à trois tours de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. August]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 944 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms goesdorf luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Géisdref|Géisdref]]'''&lt;br&gt;
''D'or au chêne à quatre branches entrelacées de sinople, au chef de gueules chargé de six étoiles d'or posées 3-2-1.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[1. Juli]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 680 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms grevenmacher luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et d'azur au lion de gueules, armé, lampassé et couronné d'or, la queue fourchue et passée en sautoir, à une clef d'argent posée en sautoir, à une clef d'argent posée en barre, le panneton en haut, brochant sur le tout. L'écu sommé d'une couronne murale de cinq tours au naturel, maçonné de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. Januar]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Mäerz]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 454 - Projet: Modern Versioun vum Wope vun der Stad zanter 14. Joerhonnert.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms grosbous luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Groussbus|Groussbus]]'''&lt;br&gt;
''Écartelé en sautoir: aux I et IV de gueules à la quintefeuille d'oeillet d'argent; aux II et III d'or au lion de gueules celui du II contourné.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[16. November]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Dezember]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 994 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}&lt;br&gt;D'Emailer vum Wopen, ''de gueules an d'or'' goufe vun de Wope vun de fréieren Herrschaften iwwerholl déi op iergendeng Manéier Besëtzer oder Rechter an der Gemeng haten. Dat waren d'Häre vu Wolz, Clierf, Meesebuerg a Beefort. 
|}

== H ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hobscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Habscht|Habscht]]'''&lt;br&gt;
''Taillé de gueules et d'azur à la barre ondée d'argent brochante accompagnée en chef d'une couronne d'or et en pointe d'une fontaine d'argent.'' &lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Juli]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1143 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms heiderscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Heischent|Heischent]]'''&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et de gueules au sanglier rampant de sable, langué de gueules, défendu d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[9. Dezember]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]]..... - Mémorial B 1989, Säit ? - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms heinerscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Hengescht|Hengescht]]'''&lt;br&gt;
''Coupé de gueules et d'or, à la croix ancrée de l'un en l'autre, cantonnée en chef de deux merlettes affrontées d'argent, en pointe de deux tourteaux de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[28. Dezember]] [[1978]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. Abrëll]] [[1979]] - Mémorial B 1979, Säit 549 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1978.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hesperange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Hesper|Hesper]]'''&lt;br&gt;''Fascé d'or et d'Azaur de six pièces à la bande de gueules brochante, accompagnée en chef d'une tour crénelée d'argent, maçonnée de sable, et en pointe d'une fleur de lis aussi d'argent.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[24. Januar]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Februar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 326 - Projet: [[Marcel Lenertz]]}}

De ''Fascé'' erënnert un d'Häre vu [[Roudemaacher]] (''fascé d'or et d'azur''), déi schonn am [[14. Joerhonnert]] Häre vun Hesper waren (Alzeng an Izeg). En erënnert och un d'Häre vu Miersch (''fasce d'or et d'azur, la fasce du chef chargée à dextre d'une molette de sable''), déi vun deene vu Roudemaacher ofstamen an als ''Voué''  fir d'Abtei Saint-Vanne vu [[Verdun]] gedéngt hunn, wat hir Besëtzer zu Fenteng ugeet.

Déi rout Sträif (''bande de gueules'') kënnt vum Wope vun de Marquisën (''Markgraf'') vu Baden (''d'or à la bande de gueules''), déi vu 1479 bis zum Enn vum Ancien Régime Häre vun Hesper waren.

Den Tuerm bezitt sech op d'Feudalschlass, deem seng Ruinen nach ëmmer zu Hesper stinn.

D'Fleur-de-lis, Symbol vun der Muttergottes, erënnert un d'[[Abtei Notre-Dame de Clairefontaine (Clairefontaine)|Abtei Clairefontaine]] an un d'Gräfin [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] (hire Wopen ass net bekannt, mä op engem vun hire Sigel ass se mat engem Zepter mat enger Fleur-de-lis-Spëtzt duergestallt), déi hire Besëtztum zu Hesper vun der Mënster-Abtei op d'Abtei vu Clairefontaine iwwerdroen hat.

Schlussendlech symboliséiert d'Fleur-de-lis awer och d'Verbonnenheet vun der Famill Roudemaacher mat der franséischer Kroun (''d'azur à trois fleurs de lis d'or'').

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms heffingen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à une fasce vivrée de sable accompagnée en chef d'un lion passant du même, en pointe d'une croix ancrée de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. Oktober]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Januar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 206 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hoscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Houschent|Houschent]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à la fasce vivrée de deux pointes de gueles, accompgnée de trois feuilles de nénuphar du même, deux en chef, une en pointe, celles du chef accostant une étoile à six rais de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[27. Juni]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 752 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hosingen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Housen|Housen]]'''&lt;br&gt;
''De gueules au sautoir d'or, accosté de deux merlettes affrontées d'argent, à la houlette en forme de crosse au naturel brochant en pal mouvant de la pointe.''.&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[29. Dezember]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]]... - Mémorial B 1989, Säit ? - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] a [[Marcel Lenertz]] 1988.}}
|}

== I ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms echternach luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Iechternach]]'''&lt;br&gt;''D'argent à l'aigle de sable, l'écu timbré d'une couronne d'or.''
{{small|De Wope gëtt schonn zënter dem Mëttelalter gefouert; et ass eng Variant aus dem [[Armorial général de France]] aus dem [[17. Joerhonnert]] (''l'aigle lampassée de gueules''). De Wope gouf den 10. November 1818 vum hollännesche „Hoge Raad van Adel“ an duerno mat engem belschen „Arrêté royal“ vum 31. Dezember 1838 confirméiert (béid net publizéiert). De Createur vum Wopen ass net bekannt.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ermsdorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Iermsdref|Iermsdref]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'or et d'azur à la croix ancrée de gueules, chargée d'une croix alésée d'argent et accompagnée de trois fleurs de lis de sable, deux en chef, une en pointe.''

De Wopen ass zesummegesat aus de Wope vun den Herrschaften déi Meeschter iwwer d'Dierfer aus der Gemeng waren.

Déi gëllen a blo Sträife sinn aus dem Wope vun der Vogtei vun [[Dikrech]] zu där Iermsdref gehéiert huet, d'Ankerkräiz, kënnt aus dem Wope vun den Hären aus der [[Gemeng Fiels|Fiels]], zu där Steeën gehéiert huet, dat sëlwer Kräiz ass vun der [[Abtei Iechternach]], zu där Eppelduerf gehéiert huet, an déi dräi Lilie sinn aus dem Wope vun den Häre vu [[Folkendeng]].&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng Iermsdref|D.C.]] [[9. September]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Mee]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 574 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms erpeldange luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]]'''&lt;br&gt;''Écartelé en sautoir: aux I et IV de gueules à une étoile à sept rais d'or; aux II et III d'argent au tourteau de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng Ierpeldeng|D.C.]] [[7. Februar]] [[1978]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. September]] [[1978]] - Mémorial B 1978, Säit 1100 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1978.}}De Gemengewope berécksiichtegt d'Wope vun de verschiddenen Hären, déi noeneen zu Ierpeldeng d'Soen haten.

Den a véier gedeelte Wopen ([[Andreaskräiz]]) erënnert un déi éischt Hären, de Frédéric an de Gérard vun Ierpeldeng (''à une fasce, un sautoir brochant sur le tout'', Faarwe sinn net onbekannt).

Dat Sëlwert a Rout, gradewéi d'Rondelen, sinn aus de Wope vun der Famill Gondersdorf (''de gueules à deux fasces d'argent chargées de cing tourteaux de sable''), Hären aus dem 15. bis zum 17. Joerhonnert.

D'Stäre mat de siwe Spëtzte stamen aus de Wope vum Baron du Prel (de gueules à un chevron dentelé d'argent accompagné de trois ombres de soleil à sept rais d'or), dee 1691 déi lescht Nokomme vun der Famill Gondersdorf bestuet huet.

|}

== J ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms junglinster luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]'''&lt;br&gt;''D'argent à deux pals de gueules, à la croix tréflée de sable brochant sur le tout.''&lt;br&gt;[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[30. Oktober]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[11. Dezember]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 1033 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983
|}

== K ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms koerich luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Käerch|Käerch]]'''&lt;br&gt;''De gueules à une bande d'argent chargée de deux cotices de sable, accompagnée de deux lions d'argent; au chef d'argent fretté de sable.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[14. Mee]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Juli]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 866 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980.}}&lt;br&gt;
De Wope vun der Gemeng kënnt vun de Schëlter vun den zwou Seigneurerien, déi et zu Käerch gouf, an zwar déi vum [[Schlass Käerch|Gréiweschlass]], ''(de gueules au chef d'argent fretté de sable)'', an déi vum [[Fockeschlass]], ''(de gueules à trois lionceaux d'argent, à la cotice de sable brochant,)''. Den Numm vum Fockeschlass koum vun der Famill ''Fock de Hubingen'' déi de Wopen ''de sable à la bande coticée d'argent'' gefouert huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms kayl luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Keel|Keel]]'''&lt;br&gt;''D'or au griffon de sable, armé et lampassé de gueules.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Januar 1900 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Januar]] [[1900]] - Mémorial B 0000, Säit 000 - Projet: [[XY]] 1900.}}&lt;br&gt;

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms clemency luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Kënzeg|Kënzeg]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à deux barbeaux adossés d'azur, accompagnés de quatre croisettes recroisettées au pied fiché de gueules; au chef d'azur chargé d'une porte a trois tours d'argent.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. September]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. Oktober]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 944 - Projet: [[Robert Matagne]] 1982.}}

D'Feld vum Schëld ass vum Wope vun de fréieren Häre vu Kënzeg (''d'argent a deux barbeaux adossés d'azur, cantonnés de quatre croisettes recroisettées au pied fiche de gueules''), och wann e puer Auteure mengen, d'Kräizer wären e ''Semis'' &lt;!--(net sécher wat domat gemengt ass)--&gt; gewiescht.

De Kapp bezitt sech op d'Probstei Lëtzebuerg (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronné d'or, accosté de deux portes de ville ouvertes à trois tours aussi de gueules''), zu där den Territoire vun der Gemeng fréier gehéiert huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms kehlen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Kielen|Kielen]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'argent et d'azur de dix pièces au lion de sable armé, lampassé et couronné d'or, tenant de ses pattes une crosse d'abbé d'or posée en pal.''
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 10. Oktober 1983 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1251 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983}}.

|- valign=top 
|align=center |[[Fichier:Coat wilwerwiltz.svg|100px]] &lt;br&gt; [[Fichier:Coat of arms kautenbach luxbrg.png|100px]]
| '''[[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]'''&lt;br&gt;Wope vun der fréierer [[Gemeng Wëlwerwolz]]:&lt;br&gt;
''De gueules à la croix alésée, recerclée en chef et en pointe, pattée aux flancs, cantonnée de quatres étoiles à cinq rais du même; au chef d'or au lion issant de sable''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 752 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}&lt;br&gt;
Wope vun der fréierer [[Gemeng Kautebaach]]:&lt;br&gt;''D'or à la hache d'armes en pal de gueules, accostée de deux poissons adossés de sable, au chef échiqueté d'argent et de gueules''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[5. Abrëll]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. Abrëll]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 510 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms consdorf luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Konsdref|Konsdref]]'''
''Parti de gueules et d'or à l'orle brochant de cinq étoiles aboutées, parti d'argent et de sable.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Juli 1986 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. Juli]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 788 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986.}}

D'Haaptemailer vum Wopen, rout a gëllen, erënneren un déi vum Wope vun den Hären vu Beefort (''d'or au chef de gueules chargé d'un lambel à cing pendants d'argent à l'ancienne''); déi fënnef Stäre representéieren déi fënnef Uertschafte vun der Gemeng. Den an zwee gedeelte Stärebord bezitt sech op d'Faarwe vun de Kleeder vun de Benediktiner.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms consthum luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Konstem]]'''
''Coupé, en chef de gueules à la croix recerclée d'or accosté de deux poissons adossés d'argent, en pointe fascé d'or et d'azur.''

 {{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 21. Dezember 1983 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 375 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

D'Uertschaft Konstem huet am [[13. Joerhonnert]] der Famill vun [[Ouren]] (''de gueules à la croix recercelée d'or'') a méi spéit der Famill vu ''[[Pëtten|Pittange]]'' (''de gueules à la croix ancrée d'or''); béid Familljen hu bal séi selwecht Wope gefouert.

Holztem huet fir d'éischt der Famill vu [[Roudemaacher]] (''fascé d'or et d'azur'') an duerno der Famill vu [[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]] (''de sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés au point du chef par une croisette au pied fiché d'or'').

De Gemengewope setzt sech haaptsächlech aus den Elementer vun de Wope vun de verschiddene [[Seigneurie|Seigneurien]] zesummen. Do dernieft weist d'Opdeelung drop hin, datt d'Gemeng aus zwou Uertschafte bestanen huet.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lu Kopstal (Luxembourg).svg|100px]]
|'''[[Gemeng Koplescht|Koplescht]]'''&lt;br&gt;''Parti d'argent et de sinople à la branche d'osier feuillée de quatre pièces fleurie également de quatre pièces d'or mise en pal et brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Januar 1900 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Januar]] [[1900]] - Mémorial B 0000, Säit 000 - Projet: [[XY]] 1900.}}
|}

== L ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms leudelange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Leideleng|Leideleng]]'''&lt;br&gt;
''D'Or à l'ours de sable au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent.'' &lt;br&gt;[https://web.archive.org/web/20110212025124/http://www.leudelange.lu/la-commune-se-presente/armoiries-wappen Lokalhistoresch Ausso vum Leidelenger Wopen]

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lenningen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Lenneng|Lenneng]]'''&lt;br&gt;''Écartelé d'or et d'argent à la croix de gueules brochant, cantonnée des pièces d'une croix ancrée déjointe du même''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[5. Oktober]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[10. Oktober]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 842 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1988}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lintgen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]]'''&lt;br&gt;''Coupé ondé; en chef d'or à deux étoiles à huit rais de gueules posée en fasce, en pointe d'azur à la croix pattée et alésée d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[5. Abrëll]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[24. Mee]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 578 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1981 }}.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lu Luxembourg-ville.svg|100px]]
|'''[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]'''&lt;br&gt;''D'argent à cinq burelles d'azur au lion de gueules couronné d'or brochant, l'écu timbré d'une couronne d'or.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lorentzweiler luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]'''&lt;br&gt;''Taillé de gueules et d'or à un gril de mêmes et de l'un en l'autre posé en barre, accompagnée en chef d'une main jurante apaumée d'argent et en pointe d'un ours passant de sable sellé de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Mee]] [[1978]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Oktober]] [[1978]] - Mémorial B 1978, Säit 1100 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1978}}

|}

== M ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|- valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Blason ville lu Marnach (Luxembourg).svg|110x110px]]
|'''[[Maarnech]]'''
''Coupé sapiné d'azur et d'or: au 1er deux fleurs de genêt en naturel posées en fasce, au 2e un flambeau allumé au naturel posé en pal.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 20. Mäerz 1954 - [[Arrêté Grand-Ducal|A.G-D.]] [[27. November]] [[1954]] - Projet: [[Louis Wirion]], am Optrag vum Max Marnach vu [[Viersen]] (Nordrhein-Westfalen).}}

De Createur vum Wope gëtt follgend Erklärung: „Vu blo op giel, am Dänneschnëtt gedeelt, mat zwou gëllene [[Biesemgënz|Gënzebléien]] am Kapp an enger brennender Fackel, vertikal positionéiert, am Fouss.

Den Dänneschnëtt ass eng heraldesch Innovatioun, déi ech viru Kuerzem an nei gepräägte finnesche Wope gesinn hunn. Nieft der [[Eechen|Eech]] ass d'[[Fiichten|Dänn]] den typesche Bam vum Éislek. (…) D'Fakel déi brennt ass d'Krichsfakel, déi dat schéint Duerf wärend der [[Ardennenoffensiv]] am [[Zweete Weltkrich]] verwüüst huet. Se kann och als Fakel vum Fortschrëtt a vum Neesopbau interpretéiert ginn.

Dat Blot vum Kapp, op deem dGënzebléien liichten, representéiert de Fréijoershimmel zum Zäitpunkt vun der Gënzebléi. D'Gold vum Fouss ass d'Faarf vun den zeidegen [[Éi|Éien]] am Karschnatz.“

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mertert luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Mäertert|Mäertert]]'''&lt;br&gt;''D'azur au griffon rampant coupé d'argent et de gueules.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mertzig luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Mäerzeg|Mäerzeg]]'''&lt;br&gt;''D'azur à la bande vivrée d'argent, au flanc senestre l'aigle romaine au chef d'or chargé de trois pics à pointe &quot;grain d'orge&quot; de sable.''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[xx]] [[19xx]] - --&gt;[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[25. Mee]] [[1960]] - Mémorial B 1961, Säit 528 - Projet: P. Gilson 1960}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mamer luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Mamer|Mamer]]'''&lt;br&gt;''D'azur à la façade de temple antique à quatre colonnes d'or, au chef du même chargé d'une roue d'azur entre deux crampons de gueule''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[27. August]] [[1979]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[12. Oktober]] [[1979]] - Mémorial B 1979, Säit 1030 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1979}}&lt;br&gt;D'Haaptfaarwe sinn aus dem Wope vun den Häre vu Miersch (Gold mat blo gesträift), den Tempel ass dra fir drun z'erënneren datt an der Réimerzäit e grousst Duerf do stoung, vun deem Iwwerreschter fonnt gi sinn, d'Rad kënnt aus dem Wope vun der bekannter humanistescher Famill Mameranus déi vu Mamer war, déi zwéi rout Kreep kommen aus dem Wope vun der aristokratescher Famill, déi och den Numm Mamer hat.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms manternach luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Manternach|Manternach]]'''&lt;br&gt;''Écartelé d'or et d'azur à la croix ancrée écartelée de gueules et d'argent, brochant.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms medernach luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Miedernach|Miedernach]]'''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mersch luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Miersch|Miersch]]'''&lt;br&gt;''Fascé d'or et d'azur, la fasce du chef chargée à dextre d'une molette de sable, à la bordure de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[12. Oktober]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1234 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mompach luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Mompech|Mompech]]'''&lt;br&gt;''Écartelé: aux I et IV bandé d'or et d'azur de six pièces à la croix ancrée de gueules brochante; aux II et III d'argent au lion de sable armé et lampassé de gueules.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mondercange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Monnerech|Monnerech]]'''&lt;br&gt;''Coupé d'or et d'argent, à la fasce de gueules brochant, accompagné en chef d'une rose à six feuilles de gueules entre deux étoiles du même, en pointe d'une porte ouverte du même.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mondorf les bains luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Munneref|Munneref]]'''&lt;br&gt;''D'or au sautoir de gueules cantonné de quatre quintefeuilles de gueules, feuillées et boutonnées de sable.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lux Munshausen.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Munzen|Munzen]]'''

|}

== N ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms neunhausen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Néngsen|Néngsen]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'argent et de gueules au chardon de sinople fleuri de gueules brochant en pal.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 5. Dezember 1988 - &lt;!--[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[1. Januar]] [[1900]] - Mémorial B 0000, Säit 000--&gt; Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms niederanven luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]]'''&lt;br&gt;''Parti de gueules au tilleul feuillé, fruité et arraché d'or, et d'azur au casque romain d'argent brochant sur une crosse d'or posée en barre; au chef d'or chargé d'une quintefeuille de gueules boutonnée d'argent brochant sur deux bâtons fleurdelisés de sable posés en sautoir.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lux Bascharage.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]]'''&lt;br&gt;''De gueules à la croix ancrée d'argent chargée en chef d'un lambel de cinq pendants d'azur''
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] ? - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. Juli]] [[1969]] - Mémorial B 1969, Säit 672 - Projet: [[Antoine May]] 1969.}}&lt;br&gt;De Wope vun Nidderkäerjeng entsprécht genee deem vum Raoul vu Sterpenich (''De gueules à la croix ancrée d'argent, chargé en chef d'un lambel de cinq pendants d'azur''), deen zesumme mam Grof [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg]] Här vu [[Nidderkäerjeng|Käerjeng]] a vu [[Lénger]] war, a soumat Coauteur vum [[Fräiheetsbréif]] vum 4. Abrëll 1281.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms nommern luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Noumer|Noumer]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'or et d'azur de dix pièces à la croix ancrée de gueules brochante, au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent.''
|}

== P ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms petange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Péiteng|Péiteng]]'''&lt;br&gt;''Coupé; en chef d'azur àa deux bars adossés d'or, cantonnés de quatres croisettes recroisettées au pied fiché du même; en pointe de gueules au lion d'or; à la fasce bretessée d'argent brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[21. Mee]] [[1976]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. November]] [[1976]] - Mémorial B 1976, Säit 1425 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1976.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms putscheid luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]]'''&lt;br&gt;''Écartelé de gueules et d'azur à la croix d'or brochant, surchargée d'une croix ancrée de gueules cantonnée aux I et IV d'un écusson d'argent, aux II et III d'une croisette recroisettée au pied fiché d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[9. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Juni]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 574 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms préizerdaul luxbrg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]]'''
(virun 2001: '''Gemeng Biebereg''')&lt;br&gt;''D'or à la fasce ondée de gueules accompagnée de trois étoiles du même et d'une fleur de lis d'azur au point du chef.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[20. Mäerz]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Juli]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 941 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}
Fréier huet den Territoire vun der haiteger Gemeng gréisstendeels der Famill vun [[Iewerleng]] gehéiert (''d'azur a la fasce d'argent accompagnée de deux étoiles à six rais d'or, une en chef, une en pointe''); dat erkläert, firwat de Gemengewope vum Wope vun Iewerleng inspiréiert ass.

Déi rout Well bezitt sech op d'[[Routbaach (Baach)|Routbaach]] déi duerch de Préizer Dall leeft.

D'[[Lilien|Fleur-de-lis]], Emblem vun der [[Jongfra Maria]], symboliséiert d'Uertschaft Biebereg, Zentrum vun engem Mariekult, iwwerdeems déi dräi Stären, obwuel s'un déi vun der Famill Iewerleng erënneren, déi dräi aner Uertschafte vun der Gemeng representéieren: Platen, Proz a Rëmerech).
|}

== R ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms rambrouch luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Rammerech|Rammerech]]'''&lt;br&gt;''De sable, à la quintefeuille feuillée d'or, chapé d'or à deux losanges de sable, au chef d'azur à la perle en poire d'argent sertie et annelée d'or, accosté de deux croisettes d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[12. Mäerz]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. Mee]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 821 - Projet: 1981 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms reckange sur mess luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]]'''&lt;br&gt;''Tranché d'argent et de sable par une bande ondée et coticés d'azur et d'argent de quatre pièces, accompagnée en chef de trois merlettes de sable posées 2,1 et en pointe d'une croix ancrée d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[25. September]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1144 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980}}&lt;br&gt;Am Wope sinn d'Emailer vun den dräi Hären déi jeeweils eng Zäit Meeschter zu Reckeng waren, an zwar déi Lampecher ''[de sable à la croix ancrée d'or]'', déi Reckener ''[de sable à bande d'argent]'' an déi Wickrenger ''[d'argent à tois merlettes de sable]''. Um Kapp gouf de Wope vun de Wickrenger iwwerholl an op der Spëtzt dee vun de Lampecher. Déi blo queesch Well symboliséiert d'[[Mess]] déi duerch d'Gemeng leeft.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason Redange-Sur-Attert.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'argent et de gueules à la bande d'azur brochant, chargée de trois étoiles à six rais d'or.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms remich luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Réimech|Réimech]]'''&lt;br&gt;''D'argent à cinq burelles d'azur au lion de gueules couronné d'or brochant sur le tout.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms reisdorf luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]]'''&lt;br&gt;''Burelé-ondé d'or et d'azur de dix pièces à la croix tréflée et vidée de gueules brochant en abîme''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. August]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 376 - Projet: 1982 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms roeser luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Réiser|Réiser]]'''&lt;br&gt;''Gironné d'or et d'azur de douze pièces, à lécusson de gueules chargé de trois feuilles de nenuphar d'orposées 2 et 1, brochant sur le tout.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. August]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 376 - Projet: 1982 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms Rumelange Luxembourg.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]]'''&lt;br&gt;''D'argent au mineur ayant une lampe et un pioche de mineur, au naturel.''&lt;br&gt;{{small| [[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] [[8. Juli]] [[1909]] &lt;!--- Mémorial xx, Säit xx ---&gt; Projet: 1908 [[Nicolas van Werveke]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms rosport luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Rouspert|Rouspert]]'''&lt;br&gt;''Coupé-ondé de gueules et d'azur à trois crosses d'abbé d'or, deux affrontées et passées en sautoir, la troisième renversée et mise en pal; à la croix ancrée d'argent en abîme brochant sur le tout.''
|}

== S ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms sandweiler luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'or et de gueules de dix pièces à la croix de sable brochant, la traverse chargée d'un quadriréacteur de front.''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms schifflange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]'''&lt;br&gt;''D'or à la bande de gueules, chargée de trois moufles senestres d'argent appaumées, posées dans le sens de la bande''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[xxx]] [[19xx]] - --&gt;[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] [[12. Mäerz]] [[1975]] - Mémorial B 1975, Säit 374&lt;!--  - Projet: 19xx [[xxx]]--&gt;}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Schengen Coat of Arms.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Schengen|Schengen]]'''&lt;br&gt;''Parti d'azur à trois étoiles à cinq rais d'or ordonnés en triangle et d'un burelé d'argent et d'azur au lion de gueules, armé, couronné et lampassé d'or, la queue fourchue et passée en sautoir; le tout enté en pointe d'or à la grappe de vigne tigée de sinople''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms schuttrange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Schëtter|Schëtter]]'''&lt;br&gt;''Parti de gueules au lion d'or et d'azur à la rose d'argent; au chef d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[9. Mäerz]] [[1977]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[20. September]] [[1978]] - Mémorial B 1978, Säit 1009 - Projet: Gemengerot 1977}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms schieren luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Schieren|Schieren]]'''&lt;br&gt;
''Coupé d'argent et d'or, à la fasce ondée d'azur brochant sur la partition, accompagnée en chef d'un arbre arraché de sinople accosté de deux fleurs de lis de sable, en pointe d'une croix ancrée de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[30. Dezember]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. Januar]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 365 - Projet: 1985 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms saeul luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Sëll|Sëll]]'''&lt;br&gt;
''Écartelé en sautoir, aux I et IV d'argent à deux fasces de gueules, au II de gueules à la croix ancrée d'argent, au III de gueules à la croix ancrée d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[24. Abrëll]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Juni]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 862 - Projet: 1985 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms septfontaines luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Simmer|Simmer]]'''&lt;br&gt;''Taillé de gueules et d'azur à la barre ondée d'argent brochante accompagnée en chef d'une couronne d'or et en pointe d'une fontaine d'argent.'' &lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Juli]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1143 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms stadtbredimus luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]]'''&lt;br&gt;''D'or à deux portes d'écluses entr'ouvertes de sable, sur une terrasse ondée d'azur et d'argent de cinq pièces, au chef de gueules chargé de trois ceps fruités sur échalas, le tout d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[1. Abrëll]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Oktober]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 759 - Projet: 1965 [[Robert Matagne]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lux Lac-de-la-Haute-Sûre.svg|100px]]
|'''[[Stauséigemeng]]'''&lt;br&gt;''Tiercé au fasce de gueules, d'or à quatre bandes de sable et d'azur au brochet en fasce d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[16. Mee]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[22. Juni]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 602 - Projet: 1987 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms steinsel luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Steesel|Steesel]]'''&lt;br&gt;''Coupé d'argent à une porte de ville ouverte à trois tours de gueules, l'ouverture de la porte chargée d'une anille de sable, et de gueules à trois lions d'argent posés 2 et 1''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[6. Juni]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. Juli]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 960 - Projet: 1983 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms steinfort luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Stengefort|Stengefort]]'''&lt;br&gt;''De gueules à la tour crénélée ouverte, accostée aux flancs de trois tourelles décroissantes en hauteur et en largeur, posées sur un perron, le tour d'or, soutenu d'une terrasse ondée d'azur chargée d'une trangle aussi ondée d'argent, la tour accostée en chef de deux croix ancrées d'argent''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[12. Dezember]] [[1988]]&lt;!-- - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. August]] [[1981]]--&gt; - Mémorial B 1989&lt;!--, Säit 1032 - --&gt; - Projet: 1988 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms strassen luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Stroossen|Stroossen]]'''&lt;br&gt;''De gueules à cinq pals d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[14. Oktober]] [[1976]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Dezember]] [[1976]] - Mémorial B 1976, Säit 1474&lt;!--- Projet: [[xxx]]--&gt;}}&lt;br&gt;De Wope vu Stroossen geet op de Jang vu Stroossen (ëm 1411) zeréck&lt;ref&gt;https://www.strassen.lu/citoyens-residents/historique&lt;/ref&gt;

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms sanem luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Suessem|Suessem]]'''&lt;br&gt;''Parti: au I d'or au lion contourné de sable, armé et lampassé de gueules, la queue fourchue et passée en sautoir; au II d'argent au lion de sable, armé et lampassé de gueules; l'écu à la bordure de gueules, alternativement chargée de quatre roues dentées d'or et de quatre socs de charrue d'argent''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] - --&gt;[[Arrêté grand-ducal|A.GD.]] [[31. Juli]] [[1970]] - Mémorial B 1970, Säit 1390 - Projet: 1967 [[Jean-Claude Loutsch]]}}
|}

== T ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms tandel luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Tandel|Tandel]]'''&lt;br&gt;''De gueules à l'écusson d'argent chargé d'une tour ouverte de gueules et accompagnée de trois merlettes d'argent, deux en chef et une en pointe''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] Baastenduerf [[30. Juni]] [[2005]]; Furen [[15. Juli]] [[2005]]; Fusiounsgemeng [[29. November]] [[2005]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. August]] [[2005]] - &lt;!--Mémorial B xx, Säit xx - --&gt;Projet: R. Klein 2005}}&lt;br&gt;Am Kader vun der Gemengefusioun gouf fir déi nei Gemeng Tandel en neie Wopen entworf. Vu véier Projeten déi d'''Commission héraldique'' proposéiert hat, gouf de Projet N°2 zeréckbehalen. 
De Wope vun der Gemeng Tandel setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de fréiere Gemenge Baastenduerf (''chargé d'une tour ouverte de gueules'') a Furen (''d'argent accompagné en chef de deux merlettes affrontées du même''). D'Emailer sinn d'Haaptemailer vun den zwéi Wopen.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms tuntange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Tënten|Tënten]]'''
|}

== U ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms useldange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Useldeng|Useldeng]]'''&lt;br&gt;
|}

== V ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason de Vianden.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Veianen|Veianen]]'''&lt;br&gt;''De gueules à la fasce d'argent''&lt;br&gt;{{small|Édit royal (Frankräich): 01.11.1696}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lux Vichten.svg|100px]]
|'''[[Gemeng Viichten|Viichten]]'''&lt;br&gt;''Burelé d'argent et de gueules au pal d'or chargé d'une bande de gueules, ledit pal accosté de deux étoiles à six rais d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[8. Dezember]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Januar]] [[1987]] - Mémorial B 1987, Säit 251 - Projet: 1986 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

== W ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
! width=&quot;110&quot; align=&quot;center&quot;| Wopen 
! align=&quot;center&quot;|Numm vun der Gemeng a Beschreiwung
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms weiswampach luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]]'''&lt;br&gt;''D'azur à la bande vivrée d'or, accompagnée en chef d'un lion du même, armé et lampassé du gueules, en pointe d'un cor d'or virolé de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[15. Juni]] [[1979]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[20. Juli]] [[1979]] - Mémorial B 1979, Säit 908 - Projet: 1979 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wahl luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wal|Wal]]'''&lt;br&gt;''Écartelé, au I et IV burelé d'argent et d'azur, au lion de gueules armé et lampassé d'or brochant, aux II et III burelé d'argent et de gueules. À la croix de sable brochant sur l'écartelé, chargée en abîme d'une croix tréflée d'or ornée de cinq rubis de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Dezember]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 375 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms waldbillig luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]]'''&lt;br&gt;''D'or à la croix ancrée de gueules, au chef du même chargé d'un masque de renard d'or accosté de deux anilles d'argent''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[17. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[13. Juni]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 584 - Projet: 1983 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms waldbredimus luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]]'''
&lt;br&gt;''D'argent à deux sceptres doublement fleurdelisés de sable posés en sautoir, à la croix de gueueles brochant chargés d'une croix ancrée d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[2. Mäerz]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Juni]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 722 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1981}}&lt;br&gt;De Wopen ass a véier gedeelt well d'Gemeng fréier zum Besëtz vu véier Kléischter gehéiert huet an zwar [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin vun Tréier]], [[Märjendaller Klouschter|Mäjendall]], [[Abtei Neimënster|Mënster]] a [[Bouneweger Klouschter|Bouneweg]]. Dat ''gëllent Ankerkräiz op rout'' kënnt aus de Wope vun den Häre vu [[Buerschent]] a vu [[Pëtten]] déi Geriichtshären zu Waldbriedemes waren. Déi gekräizt Zepteren kommen aus dem Wope vun der [[Jean de Wiltheim|Famill de Wiltheim]] där déi verschidden Uertschaften an der Gemeng gehéiert hunn. D'Gemeng Waldbriedemes huet zu den éischte Gemenge gehéiert déi am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] gegrënnt goufen.
|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms walferdange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Walfer|Walfer]]'''
&lt;br&gt;''D'or au renard rampant de gueules tenant de ses pattes de devant une flèche du même posée en pal, accompagné de sept billettes aussi de gueules posées en orle aux flancs et en pointe, au chef, d'azur à la porte de trois tours ouverte d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. November]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Mäerz]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 454 - Projet: 1983 [[Jean-Claude Loutsch]]}}.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms winseler luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wanseler|Wanseler]]'''&lt;br&gt;
''D'argent à l'aigle de sable, armé, bequée et languée de gueules, au chef du même chargé de trois losanges d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[23. September]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[30. Oktober]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1244 - Projet: 1981 [[Jean-Claude Loutsch]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms weiler la tour luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]'''&lt;br&gt;''D'or à la fasce ondée d'azur à la tour de gueules couverte d'azur, ouverte et ajourée d'argent, brochant, chapé d'un fascé d'or et d'azur; au chevron de gueules chargé de trois fleurs de lis d'argent brochant sur la partition''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[26. Mäerz]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. Mee]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 821 - Projet: 1981 [[Marcel Lenertz]]}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wellenstein luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Welleschten|Welleschten]]'''

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wincrange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wëntger|Wëntger]]'''&lt;br&gt;''D'or à la colonne à perron surmontée d'une globe sommé d'une croix, le tout de sable, au chef de gueules au cor contourné d'or accosté de deux fleurs de lis d'argent''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[30. Juli]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[23. August]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 840 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982}}

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wiltz luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wolz|Wolz]]'''
''Ecartelé, au Ier, burelé d'argent et d'azur de dix pièces à un lion rampant de gueules, couronné, lampassé et armé d'or; au IIe, de gueules à un caducée d'argent posé en bande; au IIIe, de gueules à une ancre d'argent posée en bande; au IVe, d'azur à une ruche d'or et des abeilles volantes du même. L'écu sommé d'une couronne d'or de huit fleurons, dont cinq seulement sont visibles.''

{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] ---&gt; [[Arrêté Grand-Ducal|A.G-D.]] [[1. August]] [[1951]] - Mémorial B 1951, Säit 1129 - Projet: 1950 [[Louis Wirion]]}}

De Beiekuerf symboliséiert d'Industrie, den Äskulapstaf steet fir d'Unitéit an den Anker fir den Handel. De Léiw symboliséiert d'Zougehéieregkeet vun der Gemeng zum Groussherzogtum.

|-valign=&quot;top&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms wormeldange luxbrg.png|100px]]
|'''[[Gemeng Wuermer|Wuermer]]'''&lt;br&gt;''Parti d'or et de sinople à deux pampres fruités, feuillés et vrillés de l'un en l'autre; à la clef de gueules, le panneton en haut à senestre, brochant en pal sur la partition''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[29. Mäerz]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Mee]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 575 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985 }}
|}

== Kuckt och ==
*[[Wope vu Lëtzebuerg]]

==Literatur==
* [[Jean-Claude Loutsch]], [[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]], ''Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg'', Lëtzebuerg, Ed. [[Jean-Albert Fisch]], ISBN 2-87969-000-5, 1989, [https://www.a-z.lu/discovery/fulldisplay?docid=alma990000506420107251&amp;context=L&amp;vid=352LUX_BIBNET_NETWORK:BIBNET_UNION&amp;search_scope=DN_and_CI&amp;tab=DiscoveryNetwork&amp;lang=fr&amp;lang=fr bibnet]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Titel=Wope vun de Lëtzebuerger Gemengen}}
* [http://wiesel.lu/heraldik/wappensammlung/etat/luxembourg/communes/ Privat Heraldik-Säit iwwer ë. a. de Wope vun e de Lëtzebuerger Gemengen]
* [https://web.archive.org/web/20260218071150/https://www.heraldry-wiki.com/wiki/Luxembourg Säit mat de Lëtzebuerger nationalen a kommunale Wopen]
* Diana Hoffmann: [https://www.wort.lu/luxemburg/zwischen-identitaet-zwang-und-angeberei/923450.html &quot;Geschichte der Gemeindewappen: Zwischen Identität, Zwang und Angeberei.&quot;] wort.lu, 31.12.2017, [https://web.archive.org/web/20180122211626/https://www.wort.lu/de/lokales/geschichte-der-gemeindewappen-zwischen-identitaet-zwang-und-angeberei-5a43731fc1097cee25b7ae20 Archivéiert Versioun]

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg| Wopen]]
[[Kategorie:Heraldik|Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuerger Wopen]]
[[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)]]</text>
      <sha1>ms672fhh8r7i0x3fgt41tdjhldti1hl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esch-Uelzecht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1292</id>
    <revision>
      <id>2686480</id>
      <parentid>2686199</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30578" sha1="pmfd50spfy4vbpyxeuqvmeflaj73ckr" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Esch-sur-Alzette 
 | Numm (Däitsch) = Esch an der Alzette
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}}
 | Koordinaten  = {{coor dms|49|29|49|N|05|58|50|O}}
}}
'''Esch-Uelzecht''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en an eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stied]] am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] a [[Chef-lieu]] vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton mam selwechten Numm]]. Et gëtt keng aner Uertschaften an der Gemeng. Mat {{wikidata|property|P1082}} Awunner ({{wikidata|qualifier|P1082|P585}}) ass Esch déi zweetgréisst Stad vum Land.

Laang en einfacht Bauerendierfchen, am Dall vun der [[Uelzecht]], huet Esch mat der Entdeckung vun der [[Minett (Äerz)|Minett]] (ëm [[1870]]), an der domat verbonnener Entwécklung vun de [[Biergbau zu Lëtzebuerg|Minièren]], der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Eisen- a Stolindustrie]], bannent e puer Joerzéngte seng Populatioun verzéngfacht. D'Strukturkris an deem Secteur, déi Mëtt der [[1970]]er-Joren ausgebrach ass, huet et mat sech bruecht, datt no an no all Minièren an e groussen Deel vun de Schmelzen zougemaach hunn.

Déi doduerch entstanen Industriebrooche sinn zum Deel am Gaang, nei bebaut ze ginn. Sou ginn a goufen zanter 2005 op [[Belval]] nei administrativ, kulturell an edukativ Gebaier, mä och Wunnengen, Büroen a Geschäfter gebaut. Zanter der Mëtt vun den 2020er-Jore gëtt um [[Rout Lëns|fréiere Site vun Terres-Rouges]] virun allem Wunnraum geschaf, an um Enn vun deem Joerzéngt soll och den Terrain vun der fréierer [[Metze Schmelz]] nei strukturéiert a bebaut ginn.

2022 war Esch, zesumme mam [[Litauen|litauesche]] [[Kaunas]], 
[[Europäesch Kulturhaaptstad]], bei där och déi 10 Gemenge vum [[Gemengesyndikat]] [[PRO-SUD]] an déi vum [[Pays-Haut Val d'Alzette]], déi Säit der Grenz, matgemaach hunn.&lt;ref&gt;[http://esch2022.lu esch2022.lu].&lt;/ref&gt;

==Geographie ==
De Floss [[Uelzecht]], deen zu Esch vum franséischen [[Däitsch-Oth]] hier iwwer d'Grenz kënnt, leeft an nordëstlecher Richtung queesch duerch d'Gemeng (zur Halschecht an engem iwwerdeckelte Kanal), an deelt dës an zwee: de südlechen Deel besteet haaptsächlech aus Bëscher op den Hiwwelen an Häng vum [[Dogger (Geologie)|Dogger]]-Plateau, an dat zwéin Däller, d'Hiel, resp. den Ellergronn, a méi nërdlech d'Neiduerf, resp. de Buergronn, erageschnidde sinn, a wou bis an d'1970er-Joren iwwer an ënner dem Buedem Minett ofgebaut gouf. Den nërdlechen Deel ass, vun enger liichter Knupp ofgesinn (Al Esch, Uecht, Dellhéicht) éischter flaach a breet sech zum Dall vun der [[Dipbech]], enger Niewebaach vun der Uelzecht, hin aus. Dësen Deel ass mëttlerweil bal ganz bebaut. Fir nei Gebaier an Infrastrukture kënnen ze bauen, ginn d'Frichë vun den dräi Schmelzen, déi um Bord vun der Gemeng bis eriwwer an den Territoire vun den Nopeschgemenge goungen, no an no och urbaniséiert.

===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 | ville    =  Esch-Uelzecht
 | nord-ouest =  
 | nord       =  [[Gemeng Monnerech|Monnerech]]
 | nord-est   = 
 | est        =  [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]
 | sud-est    =  [[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]]
 | sud        =  (F) [[Däitsch-Oth]]&lt;br&gt;(Audun le Tiche)
 | sud-ouest  =  (F) [[Réisseng]]&lt;br&gt;(Russange)
 | ouest      =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
}}
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 250
 | Bild1 = Esch auf die Alset by Jean Bertels 1597.jpg
 | Text1 = Vue op Esch ëm 1600, vum [[Dipbech]]dall (Wobrécken) aus
 | Bild2 = Al Esch 1860 01.jpg
 | Text2 = Esch-Uelzecht, 1860. Déi al Kierch St. Jean stoung do, wou haut d'Groussgaassschoul ass
 | Bild3 = Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg
 | Text3 = De Krounprënz Wilhelm von Preußen, 1914, virun der Groussgaassschoul
 | Bild4 = Esch et ses usines (Esch-sur-Alzette ; Grand-Duché de Luxembourg) - plan-guide dressé d'après les plans géométriques de la ville et des usines - par J. Hansen - btv1b530649449.jpg
 | Text4= Esch a seng Schmelzen, 1925; Plang vum [[Jules-André-Arthur Hansen|Jules Hansen]].
 }}
[[Fichier:Esch-sur-Alzette Panorama avec train, Photo by J.M. Bellwald, N° 402.jpg|thumb|upright|Esch ~1900-1910.]]

== Geschicht ==
=== Fréizäit bis 19. Joerhonnert ===
Schonn zanter der [[Eisenzäit]], virun iwwer 2.500 Joer, gouf um Territoire vun der haiteger Gemeng Esch [[Bounäerz|Boun-]] a [[Wisenäerz]] verschafft; um Flouer 'Op der Gläicht', e Plateau tëscht Esch a [[Rëmeleng]], goufen 2003-2006 bei [[Lëscht vun den Ausgruewungen zu Lëtzebuerg|archeologeschen Ausgruewunge]] Reschter vun Iewen, [[Schlaken]], [[Nol (Technik)|Neel]] a soss paleometallurgesch Zeie fonnt.&lt;ref&gt;Camille Robert: &quot;Le sous-sol nous parle. Les fouilles archéologiques à Esch-sur-Alzette.&quot; In: ''100 Joer Esch (1906-2006)''. Luxembourg 2006, S. 121-122 an 124.&lt;/ref&gt; Och d'[[Kelten]] hu sou do Eise gemaach. Nom Enn vun der [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] an der [[Vëlkerwanderung]] ass d'Wëssen dovu verluer gaangen.

Den [[12. Abrëll]] [[1128]] ass Esch fir d'éischt Kéier, ënner dem Numm &quot;Asch&quot;, an enger [[Peepstlech Bull|Bull]] vum [[Poopst]] [[Honorius II. (Poopst)|Honorius II.]] ernimmt ginn. De [[Jang de Blannen]] huet hir de [[16. Mee]] [[1328]] den Titel &quot;Fräi Stad&quot; iwwerdroen&lt;ref&gt;[https://eschfrankjost.jimdo.com/1-von-den-anf%C3%A4ngen-bis-zum-ende-des-ancien-r%C3%A9gime/1-6-die-herrschaft-von-berwart-und-die-mauern-von-esch/ Frank Jost: &quot;1.6. Die Herrschaft von Berwart und die Mauern von Esch&quot;]&lt;/ref&gt;.

Am Laf vun de Joerhonnerte gouf Esch ëmmer nees vu friemen Truppen iwwerfall, an dacks staark zerstéiert. [[1677]], op Uerder vum [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]], hunn d'Stadmauere misse geschleeft ginn. Am [[Juli]] [[1830]] huet Esch dunn och nach säin Titel ''Stad'' verluer. Mä net laang duerno, den [[12. Oktober]] [[1841]], gouf se duerch eng kinneklech-groussherzoglech Veruerdnung zum [[Chef-lieu]] vum neie [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]] ernannt.

An der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] ass et mat der industrieller Entwécklung ëmmer méi schëtzeg virugaangen. Fir d'éischt am [[Tagebau]], duerno och a [[Galerie (Biergbau)|Galerien]], gouf d'[[Minett (Äerz)|Minett]] ofgebaut, an an de [[Schmelz]]en, déi wéi Champignonen aus dem Buedem geschoss koumen, verschafft. Mat den neien Aarbechtsplazen ass och d'Populatioun vun Esch rasant an d'Luucht gaangen. D'Aarbechter koumen am Ufank aus anere Géigende vum Land, virun allem dem [[Éislek]], mä scho fréi hu missen Aarbechtskräfte vu soss hier erbäigeruff ginn, aus den Nopeschlänner, mä och aus [[Polen]] an [[Italien]]. Esch huet sech dunn och iwwer säin historesche Stadkär (den haitege Quartier [[Al Esch]]) eraus ausgebreet: ronderëm d'Schmelzen ([[Metze Schmelz]], [[Brasseurs Schmelz]]) sinn nei Stroossen a Wunnengen entstanen (Quartiere Grenz an Neiduerf 1872, Hiel 1894-1904).

Den [[31. August]] [[1876]] gouf, duerch Gesetz vum [[6. Juli]] 1876, d'Uertschaft [[Schëffleng]] vun der Gemeng Esch-Uelzecht ofgetrennt fir déi eegestänneg [[Gemeng Schëffleng]] ze schafen.&lt;ref&gt;* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1876/0492207/0492207.pdf#page=1 ''Loi du 6 juillet 1876, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Schifflange.'']&lt;/ref&gt;

===Uganks 20. Joerhonnert ===
Den [[29. Mee]] [[1906]], huet de Grand-Duc [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Guillaume IV.]] fir d'zweet Kéier Esch-Uelzecht zur Stad ernannt.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 |Titel=Gesetz vum 29. Mee 1906 |Gekuckt=14.06.2012 |Archiv-Datum=22.07.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20120722060337/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 }}&lt;/ref&gt;. Esch hat do 13.000 Awunner.

Tëscht 1909 an 1913 gouf eng nei Schmelz am Westen opgeriicht: d'[[Adolf-Emil-Schmelz]] op Belval. Dofir hu missen 91 Hektar Bësch (Clair-Chêne) ëmgehae ginn. Nei Aarbechterwunnenge gi ronderëm gebaut: am Quartier Uecht an d'Cité Welter.

Vun 1910 u gouf de Quartier Brill urbaniséiert. Vill Immigranten aus Italien hunn do hiert Doheem fonnt. D'Uelzecht gouf iwwerdeckelt, an d'[[Uelzechtstrooss]] mat hiren Niewestroosse gouf zum neie Mëttelpunkt vun der Stad.

Am [[Éischte Weltkrich]] war zu Esch e knappse Mount d'Generalquartéier vum däitsche Krounprënz [[Wilhelm von Preußen]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/21gh3gzdj/pages/6/articles/DIVL562 &quot;Ein Alt-Escher erzählt... Aus dem Krieg 1914-18. Der deutsche Kronprinz in Esch.&quot;] In: Luxemburger Wort, 115. Jg., n° 235/236 (25.08.1962), p. 6 (Digitised by the National Library of Luxembourg).&lt;/ref&gt;, a gouf souzesoen an e [[Lazarett|Krichslazarett]] transforméiert. D'Schmelzen hunn déi Zäit net oder net vill produzéiert. Vill auslännesch Aarbechter sinn nees an hir Heemecht geplënnert.

Um Enn vum Éischte Krich ware 5.000 amerikanesch Zaldoten zu Esch stationéiert, ë. a. an der [[Brillschoul (ESch-Uelzecht)|Brillschoul]], déi dofir requisitionéiert war.

=== Tëschekrichszäit ===
[[1920]] koum duerch dat nei agefouert [[allgemengt Walrecht]] fir d'éischt eng sozialistesch Majoritéit an d'Gemeng, mam [[Victor Wilhelm]] als Buergermeeschter. Weidere Wunnraum gouf geschaaft duerch d'Gemeng, mä och d'[[Arbed]] an d'[[Société Métallurgique des Terres Rouges]], deenen d'Schmelze gehéiert hunn: laanscht d'[[Éilereng]]er Strooss, am Quartier Uecht an am Quartier Brouch. D'Gemeng huet sech vum [[Josef Stübben]] e Plang ausschaffe gelooss, wéi d'Stad no Norden hi wuesse kéint, fir bis zu 60.000 Awunner Plaz ze bidden. Tëscht [[1926]], dem Enn vun der däitscher Wirtschaftskris, an [[1929]], der [[Weltwirtschaftskris]], huet Esch nach eng Kéier ee Bauboom erlieft: am Quartier Dellhéicht gouf e [[Escher Spidol|Spidol]] gebaut, d'Spidol- an d'Emil-Mayrisch-Strooss sinn ugeluecht ginn. [[1930]] huet Esch 29.745 Awunner gezielt. 1937 gouf dat neit [[Stadhaus Esch-Uelzecht|Escher Stadhaus]] ageweit.

=== Däitsch Occupatioun 1940-1944 ===
Direkt nom däitschen Iwwerfall, den 10. Mee 1940, gouf Esch, wéi aner Uertschafte laanscht d'franséisch Grenz, komplett evakuéiert, well gefaart gouf, d'däitsch Arméi géif op der [[Maginot-Linn]] hänke bleiwen, an doduerch Esch an e Schluechtfeld verwandelt ginn. Déi meescht Leit koumen an Zentral- oder Südfrankräich ënner. Wéinst der séierer franséischer Defaite koume se no e puer Wochen nees zeréck. Bis op e puer Haiser, déi duerch eng Granat zerstéiert gi waren, gouf et keng gréisser Schied.

Wéi iwwerall zu Lëtzebuerg goufen och zu Esch d'Verwaltungsstrukture vum [[Nationalsozialismus|Nazi]]-Okkupant agefouert. D'Escher [[Synagog Esch-Uelzecht|Synagog]] gouf, (wéi och déi an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]) zerstéiert. Vum September 1942 u goufen Honnerte vun Zwangsaarbechter, sougenannt ''[[Ostarbeiter]]'', déi virun allem aus dem vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Hitlerdäitschland]] besaten Deel vun der [[Sowjetunioun]] koumen, an de Schmelzen an an de Galerien agesat. Esch gouf den [[10. September]] [[1944]] vun den Amerikaneschen Truppe befreit.

=== Nokrichszäit 1945-1975 ===
Nom Krich huet Esch sech weider ausgebreet, an den 1950er-Jore si besonnesch zu Lalleng, am Brouch an zu Raemerech nei Quartieren entstanen. An den 1960er/70er-Jore war et besonnesch Wobrécken, dat bebaut gouf.

=== Stolkris 1975-1985 ===
Esch gouf, wéi aner Stied am Minett och, besonnesch haart vun der [[Stolkris]] getraff, virun allem sinn d'Recetten däitlech zeréckgaangen. Doduerch konnt d'Renovéierung vum ale Stadkär, deen zimmlech delabréiert war, eréischt an der Mëtt vun den [[1980]]er Joren an Ugrëff geholl ginn.

Vun den 1960er-Joren un ass d'Populatioun vun Esch no an no zeréckgaangen: Vu bal 30.000 am Joer 1960 op 25.000 am Joer [[1985]]. Vill jonk Stéit sinn an d'Schlofstied ronderëm d'Stad geplënnert. Eréischt vun den [[1990]]er Joren un ass dësen Trend gestoppt a souguer ëmgekéiert ginn; 2010 huet d'Awunnerzuel vun Esch 30.000 Awunner iwwerschratt&lt;ref&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/69651.html &quot;D'Populatioun zu Esch läit elo offiziell bei 30.000 Awunner&quot;] rtl.lu 03.06.2010, 07:59 - Fir d'lescht aktualiséiert: 03.06.2010, 10:03.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Belval, Luxembourg, seen from the West 2013-08.JPG|thumb|Belval vu Weste gesinn (Summer 2013).]]

=== Nei Quartieren op de Frichen ===
Zanter dem Ufank vun den 2000er-Jore gëtt op der Industriebrooch vu [[Belval]] en neie Quartier opgeriicht, no engem Masterplang, dee vun Agora a vum [[Fonds Belval]] koordinéiert gëtt, a wou vun ëffentlecher Säit ë.&amp;nbsp;a. d'[[Uni Lëtzebuerg]], Fuerschungsariichtungen, e [[Gebai fir ëffentlech Verwaltungen (Belval)|Gebai fir ëffentlech Verwaltungen]] an en [[Lycée Bel-Val|neie Lycée]], vu privater Säit e Kino a Büros-, Wunn- a Geschäftsgebaier am Gaang sinn, gebaut ze ginn, oder scho fäerdeg sinn.

{{Méi Info 1|Belval}}

Och op den Terraine vun de fréiere Schmelze vun Esch-Schëffleng (&quot;[[Quartier Metzeschmelz]]&quot;)&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/buergerbeteiligung-fuer-brache-arbed-schifflingen-in-startloechern-5c815bbdda2cc1784e33f45a &quot;Bürgerbeteiligung für Brache Arbed/Schifflingen in Startlöchern.&quot;] wort.lu, 07.03.2019.&lt;/ref&gt; an Terres-Rouges (&quot;[[Rout Lëns]]&quot;)&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/1316939.html &quot; 'Rout Lëns' mat Liewe fëllen.&quot;] rtl.lu, 07.03.2019 20:00.&lt;/ref&gt; soll vun der zweeter Hallschecht vun den 2020er-Joren u virun allem Wunnraum fir eng 10.000 Leit geschafe ginn.

==Symboler==
=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms esch alzette luxbrg v2.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''D'argent à une tour de gueules ouverte et deux fois ajourée, à cinq crénaux, accostée de l'écusson des armes de l'ancien Duché de Luxembourg (burelé d'argent et d'azur de dix pièces, au lion de gueules, rampant, la queue fourchue, armé, lampassé et couronné d'or). Le pied de la tour est figuré par un terrain ondulé d'argent et d'azur.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Mee]] [[1871]] - Mémorial 1871, Säit 73}}&lt;br&gt;D'Gemeng féiert de Wopen net geneesou wéi en am Text vum Gesetz fesgehalen ass. D'heraldesch Beschreiwung wier demno: ''Le pied ondé de cinq pièces d'azur et d'argent''.
|}
===Logo===
2022 huet d'Escher Gemeng en neie Logo agefouert, an deem d'Haaptelementer vum Wopen – Tuerm a Waasser – op hir primär geometresch Forme vereinfacht sinn. Och d'Faarwe goufen op Schwaarz a Wäiss reduzéiert.&lt;ref&gt;[https://administration.esch.lu/2022/10/28/la-ville-desch-presente-sa-nouvelle-identite-visuelle/ La Ville d’Esch présente sa nouvelle identité visuelle.] Communiqué op esch.lu, 28.10.2022.&lt;/ref&gt;

== Populatioun ==
=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

=== Zesummesetzung vun den Awunner no Nationalitéit ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Bevëlkerung 2022
|-
| Lëtzebuerger || 15.667
|-
| Portugisen || 10.316
|-
| Fransousen || 1.910
|-
| Italieener || 1.409
|-
| Montenegriner || 523
|-
| Belsch || 404
|-
| Däitscher || 325
|-
| Aner Europäer || 950
|-
| Capverdianer || 341
|-
| Chineesen|| 339
|-
| Aner Net-Europäer || 2.757
|-
| Keng Donnéeën || 21
|-
| '''Total''' || '''36.157'''
|}
{{small|Quell: ''[[Den Escher]]'' Nr.57, S.26.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vun Esch-Uelzecht gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 19 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

An den 1990er-Jore souz eng [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-Koalitioun am [[Schäfferot]]. Bei de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengerotswale]] vum 10. Oktober 1999 koum et zu enger Pattsituatioun: béid Parteie krute 6 Sëtz, an de Spëtzekandidat vun der CSV, den [[Ady Jung]], huet den Usproch erhuewen, fir Buergermeeschter ze ginn. Wéi den CSV-Gemengerotsmember Jos Mischo kuerz drop aus der Partei ausgescheet ass, deemno d'LSAP nees 1 Sëtz méi hat, huet dës weider mat der CSV, déi op hirem Buergermeeschterposte bestanen huet, ouni Succès probéiert, eng Koalitioun op d'Been ze stellen. Och Verhandlungen tëscht LSAP an [[Demokratesch Partei|DP]] hate kee Succès. Sou koum et den 30. Abrëll 2000 zu Neiwalen, bei deenen d'LSAP 7 Sëtz krut, a sou eng Koalitioun mat [[Déi Gréng]] an [[Déi Lénk]] opgestallt huet.&lt;ref&gt;Jacques Ganser: [https://www.wort.lu/de/lokales/wahlgeschichte-n-wenn-das-der-josy-wuesste-59dc921656202b51b13c4ef9 &quot;Wenn das der Josy wüsste.&quot;] wort.lu, 11. Oktober 2017 um 07:00.&lt;/ref&gt;

2005 koum et zu enger Koalitioun vun LSAP-déi Gréng, déi och 2011 virugefouert gouf. Bei de Gemengewale vun 2017 huet d'LSAP 3 Sëtz verluer, iwwerdeems d'CSV der 2 gewonnen huet. Als Resultat hu sech d'CSV, d'DP an déi Gréng op eng Koalitioun gëeenegt, déi eng Majoritéit am Schäfferot huet. Buergermeeschter gouf de [[Georges Mischo]]&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1089626.html &quot;CSV, Gréng an DP hu Koalitiounsaccord ënnerschriwwen.&quot;] rtl.lu, 24.10.2017, 22:15:36.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2079699.html|Titel=Escher Koalitiounsaccord ofgeschloss: Changementer bei Ressorte Mobilitéit, Enseignement a Logement|Gekuckt=14.07.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;. Déi Konstellatioun ass och no de Wale vun 2023 bestoe bliwwen. Nodeems de Georges Mischo Minister gouf, gouf de [[Christian Weis]] neie Buergermeeschter.

=== Zesummesetzung === 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !![[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]] !! BL
!Liberal
![[Sozialdemokratesch Partei (1970)|SdP]]
|-
|1945
| -
|4
|1
| -
|6
| -
|5
| -
| -
|1
| -
|-
|1949
| -
|5
|1
| -
|5
| -
|6
| -
| -
| -
| -
|-
|1951
| -
|5
|1
|
|4
|
|7
| -
| -
| -
| -
|-
|1957
| -
|5
|2
| -
|4
| -
|6
| -
| -
| -
| -
|-
|1963
| -
|5
|2
| -
|4
| -
|8
| -
| -
| -
| -
|-
|1969
| -
|4
|3
| -
|5
| -
|7
| -
| -
| -
| -
|-
|1970
| -
|4
|2
| -
|6
| -
|4
| -
| -
| -
|3
|-
|1975
| -
|5
|2
| -
|5
| -
|6
| -
| -
| -
|1
|- 
| 1981 || - || 6 || 2 || - || '''3'''|| - || '''8'''|| - || -
| -
| -
|- 
| 1987 || - || 7 || 1 || 1 ||'''2''' || - || '''8''' || - || -
| -
| -
|- 
| 1993 || 1|| '''7'''|| 2|| 2|| 0|| -|| '''7'''|| - || -
| -
| -
|- 
| 1999 || || || || || || || || - || -
| -
| -
|- 
| 2000* || 1 || 5 || 2 || '''2''' || 0 || '''2''' || '''7''' || - || -
| -
| -
|- 
| 2005 || 1 || 5 || 1 || '''2''' || 0 || 1 || '''9''' || - || -
| -
| -
|- 
| 2011 || 0 || 4 || 1 || '''2''' || 1|| 2 || '''9''' || - || 0
| -
| -
|- 
| 2017 || 0 || '''6''' || '''2''' || '''3''' || 0 || 2 || 6 || 0 || -
| -
| -
|- 
| 2023 || 1 || '''6'''|| '''2'''|| '''2''' / '''3''' {{small|**}}|| 0 || 1 || 6 || 1 / 0 {{small|**}} || -
| -
| -
|} 
{{small|* No Neiwalen. BL: Biergerlëscht.&lt;br&gt;** Am Okt. 2024 ass d'Conseillère vun der Piratepartei bei déi Gréng iwwergetrueden.&lt;br&gt;
'''Quell''': [[Ministère des Affaires intérieures|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu; Luxemburger Wort vum 18. Oktober 1975 (fir d'Resultater vun 1945-1975)}},

===Buergermeeschteren===
Den aktuelle Buergermeeschter ass de {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}}.

Déi Persounen, déi virdrun dee Posten haten, sinn an dëser Lëscht opgezielt:

{{Méi Info 1|Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht}}

== Quartiere vun Esch-Uelzecht ==
&lt;!--Dës Iwwerschrëft wgl.. net änneren. Se gëtt als Link an aneren Artikele gebraucht--&gt;
Esch-Uelzecht besteet zur Zäit aus 18 Quartieren&lt;ref&gt;[http://www.topographie.esch.lu/ ''Plan interactif Esch'']&lt;/ref&gt; an zwéin Industrieterrainen, vun deenen deen zu Belval (Arcelor-Mittal) nach a Betrib ass, wärend dee vum fréieren Arcelor-Mittal Wierk Esch-Schëffleng zanter 2012 net méi a Betrib ass an 2016 un de Staat verkaaft gouf.
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* [[Al Esch]]
* [[Belval]]
* Brill
* Brouch
* Dellhéicht
| valign=&quot;top&quot;|
* Fettmeth
* [[Grenz (Esch-Uelzecht)|Grenz]]
* [[Lalleng]]
* Lankhelz
|
* Neiduerf (''Neidierfchen'')
* Park
* Rämerech
* Schlassgoart
* Sommet
| valign=&quot;top&quot;|
* Universitéit
* Uecht
* Wobrécken
* Zäpert
|}

{{clearboth}}
&lt;DIV ALIGN=&quot;CENTER&quot;&gt;
{{Panorama|
légende=Panorama vun Esch (Quartieren Dellhéicht an Al Esch)|
image=Panorama of Esch-sur-Alzette, Luxembourg.jpg|
largeur=2500px
}}
&lt;/DIV&gt;

== Transport ==
Esch-Uelzecht läit um südlechen Enn vun der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]], déi et mat der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an no Süden an der Verlängerung mat der [[Liaison Micheville|B40]], mat Däitsch-Oth  verbënnt. Nërdlech vun Esch verleeft d'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Autobunn A13]], déi vu [[Péiteng]] bis op [[Schengen]] féiert an do un déi däitsch [[Autobunn A8 (Däitschland)|A8]] ugebonnen ass. Och d'[[Nationalstrooss 4|Nationalstroossen N4]] an [[Nationalstrooss 31|N31]] ginn duerch Esch.

Esch läit op den [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|CFL-Linne 6a]] a [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng|6f]]. Vun Esch aus féiert d'Ofzweigung [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Däitsch-Oth|6f]] op [[Däitsch-Oth]]. Et gëtt zwou Garen um Territoire vun der Gemeng: d'[[Gare Esch-Uelzecht]] an d'[[Gare Belval-Université]]. Marchandisegaren am Neidierfchen an an der Hiel sinn net méi am Betrib.

De Bus-Syndikat [[TICE]] huet säi Sëtz zu Esch, d'Linnen [[TICE-Linn 1|1]], [[TICE-Linn 2|2]], [[TICE-Linn 3|3]], [[TICE-Linn 4|4]], [[TICE-Linn 5|5]], [[TICE-Linn 6|6]], [[TICE-Linn 7|7]], [[TICE-Linn 13|13]], [[TICE-Linn 14|14]] a [[TICE-Linn 15|15]] verbannen Esch a seng Quartiere mat den aneren Uertschafte vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton]]. Ausserdeem läit Esch op de Strecke vun den [[RGTR]]-Linne [[RGTR-Linn 551|551]], [[RGTR-Linn 602|602]], [[RGTR-Linn 603|603]], [[RGTR-Linn 604|604]], [[RGTR-Linn 641|641]], [[RGTR-Linn 642|642]], [[RGTR-Linn 643|643]], [[RGTR-Linn 650|650]] a [[RGTR-Linn 651|651]].

D'[[Nationale Vëlosreseau|National Vëlospisten]] [[Vëlospist PC6|Nr. 6 (&quot;Dräikantonspist&quot;)]] an [[Vëlospist PC8|Nr. 8 (&quot;Pist vum Roude Buedem&quot;)]] féieren duerch Esch. Déi leschtgenannt verbënnt d'Quartieren Uecht an Universitéit mam sougenannte [[Vëlodukt Esch - Belval|Vëlodukt]], eng 1,3&amp;nbsp;km laang Bréck iwwer den Industrieterrain vun ArcelorMittal Esch-Belval.

== Kulturariichtungen ==
[[Fichier:Rockhal-vu-vier---w.jpg|thumb|D'Rockhal op Esch-Belval]]
{{div col}}
* [[Ariston]]
* [[Bridderhaus]]
* [[Escher Bibliothéik]]
* [[Escher Conservatoire]]
* [[Escher Theater]]
* ([[Kinosch]])
* [[Konschthal Esch]]
* [[Kulturzentrum Kulturfabrik]]
* [[Mousset-Haus Esch-Uelzecht|Mousset-Haus]]
* [[Nationale Resistenzmusée]]
* [[Rockhal]]
* [[Kinepolis Belval]]
{{div col end}}

== Schoulgebaier zu Esch ==
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* '''Primärschoulen'''
* Ale Lycée
* Brill
* Brouch
* Dellhéicht
* Groussgaass
* Lalleng
|
* '''Secondaire'''
* [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette]]
* [[Lycée Hubert-Clément]]
* [[Lycée Guillaume-Kroll]]
* [[Lycée technique de Lallange]]
* [[Lycée technique école privée Marie-Consolatrice]]
* [[Lycée technique pour professions de santé]]
|}

[[Fichier:Esch1jousefkierch1.jpg|thumb|200px|D'Jousefskierch]]

== Reliéis Gebaier ==

{|
|
* [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht]]
* [[Jousefskierch Esch-Uelzecht]]
* [[Kapell Esch-Raemerech]]
* [[Kierch Esch-Lalleng]]
|
* [[Moschee Esch-Uelzecht]]
* [[Paterkierch Esch-Uelzecht]]
* [[Protestantesch Kierch Esch-Uelzecht]]
* [[Synagog Esch-Uelzecht]]
|}

== Bekannt Escher ==
{{Div col|cols=2}}
* [[François Besch]] (* 1963), Fotograf, Journalist a Kënschtler
* [[Jeannot Bewing]] (1931-2005), Sculpteur
* [[François Biltgen]] (* 1958), Politiker, Minister
* [[Raoul Biltgen]] (* 1974), Schauspiller
* [[Taina Bofferding]] (* 1982), Politikerin ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]])
* [[Paul Breisch]] (* 1974), Museker an Organist
* [[Guillaume Capus]] (1857-1931), Entdeckungsreesenden a Fuerscher
* [[Simone Decker]] (* 1968), Kënschtlerin
* [[René Deltgen]] (1909–1979), Schauspiller
* [[Bim Diederich]] (1922-2012), Vëlossportler
* [[Romain Fehlen]] (* 1956) Radios-Speaker a Journalist
* [[Camillo Felgen]] (1920–2005), Sänger, Radios-Speaker, Televisiouns-Animateur, Schlager-Textschreiwer a Schauspiller
* [[David Fiegen]] (* 1984), Liichtathleet
* [[Tom Flammang]] (* 1978), Vëlossportler
* [[Fernand Franck]] (* 1934), Äerzbëschof
* [[Luc Frieden]] (* 1963), Politiker a Manager
* [[Suzie Godart]] (* 1962), Vëlossportlerin
* [[Émile Hamilius]] (1897-1971), Politiker a Foussballspiller 
* [[Guy Helminger]] (* 1963), Schrëftsteller
* [[Paul Helminger]] (1940-2021), Politiker a Manager
* [[Jhemp Hoscheit]] (* 1951), Schrëftsteller
* [[Jean Kinsch]] (1886-1983), Deputéierten
* [[Joseph Kinsch]], (* 1933), ArcelorMittal-Manager
* [[Léon Kinsch (1870-1954)|Léon Kinsch]], (1870-1954), Escher Buergermeeschter
* [[Nicolas Kinsch]] (1904-1973), Bëschof vu Kisangani
* [[William J. Kroll|William Justin Kroll]] (1889–1973), Fuerscher, Metallurg an Erfinder
* [[Wil Lofy]] (1937-2021), Sculpteur a Moler
* [[Michel Majerus]] (1967–2002), Kënschtler
* [[Robert Mancini (Sculpteur)|Robert Mancini]] (1950-2011), Sculpteur
* [[Claude Michely]] (* 1959), Vëlossportler
* [[Mandy Minella]] (* 1985), Tennisspillerin
* [[Victor Neuens]] (1898-1975), Auteur, Editeur, Lokalpolitiker
* [[Désirée Nosbusch]] (* 1965), Schauspillerin, Televisiounspresentatrice, Filmregisseurin a -produzentin
* [[Jean Origer]] (1877-1942), Geeschtlechen, Deputéierten an Direkter vum ''Luxemburger Wort''
* [[Louis Pilot]] (1940-2016), Foussballspiller a Foussballtrainer
* [[Marco Pütz]] (* 1958), Saxophonist a Komponist
* [[Viviane Reding]] (* 1951), Journalistin a Politikerin
* [[Gast Rollinger]] (1946-2024), Filmregisseur, Lyriker
* [[Marco Serafini]] (* 1956), Regisseur
* [[Victor Thorn]] (1844–1930), Politiker
{{Div col end}}

== Partnerschafte mat auslännesche Stied ==
[[Fichier:Esch-Strooss.jpg|250px|thumb|Esch-Strooss zu Léck]]
{|
| [[Bethnal Green]]|| {{GBR}} || [[Coimbra]] || {{POR}}
|-
| [[Köln]] || {{DEU}} || [[Léck]] || {{BEL}}
|-
| [[Lille]] || {{FRA}} || [[Mödling]] || {{AUT}}
|-
| [[Offenbach am Main]] || {{DEU}} || [[Puteaux]] || {{FRA}}
|-
| [[Rotterdam]] || {{NLD}} || [[Saint-Gilles / Sint-Gillis|Saint-Gilles]] || {{BEL}}
|-
| [[Turin]] || {{ITA}} || [[Velletri]] || {{ITA}}
|-
| [[Zemun]] || {{SRB}} || [[João Monlevade]] || {{BRA}}
|}

== Interkommunal Syndikater ==
* [[SIGI]] - [[SYVICOL]] - [[TICE]] - [[ZARE]]

== Kuriéises ==
[[Fichier:Mémorial Fluchhafen Esch.jpg|thumb|Erënnerungsplack un den Escher Fluchhafen an der Rue de l'Aérodrome]]
=== Fluchhafen ===
Deen éischte Fluchhafen am Land war am Quartier Esch-&quot;Lankelz&quot; bei der haiteger ''rue de l'Aérodrome''. Déi Zäit gouf et ë.&amp;nbsp;a. eng Direktverbindung Esch-[[London]].

{{Méi Info 1|Fluchhafen Esch-Uelzecht}}

[[Fichier:Jeunesse Esch vs. CS Fola Esch (2023).jpg|thumb|Derby Jenuesse-Fola (Abr. 2023).]]
=== Esch-Uelzecht am Sport ===
*Zwou Foussballekippen aus der [[Foussball Nationaldivisioun]] si vun Esch: Den [[CS Fola Esch]], eelste Foussballveräin am Land, an d'[[Jeunesse Esch]].
*[[1962]] an [[1968]] gouf zu Esch d'[[Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross]] gefuer. 
* De [[27. Juni]] 1968 koum déi éischt Etapp vum [[Tour de France 1968|Tour de France]] zu Esch un.
* De 14. Mee 2002 war d'Arrivée vun der drëtter Etapp vum [[Giro d'Italia 2002|Giro d'Italia]] zu Esch, an deen Dag dono den Depart vun der véierter Etapp.
*Den [[3. Juli]] [[2006]] ass déi [[Tour de France 2006/2. Etapp|zweet Etapp vum Tour de France]] do ukomm an deen [[4. Juli|Dag drop]] [[Tour de France 2006/3. Etapp|déi drëtt]] do lassgefuer.

== Literatur ==
* ''Esch-sur-Alzette: Guide historique et architectural.'' [Textes: [[Georges Büchler]], [[Jean Goedert (Architekt)|Jean Goedert]], [[Antoinette Lorang]], [[Antoinette Reuter]], [[Denis Scuto]]: Photos: Christophe Weber]. Esch-sur-Alzette, Mersch: C2DH, Capybarabooks, 2020. ISBN 978-99959-43-27-1.
* [[Willy Allamano]] a [[Gilbert Bernardini]]: ''Esch-sur-Alzette et ses rues - Esch an der Alzette und seine Straßen'', 2013, 256 S., ISBN 978-2-87964-136-2
* Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''100 Joer Esch - 1906-2006'', 2005, Éd. G. Binsfeld, 480 S., ISBN 2-87954-149-2
* [[Ed Maroldt]]: ''Mythos Esch - Fragmente 1950 - 1962'', 2004, Éditions Le Phare, 144 S., ISBN 2-87964-078-4
* Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''Esch-sur-Alzette, du village à la ville industrielle. Art et révolution industrielle au pays de la Terre Rouge.'' 13 octobre - 5 novembre 1989, Hôtel de Ville d'Esch-sur-Alzette. Catalogue de l'exposition organisée par la Ville d'Esch-sur-Alzette à l'occasion du 150e anniversaire de l'Indépendance du Grand-Duché de Luxembourg.
* [[Joseph Flies]]: ''Das Andere Esch - An der Alzette - Ein Gang durch seine Geschichte''. Luxembourg 1979.
* [[Norbert Ketter]]: ''esch 1970''. éditions claude diderich, 1970. (E Schwaarz-wäiss-Fotoband).

== Kuckt och ==
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* [[Berwart-Schlass]]
* [[Stadhaus Esch-Uelzecht]]
* [[Passerell Gaalgebierg Esch-Uelzecht]]
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Uelzecht]]
* [[Siderurgie zu Lëtzebuerg]]
* [[Henri Rabinger]]
|
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
|}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.esch.lu Offiziell Säit vun der Escher Gemeng]
* [http://www.topographie.esch.lu/ Geographesch Kaarte vun Esch]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/esch-sur-alzette D'Gemeng Esch-Uelzecht op der Websäit vum Syvicol]
* C2DH: [https://www.c2dh.uni.lu/de/thinkering/decouvrir-guide-historique-et-architectural-esch-sur-alzette Guide historique et architectural d'Esch-sur-Alzette] 50 Videoen zu der Architektur a Geschicht vun Escher Gebaier (2020).
&lt;!-- futtisse Link: * [http://www.eschalzette.com Räichhalteg Privatsammlung vun Archivbiller an aktuelle Fotoen]
--&gt;
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Esch-Uelzecht|*]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]]
[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]]
[[Kategorie:Universitéitsstied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]]</text>
      <sha1>pmfd50spfy4vbpyxeuqvmeflaj73ckr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iechternach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2024</id>
    <revision>
      <id>2686303</id>
      <parentid>2685165</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20954" sha1="9bhigtsv73onr4vhtbo6xv89p46v4g7" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Echternach 
 | Numm (Däitsch) = Echternach
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Iechternach}}
 | Koordinaten  = {{coor dms|49|48|42|N|06|25|18|O}}
 }}
[[Fichier:Echternach, Trooskneppchen.jpg|miniatur|Iechternach vum Troossknäppchen aus]]
[[Fichier:Iechternach Moartplaz w 297.jpg|thumb|De &quot;Moart&quot; zu Iechternach]]
[[Fichier:Echternach justizkreuz.jpg|thumb|upright|d'[[Justizkräiz (Iechternach)|Justizkräiz]]]]
[[Fichier:Dënzelt Echternach 2011-11.jpg|thumb|upright|den [[Dënzelt]]]]
[[Fichier:Luxemburg Echternach BW 2016-08-06 17-30-05.jpg|thumb|upright|d'Basilika]]
[[Fichier:Rokoko Pavillon Echternach 2013-08 -- 1.jpg|thumb|upright|de [[Rokoko-Pavillon zu Iechternach|Rokoko-Pavillon]]]]
[[Fichier:File City walls and towers 3 Echternach, Luxembourg.jpg|thumb|Reschter vun der [[Iechternacher Stadmauer|Stadmauer]]]]
[[Fichier:Lac de Echternach 2.jpg|thumb|d'[[réimesch Villa Iechternach|Réimesch Villa]]]]
[[Fichier:Chapelle Ste Croix Echternach Luxembourg 2011-08a.jpg|thumb|d'[[Kräizkapell Iechternach|Kräizkapell]]]]
[[Fichier:Gorge du Loup Echternach 2015-12.jpg|thumb|upright|d'[[Wollefsschlucht (Iechternach)|Wollefsschlucht]]]]
'''Iechternach''' (lokal: '''Eechternoach'''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/|Titel=Lëscht vun den Uertschaften a Lieu-diten zu Lëtzebuerg|Gekuckt=14.06.2020|Datum=|Editeur=CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise|Sprooch=|Archiv-Datum=11.08.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/}}&lt;/ref&gt;) ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemeng]]en an eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stied]] am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] a [[Chef-lieu]] vum [[Kanton Iechternach|Kanton mam selwechten Numm]].

Iechternach ass eng vun deene klengste [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stied am Land]], an eng vun deenen eelsten. Se huet e [[Lycée]] (''[[Lycée classique d'Echternach]]''), eng [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Grondschoul]] an e [[Précoce]].

[[2021]] krut Iechternach de ''[[Label du patrimoine européen]]'' vun der [[Europäesch Kommissioun|Europäescher Kommissioun]] zouerkannt.&lt;ref&gt;Figut, Irina, 2024. ''Das bringt das Kulturerbe-Siegel Schengen und Echternach''. [[Luxemburger Wort]] vum 8. Oktober 2024, S. 14.&lt;/ref&gt;

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Iechternach
 | nord =  (D)
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Bech|Bech]] 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Konsdref|Konsdref]]
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]]
}}

==Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng==
Déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng ass Iechternach

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
*[[Aleft]]
*[[Bel Air (Iechternach)|Belair]]
*[[Fielsbuch]]
*[[Fielsmillen (Iechternach)|Fielsmillen]]
*[[Kefferbur]]
*[[Lauterbuer]]
*[[Lauterbuerer Millen]]
*[[Lütschen]] (Lëschen)
*[[Manertchen]]
*[[Melicksbierg]]
*[[Melickshaff]]
*[[Neimillen (Iechternach)|Neimillen]]
*[[Nonnemillen]]
*[[Roudenhaff (Iechternach)|Roudenhaff]]
*[[Specksmillen]]
*[[Tull]]
*[[Uelegmillen (Iechternach)|Uelegmillen]]
*[[Wann (Iechternach)|Wann]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
Schonn am [[1. Joerhonnert|1. Joerhonnert no Christus]] hu [[Réimescht Räich|Réimer]] an der Géigend gewunnt, wéi d'Reschter vun enger [[Réimesch Villa zu Iechternach|Réimervilla]] um [[Iechternacher Séi]] haut nach weisen.

D'Grënnung vun der Stad Iechternach geet op d'Joer [[698]] no Christus zeréck. Den hellege [[Willibrord]], en englesche [[Missionnaire]], krut vun der [[Irmina vun Oeren]] (bei [[Tréier]]) e Stéck [[Supp (Fiichtgebitt)|Supp]] geschenkt, wou hie säi [[Klouschter]] kéint opriichten. D'[[Iechternacher Abtei|Abtei Iechternach]] war bekannt fir hire [[Scriptorium]], an deem ënner anerem de ''[[Codex Aureus Epternacensis]]'', an de ''[[Codex Aureus Escorialensis]]'', zwou gëlle [[Bibel]]en (Evangeliaren), geschriwwen a gemoolt gi sinn. Deen ee Codex läit haut zu [[Nürnberg]] (zu Iechternach ass e [[Facsimile]] ze gesinn); deen aneren, wéi säin Numm et seet, am [[Real Sitio de San Lorenzo de El Escorial|El Escorial]]-Klouschter, 60 Kilometer nordwestlech vu [[Madrid]].

Duerch dat Klouschter gouf Iechternach séier zu enger wichteger Handels- an Handwierkergemeng, déi [[1236]] vun der [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] d'Stadrecht krut. [[1596]] gouf enges nuets den Abt [[Jean Bertels]] vun den [[Holland|Hollänner]] gefaange geholl a koum eréischt duerch e [[Léisegeld]] erëm fräi. An der Besatzungszäit duerch d'Truppe vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] ass d'Abtei verkaaft ginn. Si gouf zu enger [[Parzeläin]]sbrennerei ëmfunktionéiert an d'Tierm vun der [[Basilika Iechternach|Basilika]] hunn als Schaarschtecher gedéngt. Spéider war s'eng [[Kasär]], duerno nëmmen nach eng [[Ruin]]. Mat Hëllef vum [[Willibrordus-Bauveräin]] gouf d'Basilika erëm opgebaut.

[[1886]] huet d'Gemengeverwaltung den [[Henri Tudor]] chargéiert fir an der Stiedchen eng elektresch Beliichtung mat Hëllef vun Tudor-Akkumulatoren opzebauen. Iechternach war domat net nëmmen déi éischt Stad am Land, mä och eng vun den éischte Stied an Europa, déi sech deen, fir déi deemoleg Verhältnesser, [[Luxus]] erlaabt huet. D'Anlag ass de 24. Oktober 1886 a Betrib geholl ginn&lt;ref&gt;Massard, Jos. A. (1997): ''1886-1996: Hundertzehn Jahre elektrisches Licht in Echternach. Ein Beitrag zur Geschichte der öffentlichen und privaten Beleuchtung im 19. und frühen 20. Jahrhundert in Luxemburg mit Blick ins deutsche Grenzgebiet.'' Annuaire de la Ville d'Echternach 1996: 101-144 [http://massard.info/pdf/elek_echternach.pdf PDF]. Kuck och: ''130 Joer elektrescht Liicht zu Eechternoach. Vum Holzspoun bis bei den Tudor. Historesche Réckbléck vum Prof. Jos. A. Massard. — 130 Jahre elektrisches Licht in Echternach. Vom Kienspan bis zu Henri Tudor. Historischer Rückblick von Prof. Jos. A. Massard.''&lt;/a&gt; Echternach, 24. Oktober 2016. Erweiterte Version. Diaporama. [https://massard.info/pdf/Conf_2016+.ppsx PDF].&lt;/ref&gt;

Mat der [[Eisebunn]], dem [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Iechternach|Chareli]], koum den Opschwonk erëm, Iechternach gouf lues a lues touristesch. Am [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]] hat Iechternach, well et direkt op der Grenz louch, an der [[Ardennenoffensiv]] staark ze leiden; grouss Deeler vun der Stad goufen zerstéiert, dorënner och d'Basilika. D'Basilika, wéi d'Stad, gouf nom Krich erëm opgebaut.

Am Abrëll [[2021]] sinn [[Archeologie|Archeologen]] op de gutt erhalene Grondrëss vun engem Haff gestouss, deem seng Spuere bis an d'[[7. Joerhonnert]] féieren, deemno aus dem Willibrord senger Zäit stamen. De Kulturministère geet dervun aus, dat et sech ëm d'Reschter vum Iechternacher Klouschterhaff handelt. Dës Gruewunge goufen am Summer 2018 ugefaangen, nodeems de baufällegen Hotel ''A la Petite Marquise'' am Dezember 2017 ofgerappt gouf.&lt;ref&gt;Volker Bingenheimer, [https://www.wort.lu/de/lokales/archaeologen-entdecken-klosterhof-aus-willibrords-zeiten-6088381ade135b92363da6ba Archäologen entdecken Klosterhof aus Willibrords Zeiten], op wortl.lu vum 28. Abrëll 2021; ''Grabungserfolg, Klosterhof aus der Frühzeit Echternachs entdeckt'', Luxemburger Wort, 28. 04.2021, S. 24-25&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms echternach luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 85}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'argent à l'aigle de sable, l'écu timbré d'une couronne d'or.''&lt;br&gt;
{{small|De Wope gëtt schonn zënter dem Mëttelalter gefouert; et ass eng Variant aus dem [[Armorial général de France]] aus dem [[17. Joerhonnert]] (''l'aigle lampassée de gueules''). De Wope gouf den 10. November 1818 vum hollännesche „Hoge Raad van Adel“ an duerno mat engem belschen „Arrêté royal“ vum 31. Dezember 1838 confirméiert (béid net publizéiert). De Createur vum Wopen ass net bekannt.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |breet=800px
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vun Iechternach gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !![[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! FBL
|- 
| 1999 || 3 || 4 || - || 4 || -
|- 
| 2005 || 4 || 3 || - || 4 || - 
|- 
| 2011 || '''3''' || 2 || 3 || '''3''' || 0
|- 
| 2017 || '''3''' || 2 || 3 || '''3''' || -
|- 
| 2023 || 3 || '''3''' || 2 || '''3''' || -
|} 
{{small|FBL:Fräi Bierger Lëscht}}. {{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

De Schäfferot, dee sech no de Wale vun 2011 gebilt huet, huet op enger [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-Koalitioun baséiert, mam [[Théo Thiry]] ([[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]) als [[Buergermeeschter]]. Dësen ass dann awer wéinst enger &quot;Immoblienaffär&quot; den 29. Januar 2015 zeréckgetrueden&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/lokales/ruecktritt-von-theo-thiry-csv-will-am-abend-ueber-die-nachfolge-entscheiden-54c9f7030c88b46a8ce526d3 Rücktritt von Théo Thiry], wort.lu, 29. Januar 2015.&lt;/ref&gt;; duerno war den [[Yves Wengler]] (CSV) Buergermeeschter&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.echternach.lu/politique/le-college-echevinal |Titel=''Le collège échevinal'' op echternach.lu. |Gekuckt=07.06.2010 |Archiv-Datum=22.05.22 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20100522202927/http://www.echternach.lu/politique/le-college-echevinal }}&lt;/ref&gt;. No de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 gouf dës Koalitioun vun LSAP an CSV virugefouert.

2023 koum et zu engem Koalitiounsaccord tëscht DP an LSAP; Buergermeeschtesch ass zanterhier d'[[Carole Hartmann]] (DP).&lt;ref&gt;[https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B13-bofferding-assermentations-colleges-echevinales.html Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins.&quot;] Communiqué vum 13.07.202 op mint.gouvernement.lu&lt;/ref&gt;

===Buergermeeschteren===
Fir déi fréier Buergermeeschteren, kuckt: '''[[Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Iechternach]]'''.

== Tourismus ==
Eent vun de Standbee vun Iechternach ass den [[Tourismus]]. Iechternach läit am [[Sauer]]dall an um Bord vum [[Mëllerdall]], direkt bei der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]]. Vill Trëppelweeër gi vun Iechternach aus an d'Bëscher ronderëm.

Zwéi Muséeën, den [[Abteimusée zu Iechternach|Abteimusée]] an de [[Musée de préhistoire Hihof|Musée fir Virgeschicht]], ginn en Abléck an d'Vergaangenheet vun der Stad, an den [[Trifolion]] (''Centre culturel, touristique et de congrès'') bitt Plaz fir Evenementer.

Zu Iechternach gëtt et e puer iwwer d'Grenzen eraus bekannten Evenementer. Virbäi ass d'[[Sprangpressioun]] bei där all Joer [[Päischten|Päischtdënschdes]] bis zu 10.000 Pilger zu Éiere vum hellege Willibrord, a Reien op d'Weis vun enger traditioneller Musek duerch Iechternach sprangen.

En anert grousst Evenement ass den [[e-Lake festival]], bei deem 20.000 Leit, haaptsächlech Jonker, dräi Deeg laang bei [[Rock]], [[Techno]] a [[Popmusek]] feieren.

Den [[Festival International Echternach|Iechternacher Museksfestival]] ass am Beräich vun der klassescher an Jazzmusek och e ganz renomméierte Festival dee wäit iwwer d'Grenze bekannt ass.

Zanter [[2004]] gëtt zu Iechternach dat gréisst [[Mongolfière|Ballon]]streffen am Land ofgehalen. Donieft sinn all Joer international Sportveranstaltungen, wéi den [[Triathlon]] an de ''[[Run For Fun]]'' — bis 2011 och den [[Iechternacher Marathon]] — mat vun der Partie.

== Museksfestivallen ==
* den [[Festival International Echternach|Iechternacher Museksfestival]]
* den [[e-Lake festival]]

== Kuckeswäertes ==
* '''Basilika'''
Am bekanntsten ass Iechternach fir [[Basilika Iechternach|seng Basilika]], an där an der [[Krypta]] déi stierflech Iwwerreschter vum hellege Willibrord leien.

* '''Abtei'''
An der fréierer [[Abtei Iechternach]] ass haut den [[Lycée classique d'Echternach|Iechternacher Kolléisch]]. D'Abtei besteet aus fënnef Deeler, der Rotonde, dem Haaptgebai, der aler Primärschoul, engem Bausseflillek an der [[Orangerie]]. Si ass verbonne mat der Basilika.

* '''Rokoko-Pavillon'''
De Rokoko-Pavillon vu 1765 steet an engem Eck vum Stadpark no bei der Sauer.

{{Méi Info 1|Rokoko-Pavillon zu Iechternach}}

* '''Dënzelt'''
Dat fréiert Geriichtsgebai bilt mat dem Haus niewendrun dat haitegt [[Märei|Stadhaus]]. Am Dënzelt selwer ass e [[Sall]] fir d'Gemengerotssëtzungen, e Sall an deem d'[[Hochzäit]]en ofgehale ginn, e puer Büroen, Archivraim an Ausstellungssäll. Eng Plackett um Gebai erënnert un de Stadbréif, deen Iechternach vun der [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] krut.

{{Méi Info 1|Dënzelt}}

* '''Stadmauer'''
Vun der mëttelalterlecher Stadmauer, déi 2.360 m laang war, gëtt et nach gutt erhale Stécker a vun den ursprénglech op d'mannst 14 Tierm sinn der fënnef nach gutt erhalen a ginn als Wunneng benotzt respektiv un Touriste verlount.

{{Méi Info 1|Iechternacher Stadmauer}}

* '''Réimervilla'''
D'Grondmauere vun enger [[Réimesch Villa Iechternach|Réimervilla]], goufe bei den Aarbechte fir de Séi fräigeluecht. Si war den zweete Wunnsëtz vun engem räiche Réimer.

{{Méi Info 1|Réimesch Villa Iechternach}}

* '''Iechternacher Séi'''
Dëse kënschtleche Séi ass op der Plaz, wou fréier d'[[Lëschenhaus]], eng Aart Erhuelungsheem fir d'Pateren aus der Abtei, war. Den [[Iechternacher Séi]] ass och d'Plaz vum ''Mobilux Trophy'', dem ''[[e-Lake festival]]'' an dem [[Marathon]].

* '''Troosknäppchen'''
Um Troosknäppchen (''Trooskneepchen'' am Iechternacher Dialekt)&lt;ref&gt;Luxemburger Wörterbuch, Bd. 4, Luxemburg 1971-1975, S. 349.&lt;/ref&gt; steet e klenge Pavillon, vun deem aus een eng Vue iwwer Iechternach huet.

* '''Wollefschlucht'''
D'[[Wollefsschlucht (Iechternach)|Wollefschlucht]] (''Wolfsschlucht, gorge du loup'') ass en enke Schloff am [[Lëtzebuerger Sandsteen]], deen um Wee vum Troosknäppchen an den Dall vun der [[Äsbech]] leit. Et ass eng vun de spektakuläerste Plaze vun der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]].

* '''Lëscht vun de Monumenter'''

Op der [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Iechternach]] stinn nach weider Gebaier, déi klasséiert a kuckeswäert sinn.

== Bekannt Iechternacher ==
{{Div col}}
* [[Charles de Bentzeradt]] (1635-1707), Zisterzienserpater
* [[Philippe Berscheid]] (*1993), Podcaster a Generalsekretär vun der FNEL
* [[Fernand Boden]] (*1943), Deputéierten a Minister
* [[Joe Dennenwald]] (*1992), Podcaster a Schauspiller
* [[Carole Dieschbourg]] (*1977), Ministesch, Lokalpolitikerin zu Iechternach
* [[Marie-Josée Frank]] (*1952), Infirmière a Politikerin
* [[Jean-Pierre David Heldenstein]] (1792-1868), Apdikter a Politiker
* [[Jules Hoffmann (Biolog)|Jules Hoffmann]] (*1941), Biolog, Nobelpräis fir Medezin 2011
&lt;!--* [[Georges Lentz]] (*1965), Komponist | Zesummenhang mat Iechternach net kloer--&gt;
* [[Marc Lies]] (*1968), Politiker
* [[Jos Massard]] (*1944), Professer, Auteur a Buergermeeschter vun Iechternach
* [[Jean-Baptiste Merjay]] (1811-1899), belsche Militär a Politiker
* [[Charles Munchen]] (1813-1882), Jurist, Journalist a Politiker
* [[Joseph Namur]] (1823-1892), Apdikter a Professer
* [[Rudolf Palgen]] (1895-1975), Literaturfuerscher
* [[Marcel Reuland]] (1905-1956), Dichter
* [[Robert Schaffner]] (1905-1979), Schlässermeeschter, Buergermeeschter, Deputéierten a Minister
* [[Paul Spang]] (1922-2009), Historiker a Professer
* [[Caspar Mathias Spoo]] (1837-1914), Industriellen a Politiker
* [[Joseph Thorn (Politiker)|Joseph Thorn]] (1883-1953), Affekot a Politiker
* [[Frank Wilhelm]] (*1947), Professer an Auteur
{{Div col end}}

== Literatur ==
* Brimmeyr, J.P., 1921.''Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach. Bd. 1.'' Als Manuscript herausgegeben von Dr. [[Rodolphe Brimmeyr|Rudolph Brimmeyr]] und Dr. [[Henri Schintgen|Heinrich Schintgen]]. Luxemburg, Impr. Centrale, G. Soupert, 320 S.
*Brimmeyr, J.P., 1923. ''Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach.'' Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen. Luxemburg, Impr. Centrale, G. Soupert, 259 S.
* Coussement, S., 2003. ''Echternach et ses environs. Echternach und Umgebung.'' Stroud (Gloucestershire), Tempus Publishing Group, 128 S. (2. Oplo: 2009). [https://web.archive.org/web/20110201211314/http://www.oldpostcards.lu/page_book.htm]
* ''Echternach - Notre ville. Le livre d'or du centenaire''. Echternach: Société d'embellissement et de Tourisme, 1977.
* [[Pierre Kauthen|Kauthen, P.]], J. Simon &amp; [[Frank Wilhelm|F. Wilhelm]] (textes); P. Barone-Wagener &amp; J.C. Degrelle (photos), 1997. ''Echternach 1998: Itinéraire illustré. '' Echternach, Ville d'Echternach, 86 S.
* Mayer, C., 2010. ''Kanton Echternach. Topographie der Baukultur des Großherzogtums Luxemburg, Bd. 1. Ein Katalog der erhaltenswerten Kulturgüter und Ensembles.'' Ministère de la culture, Service des sites et monuments nationaux, Luxembourg 2010, 591 S.
* Rousseau, P., 1985. ''Echternach. Cité abbatiale. Abteistadt. An Abbey City. Abdijstad. '' Luxembourg, Éditions Guy Binsfeld, 64 S.
*[[Paul Spang|Spang, P.]], 1967. ''Handschriften und ihre Schreiber: ein Blick in das Scriptorium der Abtei Echternach. '' Luxemburg, Bourg-Bourger, 95 S. (Editiones Epternacenses).
* Spang, P., 1983. ''Echternach: Geschichte einer Stadt. '' Luxemburg, RTL Edition, 125 S.
* Spang, P., 1985. ''Das totgesagte Echternach. '' Luxembourg, Imprimerie Saint-Paul, 143 S. (betr.: Iechternach 1944/45).
* Spang, P., 1988. ''Die Echternacher und ihre Basilika. '' Luxemburg, Sankt-Paulus Druckerei,167 S.

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:

* [[SIAEE]]
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]]
* [[SIDEST]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]

== Medien ==
* [https://web.archive.org/web/20041204062643/http://www.georgely.lu/oralabora.html ''Oralabora''], eng CD op där déi ganz Geschicht an engem Mix vu Musek a Virliesung zesummegefaasst ass.

== Kuckt och ==
{{Div col}}
* [[Ciné Sura]]
* [[Daring-Club Echternach]]
* [[Foussgängerbréck zu Iechternach]]
* [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]]
* [[Käschtebam zu Iechternach|Bemierkenswäerte Käschtebam]] bei der Péitrus a Paulus-Kierch
* [[Lycée classique d'Echternach]]
* [[Monument aux morts Iechternach]]
* [[Péitrus a Paulus-Kierch Iechternach]]
* [[Schaffbaier]]
* [[Urtsel zu Iechternach]]
* [[Wollefsschlucht (Iechternach)|Wollefsschlucht]]
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Iechternach]]
* {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

{{Div col end}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Echternach|Iechternach}}
* [http://www.echternach.lu Offiziell Säit vun der Stad]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/echternach/echternach D'Gemeng Iechternach op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.iechternach.lu/index.html Wëssenswäertes vun Iechternach]
* [http://www.willibrord.lu Willibrord.lu]
* [http://www.echternach-tourist.lu/ Touristeninfo Iechternach]
* [http://www.elake.lu e-lake festival]
* [https://web.archive.org/web/20120325103938/http://www.intramuros.lu/ Intra Muros asbl - Vir d'Beräicherung vum historesche Kär vun Iechternach]
* [http://www.industrie.lu/hubyechternach.html Huttfabréck vun Iechternach]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Iechternach| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Kanton Iechternach]]</text>
      <sha1>9bhigtsv73onr4vhtbo6xv89p46v4g7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686492</id>
      <parentid>2686303</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20944" sha1="n52mi7ajf256untykiog0o4ah12qry5" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Echternach 
 | Numm (Däitsch) = Echternach
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Iechternach}}
 | Koordinaten  = {{coor dms|49|48|42|N|06|25|18|O}}
 }}
[[Fichier:Echternach, Trooskneppchen.jpg|miniatur|Iechternach vum Troossknäppchen aus]]
[[Fichier:Iechternach Moartplaz w 297.jpg|thumb|De &quot;Moart&quot; zu Iechternach]]
[[Fichier:Echternach justizkreuz.jpg|thumb|upright|d'[[Justizkräiz (Iechternach)|Justizkräiz]]]]
[[Fichier:Dënzelt Echternach 2011-11.jpg|thumb|upright|den [[Dënzelt]]]]
[[Fichier:Luxemburg Echternach BW 2016-08-06 17-30-05.jpg|thumb|upright|d'Basilika]]
[[Fichier:Rokoko Pavillon Echternach 2013-08 -- 1.jpg|thumb|upright|de [[Rokoko-Pavillon zu Iechternach|Rokoko-Pavillon]]]]
[[Fichier:File City walls and towers 3 Echternach, Luxembourg.jpg|thumb|Reschter vun der [[Iechternacher Stadmauer|Stadmauer]]]]
[[Fichier:Lac de Echternach 2.jpg|thumb|d'[[réimesch Villa Iechternach|Réimesch Villa]]]]
[[Fichier:Chapelle Ste Croix Echternach Luxembourg 2011-08a.jpg|thumb|d'[[Kräizkapell Iechternach|Kräizkapell]]]]
[[Fichier:Gorge du Loup Echternach 2015-12.jpg|thumb|upright|d'[[Wollefsschlucht (Iechternach)|Wollefsschlucht]]]]
'''Iechternach''' (lokal: '''Eechternoach'''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/|Titel=Lëscht vun den Uertschaften a Lieu-diten zu Lëtzebuerg|Gekuckt=14.06.2020|Datum=|Editeur=CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise|Sprooch=|Archiv-Datum=11.08.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/}}&lt;/ref&gt;) ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemeng]]en an eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stied]] am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] a [[Chef-lieu]] vum [[Kanton Iechternach|Kanton mam selwechten Numm]].

Iechternach ass eng vun deene klengste [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stied am Land]], an eng vun deenen eelsten. Se huet e [[Lycée]] (''[[Lycée classique d'Echternach]]''), eng [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Grondschoul]] an e [[Précoce]].

[[2021]] krut Iechternach de ''[[Label du patrimoine européen]]'' vun der [[Europäesch Kommissioun|Europäescher Kommissioun]] zouerkannt.&lt;ref&gt;Figut, Irina, 2024. ''Das bringt das Kulturerbe-Siegel Schengen und Echternach''. [[Luxemburger Wort]] vum 8. Oktober 2024, S. 14.&lt;/ref&gt;

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Iechternach
 | nord =  (D)
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Bech|Bech]] 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Konsdref|Konsdref]]
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]]
}}

==Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng==
Déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng ass Iechternach

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
*[[Aleft]]
*[[Bel Air (Iechternach)|Belair]]
*[[Fielsbuch]]
*[[Fielsmillen (Iechternach)|Fielsmillen]]
*[[Kefferbur]]
*[[Lauterbuer]]
*[[Lauterbuerer Millen]]
*[[Lütschen]] (Lëschen)
*[[Manertchen]]
*[[Melicksbierg]]
*[[Melickshaff]]
*[[Neimillen (Iechternach)|Neimillen]]
*[[Nonnemillen]]
*[[Roudenhaff (Iechternach)|Roudenhaff]]
*[[Specksmillen]]
*[[Tull]]
*[[Uelegmillen (Iechternach)|Uelegmillen]]
*[[Wann (Iechternach)|Wann]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
Schonn am [[1. Joerhonnert|1. Joerhonnert no Christus]] hu [[Réimescht Räich|Réimer]] an der Géigend gewunnt, wéi d'Reschter vun enger [[Réimesch Villa zu Iechternach|Réimervilla]] um [[Iechternacher Séi]] haut nach weisen.

D'Grënnung vun der Stad Iechternach geet op d'Joer [[698]] no Christus zeréck. Den hellege [[Willibrord]], en englesche [[Missionnaire]], krut vun der [[Irmina vun Oeren]] (bei [[Tréier]]) e Stéck [[Supp (Fiichtgebitt)|Supp]] geschenkt, wou hie säi [[Klouschter]] kéint opriichten. D'[[Iechternacher Abtei|Abtei Iechternach]] war bekannt fir hire [[Scriptorium]], an deem ënner anerem de ''[[Codex Aureus Epternacensis]]'', an de ''[[Codex Aureus Escorialensis]]'', zwou gëlle [[Bibel]]en (Evangeliaren), geschriwwen a gemoolt gi sinn. Deen ee Codex läit haut zu [[Nürnberg]] (zu Iechternach ass e [[Facsimile]] ze gesinn); deen aneren, wéi säin Numm et seet, am [[Real Sitio de San Lorenzo de El Escorial|El Escorial]]-Klouschter, 60 Kilometer nordwestlech vu [[Madrid]].

Duerch dat Klouschter gouf Iechternach séier zu enger wichteger Handels- an Handwierkergemeng, déi [[1236]] vun der [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] d'Stadrecht krut. [[1596]] gouf enges nuets den Abt [[Jean Bertels]] vun den [[Holland|Hollänner]] gefaange geholl a koum eréischt duerch e [[Léisegeld]] erëm fräi. An der Besatzungszäit duerch d'Truppe vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] ass d'Abtei verkaaft ginn. Si gouf zu enger [[Parzeläin]]sbrennerei ëmfunktionéiert an d'Tierm vun der [[Basilika Iechternach|Basilika]] hunn als Schaarschtecher gedéngt. Spéider war s'eng [[Kasär]], duerno nëmmen nach eng [[Ruin]]. Mat Hëllef vum [[Willibrordus-Bauveräin]] gouf d'Basilika erëm opgebaut.

[[1886]] huet d'Gemengeverwaltung den [[Henri Tudor]] chargéiert fir an der Stiedchen eng elektresch Beliichtung mat Hëllef vun Tudor-Akkumulatoren opzebauen. Iechternach war domat net nëmmen déi éischt Stad am Land, mä och eng vun den éischte Stied an Europa, déi sech deen, fir déi deemoleg Verhältnesser, [[Luxus]] erlaabt huet. D'Anlag ass de 24. Oktober 1886 a Betrib geholl ginn&lt;ref&gt;Massard, Jos. A. (1997): ''1886-1996: Hundertzehn Jahre elektrisches Licht in Echternach. Ein Beitrag zur Geschichte der öffentlichen und privaten Beleuchtung im 19. und frühen 20. Jahrhundert in Luxemburg mit Blick ins deutsche Grenzgebiet.'' Annuaire de la Ville d'Echternach 1996: 101-144 [http://massard.info/pdf/elek_echternach.pdf PDF]. Kuck och: ''130 Joer elektrescht Liicht zu Eechternoach. Vum Holzspoun bis bei den Tudor. Historesche Réckbléck vum Prof. Jos. A. Massard. — 130 Jahre elektrisches Licht in Echternach. Vom Kienspan bis zu Henri Tudor. Historischer Rückblick von Prof. Jos. A. Massard.''&lt;/a&gt; Echternach, 24. Oktober 2016. Erweiterte Version. Diaporama. [https://massard.info/pdf/Conf_2016+.ppsx PDF].&lt;/ref&gt;

Mat der [[Eisebunn]], dem [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Iechternach|Chareli]], koum den Opschwonk erëm, Iechternach gouf lues a lues touristesch. Am [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]] hat Iechternach, well et direkt op der Grenz louch, an der [[Ardennenoffensiv]] staark ze leiden; grouss Deeler vun der Stad goufen zerstéiert, dorënner och d'Basilika. D'Basilika, wéi d'Stad, gouf nom Krich erëm opgebaut.

Am Abrëll [[2021]] sinn [[Archeologie|Archeologen]] op de gutt erhalene Grondrëss vun engem Haff gestouss, deem seng Spuere bis an d'[[7. Joerhonnert]] féieren, deemno aus dem Willibrord senger Zäit stamen. De Kulturministère geet dervun aus, dat et sech ëm d'Reschter vum Iechternacher Klouschterhaff handelt. Dës Gruewunge goufen am Summer 2018 ugefaangen, nodeems de baufällegen Hotel ''A la Petite Marquise'' am Dezember 2017 ofgerappt gouf.&lt;ref&gt;Volker Bingenheimer, [https://www.wort.lu/de/lokales/archaeologen-entdecken-klosterhof-aus-willibrords-zeiten-6088381ade135b92363da6ba Archäologen entdecken Klosterhof aus Willibrords Zeiten], op wortl.lu vum 28. Abrëll 2021; ''Grabungserfolg, Klosterhof aus der Frühzeit Echternachs entdeckt'', Luxemburger Wort, 28. 04.2021, S. 24-25&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms echternach luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 85}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'argent à l'aigle de sable, l'écu timbré d'une couronne d'or.''&lt;br&gt;
{{small|De Wope gëtt schonn zënter dem Mëttelalter gefouert; et ass eng Variant aus dem [[Armorial général de France]] aus dem [[17. Joerhonnert]] (''l'aigle lampassée de gueules''). De Wope gouf den 10. November 1818 vum hollännesche „Hoge Raad van Adel“ an duerno mat engem belschen „Arrêté royal“ vum 31. Dezember 1838 confirméiert (béid net publizéiert). De Createur vum Wopen ass net bekannt.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |breet=800px
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vun Iechternach gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !![[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! FBL
|- 
| 1999 || 3 || 4 || - || 4 || -
|- 
| 2005 || 4 || 3 || - || 4 || - 
|- 
| 2011 || '''3''' || 2 || 3 || '''3''' || 0
|- 
| 2017 || '''3''' || 2 || 3 || '''3''' || -
|- 
| 2023 || 3 || '''3''' || 2 || '''3''' || -
|} 
{{small|FBL:Fräi Bierger Lëscht}}. {{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

De Schäfferot, dee sech no de Wale vun 2011 gebilt huet, huet op enger [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-Koalitioun baséiert, mam [[Théo Thiry]] ([[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]) als [[Buergermeeschter]]. Dësen ass dann awer wéinst enger &quot;Immoblienaffär&quot; den 29. Januar 2015 zeréckgetrueden&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/lokales/ruecktritt-von-theo-thiry-csv-will-am-abend-ueber-die-nachfolge-entscheiden-54c9f7030c88b46a8ce526d3 Rücktritt von Théo Thiry], wort.lu, 29. Januar 2015.&lt;/ref&gt;; duerno war den [[Yves Wengler]] (CSV) Buergermeeschter&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.echternach.lu/politique/le-college-echevinal |Titel=''Le collège échevinal'' op echternach.lu. |Gekuckt=07.06.2010 |Archiv-Datum=22.05.22 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20100522202927/http://www.echternach.lu/politique/le-college-echevinal }}&lt;/ref&gt;. No de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 gouf dës Koalitioun vun LSAP an CSV virugefouert.

2023 koum et zu engem Koalitiounsaccord tëscht DP an LSAP; Buergermeeschtesch ass zanterhier d'[[Carole Hartmann]] (DP).&lt;ref&gt;[https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B13-bofferding-assermentations-colleges-echevinales.html Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins.&quot;] Communiqué vum 13.07.202 op mint.gouvernement.lu&lt;/ref&gt;

===Buergermeeschteren===
Fir déi fréier Buergermeeschteren, kuckt: '''[[Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Iechternach]]'''.

== Tourismus ==
Eent vun de Standbee vun Iechternach ass den [[Tourismus]]. Iechternach läit am [[Sauer]]dall an um Bord vum [[Mëllerdall]], direkt bei der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]]. Vill Trëppelweeër gi vun Iechternach aus an d'Bëscher ronderëm.

Zwéi Muséeën, den [[Abteimusée zu Iechternach|Abteimusée]] an de [[Musée de préhistoire Hihof|Musée fir Virgeschicht]], ginn en Abléck an d'Vergaangenheet vun der Stad, an den [[Trifolion]] (''Centre culturel, touristique et de congrès'') bitt Plaz fir Evenementer.

Zu Iechternach gëtt et e puer iwwer d'Grenzen eraus bekannten Evenementer. Virbäi ass d'[[Sprangpressioun]] bei där all Joer [[Päischten|Päischtdënschdes]] bis zu 10.000 Pilger zu Éiere vum hellege Willibrord, a Reien op d'Weis vun enger traditioneller Musek duerch Iechternach sprangen.

En anert grousst Evenement ass den [[e-Lake festival]], bei deem 20.000 Leit, haaptsächlech Jonker, dräi Deeg laang bei [[Rock]], [[Techno]] a [[Popmusek]] feieren.

Den [[Festival International Echternach|Iechternacher Museksfestival]] ass am Beräich vun der klassescher an Jazzmusek och e ganz renomméierte Festival dee wäit iwwer d'Grenze bekannt ass.

Zanter [[2004]] gëtt zu Iechternach dat gréisst [[Mongolfière|Ballon]]streffen am Land ofgehalen. Donieft sinn all Joer international Sportveranstaltungen, wéi den [[Triathlon]] an de ''[[Run For Fun]]'' — bis 2011 och den [[Iechternacher Marathon]] — mat vun der Partie.

== Museksfestivallen ==
* den [[Festival International Echternach|Iechternacher Museksfestival]]
* den [[e-Lake festival]]

== Kuckeswäertes ==
* '''Basilika'''
Am bekanntsten ass Iechternach fir [[Basilika Iechternach|seng Basilika]], an där an der [[Krypta]] déi stierflech Iwwerreschter vum hellege Willibrord leien.

* '''Abtei'''
An der fréierer [[Abtei Iechternach]] ass haut den [[Lycée classique d'Echternach|Iechternacher Kolléisch]]. D'Abtei besteet aus fënnef Deeler, der Rotonde, dem Haaptgebai, der aler Primärschoul, engem Bausseflillek an der [[Orangerie]]. Si ass verbonne mat der Basilika.

* '''Rokoko-Pavillon'''
De Rokoko-Pavillon vu 1765 steet an engem Eck vum Stadpark no bei der Sauer.

{{Méi Info 1|Rokoko-Pavillon zu Iechternach}}

* '''Dënzelt'''
Dat fréiert Geriichtsgebai bilt mat dem Haus niewendrun dat haitegt [[Märei|Stadhaus]]. Am Dënzelt selwer ass e [[Sall]] fir d'Gemengerotssëtzungen, e Sall an deem d'[[Hochzäit]]en ofgehale ginn, e puer Büroen, Archivraim an Ausstellungssäll. Eng Plackett um Gebai erënnert un de Stadbréif, deen Iechternach vun der [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] krut.

{{Méi Info 1|Dënzelt}}

* '''Stadmauer'''
Vun der mëttelalterlecher Stadmauer, déi 2.360 m laang war, gëtt et nach gutt erhale Stécker a vun den ursprénglech op d'mannst 14 Tierm sinn der fënnef nach gutt erhalen a ginn als Wunneng benotzt respektiv un Touriste verlount.

{{Méi Info 1|Iechternacher Stadmauer}}

* '''Réimervilla'''
D'Grondmauere vun enger [[Réimesch Villa Iechternach|Réimervilla]], goufe bei den Aarbechte fir de Séi fräigeluecht. Si war den zweete Wunnsëtz vun engem räiche Réimer.

{{Méi Info 1|Réimesch Villa Iechternach}}

* '''Iechternacher Séi'''
Dëse kënschtleche Séi ass op der Plaz, wou fréier d'[[Lëschenhaus]], eng Aart Erhuelungsheem fir d'Pateren aus der Abtei, war. Den [[Iechternacher Séi]] ass och d'Plaz vum ''Mobilux Trophy'', dem ''[[e-Lake festival]]'' an dem [[Marathon]].

* '''Troosknäppchen'''
Um Troosknäppchen (''Trooskneepchen'' am Iechternacher Dialekt)&lt;ref&gt;Luxemburger Wörterbuch, Bd. 4, Luxemburg 1971-1975, S. 349.&lt;/ref&gt; steet e klenge Pavillon, vun deem aus een eng Vue iwwer Iechternach huet.

* '''Wollefschlucht'''
D'[[Wollefsschlucht (Iechternach)|Wollefschlucht]] (''Wolfsschlucht, gorge du loup'') ass en enke Schloff am [[Lëtzebuerger Sandsteen]], deen um Wee vum Troosknäppchen an den Dall vun der [[Äsbech]] leit. Et ass eng vun de spektakuläerste Plaze vun der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]].

* '''Lëscht vun de Monumenter'''

Op der [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Iechternach]] stinn nach weider Gebaier, déi klasséiert a kuckeswäert sinn.

== Bekannt Iechternacher ==
{{Div col}}
* [[Charles de Bentzeradt]] (1635-1707), Zisterzienserpater
* [[Philippe Berscheid]] (*1993), Podcaster a Generalsekretär vun der FNEL
* [[Fernand Boden]] (*1943), Deputéierten a Minister
* [[Joe Dennenwald]] (*1992), Podcaster a Schauspiller
* [[Carole Dieschbourg]] (*1977), Ministesch, Lokalpolitikerin zu Iechternach
* [[Marie-Josée Frank]] (*1952), Infirmière a Politikerin
* [[Jean-Pierre David Heldenstein]] (1792-1868), Apdikter a Politiker
* [[Jules Hoffmann (Biolog)|Jules Hoffmann]] (*1941), Biolog, Nobelpräis fir Medezin 2011
&lt;!--* [[Georges Lentz]] (*1965), Komponist | Zesummenhang mat Iechternach net kloer--&gt;
* [[Marc Lies]] (*1968), Politiker
* [[Jos Massard]] (*1944), Professer, Auteur a Buergermeeschter vun Iechternach
* [[Jean-Baptiste Merjay]] (1811-1899), belsche Militär a Politiker
* [[Charles Munchen]] (1813-1882), Jurist, Journalist a Politiker
* [[Joseph Namur]] (1823-1892), Apdikter a Professer
* [[Rudolf Palgen]] (1895-1975), Literaturfuerscher
* [[Marcel Reuland]] (1905-1956), Dichter
* [[Robert Schaffner]] (1905-1979), Schlässermeeschter, Buergermeeschter, Deputéierten a Minister
* [[Paul Spang]] (1922-2009), Historiker a Professer
* [[Caspar Mathias Spoo]] (1837-1914), Industriellen a Politiker
* [[Joseph Thorn (Politiker)|Joseph Thorn]] (1883-1953), Affekot a Politiker
* [[Frank Wilhelm]] (*1947), Professer an Auteur
{{Div col end}}

== Literatur ==
* Brimmeyr, J.P., 1921.''Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach. Bd. 1.'' Als Manuscript herausgegeben von Dr. [[Rodolphe Brimmeyr|Rudolph Brimmeyr]] und Dr. [[Henri Schintgen|Heinrich Schintgen]]. Luxemburg, Impr. Centrale, G. Soupert, 320 S.
*Brimmeyr, J.P., 1923. ''Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach.'' Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen. Luxemburg, Impr. Centrale, G. Soupert, 259 S.
* Coussement, S., 2003. ''Echternach et ses environs. Echternach und Umgebung.'' Stroud (Gloucestershire), Tempus Publishing Group, 128 S. (2. Oplo: 2009). [https://web.archive.org/web/20110201211314/http://www.oldpostcards.lu/page_book.htm]
* ''Echternach - Notre ville. Le livre d'or du centenaire''. Echternach: Société d'embellissement et de Tourisme, 1977.
* [[Pierre Kauthen|Kauthen, P.]], J. Simon &amp; [[Frank Wilhelm|F. Wilhelm]] (textes); P. Barone-Wagener &amp; J.C. Degrelle (photos), 1997. ''Echternach 1998: Itinéraire illustré. '' Echternach, Ville d'Echternach, 86 S.
* Mayer, C., 2010. ''Kanton Echternach. Topographie der Baukultur des Großherzogtums Luxemburg, Bd. 1. Ein Katalog der erhaltenswerten Kulturgüter und Ensembles.'' Ministère de la culture, Service des sites et monuments nationaux, Luxembourg 2010, 591 S.
* Rousseau, P., 1985. ''Echternach. Cité abbatiale. Abteistadt. An Abbey City. Abdijstad. '' Luxembourg, Éditions Guy Binsfeld, 64 S.
*[[Paul Spang|Spang, P.]], 1967. ''Handschriften und ihre Schreiber: ein Blick in das Scriptorium der Abtei Echternach. '' Luxemburg, Bourg-Bourger, 95 S. (Editiones Epternacenses).
* Spang, P., 1983. ''Echternach: Geschichte einer Stadt. '' Luxemburg, RTL Edition, 125 S.
* Spang, P., 1985. ''Das totgesagte Echternach. '' Luxembourg, Imprimerie Saint-Paul, 143 S. (betr.: Iechternach 1944/45).
* Spang, P., 1988. ''Die Echternacher und ihre Basilika. '' Luxemburg, Sankt-Paulus Druckerei,167 S.

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:

* [[SIAEE]]
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]]
* [[SIDEST]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]

== Medien ==
* [https://web.archive.org/web/20041204062643/http://www.georgely.lu/oralabora.html ''Oralabora''], eng CD op där déi ganz Geschicht an engem Mix vu Musek a Virliesung zesummegefaasst ass.

== Kuckt och ==
{{Div col}}
* [[Ciné Sura]]
* [[Daring-Club Echternach]]
* [[Foussgängerbréck zu Iechternach]]
* [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]]
* [[Käschtebam zu Iechternach|Bemierkenswäerte Käschtebam]] bei der Péitrus a Paulus-Kierch
* [[Lycée classique d'Echternach]]
* [[Monument aux morts Iechternach]]
* [[Péitrus a Paulus-Kierch Iechternach]]
* [[Schaffbaier]]
* [[Urtsel zu Iechternach]]
* [[Wollefsschlucht (Iechternach)|Wollefsschlucht]]
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Iechternach]]
* {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

{{Div col end}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Echternach|Iechternach}}
* [http://www.echternach.lu Offiziell Säit vun der Stad]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/echternach/echternach D'Gemeng Iechternach op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.iechternach.lu/index.html Wëssenswäertes vun Iechternach]
* [http://www.willibrord.lu Willibrord.lu]
* [http://www.echternach-tourist.lu/ Touristeninfo Iechternach]
* [http://www.elake.lu e-lake festival]
* [https://web.archive.org/web/20120325103938/http://www.intramuros.lu/ Intra Muros asbl - Vir d'Beräicherung vum historesche Kär vun Iechternach]
* [http://www.industrie.lu/hubyechternach.html Huttfabréck vun Iechternach]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Iechternach| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Kanton Iechternach]]</text>
      <sha1>n52mi7ajf256untykiog0o4ah12qry5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Europäesch Zentralbank</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2928</id>
    <revision>
      <id>2686408</id>
      <parentid>2670141</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:41:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2686408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5222" sha1="41l7gjj2sp8zqeggjji733fn5t3ampn" xml:space="preserve">{{Infobox Verwaltung}}
D''''Europäesch Zentralbank''' (kuerz: EZB) gouf [[1998]] gegrënnt, fir, wéi et am [[Traité iwwer d'Europäesch Unioun]] virgesi war, déi neigeschaaft [[Wärung]], den [[Euro]], anzeféieren an ze geréieren, Change-Operatiounen ze maachen an dofir ze suergen, datt d'Bezuelsystemer ouni Problemer funktionéieren. Hir Aufgab ass et och, d'Wirtschafts- a Wärungspolitik vun der [[Europäesch Unioun|EU]] ze definéieren an ëmzesetzen. Si ass zanter dem 1. Dezember 2009 eng vun den [[Institutioune vun der Europäescher Unioun]] an huet hire Sëtz zu [[Frankfurt am Main]].

Fir dës Aufgaben z'erfëlle schafft si mam &quot;Europäesche System vun den Zentralbanken&quot; zesummen, an deem déi 27 [[Zentralbank]]e vun den [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|EU-Memberstaaten]] vertruede sinn. Op den 1. Januar 2026 hunn [[Eurozon|21]] vun deene Länner den Euro agefouert, a bilden, zesumme mat der Europäescher Zentralbank, de sougenannten &quot;Eurosystem&quot;.

D'Europäesch Zentralbank, wéi och d'national Zentralbanke vum Eurosystem, si komplett onofhängeg an hiren Decisiounen. Déi aner Europäesch Institutiounen an d'Regierunge vun de Memberstaaten däerfen net probéieren, dës ze beaflossen.

== Aufgaben ==
Eng vun den Haaptaufgabe vun der Europäescher Zentralbank ass et, d'Präisstabilitéit an der Eurozon bäizebehalen, fir datt den Euro seng Kafkraaft behält.

Fir dat s'erreechen, muss si d'[[Inflatioun]] genee am A behalen.
D'EZB mécht alles, fir datt dës ënner 2 % am Joer bleift. Dofir kontrolléiert se fir d'éischt emol, wéi vill Suen am Ëmlaf sinn. Wann dat der ze vill wiere par Rapport zu de Wueren a Servicer, déi ugebuede ginn, géif d'Inflatioun an d'Luucht goen. Zweetens kontrolléiert se, wéi d'Präisser sech entwéckelen a se evaluéiert, wéi wäit doduerch d'Präisstabilitéit an der Eurozon a Gefor ass.

Fir d'Mass vun de Suen am Ëmlaf ze beaflossen, leet d'Europäesch Zentralbank de [[Leetzëns]]saz (''Taux directeur'') fest, dee fir déi ganz Eurozon gëllt.

== Funktiounsweis ==
D'Aarbechte vun der EZB ginn duerch dës 3 Entscheedungsinstanzen definéiert:

* Den ''Directoire'' sëtzt sech zesummen aus dem President, dem Vizepresident a véier anere Memberen, déi all vun de Staats- a Regierungscheffe vun de Länner vun der Eurozon eenheetlech op 8 Joer designéiert goufen. Éischte President war de [[Wim Duisenberg]], am November [[2003]] gouf de [[Jean-Claude Trichet]] säin Nofollger, den November 2011 war et de [[Mario Draghi]], an zanter 2020 ass et d'[[Christine Lagarde]]. Den Directoire sëtzt Wärungspolitik ëm, sou wéi se vum Conseil vun de Gouverneure vun den Zentralbanken (kuckt méi wäit ënnen) decidéiert gouf, a gëtt den nationalen Zentralbanken Instruktiounen. Hien ass verantwortlech fir d'alldeeglech Gestioun vun der EZB.
* De ''Conseil vun de Gouverneure vun den Zentralbanken'' ass dat iewescht Decisiouns-Organ vun der EZB. E sëtzt sech zesummen aus de 6 Membere vum Directoire an de Gouverneure (Presidente) vun de 16 Zentralbanken aus der Eurozon. Hien decidéiert iwwer d'Wärungspolitik an der Eurozon, an e leet d'Zënssätz fest, zu deenen d'Geschäftsbanke bei der Zentralbank Sue léine kënnen.
* Den ''Erweiderte Conseil'', an deem de President an de Vizepresident vun der EZB, souwéi d'Gouverneure vun den Zentralbanke vun alle 27 EU-Memberstaaten zesummekommen. Den Erweiderte Conseil dréit ë.&amp;nbsp;a. dozou bäi, d'Ausbreedung vun der Eurozon mat ze preparéieren.

[[Fichier:Signatures of Duisenberg, Trichet and Draghi on 10 euro banknote.JPG|thumb|Ënnerschrëfte vun den 3 éischte Presidenten op engem 10-Euro-Billjee (2002er Serie).]]

== Soss ==
Op all [[Eurobilljeeën|Euroschäin]] stinn um Avers laanscht de lénkse Bord vun der neier Serie 9 Mol d'Initiale vun der EZB an den offizielle Sprooche vun der Europäescher Unioun&lt;ref&gt;
D'kroatesch Variant, ESB, feelt drop, well ugefaange gouf déi zweet Serie anzeféieren, ier Kroatien en EU-Memberstaat war.&lt;/ref&gt; (op der aler Serie waren et just 5, uewenn am Eck):
* BCE: Spuenesch, Franséisch, Italienesch, Portugisesch, Rumännesch
* ECB: Englesch, Dänesch, Hollännesch, Lettesch, Litauesch, Slowakesch, Sloweenesch, Schweedesch, Tschechesch
* ЕЦБ: Bulgaresch
* EZB: Däitsch
* EKP: Estesch, Finnesch
* EKT: Griichesch
* EKB: Ungaresch
* BĊE: Malteesesch
* EBC: Polnesch

D'Ënnerschrëft op der 2002er-Serie ass, bei de Schäiner, déi bis 2003 gedréckt goufen, déi vum Wim Duisenberg, déi vun 2004 bis 2011 droen déi vum Jean-Claude Trichet, déi bis 2019 vum Mario Draghi, an zanterhier déi vun der Christine Lagarde, déi och op der neier Serie drop ass.

== Literatur ==
* Otmar Franz: ''Die Europäische Zentralbank'', Europa-Union-Verlag, Bonn, 1990

== Kuckt och ==
* [[Zentralbank]]
* [[Institutioune vun der Europäescher Unioun]]
* [[Euro]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.ecb.int Website vun der EZB]

{{LinkPortalEU}}
{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Zentralbanken]]
[[Kategorie:Frankfurt/Main]]
[[Kategorie:Europäesch Institutiounen an Organer|Zentralbank]]
[[Kategorie:Euro]]
[[Kategorie:Wärungspolitik vun der Europäescher Unioun]]
[[Kategorie:Europäesch Zentralbank| ]]</text>
      <sha1>41l7gjj2sp8zqeggjji733fn5t3ampn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Betzder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4267</id>
    <revision>
      <id>2686460</id>
      <parentid>2686182</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ k</comment>
      <origin>2686460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7401" sha1="ma3ykc81arvevaju1g5usakini5rofi" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Betzdorf 
 | Numm (Däitsch) = Betzdorf
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Betzder}}
 | Fläch  = 2.608 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|41|15|N|06|20|59|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Betzder
 | nord = 
 | nord-est =[[Gemeng Biwer|Biwer]]
 | est =  [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
 | sud-est= [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]]
 | sud= [[Gemeng Schëtter|Schëtter]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
*[[Betzder]] (''de: Betzdorf'')
*[[Bierg (Betzder)|Bierg]] (''de: Berg'')
*[[Menster]] (''de: Mensdorf'')
*[[Ouljen]] (''de: Olingen'')
*[[Rued-Sir]] (''fr: Roodt/Syre'')

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
*[[Banzelt]]
*[[Haupeschhaff]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms betzdorf luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 49}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Écartelé: aux I et IV d'azur à la croix ancrée d'argent: au II et III d'argent au lion d'azur armé et lampassé de gueules; à la clef de gueules posée en pal, le panneton en haut, brochant sur le tout.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[22. November]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[22. Februar]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 541 - Projet: [[Marcel Lenertz]] (1984)}}

De gréissten Deel vun der haiteger Gemeng war an der Feudalzäit vun der [[Probstei]] [[Gréiwemaacher]] ofhängeg (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronné d'or: à la clef d'argent en barre brochant sur le tout''). Trotzdeem war Betzder eng eegen Herrschaft, déi hannereneen enger ganzer Rei vun Häre gehéiert huet, dorënner déi vu Bartreng, Lelleg, Berbuerg, [[Buerg Eltz|Eltz]], Bierg a [[Mohr de Waldt]]. D'Wope vu Betzder si just ouni [[Faarf (Heraldik)|Faarf]] bekannt (''à la croix ancrée''). Op der anerer Säit sinn déi vu Lelleg bekannt (''d'azur à la croix ancrée d'argent''). Wat Mensder ugeet, schéngt et, datt dës Uertschaft am [[14. Joerhonnert]] eng Herrschaft ausgemaach huet, op alle Fall gouf et am Joer 1348 gouf et e Jang vu Mensder (''un cerf passant sur une terrasse'' (onbekannt Emailer)). Méi spéit ass d'Uertschaft un d'Baronge vu [[Pouilly-sur-Meuse]] iwwergaangen (als éischt ''d'argent au lion d'azur'', duerno ''d'argent au lion d'azur armé et lampassé de gueules'').

De Wope besteet aus engem a Véierel gedeelten (''écartelé'') Schëld vu Lelleg a vu Pouilly, mat driwwer engem Schlëssel, dee [[Gréiwemaacher]] symboliséiert.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Betzder gëtt zanter 2011 nom [[Proporz-Walsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Als Folleg vun de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 baséiert de Schäfferot op enger [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-Koalitioun.

Zanter 2023 ass de [[Marc Ries]] (CSV) Buergermeeschter vu Betzder.

=== Zesummesetzung ===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 2011 || 4 || '''3''' || '''3''' || 1 || -
|- 
| 2017 || '''3''' || 2 || 3 || '''3''' || -
|- 
| 2023 || '''4'''|| 2 || 3 || '''2'''|| 0
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

[[Fichier:GemTur1.JPG|upright|thumb|D'Gemeng vu Betzder]]

=== Buergermeeschteren ===
{{div col|cols=3}}
* 1800 - 1807: [[Jean Engel]]
* 1808 - 1816: [[Jean Baptiste Weidert]]
* 1816 - 1823: [[Peter Erpelding|Peter (Pierre) Erpelding]]
* 1823 - 1843: [[Hubert Petry]]
* 1844 - 1854: [[François Hoffmann]]
* 1855 - 1870: [[Nicolas Erpelding]]
* 1871 - 1888: [[Christophe Weber]]
* 1889 - 1901: [[Nikolas Metzdorf]]
* 1902 - 1908: [[François Hoffmann]]
* 1909 - 1930: [[Johann-Peter Heinen]]
* 1930 - 1941: [[Jean Barthel]]
* 1944 - 1947: [[Jean Barthel]]
* 1947 - 1954: [[Maurice Meyer]]
* 1954 - 1963: [[Jean-Pierre Mangen]]
* 1964 - 1975: [[Jean-Pierre Dondelinger]]
* 1976 - 1981: [[Guy Engel]]
* 1982 - 1987: [[René Muller]]
* 1988 - 1999: [[Rhett Sinner]]
* 2000 - 2011: [[Marie-Josée Frank]] (CSV)
* 2011 - 2013: [[Rhett Sinner]] (DP)
* 2014 - 2017: [[Edgard Arendt]] (déi gréng)
* 2017 - 2023: [[Jean-François Wirtz]]
* zanter 2023: [[Marc Ries]]
{{div col end}}

==Rieder Bëschkierfecht==
D'Gemeng Betzder huet als éischt am Land e [[Bëschkierfecht]] ageriicht. E steet allen Awunner vu Lëtzebuerg zur Dispositioun.

{{Méi Info 1|Rieder Bëschkierfecht}}

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Betzder ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[CNI-Syrdall Schwemm]]
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SITEG]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}

== Perséinlechkeeten aus der Gemeng Betzder ==

* [[Nicolas Berger]] (1800-1883), Affekot, Banquier a Politiker,
* Prënz [[Guillaume vu Lëtzebuerg (1963)|Guillaume Marie Louis Christian vu Lëtzebuerg]] (*1963),
* [[Henri vu Lëtzebuerg|Groussherzog Henri vu Lëtzebuerg]] (*1955),
* Prinzessin [[Margaretha vu Lëtzebuerg]] (*1957),
* Prinzessin [[Marie-Astrid vu Lëtzebuerg]] (*1954),
* [[Jean vu Lëtzebuerg (1957)|Jean Nassau]], gebuer als Prënz Jean-Félix-Marie-Guillaume vu Lëtzebuerg (*1957),
* [[Bernard Molitor]] (1755-1833), Konschtschräiner.
* [[Guy Diederich]] (*1957), Geeschtlechen an Éierebierger vun der Gemeng.
== Literatur ==
* Feller, John: &quot;Von Ortstafeln und Gemeindesektionen - Zur territorialen Gliederung der Gemeinde Betzdorf&quot;, in: &quot;50 Jar Menster Quetschekiermes (1974-2024)&quot;, Amicale vun de Menster Duerfveräiner, 2026, S. 417-429.

== Kuckt och ==
* [[Gare Betzder]]
* [[Schlass Betzder]]
* [[Widdebierg]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.betzdorf.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Betzder]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/betzdorf D'Gemeng Betzder op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Betzder]]
[[Kategorie:Gemeng Betzder| ]]</text>
      <sha1>ma3ykc81arvevaju1g5usakini5rofi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Biwer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4269</id>
    <revision>
      <id>2686470</id>
      <parentid>2686164</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5495" sha1="fyhe0es0arhx0shz6ip5j8o9p6z3p9c" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Biwer 
 | Numm (Däitsch) = Biwer
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Biwer}}
 | Fläch  = 2.314 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|42|26|N|06|22|25|O}}
 |Wopen=BIWER_wappen.png}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Biwer gehéiert zum [[Kanton Gréiwemaacher]] a läit am Oste vum Land, am Dall vun der [[Biwer Baach]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Biwer
 | nord =  [[Gemeng Bech|Bech]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Manternach|Manternach]]
 | sud-est = [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
 | sud= [[Gemeng Betzder|Betzder]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Biwer]]
* [[Biwerbaach]]
* [[Breinert]]
* [[Bruch (Biwer)|Bruch]]
* [[Buddeler]]
* [[Buddelerbaach]]
* [[Haastert]] (''de: Hagelsdorf'')
* [[Wecker (Biwer)|Wecker]]
* [[Wecker Gare]]
* [[Weydeg]]
{{Div col end}}
=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Breinertknupp]]
* [[Buddelerbaach]]
* [[Klosmillen]]
* [[Marxmillen]]
* [[Sirdall (Biwer)|Sirdall]]
* [[Wecker Gronn]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:BIWER wappen.png|123x123px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 53}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'or à la croix ancrée de gueules, au chef d'azur chargé de deux crosses d'abbé d'or, garnies d'argent, affrontées et posées en sautoir, liées par deux annelets entrelacés d'argent.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[12. Juli]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. Oktober]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 1220 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985.}}

D'Feld mam Ankerkräiz ass aus dem Wope vun den Häre vu [[Berbuerg]] (''d'or à la croix ancrée de gueules'') vun deenen – vum [[11. Joerhonnert]] un – de gréissten Deel vum Territoire vun der haiteger Gemeng ofgehaangen huet.

D'[[Bëschofsstaf|Bëschofsstief]] symboliséieren d'[[Abtei Iechternach|Abteie vun Iechternach]] a vun Tréier ([[Abtei Sankt Maximin Tréier|Sankt Maximin]]).

D'Réng sinn aus dem Wope vun der ''Famill Wecker'' (och nach „Weckert“, „Wecquer“, oder „Vecquer“; ''d'azur à la fasce d'argent accompagnée en chef de deux annelets entrelacés du même et en pointe d'une étoile à six rais aussi d'argent''), vun deenen der e puer, ëm 1700, Häre vun Donven a Gréiwemaacher waren.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |iwwerschrëft= == Demographesch Entwécklung ==
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1843 - 1849: N. Mehlen&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/kszp2r/pages/4/articles/DTL59 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933]. In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 75 (30.03.1934), p. 4 [Digitised by the National Library of Luxembourg.&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1879: M. Kermer
* 1885 - 1897: P. Petesch
* 1897 - 1902: [[André Duchscher]]
* 1902 - 1904: Michel Meyers
* 1904 - 1911: André Duchscher
* 1911 - 1915: Mathias Mehlen
* 1915 - 1920: [[Maurice Duchscher]]
* 1920 - [≥1933]: Franz Penning&lt;ref name=BMs/&gt;
*... - ≥ 1963: J.-P. Hubert
* 1964 -1982: [[Georges Hurt]]
* 1982 - 1993: Emile Kalmes&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/m9sbxtrfvt/pages/28/articles/DIVL2293 Nach 30-jähriger Tätigkeit im Gemeinderat: Emile Kalmes erhielt die Urkunde des Ehrenbürgermeisters.] In: Tageblatt, nº 15 (19.01.2000), p. 28 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt; 
* 1994 - 2017: [[Nicolas Soisson]]
* zanter 2017: Marc Lentz

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Biwer ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]: 
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]

== Perséinlechkeeten aus der Gemeng Biwer ==
* [[Georges Hurt]] (1922-1997), Resistenzler, Staatsaarbechter a Politiker,
* [[Victor Kirchen]] (1898-1970), Vëlossportler.

== Kuckt och ==
* [[FC Jeunesse Biwer]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.biwer.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Biwer]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/biwer D'Gemeng Biwer op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.fcbiwer.lu/ Websäit vum FC Jeunesse Biwer]
* [http://www.pompjeenbiwer.lu/ Pompjeeë Biwer]
* [http://homepages.internet.lu/biwermusek/haapt/haapt.html Musek vu Biwer]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Biwer]]
[[Kategorie:Gemeng Biwer| ]]</text>
      <sha1>fyhe0es0arhx0shz6ip5j8o9p6z3p9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Buerschent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4272</id>
    <revision>
      <id>2686471</id>
      <parentid>2686185</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5630" sha1="24jciuosv9xvuvmac7tg30nkulygd5a" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Bourscheid 
 | Numm (Däitsch) = Burscheid
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Buerschent}}
 | Fläch = 3.686 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|54|33|N|06|03|46|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Buerschent
 | nord-ouest =  [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]&lt;br&gt;[[Gemeng Géisdref|Géisdref]]
 | nord =  [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]]
 | nord-est = [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]]
 | est =  [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | sud-est = [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng op der Sauer]]
 | sud= [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Feelen|Feelen]]
 | ouest = [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
}}
=== Uertschaften an der Gemeng ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Buerschent]]
* [[Buerschter Millen]]
* [[Buerschter Plage]]
* [[Closdellt]]
* [[Enteschbaach]]
* [[Fléiber (Buerschent)|Fléiber]]
* [[Fridbësch]]
* [[Giewelsmillen]]
* [[Kiemen]]
* [[Lëpschent]]
* [[Méchela]]
* [[Scheedel]]
* [[Schlënnermanescht]]
* [[Welschent]]
{{Div col end}}

===Häff a Lieu-diten===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Aasselbuer-Kiemen]]
* [[Bamhaff]]
* [[Bramillen]]
* [[Buerschter Millen]]
* [[Buerg Buerschent|Buerschter Schlass]]
* [[Enteschbaach (Lieu-dit)|Enteschbaach]]
* [[Féischterbierg]]
* [[Féischterhaff]]
* [[Lëpschter Dällt]]
* [[Wandhaff (Buerschent)|Wandhaff]]
* [[Wilspull]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

En Deel vum ''Lëpschter Bann'' ass 1929 vun der Gemeng Buerschent ewechgeholl a bei d'[[Gemeng Houschent]] geprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1929/01/10/n1|Titel=Loi du 10 janvier 1929, ayant pour objet d'incorporer une partie du territoire de la section de Lipperscheid, commune de Bourscheid, dans la commune de Hoscheid|Gekuckt=08.06.2026|Datum=10.01.1929|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bourscheid luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 59}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'argent au château à cinq tours de gueules, posé sur une montagne de sinople chargé d'une coquille d'or, le château surmonté de trois feuilles de nénuphar, de gueules posées 2 et 1.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[2. September]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 945 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}&lt;br&gt;
|}
=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* ...
* 1964-1993: [[Nicolas Leyder]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://bourscheid.lu/wp-content/uploads/2021/10/De-Buurschter-2021.02.pdf|Titel=De Buurschter 02.2021|Gekuckt=20 Dezember 2021|Auteur=Gemeng Buerschent|Datum=Dezember 2021}}&lt;/ref&gt;
*1994&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/sx44n6dtnd/pages/19/articles/DIVL1979 Ehrung der neuen Gemeinderäte Ein Dorf feierte seine Vertreter.] In: Tageblatt, nº 5 (07.01.1994), p. Seite 19 [Digitised by the National Library of Luxembourg]&lt;/ref&gt; - 2005&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/46gn1f/pages/38/articles/DTL373 Norden: Ende des Sonderwegs.] In: d'Lëtzebuerger Land, 52. Jg., nº 41 (14.10.2005), p. 10 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;: Jean Schockmel
*zanter 2006: [[Annie Nickels-Theis]]

== Interkommunal Syndikater ==

D'Gemeng Buerschent ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=5}}
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Jumelage ==
* [[Burscheid]] an {{DEU}}

== Kuckeswäertes ==
* D'[[Buerg Buerschent]], och nach ''Buerschter Schlass'' genannt.
*Den Napoléonsknäppche mat senger Aussiichtsplattform, 700m westlech vun der Zentralschoul Buerschent
*Den Aussiichtspunkt [[Gringlee]], ëstlech vu Lëpschent
*D'[[c:Category:Saint Donatus statue Michelau|Donatusmonument]] zu Méchela
*D'[[Méchelskapell an der Ieweschter Schlënner]]

== Literatur ==
* Rasqué, Fritz: ''Bourscheid - Geschichte einer alten Pfarrei'', 1944, Bourg-Bourger, Lëtzebuerg, 430 S.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
* [[Bourscheid (Moselle)|Bourscheid]] am [[Departement Moselle]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.bourscheid.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Buerschent]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/bourscheid D'Gemeng Buerschent op der Websäit vum Syvicol]
{{Autoritéitskontroll}}{{Clearboth}}
[[Fichier:Buerschent.jpg|thumb|center|750px|Buerschent vum ''Béchel'' aus gesinn]]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Buerschent]]
[[Kategorie:Gemeng Buerschent| ]]</text>
      <sha1>24jciuosv9xvuvmac7tg30nkulygd5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Diddeleng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4289</id>
    <revision>
      <id>2686475</id>
      <parentid>2686192</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12801" sha1="ofjtzju1gwx2mit3omlfph8tfs1mlcz" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Dudelange 
 | Numm (Däitsch) = Düdelingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Diddeleng}}
 | Fläch = 2.138 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|28|56|N|06|05|04|O}}
 }}
[[Fichier:Diddeleng Quartier Italien.jpg|thumb|De [[Quartier Italien]].]]
[[Fichier:Kierch Diddeleng.jpg|thumb|upright|D'[[Kierch Diddeleng]].]]
D''''Gemeng Diddeleng''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]]. Se läit am Kanton [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft [[Diddeleng]] vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Diddeleng läit am Nordoste vum [[Loutrengen|loutrengesche]] [[Minettsgéigend|Minettsbaséng]] um Bord vun der [[Cuesta]] vum [[Bajocium]] am Dall vun der [[Diddelengerbaach]].

De Süde vum Dall, wou grouss Industrieanlage stinn, ass vun Osten hier vun den Héichte vum [[Dogger (Geologie)|Dogger]]plateau begrenzt an no Norden an Nordoste geet en op an den Dall vun der [[Gander]] an der [[Uelzecht]].

=== Topographie ===
Am Nordweste steet eng eenzel Kopp de [[Gehaansbierg]], ee sougenannten [[Ëmlafbierg]], mat enger Héicht vu 405&amp;nbsp;m, op deem Reschter vun enger Buergruin a réimescher Festung ze fanne sinn.

Den héchste Punkt ass op der Grenz vun [[Téiteng]] um ''[[Kalebierg]]'' op 435&amp;nbsp;m.

Eng besser bekannt héich Plaz ass de ''[[Ginzebierg]]'' deen eng Héicht vu 424&amp;nbsp;m ([[NG-L]]) huet, an ënner deem op engem Plateau op enger Héicht vu 417,5 Meter den [[Sender vun Diddeleng|RTLs-Sender]] steet, deen e bei klorem Wieder op méi wéi 20&amp;nbsp;km gesi kann.

Den déifste Punkt ass am ''Thilleweier'' op der franséischer Grenz op 256&amp;nbsp;m.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Diddeleng
 | nord = [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]
 | nord-est =[[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | est = 
 | sud-est = [[Zoufftgen]] 
 | sud= [[Wuelmereng]] (F) - [[Kanfen]] (F)
 | sud-ouest = 
 | ouest =   [[Gemeng Keel|Keel]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
Déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng ass d'Stad [[Diddeleng]].

=== Quartieren a Sektiounen ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Balzeng]]
* [[Biereng (Diddeleng)|Biereng]]
* [[Brill (Diddeleng)|Brill]]
* [[Butschebuerg]]
* [[Gafelt]]
* [[Italien (Diddeleng)]]
* [[Op der Schmelz]]
* [[Um Däich]]
* [[Boltebierg]]
* [[Ribbeschpont]]
* [[Tattebierg]]
* [[Wolkeschdall]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Duerch d'Gesetz vum [[4. August]] [[1907]] krut Diddeleng den Titel &quot;Stad&quot;. Mat deem Gesetz ginn déi zwee fréier Dierfer [[Biereng (Diddeleng)|Biereng]] a [[Butschebuerg]] an d'Stad mat iwwerholl a sinn haut Quartiere vun Diddeleng.

D'Geschicht vun Diddeleng ass staark markéiert vun der industrieller Entwécklung am Minett. Gläich an der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert war Diddeleng eng Héichbuerg vun der Stolfabrikatioun. Et war eng grouss Schmelz mat [[Héichuewen|Héichiewen]], engem [[Stolwierk]] an engem [[Walzwierk]] opgeriicht ginn, mat spéider niewendrun enger [[Galvan]]iséierungsanlag, enger Sauerstoffanlag, a mat der [[Gare Diddeleng-Schmelz]] fir déi fäerdeg Produkter op Zich ze verlueden. De Schinnequai ass haut nach ee Begrëff fir all Diddelenger.

Ëm 1882 hunn d'Patrone vun der [[Diddelenger Schmelz]] den Optrag ginn fir eng [[Zillebäckerei]] opzeriichten, well si Zille gebraucht hu fir hir Hangaren, Atelieren a Kamäiner ze bauen, an awer och fir d'Aarbechterhaiser an de Kolonië wéi am Brill an der ''Hondsgaass'' (rue du Travail), an an der ''Lachegaass'' (rue de Zoufftgen). Déi Fabrick gouf vun engem belschen Industriellen dem Victor Tassin opgeriicht op der Plaz déi haut de Quartier ''Wolkeschdall'' ass.

No der Restrukturéierung vun der [[Arbed]] an den 1980er Joren ass nëmme méi ee kaalt Walzwierk an eng Beschichtungsanlag iwwreg bliwwen.

Duerno hu sech zu Diddeleng a ronderëm kleng, mëttel an och e puer méi grouss Industrien niddergelooss sou wéi ''Ewald Giebel'', ''Husky'', a ''Luxguard''.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:LUX Dudelange COA.svg|100px]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;''falsche Wopen'':[[Fichier:LUX Dudelange incorrect COA.svg|100px|falsch]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 83}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;''D'or au lion de sable.''
{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[xy]] [[19yx]] - --&gt;[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] [[4. August]] [[1908]] - (net publizéiert) - Projet: [[Nicolas van Werveke]] 1908.}}

De Gemengewopen ass eng Variant vun deem vun der aler Famill vun Diddeleng (''d'argent au lion de gueules couronné d'or''). D'Gemengeverwaltung hat gefrot fir e Wopen « ''d'or au lion couronné de sable'' » däerfen ze féieren, well se geduecht hat, datt dat de Wope vun der Famill vun Diddeleng gewiescht wär.

Vun ongeféier 1950 un hat d'Stad Diddeleng e Wope gebraucht mat enge Léiw mat gesplécktem Schwanz « ''passé en sautoir'' ». Dee Léiw stëmmt net mam offizielle Wopen iwwereneen an ass och onberechtegt. Dëse Léiw geet op eng falsch Behaaptung zeréck, no där all Léiwen zu Lëtzebuerg mat gesplécktem Schwanz « ''passé en sautoir'' » misste sinn. Eng änlech falsch Behaaptung ass, fir de Léiw « ''armé et lampassé de gueules'' » duerzestellen.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
| breet=650}}
&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vun Diddeleng gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2017 aus 19 (bis 2011: 17, bis 1999: 15) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[DP]] 
|- 
| 1999 || 1 || 2 || 1 || - || '''11''' || - 
|- 
| 2005 || 0 || 4 || 2 || - || '''11''' || -
|- 
| 2011 || 1 || 3 || 2 || 1 || '''10 ''' || -
|- 
| 2017 || 1 || 5 || 2 || 1 || '''10''' || -
|- 
| 2023 || 1 || 4 || 2 || 1 || '''10''' || 1 
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 3}}
* 1797–1798: [[Jean Magnette]]
* 1798–1799: [[Michel Krips]]
* 1799–1801: [[Jean Michel Philippart]]
* 1801–1804: [[Michel Weber (Buergermeeschter)|Michel Weber]]
* 1804–1805: [[Max Boland]]
* 1805–1807: [[Orphée Bernard]]
* 1807–1814: [[Frantz Plutot]]
* 1815–1821: [[Jean Baptiste Schmitt]]
* 1822–1836: [[Jean Pierre Gérard]]
* 1836–1844: [[Pierre Theis (Politiker I)|Pierre Theis]]
* 1844–1849: [[Michel Berwick]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849–1854: [[Jean Antoine Philippart]]
* 1854–1861: [[Michel Landtgen]]
* 1861–1863: [[Henri Steichen]]
* 1864–1882: [[Franz Theis]]
* 1882–1893: [[Michel Adolphe Sinner]]
* 1894–1896: [[Pierre Theis (Politiker II)|Pierre Theis]]
* 1897–1902: [[Jean Nieles]]
* 1903–1914: [[Pierre Theis (Politiker II)|Pierre Theis]]
* 1914–1920: [[Jean Berchem]]
* 1920–1925: [[Michel Gindt]]
* 1925–1928: [[François Scholer]]
* 1929–1935: [[Emile Ludwig]]
* 1935–1946: [[Théodore Thiel]]
* 1946–1965: [[Jean Fohrmann]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1965–1973: [[René Hartmann]]
* 1973–1984: [[Nicolas Birtz]]
* 1985–1993: [[Louis Rech]]
* 1994–2004: [[Mars Di Bartolomeo]]
* 2004-2014: [[Alex Bodry]]
*zanter 2014: [[Dan Biancalana]] 
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Naturschutzgebitt Haard|Naturpark Haard]]
* [[Gehaansbierg]]
** Buergruinen
** Aussiichtstuerm mat Plattform op 16 Meter Héicht
** [[Kapell Diddeleng-Butschebuerg (Gehaanskapell)|Gehaanskapell]]
* D'[[Kierch Diddeleng|Kierch St. Martin]] an déi restauréiert [[Uergel an der Kierch vun Diddeleng|Stahlhut Uergel]] vun 1912
* D'[[Kapell Diddeleng-Butschebuerg (Lukaskapell)|Lukaskapell vu Butschebuerg]]
* D'[[Kapell Diddeleng-Biereng|Jousefskapell vu Biereng]]
* D'[[Eligiuskapell Diddeleng|Eligiuskapell vun Diddeleng]]
* Den 285 Meter héijen [[Sender vun Diddeleng|Antennepotto vun RTL]] um Ginzebierg
* De [[Regionalmusée vun den Zwangsrekrutéierten]]
* [[Waassertuerm + Pomhouse]], fréier Infrastrukture vun der Schmelz, déi zu engem Fotosmusée ëmgebaut goufen

== Billergalerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=3&gt;
An der Niddeschgaass-101.jpg|D'Niddeschgaass am Zentrum
Gehaansbierg schmuel.jpg|De [[Gehaansbierg]]
Wasserturm und Pumpenhaus Dudelange 01.jpg|Waassertuerm + Pomhouse
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=3&gt;
CNA--Gebai--w.jpg|[[Kulturzentrum Opderschmelz]]
Diddeleng Galerie Dominique Lang-001.jpg|D'[[Galerie Dominique Lang]] am Quartier Brill
Butschebuerg Vue iwwer.jpg|Vue iwwer Butschebuerg op den [[Sender vun Diddeleng|RTL-Antennepotto]]
&lt;/gallery&gt;

== Bekannt Diddelenger ==
{{div col|col=2}}
* [[Andy Bausch]], Filmregisseur
* [[Benny Berg]], Politiker
* [[Nic Biever]], Politiker
* [[Alex Bodry]], Politiker
* [[Roland Bombardella]], Liichtathleetik-Sportler an Offizéier
* [[Mars Di Bartolomeo]], Politiker
* [[Pierre Cao]], Komponist an Dirigent
* [[Colette Flesch]], Politikerin a Fechterin
* [[Jean Fohrmann]], Buergermeeschter, Papp vun der [[Marthe Bigelbach-Fohrmann]] a Grousspapp vum [[Alex Bodry]]
* [[Roger Gilson]], Vëlossportler
* [[Germaine Goetzinger]], Literaturwëssenschaftlerin
* [[Jean Hengen]], Äerzbeschof
* [[Erna Hennicot-Schoepges]], Politikerin
* [[Nic Hoffmann]], Geschäftsmann a Gemengerot, bekannt als den Zockernicki
* [[Dominique Lang]], Moler
* [[Fleur Maxwell]], Äiskonschtleeferin
* [[Ernest Mengel]], Foussballspiller an Olympionik
* [[Florian Mengel]], Foussballspiller
* [[Wenzel Profant]], Resistenzler, Moler a Sculpteur
* [[Jos Romersa]], Turner
* [[Etienne Schneider]], Politiker
* [[Edy Schütz]], Vëlossportler
* [[Andrée Viénot]], franséisch Politikerin (Duechter vum [[Émile Mayrisch]])
{{div col end}}

== Partnerschafte mat auslännesche Stied ==
* [[Lauenburg/Elbe]] an {{DEU}}, zanter 1958, ([http://www.lauenburg.de])
* [[Manom]] a {{FRA}}, zanter 1958, ([http://www.mairie-manom.com])
* [[Lebork]] a {{POL}}, zanter dem 29. September 2001, ([http://www.lebork.pl])
* [[Feltre]] an {{ITA}}
* [[Arganil]] a {{POR}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Diddeleng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[PRO-SUD]]
* [[SEBES]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[STEP (Beetebuerg)|STEP]]
* [[SYVICOL]]
* [[TICE]]
{{Div col end}}

== Literatur zum Theema ==
* ''100 Joer Diddeleng'', Bäilag vum [[Tageblatt]] Nr. 286 vum 8. Dezember 2007, 24 S.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[F91 Diddeleng]]
* [[Centre de documentation sur les migrations humaines]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.dudelange.lu/ Offiziell Säit vun der Stad Diddeleng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/dudelange D'Gemeng Diddeleng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.hmd.lu/ Offiziell Säit vun der Diddelenger Stadmusek]
* [https://web.archive.org/web/20030904235014/http://www.tice.lu/ TICE]
* [http://www.f91.lu Den F91 Diddeleng]
* [http://www.ecoles-dudelange.lu Diddelenger Schoulen]
* [http://www.ced.lu Diddelenger Schachclub]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Diddeleng| ]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Diddeleng]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Diddeleng]]
[[Kategorie:Kanton Esch-Uelzecht]]</text>
      <sha1>ofjtzju1gwx2mit3omlfph8tfs1mlcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Kiischpelt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4332</id>
    <revision>
      <id>2686357</id>
      <parentid>2685250</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8929" sha1="tcd1ey9xjzwtzk61un196uq8sbdn31a" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Kiischpelt 
 | Numm (Däitsch) = Kiischpelt
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Kiischpelt}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|59|31|N|6|0|22|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Wolz]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng ass de 14. Juli 2005 aus der [[Gemengefusioun|Fusioun]] vun den deemolege Gemenge [[Gemeng Kautebaach|Kautebaach]] a [[Gemeng Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] entstanen a besteet zanter dem 1. Januar 2006&lt;ref&gt;''[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2005/07/14/n7/jo Loi du 14 juillet 2005 portant fusion des communes de Kautenbach et de Wilwerwiltz]''
&lt;/ref&gt;. Et ass eng vun deene Gemengen zu Lëtzebuerg, déi net den Numm vun enger Uertschaft droen: „de Kiischpelt“ heescht dee Streech, an deem d'Uertschafte vun der Gemeng leien.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Numm ==
Den Numm ''Kiischpelt'' kënnt vum däitsche Wuert „Kirchspiel“, wat op déi fréier Par vu [[Pënsch]] hiweist zu där d'Uertschaften [[Äischer]], [[Draufelt]], [[Lellgen]], Pënsch, [[Siwwenaler]] a [[Wëlwerwolz]] gehéiert hunn.

Am Däitschen ass „Kirchspiel“, „Kirchsprengel“ oder „Kirchensprengel“ d'Wierkungsgebitt vun engem Geeschtlechen. De „Sprengel oder Aspergil“ ass d'[[Wäiwaasseschbiischt]] mat där geseent gëtt.

==Geographie ==
===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Kiischpelt
 | nord-est = 
 | nord-ouest = 
 | nord = [[Gemeng Clierf|Clierf]]
 | ouest = [[Gemeng Wolz|Wolz]]
 | est =  [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]]
 | sud = [[Gemeng Géisdref|Géisdref]]
 | sud-ouest = 
 | sud-est =  [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Kautebaach'''
* [[Alschent]]
* [[Kautebaach]]
* [[Mäerkels]]
'''Fréier Gemeng Wëlwerwolz'''
* [[Äischer]]
* [[Lellgen]]
* [[Pënsch]]
* [[Wëlwerwolz]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Kautebaach'''
* [[Schibbreger Millen]] 
* [[Schibbreger Schlass]]

'''Fréier Gemeng Wëlwerwolz'''
* [[Fréiresmillen]]
* [[Koenerhaff|Konerhaff]] 
{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Gemeng Kiischpelt ass den [[1. Januar]] [[2006]], op Basis vum Gesetz vum [[14. Juli]] [[2005]], aus der Fusioun vun der [[Gemeng Wëlwerwolz]] (mat den Uertschafte [[Wëlwerwolz]], [[Äischer]], [[Lellgen]] a [[Pënsch]]) an der [[Gemeng Kautebaach]] (mat den Uertschafte [[Kautebaach]], [[Alschent]] a [[Mäerkels]]) entstanen.
[[Fichier:Lellgen w.jpg|thumb|Lellgen]]
[[Fichier:Webwalking-kriipsewe.ogv|thumb|thumbtime=16.1|Franz Binsfeld: de Kriipsewee. - virgedroe virun der Schuttbuerg]]
&lt;gallery&gt;
Fichier:Map Wilwerwiltz.PNG|Wëlwerwolz...
Fichier:Map Kautenbach.PNG|a Kautebaach...
Fichier:Kiischpelt map.svg|...fusionéieren zu Kiischpelt.
&lt;/gallery&gt;

[[Fichier:F-Clement_N-Liez_vue-du-chateau-de-schuttbourg.png|thumb|D'Schüttbuerg. Zeechnung vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], 1834.]]
[[Fichier:N-Liez_chateau-de-schuttbourg.png|thumb|upright|D'Schüttbuerg. Zeechnung vum [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], 1834.]]
[[Fichier:Luxemb Lellingen Narcissus population.jpg|thumb|D'Lohrblumme bei Lellgen]]
[[Fichier:Luxemb Lellingen Narcissus pseudonarcissus.jpg|thumb|upright|Eng Lohrblumm]]

===Wopen===
D'Gemeng Kiischpelt huet keen eegene Wopen. Beim Fusiounsgesetz ass keen ernimmt, an no der Fusioun huet d'Gemeng sech net ëm en neie Wope beméit. Déi zwéi Wope vun de fréiere Gemenge sinn dohier am Gebrauch bliwwen.
:De Wope vu Kautebaach setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de Grofe vu Wolz (''d'or au chef de gueules''), aus dem Wope vum [[Bernard vu Claivaux|Hellege Bernard]]&lt;ref&gt;Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg, Säit 141.&lt;/ref&gt; (''de sable à la bande échiquetée d'argent et gueules''), dee Patréiner vun der Par ass, a gläichzäiteg sollen d'Schachfelder drun erënneren datt zu Mäerkels eng Famill Schaack Här a Meeschter war (''échiqueté d'or et de gueules'')
:Beschreiwung aus dem Mémorial am Originaltext:
&lt;blockquote&gt; ''D'or à la hache d'armes en pal de gueules, accostée de deux poissons adossés de sable, au chef échiqueté d'argent et de gueules.''&lt;/blockquote&gt;
:De Wope vu Wëlwerwolz setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de Grofe vu Wolz, aus deem vum This de Wilwerwiltz (''croix recercléé en chef et en pointe''), deem vun den Häre vun Äischer (''fascé d'or et de gueules au lion de sable brochant''), an aus deem vun den Häre vu Boukels, déi och Meeschter zu Pëntsch an zu Wëlwerwolz waren (''d'azur à quatres étoiles à six rais'') [Email onbekannt].
:Beschreiwung aus dem Mémorial am Originaltext:
&lt;blockquote&gt;''De gueules à la croix alésée, recerclée en chef et en pointe, pattée aux flancs, cantonnée de quatres étoiles à cinq rais du même; au chef d'or au lion issant de sable.''&lt;/blockquote&gt;

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |vun=2006
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;br&gt;
{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
* ''virdrun: kuckt [[Gemeng Kautebaach]] a [[Gemeng Wëlwerwolz]]''
* 2006 - 2017: [[Armand Mayer (Politiker)|Armand Mayer]]
* zanter 2017: [[Yves Kaiser]]

== Kuckeswäertes ==
* '''Beach Days am Kiischpelt''' zu Wëlwerwolz all éischte Weekend am August
* '''Konschtfestival''' zu Lellgen um Nationalfeierdag
* '''Kierchen''': Besonnesch kuckeswäert sinn d'Kierchen aus der Gemeng wéinst hirem Mobilier an hirer Architektur: [[Kierch Pënsch|Pënsch]] (Mobilier, Uergel, Klacken), [[Kierch Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] (Uergel, Klacken), [[Kierch Alschent|Alschent]] (Mobilier), [[Kierch Lellgen|Lellgen]] (Architektur, Mobilier, Biller), [[Kierch Mäerkels|Mäerkels]] (Mobilier). Ganz schéi sinn awer och d'Kierche vun [[Kierch Äischer|Äischer]], [[Kierch Draufelt|Draufelt]] a [[Kierch Siwwenaler|Siwwenaler]] (Pënscher Par).
* D'[[Rackés Millen]] zu Äischer (kann iwwer den S.I. Munzen besichtegt ginn)
* '''Lellgen''' als Duerf, en typescht a kuckeswäert Musterduerf aus dem [[Éislek]]
* '''Lorblummen''' (Ouschterblumm, [[Narzissen]]) zur Ouschterzäit am &quot;Loor&quot; bei Lellgen, am Dall vun der [[Lellgerbaach]].
* De [[Kiischpelter Sonnekrees]], de [[Konfluenzpunkt]] wou de 50. [[Geographesch Breet|Breedegrad]] de 6. ëstleche [[Geographesch Längt|Längegrad]] schneit.

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Kiischpelt ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{|
|
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Parc Naturel de l'Our]]
* [[SCHOULKAUZ]]
* [[SIDEC]]
|
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SIVOUR]]
* [[SYVICOL]]
|}

== Literatur ==
*[[Nicolas Bosseler|Bosseler, Nicolas]]: ''Kautenbach Merkholtz - Alscheid, der Kohnerhof und die Schüttburg auf ihrem schicksalhaften Weg durch die Jahrhunderte'', Gemeng Kautebaach 1978.
*[[Michel Schmitt]]: ''Kiischpelt: die Kirchen und Kapellen im Pfarrverband'' Den Text ass vum Michel Schmitt, d'Fotoe vum Andreas Lechtape, Regensburg: Schnell &amp; Steiner, 2003. - 32 Säiten.: ill. ; 17&amp;nbsp;cm (Schnell, Kunstführer; Nr 2545), Bibliogr.
*Geimer, Alwin; Schmit, Charel: Kiischpelt - &quot;Land der Lohhecken&quot;. ''Duerstellung vun den natiirlechen Attraktiounen, dem kulturelle Patrimoine an de sozio-kulturellen Initiativen aus dem Kiischpelt'' In: Theisen, Robert (éd.) Kulturführer Luxemburg. Band 2. S.100-107. Lëtzebuerg 2007''.(éditions Ilôts)''

== Kuckt och ==
* [[Naturpark Our]]
* [[Islek ohne Grenzen EWIV]]
* [[Kiischpelter Cartoonale]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kiischpelt.lu Websäit vun der Gemeng Kiischpelt]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/wiltz/kiischpelt D'Gemeng Kiischpelt op der Websaït vum Syvicol]
* [http://www.sikiischpelt.lu Syndicat d'Initiative Kiischpelt]
* [http://www.jeunesse-kiischpelt.lu Jeunesse Kiischpelt]
* [https://web.archive.org/web/20050130011737/http://kiischpelt.com/ Nightlife am Kiischpelt]
* [http://www.webwalking.lu Webwalking am Kiischpelt]
* [http://quilt.conrad.lu/ Websäit vun der &quot;Quiltgrupp Kiischpelt&quot;]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kiischpelt]]
[[Kategorie:Kanton Wolz]]
[[Kategorie:Gemeng Kiischpelt| ]]</text>
      <sha1>tcd1ey9xjzwtzk61un196uq8sbdn31a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëtzebuerg (Stad)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4341</id>
    <revision>
      <id>2686415</id>
      <parentid>2685822</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42762" sha1="i929ezqrnk7vcwka3c12tcf9jfnir0d" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Luxembourg 
 | Numm (Däitsch) = Luxemburg
 | Kanton = [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Lëtzebuerg}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|36|39|N|06|07|51|O}}
}}
'''Lëtzebuerg''', am Volleksmond dacks just '''''d'Stad''''' genannt, ass eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|lëtzebuergesche Stied]] an d'[[Haaptstad]] vum [[Groussherzogtum Lëtzebuerg]]. S'ass eng vun den {{Gemengenzuel}} lëtzebuergesche [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en a mat {{wikidata|property|P1082}} Awunner ({{wikidata|qualifier|P1082|P585}}) déi Gemeng mat der héchster Bevëlkerung am Land. Den 23. Oktober 2012 hat se d'100.000 Awunner iwwerschratt a gouf domat zu enger Groussstad&lt;ref name=grossstadt&gt;[http://www.tageblatt.lu/nachrichten/luxemburg/story/Luxemburg-Stadt-ist-jetzt-Groe-stadt-18596973 &quot;100.000 Einwohner: Luxemburg-Stadt ist jetzt Großstadt.&quot;] tageblatt.lu, 24. Oktober 2012 11:36; Akt: 24.10.2012 15:50&lt;/ref&gt;.

D'Stad Lëtzebuerg läit um Zesummefloss vun der [[Uelzecht]] an der [[Péitruss]]. Hir Geschicht geet bis an d'[[Réimerzäit]] zeréck, a si gouf wéinst hirer [[Festung Lëtzebuerg|Festung]], déi zanter dem Ufank vun der [[Neizäit]] bis [[1867]] bestoung an ëmmer méi ausgebaut gi war, &quot;[[Gibraltar vum Norden]]&quot; genannt. Déi al Quartieren an d'Befestegunge vun der Stad zielen zu den zwanzeg bedeitendsten historesche Stied déi vun der UNESCO ausgezeechent goufen&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/kultur/news/a/2244923.html|Titel=Unesco-Auszeechnung: Lëtzebuerg weltwäit ënnert den 20 bedeitendsten historesche Stied|Gekuckt=29.10.2024|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://whc.unesco.org/fr/list/699|Titel=Ville de Luxembourg : vieux quartiers et fortifications|Gekuckt=29.10.2024|Editeur=whc.unesco.org|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Lëtzebuerg ass nieft [[Bréissel]] a [[Stroossbuerg]] Verwaltungssëtz vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Donieft ass d'Stad eng vun de gréisste Finanzplazen an Europa&lt;ref&gt;Bericht vun der City of London [https://web.archive.org/web/20120912040734/http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf ''Global Financial Centres''] (gekuckt den 20. Mee 2015)&lt;/ref&gt;.

== Geographie ==
Ronderëm d'Alstad, den historeschen Zentrum vun der Stad, leien no Norden, Osten a Süden hin 30–50 m déif [[Dall|Däll]], déi vun der [[Péitruss]] an der [[Uelzecht]] an de [[Lëtzebuerger Sandsteen|Sandstee]] gegruewe goufen.

D'Quartieren an der sougenannter Ënnerstad sinn de [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]], [[Clausen]] an de [[Pafendall]]. No Westen erstreckt sech hanner dem [[Parc municipal (Stad Lëtzebuerg)|Stadpark]], deen op der Plaz vun de [[Festung Lëtzebuerg|Festungsmaueren]] ugeluecht gouf, e Plateau, deen iwwer de [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an de [[Lampertsbierg]] iwwergeet. Weider westlech leien d'Quartiere [[Belair]] a [[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]]. Nordwestlech vum Zentrum leien de [[Rollengergronn]] an d'[[Millebaach (Stad Lëtzebuerg)|Millebaach]].

A südwestlecher Richtung vum Zentrum läit [[Zéisseng]]. No Süden, déi Säit dem Péitrussdall, dee vun der [[Adolphe-Bréck|Neier]] an der [[Al Bréck|Aler Bréck]] iwwerspaant gëtt, leien d'Quartiere [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]], [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht]] a [[Bouneweg-Süd]]. Weider südlech leie [[Gaasperech]] an [[Hollerech]].

Ëstlech vum Zentrum, déi Säit der Uelzecht, ass de Plateau vum [[Kierchbierg]], och ''Europäesche Quartier'' genannt. E bësse méi südlech dovu leien d'[[Neiduerf/Weimeschhaff|Neiduerf an de Weimeschhaff]], den [[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]. Tëscht dem Garer Quartier an dem Zens läit d'[[Polvermillen]].

Am Norde leien, dem Laf vun der Uelzecht no, [[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]], [[Weimeschkierch]], [[Dummeldeng]] a [[Beggen]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Lëtzebuerg
 | nord = [[Gemeng Walfer|Walfer]]
 | nord-est =[[Gemeng Steesel|Steesel]]&lt;br&gt;[[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]]
 | est =  [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]
 | sud-est= [[Gemeng Hesper|Hesper]]
 | sud= [[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Leideleng|Leideleng]]
 | ouest =  [[Gemeng Stroossen|Stroossen]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;[[Gemeng Bartreng|Bartreng]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Koplescht|Koplescht]]
}}

[[Fichier:Luxembourg view from mountain.JPG|thumb|Panorama Alstad, vun der [[Nationalstrooss 1A|Tréierer Strooss]] op der Rumm aus gesinn.]]
[[Fichier:Blaeu Luxembourg 1649.jpg|thumb|Vue op d'Stad vum [[Joan Blaeu]], 1649.]]

== Geschicht ==
Schonn zu [[Réimescht Räich|Réimerzäite]] sinn do, wou haut d'Stad Lëtzebuerg ass, zwou [[Réimerstrooss]]en, de Kiem vun [[Arel]] op [[Tréier]] an eng Niewestrooss (''diverticulum'') vun där vu [[Metz]] op Tréier, zesummekomm. An der Spéitréimescher Zäit gouf um [[Bockfiels]] eng kleng Festungsanlag gebaut, fir engersäits d'Strooss an d'Bréck iwwer d'Uelzecht ze sécheren, an, anerersäits, fir de Germanen hir Incursioune sou wäit wéi méiglech ze stoppen. Am fréie Mëttelalter stoung vun där Anlag net méi vill, mä d'Plaz gouf &quot;kleng Buerg&quot; genannt. Dësen Numm gouf als ''Lucilinburhuc'' an an engem Tauschdokument eng éischt Kéier schrëftlech ernimmt: Duerch en Tosch mat der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Tréierer Abtei St. Maximin]] huet den [[Ardennergrofen|Ardennergrof]] [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried I.]] ëm d'Joer [[963]] Lännereien zu Lëtzebuerg getosch (dësen Tosch gouf méiglecherweis de 17. Abrëll 987 festgehalen). Hien huet du säi Schlass um Bockfiels gebaut.&lt;ref&gt;Pauly 2012 an der Literatur, S.5.&lt;/ref&gt;

[[987]], huet den [[Äerzbëschof vun Tréier]], den [[Egbert vun Tréier|Egbert]] ([[977]]-[[993]]), fënnef [[Altor|Altär]] an der Erléiserkierch (haut [[Méchelskierch (Stad Lëtzebuerg)|Méchelskierch]]) geweit.&lt;ref&gt;Pauly 2012, S.5.&lt;/ref&gt; Op der Kräizung vun de Réimerweeër bei der Kierch ass e Maart entstanen (den haitege [[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]]), ronderëm dee sech eng Uertschaft entwéckelt huet.

Mä schonn ier déi éischt Haiser ëm den haitege Fëschmaart entstane sinn, hu Leit am Gronn, a virun allem zu [[Weimeschkierch]] gewunnt. Zu Weimeschkierch hat d'Abtei Sankt Maximin zanter dem 9. Joerhonnert eng gréisser Grondherrschaft (926 gouf et do 6 Millen).&lt;ref&gt;Pauly 2012, S.4.&lt;/ref&gt;

Wéinst hirer Lag, souwuel [[Geopolitik|geopolitesch]] wéi [[Topographie|topographesch]] gesinn, hat d'Stad Lëtzebuerg zanter hirem Bestoen eng wichteg militärstrateegesch Bedeitung. Am [[10. Joerhonnert]] gouf schonn déi éischt Befestegung gebaut. Um Enn vum [[12. Joerhonnert]], wéi d'Stad sech ëmmer méi no Westen hin ausgebreet huet, koum eng 2. Festungsmauer dobäi (D'[[Rue du Fossé (Stad Lëtzebuerg)|Rue du Fossé]] war de Festungsgruef zu där Mauer). Deemools gouf d'[[Nikloskierch (Stad Lëtzebuerg)|Nikloskierch]] gebaut, an en neie Maart (den haitege [[Krautmaart]]) koum bäi. [[1221]] gouf bei der ''Uecht''-Paart am Westen en Hospiz gebaut, deem seng Gestioun de [[Walram III. vu Limburg|Walram vu Limbuerg]] dem [[Däitschhärenuerden]] iwwerdroen huet. Dëst gouf en hallef Joerhonnert drop an de Gronn transferéiert.

Am Spéitmëttelalter goufen e puer weider Kléischter gegrënnt: géint [[1234]] hunn op der ''Schadeburg'' (dem haitegen [[Helleg-Geescht-Plateau]]) fromm Biergerinnen e [[Maria-Magdalena|Muedeléin]]e-Klouschter opgemaach, dat ëm 1264 an de [[Klarissenuerden]] opgeholl gouf; och d'[[Franziskaner]] hu sech virun der deemoleger Stadmauer néiergelooss, zu [[Bouneweg]] goung e Klouschter op, dat sech ëm [[lepra]]krank Leit gekëmmert huet, a sech méi spéit den [[Zisterzienser]] ugeschloss huet. 1292 dann hunn hunn d'[[Dominikaner]] sech nordëstlech vun der Buerg installéiert.&lt;ref&gt;Pauly 2012, S.7-8.&lt;/ref&gt;

Am Ufank vum 14. Joerhonnert hat d'Stad eppes iwwer 900 Stéit, deemno ronn 5.000 Awunner.&lt;ref&gt;Pauly 2012, S.8.&lt;/ref&gt; Se war dunn ongeféier 5 Hektar grouss. 1340 huet de [[Jang de Blannen]] e Joermaart grënne gelooss, dee bis haut besteet: d'[[Schueberfouer]].

Den [[30. Juni]] [[1509]] gouf et e grousst Feier an der Uewerstad, dat 5-6 Deeg gebrannt huet, an eng 180 Haiser, dorënner d'Méchelskierch, zerstéiert huet.&lt;ref&gt;Pauly, 2012, S.9.&lt;/ref&gt;. E puer Joerzéngten duerno, am Summer [[1554]], ass duerch e [[Blëtz]]schlag d'[[Schwaarzpolver|Polvermagaseng]] am [[Verwëllef]] vun der Franziskanerkierch explodéiert, an duerch d'Feier dat doduerch entstanen ass, alt nees e groussen Deel vun der Uewerstad verbrannt. Dofir gëtt et kaum mëttelalterlech oder [[gotik|gotesch]] Stilelementer, déi an der Architektur vun der Stad erhale wieren.&lt;ref name=ensch&gt;Zuele vum Biergerzenter. In: Jean Ensch: [https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_99-2012_20-25.pdf &quot;Von Zahlen und Menschen.&quot;] ''[[ons stad]]'' 99/2012], S.20-25.&lt;/ref&gt;

=== Festung ===
Géint [[1340]], ënner dem [[Jang de Blannen]], sinn nei Festunge gebaut ginn, déi zum Deel bis [[1867]] stoungen. Déi verschidden Hären a Meeschteren ([[Bourgogne|Burgunder]], [[Spuenien|Spuenier]], [[Habsburger]], [[Frankräich|Fransousen]] a [[Preisen]]) hunn an de Joerhonnerten duerno d'Festung ëmmer méi ausgebaut a se zu enger vun deene stäerksten an Europa gemaach.

Am [[17. Joerhonnert]] hunn d'Spuenier déi éischt [[Kasematten|Kasematte]] gebaut. Se goufen ënner dem [[Vauban]] ausgebaut a [[1730]]-[[1740]] vun den [[Éisträich]]er nach eng Kéier vergréissert.

{{Méi Info 1|Festung Lëtzebuerg}}

[[1795]], ass [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] vu [[Frankräich]] annexéiert ginn, d'Stad gouf d'Prefektur vum [[Département des Forêts]]. [[1815]] gouf d'Stad zu enger &quot;[[Bundesfestung]]&quot;, an där preisesch Truppe stationéiert goufen. Gläichzäiteg gouf d'Land ''pro forma'' als Groussherzogtum nei erschafen, mam [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I. vun Holland]] als Groussherzog.[[File:Lux City before 1920 LB OSM.png|thumb|Virun der Gemengefusioun 1919/20]]

Nom [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] vun [[1867]] huet d'Festung missen ofgerappt an dem Buedem gläich gemaach ginn. Et huet 16 Joer gedauert, bis dës Aarbechte méi oder manner ofgeschloss waren. Se hunn 1,5 Millioune [[Goldfrang]] kascht. Op en Deel vun de fréiere Festungsanlage sinn nei breet Stroossen ([[Boulevard Royal]], [[Boulevard Prince-Henri (Stad Lëtzebuerg)|Boulevard du Prince Henri]]) an de [[Parc municipal (Stad Lëtzebuerg)|Stater Park]] ugeluecht ginn. Elo konnt d'Stad sech no alle Säiten ausbreeden. De [[Plateau Bourbon]], mat der Alstad iwwer d'[[Adolphe-Bréck|Nei Bréck]] (gebaut 1900-1903) verbonnen, war ee vun den éischten neie Quartieren, déi sou entstane sinn.

[[1920]] hunn d'Gemengen [[Gemeng Eech|Eech]], [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]], [[Gemeng Hollerech|Hollerech]] a [[Gemeng Rollengergronn|Rollengergronn]] mat der Stad Lëtzebuerg fusionéiert.

===Spuere vun der Zäit 1940-1945===
A Stroossen an op Haiser si bis haut nach d'Spuere vum [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Naziregimm zu Lëtzebuerg]] ze gesinn&lt;ref&gt;[http://onsstad.lu/uploads/tx_newsflippingbook/ons_stad_71-2002_0-42.pdf André Hohengarten, Die Nazi-Gewaltherrschaft in Luxemburg-Stadt], in: [[ons stad]], Nr. 71, 2002.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.lcto.lu/public/digimails/Spurensuche_zweiter_Weltkrieg/pdf_small/all.pdf LCTO, Spurensuche Zweiter Weltkrieg]&lt;/ref&gt;.

D'[[Plëss d'Arem]] steet souwuel fir den Ufank vum Naziregimm, wéi fir d'Enn: de [[6. August]] [[1940]] ass de Gauleiter [[Gustav Simon]] fir d'éischt op dëser Plaz opgetrueden an den [[10. September]] [[1944]] hunn d'Lëtzebuerger op der selwechter Plaz déi 5. amerikanesch Panzerdivisioun zesumme mam [[Felix vu Bourbon-Parma|Prënz Felix]] als Befreier vu Lëtzebuerg gefeiert.

An der [[Rue Philippe-II|Philippsgaass]] op Nr. 19 war deemools de ''Café de la Poste''. Hei gouf schonn Enn [[1933]] de Grondstee fir déi éischt ëffentlech [[Antisemitismus|Juddefeindlechkeet]] geluecht, andeems e Schëld ''Judenfreies Lokal'' ubruecht gouf. Den amerikanesche Schrëftsteller [[Henry Miller]] huet zu deem Zäitpunkt d'Lokal zoufälleg entdeckt an d'Situatioun a sengem Buch ''Quiet days in Clichy'' beschriwwen. Vis-à-vis op Nr. 28 an der Philippsgaass steet d'Gebai vum ''Commissariat au rapatriement'', deen 1944 an d'Liewe geruff gouf, fir déi Dausende vu Lëtzebuerger Krichsgefaangener nees heemzebréngen oder déi stierflech Iwwerreschter vun deenen, déi ëmkomm sinn an do wou Grafsteng bekannt waren, dës op Lëtzebuerg ze verleeën.

An der [[Monterey-Avenue]], war den ale Sëtz vun der [[Postgebai Stad Lëtzebuerg|Haaptpostverwaltung]]. An der Zäit vun der däitscher Besatzung koum d'Post ënner d'Obhut vum ''Reichspostdirektor'' vun [[Tréier]]. Haut erënnert nach eng stenge Plack mat engem bronze Relief un déi 26 Postbeamten, déi am Krich gefall sinn, awer och un de Proteststreik vun enger Rei Postler den [[1. September]] [[1942]] géint d'Aféierung vun der Wehrpflicht.

An der [[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]] erënnert eng Plack um Gebai vum [[Educatiounsministère]] un déi [[Synagog Stad Lëtzebuerg#Déi zweet Synagog|zweet Stater Synagog]], déi am Hierscht [[1943]] vun den Nazien ofgerappt gouf.

An der [[Avenue Marie-Thérèse]] op Nr. 3 stoung dat aalt Bëschofshaus. Den deemolege [[Joseph Lorenzo Philippe|Bëschof Philippe]] war déi eenzeg Lëtzebuerger Autoritéit, déi d'Land am Krich net verlooss hat an dee seng Plaz no der Besatzung hale konnt. Op Nr. 5, am bëscheefleche [[Convict épiscopal de Luxembourg|Konvikt]] war an der Besatzungszäit en däitscht Lazarett.

Nieft der [[Al Bréck|Aler Bréck]] steet e Fräiheetsstee fir un d'Befreiung vu Lëtzebuerg, der Belsch a Frankräich duerch d'US-Zaldoten z'erënneren.

Um [[Boulevard de la Pétrusse]], ass op Nr. 57 de [[Centre de documentation et de recherche sur la Résistance]]. An dësem Gebai, dat och als [[Villa Pauly]] bekannt ass, war vun 1940 bis 1944 de Sëtz vun der [[Gestapo]], der ''Geheimer Staatspolice''. Dëst Gebai, an deem och gefoltert gouf, ass d'Symbol vun der Terrorherrschaft vum Naziregimm zu Lëtzebuerg.

Dat markantst Monument an der Stad ass wuel d'[[Gëlle Fra]]. Den [[21. Oktober]] [[1940]] gouf si vun den Nazien, ënner Protest vun de Lëtzebuerger, ofgerappt.

Am Stadhaus um [[Knuedler]] erënnert an der Entrée eng kleng bronze Plack un d'Grënnung vun der [[Unio'n vun de Fräiheetsorganisatiounen]].

Virum fréiere Gebai vum Kolléisch, um Boulevard Roosevelt, erënnert d'[[Kaddisch Monument]] un d'Judden aus Lëtzebuerg, déi wärend der Besatzung deportéiert goufen, a vun deenen der vill ëmbruecht goufen.

An der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] hänken zwou Erënnerungsplacken un d'Sammeltransporter, mat deenen déi Judden, déi 1941 nach am Land waren, &quot;an den Osten&quot; oftransportéiert goufen, sou wéi och eng un déi Fraen, déi an de ''Reichsarbeitsdienst'' gezwonge goufen.

&lt;gallery&gt;
Fichier:Café Bintner.jpg|Den houfrege Wiert mat Wuechthond viru sengem «Arier-Lokal».
Fichier:Luxembourg City Plaque synagogue 1894.jpg|Plack an der Ënneschtgaass
Fichier:Villa Pauly Plack w.jpg|Erënnerungsplack un der [[Villa Pauly]]
&lt;/gallery&gt;

===Nom Zweete Weltkrich===
Am Festsall vum Stadhaus um 1. Stack gouf den [[10. September]] [[1952]] d'[[Lëtzebuerger Ofkommes]] ënnerschriwwen, den éischten internationale Vertrag, mat deem d'[[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]] d'Verantwortung fir de Vëlkermord un den europäesche [[Juddentum|Judden]] duerch dat nationalsozialistescht Däitschland iwwerholl huet.

[[1952]] gouf d'Stad Lëtzebuerg, laang Zäit just ''provisoresch'', Sëtz vun der [[CECA|Europäescher Communautéit fir Kuel a Stol]]. Bis [[1981]] goufen do och verschidden Deel-Sessioune vum [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] ofgehalen. D'Stad ass weiderhi Sëtz vu villen Organer vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], dorënner den [[Europäesche Geriichtshaff]], den [[Europäesche Rechnungshaff]], d'[[Europäesch Investitiounsbank]], den [[Europäeschen Investmentfong]], d'Sekretariat vum [[Europaparlament]], [[Eurostat]] an den [[Europäesche Stabilitéitsmechanismus]]

{{Méi Info 1|Sëtz vun den europäeschen Institutiounen}}

=== Entwécklung vun der Stad iwwer en halleft Joerdausend===
&lt;gallery caption=&quot;Pläng vun der Stad Lëtzebuerg&quot;&gt;
Fichier:Luxemburg 1550 65 v Deventer.jpg|Deventer 1550-75
Fichier:Lutzenburg 1581 Sanderus.jpg|Braun &amp; Hogenberg 1581
Fichier:GMG256 44 Lutzenburgum 1649 Blaeu.jpg|Blaeu 1649
Fichier:Plan de Luxembourg 1686.jpg|1686 (den Norden ass ënnen)
Fichier:Forteresse de Luxembourg 1794 by A Lefort.jpg|1794
Fichier:Plan Biermann 1890.jpg|1890
Fichier:Biermann, Plan Luxembourg en 1907.jpg|1907
&lt;/gallery&gt;

[[Fichier:Luxembourg City OSM map.png|thumb|320px|Detailléiert Kaart vun der Stad ([[OpenStreetMap]]).]]

== Quartiere vun der Stad ==
D'Stad Lëtzebuerg ass a 24 Quartieren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/la-ville/en-bref/les-24-quartiers-de-la-ville|Titel=Les 24 quartiers de la Ville|Gekuckt=12.07.2020|Datum=2020|Editeur=vdl.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; agedeelt:
{{Div col|cols = 3}}
* [[Beggen]]
* [[Belair]]
* [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht]]
* [[Bouneweg-Süd]]
* [[Clausen]]
* [[Dummeldeng]]
* [[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]]
* [[Gaasperech]]
* [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]]
* [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]]
* [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]
* [[Hollerech]]
* [[Kierchbierg|Kierchbierg/Kiem]]
* [[Lampertsbierg]]
* [[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]]
* [[Millebaach (Stad Lëtzebuerg)|Millebaach]]
* [[Neiduerf/Weimeschhaff]]
* [[Pafendall]]
* [[Polvermillen]]
* [[Rollengergronn|Rollengergronn/Belair-Nord]]
* [[Weimeschkierch]]
* [[Zéisseng]]
* [[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]]
* [[Uewerstad|Zentrum]]
{{Div col end}}

== Politik ==
[[File:Conseil Communal Luxembourg 2023-2029.svg|thumb|Zesummesetzung vum Gemengerot zënter 2023]]
=== Gemeng Lëtzebuerg ===
De [[Gemengerot]] vun der Stad Lëtzebuerg huet 27 Memberen. Et gëtt zanter 2017 siwe [[Schäffen]].

Zanter dem 17. Dezember 2013 ass d'[[Lydie Polfer]] ([[Demokratesch Partei|DP]]) [[Buergermeeschter|Buergermeeschtesch]]. D'DP hat vun 2005 bis 2017 an enger Koalitioun mat [[déi Gréng|deene Gréngen]] d'Majoritéit am Gemengerot. Vun 2017 un ass et an enger Koalitioun mat der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]].

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]] !! [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]] !! [[Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)|Vollek]]
|-
|... ||... || ... ||... ||...||...||...||... || - || - || - 
|- 
| 1999 || 2 || '''6''' || '''11''' || 2 || 0 || 1 || 5 || -|| - || - 
|- 
| 2005 || 1 || 6 || '''11''' || '''5''' || 0 || 0 || 4 || - || - || - 
|- 
| 2011 || 1 || 5 || '''10''' || '''5''' || 0 || 2 || 4 || - || - || - 
|- 
| 2017 || 1 || '''7''' || '''9''' || 5 || 0 || 2 || 3 || 0 || - || - 
|- 
| 2023 || 1 ||'''6'''|| '''10'''|| 5 || - || 1 || 3 || 1 || 0 || 0 
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu. Fett: Majoritéits-Koalitioun, déi de Buergermeeschter a Schäfferot stellt.}}

'''Schäfferot zanter de Gemengewale vun 2023'''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2082762.html|Titel=Stater Schäfferot: Zwee nei Memberen an e puer Ännerungen an de Ressorten|Gekuckt=06.07.2023|Datum=06.07.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Buergermeeschter/Schäffen
!Partei
!Stëmmen
!Remarque / Ressorten
|-
|[[Lydie Polfer]]
|[[Demokratesch Partei|DP]]
|align=right|15 212
|Buergermeeschtesch; Gemengeverwaltung, Kommunikatioun, Kultur, Stadentwécklung, Sécherheet
|-
|[[Maurice Bauer]]
|[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]
| align=&quot;right&quot; |8 558
|Klima an Ëmwelt, Architektur, Stadentwécklung (zesumme mat der Lydie Polfer), ëffentlech Plazen
|-
|[[Patrick Goldschmidt]]
|[[Demokratesch Partei|DP]]
|align=right|12 410
|Mobilitéit, Fêtes et marchés, Digitalisatioun, Hygiène, Biens, Topographie
|-
|[[Corinne Cahen]]
|[[Demokratesch Partei|DP]]
|align=right|11 328
|Action sociale, Eeler Leit, Persoune mat spezifesche Besoinen, Logement, politesch Integratioun
|-
|[[Simone Beissel]]
|[[Demokratesch Partei|DP]]
|align=right|11 032
|Sport a Fräizäit, Infrastrukturen, nei Konstruktiounen
|-
|[[Laurent Mosar]]
|[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]
|align=right|7 429
|Finanzen, Commerce an Tourismus, Chancëgläichheet, Jonktem
|-
|[[Paul Galles]]
|[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]
|align=right|8 073
|Enseignement, Crèchen, Schoulfoyeren
|}
44 863 Wieler waren ageschriwwen&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/gemengewalen|Titel=RTL - Gemengewalen|Gekuckt=06.07.2023|Wierk=RTL|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;

===Buergermeeschteren===
{{Méi Info 1|Lëscht vun de Buergermeeschtere vun der Stad Lëtzebuerg}}

=== Haaptstad vum Land ===
Als Haaptstad vum Land hunn och all konstitutionell Organer a vill staatlech Administratiounen do hire Sëtz: d'[[Chamber]], de [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]], de [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] ([[Groussherzogleche Palais]]), d'[[Regierung]] an déi verschidde Ministèren, d'Justizorganer (an der [[Cité judiciaire]]).

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lu Luxembourg-ville.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'argent à cinq burelles d'azur au lion de gueules couronné d'or brochant, l'écu timbré d'une couronne d'or.''
|}

== Bevëlkerung ==
Zanter 2012 ass d'Stad Lëtzebuerg eng Groussstad, well si vun do u méi wéi 100.000 Awunner huet.&lt;ref name=grossstadt/&gt; 

[[Fichier:Lux City density map FR.png|miniatur|Bevëlkerungsdicht no Quartier (2025)]]
[[Fichier:Lux City Luxembourgers Map LB.png|miniatur|Undeel u Lëtzebuerger Residenten no Quartier (2025)]]

Enn 2024 waren 136.208 Leit an der Stad ageschriwwen, dovu 95.522 Net-Lëtzebuerger. Dat si 70,13% vun der Populatioun.&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot; /&gt; Vun den 169 Nationalitéiten, déi an der Bevëlkerung vertruede waren, koumen 118.858 (87,26&amp;nbsp;%) Awunner aus [[Europa (Kontinent)|Europa]]. 8.633 (6,34 %) vun den Awunner waren aus [[Asien]], 5.064 (3,72&amp;nbsp;%) aus [[Amerika (Kontinent)|Amerika]], 3.424 (2,51&amp;nbsp;%) aus [[Afrika]] an 157 (0,12&amp;nbsp;%) aus [[Ozeanien]]. Fir 30 Awunner (0,02&amp;nbsp;%) war hir Nationalitéit onbestëmmt an 42 Persounen (0,03&amp;nbsp;%) waren Apatriden.

Zum selwechten Zäitpunkt war déi männlech Populatioun (70.436 also 51,71&amp;nbsp;%) liicht an der Iwwerzuel par Rapport zu de Fraen (65.772 deemno 48,29&amp;nbsp;%).&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot; /&gt;

2024 sinn an der Stad Lëtzebuerg 1.185 Kanner gebuer ginn &lt;!--(321 Lëtzebuerger an 937 Auslänner) --&gt;an am selwechte Joer si 647 Leit gestuerwen (419 Lëtzebuerger an 151 Auslänner).&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Awunner vun der Stad Lëtzebuerg no Nationalitéit {{small|(op den 31.12.2024)}}&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/ni/document/Etat%20de%20la%20population%202024.pdf|Titel=État de la population au 31.12.2024|Gekuckt=24.05.2025|Auteur=Ville de Luxembourg|Datum=2024|Editeur=vdl.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
! Rang !! Nationalitéit !! Awunner
!Prozent
! Rang !! Nationalitéit !! Awunner
!Prozent
|-
| 1 || {{LUX}} ||align=right|40.686
|align=right|29,87&amp;nbsp;%
| 10 || {{GRC}}||align=right|2.162
|align=right|1,59&amp;nbsp;%
|-
| 2 || {{FRA}} ||align=right|20.713
|align=right|15,21&amp;nbsp;%
| 11 || {{UKR}}|| align=&quot;right&quot; |2.113
|align=right|1,55&amp;nbsp;%
|-
| 3 || {{PRT}} ||align=right|11.043
|align=right|8,11&amp;nbsp;%
| 12 || {{POL}}|| align=&quot;right&quot; |1.788
|align=right|1,31&amp;nbsp;%
|-
| 4 || {{ITA}} ||align=right|10.160
|align=right|7,46&amp;nbsp;%
| 13 ||{{CHN}}
| align=&quot;right&quot; |1.555
|align=right|1,14&amp;nbsp;%
|-
| 5 || {{ESP}}|| align=&quot;right&quot; |5.263
|align=right|3,86&amp;nbsp;%
| 14 || {{GBR}}|| align=&quot;right&quot; |1.471
|align=right|1,08&amp;nbsp;%
|-
| 6 || {{BEL}}|| align=&quot;right&quot; |4.256
|align=right|3,12&amp;nbsp;%
| 15 || {{RUS}}|| align=&quot;right&quot; |1.230
|align=right|0,90&amp;nbsp;%
|-
| 7 || {{DEU}}|| align=&quot;right&quot; |3.754
|align=right|2,76&amp;nbsp;%
| 16 || {{IRL}}|| align=&quot;right&quot; |1.138
|align=right|0,84&amp;nbsp;%
|-
| 8 || {{ROU}}|| align=&quot;right&quot; |2.458
|align=right|1,82&amp;nbsp;%
| || Aner Nationalitéiten ||align=right|24.046
|align=right|17,66&amp;nbsp;%
|-
| 9 || {{IND}}|| align=&quot;right&quot; |2.345
|align=right|1,72&amp;nbsp;%
| || Total ||align=right|'''136.208'''
|align=right|100,00&amp;nbsp;%
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Awunner vun der Stad Lëtzebuerg no Quartier &lt;small&gt;(op den 31.12.2024)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot; /&gt;
!Quartier
!Total
!% Lëtz.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Lëtzebuerger&lt;/ref&gt;
!% Ausl.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Auslänner&lt;/ref&gt;
!Quartier
!Total
!% Lëtz.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
!% Ausl.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
|[[Beggen]]
| align=&quot;right&quot; |3.906
| align=&quot;right&quot; |32,10&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |67,90&amp;nbsp;%
|[[Lampertsbierg]]
| align=&quot;right&quot; |11.521
| align=&quot;right&quot; |28,09&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |71,91&amp;nbsp;%
|-
|[[Belair]]
| align=&quot;right&quot; |12.990
| align=&quot;right&quot; |33,14&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |66,86&amp;nbsp;%
|[[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]]
| align=&quot;right&quot; |6.552
| align=&quot;right&quot; |31,09&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |68,91&amp;nbsp;%
|-
|[[Bouneweg-Nord/Verluerekascht]]
| align=&quot;right&quot; |4.582
| align=&quot;right&quot; |27,85&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |72,15&amp;nbsp;%
|[[Millebaach (Stad Lëtzebuerg)|Millebaach]]
| align=&quot;right&quot; |2.497
| align=&quot;right&quot; |32,96&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |67,04&amp;nbsp;%
|-
|[[Bouneweg-Süd]]
| align=&quot;right&quot; |13.372
| align=&quot;right&quot; |33,10&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |66,90&amp;nbsp;%
|[[Neiduerf/Weimeschhaff]]
| align=&quot;right&quot; |7.029
| align=&quot;right&quot; |24,97&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |75,03&amp;nbsp;%
|-
|[[Clausen]]
| align=&quot;right&quot; |1.052
| align=&quot;right&quot; |26,43&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |73,57&amp;nbsp;%
|[[Pafendall]]
| align=&quot;right&quot; |1.343
| align=&quot;right&quot; |38,79&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |61,21&amp;nbsp;%
|-
|[[Dummeldeng]]
| align=&quot;right&quot; |3.012
| align=&quot;right&quot; |27,69&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |72,31&amp;nbsp;%
|[[Polvermillen]]
| align=&quot;right&quot; |384
| align=&quot;right&quot; |29,69&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |70,31&amp;nbsp;%
|-
|[[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]]
| align=&quot;right&quot; |2.976
| align=&quot;right&quot; |30,01&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |69,99&amp;nbsp;%
|[[Rollengergronn|Rollengergonn/Belair-Nord]]
| align=&quot;right&quot; |4.820
| align=&quot;right&quot; |29,50&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |70,50&amp;nbsp;%
|-
|[[Gaasperech]]
| align=&quot;right&quot; |10.208
| align=&quot;right&quot; |28,12&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |71,88&amp;nbsp;%
|[[Uewerstad]]
| align=&quot;right&quot; |3.449
| align=&quot;right&quot; |30,39&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |69,61&amp;nbsp;%
|-
|[[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]]
| align=&quot;right&quot; |11.360
| align=&quot;right&quot; |17,89&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |82,11&amp;nbsp;%
|[[Weimeschkierch]]
| align=&quot;right&quot; |2.480
| align=&quot;right&quot; |30,85&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |69,15&amp;nbsp;%
|-
|[[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]]
| align=&quot;right&quot; |984
| align=&quot;right&quot; |40,55&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |59,45&amp;nbsp;%
|[[Zéisseng]]
| align=&quot;right&quot; |5.111
| align=&quot;right&quot; |33,28&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |66,72&amp;nbsp;%
|-
|[[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]
| align=&quot;right&quot; |1.557
| align=&quot;right&quot; |42,00&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |58,00&amp;nbsp;%
|[[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]]
| align=&quot;right&quot; |6.517
| align=&quot;right&quot; |50,36&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |49,64&amp;nbsp;%
|-
|[[Hollerech]]
| align=&quot;right&quot; |7.781
| align=&quot;right&quot; |26,90&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |73,10&amp;nbsp;%
| rowspan=&quot;2&quot; |'''Total'''
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;right&quot; |'''136.208'''
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;right&quot; |29,87&amp;nbsp;%
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;right&quot; |70,13&amp;nbsp;%
|-
|[[Kierchbierg]]
| align=&quot;right&quot; |10.725
| align=&quot;right&quot; |24,88&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |75,12&amp;nbsp;%
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Ekonomie ==
D'Ekonomie vun der Stad Lëtzebuerg berout virun allem op de [[Service]]r. Eng besonnesch Roll spillt se als international Finanzplaz: Nieft ronn 120 [[Bank]]en&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.luxembourgforfinance.com/fr/la-place-financiere/secteur-bancaire/#:~:text=1%20Plus%20de%2040%20banques%20au%20Luxembourg%20offrent,diff%C3%A9rents%20syst%C3%A8mes%20juridiques,%20y%20compris%20la%20common%20law.|Titel=Secteur bancaire - Place financière|Gekuckt=23.01.2025|Auteur=LFF|Wierk=Luxembourg for Finance|Editeur=www.luxembourgforfinance.com|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; sinn och eng Rei aner Finanzinstituter sinn do aktiv.

{{Méi Info 1|Finanzplaz Lëtzebuerg}}

Zu deene bekanntsten international aktive Firme mat Sëtz an der Stad Lëtzebuerg zielen [[Amazon.com|Amazon]], [[ArcelorMittal]] an d'[[RTL Group]]. Och den Handel spillt eng wichteg Roll.

De [[Sekundärsecteur]] do dergéint ass, nodeem d'[[Luxlait]] hir Molkerei [[2009]] geplënnert, [[Villeroy &amp; Boch]] seng Fabrick [[2010]] zougemaach, an [[Heintz Van Landewyck]] 2017 seng Fabrick an d'[[Nordstad]] geplënnert hat, kaum nach vertrueden. Wat de [[Primärsecteur]] betrëfft: 2012 gouf et nach een eenzege landwirtschaftleche Betrib an der Stad, an zwar zu Märel.&lt;ref&gt;Elisabeth Boesen: [http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_99-2012_44-47.pdf &quot;Es gibt noch Bauern in der Stadt.&quot;] ''[[ons stad]]'' 99, 2012, S.44-47.&lt;/ref&gt;

== Verkéier ==
Als Haaptstad a gréisst Stad am Land huet d'Stad Lëtzebuerg och verkéierstechnesch eng zentral Roll.

[[File:Luxembourg City railway station 2022-12 ---9.jpg|thumb|320px|D'N3 viru der Stater Gare, mat der Tramslinn T1]]
=== Loftverkéier ===
De [[Fluchhafe Lëtzebuerg]] läit um [[Findel]], an der Gemeng [[Sandweiler]], 6&amp;nbsp;km vun der Stad ewech. Als internationale Fluchhafe bestinn direkt Linne mat diversen europäesche Stied.

=== Stroosseverkéier ===
8 Nationalstroosse gi stralefërmeg vun der Stad aus fort: d'[[Nationalstrooss 1|N1]], d'[[Nationalstrooss 2|N2]], d'[[Nationalstrooss 3|N3]], d'[[Nationalstrooss 4|N4]], d'[[Nationalstrooss 5|N5]], d'[[Nationalstrooss 6|N6]], d'[[Nationalstrooss 7|N7]] an d'[[Nationalstrooss 11|N11]]. D'Autobunnen [[Autobunn A1 (Lëtzebuerg)|A1]], [[Autobunn A3 (Lëtzebuerg)|A3]], [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|A4]] an [[Autobunn A6 (Lëtzebuerg)|A6]] féieren an d'Stad, respektiv sinn Deel vum Contournement vun der Stad. Si sinn, ausser der A4, un d'Autobunnsnetz vun den 3 Nopeschlänner ugebonnen.

=== Ëffentlechen Transport ===
==== Eisebunn ====
An der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] lafe verschidden Eisebunnslinnen zesummen:
* [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen|Lëtzebuerg – Ettelbréck – (belsch Grenz) – Gouvy]] – Léck
* [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|Lëtzebuerg – Beetebuerg – (franséisch Grenz)]] – Diddenuewen – Metz
* [[CFL-Linn 5|Lëtzebuerg – Klengbetten – (belsch Grenz)]] – Arel – Bréissel
* [[Eisebunnsstreck Péiteng-Lëtzebuerg|Lëtzebuerg – Péiteng]] – Rodange – (belsch/franséisch Grenz)
* [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg|Lëtzebuerg – Waasserbëlleg]] – (däitsch Grenz) – Tréier

Iwwer déi Linnen huet d'Stater Gare Uschloss un dat däitscht [[InterCity]]-Netz (Linn 37 bis op [[Düsseldorf Hauptbahnhof|Düsseldorf]]), un den [[TGV|TGV inOui]]-Reseau vun der franséischer [[SNCF]] mat enger direkter Verbindung op Paräis an op [[Montpellier]], iwwer de belschen [[InterCity]]-Reseau op [[Gare Bruxelles-Midi|Bruxelles-Midi]] (IC-16 an IC-34) an op [[Gare Liège-Guillemins|Léck-Guillemins]] (IC-33).

Ausser der Haaptgare gëtt et nach e puer méi kleng Garen um Stater Territoire: [[Gare Hollerech|déi vun Hollerech]], [[Gare Dummeldeng|Dummeldeng]], [[Gare Zens-Hamm|Zens-Hamm]] a [[Gare Kierchbierg-Pafendall|Kierchbierg-Pafendall]].

Pläng fir eng grouss nei [[Gare Zéisseng|Gare bei Zéisseng]] koumen an den 2000er Joren op; zanter der zweeter Hallschecht vun den 2010er Joren ass dovun awer näischt méi ze héieren.

==== Bussen ====
D'Stad Lëtzebuerg bedreift, mat hirem Service [[Autobus de la Ville de Luxembourg]], en eegent Busnetz, bei deem eng 150 [[Autobus|Bussen]] op 32 Linnen déi verschidde Quartieren ofdecken. Ausserdeem fuere ronn 120 Linne vum [[Régime général des transports routiers|RGTR]] d'Stad Lëtzebuerg un.

==== Tram ====
Bis 1964 [[Fréiere Stater Tram|gouf et en Tram]] an der Stad. Wéinst dem ëmmer méi héijen Autosverkéier gouf et zanter den 1990er Jore Pläng, en nees anzeféieren. Deen éischte Projet, &quot;BTB&quot; genannt, deen Trams- an Zuchreseau hätt sollen uneneen uschléissen, fir sou e méi grousst Anzuchsgebitt ofzedecken&lt;ref&gt;D'[[LuxTraffic]]-Etüd gouf am November 1994 virgestallt, vgl.[https://web.archive.org/web/20120106151705/http://www.forum.lu/pdf/artikel/3619_166_Pauly.pdf Michel Pauly: &quot;Wann kommt BahnHybrid?&quot;] ''forum'' Nr. 166/Mäerz 1996, S.27-30.&lt;/ref&gt; ass wéinst dem Widderstand vun der Stater DP uganks 2000 op Äis geluecht ginn.

An de Joren duerno gouf un enger méi klenger Léisung laboréiert, déi d'Gare mam Kierchbierg soll verbannen. Am Juni 2012 huet d'Chamber dësem Projet zougestëmmt, deen zu 2/3 vum Staat an 1/3 vun der Stad finanzéiert soll ginn. Am Dezember 2017 gouf dat éischt Deelstéck vun der [[Luxtram-Linn T1|neier Tramslinn]], provisoresch vun der [[Luxexpo]] bis bei d'[[Rout Bréck]], a Betrib geholl. Zanterhier gouf se Stéck fir Stéck weider ausgebaut, bis uganks 2025 den definitiven Tracé, vum [[Fluchhafe Findel]] bis bei de [[Stadion vu Lëtzebuerg|Stadion]], fäerdeg ass. 2024 goufen d'Pläng fir eng zweet Linn gesetzlech op de Wee bruecht.

{{Méi Info 1|Stater Tram}}

==== Vëloslocatiounssystem ====
Zanter dem Mäerz 2008 gëtt et e [[Vëlo]]-Locatiounssystem, [[Vel'oH!]] genannt, dee vun enger privater Firma ënner Konzessioun bedriwwe gëtt, a bei deem een op enger 125 verschiddene Plazen e Vëlo ausléinen an op enger anerer nees ofstelle kann.

== Konscht a Kultur ==
[[Fichier:1997-2005 Luxembourg Philharmonie 02.jpg|thumb|320px|D'Philharmonie]]
An der Stad Lëtzebuerg gëtt et eng sëllege Muséeën an Ausstellungen: Der Stad ënnerstallt sinn d'[[Villa Vauban]] an de [[Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg]]. Staatlech Muséeën um Territoire vun der Stad sinn den [[Nationalmusée fir Naturgeschicht]], de [[Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean|MUDAM]], den [[Nationalmusée um Fëschmaart]] an de [[Musée Dräi Eechelen - forteresse, histoire, identités|Festungsmusée]]. Déi zwee leschtgenannt gehéieren zum  [[Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht]]. Z'ernimme sief och nach d'Galerie [[Am Tunnel]], déi vun der [[Spuerkeess]] bedriwwe gëtt an de [[Casino Luxembourg|Biergercasino]]. 2016 huet de [[Regierungsrot]] gréng Luucht ginn, fir am Gebai vum Alen Athenäum, wou bis Hierscht 2018 d'[[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik|Nationalbibliothéik]] dra war, e Musée fir modern Konscht vu Lëtzebuerg z'amenagéieren.

D'Stad Lëtzebuerg bedreift zwéin Theatersäll: de [[Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg]] an de [[Kapuzinertheater]]. Weider Theaterensembelen, déi jeeweils eege Säll an der Stad hunn, sinn de [[Kasemattentheater]], den [[Théâtre du Centaure]], den [[Théâtre national du Luxembourg]] an den [[TOL]].

Zu de Concertssäll um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg zielen d'[[Philharmonie Lëtzebuerg|Philharmonie]], de [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg]] an [[Den Atelier]].

Vill Kinoen an der Stad hunn an deene leschte Joerzéngten [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen#L.C3.ABtzebuerg 2|zougemaach]], haut gëtt et nach den &quot;Artplex&quot; [[Utopia (Kino)|Utopia]] um Lampertsbierg an de [[Multiplex-Kino|Multiplex]] [[Kinepolis Luxembourg|Kinepolis]] um [[Kierchbierg]], déi allebéid vum [[Kinepolis Group]] bedriwwe ginn, an d'[[Cinemathéik vun der Stad Lëtzebuerg]], déi der Stad ënnersteet.

Zu de weidere Kulturariichtungen an der Stad ze ziele sinn d'[[BNL|Nationalbibliothéik]] an [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Nationalarchiv]], zwou staatlech Institutiounen, an och d'[[Archiv vun der Stad Lëtzebuerg|Archiv]], d'[[Bibliothéik vun der Stad Lëtzebuerg|Bibliothéik]] an d'[[Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg]], souwéi eng Rëtsch privat Galerien, net ze vergiesse Gebaier wéi d'[[Coque]], de Kulturzentrum [[Neimënster]], den [[Espace culturel Cité]] oder de [[Carré Rotondes]], wou reegelméisseg kulturell Evenementer opgefouert ginn.

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Lëtzebuerg ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SEBES]]
* [[SICEC]]
* [[SIDOR]]
* [[SYVICOL]]

==Auszeechnungen==
*[[File:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Légion d'honneur]] (18. Juni 1957)
*{{Médaille de la Reconnaissance française| (1920, Dekreet vum 19. Juli)}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Cercle-Municipal-Luxembourg.JPG|320px|thumb|De Cercle op der Plëss]]
[[Fichier:Luxembourg Adolphe Bridge over Petrusse valley.jpg|thumb|320px|D'Nei Bréck iwwer de Péitrussdall]]
{{Div col}}
* D'[[Alstad (Stad Lëtzebuerg)|Alstad]] mat de Reschter vun der Festung ([[Weltierwen|Weltkulturierwen]])
* D'[[Kathedral Notre-Dame vu Lëtzebuerg|Kathedral Notre-Dame]]
* D'[[Gräinskapell]]
* De [[Groussherzogleche Palais]]
* D'[[Chamber]]
* De [[Péitruss]]dall
* De Quartier [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]]
* De [[Kierchbierg]]
* De [[Bockfiels]]
* D'[[Dräi Eechelen]], mam [[Mudam]] a mam [[Musée Dräi Eechelen - forteresse, histoire, identités|Festungsmusée]]
* De [[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]]
* D'[[Gare (Stad Lëtzebuerg)|Gare]]
* D'[[Gëlle Fra]]
* D'[[Groussgaass (Stad Lëtzebuerg)]]
* D'[[Corniche]]
* D'[[Kasematten]]
* Den [[Tunnel ënner der Stad Lëtzebuerg|Tunnel ënner der Stad]]
* D'[[Rumm-Befestegungen|Rumm]]
* D'[[Spueneschen Tiermchen|Spuenesch Tiermercher]]
* D'[[Abtei Neimënster|Neimënster-Abtei]] mat der [[Kierch Abtei Neimënster|Gehaanskierch]]
* De [[Knuedler]]
* D'[[Plëss d'Arem]] mam [[Cercle (Gebai Stad Lëtzebuerg)|Cercle]]
* D'[[Adolphe-Bréck]]
* D'[[Clairefontaine-Plaz]] mam Monument fir d'Groussherzogin [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]]
* D'[[Méchelskierch (Stad Lëtzebuerg)|Méchelskierch]]
* D'[[Rout Bréck]]
* De [[Kanounenhiwwel]] mam [[Monument vun der nationaler Solidaritéit]]
* D'Graf vum &quot;[[Hauptmann von Köpenick]]&quot; um [[Nikloskierfecht]].
{{div col end}}

=== Bemierkenswäert Beem===
{{Div col|cols=3}}
* [[Buch am Péitrussdall, Bastioun Beck|Buch am Péitrussdall]]
* [[Bluttbuch bei der Méchelskierch]]
* [[Käschtebam um Square Robert-Brasseur zu Lëtzebuerg]]
* [[Bam vum Prënz Jean]]
* [[Nëssert am Konviktsgaart zu Lëtzebuerg|Nëssert am Konviktsgaart]]
* [[Hobuch op der Kinnekswiss zu Lëtzebuerg|Hobuch op der Kinnekswiss]]
* [[Sequoiaen am Amaliepark]]
{{Div col end}}

== Literatur ==
* [[Michel Pauly]], 2012: &quot;[https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_99-2012_4-9.pdf Von Weimerskirch nach Luxemburg: Die topographische Entwicklung der Stadt Luxemburg im Mittelalter.]&quot; In: ''[[ons stad]]'' 99, 2012, S. 4-9. [Baséiert op: Michel Pauly: &quot;Die topographische Entwicklung der Stadt Luxemburg von den Anfängen bis zum Beginn des 16. Jahrhunderts&quot;, in: Leben im Mittelalter: Luxemburg, Metz und Trier. Studien zur mittelalterlichen Stadtgeschichte und -archäologie (Publ. scientifiques du Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg, t. II), Luxemburg 1998, S. 7-31, wou och weider Literaturreferenze sinn. Net ze vergiessen eng méi fréi Publicatioun déi zäitlech méi enk gezunn ass an déi eenzel Hypothesen diskutéiert: Michel Pauly a Michel Margue, 1987: &quot;[https://persist.lu/ark:70795/s5ksr5srq/pages/7/articles/DTL903 Saint-Michel et le premier siècle de la ville de Luxembourg]&quot;, in: Hémecht, 1987, Heft 1, S. 5-83.]
* [[Friedrich Wilhelm Engelhardt|Engelhardt, Friedrich Wilhelm]], 1850. ''Geschichte der Stadt und Festung Luxemburg: seit ihrer ersten Entstehung bis auf unsere Tage, mit besonderer Rücksicht auf die kriegsgeschichtlichen Ereignisse, nebst Plan der Stadt und statistischer Einleitung''
* [[Sonja Kmec]], 2008. Gibraltar des Nordens. In: ''Lieux de mémoire au Luxembourg. Erinnerungsorte in Luxemburg''. 2. Editioun, S. 267-272. S. Kmec, B. Majerus, M. Margue, P. Peporte, éditeurs. éditions saint-paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87963-705-1.
* [[Guy Thewes]], 2008. La silhouette de la ville. In: ''Lieux de mémoire au Luxembourg. Erinnerungsorte in Luxemburg''. 2. Editioun, S. 253-258. S. Kmec, B. Majerus, M. Margue, P. Peporte, éditeurs. éditions saint-paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87963-705-1.

== Fotoalbum vun der Stad Lëtzebuerg ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Luxembourg Fortress from Adolphe Bridge 01.jpg|D'Péitrussdall an d'Bastioun Beck mat der Gëlle Fra... am Wanter
Fichier:Luxembourg Fortress from Adolphe Bridge 02 c67.jpg|... an am Fréijoer
Fichier:Hotel de la Chambre des deputes in Luxembourg City 03.jpg| D'Chamber
Fichier:Luxembourg Grand Ducal Palace 01.jpg| De Palais
Fichier:Luxembourg Grund from Verlorenkost 01.jpg| De Gronn
Fichier:ParäiPla.JPG|D'Paräisserplaz am Garer Quartier
Fichier:Luxembourg Pfaffenthal Kirchberg 01.jpg| De Pafendall an de Kierchbierg
&lt;/gallery&gt;

{{Portal|Stad Lëtzebuerg}}

== Kuckt och ==
* [[ons stad]], e Périodique iwwer d'Stad Lëtzebuerg
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëtzebuerg|Aner Bedeitunge vum Wuert ''Lëtzebuerg'']]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

* Promotiounsfilm [https://www.youtube.com/watch?v=FOFZH12ASQ8 City of Luxembourg: its Old Quarters and Fortifications - implementing the HUL recommendation], YouTube
* [http://www.luxembourg-ville.lu Offiziell Säit vun der Stad Lëtzebuerg]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/luxembourg/luxembourg D'Gemeng Lëtzebuerg op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20110412164336/http://www.vdl.lu/Explorez+la+ville/Les+24+quartiers+de+la+Ville.html ''Les 24 quartiers de la Ville''] (14 gi gewisen)

{{Navigatioun Haaptstied an Europa}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerg}}
[[Kategorie:Stad Lëtzebuerg| ]]
[[Kategorie:Universitéitsstied]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Weltkulturierwen an Europa]]
[[Kategorie:Uertschaften, déi d'Légion d'honneur kruten]]
[[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]]
[[Kategorie:Fondation du Mérite Européen]]
[[Kategorie:Universitéitsstied zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>i929ezqrnk7vcwka3c12tcf9jfnir0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686502</id>
      <parentid>2686415</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42751" sha1="o886exrieivd52p54i6i8w9kr5anh6n" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Luxembourg 
 | Numm (Däitsch) = Luxemburg
 | Kanton = [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Lëtzebuerg}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|36|39|N|06|07|51|O}}
}}
'''Lëtzebuerg''', am Volleksmond dacks just '''''d'Stad''''' genannt, ass eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|lëtzebuergesche Stied]] an d'[[Haaptstad]] vum [[Groussherzogtum Lëtzebuerg]]. S'ass eng vun den {{Gemengenzuel}} lëtzebuergesche [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en a mat {{wikidata|property|P1082}} Awunner ({{wikidata|qualifier|P1082|P585}}) déi Gemeng mat der héchster Bevëlkerung am Land. Den 23. Oktober 2012 hat se d'100.000 Awunner iwwerschratt a gouf domat zu enger Groussstad&lt;ref name=grossstadt&gt;[http://www.tageblatt.lu/nachrichten/luxemburg/story/Luxemburg-Stadt-ist-jetzt-Groe-stadt-18596973 &quot;100.000 Einwohner: Luxemburg-Stadt ist jetzt Großstadt.&quot;] tageblatt.lu, 24. Oktober 2012 11:36; Akt: 24.10.2012 15:50&lt;/ref&gt;.

D'Stad Lëtzebuerg läit um Zesummefloss vun der [[Uelzecht]] an der [[Péitruss]]. Hir Geschicht geet bis an d'[[Réimerzäit]] zeréck, a si gouf wéinst hirer [[Festung Lëtzebuerg|Festung]], déi zanter dem Ufank vun der [[Neizäit]] bis [[1867]] bestoung an ëmmer méi ausgebaut gi war, &quot;[[Gibraltar vum Norden]]&quot; genannt. Déi al Quartieren an d'Befestegunge vun der Stad zielen zu den zwanzeg bedeitendsten historesche Stied déi vun der UNESCO ausgezeechent goufen&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/kultur/news/a/2244923.html|Titel=Unesco-Auszeechnung: Lëtzebuerg weltwäit ënnert den 20 bedeitendsten historesche Stied|Gekuckt=29.10.2024|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://whc.unesco.org/fr/list/699|Titel=Ville de Luxembourg : vieux quartiers et fortifications|Gekuckt=29.10.2024|Editeur=whc.unesco.org|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Lëtzebuerg ass nieft [[Bréissel]] a [[Stroossbuerg]] Verwaltungssëtz vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Donieft ass d'Stad eng vun de gréisste Finanzplazen an Europa&lt;ref&gt;Bericht vun der City of London [https://web.archive.org/web/20120912040734/http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf ''Global Financial Centres''] (gekuckt den 20. Mee 2015)&lt;/ref&gt;.

== Geographie ==
Ronderëm d'Alstad, den historeschen Zentrum vun der Stad, leien no Norden, Osten a Süden hin 30–50 m déif [[Dall|Däll]], déi vun der [[Péitruss]] an der [[Uelzecht]] an de [[Lëtzebuerger Sandsteen|Sandstee]] gegruewe goufen.

D'Quartieren an der sougenannter Ënnerstad sinn de [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]], [[Clausen]] an de [[Pafendall]]. No Westen erstreckt sech hanner dem [[Parc municipal (Stad Lëtzebuerg)|Stadpark]], deen op der Plaz vun de [[Festung Lëtzebuerg|Festungsmaueren]] ugeluecht gouf, e Plateau, deen iwwer de [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] an de [[Lampertsbierg]] iwwergeet. Weider westlech leien d'Quartiere [[Belair]] a [[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]]. Nordwestlech vum Zentrum leien de [[Rollengergronn]] an d'[[Millebaach (Stad Lëtzebuerg)|Millebaach]].

A südwestlecher Richtung vum Zentrum läit [[Zéisseng]]. No Süden, déi Säit dem Péitrussdall, dee vun der [[Adolphe-Bréck|Neier]] an der [[Al Bréck|Aler Bréck]] iwwerspaant gëtt, leien d'Quartiere [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]], [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht]] a [[Bouneweg-Süd]]. Weider südlech leie [[Gaasperech]] an [[Hollerech]].

Ëstlech vum Zentrum, déi Säit der Uelzecht, ass de Plateau vum [[Kierchbierg]], och ''Europäesche Quartier'' genannt. E bësse méi südlech dovu leien d'[[Neiduerf/Weimeschhaff|Neiduerf an de Weimeschhaff]], den [[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]] an [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]. Tëscht dem Garer Quartier an dem Zens läit d'[[Polvermillen]].

Am Norde leien, dem Laf vun der Uelzecht no, [[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]], [[Weimeschkierch]], [[Dummeldeng]] a [[Beggen]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Lëtzebuerg
 | nord = [[Gemeng Walfer|Walfer]]
 | nord-est =[[Gemeng Steesel|Steesel]]&lt;br&gt;[[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]]
 | est =  [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]
 | sud-est= [[Gemeng Hesper|Hesper]]
 | sud= [[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Leideleng|Leideleng]]
 | ouest =  [[Gemeng Stroossen|Stroossen]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;[[Gemeng Bartreng|Bartreng]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Koplescht|Koplescht]]
}}

[[Fichier:Luxembourg view from mountain.JPG|thumb|Panorama Alstad, vun der [[Nationalstrooss 1A|Tréierer Strooss]] op der Rumm aus gesinn.]]
[[Fichier:Blaeu Luxembourg 1649.jpg|thumb|Vue op d'Stad vum [[Joan Blaeu]], 1649.]]

== Geschicht ==
Schonn zu [[Réimescht Räich|Réimerzäite]] sinn do, wou haut d'Stad Lëtzebuerg ass, zwou [[Réimerstrooss]]en, de Kiem vun [[Arel]] op [[Tréier]] an eng Niewestrooss (''diverticulum'') vun där vu [[Metz]] op Tréier, zesummekomm. An der Spéitréimescher Zäit gouf um [[Bockfiels]] eng kleng Festungsanlag gebaut, fir engersäits d'Strooss an d'Bréck iwwer d'Uelzecht ze sécheren, an, anerersäits, fir de Germanen hir Incursioune sou wäit wéi méiglech ze stoppen. Am fréie Mëttelalter stoung vun där Anlag net méi vill, mä d'Plaz gouf &quot;kleng Buerg&quot; genannt. Dësen Numm gouf als ''Lucilinburhuc'' an an engem Tauschdokument eng éischt Kéier schrëftlech ernimmt: Duerch en Tosch mat der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Tréierer Abtei St. Maximin]] huet den [[Ardennergrofen|Ardennergrof]] [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried I.]] ëm d'Joer [[963]] Lännereien zu Lëtzebuerg getosch (dësen Tosch gouf méiglecherweis de 17. Abrëll 987 festgehalen). Hien huet du säi Schlass um Bockfiels gebaut.&lt;ref&gt;Pauly 2012 an der Literatur, S.5.&lt;/ref&gt;

[[987]], huet den [[Äerzbëschof vun Tréier]], den [[Egbert vun Tréier|Egbert]] ([[977]]-[[993]]), fënnef [[Altor|Altär]] an der Erléiserkierch (haut [[Méchelskierch (Stad Lëtzebuerg)|Méchelskierch]]) geweit.&lt;ref&gt;Pauly 2012, S.5.&lt;/ref&gt; Op der Kräizung vun de Réimerweeër bei der Kierch ass e Maart entstanen (den haitege [[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]]), ronderëm dee sech eng Uertschaft entwéckelt huet.

Mä schonn ier déi éischt Haiser ëm den haitege Fëschmaart entstane sinn, hu Leit am Gronn, a virun allem zu [[Weimeschkierch]] gewunnt. Zu Weimeschkierch hat d'Abtei Sankt Maximin zanter dem 9. Joerhonnert eng gréisser Grondherrschaft (926 gouf et do 6 Millen).&lt;ref&gt;Pauly 2012, S.4.&lt;/ref&gt;

Wéinst hirer Lag, souwuel [[Geopolitik|geopolitesch]] wéi [[Topographie|topographesch]] gesinn, hat d'Stad Lëtzebuerg zanter hirem Bestoen eng wichteg militärstrateegesch Bedeitung. Am [[10. Joerhonnert]] gouf schonn déi éischt Befestegung gebaut. Um Enn vum [[12. Joerhonnert]], wéi d'Stad sech ëmmer méi no Westen hin ausgebreet huet, koum eng 2. Festungsmauer dobäi (D'[[Rue du Fossé (Stad Lëtzebuerg)|Rue du Fossé]] war de Festungsgruef zu där Mauer). Deemools gouf d'[[Nikloskierch (Stad Lëtzebuerg)|Nikloskierch]] gebaut, an en neie Maart (den haitege [[Krautmaart]]) koum bäi. [[1221]] gouf bei der ''Uecht''-Paart am Westen en Hospiz gebaut, deem seng Gestioun de [[Walram III. vu Limburg|Walram vu Limbuerg]] dem [[Däitschhärenuerden]] iwwerdroen huet. Dëst gouf en hallef Joerhonnert drop an de Gronn transferéiert.

Am Spéitmëttelalter goufen e puer weider Kléischter gegrënnt: géint [[1234]] hunn op der ''Schadeburg'' (dem haitegen [[Helleg-Geescht-Plateau]]) fromm Biergerinnen e [[Maria-Magdalena|Muedeléin]]e-Klouschter opgemaach, dat ëm 1264 an de [[Klarissenuerden]] opgeholl gouf; och d'[[Franziskaner]] hu sech virun der deemoleger Stadmauer néiergelooss, zu [[Bouneweg]] goung e Klouschter op, dat sech ëm [[lepra]]krank Leit gekëmmert huet, a sech méi spéit den [[Zisterzienser]] ugeschloss huet. 1292 dann hunn hunn d'[[Dominikaner]] sech nordëstlech vun der Buerg installéiert.&lt;ref&gt;Pauly 2012, S.7-8.&lt;/ref&gt;

Am Ufank vum 14. Joerhonnert hat d'Stad eppes iwwer 900 Stéit, deemno ronn 5.000 Awunner.&lt;ref&gt;Pauly 2012, S.8.&lt;/ref&gt; Se war dunn ongeféier 5 Hektar grouss. 1340 huet de [[Jang de Blannen]] e Joermaart grënne gelooss, dee bis haut besteet: d'[[Schueberfouer]].

Den [[30. Juni]] [[1509]] gouf et e grousst Feier an der Uewerstad, dat 5-6 Deeg gebrannt huet, an eng 180 Haiser, dorënner d'Méchelskierch, zerstéiert huet.&lt;ref&gt;Pauly, 2012, S.9.&lt;/ref&gt;. E puer Joerzéngten duerno, am Summer [[1554]], ass duerch e [[Blëtz]]schlag d'[[Schwaarzpolver|Polvermagaseng]] am [[Verwëllef]] vun der Franziskanerkierch explodéiert, an duerch d'Feier dat doduerch entstanen ass, alt nees e groussen Deel vun der Uewerstad verbrannt. Dofir gëtt et kaum mëttelalterlech oder [[gotik|gotesch]] Stilelementer, déi an der Architektur vun der Stad erhale wieren.&lt;ref name=ensch&gt;Zuele vum Biergerzenter. In: Jean Ensch: [https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_99-2012_20-25.pdf &quot;Von Zahlen und Menschen.&quot;] ''[[ons stad]]'' 99/2012], S.20-25.&lt;/ref&gt;

=== Festung ===
Géint [[1340]], ënner dem [[Jang de Blannen]], sinn nei Festunge gebaut ginn, déi zum Deel bis [[1867]] stoungen. Déi verschidden Hären a Meeschteren ([[Bourgogne|Burgunder]], [[Spuenien|Spuenier]], [[Habsburger]], [[Frankräich|Fransousen]] a [[Preisen]]) hunn an de Joerhonnerten duerno d'Festung ëmmer méi ausgebaut a se zu enger vun deene stäerksten an Europa gemaach.

Am [[17. Joerhonnert]] hunn d'Spuenier déi éischt [[Kasematten|Kasematte]] gebaut. Se goufen ënner dem [[Vauban]] ausgebaut a [[1730]]-[[1740]] vun den [[Éisträich]]er nach eng Kéier vergréissert.

{{Méi Info 1|Festung Lëtzebuerg}}

[[1795]], ass [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] vu [[Frankräich]] annexéiert ginn, d'Stad gouf d'Prefektur vum [[Département des Forêts]]. [[1815]] gouf d'Stad zu enger &quot;[[Bundesfestung]]&quot;, an där preisesch Truppe stationéiert goufen. Gläichzäiteg gouf d'Land ''pro forma'' als Groussherzogtum nei erschafen, mam [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I. vun Holland]] als Groussherzog.[[File:Lux City before 1920 LB OSM.png|thumb|Virun der Gemengefusioun 1919/20]]

Nom [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] vun [[1867]] huet d'Festung missen ofgerappt an dem Buedem gläich gemaach ginn. Et huet 16 Joer gedauert, bis dës Aarbechte méi oder manner ofgeschloss waren. Se hunn 1,5 Millioune [[Goldfrang]] kascht. Op en Deel vun de fréiere Festungsanlage sinn nei breet Stroossen ([[Boulevard Royal]], [[Boulevard Prince-Henri (Stad Lëtzebuerg)|Boulevard du Prince Henri]]) an de [[Parc municipal (Stad Lëtzebuerg)|Stater Park]] ugeluecht ginn. Elo konnt d'Stad sech no alle Säiten ausbreeden. De [[Plateau Bourbon]], mat der Alstad iwwer d'[[Adolphe-Bréck|Nei Bréck]] (gebaut 1900-1903) verbonnen, war ee vun den éischten neie Quartieren, déi sou entstane sinn.

[[1920]] hunn d'Gemengen [[Gemeng Eech|Eech]], [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]], [[Gemeng Hollerech|Hollerech]] a [[Gemeng Rollengergronn|Rollengergronn]] mat der Stad Lëtzebuerg fusionéiert.

===Spuere vun der Zäit 1940-1945===
A Stroossen an op Haiser si bis haut nach d'Spuere vum [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Naziregimm zu Lëtzebuerg]] ze gesinn&lt;ref&gt;[http://onsstad.lu/uploads/tx_newsflippingbook/ons_stad_71-2002_0-42.pdf André Hohengarten, Die Nazi-Gewaltherrschaft in Luxemburg-Stadt], in: [[ons stad]], Nr. 71, 2002.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.lcto.lu/public/digimails/Spurensuche_zweiter_Weltkrieg/pdf_small/all.pdf LCTO, Spurensuche Zweiter Weltkrieg]&lt;/ref&gt;.

D'[[Plëss d'Arem]] steet souwuel fir den Ufank vum Naziregimm, wéi fir d'Enn: de [[6. August]] [[1940]] ass de Gauleiter [[Gustav Simon]] fir d'éischt op dëser Plaz opgetrueden an den [[10. September]] [[1944]] hunn d'Lëtzebuerger op der selwechter Plaz déi 5. amerikanesch Panzerdivisioun zesumme mam [[Felix vu Bourbon-Parma|Prënz Felix]] als Befreier vu Lëtzebuerg gefeiert.

An der [[Rue Philippe-II|Philippsgaass]] op Nr. 19 war deemools de ''Café de la Poste''. Hei gouf schonn Enn [[1933]] de Grondstee fir déi éischt ëffentlech [[Antisemitismus|Juddefeindlechkeet]] geluecht, andeems e Schëld ''Judenfreies Lokal'' ubruecht gouf. Den amerikanesche Schrëftsteller [[Henry Miller]] huet zu deem Zäitpunkt d'Lokal zoufälleg entdeckt an d'Situatioun a sengem Buch ''Quiet days in Clichy'' beschriwwen. Vis-à-vis op Nr. 28 an der Philippsgaass steet d'Gebai vum ''Commissariat au rapatriement'', deen 1944 an d'Liewe geruff gouf, fir déi Dausende vu Lëtzebuerger Krichsgefaangener nees heemzebréngen oder déi stierflech Iwwerreschter vun deenen, déi ëmkomm sinn an do wou Grafsteng bekannt waren, dës op Lëtzebuerg ze verleeën.

An der [[Monterey-Avenue]], war den ale Sëtz vun der [[Postgebai Stad Lëtzebuerg|Haaptpostverwaltung]]. An der Zäit vun der däitscher Besatzung koum d'Post ënner d'Obhut vum ''Reichspostdirektor'' vun [[Tréier]]. Haut erënnert nach eng stenge Plack mat engem bronze Relief un déi 26 Postbeamten, déi am Krich gefall sinn, awer och un de Proteststreik vun enger Rei Postler den [[1. September]] [[1942]] géint d'Aféierung vun der Wehrpflicht.

An der [[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]] erënnert eng Plack um Gebai vum [[Educatiounsministère]] un déi [[Synagog Stad Lëtzebuerg#Déi zweet Synagog|zweet Stater Synagog]], déi am Hierscht [[1943]] vun den Nazien ofgerappt gouf.

An der [[Avenue Marie-Thérèse]] op Nr. 3 stoung dat aalt Bëschofshaus. Den deemolege [[Joseph Lorenzo Philippe|Bëschof Philippe]] war déi eenzeg Lëtzebuerger Autoritéit, déi d'Land am Krich net verlooss hat an dee seng Plaz no der Besatzung hale konnt. Op Nr. 5, am bëscheefleche [[Convict épiscopal de Luxembourg|Konvikt]] war an der Besatzungszäit en däitscht Lazarett.

Nieft der [[Al Bréck|Aler Bréck]] steet e Fräiheetsstee fir un d'Befreiung vu Lëtzebuerg, der Belsch a Frankräich duerch d'US-Zaldoten z'erënneren.

Um [[Boulevard de la Pétrusse]], ass op Nr. 57 de [[Centre de documentation et de recherche sur la Résistance]]. An dësem Gebai, dat och als [[Villa Pauly]] bekannt ass, war vun 1940 bis 1944 de Sëtz vun der [[Gestapo]], der ''Geheimer Staatspolice''. Dëst Gebai, an deem och gefoltert gouf, ass d'Symbol vun der Terrorherrschaft vum Naziregimm zu Lëtzebuerg.

Dat markantst Monument an der Stad ass wuel d'[[Gëlle Fra]]. Den [[21. Oktober]] [[1940]] gouf si vun den Nazien, ënner Protest vun de Lëtzebuerger, ofgerappt.

Am Stadhaus um [[Knuedler]] erënnert an der Entrée eng kleng bronze Plack un d'Grënnung vun der [[Unio'n vun de Fräiheetsorganisatiounen]].

Virum fréiere Gebai vum Kolléisch, um Boulevard Roosevelt, erënnert d'[[Kaddisch Monument]] un d'Judden aus Lëtzebuerg, déi wärend der Besatzung deportéiert goufen, a vun deenen der vill ëmbruecht goufen.

An der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] hänken zwou Erënnerungsplacken un d'Sammeltransporter, mat deenen déi Judden, déi 1941 nach am Land waren, &quot;an den Osten&quot; oftransportéiert goufen, sou wéi och eng un déi Fraen, déi an de ''Reichsarbeitsdienst'' gezwonge goufen.

&lt;gallery&gt;
Fichier:Café Bintner.jpg|Den houfrege Wiert mat Wuechthond viru sengem «Arier-Lokal».
Fichier:Luxembourg City Plaque synagogue 1894.jpg|Plack an der Ënneschtgaass
Fichier:Villa Pauly Plack w.jpg|Erënnerungsplack un der [[Villa Pauly]]
&lt;/gallery&gt;

===Nom Zweete Weltkrich===
Am Festsall vum Stadhaus um 1. Stack gouf den [[10. September]] [[1952]] d'[[Lëtzebuerger Ofkommes]] ënnerschriwwen, den éischten internationale Vertrag, mat deem d'[[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]] d'Verantwortung fir de Vëlkermord un den europäesche [[Juddentum|Judden]] duerch dat nationalsozialistescht Däitschland iwwerholl huet.

[[1952]] gouf d'Stad Lëtzebuerg, laang Zäit just ''provisoresch'', Sëtz vun der [[CECA|Europäescher Communautéit fir Kuel a Stol]]. Bis [[1981]] goufen do och verschidden Deel-Sessioune vum [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] ofgehalen. D'Stad ass weiderhi Sëtz vu villen Organer vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], dorënner den [[Europäesche Geriichtshaff]], den [[Europäesche Rechnungshaff]], d'[[Europäesch Investitiounsbank]], den [[Europäeschen Investmentfong]], d'Sekretariat vum [[Europaparlament]], [[Eurostat]] an den [[Europäesche Stabilitéitsmechanismus]]

{{Méi Info 1|Sëtz vun den europäeschen Institutiounen}}

=== Entwécklung vun der Stad iwwer en halleft Joerdausend===
&lt;gallery caption=&quot;Pläng vun der Stad Lëtzebuerg&quot;&gt;
Fichier:Luxemburg 1550 65 v Deventer.jpg|Deventer 1550-75
Fichier:Lutzenburg 1581 Sanderus.jpg|Braun &amp; Hogenberg 1581
Fichier:GMG256 44 Lutzenburgum 1649 Blaeu.jpg|Blaeu 1649
Fichier:Plan de Luxembourg 1686.jpg|1686 (den Norden ass ënnen)
Fichier:Forteresse de Luxembourg 1794 by A Lefort.jpg|1794
Fichier:Plan Biermann 1890.jpg|1890
Fichier:Biermann, Plan Luxembourg en 1907.jpg|1907
&lt;/gallery&gt;

[[Fichier:Luxembourg City OSM map.png|thumb|320px|Detailléiert Kaart vun der Stad ([[OpenStreetMap]]).]]

== Quartiere vun der Stad ==
D'Stad Lëtzebuerg ass a 24 Quartieren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/la-ville/en-bref/les-24-quartiers-de-la-ville|Titel=Les 24 quartiers de la Ville|Gekuckt=12.07.2020|Datum=2020|Editeur=vdl.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; agedeelt:
{{Div col|cols = 3}}
* [[Beggen]]
* [[Belair]]
* [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht]]
* [[Bouneweg-Süd]]
* [[Clausen]]
* [[Dummeldeng]]
* [[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]]
* [[Gaasperech]]
* [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]]
* [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]]
* [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]
* [[Hollerech]]
* [[Kierchbierg|Kierchbierg/Kiem]]
* [[Lampertsbierg]]
* [[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]]
* [[Millebaach (Stad Lëtzebuerg)|Millebaach]]
* [[Neiduerf/Weimeschhaff]]
* [[Pafendall]]
* [[Polvermillen]]
* [[Rollengergronn|Rollengergronn/Belair-Nord]]
* [[Weimeschkierch]]
* [[Zéisseng]]
* [[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]]
* [[Uewerstad|Zentrum]]
{{Div col end}}

== Politik ==
[[File:Conseil Communal Luxembourg 2023-2029.svg|thumb|Zesummesetzung vum Gemengerot zënter 2023]]
=== Gemeng Lëtzebuerg ===
De [[Gemengerot]] vun der Stad Lëtzebuerg huet 27 Memberen. Et gëtt zanter 2017 siwe [[Schäffen]].

Zanter dem 17. Dezember 2013 ass d'[[Lydie Polfer]] ([[Demokratesch Partei|DP]]) [[Buergermeeschter|Buergermeeschtesch]]. D'DP hat vun 2005 bis 2017 an enger Koalitioun mat [[déi Gréng|deene Gréngen]] d'Majoritéit am Gemengerot. Vun 2017 un ass et an enger Koalitioun mat der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]].

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]] !! [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]] !! [[Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)|Vollek]]
|-
|... ||... || ... ||... ||...||...||...||... || - || - || - 
|- 
| 1999 || 2 || '''6''' || '''11''' || 2 || 0 || 1 || 5 || -|| - || - 
|- 
| 2005 || 1 || 6 || '''11''' || '''5''' || 0 || 0 || 4 || - || - || - 
|- 
| 2011 || 1 || 5 || '''10''' || '''5''' || 0 || 2 || 4 || - || - || - 
|- 
| 2017 || 1 || '''7''' || '''9''' || 5 || 0 || 2 || 3 || 0 || - || - 
|- 
| 2023 || 1 ||'''6'''|| '''10'''|| 5 || - || 1 || 3 || 1 || 0 || 0 
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu. Fett: Majoritéits-Koalitioun, déi de Buergermeeschter a Schäfferot stellt.}}

'''Schäfferot zanter de Gemengewale vun 2023'''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2082762.html|Titel=Stater Schäfferot: Zwee nei Memberen an e puer Ännerungen an de Ressorten|Gekuckt=06.07.2023|Datum=06.07.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Buergermeeschter/Schäffen
!Partei
!Stëmmen
!Remarque / Ressorten
|-
|[[Lydie Polfer]]
|[[Demokratesch Partei|DP]]
|align=right|15 212
|Buergermeeschtesch; Gemengeverwaltung, Kommunikatioun, Kultur, Stadentwécklung, Sécherheet
|-
|[[Maurice Bauer]]
|[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]
| align=&quot;right&quot; |8 558
|Klima an Ëmwelt, Architektur, Stadentwécklung (zesumme mat der Lydie Polfer), ëffentlech Plazen
|-
|[[Patrick Goldschmidt]]
|[[Demokratesch Partei|DP]]
|align=right|12 410
|Mobilitéit, Fêtes et marchés, Digitalisatioun, Hygiène, Biens, Topographie
|-
|[[Corinne Cahen]]
|[[Demokratesch Partei|DP]]
|align=right|11 328
|Action sociale, Eeler Leit, Persoune mat spezifesche Besoinen, Logement, politesch Integratioun
|-
|[[Simone Beissel]]
|[[Demokratesch Partei|DP]]
|align=right|11 032
|Sport a Fräizäit, Infrastrukturen, nei Konstruktiounen
|-
|[[Laurent Mosar]]
|[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]
|align=right|7 429
|Finanzen, Commerce an Tourismus, Chancëgläichheet, Jonktem
|-
|[[Paul Galles]]
|[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]
|align=right|8 073
|Enseignement, Crèchen, Schoulfoyeren
|}
44 863 Wieler waren ageschriwwen&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/gemengewalen|Titel=RTL - Gemengewalen|Gekuckt=06.07.2023|Wierk=RTL|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;

===Buergermeeschteren===
{{Méi Info 1|Lëscht vun de Buergermeeschtere vun der Stad Lëtzebuerg}}

=== Haaptstad vum Land ===
Als Haaptstad vum Land hunn och all konstitutionell Organer a vill staatlech Administratiounen do hire Sëtz: d'[[Chamber]], de [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]], de [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] ([[Groussherzogleche Palais]]), d'[[Regierung]] an déi verschidde Ministèren, d'Justizorganer (an der [[Cité judiciaire]]).

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason ville lu Luxembourg-ville.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'argent à cinq burelles d'azur au lion de gueules couronné d'or brochant, l'écu timbré d'une couronne d'or.''
|}

== Bevëlkerung ==
Zanter 2012 ass d'Stad Lëtzebuerg eng Groussstad, well si vun do u méi wéi 100.000 Awunner huet.&lt;ref name=grossstadt/&gt;

[[Fichier:Lux City density map FR.png|miniatur|Bevëlkerungsdicht no Quartier (2025)]]
[[Fichier:Lux City Luxembourgers Map LB.png|miniatur|Undeel u Lëtzebuerger Residenten no Quartier (2025)]]

Enn 2024 waren 136.208 Leit an der Stad ageschriwwen, dovu 95.522 Net-Lëtzebuerger. Dat si 70,13% vun der Populatioun.&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot; /&gt; Vun den 169 Nationalitéiten, déi an der Bevëlkerung vertruede waren, koumen 118.858 (87,26&amp;nbsp;%) Awunner aus [[Europa (Kontinent)|Europa]]. 8.633 (6,34 %) vun den Awunner waren aus [[Asien]], 5.064 (3,72&amp;nbsp;%) aus [[Amerika (Kontinent)|Amerika]], 3.424 (2,51&amp;nbsp;%) aus [[Afrika]] an 157 (0,12&amp;nbsp;%) aus [[Ozeanien]]. Fir 30 Awunner (0,02&amp;nbsp;%) war hir Nationalitéit onbestëmmt an 42 Persounen (0,03&amp;nbsp;%) waren Apatriden.

Zum selwechten Zäitpunkt war déi männlech Populatioun (70.436 also 51,71&amp;nbsp;%) liicht an der Iwwerzuel par Rapport zu de Fraen (65.772 deemno 48,29&amp;nbsp;%).&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot; /&gt;

2024 sinn an der Stad Lëtzebuerg 1.185 Kanner gebuer ginn &lt;!--(321 Lëtzebuerger an 937 Auslänner) --&gt;an am selwechte Joer si 647 Leit gestuerwen (419 Lëtzebuerger an 151 Auslänner).&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Awunner vun der Stad Lëtzebuerg no Nationalitéit {{small|(op den 31.12.2024)}}&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/sites/default/files/media/ni/document/Etat%20de%20la%20population%202024.pdf|Titel=État de la population au 31.12.2024|Gekuckt=24.05.2025|Auteur=Ville de Luxembourg|Datum=2024|Editeur=vdl.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
! Rang !! Nationalitéit !! Awunner
!Prozent
! Rang !! Nationalitéit !! Awunner
!Prozent
|-
| 1 || {{LUX}} ||align=right|40.686
|align=right|29,87&amp;nbsp;%
| 10 || {{GRC}}||align=right|2.162
|align=right|1,59&amp;nbsp;%
|-
| 2 || {{FRA}} ||align=right|20.713
|align=right|15,21&amp;nbsp;%
| 11 || {{UKR}}|| align=&quot;right&quot; |2.113
|align=right|1,55&amp;nbsp;%
|-
| 3 || {{PRT}} ||align=right|11.043
|align=right|8,11&amp;nbsp;%
| 12 || {{POL}}|| align=&quot;right&quot; |1.788
|align=right|1,31&amp;nbsp;%
|-
| 4 || {{ITA}} ||align=right|10.160
|align=right|7,46&amp;nbsp;%
| 13 ||{{CHN}}
| align=&quot;right&quot; |1.555
|align=right|1,14&amp;nbsp;%
|-
| 5 || {{ESP}}|| align=&quot;right&quot; |5.263
|align=right|3,86&amp;nbsp;%
| 14 || {{GBR}}|| align=&quot;right&quot; |1.471
|align=right|1,08&amp;nbsp;%
|-
| 6 || {{BEL}}|| align=&quot;right&quot; |4.256
|align=right|3,12&amp;nbsp;%
| 15 || {{RUS}}|| align=&quot;right&quot; |1.230
|align=right|0,90&amp;nbsp;%
|-
| 7 || {{DEU}}|| align=&quot;right&quot; |3.754
|align=right|2,76&amp;nbsp;%
| 16 || {{IRL}}|| align=&quot;right&quot; |1.138
|align=right|0,84&amp;nbsp;%
|-
| 8 || {{ROU}}|| align=&quot;right&quot; |2.458
|align=right|1,82&amp;nbsp;%
| || Aner Nationalitéiten ||align=right|24.046
|align=right|17,66&amp;nbsp;%
|-
| 9 || {{IND}}|| align=&quot;right&quot; |2.345
|align=right|1,72&amp;nbsp;%
| || Total ||align=right|'''136.208'''
|align=right|100,00&amp;nbsp;%
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Awunner vun der Stad Lëtzebuerg no Quartier &lt;small&gt;(op den 31.12.2024)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;:vdl2023&quot; /&gt;
!Quartier
!Total
!% Lëtz.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Lëtzebuerger&lt;/ref&gt;
!% Ausl.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Auslänner&lt;/ref&gt;
!Quartier
!Total
!% Lëtz.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
!% Ausl.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
|[[Beggen]]
| align=&quot;right&quot; |3.906
| align=&quot;right&quot; |32,10&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |67,90&amp;nbsp;%
|[[Lampertsbierg]]
| align=&quot;right&quot; |11.521
| align=&quot;right&quot; |28,09&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |71,91&amp;nbsp;%
|-
|[[Belair]]
| align=&quot;right&quot; |12.990
| align=&quot;right&quot; |33,14&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |66,86&amp;nbsp;%
|[[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]]
| align=&quot;right&quot; |6.552
| align=&quot;right&quot; |31,09&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |68,91&amp;nbsp;%
|-
|[[Bouneweg-Nord/Verluerekascht]]
| align=&quot;right&quot; |4.582
| align=&quot;right&quot; |27,85&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |72,15&amp;nbsp;%
|[[Millebaach (Stad Lëtzebuerg)|Millebaach]]
| align=&quot;right&quot; |2.497
| align=&quot;right&quot; |32,96&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |67,04&amp;nbsp;%
|-
|[[Bouneweg-Süd]]
| align=&quot;right&quot; |13.372
| align=&quot;right&quot; |33,10&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |66,90&amp;nbsp;%
|[[Neiduerf/Weimeschhaff]]
| align=&quot;right&quot; |7.029
| align=&quot;right&quot; |24,97&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |75,03&amp;nbsp;%
|-
|[[Clausen]]
| align=&quot;right&quot; |1.052
| align=&quot;right&quot; |26,43&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |73,57&amp;nbsp;%
|[[Pafendall]]
| align=&quot;right&quot; |1.343
| align=&quot;right&quot; |38,79&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |61,21&amp;nbsp;%
|-
|[[Dummeldeng]]
| align=&quot;right&quot; |3.012
| align=&quot;right&quot; |27,69&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |72,31&amp;nbsp;%
|[[Polvermillen]]
| align=&quot;right&quot; |384
| align=&quot;right&quot; |29,69&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |70,31&amp;nbsp;%
|-
|[[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]]
| align=&quot;right&quot; |2.976
| align=&quot;right&quot; |30,01&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |69,99&amp;nbsp;%
|[[Rollengergronn|Rollengergonn/Belair-Nord]]
| align=&quot;right&quot; |4.820
| align=&quot;right&quot; |29,50&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |70,50&amp;nbsp;%
|-
|[[Gaasperech]]
| align=&quot;right&quot; |10.208
| align=&quot;right&quot; |28,12&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |71,88&amp;nbsp;%
|[[Uewerstad]]
| align=&quot;right&quot; |3.449
| align=&quot;right&quot; |30,39&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |69,61&amp;nbsp;%
|-
|[[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]]
| align=&quot;right&quot; |11.360
| align=&quot;right&quot; |17,89&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |82,11&amp;nbsp;%
|[[Weimeschkierch]]
| align=&quot;right&quot; |2.480
| align=&quot;right&quot; |30,85&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |69,15&amp;nbsp;%
|-
|[[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]]
| align=&quot;right&quot; |984
| align=&quot;right&quot; |40,55&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |59,45&amp;nbsp;%
|[[Zéisseng]]
| align=&quot;right&quot; |5.111
| align=&quot;right&quot; |33,28&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |66,72&amp;nbsp;%
|-
|[[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]
| align=&quot;right&quot; |1.557
| align=&quot;right&quot; |42,00&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |58,00&amp;nbsp;%
|[[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]]
| align=&quot;right&quot; |6.517
| align=&quot;right&quot; |50,36&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |49,64&amp;nbsp;%
|-
|[[Hollerech]]
| align=&quot;right&quot; |7.781
| align=&quot;right&quot; |26,90&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |73,10&amp;nbsp;%
| rowspan=&quot;2&quot; |'''Total'''
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;right&quot; |'''136.208'''
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;right&quot; |29,87&amp;nbsp;%
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;right&quot; |70,13&amp;nbsp;%
|-
|[[Kierchbierg]]
| align=&quot;right&quot; |10.725
| align=&quot;right&quot; |24,88&amp;nbsp;%
| align=&quot;right&quot; |75,12&amp;nbsp;%
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Ekonomie ==
D'Ekonomie vun der Stad Lëtzebuerg berout virun allem op de [[Service]]r. Eng besonnesch Roll spillt se als international Finanzplaz: Nieft ronn 120 [[Bank]]en&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.luxembourgforfinance.com/fr/la-place-financiere/secteur-bancaire/#:~:text=1%20Plus%20de%2040%20banques%20au%20Luxembourg%20offrent,diff%C3%A9rents%20syst%C3%A8mes%20juridiques,%20y%20compris%20la%20common%20law.|Titel=Secteur bancaire - Place financière|Gekuckt=23.01.2025|Auteur=LFF|Wierk=Luxembourg for Finance|Editeur=www.luxembourgforfinance.com|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; sinn och eng Rei aner Finanzinstituter sinn do aktiv.

{{Méi Info 1|Finanzplaz Lëtzebuerg}}

Zu deene bekanntsten international aktive Firme mat Sëtz an der Stad Lëtzebuerg zielen [[Amazon.com|Amazon]], [[ArcelorMittal]] an d'[[RTL Group]]. Och den Handel spillt eng wichteg Roll.

De [[Sekundärsecteur]] do dergéint ass, nodeem d'[[Luxlait]] hir Molkerei [[2009]] geplënnert, [[Villeroy &amp; Boch]] seng Fabrick [[2010]] zougemaach, an [[Heintz Van Landewyck]] 2017 seng Fabrick an d'[[Nordstad]] geplënnert hat, kaum nach vertrueden. Wat de [[Primärsecteur]] betrëfft: 2012 gouf et nach een eenzege landwirtschaftleche Betrib an der Stad, an zwar zu Märel.&lt;ref&gt;Elisabeth Boesen: [http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_99-2012_44-47.pdf &quot;Es gibt noch Bauern in der Stadt.&quot;] ''[[ons stad]]'' 99, 2012, S.44-47.&lt;/ref&gt;

== Verkéier ==
Als Haaptstad a gréisst Stad am Land huet d'Stad Lëtzebuerg och verkéierstechnesch eng zentral Roll.

[[File:Luxembourg City railway station 2022-12 ---9.jpg|thumb|320px|D'N3 viru der Stater Gare, mat der Tramslinn T1]]
=== Loftverkéier ===
De [[Fluchhafe Lëtzebuerg]] läit um [[Findel]], an der Gemeng [[Sandweiler]], 6&amp;nbsp;km vun der Stad ewech. Als internationale Fluchhafe bestinn direkt Linne mat diversen europäesche Stied.

=== Stroosseverkéier ===
8 Nationalstroosse gi stralefërmeg vun der Stad aus fort: d'[[Nationalstrooss 1|N1]], d'[[Nationalstrooss 2|N2]], d'[[Nationalstrooss 3|N3]], d'[[Nationalstrooss 4|N4]], d'[[Nationalstrooss 5|N5]], d'[[Nationalstrooss 6|N6]], d'[[Nationalstrooss 7|N7]] an d'[[Nationalstrooss 11|N11]]. D'Autobunnen [[Autobunn A1 (Lëtzebuerg)|A1]], [[Autobunn A3 (Lëtzebuerg)|A3]], [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|A4]] an [[Autobunn A6 (Lëtzebuerg)|A6]] féieren an d'Stad, respektiv sinn Deel vum Contournement vun der Stad. Si sinn, ausser der A4, un d'Autobunnsnetz vun den 3 Nopeschlänner ugebonnen.

=== Ëffentlechen Transport ===
==== Eisebunn ====
An der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] lafe verschidden Eisebunnslinnen zesummen:
* [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen|Lëtzebuerg – Ettelbréck – (belsch Grenz) – Gouvy]] – Léck
* [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|Lëtzebuerg – Beetebuerg – (franséisch Grenz)]] – Diddenuewen – Metz
* [[CFL-Linn 5|Lëtzebuerg – Klengbetten – (belsch Grenz)]] – Arel – Bréissel
* [[Eisebunnsstreck Péiteng-Lëtzebuerg|Lëtzebuerg – Péiteng]] – Rodange – (belsch/franséisch Grenz)
* [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg|Lëtzebuerg – Waasserbëlleg]] – (däitsch Grenz) – Tréier

Iwwer déi Linnen huet d'Stater Gare Uschloss un dat däitscht [[InterCity]]-Netz (Linn 37 bis op [[Düsseldorf Hauptbahnhof|Düsseldorf]]), un den [[TGV|TGV inOui]]-Reseau vun der franséischer [[SNCF]] mat enger direkter Verbindung op Paräis an op [[Montpellier]], iwwer de belschen [[InterCity]]-Reseau op [[Gare Bruxelles-Midi|Bruxelles-Midi]] (IC-16 an IC-34) an op [[Gare Liège-Guillemins|Léck-Guillemins]] (IC-33).

Ausser der Haaptgare gëtt et nach e puer méi kleng Garen um Stater Territoire: [[Gare Hollerech|déi vun Hollerech]], [[Gare Dummeldeng|Dummeldeng]], [[Gare Zens-Hamm|Zens-Hamm]] a [[Gare Kierchbierg-Pafendall|Kierchbierg-Pafendall]].

Pläng fir eng grouss nei [[Gare Zéisseng|Gare bei Zéisseng]] koumen an den 2000er Joren op; zanter der zweeter Hallschecht vun den 2010er Joren ass dovun awer näischt méi ze héieren.

==== Bussen ====
D'Stad Lëtzebuerg bedreift, mat hirem Service [[Autobus de la Ville de Luxembourg]], en eegent Busnetz, bei deem eng 150 [[Autobus|Bussen]] op 32 Linnen déi verschidde Quartieren ofdecken. Ausserdeem fuere ronn 120 Linne vum [[Régime général des transports routiers|RGTR]] d'Stad Lëtzebuerg un.

==== Tram ====
Bis 1964 [[Fréiere Stater Tram|gouf et en Tram]] an der Stad. Wéinst dem ëmmer méi héijen Autosverkéier gouf et zanter den 1990er Jore Pläng, en nees anzeféieren. Deen éischte Projet, &quot;BTB&quot; genannt, deen Trams- an Zuchreseau hätt sollen uneneen uschléissen, fir sou e méi grousst Anzuchsgebitt ofzedecken&lt;ref&gt;D'[[LuxTraffic]]-Etüd gouf am November 1994 virgestallt, vgl.[https://web.archive.org/web/20120106151705/http://www.forum.lu/pdf/artikel/3619_166_Pauly.pdf Michel Pauly: &quot;Wann kommt BahnHybrid?&quot;] ''forum'' Nr. 166/Mäerz 1996, S.27-30.&lt;/ref&gt; ass wéinst dem Widderstand vun der Stater DP uganks 2000 op Äis geluecht ginn.

An de Joren duerno gouf un enger méi klenger Léisung laboréiert, déi d'Gare mam Kierchbierg soll verbannen. Am Juni 2012 huet d'Chamber dësem Projet zougestëmmt, deen zu 2/3 vum Staat an 1/3 vun der Stad finanzéiert soll ginn. Am Dezember 2017 gouf dat éischt Deelstéck vun der [[Luxtram-Linn T1|neier Tramslinn]], provisoresch vun der [[Luxexpo]] bis bei d'[[Rout Bréck]], a Betrib geholl. Zanterhier gouf se Stéck fir Stéck weider ausgebaut, bis uganks 2025 den definitiven Tracé, vum [[Fluchhafe Findel]] bis bei de [[Stadion vu Lëtzebuerg|Stadion]], fäerdeg ass. 2024 goufen d'Pläng fir eng zweet Linn gesetzlech op de Wee bruecht.

{{Méi Info 1|Stater Tram}}

==== Vëloslocatiounssystem ====
Zanter dem Mäerz 2008 gëtt et e [[Vëlo]]-Locatiounssystem, [[Vel'oH!]] genannt, dee vun enger privater Firma ënner Konzessioun bedriwwe gëtt, a bei deem een op enger 125 verschiddene Plazen e Vëlo ausléinen an op enger anerer nees ofstelle kann.

== Konscht a Kultur ==
[[Fichier:1997-2005 Luxembourg Philharmonie 02.jpg|thumb|320px|D'Philharmonie]]
An der Stad Lëtzebuerg gëtt et eng sëllege Muséeën an Ausstellungen: Der Stad ënnerstallt sinn d'[[Villa Vauban]] an de [[Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg]]. Staatlech Muséeën um Territoire vun der Stad sinn den [[Nationalmusée fir Naturgeschicht]], de [[Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean|MUDAM]], den [[Nationalmusée um Fëschmaart]] an de [[Musée Dräi Eechelen - forteresse, histoire, identités|Festungsmusée]]. Déi zwee leschtgenannt gehéieren zum  [[Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht]]. Z'ernimme sief och nach d'Galerie [[Am Tunnel]], déi vun der [[Spuerkeess]] bedriwwe gëtt an de [[Casino Luxembourg|Biergercasino]]. 2016 huet de [[Regierungsrot]] gréng Luucht ginn, fir am Gebai vum Alen Athenäum, wou bis Hierscht 2018 d'[[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik|Nationalbibliothéik]] dra war, e Musée fir modern Konscht vu Lëtzebuerg z'amenagéieren.

D'Stad Lëtzebuerg bedreift zwéin Theatersäll: de [[Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg]] an de [[Kapuzinertheater]]. Weider Theaterensembelen, déi jeeweils eege Säll an der Stad hunn, sinn de [[Kasemattentheater]], den [[Théâtre du Centaure]], den [[Théâtre national du Luxembourg]] an den [[TOL]].

Zu de Concertssäll um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg zielen d'[[Philharmonie Lëtzebuerg|Philharmonie]], de [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg]] an [[Den Atelier]].

Vill Kinoen an der Stad hunn an deene leschte Joerzéngten [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen#L.C3.ABtzebuerg 2|zougemaach]], haut gëtt et nach den &quot;Artplex&quot; [[Utopia (Kino)|Utopia]] um Lampertsbierg an de [[Multiplex-Kino|Multiplex]] [[Kinepolis Luxembourg|Kinepolis]] um [[Kierchbierg]], déi allebéid vum [[Kinepolis Group]] bedriwwe ginn, an d'[[Cinemathéik vun der Stad Lëtzebuerg]], déi der Stad ënnersteet.

Zu de weidere Kulturariichtungen an der Stad ze ziele sinn d'[[BNL|Nationalbibliothéik]] an [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Nationalarchiv]], zwou staatlech Institutiounen, an och d'[[Archiv vun der Stad Lëtzebuerg|Archiv]], d'[[Bibliothéik vun der Stad Lëtzebuerg|Bibliothéik]] an d'[[Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg]], souwéi eng Rëtsch privat Galerien, net ze vergiesse Gebaier wéi d'[[Coque]], de Kulturzentrum [[Neimënster]], den [[Espace culturel Cité]] oder de [[Carré Rotondes]], wou reegelméisseg kulturell Evenementer opgefouert ginn.

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Lëtzebuerg ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SEBES]]
* [[SICEC]]
* [[SIDOR]]
* [[SYVICOL]]

==Auszeechnungen==
*[[File:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|60px]] [[Légion d'honneur]] (18. Juni 1957)
*{{Médaille de la Reconnaissance française| (1920, Dekreet vum 19. Juli)}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Cercle-Municipal-Luxembourg.JPG|320px|thumb|De Cercle op der Plëss]]
[[Fichier:Luxembourg Adolphe Bridge over Petrusse valley.jpg|thumb|320px|D'Nei Bréck iwwer de Péitrussdall]]
{{Div col}}
* D'[[Alstad (Stad Lëtzebuerg)|Alstad]] mat de Reschter vun der Festung ([[Weltierwen|Weltkulturierwen]])
* D'[[Kathedral Notre-Dame vu Lëtzebuerg|Kathedral Notre-Dame]]
* D'[[Gräinskapell]]
* De [[Groussherzogleche Palais]]
* D'[[Chamber]]
* De [[Péitruss]]dall
* De Quartier [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]]
* De [[Kierchbierg]]
* De [[Bockfiels]]
* D'[[Dräi Eechelen]], mam [[Mudam]] a mam [[Musée Dräi Eechelen - forteresse, histoire, identités|Festungsmusée]]
* De [[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]]
* D'[[Gare (Stad Lëtzebuerg)|Gare]]
* D'[[Gëlle Fra]]
* D'[[Groussgaass (Stad Lëtzebuerg)]]
* D'[[Corniche]]
* D'[[Kasematten]]
* Den [[Tunnel ënner der Stad Lëtzebuerg|Tunnel ënner der Stad]]
* D'[[Rumm-Befestegungen|Rumm]]
* D'[[Spueneschen Tiermchen|Spuenesch Tiermercher]]
* D'[[Abtei Neimënster|Neimënster-Abtei]] mat der [[Kierch Abtei Neimënster|Gehaanskierch]]
* De [[Knuedler]]
* D'[[Plëss d'Arem]] mam [[Cercle (Gebai Stad Lëtzebuerg)|Cercle]]
* D'[[Adolphe-Bréck]]
* D'[[Clairefontaine-Plaz]] mam Monument fir d'Groussherzogin [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]]
* D'[[Méchelskierch (Stad Lëtzebuerg)|Méchelskierch]]
* D'[[Rout Bréck]]
* De [[Kanounenhiwwel]] mam [[Monument vun der nationaler Solidaritéit]]
* D'Graf vum &quot;[[Hauptmann von Köpenick]]&quot; um [[Nikloskierfecht]].
{{div col end}}

=== Bemierkenswäert Beem===
{{Div col|cols=3}}
* [[Buch am Péitrussdall, Bastioun Beck|Buch am Péitrussdall]]
* [[Bluttbuch bei der Méchelskierch]]
* [[Käschtebam um Square Robert-Brasseur zu Lëtzebuerg]]
* [[Bam vum Prënz Jean]]
* [[Nëssert am Konviktsgaart zu Lëtzebuerg|Nëssert am Konviktsgaart]]
* [[Hobuch op der Kinnekswiss zu Lëtzebuerg|Hobuch op der Kinnekswiss]]
* [[Sequoiaen am Amaliepark]]
{{Div col end}}

== Literatur ==
* [[Michel Pauly]], 2012: &quot;[https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_99-2012_4-9.pdf Von Weimerskirch nach Luxemburg: Die topographische Entwicklung der Stadt Luxemburg im Mittelalter.]&quot; In: ''[[ons stad]]'' 99, 2012, S. 4-9. [Baséiert op: Michel Pauly: &quot;Die topographische Entwicklung der Stadt Luxemburg von den Anfängen bis zum Beginn des 16. Jahrhunderts&quot;, in: Leben im Mittelalter: Luxemburg, Metz und Trier. Studien zur mittelalterlichen Stadtgeschichte und -archäologie (Publ. scientifiques du Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg, t. II), Luxemburg 1998, S. 7-31, wou och weider Literaturreferenze sinn. Net ze vergiessen eng méi fréi Publicatioun déi zäitlech méi enk gezunn ass an déi eenzel Hypothesen diskutéiert: Michel Pauly a Michel Margue, 1987: &quot;[https://persist.lu/ark:70795/s5ksr5srq/pages/7/articles/DTL903 Saint-Michel et le premier siècle de la ville de Luxembourg]&quot;, in: Hémecht, 1987, Heft 1, S. 5-83.]
* [[Friedrich Wilhelm Engelhardt|Engelhardt, Friedrich Wilhelm]], 1850. ''Geschichte der Stadt und Festung Luxemburg: seit ihrer ersten Entstehung bis auf unsere Tage, mit besonderer Rücksicht auf die kriegsgeschichtlichen Ereignisse, nebst Plan der Stadt und statistischer Einleitung''
* [[Sonja Kmec]], 2008. Gibraltar des Nordens. In: ''Lieux de mémoire au Luxembourg. Erinnerungsorte in Luxemburg''. 2. Editioun, S. 267-272. S. Kmec, B. Majerus, M. Margue, P. Peporte, éditeurs. éditions saint-paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87963-705-1.
* [[Guy Thewes]], 2008. La silhouette de la ville. In: ''Lieux de mémoire au Luxembourg. Erinnerungsorte in Luxemburg''. 2. Editioun, S. 253-258. S. Kmec, B. Majerus, M. Margue, P. Peporte, éditeurs. éditions saint-paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87963-705-1.

== Fotoalbum vun der Stad Lëtzebuerg ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Luxembourg Fortress from Adolphe Bridge 01.jpg|D'Péitrussdall an d'Bastioun Beck mat der Gëlle Fra... am Wanter
Fichier:Luxembourg Fortress from Adolphe Bridge 02 c67.jpg|... an am Fréijoer
Fichier:Hotel de la Chambre des deputes in Luxembourg City 03.jpg| D'Chamber
Fichier:Luxembourg Grand Ducal Palace 01.jpg| De Palais
Fichier:Luxembourg Grund from Verlorenkost 01.jpg| De Gronn
Fichier:ParäiPla.JPG|D'Paräisserplaz am Garer Quartier
Fichier:Luxembourg Pfaffenthal Kirchberg 01.jpg| De Pafendall an de Kierchbierg
&lt;/gallery&gt;

{{Portal|Stad Lëtzebuerg}}

== Kuckt och ==
* [[ons stad]], e Périodique iwwer d'Stad Lëtzebuerg
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëtzebuerg|Aner Bedeitunge vum Wuert ''Lëtzebuerg'']]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

* Promotiounsfilm [https://www.youtube.com/watch?v=FOFZH12ASQ8 City of Luxembourg: its Old Quarters and Fortifications - implementing the HUL recommendation], YouTube
* [http://www.luxembourg-ville.lu Offiziell Säit vun der Stad Lëtzebuerg]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/luxembourg/luxembourg D'Gemeng Lëtzebuerg op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20110412164336/http://www.vdl.lu/Explorez+la+ville/Les+24+quartiers+de+la+Ville.html ''Les 24 quartiers de la Ville''] (14 gi gewisen)

{{Navigatioun Haaptstied an Europa}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerg}}
[[Kategorie:Stad Lëtzebuerg| ]]
[[Kategorie:Universitéitsstied]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Weltkulturierwen an Europa]]
[[Kategorie:Uertschaften, déi d'Légion d'honneur kruten]]
[[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]]
[[Kategorie:Fondation du Mérite Européen]]
[[Kategorie:Universitéitsstied zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>o886exrieivd52p54i6i8w9kr5anh6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Préizerdaul</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4650</id>
    <revision>
      <id>2686432</id>
      <parentid>2685371</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14600" sha1="sqw52j64dh9puk39mvqioh3c0c153qb" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Préizerdaul 
 | Numm (Däitsch)  = Préizerdaul
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Préizerdaul}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|47|39|N|05|56|15|O}} 
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' (virun 2001: '''Gemeng Biebereg''', ''commune de Bettborn'') ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réiden]]. De [[Chef-lieu|Chef – lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}, no där d'Gemeng bis 2001 genannt war&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2001/07/17/n2/jo|Titel=Loi du 17 juillet 2001 relatif au changement de nom de la commune de Bettborn en celui de Préizerdaul|Gekuckt=10.07.2020|Datum=17.07.2001|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Et ass eng vun deene Gemengen zu Lëtzebuerg, déi net den Numm vun enger Uertschaft hunn: „Préizerdaul“ ass de lokalen Numm vum „Préizer Dall“&lt;ref&gt;no der [http://www.cpll.lu/wp-content/uploads/2020/01/ZLS-Letzebuerger-Orthographie.pdf Reegel 9.1.2 vun der neier Lëtzebuerger Orthografie] gëtt bei Ofleedunge vu geographeschen Nimm op -er auserneegeschriwwen&lt;/ref&gt;, deemno dem Dall ronderëm d'Uertschaft [[Proz]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Préizerdaul
 | nord =  [[Gemeng Groussbus-Wal|Groussbus-Wal]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Viichten|Viichten]]
 | sud-est =  [[Gemeng Useldeng|Useldeng]]
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden/Atert]]
 | ouest =  
 | nord-ouest =  [[Gemeng Rammerech|Rammerech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Biebereg]]
* [[Platen]]
* [[Proz]]
* [[Rëmerech]]

=== Häff a Lieu-diten ===
*[[Horas]]
*[[Prozer Millen]]
*[[Routbaach (Préizerdaul)|Routbaach]]

==Geschicht==
=== Vun de Kelte bis haut ===
{{Kapitel Info feelt}}
&lt;!--Weider Infoe fir z'iwwerschaffe gëtt et op https://www.preizerdaul.lu/temps-anciens-1798.html--&gt;
=== Biebereg oder ''Préizerdaul''?&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.preizerdaul.lu/bettborn-ou-preizerdaul.html|Titel=iwwerschafften Text vun &quot;Bettborn ou Préizerdaul&quot;|Gekuckt=11.07.2020|Datum=|Editeur=Gemeng Préizerdaul - Historique|Sprooch=lb|Archiv-Datum=15.07.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200715234445/https://www.preizerdaul.lu/bettborn-ou-preizerdaul.html}}&lt;/ref&gt; ===
Ofgesi vun e puer [[Vogt]]eien déi am Préizer Dall louchen an déi den Herrschafte vun [[Iewerleng]], [[Ell (Lëtzebuerg)|Ell]] oder [[Nojem]] gehéiert hunn, huet de ganze Préizer Dall an der Feudalzäit zur [[Propstei]] [[Arel]] gehéiert, déi et fir de ''Landesfürst'' ënnert der Bezeechnung „Haff Proz“ verwalt huet.

Iwwerdeems Proz a Platen vu [[Réimescht Räich|réimeschem]] Ursprong sinn, war Rëmerech eng [[Franken|fränkesch]] Siidlung. Eng Uertschaft Biebereg (''Bettborn'') gouf et weeder an der réimescher nach an der fränkescher Zäit. An der [[Kelten]]zäit gouf et do e [[Gëttersteen]] a Verbindung mat engem Pëtz (Buer, vum dt. ''Born''), wou méiglecherweis déi dräi „Beten“ veréiert gi sinn. Dëst ka vläicht eng Erklärung fir d'Bezeechnung ''Bet-born'' sinn. Am [[7. Joerhonnert]] gouf do eng Kapell opgeriicht, déi der [[Muttergottes]] geweit war. Eréischt géint Ufank vum [[2. Joerdausend]] sinn e puer Haiser bei der Kapell gebaut ginn.

Datt ënnert Franséischer Herrschaft de Préizer Dall zu enger „Agence“ mam Numm „Bettborn“ erhuewe gouf, war pueren Zoufall. Op der Sich no engem Municipalitéitskommissär krut den [[Anton Knaas]], en [[Nottär]] aus der Géigend dëst Amt ugebueden. De Knaas hat sich, kuerz nodeem d'Fransouse komm sinn, no bei der (Biebereger?) Kierch een Haus gebaut, dat en och als Sëtz vun der Agence benotzt huet. Domat war d'Agence Biebereg zoustänneg fir déi 3 Dierfer vum Préizer Dall: Proz, Platen a Rëmerech. Well de selwechten Nottär ënnert [[Napoleon Bonaparte|napoleoneschem Regime]] och zum Buergermeeschter ernannt ginn ass, huet hien d'Bezeechnung „Gemeng Biebereg“ bäibehalen. Dat war souguer ganz verstänneg, well Biebereg zwar e bësse méi no u Plate louch, awer bal op gläicher Distanz tëschent Proz a Rëmerech. Déi zwou Sektiounen haten e wäit verspreete Bëschbesëtz, wat e groussen Afloss op d'Gemengesteieren hat a fir munch Differenzen tëschent den 3 Sektioune gesuergt huet. Well Platen a Biebereg als eng eenzeg Sektioun ugesi goufen, huet all Sektioun hiert Eegeliewe gefouert an hir eegen Interesse verdeedegt. Zesummen huet den 3 Sektioune vun 1806 un d'Porkierch, d'Schoul déi 1831 gebaut gouf an d'Parhaus, dat un d'Schoul ugebaut war, gehéiert.

D'Joren [[1847]] an [[1848]] hu vill derzou bäigedroen, datt d'Dierfer am Dall méi no zesummegeréckelt sinn. Am Joer 1847 gouf d'Deelstéck ([[Räichel]] - [[Groussbus]]) vun der neier [[Nationalstrooss 12|Landstrooss]] gebaut, déi [[Arel]] mat [[Ettelbréck]] verbanne sollt. Dës Verbindung ass der Längt no duerch de ganze Préizer Dall gelaf an huet Platen, Biebereg a Proz matenee verbonnen. Laanscht déi nei Strooss gouf vill gebaut, well d'Bauland bëlleg ze kréie war. Doduerch gouf de Sputt tëscht den dräi Dalldierfer opgefëllt, sou datt dës dräi Dierfer no an no e Ganzt gebilt hunn: de „Préizer Dall“. Wéi am Joer 1848 Versammlungsfräiheet gewäert gouf, si Veräiner, déi scho bestanen hunn, wéi z.&amp;nbsp;B. de [[Chouer (Musek)|Kierchechouer]] an d'Musek un d'Ëffentlechkeet getrueden, anerer wéi d'[[Pompjeeën|Pompjeeë]] sinn nei gegrënnt ginn. So sinn d'Mënschen och méi no zesummegeréckelt an hunn de Begrëff „Préizer Dall“ mat Liewe gefëllt. Biebereg huet sech vergréissert a sech a Richtung Rëmerech ausgedeent. Rëmerech selwer hat sech och schonn eng Ofkierzung bei d'Kierch a bei d'Schoul zu Biebereg als Kierchepad ugeluecht. Domat war d'Zougehéiregkeetsgefill zum Préizer Dall och bei de Rëmerecher gewuess.

Wann een d'[[Luxemburger Gazette]] duerchkuckt, déi am [[Iowa]] ([[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]) Amerika erauskoum, mierkt een, datt di vill Auswanderer vu Rëmerech an aus deenen aneren Dierfer, sech net als Platener, Rëmerecher oder Prozer, mee ëmmer als Préizer Daller bezeechent hunn.

Nodeems de Gemengerot decidéiert huet, déi dräi Walsektiounen zesummenzeleeën, war et un der Zäit, och der allgemeng benotzter Bezeechnung „Préizer Dall“ eng rechtlech Grondlag ze ginn. De [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] hat uganks en negativen Avis zum Projet ofginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RechercheArchives/!ut/p/z1/nZC7DoJAEEW_hS_YYXiXvDK7QEDABdzGUBESRQvj92uIhTQrcbqbnHMzuUyxgallfM7T-Jhvy3h555Nyz-hzHpbpEakqUghl4ucZHEziDutXIMGka4SN4McBgqC6yGPTAWotpvb4sLkQogYjC4Aq_Mf_btrnawClr--ZWhHdAluAvNoGzNLMk21pUeB-AN0Gv764X6WUA8xiMowX6GTAgg!!/dz/d5/L0lDU0lKSWdrbUEhIS9JRFJBQUlpQ2dBek15cXchLzRKQ2lqb01MdEJqZFJQWVZERUEhL1o3XzI4SEhBTkVUMkdPTEUwQVVEOEtKMFAxOFU3LzA!/?PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_action=document&amp;PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_secondList=&amp;PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_selectedDocNum=3#Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7|Titel=Projet de loi n° 4782/01 relatif au changement de nom de commune de Bettborn en celui de &quot;Préizerdaul&quot; - Avis du Conseil d'Etat (24.6.1998)|Gekuckt=11.07.2020|Datum=22.03.2001|Editeur=chd.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, mam Argument, datt den Numm „Préizerdaul“ nëmmen eng Regioun bezeechne géif, an net d'Gemeng oder déi eenzel Dierfer. Zu Lëtzebuerg gëtt et awer eng ganz Rei Uertschaften, déi „-dall“ an hirem Numm hunn, ouni datt domat eng Regioun, mä just d'Duerf bezeechent gëtt. Als Beispill zielen ë.&amp;nbsp;a. de [[Pafendall]], [[Fënsterdall]], [[Blummendall]], [[Mariendall]], [[Reckendall]] an de [[Mëllerdall]]. Aner Dierfer a Gemengen hunn als Suffix „-wald“ oder „-bach“ an hirem Numm a bezeechnen domat méi wéi nëmmen e Bësch oder eng Baach.

Weiderhin hat de Staatsrot argumentéiert, datt de Gesetzprojet net fäeg wier, eppes zum Zesummegehéieregkeetsgefill oder der lokaler Identitéit bäizedroen. D'Gemeng war awer am Géigendeel dozou der Meenung, datt déi gemeinsam Uertsbezeechnung „Préizerdaul“ de Sektiounen näischt ewech huele géif, mä datt se esouguer nach d'Zesummeschaffen tëscht de 4 Uertschafte verstäerkte géif. Ausserdeem géif d'Identifizéierung mam Begrëff „Préizerdaul“ och eppes vum Stolz vun de Préizer Daller Leit op hir gemeinsam Heemecht a gläichzäiteg op d'Besonneschkeet vun hirer lokaler Mondaart hiweisen, wéi se am Wuert „Daul“ amplaz vun „Dall“ zum Ausdrock kënnt.

De Gesetzesprojet gouf den 9. Mäerz 2001 vum deemolegen Inneminister [[Michel Wolter]] an der Chamber deposéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RechercheArchives/!ut/p/z1/nZC7DoJAEEW_hS_YYXiXvDK7QEDABdzGUBESRQvj92uIhTQrcbqbnHMzuUyxgallfM7T-Jhvy3h555Nyz-hzHpbpEakqUghl4ucZHEziDutXIMGka4SN4McBgqC6yGPTAWotpvb4sLkQogYjC4Aq_Mf_btrnawClr--ZWhHdAluAvNoGzNLMk21pUeB-AN0Gv764X6WUA8xiMowX6GTAgg!!/dz/d5/L0lDU0lKSWdrbUEhIS9JRFJBQUlpQ2dBek15cXchLzRKQ2lqb01MdEJqZFJQWVZERUEhL1o3XzI4SEhBTkVUMkdPTEUwQVVEOEtKMFAxOFU3LzA!/?PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_action=document&amp;PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_secondList=&amp;PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_selectedDocNum=0#Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7|Titel=Projet de loi 4782 relatif au changement de nom de la commune de Bettborn en celui de «Préizerdaul»|Gekuckt=11.07.2020|Datum=09.03.2001|Editeur=chd.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; an en ass schlussendlech dach nach duerchgaangen, an den Numm „Préizerdaul“ gouf mam Gesetz vum 17. Juli 2001 offiziell ugeholl&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms préizerdaul luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 43}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'or à la fasce ondée de gueules accompagnée de trois étoiles du même et d'une fleur de lis d'azur au point du chef.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[20. Mäerz]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Juli]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 941 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}

Fréier huet den Territoire vun der haiteger Gemeng gréisstendeels der Famill vun [[Iewerleng]] gehéiert (''d'azur a la fasce d'argent accompagnée de deux étoiles à six rais d'or, une en chef, une en pointe''); dat erkläert, firwat de Gemengewope vum Wope vun Iewerleng inspiréiert ass.

Déi rout Well bezitt sech op d'[[Routbaach (Baach)|Routbaach]] déi duerch de Préizer Dall leeft.

D'[[Lilien|Fleur-de-lis]], Emblem vun der [[Jongfra Maria]], symboliséiert d'Uertschaft Biebereg, Zentrum vun engem Mariekult, iwwerdeems déi dräi Stären, obwuel s'un déi vun der Famill Iewerleng erënneren, déi dräi aner Uertschafte vun der Gemeng representéieren: Platen, Proz a Rëmerech).
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1798: Nic Simon (''agent municipal'')&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/8b5d72hjs/pages/5/articles/DIVL429 Bettborn ehrte seinen neuen Bürgermeister.] In: Luxemburger Wort, 111. Jg., n° 50 (19.02.1958), p. 5 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt; 
*ëm 1800: Anton Knaas
*...
* 1812  –  ... Henri Rausch
*...
* 1844  –  1855: Henri Rausch
* ...
* 1888  –  1910: Wilhelm Steichen
* ...
* 1926  –  1958: [[Michel Agnes]]
* 1958  –   ...: [[Henri Diederich]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/6whp9c7cwk/pages/30/articles/DIVL666 Bürgermeisterfeier in Bettborn.] In: Revue, 14. Jg., nº 9 (01.03.1958), p. 30 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* ...
* 1982  –  2011: [[Emile Calmes]]
* 2011  –  2017: [[Fernand Heyart]]
* zanter 2017: [[Marc Gergen]]

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:OpFabPréiz.JPG|thumb|''Op der Fabréck'' am Préizerdaul]]
* D'Gebuertshaus vum Lëtzebuerger Geolog [[Michel Lucius (Geolog)|Michel Lucius]] zu Rëmerech.
* Virum Foussballterrain steet eng Statu vum ''Reenert''. Do virdrun ass nach een Auszuch aus dem [[Michel Rodange]] sengem Wierk &quot;De [[Reenert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst]]&quot;.
[[Fichier:WaassradPréiz.JPG|thumb|upright|Waasserrad ''Op der Fabréck'' am Préizerdaul]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Préizerdaul ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[École de musique du Canton de Redange]]
* [[De Réidener Kanton]]
* [[Réidener Schwemm]]
* [[SICONA-Centre]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Jumelagen ==
* [[Bettborn (Moselle)|Bettborn]] a [[Frankräich]]
* [[Péni]] am [[Burkina Faso]]
* [[San Agustin]] am [[El Salvador]]

== Literatur ==
* [[Henri Klees]]: &quot;Das Pratzerdal im 19. Jahrhundert: Notizen zur Sozial- und Wirtschaftsgeschichte.&quot; In: ''125e anniversaire / Sapeurs-pompiers de Bettborn.'' Luxembourg, 1978, S. 101-110.
* [[Emile Schaus|Emil Schaus]]: [http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=4004082&amp;search_terms=#panel:pp|issue:4004082|article:DTL849 &quot;Pratzertal und Pratzertaler in zwei Weltkriegen 1914-1918, 1939-1945.&quot;] ''Heemecht'' Jg.38 (1986), Nr.4, S.509ff.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20110712212726/http://www.preizerdaul.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Préizerdaul]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/redange/preizerdaul D'Gemeng Préizerdaul op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Preizerdaul]]
[[Kategorie:Gemeng Préizerdaul| ]]</text>
      <sha1>sqw52j64dh9puk39mvqioh3c0c153qb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686514</id>
      <parentid>2686432</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14590" sha1="0hng7ssrxikrv4w10b2kruvi6obfmiw" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Préizerdaul 
 | Numm (Däitsch)  = Préizerdaul
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Préizerdaul}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|47|39|N|05|56|15|O}} 
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' (virun 2001: '''Gemeng Biebereg''', ''commune de Bettborn'') ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réiden]]. De [[Chef-lieu|Chef – lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}, no där d'Gemeng bis 2001 genannt war&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2001/07/17/n2/jo|Titel=Loi du 17 juillet 2001 relatif au changement de nom de la commune de Bettborn en celui de Préizerdaul|Gekuckt=10.07.2020|Datum=17.07.2001|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Et ass eng vun deene Gemengen zu Lëtzebuerg, déi net den Numm vun enger Uertschaft hunn: „Préizerdaul“ ass de lokalen Numm vum „Préizer Dall“&lt;ref&gt;no der [http://www.cpll.lu/wp-content/uploads/2020/01/ZLS-Letzebuerger-Orthographie.pdf Reegel 9.1.2 vun der neier Lëtzebuerger Orthografie] gëtt bei Ofleedunge vu geographeschen Nimm op -er auserneegeschriwwen&lt;/ref&gt;, deemno dem Dall ronderëm d'Uertschaft [[Proz]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Préizerdaul
 | nord =  [[Gemeng Groussbus-Wal|Groussbus-Wal]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Viichten|Viichten]]
 | sud-est =  [[Gemeng Useldeng|Useldeng]]
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden/Atert]]
 | ouest =  
 | nord-ouest =  [[Gemeng Rammerech|Rammerech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Biebereg]]
* [[Platen]]
* [[Proz]]
* [[Rëmerech]]

=== Häff a Lieu-diten ===
*[[Horas]]
*[[Prozer Millen]]
*[[Routbaach (Préizerdaul)|Routbaach]]

==Geschicht==
=== Vun de Kelte bis haut ===
{{Kapitel Info feelt}}
&lt;!--Weider Infoe fir z'iwwerschaffe gëtt et op https://www.preizerdaul.lu/temps-anciens-1798.html--&gt;
=== Biebereg oder ''Préizerdaul''?&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.preizerdaul.lu/bettborn-ou-preizerdaul.html|Titel=iwwerschafften Text vun &quot;Bettborn ou Préizerdaul&quot;|Gekuckt=11.07.2020|Datum=|Editeur=Gemeng Préizerdaul - Historique|Sprooch=lb|Archiv-Datum=15.07.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200715234445/https://www.preizerdaul.lu/bettborn-ou-preizerdaul.html}}&lt;/ref&gt; ===
Ofgesi vun e puer [[Vogt]]eien déi am Préizer Dall louchen an déi den Herrschafte vun [[Iewerleng]], [[Ell (Lëtzebuerg)|Ell]] oder [[Nojem]] gehéiert hunn, huet de ganze Préizer Dall an der Feudalzäit zur [[Propstei]] [[Arel]] gehéiert, déi et fir de ''Landesfürst'' ënnert der Bezeechnung „Haff Proz“ verwalt huet.

Iwwerdeems Proz a Platen vu [[Réimescht Räich|réimeschem]] Ursprong sinn, war Rëmerech eng [[Franken|fränkesch]] Siidlung. Eng Uertschaft Biebereg (''Bettborn'') gouf et weeder an der réimescher nach an der fränkescher Zäit. An der [[Kelten]]zäit gouf et do e [[Gëttersteen]] a Verbindung mat engem Pëtz (Buer, vum dt. ''Born''), wou méiglecherweis déi dräi „Beten“ veréiert gi sinn. Dëst ka vläicht eng Erklärung fir d'Bezeechnung ''Bet-born'' sinn. Am [[7. Joerhonnert]] gouf do eng Kapell opgeriicht, déi der [[Muttergottes]] geweit war. Eréischt géint Ufank vum [[2. Joerdausend]] sinn e puer Haiser bei der Kapell gebaut ginn.

Datt ënnert Franséischer Herrschaft de Préizer Dall zu enger „Agence“ mam Numm „Bettborn“ erhuewe gouf, war pueren Zoufall. Op der Sich no engem Municipalitéitskommissär krut den [[Anton Knaas]], en [[Nottär]] aus der Géigend dëst Amt ugebueden. De Knaas hat sich, kuerz nodeem d'Fransouse komm sinn, no bei der (Biebereger?) Kierch een Haus gebaut, dat en och als Sëtz vun der Agence benotzt huet. Domat war d'Agence Biebereg zoustänneg fir déi 3 Dierfer vum Préizer Dall: Proz, Platen a Rëmerech. Well de selwechten Nottär ënnert [[Napoleon Bonaparte|napoleoneschem Regime]] och zum Buergermeeschter ernannt ginn ass, huet hien d'Bezeechnung „Gemeng Biebereg“ bäibehalen. Dat war souguer ganz verstänneg, well Biebereg zwar e bësse méi no u Plate louch, awer bal op gläicher Distanz tëschent Proz a Rëmerech. Déi zwou Sektiounen haten e wäit verspreete Bëschbesëtz, wat e groussen Afloss op d'Gemengesteieren hat a fir munch Differenzen tëschent den 3 Sektioune gesuergt huet. Well Platen a Biebereg als eng eenzeg Sektioun ugesi goufen, huet all Sektioun hiert Eegeliewe gefouert an hir eegen Interesse verdeedegt. Zesummen huet den 3 Sektioune vun 1806 un d'Porkierch, d'Schoul déi 1831 gebaut gouf an d'Parhaus, dat un d'Schoul ugebaut war, gehéiert.

D'Joren [[1847]] an [[1848]] hu vill derzou bäigedroen, datt d'Dierfer am Dall méi no zesummegeréckelt sinn. Am Joer 1847 gouf d'Deelstéck ([[Räichel]] - [[Groussbus]]) vun der neier [[Nationalstrooss 12|Landstrooss]] gebaut, déi [[Arel]] mat [[Ettelbréck]] verbanne sollt. Dës Verbindung ass der Längt no duerch de ganze Préizer Dall gelaf an huet Platen, Biebereg a Proz matenee verbonnen. Laanscht déi nei Strooss gouf vill gebaut, well d'Bauland bëlleg ze kréie war. Doduerch gouf de Sputt tëscht den dräi Dalldierfer opgefëllt, sou datt dës dräi Dierfer no an no e Ganzt gebilt hunn: de „Préizer Dall“. Wéi am Joer 1848 Versammlungsfräiheet gewäert gouf, si Veräiner, déi scho bestanen hunn, wéi z.&amp;nbsp;B. de [[Chouer (Musek)|Kierchechouer]] an d'Musek un d'Ëffentlechkeet getrueden, anerer wéi d'[[Pompjeeën|Pompjeeë]] sinn nei gegrënnt ginn. So sinn d'Mënschen och méi no zesummegeréckelt an hunn de Begrëff „Préizer Dall“ mat Liewe gefëllt. Biebereg huet sech vergréissert a sech a Richtung Rëmerech ausgedeent. Rëmerech selwer hat sech och schonn eng Ofkierzung bei d'Kierch a bei d'Schoul zu Biebereg als Kierchepad ugeluecht. Domat war d'Zougehéiregkeetsgefill zum Préizer Dall och bei de Rëmerecher gewuess.

Wann een d'[[Luxemburger Gazette]] duerchkuckt, déi am [[Iowa]] ([[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]) Amerika erauskoum, mierkt een, datt di vill Auswanderer vu Rëmerech an aus deenen aneren Dierfer, sech net als Platener, Rëmerecher oder Prozer, mee ëmmer als Préizer Daller bezeechent hunn.

Nodeems de Gemengerot decidéiert huet, déi dräi Walsektiounen zesummenzeleeën, war et un der Zäit, och der allgemeng benotzter Bezeechnung „Préizer Dall“ eng rechtlech Grondlag ze ginn. De [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] hat uganks en negativen Avis zum Projet ofginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RechercheArchives/!ut/p/z1/nZC7DoJAEEW_hS_YYXiXvDK7QEDABdzGUBESRQvj92uIhTQrcbqbnHMzuUyxgallfM7T-Jhvy3h555Nyz-hzHpbpEakqUghl4ucZHEziDutXIMGka4SN4McBgqC6yGPTAWotpvb4sLkQogYjC4Aq_Mf_btrnawClr--ZWhHdAluAvNoGzNLMk21pUeB-AN0Gv764X6WUA8xiMowX6GTAgg!!/dz/d5/L0lDU0lKSWdrbUEhIS9JRFJBQUlpQ2dBek15cXchLzRKQ2lqb01MdEJqZFJQWVZERUEhL1o3XzI4SEhBTkVUMkdPTEUwQVVEOEtKMFAxOFU3LzA!/?PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_action=document&amp;PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_secondList=&amp;PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_selectedDocNum=3#Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7|Titel=Projet de loi n° 4782/01 relatif au changement de nom de commune de Bettborn en celui de &quot;Préizerdaul&quot; - Avis du Conseil d'Etat (24.6.1998)|Gekuckt=11.07.2020|Datum=22.03.2001|Editeur=chd.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, mam Argument, datt den Numm „Préizerdaul“ nëmmen eng Regioun bezeechne géif, an net d'Gemeng oder déi eenzel Dierfer. Zu Lëtzebuerg gëtt et awer eng ganz Rei Uertschaften, déi „-dall“ an hirem Numm hunn, ouni datt domat eng Regioun, mä just d'Duerf bezeechent gëtt. Als Beispill zielen ë.&amp;nbsp;a. de [[Pafendall]], [[Fënsterdall]], [[Blummendall]], [[Mariendall]], [[Reckendall]] an de [[Mëllerdall]]. Aner Dierfer a Gemengen hunn als Suffix „-wald“ oder „-bach“ an hirem Numm a bezeechnen domat méi wéi nëmmen e Bësch oder eng Baach.

Weiderhin hat de Staatsrot argumentéiert, datt de Gesetzprojet net fäeg wier, eppes zum Zesummegehéieregkeetsgefill oder der lokaler Identitéit bäizedroen. D'Gemeng war awer am Géigendeel dozou der Meenung, datt déi gemeinsam Uertsbezeechnung „Préizerdaul“ de Sektiounen näischt ewech huele géif, mä datt se esouguer nach d'Zesummeschaffen tëscht de 4 Uertschafte verstäerkte géif. Ausserdeem géif d'Identifizéierung mam Begrëff „Préizerdaul“ och eppes vum Stolz vun de Préizer Daller Leit op hir gemeinsam Heemecht a gläichzäiteg op d'Besonneschkeet vun hirer lokaler Mondaart hiweisen, wéi se am Wuert „Daul“ amplaz vun „Dall“ zum Ausdrock kënnt.

De Gesetzesprojet gouf den 9. Mäerz 2001 vum deemolegen Inneminister [[Michel Wolter]] an der Chamber deposéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RechercheArchives/!ut/p/z1/nZC7DoJAEEW_hS_YYXiXvDK7QEDABdzGUBESRQvj92uIhTQrcbqbnHMzuUyxgallfM7T-Jhvy3h555Nyz-hzHpbpEakqUghl4ucZHEziDutXIMGka4SN4McBgqC6yGPTAWotpvb4sLkQogYjC4Aq_Mf_btrnawClr--ZWhHdAluAvNoGzNLMk21pUeB-AN0Gv764X6WUA8xiMowX6GTAgg!!/dz/d5/L0lDU0lKSWdrbUEhIS9JRFJBQUlpQ2dBek15cXchLzRKQ2lqb01MdEJqZFJQWVZERUEhL1o3XzI4SEhBTkVUMkdPTEUwQVVEOEtKMFAxOFU3LzA!/?PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_action=document&amp;PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_secondList=&amp;PC_Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7019404_selectedDocNum=0#Z7_28HHANET2GOLE0AUD8KJ0P18U7|Titel=Projet de loi 4782 relatif au changement de nom de la commune de Bettborn en celui de «Préizerdaul»|Gekuckt=11.07.2020|Datum=09.03.2001|Editeur=chd.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; an en ass schlussendlech dach nach duerchgaangen, an den Numm „Préizerdaul“ gouf mam Gesetz vum 17. Juli 2001 offiziell ugeholl&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms préizerdaul luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 43}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'or à la fasce ondée de gueules accompagnée de trois étoiles du même et d'une fleur de lis d'azur au point du chef.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[20. Mäerz]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Juli]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 941 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}

Fréier huet den Territoire vun der haiteger Gemeng gréisstendeels der Famill vun [[Iewerleng]] gehéiert (''d'azur a la fasce d'argent accompagnée de deux étoiles à six rais d'or, une en chef, une en pointe''); dat erkläert, firwat de Gemengewope vum Wope vun Iewerleng inspiréiert ass.

Déi rout Well bezitt sech op d'[[Routbaach (Baach)|Routbaach]] déi duerch de Préizer Dall leeft.

D'[[Lilien|Fleur-de-lis]], Emblem vun der [[Jongfra Maria]], symboliséiert d'Uertschaft Biebereg, Zentrum vun engem Mariekult, iwwerdeems déi dräi Stären, obwuel s'un déi vun der Famill Iewerleng erënneren, déi dräi aner Uertschafte vun der Gemeng representéieren: Platen, Proz a Rëmerech).
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1798: Nic Simon (''agent municipal'')&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/8b5d72hjs/pages/5/articles/DIVL429 Bettborn ehrte seinen neuen Bürgermeister.] In: Luxemburger Wort, 111. Jg., n° 50 (19.02.1958), p. 5 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt; 
*ëm 1800: Anton Knaas
*...
* 1812  –  ... Henri Rausch
*...
* 1844  –  1855: Henri Rausch
* ...
* 1888  –  1910: Wilhelm Steichen
* ...
* 1926  –  1958: [[Michel Agnes]]
* 1958  –   ...: [[Henri Diederich]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/6whp9c7cwk/pages/30/articles/DIVL666 Bürgermeisterfeier in Bettborn.] In: Revue, 14. Jg., nº 9 (01.03.1958), p. 30 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* ...
* 1982  –  2011: [[Emile Calmes]]
* 2011  –  2017: [[Fernand Heyart]]
* zanter 2017: [[Marc Gergen]]

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:OpFabPréiz.JPG|thumb|''Op der Fabréck'' am Préizerdaul]]
* D'Gebuertshaus vum Lëtzebuerger Geolog [[Michel Lucius (Geolog)|Michel Lucius]] zu Rëmerech.
* Virum Foussballterrain steet eng Statu vum ''Reenert''. Do virdrun ass nach een Auszuch aus dem [[Michel Rodange]] sengem Wierk &quot;De [[Reenert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst]]&quot;.
[[Fichier:WaassradPréiz.JPG|thumb|upright|Waasserrad ''Op der Fabréck'' am Préizerdaul]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Préizerdaul ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[École de musique du Canton de Redange]]
* [[De Réidener Kanton]]
* [[Réidener Schwemm]]
* [[SICONA-Centre]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Jumelagen ==
* [[Bettborn (Moselle)|Bettborn]] a [[Frankräich]]
* [[Péni]] am [[Burkina Faso]]
* [[San Agustin]] am [[El Salvador]]

== Literatur ==
* [[Henri Klees]]: &quot;Das Pratzerdal im 19. Jahrhundert: Notizen zur Sozial- und Wirtschaftsgeschichte.&quot; In: ''125e anniversaire / Sapeurs-pompiers de Bettborn.'' Luxembourg, 1978, S. 101-110.
* [[Emile Schaus|Emil Schaus]]: [http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=4004082&amp;search_terms=#panel:pp|issue:4004082|article:DTL849 &quot;Pratzertal und Pratzertaler in zwei Weltkriegen 1914-1918, 1939-1945.&quot;] ''Heemecht'' Jg.38 (1986), Nr.4, S.509ff.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20110712212726/http://www.preizerdaul.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Préizerdaul]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/redange/preizerdaul D'Gemeng Préizerdaul op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Preizerdaul]]
[[Kategorie:Gemeng Préizerdaul| ]]</text>
      <sha1>0hng7ssrxikrv4w10b2kruvi6obfmiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Réimech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4771</id>
    <revision>
      <id>2686436</id>
      <parentid>2685383</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7414" sha1="oayf7vbk49hrsmzct68hm88pcbxnhy7" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Remich 
 | Numm (Däitsch)  = Remich
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Réimech}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|32|40|N|06|22|00|O}}
}}
[[Fichier:Remich (101).jpg|thumb|300x300px|&quot;Remich&quot; als Bänken op der Esplanade|alternativtext=]]
'''Réimech''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en a spéitstens zanter [[1823]] eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|lëtzebuergesche Stied]]&lt;ref&gt;Dictionnaire géographique du Luxembourg. Nimm vun den 18 Stied am Groussherzogtum Lëtzebuerg virun der belscher Onofhängegkeet&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mam [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo Gesetz vum 24. Februar 1843] krut Réimech den Titel &quot;Stad&quot; confirméiert&lt;/ref&gt;. Et ass déi eenzeg Uertschaft an deemno och [[Chef-lieu]] vun der Gemeng.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Réimech läit op der [[Musel]], am Osten vum Land, ronn 10&amp;nbsp;km [[Norden|nërdlech]] vum [[Dräilännereck bei Schengen|Dräilännereck]] [[Däitschland]]-[[Frankräich]]-Lëtzebuerg bei [[Schengen]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Réimech
 | nord = [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Perl]] (D)
 | sud-est= 
 | sud= [[Gemeng Schengen|Schengen]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =[[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbredimus]]
 | nord-ouest =
}}

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms remich luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'argent à cinq burelles d'azur au lion de gueules couronné d'or brochant sur le tout''.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Réimech gëtt zanter 2011 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung'''&lt;br&gt;
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]]
|- 
| 2011 || '''4''' || 2 || '''4''' || 1 || -
|- 
| 2017 || '''3''' || '''4''' || 2 || 1 || 1
|- 
| 2023 || '''3''' || '''4''' || 2 || 1 || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;Lëscht op [https://web.archive.org/web/20110814082813/http://www.remich.lu/politique/le-bourgmestre/bourgmestres-depuis-1799 www.remich.lu], gelies de 6. Januar 2012&lt;/ref&gt; ===
{{Div col|cols=3}}
* 1799 – 1805: [[Jean Nicolas André]]
* 1806 – 1812: [[Willibrord Macher (1747)|Willibrord Macher]]
* 1813 – 1813: [[Guillaume Bots]]
* 1814 – 1816: [[Pierre Thorn]]
* 1817 – 1818: [[Augustin Altwies]]
* 1819 – 1820: [[Pierre Joseph Augustin]]
* 1821 – 1821: Augustin Altwies
* 1822 – 1823: Pierre Joseph Augustin
* 1824 – 1832: [[D'Martigny J.Oreilly]]
* 1833 – 1838: [[Georges Velter]]
* 1839 – 1840: [[Théodore Bogaers]]
* 1841 – 1843: [[Willibrord Macher (1781)|Willibrord Macher]]
* 1844 – 1847: [[Hubert Winkell]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/wcgdpk/pages/1/articles/DTL25 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher. 1843 - 1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 93, Zweites Blatt (21.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1848 – 1855: [[Willibrord Macher (1807)|Willibrord Macher]]
* 1856 – 1878: [[Joseph Chrétien Gretsch]]
* 1879 – 1886: Jean-Pierre Schintgen
* 1887 – 1887: [[Constant Sibenaler]]
* 1888 – 1890: [[Jean-Auguste Neyen]]&lt;ref&gt;[http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&amp;sid=luxbio&amp;vol=16&amp;page=550&amp;zoom=3 ''Biographie nationale du pays de Luxembourg'', Fascicule 16, S. 550]&lt;/ref&gt;
* 1890 – 1903: [[Gustave Velter]]
* 1904 – 1906: [[Léandre Lacroix]]
* 1907 – 1916: [[Joseph Faber (Ingenieur)|Joseph Faber]]
* 1917 – 1930: [[Michel Altwies]]
* 1931 – 1945: [[Joseph Weidenhaupt]]
* 1946 – 1951: [[Jean Maroldt]]
* 1952 – 1963: [[Nicolas Thill (Deputéierten)|Nicolas Thill]]
* 1964 – 1964: [[Jean Maroldt]]
* 1964 – 1969: [[Joseph Altwies]]
* 1970 – 1993: [[Fernand Kons]]
* 1994 – 1996: [[Robert Gitzinger]]
* 1997 – 2009: [[Jeannot Belling]]
* 2009 – 2017: [[Henri Kox]]
* 2017 – haut: [[Jacques Sitz]]
{{Div col end}}

== Jumelage ==
* [[Bessan]] am [[Frankräich|franséischen]] Departement [[Departement Hérault|Hérault]] (Regioun [[Occitanie]])

== Kuckeswäertes ==
* D'[[Kierch Réimech|Kierch]], zanter dem 28. Juli 1989 op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''Nationaalt Monument'' klasséiert:
* d'[[Niklospaart Réimech|Niklospaart]], zanter dem 3. Februar 1984 op der Lëscht vum ''Inventaire supplémentaire'' vun den nationale Monumenter;
* D'Muselpromenade (''Esplanade'')
* De Bacchusbuer vum [[Wil Lofy]]
* D'[[Äispist vu Réimech]] ass de 16. Dezember 1972 ageweit an 2006 ofgerappt ginn.&lt;ref&gt;[[Robert Philippart]], ''Kurze Entstehungsgeschichte der Kunsteisbahnen in Luxemburg'', [[nos cahiers]], Nr. 4, 2024, S. 97-122&lt;/ref&gt;

== Biller ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Fichier:MoselbrückeRemich.JPG|Bréck vu Réimech 
Fichier:Remich, the street &quot;Rue de Macher&quot;.jpg|Maachergaass
Fichier:Réimech Esplanade.jpg|Esplanade
Fichier:Kioskkieréi.JPG|Plaz Dr Fernand Kons
Fichier:Remich Post office building 2013-08 A.JPG|Postgebai vu 1720
Fichier:Kirche Remich 02.jpg|D'[[Kierch Réimech|Kierch]]
Fichier:Remich Porte Saint Nicolas 2013-08.jpg|D'Niklospaart
Fichier:Remich 10-12 Place du Marché 2013-08.JPG|10-12 Maartplaz, klasséiert Haiser
Fichier:Remich Wine Fountain.JPG|Esplanade mam Bacchus-Buer
Fichier:Vue Réimech vu Bech-Maacher-102.jpg|Vue op Réimech vu Bech-Maacher aus
&lt;/gallery&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Réimech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[SIAER]]
* [[SICEC]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]
*[[Syndicat intercommunal pour la distribution d'eau dans la région de l'Est|SIDERE]]
{{div col end}}

== Kuckt och ==
[[Fichier:Pos Stolpersteng, 36, Rue Neuve, Réimech-101.jpg|thumb|De 24. Juni 2016 huet Réimech fir déi Doudeg siwwenzéng [[Stolpersteine|Stolpersteng]] vum däitsche Kënschtler [[Gunter Demnig]] leeë gelooss.|alternativtext=]]
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Réimech]]
* [[Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Gréiwemaacher|Lëscht vun de ''Stolpersteine'' zu Lëtzebuerg]]
* [[Bréck vu Réimech]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.remich.lu/ Websäit vun der Gemeng Réimech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/remich/remich D'Gemeng Réimech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réimech}}

[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Reimech]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reimech]]
[[Kategorie:Gemeng Réimech| ]]</text>
      <sha1>oayf7vbk49hrsmzct68hm88pcbxnhy7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686504</id>
      <parentid>2686436</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7404" sha1="23t5qytkf8e7zpuewmpik4pcpbsp7sk" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Remich 
 | Numm (Däitsch)  = Remich
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Réimech}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|32|40|N|06|22|00|O}}
}}
[[Fichier:Remich (101).jpg|thumb|300x300px|&quot;Remich&quot; als Bänken op der Esplanade|alternativtext=]]
'''Réimech''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en a spéitstens zanter [[1823]] eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|lëtzebuergesche Stied]]&lt;ref&gt;Dictionnaire géographique du Luxembourg. Nimm vun den 18 Stied am Groussherzogtum Lëtzebuerg virun der belscher Onofhängegkeet&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mam [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo Gesetz vum 24. Februar 1843] krut Réimech den Titel &quot;Stad&quot; confirméiert&lt;/ref&gt;. Et ass déi eenzeg Uertschaft an deemno och [[Chef-lieu]] vun der Gemeng.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Réimech läit op der [[Musel]], am Osten vum Land, ronn 10&amp;nbsp;km [[Norden|nërdlech]] vum [[Dräilännereck bei Schengen|Dräilännereck]] [[Däitschland]]-[[Frankräich]]-Lëtzebuerg bei [[Schengen]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Réimech
 | nord = [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Perl]] (D)
 | sud-est= 
 | sud= [[Gemeng Schengen|Schengen]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =[[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbredimus]]
 | nord-ouest =
}}

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms remich luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'argent à cinq burelles d'azur au lion de gueules couronné d'or brochant sur le tout''.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Réimech gëtt zanter 2011 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung'''&lt;br&gt;
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]]
|- 
| 2011 || '''4''' || 2 || '''4''' || 1 || -
|- 
| 2017 || '''3''' || '''4''' || 2 || 1 || 1
|- 
| 2023 || '''3''' || '''4''' || 2 || 1 || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;Lëscht op [https://web.archive.org/web/20110814082813/http://www.remich.lu/politique/le-bourgmestre/bourgmestres-depuis-1799 www.remich.lu], gelies de 6. Januar 2012&lt;/ref&gt; ===
{{Div col|cols=3}}
* 1799 – 1805: [[Jean Nicolas André]]
* 1806 – 1812: [[Willibrord Macher (1747)|Willibrord Macher]]
* 1813 – 1813: [[Guillaume Bots]]
* 1814 – 1816: [[Pierre Thorn]]
* 1817 – 1818: [[Augustin Altwies]]
* 1819 – 1820: [[Pierre Joseph Augustin]]
* 1821 – 1821: Augustin Altwies
* 1822 – 1823: Pierre Joseph Augustin
* 1824 – 1832: [[D'Martigny J.Oreilly]]
* 1833 – 1838: [[Georges Velter]]
* 1839 – 1840: [[Théodore Bogaers]]
* 1841 – 1843: [[Willibrord Macher (1781)|Willibrord Macher]]
* 1844 – 1847: [[Hubert Winkell]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/wcgdpk/pages/1/articles/DTL25 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher. 1843 - 1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 93, Zweites Blatt (21.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1848 – 1855: [[Willibrord Macher (1807)|Willibrord Macher]]
* 1856 – 1878: [[Joseph Chrétien Gretsch]]
* 1879 – 1886: Jean-Pierre Schintgen
* 1887 – 1887: [[Constant Sibenaler]]
* 1888 – 1890: [[Jean-Auguste Neyen]]&lt;ref&gt;[http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&amp;sid=luxbio&amp;vol=16&amp;page=550&amp;zoom=3 ''Biographie nationale du pays de Luxembourg'', Fascicule 16, S. 550]&lt;/ref&gt;
* 1890 – 1903: [[Gustave Velter]]
* 1904 – 1906: [[Léandre Lacroix]]
* 1907 – 1916: [[Joseph Faber (Ingenieur)|Joseph Faber]]
* 1917 – 1930: [[Michel Altwies]]
* 1931 – 1945: [[Joseph Weidenhaupt]]
* 1946 – 1951: [[Jean Maroldt]]
* 1952 – 1963: [[Nicolas Thill (Deputéierten)|Nicolas Thill]]
* 1964 – 1964: [[Jean Maroldt]]
* 1964 – 1969: [[Joseph Altwies]]
* 1970 – 1993: [[Fernand Kons]]
* 1994 – 1996: [[Robert Gitzinger]]
* 1997 – 2009: [[Jeannot Belling]]
* 2009 – 2017: [[Henri Kox]]
* 2017 – haut: [[Jacques Sitz]]
{{Div col end}}

== Jumelage ==
* [[Bessan]] am [[Frankräich|franséischen]] Departement [[Departement Hérault|Hérault]] (Regioun [[Occitanie]])

== Kuckeswäertes ==
* D'[[Kierch Réimech|Kierch]], zanter dem 28. Juli 1989 op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''Nationaalt Monument'' klasséiert:
* d'[[Niklospaart Réimech|Niklospaart]], zanter dem 3. Februar 1984 op der Lëscht vum ''Inventaire supplémentaire'' vun den nationale Monumenter;
* D'Muselpromenade (''Esplanade'')
* De Bacchusbuer vum [[Wil Lofy]]
* D'[[Äispist vu Réimech]] ass de 16. Dezember 1972 ageweit an 2006 ofgerappt ginn.&lt;ref&gt;[[Robert Philippart]], ''Kurze Entstehungsgeschichte der Kunsteisbahnen in Luxemburg'', [[nos cahiers]], Nr. 4, 2024, S. 97-122&lt;/ref&gt;

== Biller ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Fichier:MoselbrückeRemich.JPG|Bréck vu Réimech 
Fichier:Remich, the street &quot;Rue de Macher&quot;.jpg|Maachergaass
Fichier:Réimech Esplanade.jpg|Esplanade
Fichier:Kioskkieréi.JPG|Plaz Dr Fernand Kons
Fichier:Remich Post office building 2013-08 A.JPG|Postgebai vu 1720
Fichier:Kirche Remich 02.jpg|D'[[Kierch Réimech|Kierch]]
Fichier:Remich Porte Saint Nicolas 2013-08.jpg|D'Niklospaart
Fichier:Remich 10-12 Place du Marché 2013-08.JPG|10-12 Maartplaz, klasséiert Haiser
Fichier:Remich Wine Fountain.JPG|Esplanade mam Bacchus-Buer
Fichier:Vue Réimech vu Bech-Maacher-102.jpg|Vue op Réimech vu Bech-Maacher aus
&lt;/gallery&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Réimech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[SIAER]]
* [[SICEC]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]
*[[Syndicat intercommunal pour la distribution d'eau dans la région de l'Est|SIDERE]]
{{div col end}}

== Kuckt och ==
[[Fichier:Pos Stolpersteng, 36, Rue Neuve, Réimech-101.jpg|thumb|De 24. Juni 2016 huet Réimech fir déi Doudeg siwwenzéng [[Stolpersteine|Stolpersteng]] vum däitsche Kënschtler [[Gunter Demnig]] leeë gelooss.|alternativtext=]]
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Réimech]]
* [[Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Gréiwemaacher|Lëscht vun de ''Stolpersteine'' zu Lëtzebuerg]]
* [[Bréck vu Réimech]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.remich.lu/ Websäit vun der Gemeng Réimech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/remich/remich D'Gemeng Réimech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réimech}}

[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Reimech]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reimech]]
[[Kategorie:Gemeng Réimech| ]]</text>
      <sha1>23t5qytkf8e7zpuewmpik4pcpbsp7sk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adolf Berens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6368</id>
    <revision>
      <id>2686344</id>
      <parentid>2679419</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="38o409sp8u6lfzjsf9i38mgdv3tiqo6" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Auteur Adolf Berens|aner Leit mat dem selwechten Numm|Berens}}
{{Infobox Biographie
| Bild = Adolf Berens.jpg
| Auteursrechter = geschützt {{small|(bis 31.12.2026)}}
}}
Den '''Adolf Berens''', gebuer de [[15. Mäerz]] [[1880]] zu [[Gréiwemaacher]], a gestuerwen den [[23. Mäerz]] [[1956]] zu [[Péiteng]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Schrëftsteller]], Auteur vum éischte [[Roman]] op [[Lëtzebuergesch]] a [[Historiker|Lokalhistoriker]].

Den Adolf Berens war Enseignant am Primaire an huet an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]], op der Akerbauschoul zu Ettelbréck (als &quot;Hilfslehrer&quot;), zu [[Steenem]] (als [[Schoulmeeschter]]), zu [[Wecker (Biwer)|Wecker]] (als Zeechner a Léiermeeschter an der Maschinnefabréck), zu [[Rolleng (Péiteng)|Rolleng]] an, vun 1924 un, zu [[Péiteng]] (als [[Schoulmeeschter]] an der &quot;Oberprimärschoul&quot;) enseignéiert.

Hien huet fréi ugefaange mat schreiwen, och wa seng éischt Gedichter, ''Erstlinge'' genannt, net publizéiert goufen. Am Ufank huet hien op [[Däitsch]] geschriwwen, geschwënn drop dunn awer op Lëtzebuergesch. [[1921]] kënnt deen éischten Deel vu sengem Roman ''[[D'Kerfegsblo'm|D'Kerfegsblo'm, Én Geschicht a'us deem ale Letzeborger Volleksliewen an der Muselsprôch]]'', deem éischte Roman op Lëtzebuergesch iwwerhaapt, eraus. Bis [[1927]] sollten et véier Bänn ginn. Dofir krut hien [[1928]] deen éischte lëtzebuergesche Literaturpräis.

Den Adolf Berens huet Theaterstécker geschriwwen (''Schennesch a Schiwesch'' (1926), ''Am Gedei'' (1935)), Aarbechten iwwer Vollekslidder an Zauberspréch, de lëtzebuergeschen Theater, den [[Andréi Duchscher]] an de [[Caspar Mathias Spoo]]. Hien huet sech och mat der Geschicht vum Zivilhospiz (''500 Jahre Zivilhospiz zu Grevenmacher'') a mat den Hellegtemer vu Gréiwemaacher ofginn; 1952 huet hien eng Broschür iwwer d'Geschicht vu senger Heemechtsstad erausginn: ''Die Anfänge der Stadt und Festung Grevenmacher - Zur Siebenhundert-Jahrfeier der Verleihung des Freiheitsbriefes (1252-1952)'' ; Gréiwemaacher (Imprimerie de l'Est Paul Faber), 1952; 59 Säiten (ill.).

== Auszeechnungen an Éierungen ==

* {{OCCCH}} (Promotioun 1952)&lt;ref&gt;Doudesannonce vum Adolphe Berens am Luxemburger Wort vum 27. Mäerz 1956 op eluxemburgensia.lu gekuckt de 26. Juni 2022&lt;/ref&gt;
* Zu Gréiwemaacher gouf eng Strooss no him genannt. D'''Rue Adolphe Berens'' ass eng ronn 70 m laang [[Sakgaass]] an der ''Koppgewan''. Se huet hiren Ufank an der Strooss ''Op der Heckmill'' an huet de [[Postcode]]  L-6751.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Grevenmacher/Rue%20Adolphe%20Berens/?lang=fr|Titel=Grevenmacher : Rue Adolphe Berens|Gekuckt=17.08.2025|Wierk=map.geoportail.lu}}&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Berens Adolf}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1880]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1956]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Schoulmeeschteren]]
[[Kategorie:Chevalier de l'ordre de la couronne de chêne]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>38o409sp8u6lfzjsf9i38mgdv3tiqo6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marcel Reuland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6667</id>
    <revision>
      <id>2686349</id>
      <parentid>2679423</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3697" sha1="4y3p6hik4lealuznlcoyrsszhnveeml" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
| Auteursrechter = geschützt {{small|(bis 31.12.2026)}}
}}
De '''Marcel Reuland''', gebuer de [[16. Mäerz]] [[1905]] zu [[Iechternach]], a gestuerwen an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] den [[21. Oktober]] [[1956]], war e lëtzebuergesche Schrëftsteller.

== Liewen ==
De Marcel Reuland koum als éischt vun aacht Kanner vum Professer Michel Reuland (1877-1955) zu Iechternach op d'Welt. Nodeem de Papp [[1921]] seng Ernennung zum [[Schoulinspekter]] fir de [[Bezierk]] Lëtzebuerg krut, ass hie mat der Famill an d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] geplënnert. No der [[Première]] am [[Athénée de Luxembourg|Kolléisch]] huet de Marcel Reuland op de [[Cours supérieurs]] [[Philologie]] a [[Philosophie]] studéiert. Dat Studium huet en awer eréischt fäerdeggemaach, nodeem en zu [[Antwerpen]] [[Ekonomie]] geléiert hat a keng Plaz zu Lëtzebuerg fonnt hat. Dat huet hien dozou bruecht fir [[Literaturwëssenschaft]] ze léieren.&lt;ref&gt;Nicole Sahl, [https://www.autorenlexikon.lu/page/author/474/4747/DEU/index.html &quot;Marcel Reuland&quot;], ''[[Luxemburger Autorenlexikon]]'', [[Centre national de littérature]].&lt;/ref&gt;  Am Mäerz [[1934]] huet e promovéiert; seng [[Léierfach|Léierfächer]] goufe [[Latäin]] a [[Franséisch]]. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war hien, mat kuerzen Ënnerbriechungen, an der [[LGL|Industrie- an Handelsschoul]] um [[Lampertsbierg]] ugestallt.

== Literarescht Wierk ==
1969 koum ''Dem Marcel Reuland sai Wierk'' beim Verlag Madame-Marcel-Reuland eraus.&lt;ref&gt;Cf. Reuland 1969 an der Literatur.&lt;/ref&gt; Am Oktober 2005, mat Zäit fir dem Reuland säin 100. Gebuertsjoer, koum eng Neioplo eraus.&lt;ref&gt;Cf. Reuland 2005 an der Literatur.&lt;/ref&gt; Sou ass dem Marcel Reuland säi Wierk iwwerhaapt nees ze kréien, an dat an der &quot;offizieller&quot; Schreifweis.

Dem Reuland seng Schreifsprooch war eng Mëschung tëscht dem [[Méischdref|Méischtrëffer]] vu sengem Papp an dem [[Beefort]]er vu senger Mamm.

=== Kaméidistécker ===
* ''D'Spill vun der Bidden''
* ''Op der Kirmes''
* ''Gudd Noperen''
* ''De Friddche muss dru gläwen''
* ''De Friddche get Dokter''
* ''De Märtes a seng Wonnergei''
* ''D'Guckucksblummen''

=== Gedichter ===
* ''Schlofliddchen''
* ''Al Haiser''

== Gielercher ==
*Prix de littérature 1947&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qcx0ts/pages/4/articles/DTL66 &quot;Aus der Stâd&quot;], ''[[Obermosel-Zeitung]]'', 8. Mäerz 1948.&lt;/ref&gt; 
*{{OCCCH| (Promotioun 1954)&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qsjf4x8zw/pages/9/articles/DIVL675 &quot;Les distinctions honorifiques dans l'ordre de la Couronne de Chêne&quot;], ''[[Luxemburger Wort]]'', 17. Mäerz 1954.&lt;/ref&gt;}}

== Literatur ==
* Reuland, Marcel, 1969. Dem Marcel Reuland sai Wierk. Luxembourg: Impr. centrale, Verl. Madame M. Reuland. XV, 448 S.
* Reuland, Marcel, 2005. Dem Marcel Reuland säi Wierk. Erausgi vum Institut grand-ducal, Section des arts et des lettres. Vierwierder: Fernand Hoffmann, Pierre Schumacher. Bertrange, Rapidpress. 509 S. ISBN 2-9599954-8-1.

== Verschiddenes ==
* De 27. September 2005 huet d'Post an hirer [[Timber]]-Serie &quot;Bekannte Perséinlechkeeten&quot; een erausgi mam Marcel Reuland drop. De [[Kofferstéch]] ass vum Guillaume Broux vu [[Malines]]. De Postwäert ass 0,90 €.
* An der Stad, zu [[Esch-Uelzecht]] an zu [[Zolwer]] gëtt et eng Strooss mat sengem Numm.

== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20050920034125/http://www.restena.lu/lmr/luxbg/reuland.html Zwou literaresch Pärele vum Marcel Reuland]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Reuland Marcel}}
[[Kategorie:Gebuer 1905]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1956]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>4y3p6hik4lealuznlcoyrsszhnveeml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Groussherzog vu Lëtzebuerg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9100</id>
    <revision>
      <id>2686529</id>
      <parentid>2663077</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T11:53:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kuckt och */ k</comment>
      <origin>2686529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11530" sha1="7kehdtzipa8scika7lpvqtymig8k2bg" xml:space="preserve">{{Infobox Amt
| Amtsbezeechnung = Groussherzog vu Lëtzebuerg
| Alternativbezeechnung =
| Sigel = Greater coat of arms of the Grand Duke of Luxembourg (2000).svg
| Sigelbeschreiwung = {{Center|Wope vum Groussherzog}}
| Bild = PM Kishida met with Prince Guillaume of Luxembourg &amp; Xavier Bettel at the Kantei (2) (cropped).jpg
| Persoun am Amt = [[Guillaume vu Lëtzebuerg]]
| Amtsufank = 3. Oktober 2025
| Amtssëtz = [[Groussherzogleche Palais]]
| Amtszäit = liewenslaang
| Uried = Hir kinneklech Altess
| Nofollger = [[Charles vu Lëtzebuerg (2020)|Charles]]
| Nofollger Bezeechnung = [[Ierfgroussherzog vu Lëtzebuerg|Ierfgroussherzog]]
| Schafe vum Amt = [[15. Mäerz]] [[1815]]
| Éischten am Amt = [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]]
| Websäit = https://monarchie.lu/lu
}}
Lëtzebuerg ass zanter dem [[Wiener Kongress]], [[1815]], e [[Groussherzogtum]]. Der [[Lëtzebuerger Constitutioun]] no (cf. Art. 33) ass de '''Groussherzog vu Lëtzebuerg''' de Staatschef, Symbol vu senger Eenheet a Garant vun der nationaler [[Onofhängegkeet]]. Entspriechend der Constitutioun üübt hien zesumme mat der [[Regierung]] d'[[Exekutiv|exekutiv Gewalt]] vun de [[Gesetz]]er vum Land aus.

D'groussherzoglech Residenz ass um [[Schlass Bierg]] zu [[Colmer-Bierg]].

== Dem Groussherzog vu Lëtzebuerg seng Rechter a Flichten==
D'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] leet fest, wat dem Groussherzog seng Rechter a Flichte sinn.

{{update}}
Den Artikel 3 leet fest, datt d'Kroun am [[Haus Nassau]] viruverierft gëtt&lt;ref&gt;Article 3: La Couronne du Grand-Duché est héréditaire dans la famille de Nassau, conformément au pacte du30 juin 1783, à l'art. 71 du traité de Vienne du 9 juin 1815 et à l'art. 1er du traité de Londres du 11 mai 1867.&lt;/ref&gt;. Am September 2010 huet de Groussherzog Henri d'Ierfrecht vum [[Haus Lëtzebuerg-Nassau]] am Familljepakt vu 1783 ännere gelooss; vun do u soll ëmmer dat éischtgebuere Kand, egal op Jong oder Meedchen, den Troun ierwen&lt;ref&gt;http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/2011/06/153544/thronfolge-neu-gereegelt.php&lt;/ref&gt;.

Nom Artikel 4 ass d'Persoun vum Grand-Duc &quot;''inviolable''&quot;&lt;ref&gt;Article 4: La personne du Grand-Duc est inviolable.&lt;/ref&gt;.

De Groussherzog ass mat 18 Joer [[Groussjäregkeet|groussjäreg]] (d.&amp;nbsp;h. kann eréischt da Groussherzog ginn) a leet, wann en op den Troun klëmmt, virun der [[Chamber]], en Eed op d'Verfassung of (Art. 5). E schwiert dobäi, dës an d'Gesetzer ze respektéieren, d'Land onofhängeg an zesummen ze halen an d'ëffentlech a privat Fräiheeten ze garantéieren&lt;ref&gt;Article 5: Le Grand-Duc de Luxembourg est majeur à l'âge de dix-huit ans accomplis. Lorsqu'il accède au trône, il prête, aussitôt que possible, en présence de la Chambre des députés ou d'une députation nommée par elle, le serment suivant: «Je jure d'observer la Constitution et les lois du Grand-Duché de Luxembourg, de maintenir l'indépendance nationale et l'intégrité du territoire ainsi que les libertés publiques et individuelles.»&lt;/ref&gt;. Sollt säin Nofollger bei sengem Doud nach mannerjäreg sinn, bestëmmt de Familljepakt d'Régence&lt;ref&gt;Article 6: Si à la mort du Grand-Duc, son successeur est mineur, la régence est exercée conformément au pacte de famille.&lt;/ref&gt;. Dat kann z.&amp;nbsp;B. d'Wittfra vum verstuerwene Groussherzog sinn, wéi dat bei der [[Maria Ana vu Bragança (1861)|Maria Ana]], der Wittfra vum [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Wëllem IV.]], de Fall war. Eng Régence ass och virgesinn wann de Groussherzog net am Stand ass, säin Amt auszeüben (Art. 7)&lt;ref&gt;Article 7: Si le Grand-Duc se trouve dans l'impossibilité de régner, il est pourvu à la régence comme dans le cas de minorité. En cas de vacance du Trône, la Chambre pourvoit provisoirement à la régence. - Une nouvelle Chambre, convoquée en nombre double dans le délai de trente jours, pourvoit définitivement à la vacance.&lt;/ref&gt;.
De Regent muss dann en Eed op de Groussherzog leeschten. (Art. 8)&lt;ref&gt;
›Article 8: Lors de son entrée en fonction, le Régent prête le serment suivant: 
 «Je jure fidélité au Grand-Duc. Je jure d'observer la Constitution et les lois du pays.»&lt;/ref&gt;.

De Groussherzog ass [[Staatschef]], Symbol vun der Eenheet an der Onofhängegkeet vum Land. Hien üübt déi exekutiv Gewalt aus, am Aklang mat der Verfassung an de Gesetzer vum Land (Art. 33)&lt;ref&gt;Article 33: Le Grand-Duc est le chef de l'État, symbole de son unité et garant de l'indépendance nationale. Il exerce le pouvoir exécutif conformément à la Constitution et aux lois du pays.&lt;/ref&gt;.

===Kontrovers ëm den Artikel 34===
Dem Artikel 34 no ''promulgéiert'' de Groussherzog d'[[Gesetz]]er. Bis Mäerz 2009 war et sou, datt en d'Gesetzer bannent dräi Méint nom definitive Vott an der Chamber [[Sanctioun (Gesetz)|sanctionnéiert]] a [[Promulgatioun (Gesetz)|promulgéiert]] huet&lt;ref&gt;Article 34: Le Grand-Duc sanctionne et promulgue les lois. Il fait connaître sa résolution dans les trois mois du vote de la Chambre.&lt;/ref&gt;. Zu enger Ännerung ass et komm, well den [[2. Dezember]] [[2008]] de Groussherzog Henri de Fraktiounscheffe vun den an der Chamber vertruedene Parteie matgedeelt hat, datt hien net wëlles hätt, e Gesetz iwwer d'[[Euthanasie]], wann et vun der Chamber gestëmmt géif ginn, z'ënnerschreiwen. Hie kéint dat net mat sengem [[Gewëssen]] iwwerenee bréngen&lt;ref&gt;[http://www.gouvernement.lu/salle_presse/actualite/2008/12-decembre/02-juncker-declaration/index.html Deklaratioun vum Premier Juncker vum 2. Dezember 2008]&lt;/ref&gt;. Anscheinend mat sengem Averständnes huet d'Chamber den [[11. Dezember]] [[2008]] an éischter Lecture mat 56 Stëmme (vu 60) dofir an enger Enthalung enger Ännerung vun der Verfassung zougestëmmt. Den Artikel 34 ass sou geännert ginn, datt de Groussherzog d'Gesetzer just nach &quot;promulgéiere&quot; sollt (wat een als en administrativ-techneschen Akt bezeechne kéint), mä net méi &quot;sanctionéieren&quot; (wat eng explizitt Stellungnam bedeit)&lt;ref&gt;[http://www.gouvernement.lu/salle_presse/actualite/2008/12-decembre/11-revision-constitution/index.html gouvernement.lu]&lt;/ref&gt;. Domat verzicht en deemno op d'[[Veto]]recht, dat e bis dohin hat.

Dës Ännerung ass nom zweete Vott, den [[12. Mäerz]] [[2009]] a Kraaft getrueden&lt;ref&gt;''Loi du 12 mars 2009 portant révision de l'article 34 de la Constitution.'' [https://web.archive.org/web/20131021090052/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2009/0043/a043.pdf Mémorial A N° 43 vum 12. Mäerz 2009, S. 586]&lt;/ref&gt;. Eng Initiativ, e Referendum doriwwer an d'Liewen ze ruffen (wat als Alternativ zum zweete Vott an der Verfassung virgesinn ass), hat uganks 2009 net déi néideg 25.000 Ënnerschrëften zesummekritt.

Gläichzäiteg huet d'Chamber eng Motioun votéiert, d'Verfassung wëllen z'iwwerschaffen. Bei de virege Verfassungsännerunge war nämlech sou gutt wéi näischt un de Pouvoire vum Grand-Duc geännert ginn, well vill Juristen der Meenung waren, datt déi &quot;geliefte Verfassungspraxis&quot;, do, wou se vum wuertwiertlechen Text ofwäiche géif, duergéing, fir dem haitege Verständnis vun der Verdeelung vun de Pouvoire gerecht ze ginn. Nodeem de Groussherzog Henri bei senger deklaréierter Ënnerschrëftsverweigerung däitlech gemaach huet, datt et duerchaus méiglech (well verfassungsméisseg erlaabt) wier, den Text ''à la lettre'' z'interpretéieren, soll elo den Text mat der &quot;geliefter Praxis&quot; an Aklang bruecht ginn. D'Amendementer sollten nach virun de [[Chamberwale vum 7. Juni 2009]] virgeluecht an da vun der Chamber, déi aus deene Walen ervirgeet, ofgestëmmt ginn.

Dorënner wäerte besonnesch dës Verfassungsbestëmmunge falen:

De Grand-Duc kann d'Chamber opléisen (Art. 74), soudatt et spéitstens 3 Méint duerno Neiwale muss ginn. Hie mécht (selwer oder a Vertriedung) d'Chambersessiounen op an zou a kann, op Demande vun engem Drëttel vun den Deputéierten, eng Aussergewéinlech Sëtzung aberuffen (Art. 72).

Hie bestëmmt d'Organisatioun vun der Regierung (Art. 76), ernennt an entléisst Regierungsmemberen (Art. 77) a kann och [[Gemengerot|Gemengeréit]] entloossen (Art. 107). Hie bestëmmt d'Exekutiv-Reglementer, wéi Gesetzer auszeféiere sinn (d'''Règlement-Grand-ducalen''; Art. 36).

De Grand-Duc ass de Chef vun der [[Lëtzebuerger Arméi|Arméi]], hie rifft (no engem Vott an der Chamber) de Krich aus an erkläert en als eriwwer (Art. 37).

Zu deene weidere Rechter vum Groussherzog gehéieren:

* d'Ernennung vu Beamten a Militär (Art. 35), Riichter a Magistraten (Art. 90, Art. 95bis);
* [[Mënz]] ze klappen (Art. 39);
* Adelstitelen (Art. 40) a [[Lëtzebuergesch Auszeechnungen an Éierenzeechen|Verdéngschtuerden]] (Art. 41) ze verginn;
* der Chamber Gesetzesprojete virzeleeën (Art. 47);
* d'Begnodigungsrecht : de Grand-Duc, dee sech allerdéngs berode léisst, huet de Privileeg, eng vum Geriicht ausgeschwate Strof nozeloossen oder ze kierzen (Art. 38). D'Urteel an d'Strofmooss bleiwen awer egal wéi am Strofregëster (''Casier judiciaire'') stoen; de Grand-Duc intervenéiert nëmmen um Niveau vun der ''Exekutioun'' vun der Strof, deemno ouni an d'Justizprozedur selwer anzegräifen. - Geriichtsurteeler ginn zwar a sengem Numm ausgesprach an exekutéiert (Art. 49), awer d'Trennung vun de Gewalte (''Séparation des pouvoirs'') gëtt strikt agehalen;
* Traitéë mat anere Länner oder mat internationalen Institutiounen ofschléissen. D'Traitéen trieden awer eréischt a Kraaft, wa se vun der Chamber mat engem Gesetz ratifizéiert goufen (Art. 37).

== Akommes vum Groussherzog vu Lëtzebuerg ==
{{Kapitel Info feelt}}

==Trounfolleg==
D'Trounfolleg zu Lëtzebuerg ass duerch den Artikel 56 vun der [[Lëtzebuerger Verfassung]] gereegelt, dee festleet, datt d'Funktioun vum [[Staatschef]] an direkter Linn vum Groussherzog vu Lëtzebuerg, Herzog vun Nassau an der Reiefolleg vum éischtgebuerene leifleche Kand verierft gëtt&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/constitution/1868/10/17/n1/consolide/20230701#art_56|Titel=Constitution du Grand-Duché de Luxembourg – Artikel 56|Gekuckt=25.06.2024|Auteur=|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr|Zitat=La fonction de Chef de l’État est héréditaire dans la descendance directe de Son Altesse Royale Adolphe, Grand-Duc de Luxembourg, Duc de Nassau, par ordre de primogéniture et par représentation. Seuls les enfants nés d’un mariage ont le droit de succéder.}}&lt;/ref&gt;.

{{Méi Info 1|Trounfolleg zu Lëtzebuerg}}

== Haffmarschall ==
Den Haffmarschall ass den ieweschte Verwaltungsbeamten um groussherzoglechen Haff. Hien iwwerwaacht déi ekonomesch Dossieren an ass de Preposé vum Maréchalat, der Haffmarschallsverwaltung.

Hie kann de Groussherzog och bei Manifestatiounen vertrieden, wann deen net selwer deelhuele kann&lt;ref&gt;[https://a-z.lu/primo-explore/fulldisplay?docid=ALEPH_LUX01000377511&amp;context=L&amp;vid=BIBNET&amp;search_scope=All_content&amp;tab=all_content&amp;lang=fr_FR La famille grand-ducale de Luxembourg]. Luxembourg: Service information et presse. 2001, S. 61&lt;/ref&gt;.

{{Méi Info 1|Haffmarschall}}
== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg#Groussherzoge vu Lëtzebuerg|Lëscht vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg]]
* [[Politesche System vu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20200202104811/http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-recueil-constitution-20171020-fr-pdf.pdf Text vun der Constitutioun] {{fr}}
* [http://www.monarchie.lu/ Offiziell Säit vum Groussherzog]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Groussherzoge vu Lëtzebuerg| ]]</text>
      <sha1>7kehdtzipa8scika7lpvqtymig8k2bg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean-Pierre Beckius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9922</id>
    <revision>
      <id>2686385</id>
      <parentid>2662978</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15193" sha1="sxkezdkr7ie04mm50mbdas1f8p2xeyc" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Papp = Peter Beckius
|Mamm = Catherine Thull
|Bestuet mat = Gabrielle Breyer
|Kanner=Marie Anne (1935), François (1937), Leonie (1938), [[Triny Beckius|Triny]] (1942), Edouard (1944) an Roger (1946)}}
De '''Jean-Pierre Beckius''', gebuer als '''Johann Peter Beckius''' de [[4. August]] [[1899]] zu [[Mäertert]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-997J-Y1V4?view=index|Titel=Mertert, Grevenmacher, Luxembourg documents|Gekuckt=07.12.2024|Datum=04.08.1899|Editeur=Archives de l'Etat (Luxembourg)|Säiten=Image 535 sur 869|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;, an och do, a senger Villa gestuerwen den [[11. Dezember]] [[1946]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Moler.
[[Fichier:Grabstein Beckius in Mertert 01.jpg|thumb|upright|D'Graf vum J.P. Beckius um Kierfecht zu Mäertert (2016)]]
De Jean-Pierre Beckius stoung den [[Impressionismus|Impressionisten]] no, déi e vun [[1919]] bis [[1926]] zu [[Paräis]] studéiert huet. Hien huet och laang Reesen an [[Italien]] ([[Neapel]] a [[Roum]], [[1928]]-[[1930]]) an an [[Holland]] ([[1933]]-[[1934]]) gemaach. Hie war ee vun deene Moler, déi an hire Biller eng grouss Léift fir hiert Land zum Ausdrock bruecht hunn. Vu senge Sujeten hier gëtt hien allgemeng als Moler vun der [[Musel]] bezeechent, obschonn hie méi wéi e &quot;Muselmoler&quot; war.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/kultur/jean-pierre-beckius-war-mehr-als-nur-ein-moselmaler/16666954.html|Titel=Jean-Pierre Beckius war mehr als nur ein „Moselmaler“|Gekuckt=4.8.2024|Auteur=Ben Ferring|Datum=4.8.2024|Editeur=wort.lu [€]}}&lt;/ref&gt;

== Liewen ==
De Jean-Pierre Beckius gouf als éischte vun zwee Kanner an enger Wënzerfamill gebuer. Säi Papp war vu [[Kapenaker]], seng Mamm, d'Catherine Thull, war vu Mäertert. De Jean-Pierre sollt an der Traditioun dat weiderféiere wat seng Elteren a Grousseltere geschafft hunn.

De [[Pierre Frieden]], sengerzäit jonke Student, konnt dem Beckius säi Papp awer iwwerzeegen, datt de Jean-Pierre weider an d'Schoul goe kéint a sou koum dee jonke Beckius dunn an d'[[Lycée des arts et métiers|Handwierkerschoul]], wou hien tëscht [[1914]] an [[1918]] ë.&amp;nbsp;a. de [[Pierre Blanc]] an de [[Ferdinand d'Huart]] als Professer hat.

[[1919]] ass hien dunn op Paräis gaangen, wou hie siwe Joer laang gewunnt huet. Hie war op der [[École nationale supérieure des beaux-arts]] an huet do déi fréier grouss Meeschtere studéiert. Beim [[Fernand Cormon]] huet hien d'Portraitmolerei studéiert. De Beckius gouf staark vum [[Baptiste Camille Corot|Corot]] a vum [[Impressionismus]] markéiert, deem en duerno a senge Wierker ëmmer trei bliwwen ass.

Am Joer [[1924]] war de Beckius beim [[Biissen|Biisser]] Paschtouer Jean-Pierre Molitor op Besuch. Just zu där Zäit gouf d'[[Kierch Biissen|Parkierch vu Biissen]] faarweg ausgemoolt. De Beckius huet d'Geleeënheet benotzt, fir véier Zeenen aus dem [[Neit Testament|Neien Testament]] op d'Chouerwänn ze molen.

[[Fichier:Jean-Pierre Beckius, Amsterdam Gracht (1933) (1).jpg|thumb|upright|Eng ''Gracht'' zu Amsterdam]]
Am mondäne Paräis huet sech de Jean-Pierre Beckius net wierklech wuel gefillt an hien huet och ëmmer léiwer déi roueg Gaassen, de [[Montmartre]] oder d'[[Seine]] mat hire Brécke gemoolt.

Mat der finanzieller Hëllef vum [[Joseph Bech]] ass de Beckius tëscht [[1928]] an [[1930]] duerch [[Italien|Italie]] gereest. Do huet hie seng Technik verfeinert an huet geléiert mam [[Liicht]] an der Hellegkeet am [[Mëttelmier]]raum ze spillen.

[[1933]] huet de Beckius sech mat der Gabrielle Breyer vun [[Arel]] bestuet. Wéinst senger Léift fir de [[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]] ass de Beckius dunn an [[Holland]] gaangen; et war am Fong eng Hochzäitsrees déi zwee Joer gedauert huet. Seng léifst Motiver zu Amsterdam waren déi schmuel Gaassen an typesch Haiser vun [[Amsterdam]] an d'''[[Gracht]]e'' mat de Booter. Duerno zu [[Volendam]] hunn him déi al Fëscher et ugedoe, vun deenen hie ganz vill Portraite gemoolt huet. Fir eng méi laang Zäit huet hien a seng jonk Fra an engem Fëscherhaischen zu [[Edmond-aan-Zee]] gewunnt. Hei huet hie ganz vill Dünen- a Mierlandschaften op d'Toile bruecht.

No der Hochzäitsrees ass hien [[1934]] zeréck op Mäertert gaangen an ass do wunne bliwwen. Hien huet sech am Ufank vun den 1940er Jore vum [[Hubert Schumacher]] an der ''Mompecher Strooss'' e Wunnhaus baue gelooss. An engem Säitefligel vun der Villa gouf en Atelier mat grousse Fënsteren amenagéiert. Laang konnt de Beckius awer net do schaffen, well 1946, zwee Joer nodeem d'Haus fäerdeg war, ass hie mat nëmme 47 Joer gestuerwen. Säin Haus ass am September 2023 ofgerappt ginn, fir e privaten Immobiliëprojet kënnen ze realiséieren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/osten/damit-verschwindet-wieder-ein-stuck-des-alten-mertert/3694097.html|Titel=„Damit verschwindet wieder ein Stück des alten Mertert“|Gekuckt=02.10.2023|Familljennumm=Bingenheimer|Virnumm=Volker|Datum=02.10.2023|Wierk=luxemburger-wort-online|Editeur=(och an der Drockversioun vum Luxemburger Wort vum 2. Oktober 2023 (S. 8-9))|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

D'Koppel Beckius-Breyer krut sechs Kanner, dorënner d'[[Triny Beckius]] (1842 – 1923), déi och eng Molerin war&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mertert.lu/wp-content/uploads/2020/08/Kulturweg-Mertert.pdf|Titel=Jean-Pierre Beckius|Gekuckt=20.02.2026|Wierk=Kulturweg Mertert - mertert.lu|Editeur=Commune de Mertert|Säiten=S. 26|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

==Krichsjoren==
Bei der [[Personenstandsaufnahme vum 10. Oktober 1941|''Personenstandsaufnahme'' vum 10. Oktober 1941]] soll hie mat &quot;Lëtzebuergesch&quot; als ''Volkszugehörigkeit'' geäntwert hunn.

[[1942]] gouf hie Member bei der [[Nationalsozialistische Volkswohlfahrt|Nationalsozialistescher Volkswohlfahrt]] an Enn 1943 war hien an der ''[[Reichskulturkammer]]'', eng Vereenegung vu ''Kulturschafenden'' am [[Drëtt Räich|Drëtte Räich]]. Dëst huet him Zougang zu méi Ausstellunge ginn: 1940 an 1942 am Konschthaus zu Lëtzebuerg, 1941 op enger Wanderausstellung zu [[Gerolstein]] an am [[Schlass Schönhausen]] zu [[Berlin]]. Wéi aus der Dissertatioun &quot;Die nationalsozialistische Kunst- und Kulturpolitik im Grossherzugtum Luxemburg 1934–1944&quot; vun der Chercheuse [[Catherine Lorent]] vun der [[Universitéit Lëtzebuerg|Uni Lëtzebuerg]] ervirgeet, gouf groussen Drock op d'Lëtzebuerger Kënschtler gemaach hei matzemaachen fir weider däerfen an hirem Beruff ze schaffen.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://orbilu.uni.lu/bitstream/10993/15654/1|Titel=Die Nationalsozialistische Kund- und Kulturpolitik im Grossherzogtum Luxemburg 1934–1944|Gekuckt=07.12.2024|Auteur=Catherine Lorent|Datum=17.09.2010|Editeur=Université du Luxembourg|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; An den Zeitungsartikelen iwwer des Ausstellunge fënnt een d'Nimm vu praktesch all de Lëtzebuerger Kënschtler aus där Zäit. A wéi vill aner vun hinnen huet och de Jean-Pierre Beckius parallel dozou Iwwerweisungen un d'Resistenz gemaach. Den 20. Juni 1946 gouf säin Dossier vun der &quot;10e Commission d'enquête en matière d'épuration de la vie artistique et littéraire&quot; eestëmmeg klasséiert.

Am Wanter 1944/45 bei der [[Ardennenoffensiv]] gouf och seng Villa zu Mäertert net verschount. Am Dezember 1945 huet hie beim ''Kriegsschädenamt'' de Verloscht vu 25 Zeechnungen a 50 Wierker an engem Wäert vun 120.000 Frang gemellt.&lt;ref&gt;cf. ''Jean-Pierre Beckius war mehr als nur ein „Moselmaler“''&lt;/ref&gt;

== Wierk ==
Dem Beckius säi Wierk ass enorm villsäiteg. Hien ass bekannt fir seng Landschaften - dorënner fënnt e wuel Musellandschaften, mä hien huet och vill Bëscher mat Baachen, Landschafte mat Bongerten, Felder a Gaarwen an och gär vereenzelt Beem gemoolt. Aus senger Zäit am Ausland huet hie groussaarteg Vuë vu Paräis, Roum, Neapel an Amsterdam hannerlooss. Mä hien huet sech och fir den architektoneschen Detail interesséiert. Anersäits huet de Beckius och immens vill Portraite gemoolt. Dacks huet hie seng Mamm, seng Fra, säi Brudder a seng Kanner portraitéiert mä hien huet och d'Leit an d'Kanner aus dem Duerf gemoolt a vu senge Reesen aus Italien an Holland huet hie Portraite vu Fëscher mat heem bruecht.

=== Auswiel vum Beckius senge Wierker ===
* 1924: an der Parkierch vu Biissen, véier Zeenen aus dem Neien Testament op d'Chouerwänn: d'Abendmahl, d'Doudenerweckung vum Jünger vun Naim, Jesus de Kannerfrënd an d'Biergpriedegt. Dës Freske si bis haut erhalen a stinn zanter 1987 ënner Denkmalschutz;
&lt;gallery&gt;
Kirche Bissen Fresko 04.jpg
Kirche Bissen Fresko 03.jpg
Kirche Bissen Fresko 02.jpg
Kirche Bissen Fresko 01.jpg
&lt;/gallery&gt;
* 1939: eng Serie vun néng Aquarellen déi de Beckius am Kader vum Centenaire vun der Onofhängegkeet vu Lëtzebuerg gemoolt huet an déi hien der Groussherzogin Charlotte geschenkt huet, wéi déi zu Gréiwemaacher op Besuch war.
&lt;gallery&gt;
Jean-Pierre Beckius, Betzdorf, institut St Joseph, ancien château Mohr de Wald (probablement 1939).jpg|De fréieren Institut Saint-Joseph zu [[Betzder]]
Jean-Pierre Beckius, Grevenmacher, chapelle de la Croix (1939).jpg|D'[[Kräizkapell vu Gréiwemaacher]]
Jean-Pierre Beckius, Wormeldange (probablement 1939).jpg|D'Musel zu [[Wuermer]]
Jean-Pierre Beckius, Manternach, pont sur la Syre (probablement 1939).jpg|D'Sirbréck bei [[Manternach]]
&lt;/gallery&gt;
* Famill
&lt;gallery&gt;
Fichier:Jean-Pierre Beckius-102.jpg|seng Fra Gabrielle
Fichier:Jean-Pierre Beckius, François Beckius, fils aîné de l'artiste (1943).jpg|säi Jong François
Fichier:Jean-Pierre Beckius, mère de l'artiste (1940).jpg|seng Mamm (1940)
Fichier:Jean-Pierre Beckius Mertert 1938.jpg|seng Heemecht [[Mäertert]] (1938)
&lt;/gallery&gt;
* [[Lärensmillen]]
&lt;gallery&gt;
Jean-Pierre Beckius, Lärensmillen (1924) (1).jpg
Jean-Pierre Beckius, Lärensmillen (1925).jpg
Jean-Pierre Beckius, Vieux moulin au soleil (1924)-101.jpg
Jean-Pierre Beckius, Lärensmillen (1927).jpg
&lt;/gallery&gt;
De Beckius hat seng Wierker ë.&amp;nbsp;a. an de Salon vum [[Cercle artistique de Luxembourg]] ausgestallt an awer och an der Galerie Bradtké an der Stad: 1931 (italieenesch Biller), 1935 (hollännesch Biller) an 1939.

== Ausstellungen ==

=== individuell Ausstellungen ===

* 1931 Galerie Bradké, Luxemburg - Ausstellung vun den Italien-Biller
* 1935 Galerie Bradké, Luxemburg - Ausstellung vun den Holland-Biller
* 1947: J. -P. Beckius: Semences et Récolte
* 1967: J.-P. Beckius: Exposition rétrospective. Luxembourg: Musée de l'Etat, 1967.
* 1996/97: Jean-Pierre Beckius 1899-1946: Peintures. Luxembourg: [[Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht|Musée national d'histoire et d'art]]
* 2006 Jean-Pierre Beckius im Kulturzentrum Mertert
* 2024-2025 Jean-Pierre Beckius. Katalog vun der Ausstellung: Beckius (1899-1946) Impressions d'ici et d'ailleurs. [[Villa Vauban]] Luxembourg

== Literatur ==
*[[Marc Thill]], 2024, ''[https://www.wort.lu/kultur/farben-eines-kurzen-lebens-jean-pierre-beckius-in-der-villa-vauban/30004989.html Von der Seine über Rom und Neapel bis zur Nordsee, Farben eines kurzen Lebens: Jean-Pierre Beckius in der Villa Vauban. Licht, Landschaft, Leidenschaft: So lässt sich das künstlerische Schaffen des Luxemburger Malers zusammenfassen. Die Villa Vauban zeigt sein Werk.],'' wort.lu [€], Luxemburger Wort, 19.12.2024, S. 38-39 
*[[France Clarinval]], 2024. ''Redécouverte. Exposées à l'occasion de son 125e anniversaire, les oeuvres de Jean-Pierre Beckius montrent des aspects méconnus du « peintre de la Moselle »''. [[d'Lëtzebuerger Land]] vum 20. Dezember 2014, S. 15-16.
*Marc Thill, 2024, ''[https://www.wort.lu/kultur/nach-100-jahren-sind-beckius-portraets-der-fischer-wieder-vereint/27578920.html Ein modernes Märchen, Nach 100 Jahren sind Beckius’ Porträts der Fischer wieder vereint. Jean-Pierre Beckius porträtierte 1933/34 niederländische Fischer auf seiner Hochzeitsreise in dem Land. Nun finden die Bilder wieder zusammen.]'', wort.lu [€], Luxemburger Wort, 28.11.2024, S. 50-51
*[[Georgette Bisdorff]], 2006, [https://web.archive.org/web/20160912161927/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_81-2006_36-37.pdf ''La Collection Luxembourgeoise du Musée National d'Histoire et d'Art: Jean-Pierre Beckius''] an onsstad, N° 81, S. 36-37
* [[Nathalie Becker]], 2006, ''Hommage à Jean-Pierre Beckius'', in: Luxemburger Wort, 31.10.2006
* [[Guy Thurmes]], 2006, ''Jean-Pierre Beckius - Der Maler der Mosel'', am Télécran 44/2006, p.&amp;nbsp;166-167, ill.
* [[Jean Luc Koltz]], 2002, ''Jean-Pierre Beckius (1899-1946) et Nico Klopp (1894-1930): peintres de la Moselle luxembourgeoise,'' {{Nos cahiers}}, Joer 23 (2002), N° 2, p.&amp;nbsp;243-247, ill.
* Musée national d'histoire et d'art Luxembourg, 1996, ''Jean-Pierre Beckius: catalogue d'exposition'', édition Gérard Klopp, ISBN 2-87985-022-3
* [[Madeleine Frieden]], [[Gaston Mannes]], 1977, ''Jean-Pierre Beckius'', Publications Mosellanes

== Unerkennung ==
* 1922 huet de Jean-Pierre Beckius de [[Prix Grand-Duc Adolphe]] kritt
* 1947 an 1967: Retrospektiv vum Beckius senge Wierker am [[Nationalmusée fir Geschicht a Konscht]] an der Stad
* 1989: Ausstellung zu Mäertert
* 2024-2025: Ausstellung: Jean-Pierre Beckius: Impressions d'ici et d'ailleurs an der Villa Vauban
* D'Stad [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] a [[Mäertert]] hunn enger Strooss säin Numm ginn

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

* [https://collections.mnaha.lu/search/-/(+(MD_ARTIST_LANG_FR:%22Jean-Pierre%20Beckius%22)%20-(DOCSTRCT_TOP:(monograph%20poster)))/1/-/-/ Wierker vum Jean-Pierre Beckius um Site vum MNAHA]
* [https://www.konschtlexikon.mnaha.lu/entry/lkl001096/ De Jean-Pierre Beckius am Lëtzebuerger Konschtlexikon] &lt;!---et schéngt es wéi wann déi hirt Geld, anstatt domat de Site ze ënnerhalen, léiwer am Cerle Münster géifen ausginn.
* [http://www.zonta-belux.org/clubpictures/amsterdam.jpg Amsterdam gemoolt vum Jean-Pierre Beckius]
* [http://images.google.lu/imgres?imgurl=http://www.zonta-belux.org/clubpictures/gabrielleB2.jpg&amp;imgrefurl=http://www.zonta-belux.org/clubpagesfr/zc-luxembourg.htm&amp;h=800&amp;w=526&amp;sz=107&amp;hl=fr&amp;start=4&amp;tbnid=Lwc_h0e1azI_BM:&amp;tbnh=143&amp;tbnw=94&amp;prev=/images%3Fq%3DJean-Pierre%2BBeckius%26gbv%3D2%26svnum%3D10%26hl%3Dfr%26rlz%3D1T4HPEA_frBE210LU210%26sa%3DG Fraeportrait vum Jean-Pierre Beckius]
* [http://images.google.lu/imgres?imgurl=http://www.zonta-belux.org/clubpictures/amsterdam.jpg&amp;imgrefurl=http://www.zonta-belux.org/clubpagesfr/zc-luxembourg.htm&amp;h=526&amp;w=800&amp;sz=116&amp;hl=fr&amp;start=3&amp;um=1&amp;tbnid=Ut16njEHYih4bM:&amp;tbnh=94&amp;tbnw=143&amp;prev=/images%3Fq%3DJean-Pierre%2BBeckius%26svnum%3D10%26um%3D1%26hl%3Dfr%26rlz%3D1T4HPEA_frBE210LU210%26sa%3DN D'Kommuniounskand gemot vum Jean-Pierre BeckiusLink Titel] ---&gt;
* [https://www.beckius.art/construction/ Wierker vum Jean-Pierre Beckius um Site beckius.art]
{{Referenzen an Notten}}{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Beckius Jean Pierre}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Gebuer 1899]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1946]]
[[Kategorie:Prix Grand-Duc Adolphe]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]</text>
      <sha1>sxkezdkr7ie04mm50mbdas1f8p2xeyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Militärwiesen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10197</id>
    <revision>
      <id>2686407</id>
      <parentid>2611241</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2686407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1981" sha1="kui99l4xlq92ie91w01iqmt864fyn0p" xml:space="preserve">De Begrëff '''Militärwiesen''' ëmfaasst ganz allgemeng d'Organisatioun vum [[Militär]] vun engem Staat. Dozou gehéieren d'[[Militärgeschicht]], all Waffentyppen, Truppenandeelungen, militäresch Ariichtungen, [[Strategie]] an [[Taktik]], Sécherheetspolitik, bekannt Militärpersounen, etc.

== Militärgeschicht ==
* [[Lëscht vun de Kricher]]
* [[Lëscht vun de Schluechten]]
* [[Lëscht vun de Friddensverträg]]
* [[Lëscht vu bekannte Feldhären]]
* [[Lëtzebuerger Arméi]]
* [[Réimesch Legioun]]
* [[Grande Armée]]
* [[Rout Arméi]]
* [[Wehrmacht]]
* [[Krichsverbriechen]]
* [[Éischte Weltkrich]]
* [[Zweete Weltkrich]]

== Waffentyppen ==
* [[Lëscht vun den Handfeierwaffen]]
* [[:Kategorie:Tanksen|Tanksen]]
* [[Lëscht vun den Artilleriewaffen]]
* [[Lëscht vun de Rakéiten a Bommen]]
* [[:Kategorie:Militärfligeren|Militärfligeren]]
* [[:Kategorie:Krichsschëffer|Krichsschëffer]]
* [[Lëscht vun den historesche Waffen]]

== Truppenandeelungen ==
* [[Arméi]]
* [[Loftsträitkräft]]
* [[Krichsmarinn|Marinn]]
* [[Militärgraden]]

== Militäresch Ariichtungen ==
* [[Limes]]
* [[Maginot Linn]]
* [[Festung]]
* [[Bunker]]
* [[Militärbase]]
* [[Radar]]
* [[Rüstungsindustrie]]

== Strategie an Taktik ==
* [[Lëscht vun de militäreschen Taktiken]]
* [[Militäresch Opklärung]]
* [[Preventivschlag]]
* [[Blëtzkrich]]
* [[Belagerung]]
* [[Blockade]]
* [[Kesselschluecht]]
* [[Oflenkungsmanöver]]
* [[Guerilla]]kampf
* [[Réckzuch]]
* [[Verbrannte Buedem]]

== Sécherheetspolitik ==
* [[NATO]]
* [[Warschauer Pakt]]
* [[SALT-Verträg]]
* [[Genfer Ofrüstungskonferenz]]

== Militärpersounen ==
* [[Lëscht vu Militärpersounen]]
* [[Dwight D. Eisenhower]]
* [[Jacques Faure]], franséische Generol
* [[Marcel-Pierre Faure]], franséische Generol a Pilot
* [[Heinz Guderian]]
* [[Douglas MacArthur]]
* [[Bernard Montgomery]]
* [[George S. Patton]]
* [[Erwin Rommel]]
* [[Georgi Konstantinowitsch Schukow|Georgi Schukow]]

[[Kategorie:Militärwiesen|!]]</text>
      <sha1>kui99l4xlq92ie91w01iqmt864fyn0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beruffschamber</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10496</id>
    <revision>
      <id>2686448</id>
      <parentid>2661063</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, removed: # (5) using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8367" sha1="nhigjx0pkiq0zces41cinj47n979jpw" xml:space="preserve">__NOTOC__{{SitLux}}

Zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] sinn d''''Beruffschamberen''' (''och'': Beruffskummeren, [[Franséisch|fr]]. ''chambres professionnelles'') offiziell, gesetzlech Organer, deenen hir Haaptaufgab dodra besteet, d'Interessie vun de jeeweilege Beruffsgruppen z'erhalen an ze verdeedegen, andeems se dem Staat hir Usiichten ënnerbreeden. Se hunn eng [[juristesch Perséinlechkeet]] vum [[Droit public|ëffentleche Recht]] a baséieren op dem Artikel 128 §2 vun der [[Lëtzebuerger Constitutioun|Verfassung]]:

{{Zitat|La loi peut créer des chambres professionnelles, qui ont la personnalité juridique}}

Dem Lëtzebuerger Recht no muss d'[[Regierung]], wa se [[Gesetz]]er oder Reglementer aféiere wëll déi eng bestëmmt Beruffsgrupp betreffen, eng offiziell Stellungnam vun der jeeweileger Beruffschamber froen.

Jiddereen deen zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] schafft oder pensionéiert ass an deen an d'Zoustännegkeet vun enger vun de Beruffschambere fält, ass zwangsleefeg Member vun dëser Chamber. D'Zesummesetzung vun de Beruffschambere gëtt duerch Wale bannent all de Beruffsgruppe bestëmmt, fir déi déi eenzel Kummeren zoustänneg sinn. All Member, ob Lëtzebuerger oder Auslänner, kann en aktiivt a passiivt [[Walrecht]] ausüben. D'Fonctionnement vun enger Beruffschamber entsprécht dem Prinzip vun der Selbstverwaltung.

{{Méi Info 1|Sozialwalen}}

== Geschicht ==
Den [[10. Juli]] [[1920]] gouf d'Gesetz vum [[28. Juni]] [[1920]] iwwer d'Grënnung vun enger [[Chambre de travail]] op Wielerbasis&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1920/06/28/n1/jo Loi du 28 juin 1920 portant création d'une chambre de travail à base élective]&lt;/ref&gt; am [[Mémorial]] publizéiert. Dat Gesetz gouf awer net an där Form ëmgesat an et gouf 1924 duerch dat neit Gesetz iwwer d'Beruffschamberen ofgeschaaft an ersat.

[[1924]] gouf et, op Basis vum Gesetz vum [[4. Abrëll]] 1924 iwwer d'Grënnung vu gewielte Beruffschamberen&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1924/04/04/n1/jo Loi du 4 avril 1924 portant création de chambres professionnelles à base élective]&lt;/ref&gt;, fënnef Beruffschamberen. Et waren dat&lt;ref&gt;Reiefolleg esou wéi am Gesetz vun 1924 uginn&lt;/ref&gt;:
# d'''[[Chambre d'agriculture]]'' (Landwirtschaftskummer)
# d'''[[Chambre des métiers|Chambre des artisans]]'' (Handwierkerkummer); 1945 ëmgenannt an ''Chambre des métiers''&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1945/10/08/n4/jo Arrêté grand-ducal du 8 octobre 1945 portant réorganisation du statut de la Chambre des Artisans]&lt;/ref&gt;
# d'''[[Chambre de commerce du Grand-Duché de Luxembourg|Chambre de commerce]]'' (Handelskummer)
# d'''[[Chambre des employés privés]]'' (Privatbeamtekummer)
# d'''[[Chambre de travail]]'' (Aarbechterkummer)

Duerch d'Gesetz vum [[12. Februar]] [[1964]] gouf d'''[[Chambre des fonctionnaires et employés publics]]'' als sechst Beruffschamber gegrënnt&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1964/02/12/n1/jo Loi du 12 février 1964 ayant pour objet de compléter la loi du 4 avril 1924, portant création de chambres professionnelles à base élective par la création d'une chambre des fonctionnaires et employés public]&lt;/ref&gt;.

Den [[1. Januar]] [[2009]] gouf op Basis vum Gesetz vum [[13. Mee]] [[2008]] iwwer d'Aféiere vum Eenheetsstatut fir Salariéen am Privatsecteur&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2008/05/13/n1/jo Loi du 13 mai 2008 portant introduction d'un statut unique pour les salariés du secteur privé et modifiant: (...) la loi modifiée du 4 avril 1924 portant création de chambres professionnelles à base élective]&lt;/ref&gt; d'[[Chambre des salariés]] gegrënnt. Si ass aus der Fusioun vun der [[Chambre des employés privés]] mat der [[Chambre de travail]] ervirgaangen.

Duerno goufen et nach weider Upassungen vum legale Kader: engersäits mat der Reorganisatioun vun der Handelskummer am Joer 2010&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2010/10/26/n1|Titel=Loi du 26 octobre 2010 portant réorganisation de la Chambre de Commerce|Gekuckt=07.02.2026|Datum=26.10.2010|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; a vun der Handwierkerkummer dat Joer duerno&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2011/09/02/n2|Titel=Loi du 2 septembre 2011 portant réorganisation de la Chambre des Métiers et modifiant la loi du 26 octobre 2010 portant réorganisation de la Chambre de Commerce|Gekuckt=07.02.2026|Datum=02.09.2011|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Verschidde Beruffschamberen ==
Et gëtt fënnef Beruffschamberen zu Lëtzebuerg:

=== Fir d'Patronat ===
* d'''[[Chambre de commerce du Grand-Duché de Luxembourg|Chambre de commerce]]'' (Handelskummer): fir all [[physesch Persoun]]en déi eng kommerziell, industriell oder finanziell Aktivitéit ausüben, gradewéi fir all [[juristesch Persoun]]en, déi d'Form vun enger [[Handelsgesellschaft]] ugeholl hunn, souwéi fir all Filialen vun auslännesche Gesellschaften, déi eng kommerziell, industriell oder finanziell Aktivitéit ausüben;
* d'''[[Chambre des métiers]]'' (Handwierkerkummer): ëmfaasst all natierlech oder juristesch Persounen déi sech am Haapt- oder Nieweberuff als Handwierker etabléiert hunn;
* d'''[[Chambre d'agriculture]]'' (Landwirtschaftskummer): zur hir gehéiere besonnesch Baueren, Wënzer, Véi- a Beemziichter, Gaardebauer, Gäertner, Geméisbaueren a Fëschziichter, déi hire Sëtz zu Lëtzebuerg hunn an do hiren Haaptberuff ausüben;

=== Fir d'Salariat ===
* d'''[[Chambre des fonctionnaires et employés publics]]'' (Staatsbeamtekummer): fir d'Beamten an d'Mataarbechter vum Staat, den ëffentlechen Institutiounen an de Gemengen, souwuel déi aktiv wéi och déi pensionéiert;
* d'''[[Chambre des salariés]]'' (''Salariatskummer''): zu där gehéieren déi Mataarbechter, déi ënner engem Aarbechtsvertrag schaffen, deen dem [[Code du travail]] ënnerläit, gradewéi d'[[Société nationale des chemins de fer luxembourgeois|CFL]]-Beamten an d'Pensionären vun deene Secteuren.

== Missiounen ==
D'Beruffschamberen hunn eng consultativ Roll bei alle Gesetzes- a Reglementstexter, déi hir Membere betreffen. Fir d'Gesetzesprojeten a -propositiounen, souwéi [[Groussherzoglecht Reglement|groussherzoglech]] oder [[Ministeriellt Reglement|ministeriell]] Reglementer (an och fir all Amendementer dovun), muss den Avis vun der betraffener Chamber gefrot ginn, ausser et gëtt eng spezifesch Ausnam am Gesetz. Wann e Projet verschidde Beräicher ofdeckt, muss all relevant Chamber consultéiert ginn.

Déi eenzel Chambere kënnen och selwer d'Initiativ huele fir Stellungnamen zu Themen aus hirem Beräich un d'Regierung ofzeginn. Hir Avisen enthalen normalerweis eng allgemeng Analys an eng detailléiert Iwwerpréiwung vun den eenzelen Artikelen, mat politeschen an heiansdo och juristesche Bemierkungen iwwer d'Auswierkungen déi si fir hir Membere gesinn.

Mat Ausnam vun der Handwierkerkummer, dierf all Beruffschamber der Regierung Propositioune maachen; d'Regierung muss se préiwen an s'eventuell un d'[[Chamber|Parlament]] ginn, wann s'an där hir Kompetenz fält. D'Propositioune vun de Beruffschambere ginn net vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] iwwerpréift an d'''Chambre des députés'' muss och net driwwer ofstëmmen, et sief, se géif als offiziell ''Propositioun de loi'' vun engem [[Deputéierten]] presentéiert ginn.

Et gëtt keng Drénglechkeetsprozedur mat där déi virgeschriwwe Consultatioun kéint ëmgoe ginn; obligatoresch ass awer just fir den Avis ze froen, net awer fir op eng Äntwert ze waarden.

== Literatur ==

* [[Marc Besch|Besch, Marc]]: (2026). ''Normes et légistique en droit public luxembourgeois''. 2e éd., Windhof: Larcier-Intersentia, ISBN 978-2-49675-020-1

== Um Spaweck ==
D'[https://gouvernement.lu/lb/systeme-politique/chambres-professionnelles.html Beruffschamberen] op der Websäit vun der Lëtzebuerger Regierung:

=== Internetsitte vun de Kummeren: ===
* [https://www.cc.lu/accueil/ Handelskummer] {{Fr}}
* [https://www.cdm.lu/ Handwierkerkummer] {{Fr}}
* [https://www.lwk.lu/ Landwirtschaftskummer] {{De}}
* [https://www.chfep.lu/ Staatsbeamtekummer] {{Fr}}
* [https://www.csl.lu/de/arbeitnehmerkammer Salariatskummer] {{De}}

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Beruffschamberen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>nhigjx0pkiq0zces41cinj47n979jpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Athen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12094</id>
    <revision>
      <id>2686447</id>
      <parentid>2678337</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18095" sha1="njajw0ou1phy8rpj217vbpnfcihtpxc" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft}}
'''Athen''' ('''Αθήνα''' [{{IPA|aˈθina}}] / ''Athína'') ass d'[[Haaptstad]] vu [[Griicheland]] an zugläich och déi gréisst Stad an déi mat der gréisster Bevëlkerung. Se huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

Um Territoire vun Athen hu scho viru 5.000 Joer Leit gewunnt.

Wéinst hirer kultureller Ierfschaft a well se - iwwer den Hafe [[Piräus]] an iwwer den neien internationale Fluchhafen - e wichtege Verkéierspunkt mat de [[Griichesch Inselen|griicheschen Inselen]] ass, zielt Athen zu de meeschtbesichte [[Metropol]]e vum [[Europa (Kontinent)|Kontinent]]. Doriwwer eraus ass Athen mat Ofstand dat wichtegst Wirtschafts-, Kultur- a Bildungszentrum vu Griicheland.

Der [[Griichesch Mythologie|Seechen]] no hu sech d'Gëttin [[Athene]] an de Mieresgott [[Poseidon]] ëm d'Gonscht vun den Awunner vun der Stad gestridden, déi nach keen Numm hat. Béid Gëtter sollten den Awunner e Kaddo maachen - deen, deen der Stad de schéinste Kaddo géif maachen, sollt hiren Nummpatroun ginn. De Poseidon huet der Stad e [[Buer (Waasser)|Buer]] geschenkt, aus deem awer nëmme Salzwaasser erauskomm ass. D'Athene huet der Stad en [[Oliv]]ebam geschenkt, deen hinnen Iessen, Olivenueleg an Holz ginn huet. Sou huet d'Athene dësen Duell gewonnen, an d'Stad gouf no hir benannt. Mat dësem [[Grënnungsmythos]] wollten déi [[Antiquitéit|antik]] Pappe vun der Stad schonn deemools hir Tendenz zum [[Pragmatismus]] [[Geschicht|historesch]] begrënnen.

Der Iwwerliwwerung no gouf Athen vum Kinnek [[Kekrops I. vun Athen|Kekrops I.]] gegrënnt. D'Stad ass zanter 5.000 kontinuéierlech bewunnt, an domat sécher eng vun den eelste Stied an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. [[1985]] gouf Athen zu der [[Europäesch Kulturhaaptstad|Europäescher Kulturhaaptstad]] gewielt. D'[[Akropolis (Athen)|Akropolis]] ([[1987]]) an d'[[Klouschter Daphni]] ([[1990]]) stinn op der Lëscht vun den [[Weltierwen|UNESCO-Weltierwen]].

== Geographie ==
Athen läit an der Landschaft [[Attika]] mat de Flëss [[Ilisos]] a [[Kephisos]] an huet op dräi Säite Bierger, den [[Hymettos]] (1026&amp;nbsp;m), de [[Pentelikon]] (1107&amp;nbsp;m), de Parnes (1413&amp;nbsp;m) an den Ägaleo (468 m). Op der véierter Säit läit de [[Saronesche Golf]].
[[Fichier:Athens MKL Bd. 1 1890 (133267908).jpg|thumb|left|450px|Athen am Joer [[1890]].]]
=== Ënnerdeelung ===
D'Staddeeler vun Athen, d'''Gitonies'' ([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Noperschaften), sinn dacks kleng Bezierker mat eegener Infrastruktur.

Gitonies hu meeschtens eegen Afkaszentre mat Geschäfter vun all Zort. D'Gitonia ass fir d'Awunner en iwwersiichtleche Bezierk, hei kennt jiddweree jiddwereen.

{{Méi Info 1|Staddeeler vun Athen}}
=== Klima ===
D'Stadklima vun Athen ass ganz besonnesch a Griicheland an och an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Duerch d'Lag vun Athen, wat am Westen, Norden an Oste Bierger ronderëm sech huet, ass d'Klima zu Athen nach méi dréchen a waarm wéi an anere Regioune vum Land. D'Summertemperature kënne bis op 40&amp;nbsp;°C bis 45&amp;nbsp;°C am Schiet klammen. Duerch d'Bevëlkerungsdicht an de Manktem vu Gréngflächen an der Stad killt et an der Nuecht och net wierklech of. [[Temperatur]]e vu 25&amp;nbsp;°C um [[Hallefnuecht]] sinn am Summer ganz normal, an och 30&amp;nbsp;°C sinn net seelen. Eréischt an de fréie Moiesstonne falen d'Temperaturen ënner 25&amp;nbsp;°C. Am [[Wanter]] dogéint kënnt et dacks zu Abréch vu kaler Loft aus dem Norden, déi an den nërdleche Bezierker och zu [[Schnéi]] féiere kënnen. Fir [[Europa (Kontinent)|mëtteleuropäesch]] Verhältnesser ass et awer och am [[November]] nach waarm. Zu Athen gi Mëtt November nach dacks 20–25&amp;nbsp;°C am Dag gemooss. Dofir fänkt d'[[Fréijoer]] méi spéit un, a [[Mäerz]] an [[Abrëll]] sinn éischter kal. Zu Athen gi pro Joer ongeféier 2.700 Sonnestonne gezielt. Zu Athen reent et am Duerchschnëtt 402&amp;nbsp;mm pro Joer, meeschtens vun Enn [[Oktober]] bis Ufank [[Februar]].

== Geschicht ==
[[Fichier:2006 01 21 Athènes Parthénon.JPG|thumb|450px|De [[Parthenon]] zu Athen.]]
D'Geschicht vun Athen geet ëm déi 7.500 Joer an d'[[Jongsteenzäit]] zeréck. Ëm [[1300 v. Chr.]] gouf op der [[Akropolis (Athen)|Akropolis]] e [[mykene]]sche Palais gebaut. Déi eelst Stadanlag huet sech op déi iewescht Fläch vum Hiwwel beschränkt, op deem méi spéit d'Buerg ([[Akropolis]]) de militäreschen a reliéise Mëttelpunkt vun Athen sollt ginn. D'Fläch gouf scho fréi platt gemaach, an et gouf eng grouss Mauer mat néng Diere ronderëm gebaut (''Enneapylai''). Dëse Komplex gouf no de [[Pelasger]], deenen dës Bauten zougeschriwwe goufen, ''Pelargikon'' genannt. An dëser Buerg hunn déi al Kinneke vun dësem Deel vun [[Attika]] gewunnt. Athen stoung fir seng Awunner schonn ëmmer ënner dem besonnesche Schutz vum [[Zeus]], fir deen och fréi en Altor gebaut gi war, sou wéi der Stadgëttin [[Athene]] (''Athene Polias''), fir déi den eelsten [[Tempel]] vun der Stad, den ''Hekatompedos'', gebaut gi war. Vis-à-vis vun der Staddier war den eelste Maart vun der Stad, d'[[Agora]].

{{Méi Info 2|Akropolis|Agora}}

Der [[Griichesch Mythologie|Seechen]] no soll de [[Mythologie|myhologesche]] Kinnek [[Theseus]] verschidden Deeler vun der Landschaft [[Attika]] zu enger [[Polis]] zesummebruecht hunn. Athen war nieft [[Sparta]] déi gréisst griichesch Polis vun dëser Zäit. Den Héichpunkt vun hirem politeschen a kulturellen Afloss huet Athen als [[Attesch Demokratie]] a Féierungsmuecht vum [[Attesche Séibond]] am [[5. Joerhonnert v. Chr.|5.]] a [[4. Joerhonnert v. Chr.]] erreecht.

{{Méi Info 2|Attesch Demokratie|Attesche Séibond}}

Och wéi d'Stad [[86 v. Chr.]] zum [[Réimescht Räich|Réimesche Räich]] gezielt huet, huet se hire Status als intellektuellen Zentrum behalen. Dëst huet sech eréischt am Joer [[529]] g'ännert, wéi déi lescht [[Philosopheschoul]]en op Uweisung vum [[Byzantinescht Räich|byzantinesche]] Keeser [[Justinian I.]] hu missen zougemaach ginn.

[[Fichier:Bonfils, Félix (1831-1885) - Athens - Theatre Odeion about 1868-1875.jpg|thumb|left|400px|Theater vum [[Herodes Atticus]], Foto vum [[Félix Bonfils]], [[19. Joerhonnert]].]]
Eréischt am [[9. Joerhonnert]] gouf d'Stad [[Bëschof]]ssëtz mat dem [[Parthenon]] als Bëschofskierch. Athen gouf am [[Véierte Kräizzuch]] ([[1204]]) no der Eruewerung vu [[Konstantinopel]] zu engem fränkeschen [[Herzogtum]]. Nom Afall vun der [[Katalanesch Kompanie|Katalanescher Kompanie]] waren tëscht [[1388]] bis [[1402]] d'[[Florenz|Florentiner]] un der Muecht, souwéi d'[[Tierkei|Tierken]] ([[1392]]), an d'[[Venedeg|Venezianer]] ([[1395]]). Nom Fall vu Konstantinopel [[1453]] gouf [[1456]] Athen vun den [[Osmanescht Räich|Osmanen]] ënner dem [[Mehmet II. vum Osmanesche Räich|Sultan Mehmed II.]] eruewert, de Parthenon gouf zu enger [[Moschee]] an den [[Erechtheion]] zum [[Harem]]. D'Stad huet weider u Bedeitung verluer. Duerch Zerstéierungen tëscht dem [[17. Joerhonnert|17.]] an [[19. Joerhonnert]] gouf aus der Stad eng kleng Provënzhaaptstad, déi [[1834]] als Haaptstad vum neie [[Griicheland|griichesche Kinnekräich]] knapps 4.000 Awunner hat.

Den Zentrum vun Athen ronderëm d'Plaze [[Syntagma]] an [[Omonia]] ass duerch d'urbanistesch Entwécklung, déi ënner dem Kinnek [[Otto I. (HRR)|Otto I.]], engem [[Wittelsbacher]], initiéiert ginn ass, gepräägt. [[1920]] hat d'Gebitt vum haitege Grouss-Athen ëm déi 453.000 Awunner. Zu engem onreegelméissege Wuesstem koum et um Ufank vun den [[1920]]er-Joren als Resultat vum [[Griichesch-Tierkesche Krich]] an der Masseverdreiwung vun de Griichen aus [[Klengasien]].

{{Méi Info 1|Griichesch-Tierkesche Krich}}

Nom [[Zweete Weltkrich]] koum et zu wirtschaftlechem Wuelstand duerch déi konservativ Regierung. Tëscht [[1950]] an [[1960]] huet sech d'demographesch Situatioun vu Griicheland radikal verännert: d'Bevëlkerung ass op der Sich no Aarbecht vum Land an d'Stad geplënnert. Dës Migratiounswell huet d'Wunnsituatioun an de Stied verschlechtert, besonnesch zu Athen. Privat Investisseuren hunn de System vun der „''Antiparochí''“ ([[lëtzebuergesch|lëtz.]]: Géigeleeschtung) entwéckelt. Dobäi hu si Grondstécker iwwerholl, an déi al Proprietäre mat fäerdege Wunnengen entschiedegt. Vill Baufirmen a Bauhären hunn hir Aarbechter och mat Wunnenge bezuelt.

Zanter den [[1980]]er-Joren hunn och vill Auslänner zu Athen en neit Doheem fonnt, de gréissten Deel dovu sinn [[Albanien|Albaner]]. Weider Immigrante si [[Russland|Russen]], [[Polen]] oder [[Nigeria]]ner. An der Sophokleousstrooss/Plateia Theatrou ass eng kleng „''China-Town''“ entstanen.

{{Méi Info 1|Geschicht vun Athen}}

== Kuckeswäertes zu Athen ==
=== Bauwierker ===
[[Fichier:Athens Roman Agora 4-2004 1.JPG|thumb|450px|D'Réimesch Agora.]]
Zu de bekanntste Bauwierker vun Athen zielen d'[[Akropolis (Athen)|Akropolis]], ë.&amp;nbsp;a. mat Parthenon, Niketempel, Erechtheion, Propyläen an d'Agora, ë.&amp;nbsp;a. mam Tempel vum [[Hephaistos]] an der Athena an dem Nobau vun der [[Stoa]] vum [[Attalos II. vu Pergamon|Attalos]]. Kuckeswäert ass och de [[Kerameikos]], déi antik Stadmauer mam Dipylon, der gréisster Staddier vun Athen an d'[[Pnyx]], en Hiwwel westlech vun der Akropolis a Plaz vun de Volleksversammlungen am klasseschen Athen. Südlech vun der Pnyx steet d'[[Philopapposmonument]]. E Beispill fir d'Athenesch Kultur sinn den [[Dionysostheater]] - hei goufen déi klassesch Tragedië vun de groussen Dramatiker [[Aischylos]], [[Sophokles]] an [[Euripides]] opgefouert, souwéi d'Comedie vum [[Aristophanes]] - an den [[Odeion vum Herodes Attikus]].

Op der Réimescher Agora ass de [[Wandtuerm (Athen)|Wandtuerm]] ze bewonneren, an och d'[[Hadriansbibliothéik]] ass e Besuch wäert. Den [[Olympieion]], Tempel vum olympeschen [[Zeus]], ass ee vun de gréissten Tempele vum ale Griicheland.

[[330 v. Chr.]] gouf de [[Panathinaikon-Stadion|Kallimarmaro-Stadion]] fir d'[[Panathenäesch Spiller]] ënner dem [[Demosthenes]] gebaut an [[140]] vum [[Herodes Atticus]] mat penteleschem [[Marmer]] erneiert. Nei opgebaut gouf de Stadion duerch de griichesche Kafmann [[Georgios Averof]]. An dësem Stadion waren och déi meescht Kompetitioune vun den [[Olympesch Summerspiller 1896|Olympesche Summerspiller]] [[1896]] an d'[[Olympesch Tëschespiller 1906|Tëschenolympiad]] [[1906]]. D'[[Syntagma]]-Plaz ass kuckeswäert, genee wéi den éischten Athener Kierfecht mat de Griewer vum [[Heinrich Schliemann]] a senger Fra Sophia, dem [[Georgios Averof]], der [[Melina Merkouri]], dem [[Andreas Papandreou]], an dem [[Adolf Furtwängler]] ;

D'[[Plaka]] ass den eelste Quartier vun Athen. Hei fënnt een an enger Zort [[Labyrinth]] vill Restauranten a kleng Geschäfter.

Zu Athen gëtt et eng Partie [[Byzanz|byzantinesch Kierchen]], wéi zum Beispill d'[[Hagioi Theodoroi]] ([[11. Joerhonnert]]), d'[[Kapnikaréa]] ([[11. Joerhonnert]]), d'[[Hágios Ioánnis Theológos]] ([[11. Joerhonnert|11.]]/[[12. Joerhonnert]]) oder d'[[Hágios Elefthérios]] ([[11. Joerhonnert|11.]]/[[12. Joerhonnert]]). Byzantinesch Mosaicker sinn och am [[Klouschter Daphni]] ze gesinn, e weidert Klouschter ass d'Klouschter [[Kaisariani]].

=== Architektur vum 19. an 20. Joerhonnert ===
Nodeem am [[19. Joerhonnert]] de [[Griicheland|griichesche Stad]] gegrënnt gi war, koum et zu ville Bauprojeten. Vill Auslänner hunn an d'Stad investéiert. Eleng den Architekt [[Ernst Ziller]] huet iwwer 600 Gebaier baue gelooss. Zu de wichtegste Gebaier zu där Zäit zielen de Neoklassizisteschen Ensembel vun der Akademie an der Nationalbibliothéik. No de Pläng vum [[Christian Hansen]] ass [[1841]] d'Universitéitsgebai fir d'[[National a Kapodistria Universitéit Athen]] entstanen. [[1891]] gouf d'Akademie vun de Wëssenschaften no de Pläng vu sengem méi jonke Brudder [[Theophil Hansen]] ageweit. Am selwechte Joer gouf och d'Nationalbibliothéik fäerdeggestallt. An direkter Noperschaft sinn d'kathoulesch Bëschofskierch ([[Leo von Klenze]]) an d'Aaeklinick. D'Parlamentsgebai op der [[Sytagma]]-Plaz ass vum [[Friedrich von Gärtner]]. D'Peloponesesch Gare an d'Lárissa-Gare goufe vum [[Ernst Ziller]] geplangt.
[[Fichier:AcademyOfAthens (3).jpg|thumb|450px|left|D'Akademie vun Athen.]]
D'griichesch Modern war radikal am Géigesaz zum Klassizismus vum [[19. Joerhonnert]]. Duerch d'Wunnengsnout nom [[Griichesch-Tierkesche Krich]] [[1921]] gouf nees vill gebaut. D'[[Charta vum Athen]], e Manifest vu moderner Architektur, gouf [[1933]] ënnerschriwwen. Méi spéit gouf de Verloscht vun de klassizisteschen Haiser bedauert, an de leschte Jore goufen awer d'Appartementshaiser vun der fréier Modern zu Athen nees méi geschat.

Nom [[Zweete Weltkrich]] hunn och ëmmer méi dacks international Architekten zu Athen gebaut. Wärend der Zäit vun der [[Junta]] goufen aus Spekulatiounsgrënn vill zweetklasseg Appartementshaiser gebaut. Wichteg Gebaier vun der Modern zu Athen sinn d'Appartementshaiser zu Kolonáki, Exarchía an am weideren Zentrum ([[1920]]–[[1940]]), den Terminal Ost um fréiere Fluchhafen Hellenikón vum [[Eero Saarinen]] ([[1960]]–[[1963]]), d'Botschaft vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]] an der Vassilis-Sophias-Avenue vum [[Walter Gropius]] ([[1961]]) an den Hotel Hilton aus dem Joer [[1963]].

=== Muséeën (Auswiel) ===
Zu den allgemenge Muséeë vun Athen zielt de [[Goulandris-Musée]] fir [[Kykladen|kykladesch]] Konscht, de [[Benaki-Musée]] an den [[Ellinikós Kósmos]], en interaktive Musée. Duerch hir laang Geschicht gëtt et zu Athen natierlech och vill [[Archeologie|Archeologesch Muséeën]], dorënner de Musée vun der Akropolis, den [[Archeologeschen Nationalmusée (Athen)|Archeologeschen Nationalmusée]], de Byzantinesche Musée an den Archeologesche Musée um [[Piräus]]. Fir méi nei Geschicht gëtt et de Volleksmusée zu Monastiráki, de jiddesche Musée an der Pláka, de Musée fir traditionell Museksinstrumenter, och an der Pláka, an de Musée vun der Stad Athen mat engem Modell vun der Stad aus dem Joer [[1842]].

Konscht an Design fënnt een am Nationale Musée fir Modern Konscht an der aler Fix-Fabrick, an der [[Nationalgalerie (Athen)|Nationalgalerie]], an der Glyopthek - dem Musée fir modern Skulptur, am Musée vum griicheschen Theater an am Schmuckmusée Ilias Lalaounis.

Méi technesch Saache sinn am [[Krichsmusée (Athen)|Krichsmusée]], am [[Schëffsmusée Trokadero Marina]] zu Palio Faliro, am Musée fir Telekommunikatioun vun der [[OTE]], am Eisebunnsmusée vun der [[Organismos Sidirodromon Ellados|OSE]] an am griichesche Marinnemusée um [[Piräus]] ze gesinn. Naturgeschichtlech kënnt een am Naturgeschichtleche Musée Goulandis an am Zoologesche Musée vun der Universitéit Athen op seng Käschten.

Weider méi speziell Muséeë sinn de Kannermusée, de [[Postmusée (Athen)|Postmusée vun der ELTA]] an den [[Numismatesche Musée (Athen)|Numismatesche Musée]].

== Jumelagen ==
{| style=&quot;background: #F5F5F5; padding:0em 1em 0em 1em;&quot; width=80%
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
| width=50% |
* [[Athens (Georgia)|Athens]], {{USA}}
* [[Barcelona]], {{ESP}}
* [[Beirut]], {{LBN}}
* [[Belgrad]], {{SCG}}
* [[Berlin]], {{DEU}}
* [[Bethlehem]], {{PSE}}
* [[Boston]], {{USA}}
* [[Buenos Aires]], {{ARG}}
* [[Bukarest]], {{ROU}}
* [[Chicago]], {{USA}}
* [[Cusco]], {{PER}}
* [[Eriwan]], {{ARM}}
* [[Genua]], {{ITA}}
* [[Havanna]], {{CUB}}
* [[Istanbul]], {{TUR}}
* [[Kiew]], {{UKR}}
* [[Ljubljana]], {{SVN}}
* [[Los Angeles]], {{USA}}
|valign=&quot;top&quot;|
| width=50% |
* [[Madrid]], {{ESP}}
* [[Montréal]], {{CAN}}
* [[Moskau]], {{RUS}}
* [[Nikosia]], {{CYP}}
* [[Paräis]], {{FRA}}
* [[Philadelphia]], {{USA}}
* [[Prag]], {{CZE}}
* [[Rabat]], {{MAR}}
* [[Roum]], {{ITA}}
* [[Santiago de Chile|Santiago]], {{CHL}}
* [[Seoul]], {{KOR}}
* [[Sofia]], {{BGR}}
* [[Tiflis]], {{GEO}}
* [[Tirana]], {{ALB}}
* [[Warschau]], {{POL}}
* [[Washington D.C.]], {{USA}}
* [[Xi'an]], {{CHN}}
|}

== Bekannt Athener (Auswiel) ==
[[Fichier:Aristoteles Louvre.jpg|thumb|250px|Den [[Aristoteles]]]]
{{Div col|cols=2}}
* [[Sokrates]]
* [[Platon]]
* [[Aristoteles]]
* [[Aristophanes]]
* [[Menander]]
* [[Solon]]
* [[Kleisthenes vun Athen|Kleisthenes]]
* [[Perikles]]
* [[Peisistratos]]
* [[Alkibiades]]
* [[Miltiades]]
* [[Sophokles]]
* [[Themistokles]]
* [[Demosthenes]]
* [[Herodes Atticus]]
* [[Irene vun Athen|Irene (byzant. Keeserin)]]
* [[Melina Mercouri]]
* [[Theo Angelopoulos]]
* [[Maria Farantouri]]
{{Div col end}}
== Literatur zum Theema ==
* Sotiris Chtouris, Elisabeth Heidenreich an Detlev Ipsen, ''Von der Wildnis zum urbanen Raum. Zur Logik der peripheren Verstädterung am Beispiel Athen'', Frankfurt/Main, 1993. ISBN 3-593-34873-X.
* Walther Judeich, ''Topographie von Athen.'' 2., vollständig neubearbeitete Auflage, Beck, München 1931 (''Handbuch der Altertumswissenschaft'', Band 3, 2, 2).
* Robert Schediwy, ''Städtebilder – Reflexionen zum Wandel in Architektur und Urbanistik'', Wien, 2005. ISBN 3-8258-7755-8.
* Raimund Schulz, ''Athen und Sparta'', Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, 2003.
* John Travlos, ''Bildlexikon zur Topographie des antiken Athen.'' Wasmuth, Tübingen 1971.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Αθήνα|Athen}}
* [https://web.archive.org/web/20050901084315/http://www.cityofathens.gr/portal/site/AthensPortalEN/ Offiziell Säit vun der Stad Athen.] {{gr}} {{en}}
* [https://web.archive.org/web/20030502184223/http://www.chem.uoa.gr/location/athensmap/athensmap.htm Interaktiv Kaart vun Athen.] {{en}}
* [https://web.archive.org/web/20070629100613/http://www.athensvirtualtour.com/ 360 Grad Tour vun Athen.] {{en}}
* [http://www.aia.gr/ Fluchhafe vun Athen.] {{en}}
* [http://www.goethe.de/ins/gr/ath/deindex.htm Goethe-Institut zu Athen.] {{de}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

{{Navigatioun Haaptstied an Europa}}

[[Kategorie:Athen| ]]
[[Kategorie:Haaptstied an Europa]]
[[Kategorie:Universitéitsstied a Griicheland]]
[[Kategorie:Olympesch Stied]]</text>
      <sha1>njajw0ou1phy8rpj217vbpnfcihtpxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Norbert Jacques</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13778</id>
    <revision>
      <id>2686343</id>
      <parentid>2652490</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6266" sha1="7wrqg4bp9y5seug12owvbjyihj9hq05" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
Den '''Norbert Jacques''', gebuer de [[6. Juni]] [[1880]] zu [[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]], a gestuerwen de [[15. Mee]] [[1954]] zu [[Koblenz]], war e Schrëftsteller, deem säi bekanntste Personnage den ''[[Doktor Mabuse]]'' ass. Seng Sujeten dréinen dacks ëm d'Verlaangeren no doheem an och no der wäiter Welt.

==Liewen==
De Jacques huet 1901 d'Première an der Stad gemaach an huet duerno zu [[Bonn]] ee Joer Droit studéiert.&lt;ref&gt;Quell, wou net anescht uginn: Ebner, Martin, 2025. ''Heiße Leidenschaft am Strand,'' an der Literatur.&lt;/ref&gt; Dunn ass hie mat senger Frëndin, enger Schauspillerin, op Beuthen wunne gaangen, wou en Zeitungsredakter gouf. 1904 ass hien op [[Überlingen]], op de [[Bodensee]], geplënnert, eng Géigend, wou en, vun 1909 bis 1920 och op der [[Schwäiz|Schwäizer]] Säit, bis zu sengem Doud wunne bliwwen ass.

Dank engem Sponsor ass hien iwwer [[Madeira]] a [[Brasilien|Brasilie]] gereest, an huet dat a sengem éischte Roman ''Funchal'' (S. Fischer, 1909) verschafft. 1912 huet hie sech zu [[London]] mat der Grete Samuely, der Sekretärin vum [[Arthur Schnitzler]], bestuet, mat där en annerhalleft Joer op Hochzäitsrees a Südost-[[Asien]], [[Südamerika]] an an [[Australien|Australie]] gefuer ass, an doriwwer Reesreportagë geschriwwen huet. 

Am [[Éischte Weltkrich]] huet hie pro-Däitsch Artikele geschriwwen, wat him zu Lëtzebuerg virgeworf gouf. 1920 huet hien déi däitsch Nationalitéit ugeholl.

1921 koum säi bekanntst Wierk, ''Dr. Mabuse: Der Spieler'' am Ullstein-Verlag eraus. Et gouf vum [[Fritz Lang]] verfilmt. Eng ganz Rëtsch weider Romaner koumen no.

Hien huet 1925 d'Kënschtlervereenegung ''Der Kreis'' matgegrënnt a war bis 1937 hire President. E puer Joer duerno huet hien d'''Bodenseebuch'' erausginn.

An den 1930er Jore stoung hien ufanks bei den [[Nazi|Nazien]] ënner schlechtem Liicht. 1940 huet hie sech vu senger [[Juddentum|jiddescher]] Fra scheede gelooss, hir awer erméiglecht, an d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] z'emigréieren, a fir hir zwou gemeinsam Duechteren déi Lëtzebuerger Nationalitéit ugefrot. Ma hien huet och zu Lëtzebuerg [[Propaganda]] fir Däitschland gemaach, woufir en do nom Krich ''Persona non grata'' gouf. Hie gouf 1945 vun de Fransousen op Lëtzebuerg ausgeliwwert, wou en en 1946 puer Méint an Untersuchungshaft souz, dann awer ouni Prozess ausgewise gouf. 

Hie goung hannescht op [[Lindau]], wou en, nodeems en e ''[[Persilschein]]'' krut, nees fir Zeitunge wéi d'''Welt'' oder ''Die Zeit'' geschriwwen huet. 

Seng Autobiographie vun iwwer 1000 Säiten heescht ''Mit Lust gelebt''.

[[Fichier:NorbertJacques DerHafen.jpg|thumb|upright|''Der Hafen'', 1910]]

==Wierk (kleng Auswiel)==
* [[1910]] ''Der Hafen''
* [[1919]] ''Landmann Hal''
* [[1920]] ''Der heilige Lant''
* [[1922]] ''Pulvermühle''
* 1922 ''Dr. Mabuse, der Spieler''
* [[1926]] ''Der Feueraffe''
* [[1929]] ''Die Limmburger Flöte''
* [[1950]] ''Mit Lust gelebt. Roman meines Lebens'', Hoffmann und Campe, Hamburg, 464 S.

== Literatur ==
* [[Germaine Goetzinger|Goetzinger, Germaine]], [[Gast Mannes]] &amp; [[Frank Wilhelm]]: ''[[Tony Jungblut]] und Norbert Jacques'' in: Kontakte-Kontexte. Deutsch-luxemburgische Literaturbegegnungen, Mersch 1999, S. 139-160. ISBN 2-919903-01-2
*[[Romain Hilgert|Hilgert, Romain]] [https://web.archive.org/web/20040924113739/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/hilgert_131202.html ''Heimatdichtung als Nazionalliteratur''], [[d'Lëtzebuerger Land]], 13. Dezember 2002
* [[Robert Thill|Thill, Robert]] [https://web.archive.org/web/20040927001212/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/thill_210203.html ''Reine Blut- und Bodenliteratur?''] Replique op dem R. Hilgert säin ''Heimatdichtung als Nazionalliteratur'', d'Lëtzebuerger Land, 21. Februar 2003
* [[Michel Raus|Raus, Michel]]: ''Glanz und Elend eines Immoralisten: über Norbert Jacques'' in: ''Lëtzebuerger Journal'': Politik, Finanzen a Gesellschaft. - Lëtzebuerg. - Jg. 57 (2004), Nr. 41 (8. Oktober), S. 14-15, ill.
* [[Volker Zotz|Zotz, Volker]]: ''Der unbequeme Norbert Jacques'' in: ''Forum für Politik, Gesellschaft und Kultur'' Lëtzebuerg, Nr. 242 (Dez. 2004), S. 45-47, ill.
* ''Norbert Jacques: Mit Lust gelebt. Roman meines Lebens'', Kommentierte, illustrierte und wesentlich erweiterte Neuausgabe. Ed. Hermann Gätje, Germaine Goetzinger, Gast Mannes &amp; Günter Scholdt, Röhrig Universitätsverlag, St. Ingbert 2004, 599 S. ISBN 3-86110-357-5
*Marc Jeck, „Tatort Bodensee“ am [[Luxemburger Wort]] vum 7. September 2021, S. 38
* Ebner, Martin, 2025. ''Heiße Leidenschaft am Strand. Enfant terrible, Weltreisender, Bodensee-Dichter: Norbert Jacques ist jetzt gemeinfrei.'' [[d'Lëtzebuerger Land]] vum 25. Abrëll 2025, S. 18-19.
* [[Romain Haas|Haas, Romain]]: ''Der Schriftsteller Norbert Jacques – ein unheimlicher Luxemburger Erinnerungsort''. Nos Cahiers 2025 (2), S. 39-53.

== Dokumentarfilmer ==
* Renata Grünenfelder: ''Im Schatten des Dr. Mabuse, Die Töchter von Norbert Jacques'', 52 Min., halbbildhalbton.ch, 2009

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.woxx.lu/cntr/articleNew/id_article/792 Flucht von der Toteninsel], [[Renée Wagener]], [[Woxx|woxx.lu]], Nr 754, 16. Abrëll 2004
&lt;!--* [http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/thill_210203.html Artikel aus dem &quot;Land&quot; vum Robert Thill &quot;Reine Blut- und Bodenliteratur? &quot;] doud--&gt;
* [https://web.archive.org/web/20081221232536/http://www.sulb.uni-saarland.de/extra/litarchiv/projekte/jacques/njbibl.html Eng Bibliographie vum Jacques senge Wierker]
* [http://www.literaturkritik.de/public/rezension.php?rez_id=7378&amp;ausgabe=200409 &quot;Segnet mich, Reste meiner Heimat!&quot;] Iwwersiicht bei literturkritik.de
* [https://persist.lu/ark:70795/v08cwt/pages/13/articles/DTL228 &quot;Littérature &amp; politique Lamentable sujet.&quot;] In: ''d'Lëtzebuerger Land'', 47. Jg. Nº 9 (03.03.2000), p. 13 [Digitised by the National Library of Luxembourg].
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Jacques Norbert}}
[[Kategorie:Gebuer 1880]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Däitsch Auteuren]]
[[Kategorie:Däitschsproocheg Auteuren]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]</text>
      <sha1>7wrqg4bp9y5seug12owvbjyihj9hq05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Batty Weber</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15678</id>
    <revision>
      <id>2686340</id>
      <parentid>2662328</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5775" sha1="j4jp47fd81wx0uj2avw6u8gst5bo6p5" xml:space="preserve">{{skizzAuteur}}
{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf
}}
[[Fichier:Jabo.jpg|thumb|260px|''Dem Jabo seng Kaap'' (Ufank) an der Schreifweis vun 1946.]]
De '''Batty (Jean-Baptiste) Weber''', gebuer de [[25. November]] [[1860]] zu [[Rëmeleng]], a gestuerwen de [[15. Dezember]] [[1940]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war e lëtzebuergesche [[Schrëftsteller]], [[Journalist]], [[Feuilleton]]ist.

==Liewen==
Hie war de Jong vum [[Schoulmeeschter]] Michel Weber an der Marie-Catherine Klein vu [[Fréiseng]]. De Batty Weber ass zu Rëmeleng an der Grouss-Strooss Nr. 82 op d'Welt komm an zu [[Stadbriedemes]] opgewuess.

1888 huet hie sech mat der Appoline &quot;Lina&quot; Sachs bestuet. Si ass 1901 gestuerwen. Zesummen hate si eng Duechter, d'Paula Johanna (1888-1971). 1904 huet hie sech du mat der [[Emma Weber-Brugmann|Emma Brugmann]] bestuet, mat där zesumme si e Jong haten, den Heinz (1905-1970). 1934 hu si sech zu Stadbriedemes en Haus, d'''Haus Heemecht'', gebaut.

De Batty Weber ass um [[Nikloskierfecht]] um [[Lampertsbierg]] begruewen.

Dem Batty Weber säin Haaptwierk besteet aus iwwer 7.050 Texter, déi tëscht dem 25. September 1913 an dem 17. Dezember 1940 an der [[Liberalismus|liberaler]] ''[[Luxemburger Zeitung]]'' an der [[Feuilleton]]serie ''[[Abreißkalender (Batty Weber)|Abreißkalender]]'' publizéiert goufen.

1909 huet de Batty Weber de Begrëff vun der ''Mischkultur'' fir d'Lëtzebuerger Gesellschaft ze beschreiwen, an d'Welt gesat.

Hie war Éierepresident vun der [[Assoss]] a President vun der [[Association luxembourgeoise des journalistes]].

== Wierk (Auswiel) ==
* 1882: ''Mein Freund Gunther''
* 1889: ''Bella Ghita''
* 1890: ''Hart am Abgrund''
* 1891: ''Der Amerikaner''
* 1891: ''Verderberin''
* 1898: ''De Schĕfer vun Aasselburn''. Lëtzebuerger Volleksstéck a véier Akten. En Trauerspill mat als Hannergrond de [[Klëppelkrich]] mam [[Michel Pintz|Schéifermisch]]
* 1909: ''Über Mischkultur in Luxemburg''. Beilage der Münchner Neuesten Nachrichten: 121-124.
* 1912: ''Fenn Kaß''
** Nei erausginn: Fenn Kaß. Der Roman eines Erlösten. Vorgestellt und kommentiert von Josiane Weber. Mersch: [[Centre national de littérature]], 2001. ISBN 2-919903-03-9.
* 1915: ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]''. Operett a véier Akten.
* 1922: ''Nick Carter auf dem Dorf''
* 1922: ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]''. Operett an engem Akt.
* 1906: ''Le Lasso''. Drama an dräi Akten. Gouf den 19. September 1922 zu [[Paräis]] am [[Théâtre de l'Œuvre]] ënner der Regie vum [[Lugné-Poe]] opgefouert. 
* 1923: ''Der Inseltraum''
* 1926: ''Hände''

==Nom Batty Weber genannt==
* [[Batty-Weber-Präis]], e Lëtzebuerger Literaturpräis.
* Stroossen an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]], zu [[Esch-Uelzecht|Esch]], [[Bartreng]], [[Bäreldeng]], [[Déifferdeng]], [[Diddeleng]], [[Péiteng]], [[Rëmeleng]], [[Sandweiler]] an eng Plaz zu [[Stadbriedemes]].

==Illustratiounen==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
Fichier:Batty_Weber_Gebuertshaus_r.jpg|Gebuertshaus zu [[Rëmeleng]]
Fichier:Batty_Weber_01_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|D'''Haus Heemecht'' zu [[Stadbriedemes]]
Fichier:Batty Weber Grafplack.jpg|Batty-Weber-Grafplack um [[Nikloskierfecht]]
&lt;/gallery&gt;

== Literatur ==
* [[Marcel Kieffer|Kieffer, Marcel]], 2017. ''Batty Weber (1860-1840). Er war ein moderner Denker.'' [[Die Warte]] 14|2543 vum 4. Mee 2017, S. 4-5.
* [[Anne-Marie Millim|Millim, Anne-Marie]]: 2017, ''Batty Weber: Werk und Wirkung'' / hrsg. von Anne-Marie Millim, Éd. [[Centre national de littérature]], Mersch, ISBN 978-2-919903-56-6
* Kmec, Sonja: &lt;span lang=&quot;DE-CH&quot;&gt;Batty Weber und das Konzept der „Mischkultur“: ein Vorgriff auf die heutige Interkulturalitätsdebatte, in: Komponistinnen in Luxemburg. Helen Buchholtz und Lou Koster, herausgegeben v. Danielle Roster und Melanie Unseld (Wien / Köln / Weimar: Böhlau, 2014), p. 39-58.&lt;/span&gt;
* [[Claude Meintz|Meintz, Claude]]: ''Batty Weber - Bibliographie 1882-2002'', Lëtzebuerg 2003.
* [[Sylvie Kremer-Schmit|Kremer-Schmit, Sylvie]]: ''Repertorien zum &quot;Abreißkalender&quot; 1913-1940 von Batty Weber''. Archives nationales, Collection inventaires, Luxemburg 2002, 2 Bd., 389 + 378 S.
* [[Pierre Marson|Marson, Pierre]], 2007. ''Weber, Batty (Jean-Baptiste)''. S. 640-641 in: {{Autorenlexikon-DE-2007}}
* Marson, Pierre, 2015. ''Zoom auf das Luxemburger Literaturarchiv. Batty Weber - der Autor im Spiegel seines Nachlasses.'' - [[Die Warte]] 31|2488 vum 12. November 2015, S. 2-3.
* Weber, Batty, 1999. Abreisskalenderblätter von 1913 - 1940 mit historischen Photos. [Einführungstext: Cornel Meder ; Red. und Bildrecherche: Christiane Wagner] Luxemburg: G. Binsfeld, 143 p.&amp;nbsp;ISBN 2-87954-062-3.

== Kuckt och ==
* [[Batty-Weber-Präis]]
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* Den ''[http://battyweber.uni.lu/ Abreißkalender]'' online op der Websäit vun der [[Universitéit Lëtzebuerg|Uni Lëtzebuerg]]
* [[Romain Hilgert|Hilgert, Romain]]: [https://web.archive.org/web/20021127210739/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/weber_020802.html ''7 055 altbackene Betrachtungen über Gott und die Welt''], [[D'Lëtzebuerger Land]] vum 2. August 2002
* Sylvie Kremer-Schmit: [http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_35-1990_24-26.pdf ''Zum 50. Todestag von Batty Weber''], [[ons stad]], Nr 35, Dezember 1990, S. 26-28
{{Autoritéitskontroll}}


{{DEFAULTSORT:Weber Batty}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Editeuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Journalisten]]
[[Kategorie:Gebuer 1860]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1940]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>j4jp47fd81wx0uj2avw6u8gst5bo6p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Josy Imdahl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15777</id>
    <revision>
      <id>2686354</id>
      <parentid>2679422</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1104" sha1="gwfj1u1cbh3mtavaaoorr0k4zpcafrt" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Bild=Imdahljosy.jpg.jpg
| Auteursrechter = geschützt {{small|(bis 31.12.2026)}}
}}
De '''Joseph ''Josy'' Imdahl''', gebuer den [[12. Mäerz]] [[1889]] am [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Stadgronn]], a gestuerwen de [[6. Oktober]] [[1956]] zu [[Duelem (Réimech)]], war e lëtzebuergeschen Theaterschrëftsteller.

Am Abrëll 1916 koum et am fréiere ''Sall Brosius'' (de spéidere ''[[Pôle Nord (Stad Lëtzebuerg)|Pôle Nord]]'') zur Uropféierung vun der [[Operett]] ''D'Joffer Marie-Madeleine'', d'Musek war vum [[Louis Beicht]].

''De' vum Ieweschten Haff'' gouf vum Ensembel vun der ''Fraternelle'' aus dem Gronn de [[5. Abrëll]] [[1927]] fir d'éischt op d'Bün vum Stadtheater bruecht. Bei dëser Volleksoper ware 85 Leit op der Bün. D'Musek war nees eng Kéier vum Beicht.

Weider Stécker:
*''Aus Geldgier zum Kandsmierder'', 1909
*''D'Wichtelcher vu Beggen'', 1919

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuergesch Operetten]]

{{DEFAULTSORT:Imdahl Josy}}
[[Kategorie:Gebuer 1889]]
[[Kategorie:Theater zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1956]]</text>
      <sha1>gwfj1u1cbh3mtavaaoorr0k4zpcafrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Louis Beicht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15778</id>
    <revision>
      <id>2686353</id>
      <parentid>2657773</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2488" sha1="m0r2d8m32inp672p4sw93hg288jhshn" xml:space="preserve">{{SkizzMusek}}{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf
}}
De '''Louis (Jean Nicolas) Beicht''', gebuer de [[26. Juli]] [[1886]], a gestuerwen den [[29. Oktober]] [[1943]], war e lëtzebuergesche [[Komponist]].

Hien huet ënner anerem d'Musek vun [[Operett]]e geschriwwen, wéi z.&amp;nbsp;B. ''[[Déi vum Ieweschten Haff]]'' (no engem Text vum [[Josy Imdahl]]) gradewéi d'Musek fir Lidder vum [[Putty Stein|Poutty Stein]].

== Wierk (Auswiel) ==

* Imdahl, J.; Beicht, J.-P.; Beicht, L. ''Sein Associé : Liddertext : e Stéck mat Gesank an 2 Akten''. Letzeburg: Worré-Mertens, (Sein Associé e Stéck mat Gesank an zwee Akten).
* Beicht, L.; Imdahl, J.; Cercle amical, L. ''Liddertext aus D'Joffer Marie-Madeleine : Operett an 3 Akten'' : Text vum Jos. Imdahl, Musék vum L. B. : Fir d'e'scht opgefe'ert vum Cercle Amical, Lampertsbîrg : den 30. Abrel an den 7. Mê 1916. Luxemburg: [Cercle amical Lampertsbîrg], 1916.
* Beicht, L.; Lauff, G. ''d'Amerikaner : Erennerong un den Einzug vun den Amerikaner den 21. November 1918''. S.l: [s.n.] 1918a.
* Imdahl, J.; Beicht, L. ''De' vum ieweschten Haff : Operett an 3 Akten'' : Text vum J. Imdahl, Musek vum L. Beicht. Letzeburg: P. Worré-Mertens, 1926a. (Letzeburger Theaterstécker Bd. N° 96 96 0302387.
* Beicht, L.; Stein, P. ''An dé neischnotz'ge Bléck am Gesîcht''. S.l: Éd. de la Mansarde n° 3 1950.
* Beicht, L.; Imdahl, J.; Faber, M.; Kaufhold, C. et al. ''Dé Jong dé gier mei Mann wollt gin''. Luxembourg: CLT Multi Media 1993.
* Beicht, L.; Siuda, R.; Schlechter, P. L.; Roeder, E. ''Dem Prënz Muttwëll séng Rees an d'Mäercheland : e Mäerchespill''. Lëtzebuerg: Actioun Lëtzebuergesch 1985.
* Beicht, L.; Stein, P.; Grethen, L.; Institut européen de chant, C. ''D'Quiselchen'' : Chouer SAB &amp; piano. Mensdorf: Luxembourg Music Publishers 2017.

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuergesch Operetten]]
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Komponisten]]
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Museker]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20070219230633/http://www.ugda.lu/Portals/57ad7180-c5e7-49f5-b282-c6475cdb7ee7/THEATRE.xls Dokumentatiounszenter vun der UGDA]
*[https://web.archive.org/web/20210916123852/https://www.melusinapress.lu/read/beicht-louis-jean-nicolas/section/7909dc87-b6db-46a8-8716-e65bf1092ad9 De Louis Beicht am Musikerlexikon]
{{Autoritéitskontroll}}{{DEFAULTSORT:Beicht Louis}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Komponisten]]
[[Kategorie:Gebuer 1886]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1943]]</text>
      <sha1>m0r2d8m32inp672p4sw93hg288jhshn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>UNICEF</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18302</id>
    <revision>
      <id>2686393</id>
      <parentid>2639569</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2686393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6687" sha1="m5lk2m3fvlmbmya6ofmj94ltug7r0bb" xml:space="preserve">{{Infobox Veräin}}
De '''United Nations Children's Fund''' ('''UNICEF''') ass d'Kannerhëllefswierk vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. D'UNICEF ass den [[11. Dezember]] [[1946]] gegrënnt ginn an huet hire Sëtz zu [[New York City|New York]]. Haaptaufgabe sinn et Entwécklungshëllef an humanitär Hëllefsaarbecht fir Kanner an hir Familljen an den [[Entwécklungsland|Entwécklungslänner]] ze leeschten.

D'UNICEF krut [[1965]] de [[Friddensnobelpräis]] dee stellvertriedend vum amerikanesche Schauspiller [[Danny Kaye]] entgéint geholl gouf.

== Geschicht ==

Nom [[Zweete Weltkrich]] war d'Leed vun de Kanner an [[Europa (Kontinent)|Europa]] grouss. Fir dem Honger an de Krankheeten sou séier wéi méiglech bäizekommen, hunn d'Vereent Natioune sech am [[Dezember]] [[1946]] presséiert en internationalen Hëllefsprogramm, den ''United Nations International Children's Emergency Fund'', op d'Been ze stellen.

Zanter [[1950]] gëllt d'Mandat vun der UNICEF fir Entwécklungslänner uechter d'ganz Welt. [[1953]] gëtt de ''United Nations International Children's Emergency Fund'' an ''United Nations Children's Fund'' ëmbenannt. Den [[Akronym]] UNICEF gouf awer wéinst senger allgemenger Bekanntheet bäibehalen. Gläichzäiteg ass och decidéiert ginn datt d'Kannerhëllefswierk zu enger permanenter Niewenorganisatioun vun de Vereenten Natioune gëtt.

[[1959]] gëtt [[Deklaratioun vun de Kannerrechter]] (''Déclaration des droits de l'enfant'') vun der UNO-Generalversammlung unerkannt. Dat als Referenzpunkt zentraalt Dokument fir d'Aarbecht vun der UNICEF féiert [[1989]] zu der [[Kannerrechtskonventioun]] (''Convention des droits de l'enfant''). D'Konventioun ass zanter dem [[1. Januar]] [[1990]] a Kraaft a gouf vun allen [[Membere vun de Vereenten Natiounen|UNO-Membere]] bis op [[Somalia]] an de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staate vun Amerika]] ënnerschriwwen. D'USA wollten se net ratifizéiere well eent vu den zentrale Kannerrechter d'[[Doudesstrof]] fir Mannerjäreger verbidde géif, d'Regierung vu Somalia ass (nach) net vun de Vereenten Natiounen unerkannt.

== Organisatioun a Prioritéiten ==

D'UNICEF ass an 190 Länner weltwäit aktiv&lt;ref&gt;[https://www.unicef.org/what-we-do What we do] op unicef.org, der Websäit vun der UNICEF, fir d'lescht gekuckt den 1. Januar 2019&lt;/ref&gt;. D'Haaptorganisatioun administréiert a koordinéiert déi eenzel Projeten. Direktesch vum UNICEF-Verwaltungsrot ass zanter [[2005]] - op fënnef Joer - d'[[Ann Veneman]].

D'UNICEF huet a 34 [[Industrielänner]] autonom national Kommiteeën&lt;ref&gt;[https://www.unicef.org/unicef-national-committees UNICEF National Committees] op unicef.org, der Websäit vun der UNICEF, fir d'lescht gekuckt den 1. Januar 2019&lt;/ref&gt; a Form vun autoriséierten [[Netregierungsorganisatioun|Netstaatlechen Organisatioune]] fir sech schaffen. D'National Kommiteeën si per Kontrakt un d'Haaptorganisatioun gebonnen. Hir Haaptaufgabe sinn et de jeeweilege Public fir d'Thematik ze sensibiliséieren an z'informéieren an z.&amp;nbsp;B. och zu finanzieller Ënnerstëtzung (duerch Donen, Kaf vu Chrëschtkaarten, asw.) ze motivéieren. D'National Kommiteeën hunn, nieft den Haaptprioritéite vun der internationaler Organisatioun, deelweis eng spezialiséiert Agenda wat d'Hëllef bei akuten humanitäre Katastrophen ubelaangt.

Haaptprioritéite vun der UNICEF international sinn:

* Schutz vun der Kandheet: Et gëllt de physeschen, sexuellen a militäresche (Kannerzaldoten) Mëssbrauch vu Kanner ze verhënneren an hinnen en (Iwwer)liewen am Sënn vun de [[Kannerrechter|Kanner]]- a [[Mënscherechter]] z'erméiglechen.
* Fréi Kannerzäit: Millioune Kënnercher stierwen all Joer nach ier se fënnef Joer hu well hinnen an hiren Elteren all Bas fir d'Iwwerliewe feelen. D'UNICEF engagéiert sech dofir besonnesch dëse Familljen en Halt ze ginn a Liewenskonditiounen an der fréier Kannerzäit allgemeng ze verbesseren.
* Educatioun vun de Meedercher: D'Educatioun an d'Qualitéit vun der Léier sinn zentral Faktoren déi d'Liewensqualitéit vun all Eenzelen an d'Gesellschaft allgemeng beaflossen. Den Zougang zur Educatioun an den Entwécklungslänner ass fir jonk Meedercher dacks nach méi schwéier wéi e scho fir d'Bouwen ass. Well awer Meedercher déi an d'Schoul gaange sinn tendenziell méi spéit an och manner Kanner kréien, sech éischter a besser géint Geschlechtskrankheete schützen a generell méi um sozialen, ekonomeschen a politesche Liewen deelhuele kennen, setzt d'UNICEF sech virun allem och fir si an.
* Vaccinatioun: D'Impfung géint déi geleefegst Kannerkränkten ass en effikasst Mëttel fir der Kannerstierflechkeet an der [[Drëtt Welt|drëtter Welt]] eppes entgéint ze setzen.
* Kampf géint den [[Aids|HIV/AIDS]]: D'UNICEF setzt virun allem op Opklärung a Preventioun (z.&amp;nbsp;B. datt Kanner net vun hiren Elteren ugestach ginn). Eng vun de Konsequenze vun der Krankheet si Millioune vu Weesekanner, och hinne gëtt probéiert ze hëllefen.

=== Exekutivdirekteren&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170709195742/https://www.unicef.org/french/about/who/index_53481.html Directeurs généraux de l'UNICEF] op unicef.org, der Websäit vun der UNICEF, fir d'lescht gekuckt den 1. Januar 2019&lt;/ref&gt;===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Joer
!Exekutivdirekter
!Nationalitéit
|-
|1946 - 1965
|Maurice Pate 
|{{USA}}
|-
|1965 - 1979
|Henry R. Labouisse 
|{{USA}}
|-
|1980 - 1995
|James Grant 
|{{USA}}
|-
|1995 - 2005
|Carol Bellamy 
|{{USA}}
|-
|2005 - 2010
|Ann Veneman 
|{{USA}}
|-
|2010 - 2018
|Anthony Lake 
|{{USA}}
|-
|2018 - 
|Henrietta H. Fore&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180220230136/https://www.unicef.org/french/about/who/media_102364.html Centre de presse] op unicef.org, der Websäit vun der UNICEF, fir d'lescht gekuckt den 1. Januar 2019&lt;/ref&gt;
|{{USA}}
|}

=== UNICEF Lëtzebuerg ===

De ''Comité luxembourgeois pour l'UNICEF '' representéiert zanter [[1979]] d'UNICEF zu Lëtzebuerg a gouf [[1986]] als [[Netregierungsorganisatioun]] (''Organisation non gouvernementale agréée'') unerkannt.

UNICEF Lëtzebuerg ass eng [[Association sans but lucratif]] (a.s.b.l.) a setzt sech aus der Generalversammlung (Assemblée générale) an dem Verwaltungsrot (Conseil d'Administration) zesummen. D'Equipe vun UNICEF Lëtzebuerg besteet aus permanenten a fräiwëllege Mataarbechter.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
* [https://web.archive.org/web/20220428171753/https://www.unicef.org/ Offiziellen internationale Site vun der UNICEF]
* [http://unicef.lu/ UNICEF Lëtzebuerg]

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Vereent Natiounen]]
[[Kategorie:Friddensnobelpräisdréier|UNICEF]]</text>
      <sha1>m5lk2m3fvlmbmya6ofmj94ltug7r0bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gast Michels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18354</id>
    <revision>
      <id>2686382</id>
      <parentid>2669964</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13807" sha1="p130he6y163texss5c9867oxym20bqi" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
 |Papp=José François Michels
 |Mamm=Pauline Marie Michels-Steines
 |Kanner=David Michels, Frank Michels
 |Liewenspartner=Marie-José Michels-Meyers, Yvette Tosseng
 |Geschwëster=Liliane Michels, Emile Michels
}}
De '''Gast Michels''', gebuer den [[11. Januar]] [[1954]] zu [[Iechternach]], a gestuerwen de [[5. Februar]] [[2013]] zu [[Marseille]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Moler a Sculpteur.

== Liewen a Karriär ==
Vun 1960 bis 1972 ass de Gast Michels d'Primärschoul zu [[Konsdref]], an duerno den Iechternacher Lycée Classique gaangen.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://gastmichels.org/cv/|Titel=Gast MICHELS|Gekuckt=29.09.2022|Wierk=Gast Michels Estate|Sprooch=en|Archiv-Datum=29.09.2022|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220929073835/https://gastmichels.org/cv/}}&lt;/ref&gt;

Hien huet vun 1974 bis 1980 op der [[Écoles supérieures des arts Saint-Luc|École Supérieure des arts Saint-Luc]] zu [[Léck]] studéiert. Säi Professer [[Pierre Deuze]] hat eng Influenz op seng Aarbecht, an de Gast Michels hat nach bis zu sengem Liewensenn Kontakt mat him.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

No sengem Studium bestit hien 1980 d'Marie-José Meyers an installéiert sech mat engem Atelier an der [[Walfer Millen]]. Vun 1980 bis 1988 huet hie säin Akommes nach als Zeecheproff a Lëtzebuerger Lycéeën opgebessert.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Vun 1988 un huet hien als fräischafenden an haaptberuffleche Kënschtler reegelméisseg an der Galerie de Luxembourg ausgestallt. Vun 2002 un huet hie méi dacks am Espace Mett Goedert zu Konsdref seng Eenzelausstellunge selwer organiséiert a realiséiert.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://gastmichels.org/shows/|Titel=Shows|Gekuckt=29.09.2022|Wierk=Gast Michels Estate|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;

Vun 1993 u war hie Member am Rotary Club Luxembourg. 1994 war fir hien d'Entdeckung vum [[Computer]] als Kreativtool&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; e wichtege Moment a senger technescher Entwécklung. 1996 ass seng Fra gestuerwen&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, e biografescht Erliefnes dat en Aschnëtt a senger Karriär bedeit huet. An der Zäit duerno intensivéiert hie seng Kreatioun mam Computer a seng Ausenanersetzung mat [[Skulptur]]en. Et entsti [[Collage|Collagë]] mat digitalen Elementer, awer de Computer gëtt och benotzt fir Virbereedunge vu [[stol]]ene Skulpturen, wéi een et u senge Steel Drawings (1998) gutt gesäit.&lt;ref&gt;Hausemer, Lis: Gast Michels (1954-2013): Movement in colour, form and symbols, Musée national d'histoire et d'art &amp; Cercle Cité, 2022, Säit 26&lt;/ref&gt;

2006 realiséiert de Gast Michels eng [[Freskemolerei|Fresk]] vun 258 m2, genannt ''Atmosphère urbaine'', fir d'Gemengeverwaltung vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] (Rocade 3).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; An senger Karriär huet den Artist op d'mannst 15 groussformateg Wandmolereien an Accrochagen am ëffentleche Raum realiséiert.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://gastmichels.org/works/public-art/|Titel=Works|Gekuckt=29.09.2022|Wierk=Gast Michels Estate|Sprooch=en|Archiv-Datum=29.09.2022|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220929073833/https://gastmichels.org/works/public-art/}}&lt;/ref&gt;

Tëschent 1978 an 2011 hat hie 40 Eenzelausstellungen an op d'mannst 110 Participatiounen a Gruppenausstellungen a Konschtfoiren, virun allem zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] awer och op der ganzer Welt: ënner anerem zu [[Köln]], [[Paräis]], [[Lissabon]], [[Kopenhagen]], [[Stockholm]], [[Dubai]], [[Nei-Delhi]], [[Tokio]] an zu [[New York City|New York]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Kreativschafender, mat deenen de Gast Michels Kontakt gehalen huet, waren ënnert aneren de Schrëftsteller [[Joseph Paul Schneider]], de Serigraphist [[Francis Van Maele]], den Theaterregisseur [[Claude Frisoni]], an de Schrëftsteller [[Gast Groeber]].

Hien hat zwéi Jongen an huet zu [[Walfer]] geschafft a gelieft. En zweet Doheem mat Atelier hat en a [[Frankräich]] zu [[Vaison-la-Romaine]] am [[Departement Vaucluse|Vaucluse]] an der [[Provence-Alpes-Côte d'Azur|Provence]], wou hien 2009 mat senger Liewenspartnerin Yvette Tosseng higeplënnert ass. 2011 huet hien een Traitement géint Leukemie ugefaangen.

De Gast Michels ass de 5. Februar 2013, am Alter vun 59 Joer, zu [[Marseille]] gestuerwen. Hien ass um [[Kierfecht]] zu [[Konsdref]] begruewen.

== Stil a Bedeitung ==
Säin éischte Kontakt mat der [[Konscht]]welt hat hien, wéi hien als Teenager an de spéiden 1960er Joren an der [[Konsdrefer Scheier]] als Wiechter fir déi do organiséierten zäitgenëssesch Ausstellunge geschafft huet.&lt;ref name=&quot;Hausemer, Lis 2013&quot;&gt;Hausemer, Lis: Gast Michels (1954-2013): Movement in colour, form and symbols, Musée national d'histoire et d'art &amp; Cercle Cité, 2022, Säit 15&lt;/ref&gt;

Dem Kënschtler säi fréie Kontakt mat de Bëscher an der Natur vum [[Naturpark Mëllerdall|Mëllerdall]], huet wuel an him eng laang wierkend Faszinatioun fir d'Natur an dem Sujet vun der ‘Ursprünglichkeit’&lt;ref&gt;Kolberg, Gerhard: Über die Natur der Werke von Gast Michels, in: Gast Michels, Galerie de Luxembourg, 1991, Luxembourg, Säit 79&lt;/ref&gt; hannerlooss, déi sech duerch säi ganzt Wierk zitt. D'[[Flora]] an d'[[Fauna]], esouwéi d'Motiver vum [[Bësch]] a Form vu sengen archaeschen Erzielungen an Artefakten, sinn an sengem Fréiwierk ganz present. Och d'Verwendung vun Holzelementer aus Bëscher als Support waren en Deel vu sengem technesche Repertoire. Esou krut de Gast Michels vum [[Joseph-Paul Schneider]] de Spëtznumm ''l'homme des forêts''&lt;ref&gt;Schneider, Joseph-Paul: Gast Michels, homme des forêts, Luxemburger Wort, October 1989, non paginé&lt;/ref&gt;

Dem Gast Michels säi Stil huet eng emotional a subjektiv Approche, déi sech mat dem Mëttel vun expressive Pinselstrécher ausdréckt&lt;ref&gt;Vermast, Elisabeth: L'homme des forêts, Neue Arbeiten von Gast Michels in der Galerie Luxembourg, Journal, novembre 1998, non paginé&lt;/ref&gt; a gëtt am Allgemengen dem Konschtstil vum [[Neo-expressionismus]] zougeuerdent. Esou vergläicht de [[Lucien Kayser]] dem Artist säi Faarfgebrauch mat deem vum [[Horst Hödicke]], ee vun de Grënnungsmembere vun den ‘[[Neuen Wilden]]’.&lt;ref&gt;Kayser, Lucien: Gast Michels, Catalogue Galerie de Luxembourg, 1987, non paginé&lt;/ref&gt;

Seng Biller sinn abstrakt, mä stellen zu gläicher Zäit och figurativ Sujeten, z.&amp;nbsp;B. Mënschen, op eng ganz stiliséiert Aart a Weis duer. Hien huet och dacks Impressiounen aus senger onmëttelbarer Noperschaft a senge Wierker verschafft. Sou kënnt ëmmer erëm [[Waasser]] an e [[Millen|Millerad]] vir, wat dohier kënnt, well hien zu Walfer an der aler [[Walfer Millen|Mille]] gewunnt huet. Och urban Elementer vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], wéi d'[[Pont grande-duchesse Charlotte|Rout Bréck]]&lt;ref&gt;Hausemer, Lis: Gast Michels (1954-2013): Movement in colour, form and symbols, Musée national d'histoire et d'art &amp; Cercle Cité, 2022, Säit 23&lt;/ref&gt; an d'[[Spueneschen Tiermchen|spuenesch Tiermercher]] vun de [[Festung Lëtzebuerg|Festungsmaueren]], kommen ëmmer nees am Michels senge Biller zeréck.

Eng rekurrent [[Faarf]]kombinatioun vum Kënschtler war [[Giel]] a [[Blo]], zwou Faarwen, déi, wa se vermëscht ginn, [[Gréng]] erginn, d'Faarf vun der [[Natur]].&lt;ref&gt;Michels, Gast: Welter, R.: Interview avec Gast Michels / Gespräch mit Gast Michels, Revue culturelle “Estuaires”, n° 6, 1988, Säiten 43–44&lt;/ref&gt; Ënner anerem [[Stär]]en, Rieder, Déierekäpp, [[Feil]]er an aner organesch Forme gi Symboler, déi de Kënschtler gäre mat engem markante schwaarze Stréch iwwer méi grouss etaléiert faarweg Fläche poséiert.&lt;ref&gt;Hausemer, Lis: Gast Michels (1954-2013): Movement in colour, form and symbols, Musée national d'histoire et d'art &amp; Cercle Cité, 2022, Säit 24&lt;/ref&gt;

A sengem Spéitwierk huet de Gast Michels mat [[Buschtaf|Buschtawen]], [[Zuel]]en a grapheschen Elementer am Piktogrammstil experimentéiert. Dacks ass dann d'Stilmëttel vun der Widderhuelung an dem Layering genotzt ginn, wat gehollef huet, déi abstrakt Qualitéite vun der Kompositioun z’ënnersträichen. Déi spilleresch Verwendung vun der Linn an der Faarf an deene Wierker erënnert un d'Esthetik vum [[Graffiti]].&lt;ref&gt;Hausemer, Lis: Gast Michels (1954-2013): Movement in colour, form and symbols, Musée national d'histoire et d'art &amp; Cercle Cité, 2022, Säit 27&lt;/ref&gt;

Wéi de Michels 2007 an engem Interview erkläert, huet hien net d'Welt bereest, mä hien ass éischter op enger konstanter Entdeckungsrees duerch d'[[Geographie]] vu sengem eegenen ënnerleche Liewen a vu sengem [[Heemecht]]sland gewiescht.&lt;ref&gt;Michels, Gast: Making of an exhibition, Film produzéiert vu BIFA Luxembourg (Maurice Molitor), 2007&lt;/ref&gt;

Niewent dem Gast Michels ass keen anere [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden|Lëtzebuerger Kënschtler]] bekannt, iwwert deen een Text vum renomméierte franséische Konschtkritiker [[Pierre Restany]] verfaasst gouf.&lt;ref&gt;Restany, Pierre: Gast Michels, «L'homme de la forêt luxembourgeoise», in: Gast Michels, Galerie du Luxembourg, 1991, Säit 6.&lt;/ref&gt; Zesummen hunn déi zwee 1991 eng Serie vu [[Lithographie|Lithografien]] ‘Les rochers’ erausbruecht, wou d'Grafike vum Kënschtler vun engem Text vum Konschtkritiker begleet goufen.&lt;ref name=&quot;Hausemer, Lis 2013&quot;/&gt;

Dem Gast Michels seng Wierker sinn a sëllege privaten an ëffentleche Sammlungen - national wéi international - vertrueden.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.konschtlexikon.mnaha.lu/entry/lkl000104/|Titel=Gast Michels|Gekuckt=15.07.2025|Auteur=Jamie Armstrong|Datum=03.01.2022|Wierk=Lëtzebuerger Konschtlexikon|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;

== Successioun ==
Seng Kanner David Michels a Frank Michels hunn nom Doud vum Kënschtler 2013 ee laange Prozess vun der Inventariséierung an der Verëffentlechung vum Wierk, ënner dem Numm ''Gast Michels Estate'' ugefaangen. Ee weidere Volet vun hirer Aarbecht ass d'Organiséiere vun Ausstellunge mat Muséeën a mat Galerien. D'Zil ass, dem Gast Michels säi Wierk fir zukünfteg Generatioune weider um Liewen ze halen.&lt;ref&gt;Taylor, Katja: Museomag, Oktober 2022&lt;/ref&gt; Hir Aarbecht un der Successioun ass, niewent där vum [[Michel Majerus]], eent vun deene rare Beispiller vu Kënschtlernoloosser, déi zu Lëtzebuerg fonctionnéieren.&lt;ref&gt;Taylor, Katja: Gast Michels (1954-2013): Movement in colour, form and symbols, Musée national d'histoire et d'art &amp; Cercle Cité, 2022, säit 108&lt;/ref&gt;

==Studium an Auszeechnungen==
* 1974-1980: ''[[École supérieure des arts Saint-Luc de Liège|École supérieure des arts Saint-Luc]]'' zu [[Léck]]
* 1983: Openthalt an der ''Cité des Arts'' zu [[Paräis]]
* 1983: ''1er Prix de la Peinture'', Biennale des Jeunes, [[Esch-Uelzecht]]
* 1987: ''[[Prix de Raville]]'', Lëtzebuerg
* 1996: ''1er Prix Concours Siemens'', Lëtzebuerg
* 2008: Openthalt an der ''Cité des Arts'' zu Paräis

==Zitater==
*''Ech sinn wéi e Boxer. Ech trainéieren e Liewe laang fir am richtege Moment de richtege Pinselstréch ze zéien.''
*''Sou bal ech meng Ënnerschrëft ënner e Bild setzen, gehéiert et mir net méi.''

== Ausstellungen (Auswiel) ==
* Galerie Tetra, [[:fr:Wavre|Wawre]] an der Belsch, 1983
* Galerie de Luxembourg, [[Lëtzebuerg (Stad)]], 1988
* Galerie Friedrich, [[Köln]], 1990
* Galerie Flesser, [[:fr:Helsingborgrg|Helsingborg]] a Schweden 1992
* Galerie de Sao Bento, [[Lissabon]], 1993
*''Eiserne Zeichnungen - Steel drawings'': Mercedes-Benz S.A. Luxembourg (Mäerz - Abrëll 2000), [[Lëtzebuerg (Stad)]]
* ''1980-2000 Vingt ans d'aventure picturale'': Theater-Galerie [[Esch-Uelzecht]], Dezember 2000
* ''SIGNES - de ma région [une époque de créations]'': Espace Mett Goedert zu [[Konsdref]], Mee bis Juni 2002
* Lëtzebuerger [[Ambassade]] zu [[Nei-Delhi]] 2008
* Espace Mett Goedert, [[Konsdref]], 2011
* Gast Michels (1954-2013): Movement in colour, form and symbols, vum 07.10.2022 bis 26.03.2023 am [[Nationalmusée fir Geschicht a Konscht|Nationalmusée fir Geschicht a Konscht (MNHA)]], an vum 07.10.2022 bis 22.01.2023 am [[Cercle-Cité|Cercle Cité]], [[Lëtzebuerg (Stad)]]

== Monografien ==

* Gast Michels, Galerie de Luxembourg, 1991
* Gast Michels (1954-2013): Movement in colour, form and symbols, [[Nationalmusée fir Geschicht a Konscht|Musée national d'histoire et d'art]] &amp; [[Cercle-Cité|Cercle Cité]], 2022, ISBN 978-2-87985-773-2

== Filmer ==

* [https://vimeo.com/720154120 Gast Michels - Making of an exhibition, produzéiert vu BIFA Luxembourg (Maurice Molitor), 2007]
* [https://vimeo.com/gastmichels Weider Filmer vum an iwwert de Gast Michels op Vimeo]

== Literatur ==
* [[Revue (Zäitschrëft)|Revue]] Nr. 7 vum 13. Februar 2013 S. 24: ''Nachruf auf Gast Michels: Der Zeichenmaler''
* Michels, Danièle. “Gast Michels. Wie ein Boxer.ˮ [[Revue (Zäitschrëft)|Revue]] 48, November 1994, p.&amp;nbsp;31
* Michels, Gast in: Steffen, Maggie. “Un défi nouveau. Le peintre et ‘son drapeau.‘ˮ [[Tageblatt]], 01.03.1995
* Schneider, Joseph Paul. “Gast Michels, homme des forêts.ˮ [[Luxemburger Wort]], 27.10.1989
* Vermast, Elisabeth. “Galerie de Luxembourg. Zwischen Symbolen und Computer. Gast Michels und Kreationen von 1995 – 1998.ˮ Journal, 26.06.1998
* [[RTL Télé Lëtzebuerg|RTL]], 2009, &lt;nowiki&gt;https://www.rtl.lu/kultur/news/340.html&lt;/nowiki&gt;
* Signatures – Portraits et Autoportraits - Artistes Plasticiens au Luxembourg, [[Lambert Herr|Lambert HERR]], [[Éditions Saint-Paul|Editions Saint-Paul]], Luxembourg 2001, ISBN : 2-87963-382-6

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]

== Um Spaweck ==
*[http://www.gastmichels.org/ Websäit vum Kënschtler senger Successioun] 
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Michels Gaston}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Gebuer 1954]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2013]]</text>
      <sha1>p130he6y163texss5c9867oxym20bqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëscht vun den UNO-Organer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19970</id>
    <revision>
      <id>2686409</id>
      <parentid>2578710</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>......</comment>
      <origin>2686409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8747" sha1="nf7x5785xolzmxr5dtyluejqv20gn9g" xml:space="preserve">[[Fichier:Flags onu geneva2.jpg|thumb|Fändele virum UNO-Niewesëtz zu [[Genève]]]]
[[Fichier:United Nations logo, Geneva.jpg|thumb]]

Dës '''Lëscht vun den UNO-Organer''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].

Zanter hirer Grënnung [[1945]] huet d'Haaptorganisatioun vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] en enormt Netzwierk un Ënner- an Niewenorganisatioune ronderëm hir sechs Haaptorganer opgebaut. En ettlech Kommissiounen an Departementer hunn eng reng bürokratesch oder technesch Funktioun, anerer sinn héichspezialiséiert hallefautonom Organisatiounen an Agencë. En drëtte Grupp sinn Institutiounen déi zwar -strikt gesinn- rechtlech net méi zum UNO-Apparat gehéieren, duerch Traitéen awer enk un e gebonne sinn.

Déi meescht -net reng bürokratesch- Ënnerorganisatioune gi vum [[Wirtschafts- a Sozialrot (Vereent Natiounen)|Wirtschafts- a Sozialrot]] koordinéiert.

Nieft deem datt all sekundär Organer op verschiddenen Niveauen operéieren, gëllt fir s'all, datt se keng selbstänneg politesch Decisiounen huele kennen. Politesch Entscheedunge gi nëmmen um Niveau vun den Haaptorganer getraff a si sinn et och déi eleng [[Droit international public|vëlkerechtleche]] Status hunn.

== Haaptorganer ==

D'Vereent Natiounen hu 6 Haaptorganer:

* De [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen|Sécherheetsrot]]
* D'[[Generalversammlung (Vereent Natiounen)|Generalversammlung]]
* D'[[Generalsekretariat (Vereent Natiounen)|Generalsekretariat]]
* [[Wirtschafts- a Sozialrot (Vereent Natiounen)|Wirtschafts- a Sozialrot]] (''Conseil économique et social'')
* Den [[Internationale Geriichtshaff]] (''Cour internationale de Justice'')
* De [[Conseil de tutelle (Vereent Natiounen)|Conseil de tutelle]] gouf [[1994]] suspendéiert

== Sekundär Organer ==

=== Organer vum Sécherheetsrot ===

* ''Comité d'état-major'' (Millitäresche Koordinatiounscomité)
* [[Cour pénale internationale|Cour pénale internationale (CPI)]] (Internationale Geriichtshaff fir Strofrecht) mat zousätzlechen ad hoc gegrënnten, temporäre Comitéen a Geriichtshäff fir Strofrecht (''Tribunaux pénals internationaux'')
* Friddenssécherung (''UN-Peacekeeping''): d'Operatioune vun den [[Friddenstruppen|UNO-Friddenstruppen]] ([[Friddenstruppen|Blohelmer]]) hunn all hir eege Verwaltungsapparater.

=== Organer vun der Generalversammlung ===

==== Spezialprogrammer a Fondsen ====

* [[Welternierungsprogramm vun de Vereenten Natiounen|WFP]] (Welternierungsprogramm)
* [[Entwécklungsprogramm vun de Vereenten Natiounen|UNDP]] (Entwécklungsprogramm)
** [[Fraenentwécklungsfonds vun de Vereenten Natiounen|UNIFEM]] (Entwécklungsfonds fir Fraen)
** [[UNV]] (Programm fir fräiwëlleg UNO-Mataarbechter)
* [[Ëmweltprogramm vun de Vereenten Natiounen|UNEP]] (Ëmweltprogramm)
* [[UNO-Habitat]] (Programm fir mënschegerecht Wunnen)
* [[UNO-Héichkommissariat fir Flüchtlingen]] (UNHCR)
* [[UNICEF]] (Kannerhëllefswierk vun de Vereenten Natiounen)
* [[UNCTAD]] (Handel an Entwécklung)
* [[Bevëlkerungsfonds vun de Vereenten Natiounen|UNFPA]] (Bevëlkerungsfonds)
* [[UNRWA]] (Hëllefswierk fir Palestina-Flüchtlingen am Noen Osten)

==== Recherche a Formatioun ====

* [[Fuerschungsinstitut vun de Vereenten Natioune fir sozial Entwécklung|UNRISD]] (Sozial Entwécklung)
* [[UNIDIR]] (Entmilitäriséierung)
* [[UNITAR]] (intern Organisatioun vun der UNO)
* [[INSTRAW]] (Promotioun vun de Fraen)
* [[UNICRI]] (Preventioun vun der Kriminalitéit)

==== Aner Organer ====

* [[COPUOS]] - (Friddlech Exploitatioun vum Weltraum)
* [[UNO-Büro vum Héichkommissariat fir Mënscherechter|OHCHR]] - (Büro vum Héichkommissariat fir Mënscherechter)
* [[UNOPS]] (''UN Office for Project Services'')
* [[Universitéit vun de Vereenten Natiounen|UNU]] (Universitéit vun der UNO)
* [[UNOOSA]] (Ekonomie a Weltraum)
* [[Schoul vun de Vereenten Natiounen|UNSSC]] (''UN System Staff College'')
* [[UNAIDS]] (Koordinatioun vu Projete géint d'Weiderverbreedung vum HIV/AIDS)

=== Organer vum Generalsekretariat ===

* OSG (Büro vum Generalsekretär)
* OIOS (''Office of Internal Oversight Services'')
* OLA (Büro fir Justizaffären)
* DPA (Departement fir politesch Affären)
* DDA (Departement fir Entmilitäriséierung)
* DPKO (Departement fir Friddensoperatiounen)
* OCHA (Büro fir d'Koordinatioun vun der humanitärer Hëllef)
* DESA (Departement fir wirtschaftlech a sozial Froen)
* DGACM (Departement vun der Generalversammlung an dem Konferenzmanagement)
* DPI (Departement fir Ëffentlechkeetsaarbecht)
* DM (Managementdepartement)
* OIP (Büro fir den Irak Programm)
* UNSECOORD (Büro vum UNO-Sécherheetskoordinator)
* OHRLLS (Büro vum héije Representant fir déi am mannsten entwéckelte Länner, Länner ouni Zougang zum Mier a klengen Inselstaaten)
* ODC (Büro fir Drogen- a Kriminalitéitsbekämpfung)
* [[UNOG]] - Büro vum UNO-Niewesëtz zu [[Genève]]
* [[UNOV]] - Büro vum UNO-Niewesëtz zu [[Wien]]
* [[UNON]] - Büro vum UNO-Niewesëtz zu [[Nairobi]]

=== Organer vum Wirtschafts- a Sozialrot ===

==== Fachkommissiounen ====

* Kommissioun fir sozial Entwécklung
* Mënscherechtskommissioun [http://www.unhchr.ch/html/menu2/2/chr.htm]
* Kommissioun fir narkotesch Drogen [https://web.archive.org/web/20071112031933/http://www.unodc.org/unodc/cnd.html]
* Kommissioun fir strofrechtlech Froen a fir d'Preventioun vun der Kriminalitéit [https://web.archive.org/web/20070702221946/http://www.unodc.org/unodc/crime_cicp_commission.html]
* Kommissioun fir Wëssenschaft an Technologie am Kader vun der Entwécklung [https://web.archive.org/web/20060828121322/http://stdev.unctad.org/un/uncstd.html]
* Kommissioun fir nohalteg Entwécklung [http://www.un.org/esa/sustdev/csd.htm]
* Kommissioun fir de Status vun der Fra [http://www.un.org/womenwatch/daw/csw/]
* Kommissioun fir Bevëlkerungs- an Entwécklungsfroen [http://www.un.org/esa/population/cpd/cpd.htm]
* Kommissioun fir Statistik [https://web.archive.org/web/20150815152136/http://unstats.un.org/unsd/statcom/commission.htm]

==== Regional Wirtschaftskommissiounen ====

* [[Wirtschaftskommissioun vun de Vereenten Natioune fir Latäinamerika an d'Karibik|UNECLAC]] (Latäinamerika a Karibik)
* [[Wirtschaftskommissioun vun de Vereenten Natioune fir Afrika|UNECA]] (Afrika)
* [[Wirtschaftskommissioun vun de Vereenten Natioune fir Europa|UNECE]] (Europa)
* [[Wirtschaftskommissioun vun de Vereenten Natioune fir Asien an de Pazifik|UNESCAP]] (Asien a Pazifik)
* [[Wirtschaftskommissioun vun de Vereenten Natioune fir Westasien|UNESCWA]] (Westasien)

==== Spezialiséiert Agencë ====

D'Spezialiséiert Agencë sinn autonom Organisatiounen, déi enk mat de Vereenten Natiounen zesummeschaffen a vum Wirtschafts- a Sozialrot koordinéiert ginn.

* [[ICAO]] (ziville Loftverkéier)
* [[FAO]] (Ernierung an Agriculture)
* [[UNIDO]] (Entwécklung vun der Industrie)
* [[UNESCO]] (Educatioun, Wëssenschaft a Kultur)
* [[International Aarbechtsorganisatioun|ILO]] (International Aarbechtsorganisatioun)
* [[International Mierschëfffaarts-Organisatioun|IMO]] (Mierschëffaarts-Organisatioun)
* [[WMO]] (Metrologie)
* [[WIPO]] (Geeschtegen Eegentom)
* [[WHO]] (Weltgesondheetsorganisatioun)
* [[Welttourismusorganisatioun]]
* [[Internationale Fonds fir landwirtschaftlech Entwécklung|IFAD]] (Entwécklung vun der Agriculture)
* [[Fonds monétaire international]] (FMI; Internationale Wärungsfonds)
* [[Weltbank]]grupp:
** International Bank fir d'Rekonstruktioun an d'Entwécklung (''International Bank for Reconstruction and Development – IBRD'')
** International Entwécklungsorganisatioun (''International Development Association – IDA'')
** International Finanz-Korporatioun (''International Finance Corporation – IFC'')
** Multilateral Investitiouns-Garantie-Agentur (''Multilateral Investment Guarantee Agency – MIGA'')
** Internationalen Zenter fir d'Bäileeë vun Investitiounsstreidereien (''International Center for the Settlement of Investment Disputes – ICSID'')
* [[ITU]] (Telekommunikatiounswiesen)
* [[Weltpostveräin]]
* International Organisatioun fir Flüchtlingen (gouf 1952 opgeléist)
* [[INCB]] (Kontroll vun narkotesche Substanzen)

==== Aner Organer ====

* ''United Nations Forum on Forests''
* ''United Nations Permanent Forum on Indigenous Issues (PFII)''

== Associéiert Organisatiounen ==

* [[International Atomenergie Agence|IAEA]] (International Atomenergie Agence) rapportéiert dem Sécherheetsrot an der Generalversammlung
* [[Welthandelsorganisatioun]] (WTO)

== Um Spaweck ==
* [http://www.un.org/french/aboutun/organigramme.html Organigramm vun de Vereenten Natiounen]
{{Commonscat|United Nations System}}

[[Kategorie:Vereent Natiounen]]
[[Kategorie:Lëschten (Politik)|U]]</text>
      <sha1>nf7x5785xolzmxr5dtyluejqv20gn9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Galileo Galilei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20313</id>
    <revision>
      <id>2686318</id>
      <parentid>2554931</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Biographie */  [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]]</comment>
      <origin>2686318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3675" sha1="qs1noufh9cnvlrshw1khs6meogkesaf" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:Galileo facing the Roman Inquisition.jpg|thumb]]
De '''Galileo Galilei''', gebuer de [[15. Februar]] [[1564]] zu [[Pisa]], a gestuerwen den [[8. Januar]] [[1642]] zu [[Arcetri]] bei [[Florenz]], war en italieenesche [[Mathematiker]], [[Physiker]] an [[Astronom]] a Grënner vun der mathematescher Naturwëssenschaft.

Mat sengen Theorien huet en zum Deel dem [[Aristoteles]] seng Aarbechte widderluecht. Hie war ee vun den éischten, déi astronomesch Observatioune mat engem Teleskop gemaach hunn.

Hie war en Unhänger vum [[Nikolaus Kopernikus]].
Zu senge Beobachtungen a Berechnungen zielen:
* [[Jupiter (Planéit)|Jupitermoundentdeckungen]]
* [[Venus (Planéit)|Venusphasen]]
* [[Sonnefleck]]en
* [[Fallgesetz]]er

== Biographie ==
[[1564]]: De Galilei kënnt de 15. Februar zu Pisa op d'Welt; säi Papp, de Vincenzo Galilei, ass Museker a Musektheoretiker.

[[1580]] – [[1585]]: Hie war Student vun der [[Philosophie]] a [[Medezin]] an der Universitéit vu Pisa, déi hien ouni Ofschloss verléisst. Hien huet sech der [[Mathematik]] zougewannt, an de Léiere vum [[Archimedes]].

[[1589]] – [[1592]]: Hie gouf Lektor fir Mathematik zu Pisa a schrouf säin éischt Wierk: ''De motu'' (Iwwer d'Beweegung).

1592 – [[1610]]: Hie gouf Professer fir Mathematik zu [[Padua]].

=== Wierker a Schrëfte vum Galilei ===
* ''Le mecaniche'' ([[1593]]),
* ''Compasso geometrico e militare'' (De militäresche a geometresche Kompass) ([[1606]]),
* ''Sidereus nuncius'' (De Stärebot), ([[1610]]),
* ''Discorso intorno alle cose che stanno in su l'acqua'' (Ofhandlung iwwer Saachen, déi sech iwwer Waasser hale kënnen) ([[1612]]),
* ''Lettere solari'' (D'Sonnebréifer, Observatiounen an Theorien iwwer d'Sonneflecken) ([[1613]]),
* [[1615]] – [[1616]]: De Galilei goung op [[Roum]]. ''Discorso sul flusso e reflusso'' (Ofhandlung iwwer d'Gezäiten) Déi kierchlech Ämter verurteelen d'Léier vum [[Nikolaus Kopernikus]]. De Galilei krut vum Kardinol Bellarmino e Blâme.
* [[1619]]: ''Discorso sulle comete'' (Ofhandlung iwwer d'[[Koméit]]en, déi hie zesumme mat dem [[Mario Guiducci]] geschriwwen huet)
* [[1623]]: ''Il Saggiatore''. De Maffeo Barberini gëtt zum [[Urban VIII. (Poopst)|Poopst Urban VIII]] gewielt.
* [[1624]]: Nach eng Rees vum Galileis op Roum fir sech dem neie Poopst erkenntlech ze weisen.
* 1624 – [[1630]]: Hie verfaasst den Dialog iwwer déi zwee haaptsächlech Weltsystemer, dat [[Ptolemäus|ptolemäescht]] an dat kopernikanescht
* [[1632]]: Am Februar, Drock vum ''Dialog''; am August gëtt d'Verbreedung verbueden. Am September gëtt dem Galilei ordonéiert, sech den hellegen Uffizien ze stellen.
* [[1633]]: Am Januar ass de Galilei erëm zu Roum. Et gëtt him de Prozess gemaach an e gëtt verurteelt. Den 22. Juni gëtt de Galilei gezwongen, alles ofzeschwieren
* [[1638]]: ''Discorsi e dimostrazioni intorno a due nuove scienze'' (Ofhandlung an Experimenter ronderëm zwou nei Wëssenschaften)
* [[1642]]: De Galilei stierft a sengem Landhaus zu Arcetri bei Florenz

== Seng Wierker ==
* ''Sidereus nuncius'', 1610
* ''Saggiatore'', 1623
* ''Dialogo sopra i due massimi sistemi'', Florenz 1632
* ''Discorsi e dimostrazioni matematiche'', Leiden 1638

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu Physiker]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Galileo.html Biographie op Englesch]

{{DEFAULTSORT:Galilei Galileo}}
[[Kategorie:Italieenesch Physiker]]
[[Kategorie:Italieenesch Mathematiker]]
[[Kategorie:Italieenesch Astronomen]]
[[Kategorie:Gebuer 1564]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1642]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>qs1noufh9cnvlrshw1khs6meogkesaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Robert Krieps</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22341</id>
    <revision>
      <id>2686386</id>
      <parentid>2609611</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4219" sha1="1p568u5uhw7kufu33xxh09zr8kmbkmr" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Bestuet mat = Renée Ketter
|Kanner      = Bob, Michèle, Alex, Tom
}}
De '''Robert Krieps''', gebuer als '''Ernest Robert Krieps''', de [[16. Oktober]] [[1922]] zu [[Duelem (Réimech)|Duelem]]&lt;ref&gt;Gebuertsakt Nr.18/1922 vum 17. Oktober 1922 vun der Gemeng Duelem (Gebuert &quot;gestern&quot;)&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den [[1. August]] [[1990]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Politiker.

== Liewen ==
Säi Papp war den [[Adolphe Krieps]].

Am [[Zweete Weltkrich]] war hien an de [[Konzentrationslager]] vun [[SS-Sonderlager Hinzert|Hinzert]], [[KZ Natzweiler-Struthof|Natzweiler-Struthof]] an [[Dachau]] internéiert. Am [[Dokumentarfilm]] &quot;''[[Schwaarze Schnéi]]''&quot; vun 1985 erzielt hien an aner 25 Lëtzebuerger wat si an de Konzentratiounslager matgemaach hunn.

Nom Krich huet hie säi Studium fäerdeg gemaach an ass Affekot ginn. Vun [[1952]] bis [[1953]] war hie President vun der ''[[Conférence du jeune barreau de Luxembourg]]''.

Hie war [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|sozialisteschen]] Deputéierten an der [[Chamber]] vun 1964 bis 1968 a vun 1979 bis 1984. Bei de Wale vun 1984 an 1989 gouf hien zwar gewielt, huet awer allkéiers op säi Mandat verzicht, well hie Minister gouf.

Vun [[1974]] bis [[1979]] war hie Minister fir Bildung, Justiz a Kultur an der [[Regierung Thorn-Vouel-Berg]] a vun [[1984]] bis [[1989]] Minister fir Justiz, Kultur an Ëmwelt an der [[Regierung Santer-Poos I]].

Bei de Chamberwale vun 1989 ass hien och erëm gewielt ginn, huet awer fir d'[[Europäescht Parlament]] optéiert, deem hie vun 1989 bis zu sengem Doud ugehéiert huet.

Vun [[1980]]-[[1985]] war de Robert Krieps President vun der LSAP.

De Robert Krieps war e [[Fräimaurerei zu Lëtzebuerg|lëtzebuergesche Fräimaurer]].&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.grande-loge.lu/?id=21&amp;a=131|Titel=Quelques francs-maçons luxembourgeois célèbres {{!}} Grande Loge de Luxembourg|Gekuckt=11.04.2023|Wierk=www.grande-loge.lu}}&lt;/ref&gt;

=== Privates ===
De Robert Krieps huet sech am August 1950 mat der Renée Ketter bestuet. D'Koppel krut véier Kanner: Bob (*1951), Michèle (*1952), Alex (*1953) an Tom (*1965).&lt;ref&gt;''Démocratie / Justice / Culture / Education – ROBERT KRIEPS, S. 60''&lt;/ref&gt; Hie war de Grousspapp vun der Schauspillerin [[Vicky Krieps]].&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/film/2018/jan/21/vicky-krieps-daniel-day-lewis-interview-phantom-thread ''Kate Kellaway Actor Vicky Krieps: I spent a whole day staring into greenery to avoid Daniel Day-Lewis''], in The Guardian, 21. Januar 2018&lt;/ref&gt; 

==Literatur==
*[[Franz Fayot]], Marc Limpach (sous la direction de): ''Robert Krieps (1922-1990) - Démocratie, Justice, Culture, Education'' ; erausgi vun der [[Fondation Robert Krieps]]; 'Édition Le Phare', Esch/Uelzecht, 2009; 480 Säiten; ISBN 978-2-87964-115-7
*[[Alex Bodry]], [[Ben Fayot]]: ''120 Jor Sozialistesch Deputéiert an der Lëtzebuerger Chamber. Dictionnaire biographique des députés socialistes à la Chambre des Députés.'' Éditions La Mémoire Socialiste, 2016, 330 S. [Robert Krieps: S.120-121].

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen]]
* [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* ''[https://fondationrobertkrieps.lu/wp-content/uploads/2010/09/Livre-Krieps-I-1.pdf Démocratie / Justice / Culture / Education – ROBERT KRIEPS (1922-1990)]'' Publikatioun vun der Fondation Robert Krieps; 66 S.
* [http://www.europarl.europa.eu/parlArchives/mepArch/alphaOrder/view.do?language=FR&amp;id=1216 Portait vum Robert Krieps op der Websäit vum EP]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Krieps Robert}}
[[Kategorie:Gebuer 1922]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Europadeputéiert]]
[[Kategorie:Educatiounsministere vu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Ministeren]]
[[Kategorie:Ëmweltministere vu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Justizministere vu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1990]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Resistenzler]]
[[Kategorie:Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Fräimaurer]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>1p568u5uhw7kufu33xxh09zr8kmbkmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Batty Fischer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23380</id>
    <revision>
      <id>2686351</id>
      <parentid>2667728</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2484" sha1="mno971939seahm12667x5vlkoouave4" xml:space="preserve">{{SkizzFoto}}
{{Infobox Biographie
|Bild=Fischerbatty.jpg
|Bildbeschreiwung=De Batty Fischer huet sech selwer am 80. Liewensjoer geknipst
|Auteursrechter = geschützt&lt;!--(bis 31.12.2028)--&gt;
}}
De '''Jean-Baptiste''' ('''Batty''') '''Fischer''', gebuer de [[24. Juli]] [[1877]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] um [[Krautmaart]]&lt;ref&gt;[[Ons Stad|ons stad]]: De Batty Fischer ass an deem Haus op d'Welt komm an deem d'Huttgeschäft Fischer-Ferron war.&lt;/ref&gt; an och do gestuerwen de [[27. Dezember]] [[1958]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Fotograf.

== Seng Formatioun ==
De Batty Fischer war vu Beruff Zänndokter. 


== Säi Wierk ==
Scho mat 15 Joer huet hien e Fotoapparat kritt. Et war eng Plackekamera.

De Batty Fischer huet a senge Biller d'Geschicht vun der Stad Lëtzebuerg a senge Faubourgen op eng pregnant Manéier erzielt.

D'Stad Lëtzebuerg huet 1960 säi ganz Wierk zesumme mat de Reproduktiounsrechter kaaft. An der [[Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg]] kann een déi ronn 10.000 Dokumenter bewonneren, déi d'Entwécklung vun der Stad vun 1890 bis 1958 beschreiwen. An den Archive vun der Stad ass och de Vergréisserungsapparat, deen de Batty Fischer benotzt huet, ze gesinn.

=== Ausstellung vu senge Biller ===
* 13. Juli - 8. September 2013 am Ratskeller vum Cercle Cité (Biller aus der Fototéik).&lt;ref&gt;[[Luxemburger Wort]] (Nathalie Becker) vum 16. Juli 2013, S. 9: ''La ville comme toile de fond''&lt;/ref&gt;

== Literatur ==
* ''Batty Fischer, Luxembourg, Album de souvenir''; Éditions Édouard Kutter, Lëtzebuerg 1977, 185 S.
* Éditions Émile Borschette, 1997: ''Collection Batty Fischer'', 170 Fotoe vun 1882 bis 1940 mat Kommentar an dräi Sproochen, ISBN 2-87982-075-8
* [[Henri Beck]], 1994. ''Batty Fischer (1877-1958) un photographe pas comme les autres''. [[ons stad]] 45, S. 13-19. [http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_45-1994_13-16.pdf PDF]
* Album mat Fotoe vum Batty Fischer: ''LUXEMBOURG - Album de souvenirs'', 32 Säiten, Éditions Kutter (1966).
* Fischer, Batty: ''Luxembourg, souvenirs et adieux'', Album mat Fotoe vum Batty Fischer, 296 Säiten, realiséiert an editéiert vum [[François Mersch]], Éditions François Mersch, Imprimerie Joseph Beffort (1977).

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu Fotografen]]

{{Referenzen}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{DEFAULTSORT:Fischer Batty}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Fotografen]]
[[Kategorie:Gebuer 1877]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1958]]
[[Kategorie:Zänndokteren]]</text>
      <sha1>mno971939seahm12667x5vlkoouave4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Madeleine Frieden-Kinnen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23638</id>
    <revision>
      <id>2686391</id>
      <parentid>2623820</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Procrastineur49</username>
        <id>48269</id>
      </contributor>
      <origin>2686391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3205" sha1="iawub8g8nf5odfmuqbth0vwh6658b9m" xml:space="preserve">{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
D''''Madeleine Frieden-Kinnen''', gebuer als '''Madeleine Antoinette Suzanne Kinnen''' de [[5. Oktober]] [[1915]] zu [[Esch-Uelzecht]],&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/9tbsn5/pages/4/articles/DTL56|Titel=Zivilstand der Stadt Esch a. d. Alz.|Gekuckt=2026-07-17|Datum=1915-10-13|Wierk=[[Luxemburger Wort]]}}&lt;/ref&gt; a gestuerwen den [[8. Februar]] [[1999]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Politiker]]in ([[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]).

Si war déi éischt Fra, déi zu Lëtzebuerg Member vun enger Regierung gouf. Den [[3. Januar]] [[1967]] gouf si, no enger Regierungsëmbildung, Staatssekretärin fir Famill, Sozial Solidaritéit, Jugend, Bevëlkerung, Bildung, Kultur a Kultus an der [[Regierung Werner-Cravatte]]. Den [[2. Februar]] [[1969]] gouf se zur Ministesch fir Famill, Jugend, Sozial Solidaritéit a Gesondheet a Ministesch fir Kultur a Kultus an der [[Regierung Werner-Schaus II]] ernannt.

[[1972]] ass si am Kader vun der [[Buergfrid-Affär]] zeréckgetrueden an huet sech bal ganz aus dem ëffentleche Liewen zeréckgezunn.

Als ee vun hire leschte Wënsch huet si op de gebräichlechen Noruff an der [[Chamber]] verzicht, mä gefrot datt eng Matdeelung vun hir do géif virgelies ginn&lt;ref&gt;[https://wdocs-pub.chd.lu/docs/archive/0f/1c/3077084_pdf Chambersëtzung vum 9. Februar 1999 - ''Hommage à la mémoire de Mme Madeleine Frieden-Kinnen, ancien Ministre'']&lt;/ref&gt;. Deem Wonsch ass de Chamberspresident [[Jean Spautz]] den 9. Februar 1999 nokomm an huet de Bréif virum Plenum virgeliess:
&lt;blockquote&gt;''Au moment décisif où je me trouve en face de la mort, je déclare solennellement - ce que je n'ai pas eu le droit de faire de mon vivant - que j'ai été victime d'une erreur judiciaire, que je pardonne à ceux par qui ce malheur est arrivé et qui ont peut-être eux-mêmes été induits en erreur par des malentendus. Et que je remercie tous ceux qui, malgré les apparences, m'ont gardé leur confiance et leur estime. Je les assure une dernière fois que je méritais cette confiance et cette estime.''
''Dans l'espoir qu'on ne me refusera pas ce voeu ultime, je pars en toute sérénité vers cette nouvelle vie où il n'y a ni injustice ni faux semblants, où tout est clarté et vérité.''
''Ex umbris et imaginibus in veritatem.'' 
Madeleine Frieden-Kinnen.&quot;
&lt;/blockquote&gt;
Si war d'Wittfra vum Minister [[Pierre Frieden]] ([[1892]] - [[1959]]).

D'Madeleine Frieden-Kinnen war als engagéiert Humanistin bis zu hirem Doud aktive Comitésmember vum Veräin „[[Les amis de la maison de Victor Hugo à Vianden]]“, deen zanter 1935 de [[Victor-Hugo-Literaturmusée]] zu [[Veianen]] bedreift.

Fir u si z'erënneren, gouf zu Mamer eng Strooss no hir genannt.&lt;ref&gt;[https://map.geoportail.lu/addresses/Mamer/?lang=fr L-8212.]&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Frieden-Kinnen Madeleine}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Ministeren]]
[[Kategorie:Gebuer 1915]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1999]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Staatssekretären]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>iawub8g8nf5odfmuqbth0vwh6658b9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ben Fayot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26591</id>
    <revision>
      <id>2686392</id>
      <parentid>2681636</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Procrastineur49</username>
        <id>48269</id>
      </contributor>
      <origin>2686392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6381" sha1="jh3bqjdxow2bh04o0j59ud5c9x1xbgt" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Bild=Ben Fayot, «D’Konsequenze vun Antisemitismus a Juddeverfolgung am politischen Discours zu Lëtzebuerg, 1945-2014»-101.jpg
|Bildbeschreiwung=am Joer 2014}}
De '''Bernard Willibrord Venand (&quot;Ben&quot;) Fayot''', gebuer de [[25. Juni]] [[1937]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]],&lt;ref&gt;{{Citation|Titel=Etat Civil de la Ville de Luxembourg du 15 au 30 juin 1937|Datum=1937-08-05|URL=https://persist.lu/ark:70795/x4rnms/pages/9/articles/DTL109?search=Fayot|Gekuckt=2026-07-16|Wierk=[[Tageblatt|Escher Tageblatt]]}}&lt;/ref&gt; ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] pensionéierte Secondairesprofessser, Historiker an [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-[[Politiker]].

De Ben Fayot huet zu [[Paräis]] op der [[Université Paris-Sorbonne|Sorbonne]] an duerno um [[Institut d'Etudes politiques]] studéiert. Bis [[1984]] war hie Sproocheprofesser am ''[[Athénée de Luxembourg]]'' an um [[Institut supérieur d'études et de recherches pédagogiques|ISERP]].

== Politiker ==
Politesch huet hie sech an der LSAP engagéiert. Hie war Member vun hirem Comité-directeur [[1978]] bis [[1997]], a vun [[1985]] bis 1997 hire President.

[[1981]] ass hien an de [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]erot vun der Stad Lëtzebuerg gewielt ginn, a gouf duer all Kéier nees erëmgewielt. [[1984]] bis [[1989]] war de Ben Fayot Deputéierten an der [[Chamber]]. Vun 1999 bis 2013 ([[2004]] an [[2009]] erëmgewielt) war hien nees Member vun der Chamber.

Hie war vum 25. Juli 1989 bis den 19. Juli 1999 Member vum [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]].&lt;ref&gt;[http://www.europarl.europa.eu/luxembourg/fr/deputeseuropeens/anciensdeputes.html Les anciens Députés luxembourgeois] op der Websäit vum Europaparlament&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.europarl.europa.eu/parlArchives/mepArch/alphaOrder/view.do?language=FR&amp;id=1154 Portrait vum Ben Fayot op der Websäit vum Europaparlament]&lt;/ref&gt;

De Ben Fayot war ee vun de lëtzebuergesche Membere vun der [[Europäesch Konventioun|Europäescher Konventioun]] déi vum fréiere President vun der [[Frankräich|franséischer Republik]] [[Valéry Giscard d'Estaing]] geféiert gouf.

== Auteur ==
Hien ass Coauteur vu Franséisch-Bicher fir d'Klasse VIIe bis Ve, mä virun allem den Auteur vum Standardwierk iwwer d'Geschicht vum [[Sozialismus]] zu Lëtzebuerg an 2 Bänn (1979 an 1989). Soss huet hien eng sëllegen historesch Studie publizéiert, an hien ass reegelméissege Mataarbechter vum ''[[Tageblatt]]'' a vun aneren Zeitungen an Zäitschrëften.

De Ben Fayot ass bestuet a Papp vun 3 Kanner, dorënner de [[Franz Fayot]].

=== Publikatiounen (Auswiel) ===
* ''Sozialismus in Luxemburg''; 1. Band (bis 1940), Lëtzebuerg, 1979 &amp; 2. Band (bis am Ufank vun den 80er Joren), Lëtzebuerg, 1989.
* (mat den Historikerkolleegen [[Serge Hoffmann]], [[Jacques Maas]] a [[Raymond Steil]]), ''100 Joër sozialistesch Deputéiert an der lëtzebuerger Châmber: Dictionnaire biographique des députés socialistes à la Chambre des Députés''; Lëtzebuerg (Édition La Mémoire Socialiste), 1997; 171 S. (ill.); ISBN 2-919908-00-6
* ''100 Joër sozialistesch Partei zu Lëtzebuerg''; Lëtzebuerg, 2003.
* ''Langues, nationalité et identité nationale au Luxembourg''; in: ''400 Joer Kolléisch'', Band IV (&quot;Hommage à l'Athénée&quot;); Lëtzebuerg (Saint-Paul), 2003; Ss. 73-83.
* (ënner dem Pseudonym Le Huron), ''Chroniques d'une élection annoncée''; Lëtzebuerg (d'Lëtzebuerger Land), 2004.
* (mam [[Alex Bodry]]), ''120 Jor sozialistesch Députéiert an der Lëtzebuerger Chamber - Dictionnaire biographique des députés socialistes à la Chambre des Députés''; ergänzt Neiausgab vum Buch ''100 Joër sozialistesch Députéiert (...)''; Lëtzebuerg (LSAP-Fraktioun), 2016. 
* ''Toute la vie pour apprendre - Histoire de l'éducation des adultes au Luxembourg''; Lëtzebuerg (Édition Chambre des Salariés), 2016; 349 S. (ill.); ISBN 978-2-919888-63-4
* ''Andrée Mayrisch et l'éducation des jeunes ouvriers''; in: ''Galerie - Revue culturelle et pédagogique'' 34 (2016), Nr. 3; Ss. 361-388 (ill.).
* ''Des &quot;Associations pour l'Éducation Populaire&quot; aux &quot;Centres Culturels et d'Éducation Populaire&quot;''; in: ''[[Galerie (Zäitschrëft)|Galerie]] - Revue culturelle et pédagogique'', 36 (2018), Nr. 1; Ss. 9-30. 
* ''Jeux de pouvoir autour de l'Institut d'histoire du temps présent''; in: Luxemburger Wort, Ausgab vum 21. Mäerz 2015; S. 19 (Rubrik &quot;Analyse und Meinung&quot;).
* ''De l'ancien au nouvel Athénée'' (Erënnerungen); in: (kollektiv), ''De Kolléisch 2017'', Festschrëft (...); 2 Bänn; Lëtzebuerg (Éditions de l'Athénée &amp; Print Solutions), 2018; hei, Bd. I, Ss. 158-161.
* ''Il y a cinquante ans: La fin de la [[collation des grades]]''; in: ''Galerie'' 36 (2018), Nr. 2; Ss. 192-224.

== Literatur ==
* [[Germaine Goetzinger]] &amp; [[Claude D. Conter]] (+ 6 Mataarbechter), ''Luxemburger Autorenlexikon''; Miersch (''Centre national de Littérature''), 2007; S. 161 (1 Photo).

==Interviewen==
* (Interview mam [[Maryse Lanners]]), ''Ben Fayot, LSAP-Abgeordneter - Vom Spezialisten zum Generalisten''; in: ''Lëtzebuerger REVUE'', Ausgab vum 5. Dezember 2001, S. 19 (1 Photo).
* (Interview mam [[Pol Schock]]), [https://web.archive.org/web/20171020113441/https://www.wort.lu/de/politik/ben-fayot-im-gespraech-es-fehlt-leider-an-politischer-courage-59e866ea56202b51b13c57ad Ben Fayot im Gespräch - „Es fehlt leider an politischer Courage“] op wort.lu den 19. Oktober 2017

== Gielercher ==
* {{OCCGO|(Promotioun 2014)&lt;ref&gt;{{Citation|Titel=Compte-rendu des séances publiques n°7 - Séance extraordinaire 2013-2014|URL=https://www.chd.lu/sites/default/files/migration/ComptesRendusSeances-ListePresence/CR/Chamber_0714_internet0026.pdf|Editeur=https://www.chd.lu/|Gekuckt=14.06.2020}}&lt;/ref&gt;}}
* De Ben Fayot gouf de 26. November 2010 Laureat vum [[Prix René-Oppenheimer|René-Oppenheimer-Präis]].


== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen]]
* [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fayot Ben}}
[[Kategorie:Gebuer 1937]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Europadeputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Grand officier de l'ordre de la couronne de chêne]]</text>
      <sha1>jh3bqjdxow2bh04o0j59ud5c9x1xbgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Putty Stein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28217</id>
    <revision>
      <id>2686342</id>
      <parentid>2659839</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10072" sha1="hoyi3vne57vkx7ib2e1gwqg3whg61kv" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
[[Fichier:Gebuertsschäin Putty Stein.jpg|thumb|Dem Putty Stein säi Gebuertsschäin|260x260px]]
[[Fichier:Putty Stein a Guido Oppenheim.jpg|thumb|upright|De Putty Stein an de [[Guido Oppenheim]] examinéieren eng ausgestallte [[Guillotine]]]]
De '''Pierre Ernest Théodore Stein''', genannt ''Putty Stein'' (nom [[Zweete Weltkrich]] ''Poutty''), gebuer de [[16. Abrëll]] [[1888]] zu [[Bierg (Colmer-Bierg)|Bierg]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://query.an.etat.lu/Query/detail.aspx?ID=707294|Titel=Gebuertsschäin Nr 9|Gekuckt=04.01.2026|Datum=17.04.1888|Wierk=CT-03-02-0174 Naissances, 1880-1895 (Registre)|Editeur=Commune de Berg, Archives nationales|Säiten=S. 58|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; an der Gemeng Bierg (zanter 1991 [[Colmer-Bierg]]), a gestuerwen den [[23. Dezember]] [[1955]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Schrëftsteller, Kabarettist a Chansonnier. Hie gouf duerch seng Gedichter a Lidder op [[Lëtzebuergesch]] bekannt, déi hien, wéi den [[Auguste Liesch]], an enger zolitter Sprooch geschriwwen huet.

De Poutty Stein huet eng Rei frech oder staark antiklerikal Texter hannerlooss déi – wéi et sech erausgestallt huet – permanent onlieserlech gemaach goufen andeems déi couragéiertst Verse mat engem décke Fiederstréch duerchgestrach goufen, fir d'Nofollgerschaft virun der [[Blasphemie]] ze schützen. Leit déi dem Poutty Stein nostoungen, mengen den Auteur selwer hätt déi Texter zenséiert.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/kmj7hp/pages/19/articles/DTL270|Titel=Putty Stein Chanson Cabaret|Gekuckt=01.01.2026|Datum=11.12.1992|Editeur=d'Letzeburger Land, 39. Jg., nº 50, p. 19, Digitised by the National Library of Luxembourg|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

Bekannt Interprete vum Poutty Stein senge Wierker waren den [[Auguste Donnen]], de [[Pierre-Toussaint Stefani]], genannt Litty, de [[Léon Moulin]] an den [[Hary Haagen]]&lt;ref name=&quot;Zeimet 2015&quot;&gt;Rob Zeimet, 2015&lt;/ref&gt;.

== Liewen ==
De Pierre Ernest Théodore Stein gouf als jéngste Bouf vum Louis Bernard Stein an der Marie Hastert gebuer; hien hat nach e Brudder (Maurice 1884–1957) an eng Schwëster (Berthe 1885–1955). Seng Virnimm Pierre Ernest krut e wéi et schéngt, well säi Papp de Grof [[Péiter Ernest I. vu Mansfeld|Péiter Ernest vu Mansfeld]] bewonnert huet. Wéi e méi spéit zum Spëtznumm koum, ass net gewosst.

De Papp huet dem [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III]]. säi Privatbesëtz verwalt an d'Famill huet – sou wéi dem Papp seng Aarbecht et verlaangt huet – op verschiddene Plaze gewunnt: zu Bierg, [[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]] oder an der Stad. De Papp ass de 15. Januar 1917 wärend enger [[Klappjuegd]] un engem Schlag gestuerwen.

De Poutty Stein hat no senger Première am [[Athénée de Luxembourg|Kolléisch]] e Studium als Forstingenieur zu [[München|Münche]] gemaach, hat awer keen Ofschlossdiplom an huet vun [[1912]] un eng Zäit an enger ënneschter Karriär op der [[Natur- a Bëschverwaltung|Forstverwaltung]] geschafft. Den 1. Oktober [[1920]] ass hie bei d'[[Arbed|Arbed]] gewiesselt a war do ''Attaché à la direction générale''; en huet sech haaptsächlech ëm der Arbed hir [[Bësch zu Lëtzebuerg|Bëscher]] bekëmmert.

A senger Fräizäit war de Poutty Stein e gesellege Mënsch, dee sech gär an der [[Biergertum|Bourgeoisie]] an iwwerall do wou et lëschteg war, opgehalen huet. 1915 war hie Matgrënner vun der Kënschtler- an Ameséiergesellschaft ''[[La mansarde (Veräin)|La mansarde]]'' an ëm 1930 war hien zesumme mat sengem Frënd a Museker [[Pierre Faber]] (1900–1975) mam Duo „d'Stroossesänger“ populär.

Hien huet haaptsächlech Lidder geschriwwen an deenen hien a senger eenzegaarteger Aart a Weis beschriwwen huet, wéi hien d'Saachen, a besonnesch seng Zäitgenossen, gesinn huet. Si verziele mat engem prezisen awer brillanten Humor Geschichten iwwer Leit a Situatiounen. Et sinn dacks spatz, [[Satir|satiresch]] Texter, déi awer net déif blesséieren; se reflektéiere Liewensfreed, Optimismus, net seele mat engem Hauch [[Ironie]], si sangen iwwer Léift, an da kléngt eng duuss Melancholie, eng liicht Skepsis, an hinnen.&lt;ref&gt;Pierre Faber, ''In Memoriam Poutty Stein; kuckt: Um Spaweck''&lt;/ref&gt;

Fir dem Poutty Stein säi 45. Gebuertsdag hate seng Frënn him den 1. Juli 1933 zu [[Gréiwemaacher]] (an der Heemechtsstad vum Poutty sengem Papp) e grousst Fest organiséiert an eng Festschrëft a Form vun enger Zeitung erausbruecht; den Titel vun der Zeitung war: „Steinzeit''ung“.''

1953 gouf en aus gesondheetleche Grënn pensionéiert an ass zwee Joer méi spéit, den 23. Dezember 1955 gestuerwen.

== Wierk (Auswiel) ==
* Stein, P. ''D'Hamstler kommen!'' Luxembourg: [Impr. Huss], Répertoire Litty, op d'Weis vun ''Monsieur Trottin''
* Stein, P. ''D'Lidd vum arme Jang : op eng bekannt Weiss''. S.l: [s.n.] 1919.
* Stein, P. ''Lider vum Poutty Stein gesonge vum Aug. Donnen'' : 22. August bis 12. September. Letzeburg: P. Worré-Mertens 1920.
* Stein, P. ''Lidder''. S.l: [s.n.], 1929.
* Stein, P. ''Coluquilyrik : Lider''. Letzeburg: [s.n.], 1932.
* Stein, P.; Engels, V. ''Lidder''. S.l: [s.n.], 1929.
* Stein, P.; Faber, P. ''D'Fescher an d'Jeer : Lidder''. Luxembourg: Saint-Hubert Club, 1930. (gesammelt fir den Saint-Hubert-Club)
* ''Ëmmer owes, wann et stëll get'' op d'Weis vun ''An der Donau wenn der Wein blüht'', 1943
*  Faber, P., Stein P., Seimetz F. ''Gre'vemacher: Festkantat: ve'erstëmmege Männercho'er mat Beglédong ad libitum''. Luxembourg: P. Faber, 1951. Print.
* ''Dem Poutty Stein seng bescht Liddercher. Als Manuskript gedréckt'', 1. Oplo 1959;&lt;br&gt;dora si follgend Texter (hei alphabetesch opgelëscht):
{{Div col|cols=4}}
* Am Dengscht zu Pareis
* Am E'sléck do uewen
* Am Schumm
* An deen neischnotzge Bléck
* Appel « Gesank »
* Bauerenhochzeit
* Beim Marechen zu Bireldeng
* Breng den décken Hummer, Jang
* Champio an der Box
* Clément Frantz - Cantat
* Clivio Giorgetti
* D'Arem Nonn
* Das Lied vom echten Jägersmann
* De Bumski an ech
* De Gesank
* De Gukuk
* De Letzeburger Stodent
* De Mouer
* De Musti
* De schéine Fraceva
* De schéine Poli
* Deemols
* Déi Schnëss
* Déi ureg Zongen
* Dem Wirsch seng Wueden
* Den Arthur kuckt mech frendlech un
* Den decken Hummer
* Den Nikleeschen bei deene Groussen
* Den Tubaksdapp
* D'Fuesend
* D'Hamstler kommen
* D'Joffer van Damm
* D'Kettenhändler
* D'Klackejangen
* D'Lidd vum aarme Jang
* D'Lorchen
* D'Meedercher vu Gotzen
* D'Nengtchen
* D'Quisel
* Dréimaschin
* E bësschen Hopsassa
* Ech weess dass et aus ass
* Emmer owes
* Eng Démarche beim Här Eyschen
* Eng Stennchen
* Far em dar
* Feierowend, dir Hären
* Feuerwehr
* Fir eng Mark
* Fir zwou Mark
* Fraceva
* Frühling
* Gaardeboune-Marsch
* Get ons Gromperen
* Gräfin Elsa
* Granate - Marsch
* Gréivemaacher - Cantat
* Har Capitan
* Hari de Bari
* Haupeschjuegd
* Héilophenken
* Ich schiess den Has
* Idylle
* Jalous
* Jonggeselle-Begänknes
* Lëtzeburg
* Li-la-Loutsch
* Marjännchen-Serenad
* Mee wann
* Mei Frend de Bumski an ech
* Mir hu Geld
* National - Marsch
* Nu loss mer eent sangen
* Op der Schänzchen
* Rendez-vous per Radio
* Seng Been
* Souvenir (de Mouer)
* 't ass fir ze laachen
* 't huet leif gelaacht
* Théidor
* Triny, Triny
* Vu Cuba erëm
* Vu Pareis erëm
* Vum Heemgon
* Wann et Feierowend schléit
* Wann onse Kiischtebaam bléit
* Weber Batty, 75. Geburtsdaag
* Wéi ee freie geet
* Zeplüsch der Minnesänger
* Zwee grousseg Aan
{{Div col end}}
*1973 koum eng nei Editioun eraus. Den Titel vun deem Bichelchen ass net einfach ze definéieren: Um Réck vum Buch steet: &quot;Poutty Stein - Seng bescht Liddercher&quot; ; um Titelbild &quot;dem Poutty Stein seng bescht Liddercher&quot;.
* Aner Texter:
** Ameli
** De schielen Tun
** De Monni Zaffeli
** D'Fréijor dat réiert sech
** D'Meedche vu Lëntgen
** Manila
** Meedchen, du richs
** Nee, déi Schnëss!

En Deel vum Poutty Stein sengem literareschen Archiv gëtt am [[Centre national de littérature|Nationale Literaturzentrum]] zu [[Miersch]] versuergt&lt;ref name=&quot;Zeimet 2015&quot;/&gt;.

== Éierung ==
Fir un de Poutty Stein z'erënneren, goufen zwou Stroossen (''rue Poutty Stein'') no him genannt: 
* zënter 1995 zu [[Bierg (Colmer-Bierg)|Bierg]] (Postcode 7739)
* um [[Kierchbierg]] an der Stad Lëtzebuerg (Postcode 2554)

1996 gouf zu Colmer-Bierg am Park e Monument, dat vum [[Georges Baden]] geschaaft gouf, zu Éiere vum Poutty Stein ageweit.

== Literatur ==
* [[Guy Schons]]: ''Putty Stein 1888-1955 und die populäre Musik seiner Zeit'' Band 1, 2,3., Eegeverlag Guy Schons, 1996-1999. ISBN 2-9599911-0-9 (Bd. 1), ISBN 2-9599911-9-2 (Bd. 2), ISBN 2-9599911-3-3 (Bd. 3). Eng groussaarteg recherchéiert a presentéiert Biographie, déi en ausféierleche bléck op de Putty Stein a senger Zäit bitt.
* [[Jules Mersch (Publizist)|Jules Mersch]]: ''Les Hastert du Grund'' an der Biographie Nationale, fascicule 1962 XI, S. 25 ff. (Biographesch Eenzelheeten iwwer de Poutty Stein)
* [[Fernand Hoffmann]]: ''Geschichte der Luxemburger Mundartdichtung. (1964 a 1967)'', Dréckerei Bourg-Bourger, (Zwéi Bänn)
* Stein, Poutty, [[Romain Kohn]], und [[Roger Hilbert]]. ''Staark am Soff mee soss nët uerg: de Putty Stein a séng beschte Lidder''. Luxemburg: G. Binsfeld, 1996. Print. ISBN  2-87954-047-X
* Rob Zeimet: ''Ein literarisches Original - Satiriker, Gesellschaftskritiker, Moralist: Putty Stein vor 60 Jahren verstorben'' an [[Die Warte]] vum 3. Dezember 2015, S. 2-3

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Wikisource|:lb:Author:Poutty_Stein|{{PAGENAME}} {{Lb}}}}
{{Wikisource|:de:Putty_Stein|{{PAGENAME}} {{De}}}}
* [https://persist.lu/ark:70795/tksmrn/pages/1/articles/DTL97 In Memoriam Poutty Stein]. In: d'Letzeburger Land, 2. Jg., nº 52 (30.12.1955), p. 1. 

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

{{DEFAULTSORT:Stein Putty}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1888]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>hoyi3vne57vkx7ib2e1gwqg3whg61kv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>August Donnen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28639</id>
    <revision>
      <id>2686347</id>
      <parentid>2679420</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1112" sha1="gtv6ttzk0db85j8o1khmtnp23ci8vt1" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}
{{Infobox Biographie
|Bild=DonnenAugust2.jpg
| Auteursrechter = geschützt {{small|(bis 31.12.2026)}}
}}
Den '''August Donnen''', gebuer de [[27. August]] [[1885]] zu Lëtzebuerg, a gestuerwen den [[8. August]] [[1956]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Sänger]], [[Schauspiller]], [[Regisseur]] an [[Auteur]].

Hie war Matgrënner vum ''Lëtzebuerger Heemechtstheater'', der spéiderer ''Lëtzebuerger Operettebühn''.

Vu Beruff war hie [[Coiffer]].

== Filmer ==
* 1939 ''[[Circulez]]'', vum [[René Leclère]] mat der [[Micky Damrémont]], [[Hary Haagen]] a [[Léon Moulin]]

== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20210916130251/https://www.melusinapress.lu/read/donnen-august-e-paul/section/d8c2d227-fe30-46f7-9461-d97faedc3e1c Den August Donnen am Musikerlexikon]

{{DEFAULTSORT:Donnen August}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Sänger]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Regisseuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1885]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1956]]</text>
      <sha1>gtv6ttzk0db85j8o1khmtnp23ci8vt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uergelmanufaktur Henny Jahn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29748</id>
    <revision>
      <id>2686333</id>
      <parentid>2032932</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="705" sha1="bagnp6u859oc2bhzwmd40kv7zz3ki1v" xml:space="preserve">{{SkizzMusek}}
D''''Uergelmanufaktur Henny Jahn''' zu [[Dortmund]] gëtt geleet vun der Uergelbaumeeschterin, Beruffskierchemusekerin a Concertsorganistin Henny Jahn, déi [[1968]] gebuer gouf. Si ass d'Groussniess vum [[Hans Henny Jahnn]] (gebuer: Jahn), dem bekannte Schrëftsteller an Uergelbauer.

=== Jahn-Uergel ===
Déi Uergel, fënnef Regësteren op 2 Manualer, war d'[[Meeschterstéck]] vun der Henny Jahn a war als Choueruergel fir eng mëttelgrouss Parkierch geduecht. Se steet als Zweetuergel an der Kapell vum Marienhospital zu Dortmund-Hombruch.

== Um Spaweck ==
* [http://www.jahn-orgelbau.de/ Websäit vun der Uergelmanufaktur]

[[Kategorie:Uergelmanufakturen an Däitschland|Jahn Henny]]</text>
      <sha1>bagnp6u859oc2bhzwmd40kv7zz3ki1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686334</id>
      <parentid>2686333</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:14:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="703" sha1="c2it8dgf5f3pqgq3974u2vmi7x5w593" xml:space="preserve">{{SkizzMusek}}
D''''Uergelmanufaktur Henny Jahn''' zu [[Dortmund]] gëtt geleet vun der Uergelbaumeeschterin, Beruffskierchemusekerin a Concertsorganistin Henny Jahn, déi [[1968]] gebuer gouf. Si ass d'Groussniess vum [[Hans Henny Jahnn]] (gebuer: Jahn), dem bekannte Schrëftsteller an Uergelbauer.

== Jahn-Uergel ==
Déi Uergel, fënnef Regësteren op 2 Manualer, war d'[[Meeschterstéck]] vun der Henny Jahn a war als Choueruergel fir eng mëttelgrouss Parkierch geduecht. Se steet als Zweetuergel an der Kapell vum Marienhospital zu Dortmund-Hombruch.

== Um Spaweck ==
* [http://www.jahn-orgelbau.de/ Websäit vun der Uergelmanufaktur]

[[Kategorie:Uergelmanufakturen an Däitschland|Jahn Henny]]</text>
      <sha1>c2it8dgf5f3pqgq3974u2vmi7x5w593</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Labour Party (Vereenegt Kinnekräich)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32382</id>
    <revision>
      <id>2686284</id>
      <parentid>2682770</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T12:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>neie Labourchef, gëtt de Méindeg Premier</comment>
      <origin>2686284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="t7z5dgbf4nfsftmzao2hfhbno70ooq1" xml:space="preserve">{{Infobox Partei
 | Numm = Labour Party
 | Logo = Labour Party Wordmark.svg
 | Logobeschreiwung =
 | Faarfcode = #DC241F
 | Leeder1_Titel = Leader of the Labour Party (UK)
 | Leeder1_Numm = [[Andy Burnham]]
 | Generalsekretär = [[David Evans]]
 | Gegrënnt = 27.02.1900 (als ''Labour Representation Committee'')
 | Websäit = [https://labour.org.uk/ labour.org.uk]
 | Land = {{GBR}}
 | Memberszuel = 366.604
 | Memberszuel_Stand = Mäerz 2024
 | International Affiliatioun = Alliance progressiste&lt;br&gt;Internationale socialiste
 | Europäesch Affiliatioun = [[Partei vun den Europäesche Sozialisten]]
 | Politesch Positioun = Mëtt-lénks
 | Faarf = Rout
 | Slogan = Britain's future / Let's get Britain's future back (2024)
 | Sëtz1_Titel = House of Commons
 | Sëtz1 = {{Infobox Partei/Sëtz|412|650|hex=#DC241F}}
 | Sëtz2_Titel = House of Lords
 | Sëtz2 = {{Infobox Partei/Sëtz|172|783|hex=#DC241F}}
}}
D''''Labour Party''' ass eng [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] [[politesch Partei]]. Si ass um Enn vum [[19. Joerhonnert]] aus dem Zesummeschloss vun enger Rei lénksgeriichte politeschen a gewerkschaftleche Beweegungen entstanen. Traditionell vertrëtt si am Allgemenge sozialdemokratesch Standpunkten. Allerdéngs ass si, zanter den [[Tony Blair]] 1994 ''Party Leader'' ginn ass, méi no un de politeschen Zentrum geréckelt. Traditionell geographesch Schwéierpunkte vun der Labour Partei leien a Groussstied an den industrielle Regiounen an Nord-[[England]].

An der rezenter Vergaangenheet huet d'Labour Party tëscht 1997 an 2010 de Premierminister gestallt a war duerno an der Oppositioun. D'Partei huet dunn de 4. Juli 2024 d'Parlamentswale gewonnen a stellt zanterhier nees de Premierminister.

== Premierministere vun der Labour Party ==
* [[Ramsay MacDonald]] (1924; 1929-1931)
* [[Clement Attlee]] (1945-1950, 1950-1951)
* [[Harold Wilson]] (1964-1966; 1966-1970; 1974; 1974-1976)
* [[James Callaghan]] (1976-1979)
* [[Tony Blair]] (1997-2001; 2001-2005; 2005-2007)
* [[Gordon Brown]] (2007-2010)
* [[Keir Starmer]] (2024-2026)
* [[Andy Burnham]] (zanter 2026)

== Kuckt och ==
* [[Conservative Party (Groussbritannien)|Conservative Party]]
* [[Liberal Democrats (Groussbritannien)|Liberal Democrats]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
[http://www.labour.org.uk Websäit vun der Labour Partei] (en)

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Politesch Parteien am Vereenegte Kinnekräich]]
[[Kategorie:Sozialistesch a sozialdemokratesch Parteien]]</text>
      <sha1>t7z5dgbf4nfsftmzao2hfhbno70ooq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paul de Pidoll</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33309</id>
    <revision>
      <id>2686358</id>
      <parentid>2652492</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4770" sha1="av3i2ubutbjqkgc2lsp8p4m4jfkacij" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
De '''Paul de Pidoll''', gebuer als '''Paul Franz Karl &lt;!--Freiherr | steet net am Akt--&gt;von Pidoll''' den [[3. Abrëll]] [[1882]] an der [[Rue Wiltheim|Wiltheim-Strooss]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://query.an.etat.lu/Query/Dateien/11/D55653.pdf|Titel=CT-03-02-0847 Naissances, 1880-1883 (Registre)|Gekuckt=05.01.2025|Datum=04.04.1882|Format=PDF|Wierk=Akt 131|Editeur=query.an.etat.lu|Säiten=S. 179|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;, a gestuerwen de [[6. Dezember]] [[1954]] zu [[Biscarosse]] ([[Departement Landes]]) a [[Frankräich]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12449792j|Titel=Pidoll|Gekuckt=05.01.2025}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen Ingenieur, [[Molerei|Moler]], [[Xylographie|Xylograph]] a [[Illustrateur|Buchillustrateur]]. Hie war de Jong vum éisträichesche Konschtmoler Carl Freiherr von Pidoll zu Quintenbach an der Margaretha von Scherff (Duechter vum [[Paul de Scherff]]).

== Karriär ==
Nom Lycée zu [[Berlin]] huet de Kënschtler haaptsächlech a Frankräich, ë. a. zu [[Le Plessis-Robinson]] gelieft. Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] huet hie säin Numm a „Paul de Pidoll“ ëmgeännert&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://collections.mnaha.lu/object/mnha10125/|Titel=Stillleben mit schwarzem Krug|Gekuckt=05.01.2025|Auteur=Michelle Kleyr (Text: CC BY-NC)|Editeur=mnaha.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;. Hie war e Schüler vum [[Fernand Sabatté]], an huet zanter 1929 ë.&amp;nbsp;a. am Salon vum [[Cercle artistique de Luxembourg]] (CAL) an zu [[Paräis]] am [[Salon des artistes français]] ausgestallt. Zu Lëtzebuerg gouf hien als ee vun de wéinege „professionellen“ Kënschtler am Land ugesinn.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

An der éischter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] huet hien eng ganz Rei vu Bicher zu Paräis illustréiert.

Iwwer Joerzéngten huet de Paul von Pidoll [[Nature morte|Nature-mortë]] mat anticke Keramike gemoolt. Nieft senge bekannten Holzgravuren a geleeëntleche Portraiten oder Duerstellunge vun der Ruin vum [[Buerschter Schlass]], sinn ëmmer nees Arrangementer vun anticke Gefäässer de Sujet vu senge Biller.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

&lt;gallery widths=200px heights=200px perrow=4 caption=&quot;Beispiller vum de Pidoll sengem Wierk am Nationalmusée um Fëschmaart&quot;&gt;
Paul de Pidoll, Satyre - musicien et nymphe dans un paysage boisé, mnha11735 165439.jpg|Satyr: Museker an Nymph an enger Bëschlandschaft
Paul de Pidoll, Portrait d'homme, mnha12102 68875.jpg|Portrait
Paul de Pidoll, Ruines du Château de Bourscheid, mnha11423 68789.jpg|Ruin vum Buerschter Schlass
Paul de Pidoll, Nature morte à la cruche noire, mnha10125 277239.jpg|Nature morte mat engem schwaarze Krou
&lt;/gallery&gt;

== Privatliewen ==
De Paul de Pidoll war zweemol bestuet. 1917 huet hie sech zu Paräis mat der Textildesignerin Andrée Maybaum Mulder bestuet. Nodeems seng (den [[Nürnberger Gesetzer]] no) &quot;hallef-jiddesch&quot; Fra am [[Zweete Weltkrich]] vun den [[Nazi]]en deportéiert an am [[KZ Theresienstadt]] ëmbruecht gouf, ass hien a Frankräich, bei den [[Séi vu Biscarrosse a vu Parentis|''Étang de Biscarrosse'']] geplënnert. Do huet hie sech 1945 nees bestuet. Vu senger zweeter Fra, Marie Dambrine, krut den [[Nationalmusée um Fëschmaart]] nieft der [[Bibliothèque nationale de France|franséischer Nationalbibliothéik]] e méi klengen Deel vu sengem artistesche Wierk.

Den de Pidoll ass 1954 ouni Kanner zu Biscarrosse gestuerwen.

== Ausstellungen (Auswiel) ==
* 1923: Salon du CAL
* 1927: Salon du CAL
* 1934: Le visage du Luxembourg

=== Posthum ===
* 1985: La gravure luxembourgeoise du 20&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle
* 1989: 150 ans d'art luxembourgeois au Musée national d'histoire et d'art. Peinture et sculpture depuis 1839
* 2021: Figure in Print

==Illustratiounen ==
*''Le chemin des chats'' eng Iwwersetzung an d'Franséischt vum [[Hermann Suderman]] sengem Stéck der ''Katzensteg'' an den ''Éditions Mornay'' vu [[Paräis]] (936 Exemplaren). (Holzschnëtt)
* '' Le chemin de Velours'' vum [[Remy de Goumont]] an ''Les Éditions G.Crès &amp; Cie'' (Holzschnëtt).
*''Le Spleen de Paris'' kleng Prosagedichter vum [[Charles Baudelaire]]. (8 Schnëtter)
* ''Le Phare'' vum [[Paul Reboux]] an den ''Éditions de l'Intermédiaire du Bibliophile'' vu [[Paräis]] (Aquarellen).
* ''A Charles Forot au pigeonnier'' eng Landschaft.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Paul de Pidoll|{{PAGENAME}}}}
* [http://www.von-pidoll.com/ Websäit vun der Famill &quot;von Pidoll&quot;]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

{{DEFAULTSORT:Pidoll Paul de}}
[[Kategorie:Gebuer 1883]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]
[[Kategorie:Xylographen]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]</text>
      <sha1>av3i2ubutbjqkgc2lsp8p4m4jfkacij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:De Stamminee/Archiv2007/August</title>
    <ns>4</ns>
    <id>43244</id>
    <revision>
      <id>2686315</id>
      <parentid>2635841</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>test</comment>
      <origin>2686315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31414" sha1="96jnktxo399zkxl94s7o3gogj84plmy" xml:space="preserve">== Friess ==
Haut den Owend ...... an esou weider! Géint siwe sinn der schonns do. --[[User:Cornischong|Cornischong]] 07:18, 3 August 2007 (UTC)

== Opléisung vu Photoen ==
Soll ee beim Eropluede vu Photoen d'Opléisung esou héich wéi méiglech loossen, oder se erofsëtzen fir Späicherplaz ze spueren ?

Wéi gesäit et aus wann een e Wierk vun engem Kënschtler photographéiert dat permanent dobausse steet an dës Photo ënner der Lizenz &quot;fair use&quot; eropgelued. Muss dann d'Opléisung méi niddreg gemmaach ginn? Oder kann dat och ënnert enger anerer Lizenz verëffentlech ginn? --[[User:Fliedermaus|Fliedermaus]] 08:02, 6 August 2007 (UTC)

::Salut. 't ass net einfach eng &quot;wëssenschaftlech&quot; Äntwert ze ginn: An der Zäit ass op der de-Wiki &quot;Späicherplaz gespuert&quot; ginn, an haut hu se Timbre vu 25 KB, déi nach just gutt genuch si fir d'Leit fäerten ze doen. Ech &quot;mengen&quot;, eng Gréisst vun ca. 1 MB mat voller Opléisung misst et bréngen. Bei Biller vun 3,... MB kéinten der e puer Asthma kréien. --[[User:Cornischong|Cornischong]] 12:30, 7 August 2007 (UTC)

:::Wa mir eis e Bild ukucken mat [[]] gesi mer e Bild wat mat maximal 800 x 600 px ugewise gëtt, egal watfir eng Opléisung d'Bild ursprünglech huet. Wa mer dat selwecht Bild an en Artikel abauen, da gëtt et souguer nach méi reduzéiert (evt. op 500px oder souguer nach méi). Bei all Reduktioun falen awer Détailer vum Bild ewech, sou dass et ka virkommen dass e Bild mat ville klengen Detailen herno verschwommen oder onschaarf schéngt obschonn et mat enger ganz héijer Opléisung fotograféiert gouf.

:::Duerfir huet et kee Sënn fir Fotoen an héijer Opléisung eropzelueden. Menger Erfahrung no soll e Bild e Minimum vun 800 x 600 Pixel hunn. Ideal wier 1280 x 960 Pixel. Ech betounen awer dass ech vläicht e passionnéierte Fotograf awer kee Spezialist an der Digifotografie sinn. --[[User:Pecalux|Pecalux]] 14:29, 7 August 2007 (UTC)

Salut,

Merci fir är Äntwerten.

OK, ech kucken da fier keng Photo vun 3-4 MB méi eropzelueden. Meng lescht zwou Photoen (an den Artikelen ([[Gilberto Simoni]] an [[Axel Merckx]] ze gesinn) hunn nëmmen 400-500 KB wëll se aus méi enger grousser Photo erausgeschnëppelt goufen.

Bon ech gesinn nach ëmmer net kloer wéi dat mat den ''droits d'auteur'' ass:
* Et gi Sportler déi Agencen hunn fir hier Biller ze kommerzialiséiren. Ech wees duerfir net genee wat fir eng Lizenz ech soll bei d'Photo setzen fir an der Réi sinn.
* Da wier nach dat mat de Konschtwierker wéi Skulpturen déi permanent ënner fräiem Himmel stinn. Muss do eng fair-use-Lizenz geholl ginn, oder geet et och mat enger anerer?

Ech selwer bestinn net op ''droits d'auteur'', mä de Problem ass deen, datt eng aner physesch oder moralesch Persoun kéint esou Rechter hunn op deem wat ech photographéiert hunn.

De Pecalux schreift ''&quot;Menger Erfahrung no soll e Bild e Minimum vun 800 x 600 Pixel hunn. Ideal wier 1280 x 960 Pixel.&quot;''. De Rapport vun der Längt zu der Breet vun der Photo wier jo dann 4:3. Huet dat eng Ursaach? Oder wier et net besser e Rapport vun 3:2 ze huelen wann et méiglech ass?

--[[User:Fliedermaus|Fliedermaus]] 15:42, 7 August 2007 (UTC)

::'''Rapport 4:3 oder 3:2.'''

:: Ech hunn de Rapport 4:3 nëmmen ugi well déi meescht Digital-Kameraen hautesdags dëse Rapport knipsen a well ee normalerweis d'Opléisung vum Fotoapparat duerch d'Wiele vu ''Pixelzuel/Breet'' x ''Pixelzuel/Héicht'' astelle kann. Mee de Rapport ass eigentlech egal op der Wiki. --[[User:Pecalux|Pecalux]] 16:51, 7 August 2007 (UTC)

===Projet vum Mount===

Gudde Moien,

Ech well heimatter e Projet proposéieren bei deem jidderree matschaffe kann. E betrëfft eis direkt Noperschaft d'[[Areler Land]]. Fir ze wësse water Artikelen et schonns gëtt kuckt [[:Kategorie:Areler Land|Kategorie Areler Land]]. Fir de Moment bleiwen op der [[Lëscht vun den Uertschaften am Areler Land]] nach eng Hällewull ze beschreiwen. Och eng Parti Artikelen iwwer Naturschutzgebidder am Areler Land stinn nach op. Kuckt dofir an den Artikel [[Parc Naturel de la Vallée de l'Attert]].  

Kommentären iwwer de Projet oder aner Propose fir e Projet vum Mount sinn erwënscht.  [[User:Les Meloures|Les Meloures]] 13:01, 6 August 2007 (UTC)

:Gudde Moien. Hei meng Meenung zu dengem Projet vum Mount. (Dat selwecht gëlt och fir dem Cornischong säi Projet vun der Woch iwwer den Ingmar Bergmann).
:Ech hu näischt derdergéint, wann Dir e Projet vun der Woch oder vum Mount hei an d'Fenster stellt. Ech hunn awer eppes dergéint wann Dir deenen aneren wëllt octroiéieren watfir Artikelen se solle schreiwen. Ech perséinlech, ech widderhuele mech, schreiwe nëmmen Artikelen wann:
::1. ech Zäit hunn,
::2. ech Loscht hunn,
::3. ech Zäit genuch a Loscht hat fir en Artikel anstänneg ze recherchéieren,
::4. et en Artikel ass dee mech intresséiert a wou ech evt. e bëssen eppes dervu verstinn.
:Ech wënschen Iech trotzdeem vill Succes mat äere Projeten. --[[User:Pecalux|Pecalux]] 13:36, 7 August 2007 (UTC)

== Lëtzebuergesch Wikibooks ==

While looking through all the Wikis currently run by Wikimedia to find those which are only used by spambots, I came across the [[:Wikibooks:lb:Haaptsäit|Lëtzebuergesch Wikibooks]]. That one was created in 2004, but so far did not get any real activity. If there is still noone from the Lëtzebuergesch community interested in working on a Wikibooks, I will propose that one to be [[:m:Proposals for closing projects|closed]] for the time being - it can be reactivated later when there editors for it. [[User:Ahoerstemeier|Ahoerstemeier]] 11:07, 8 August 2007 (UTC)

== Iwwer Afen, Adleren an Emmerdeuren ==
No deem Getricks mat dem Afenadler, dee guer net esou heescht, deen hei d'Zäit &quot;gräife&quot; kënnt, wäert an nächster Zäit all Pseudoartikel, dee mär virun d'Aeliicht kënnt, direkt geläscht ginn. Ob et eppes bréngt, fir op all Kéipchen en &quot;iwwerschaffen&quot;-Stempel ze pechen ass eng aner Fro. Mat deem Stempel kritt anscheinend &quot;en aneren&quot; de Staffelbengel an de Grapp.

== Grouss oder Kleng ? ==

De Problem mat der Grouss- a Klengschreiwung am Numm vu Federatiounen, Vëloscourssen, Schoulgebäier, Institutiuonen ... hat ech scho méi dacks. Net rar ännert dat vu Publikatioun zu Publikatioun. Mee wat ass da richteg a wat ass falsch? Ech hunn d'Impressioun dat meeschtens déi Persoun déi den Text just schreift, esou schreift wéi et him an de Kapp kent. E Linguist, e Graphiker an en Technokrat hu warscheinlech verschidden Meenungen wei een den Numm schreiwe soll.

Thoreretesch misst een sech jo op d'Statuten baséieren, wéi se am Mémorial publizéiert goufen. Abbee, do steet bei der Statutenännerung vun der FLDE déi 2007 am [[http://www.etat.lu/memorial/memorial/2007/C/Pdf/c1047046.pdf#Page=14 Mémorial]] publizéiert gouf:

''Art. 1 er . La société porte la dénomination FEDERATION LUXEMBOURGEOISE DES ECHECS, en abréviation «FLDE», association sans but lucratif.''

Da misst een dat jo &quot;FEDERATION LUXEMBOURGEOISE DES ECHECS&quot; schreiwen, oder net?

Ech froe mech ob et net am beschte wier fir bei all Federatioun den éischte Buschtaf vun all Wuert (ausser &quot;de&quot;, &quot;des&quot;, &quot;du&quot;, &quot;et&quot; ...) eenheetlech grouss ze schreiwen an de Rëscht kleng, aplaz bei all Federatioun an honnert Dokumenter sichen ze goen an dann nach net ze wëssen wéi et da richteg ass.--[[User:Fliedermaus|Fliedermaus]] 17:01, 10 August 2007 (UTC)

:Salut,

:De Mémorial schéngt sech selwer net eens ze sinn. Als Iwwerschrëft steet do:

:FLDE, Fédération Luxembourgeoise des Echecs, Association sans but lucratif.


:op der Websäit vun der Federatioun steet '''Fédération luxembourgeoise des échecs'''

:Solle mer elo de Frang geheien

:[[User:Les Meloures|Les Meloures]] 17:20, 10 August 2007 (UTC)


Salut,

''&quot;op der Websäit vun der Federatioun steet ''Fédération luxembourgeoise des échecs&quot;'' Richteg, mee och &quot;© 2007 Fédération Luxembourgeoise des échecs&quot;''. 

Am Mémorial gëlt dat wat am Artkel 1 steet.

''&quot;Solle mer elo de Frang geheien&quot;''. Misst een net schon e Wierfel hu bei all deene Méiglechkeeten?

Ech hu jo e Virschlag fir eng allgeméng Léisung gemaach. Et ka jo sinn dat nach een oder den aneren en anere Virschlag huet.--[[User:Fliedermaus|Fliedermaus]] 17:35, 10 August 2007 (UTC)

::Jo, jo, hei, ech: Mar kucke mer no dem Originalnumm vum Escher Schachclub, an iwwermar no deem vun de Bouneweeger, .......--[[User:Cornischong|Cornischong]] 20:58, 10 August 2007 (UTC)

::::1. Domm Bemierkunge bréngen eis net weider.

::::2. Wa mer schonn Titelen a franséischer Sprooch acceptéieren, well dat evt. den offiziellen Numm vum Veräin ass, da kinnte mer eis jo un de Konventioune vun eise franséischsproochege Wiki-Komeroden orientéieren. Déi schreiwen alles kleng ausser dem éischte Buschstaf an de Nimm. [http://fr.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Conventions_typographiques#Majuscules_.28ou_capitales.29 Kuck hei].

::::3. Musse mer net och un deen denken, deen op eiser Wiki eng Informatioun sicht? Beispill: De (Jemp) sicht Informatiounen iwwer d'lëtz. Schachfederatioun. Da gleewen ech net dass hien an d'&quot;Sichen&quot;-Këscht schreift:  &quot;Fédération luxembourgeoise des échecs&quot;, mee éischter &quot;Schach&quot;. Ech well domat soen dass déi néideg Redirecte musse geschaf ginn fir de (Jemp) op déi Säit ze lotsen, déi hien intresséiert. Meeschtens ass et jo esou dass all Organisatioun säin offizielle Numm huet, awer kee Mënsch dëse Numm kennt oder benotzt. --[[User:Pecalux|Pecalux]] 05:47, 11 August 2007 (UTC)


:Ma dat klappt wonnerbar
:Ech hunn an der Sichkëscht Schach aginn an du koum ech och op d'Säit '''[[Schach]]''', an ënnen op deeër Säit ass ee Kapitel '''Kuckt och''' an do steet e Link op d'Federatioun. [[User:Les Meloures|Les Meloures]] 06:24, 11 August 2007 (UTC)

::::Ma da kann ech jo berouegt sinn. --[[User:Pecalux|Pecalux]] 07:17, 11 August 2007 (UTC)

::&quot;Domm Bemierkunge bréngen eis net weider.&quot; 't ass genee dat, wat ech mer och geduecht hunn; soss hätt ech net ugefaangen, d'Nimm vun de Clibb mol endlech am Artikel à jour ze setzen, wat zënter engem halwe Joer kee gemaach huet.  --[[User:Cornischong|Cornischong]] 07:47, 11 August 2007 (UTC)

== Eng Koppel Pefferkären ==
&quot;Category:Uertschaften am Arrondissement Épernay&quot; gouf geläscht&quot; liesen ech bei 17.58 Auer. An als Erklärung &quot;-&gt; Keen Ënnerscheed mat Arrondissementer)&quot;. Ech verstinn dobäi e puer Saachen net. Zënter e puer Méint krepéiert sech de Les Meloures mat franséischen Uertschaften, Gemengen, Arrondissementer an deeës Geméch. Wéi ass et ze verstoen, datt &quot;op eemol&quot; d'Briséis op deeselwechte Vëlo spréngt, an dobäi an eng aner Richtung pedalléiert? Ouni een eenzegt Wuert vun Erklärung fir deen, dee sech, wéi scho gesot, zënter enger gudder Zäit domat krepéiert. Datt et dann esou wäit kënnt, datt &quot;gouf geläscht&quot; do steet an et sech anscheinend domat soll hunn. Mee, verstéi kee mech falsch; virun enger Zäitchen hunn ech et beklot, datt eng Iwwermooss vun Edite sech exklusiv ëm Kategorien an ëm administrativ Ënnerdeelunge vu Frankräich dréit, ofgesi vu Gelinks. - Haut huet een, deen nach net vill Artikele vu sech ginn huet, ugefaangen, Schantercher zouzemaachen, déi him anwscheinend ze laang op waren. Neen, neen, net fir dru weider ze schreiwen, ma jëmmen a gewëss. Aus Rücksicht op esou Fäll hunn ech léiwer mol meng Schantercher de presséierte Schreiwer zougänglech gemaach. Ech hat elt geduecht, wann deen nëmmen eppes mécht, wann en Zäit huet oder wann e Loscht huet, &quot;da méchst de dat och esou an du hëls der Zäit fir Artikelen&quot;. Ech déit besser drun, meng Arbechtsmanéier de Schantercheskréimer hiren Tournéeën upassen a mäi Geschreifs méi kuerz faassen. Da fält et manner op. --[[User:Cornischong|Cornischong]] 23:23, 15 August 2007 (UTC)

=== Droit de réponse ===
Haut huet een, alt nees eng Kéier, eng gutt Geleeënheet verpasst fir sech '''net''' ze blaméieren: Virunn e puer Méint huet deeselwechte Mataarbechter sech hei beschwéiert dass verschidde Schantjensschëlter ze laang am Artikel stéingen an doduerch potentiell Auteuren géifen ofhalen. An elo beschwéiert e sech dass ech Schantercher (dat sin der méi) zoumaachen. Tatsach ass, dass ech just 1 (een) Schantjen zougemaach hunn. Mee leider war et een, deen de Cornischong virunn 66 Deeg opgemeet hat a warscheinlech vergiess hat. Fazit: Op der lb:Wiki däerfs de a sollst de alles verbesseren wat kann oder soll verbessert ginn, awer looss d'Fangeren ewech vum Cornischong sengen Edits. Deen Här ass net frou wann en an de Frack getrëppelt kritt. --[[User:Pecalux|Pecalux]] 04:23, 16 August 2007 (UTC)


==Wosst Dir schonns...==
...datt mer op eiser Haaptsäit, am Géigesaz zu deene meeschten anere Wikie, keng Rubrik ''Wosst Dir schonns...'' hunn, déi d'Leit virwëlzeg maache sollt?

Kuckt emol [[User talk:Zinneke/Wosst Dir schonns|déi heiten Diskussiounssäit]] an natierlech déi Säit, déi ech derzou gezwafft hunn.

Avis aux amateurs...

--[[User:Zinneke|Zinneke]] 17:03, 17 August 2007 (UTC)


== Wopen ouni Schniewel a Féiss ==
Op mengem Trëppeltour duerch d'Wikie sinn ech op eppes geckeg Interessantes gestouss: An der de-Wiki op de Lemma &quot;Merlette&quot;, deen net interwikiverlinkt ass. Als Beispill steet de Wope vun der lëtz. Gemeng Hengescht op deem souguer zwou deeër Déngen drop sinn. An awer stinn déi och an der en-Wiki ënner &quot;Martlet&quot;. Iwwregens ass den Text an de de-Wiki e bësse &quot;komesch&quot; am Verglach mat deem aneren. Weess doriwwer ee méi???? Gëtt et vläicht e lëtzebebuergescht Wuert fir déi Saach?  --[[User:Cornischong|Cornischong]] 20:59, 17 August 2007 (UTC)

Salut,

Aus der Banque du blason

Merlette: 
- Petite figure représentée par un oiseau stylisé, vu de profil et dépourvu de bec (à partir du XVe siècle) et de pattes.

Mer si leider net ganz dichteg an den heraldeschen Ausdréck op lëtzebuergesch. Eng Merlette wier jo eng kleng Mäerel.  [[User:Les Meloures|Les Meloures]] 21:07, 17 August 2007 (UTC)

== Gemengen a Frankräich ==

Bonjour,

Ech hunn de Moie bei engem kuerze Besuch op der Wikipedia festgestallt datt an den Artikele vu franséische Gemengen nei Informatiounskëschte gebraucht ginn. 

Ech ka mer virstellen dat do een oder e puer sech eng grouss Aarbecht op de Bockelgeluecht hunn fir déi all z'änneren.

Ech wollt just bemierken datt mer eppes, aussser der Faarf, net sou gutt un den neie Këschte gefällt. Dat ass datt bei de Gemengen d'Fläch a km² ausgedréckt gëtt. 

Wann d'Wiki och fir normaldenkend Leit soll sinn, ass op deem Niveau  d'Ugab vun ha gebräichlech.

Kleng Propriétéite ginn an Aren ausgedréckt, méi grousser wéi d'Fläch vu Bauerebetriber a Gemengen an ha. Am allgemengen gëtt eréischt vun engem Niveau vun iwwer 10.000 ha a km² gerechent. Dëst huet dermatter ze dinn datt eréischt bei méi grousse Flächen, d'Plazen hanner dem Komma net méi sou an d'Gewicht falen.

Meng Zäit erlaabt mer leider net méi dacks op der Wiki present ze sinn, mee d'Pensioun kënnt doutsécher eng Kéier, an da kann dat sech änneren. Bis dohinner wënschen ech de Mataarbechter vun der Wiki nach vill Courage an Ausdauer.  [[User:Pierrenilles|Pierrenilles]] 06:00, 19 August 2007 (UTC)


:Gudde Moien,

:Zwou Saachen hunn ech just ze soen:

:1) Ech fannen dat de Pierrenilles dat richteg gesäit. Et ass kee Mënsch am ganze Land dee seet d'Gemeng huet 1,7 km². Wann do steet 170 ha ass dat fir jidderee fläissend liesbar an e brauch sech och net am Kapp ëmzerechne wéivill ha dat sinn. Wa mer net schreiwe wéi d'Leit et gutt verstinn ass d'Saach ëmsoss.
:2)Ech mierken datt elo an de Këschte vun de Kantonen nees eng Ännerung gemaach gouf a guer keng Informatioun doriwwer gemaach gouf. Fir mech ass d'Saach an deem Fall ganz kloer. Do wëllt een d'Wiki am Alleingang vun ënne bis uewen ëmkrempelen. Ma da soll en dat maachen.  Ech hunn elo eng 200 Artikelen déi ech mer Word vibereed hat fir se eng Kéeir Nuets beieneen eran ze setzen elo fir zweet ëmgeännert. Eng drëtte Keier maachen ech dat net méi an hunne se dofir och elo all geläscht, an ech paken déi och ni méi unn.  Iwwerhaapt mellen ech mech net méi op der Wiki bis dee ganzen Zirkus do fäerdeg ass.   [[User:Les Meloures|Les Meloures]] 08:01, 20 August 2007 (UTC)

A genee dofir gëtt ët 1. Templates, fir datt esou Saachen nëmmen nach eemol musse geännert ginn, an net an 120 Artikelen. A genee dofir ersetzen ech an alllllllllll Artikel déi statesch Këscht duerch eng Template. Wisou d'Saachen a km2 do stinn ass ganz einfach, den Template ass vun de Fransouse geklaut, a si hunn alles a km2 gehat. --[[User:Briséis|βρισεισ]]&lt;sup&gt;[[User_talk:Briséis|Disk]]&lt;/sup&gt; 14:47, 20 August 2007 (UTC)

== Iwwer den Autismus an de Sout ==
Ech liesen aus dem Les Meloures sengem Text vun uewendriwwer eng ferm Roserei eraus. Op watfir eng Ännerung hie sech berifft, weess ech net, mee: &lt;br&gt;
Et sinn a leschter Zäit vill ze vill Aktioune gelaf, déi eng grouss Reperkussioun op de Contenu vun der lb.Wiki hunn, an déi ouni datt deen, deen dat lancéiert huet, Récksprooch mat iergendengem geholl hat. Mer hate viru kuerzer Zäit e komesche Vull hei am Asaz, deen och wollt d'Wiki-Welt bonzënne-bonzuewe stellen ouni sech ëm de Rescht vun der Welt ze këmmeren. Wéi dee gesot krut, mer déite besser, mol deenen aneren hir Meenung ze liesen, huet en de Beleidegte markéiert an d'Dier gejummt. Mer (naja) hunn a leschter Zäit méi wéi zwee Drëttel vun den Editen ufranséisch Arrondissementer, Regiounen, asw. gehaangen. Dat wier vläicht ze verwuëssen, mee dat Gedeesems mat all halleft Joer dat Ganzt nees ëmkniwwelen kann net produktiv sinn. Nodeems ech et schonns e puermol hei ernimmt hunn (!!!) wonnert et mech, datt dat alles sou autistesch iwwer d'Bühn geet.  &quot;Ma da soll en dat maachen.&quot; mengt de Les Meloures. Neen, mengt de Cornischong: Bei Saachen, déi wichteg Deeler vun der lb-Wiki änneren, muss et méiglech sinn, dat kuerz virzestellen an deenen aneren, d'Méiglechkeet ze ginn, hire Pefferkär ze schreiwen. Wa mer dat net fäerdeg bréngen, da gëtt et sou lues quokeleg, fir et emol ganz diplomatesch auszedrécken.  --[[User:Cornischong|Cornischong]] 08:26, 20 August 2007 (UTC)

== Iwwer Skizzen ==
Iwwer ee Joer, nodeems d'de-Wiki mat de &quot;Skizz&quot;-Këschtercher opgehalen huet, goufen hei nach Dausende Billercher dra gesat. (Ee vun deenen, déi dat an Dosene vu Stonnen (!!) wollten duerchzéien, huet iwwregens duerno de Rescht Geescht opginn.) Datt eppes, dat zwéi Sätz huet, kenn Artikel ass, mee eppes wéi eng Skizz, liicht dach deem Leschten an. Ech hunn elo net gefuerdert, déi Billiskëschtercher sollen an engem Dosene-Stonnen Amoklaf geläscht ginn!!! Ech froe just, ob dat Déngen do soll weidergefouert ginn, an net no an no, bei Geleeënheet, soll an de Lokus trëppelen. --[[User:Cornischong|Cornischong]] 08:43, 20 August 2007 (UTC)

:Aus genee deenen Iwwerleeungen - dass jidderengem misst aliten, datt en &quot;Artikel&quot; aus just 2 Sätz roueg zu engem &quot;richtegen&quot; ausgebaut ka ginn, an et dofir net néideg ass, dat extra dohinner ze schreiwen - hunn ech zënter enger Zäitchen déi Këschtelchen ewechgelooss, wann ech zB Kuerzbiographien um Fléissband geschriwwen hunn, fir Lëschte manner rout ze hunn.

:A wéi de Cornischong wëll ech prophilaktesch dokumentéieren, datt déi Artikelen, déi esou eng Skizze-Këscht hunn, dës roueg behale sollen (et sief, et baut een de Artikel esouwäit aus, datt se hir Daseinsberechtegung verluer huet) an elo kee sech opgefuerdert fille soll, déi all erëm ewechzemaachen.

:-~Zinneke.

== Änneren op der lëtzebuergescher Wikipedia ==

Sou lues hunn ech es och genuch. Egal wat een hei mécht, ass ët falsch. Eng Template asetzen, well dat d'ganz Saach ëmmer méi einfach mécht, fir datt z.B. all Këschten zu engem Thema d'selwecht ausgesinn, amplaz iwwerall de komplette Code vun enger Tabell ze kopéieren, deen ee mol net onbedéngt versteet, nee. Ordnung a Kategorie maachen, déi schlëmmer wéi net opgeraumt sinn, nee. Alles dat ass ni gutt genuch. Ausser ët sicht ee sech wierklech eng Kategorie eraus, wou och sécher keen aneren sech dofir intresséiert, dann ass alles erlaabt. Änneren op der Lëtzebuerger Wikipedia ? Ëm Gottes wëllen, direkt fillt sech ee getraff. Änneren ass op all Wikipedia dat normalst vun der Welt. Datt och Këschte sech änneren, ass och genee sou normal. Op all Wikipedia. Ausser bei de Lëtzebuerger. Jiddferee kacht seng Zopp, a gare la mine een anere mengt e wéilt hëllefen. Da gëtt een nëmme vernannt, alles ass Schissi, Kaarte sinn ze grouss, awer am gläichen Otemzuch kënne Fotoe vu Kierchen net grouss genuch sinn.

Dat bréngt entweder Leit, déi net laang derbäi sinn dozou, iwwerhaapt näischt méi ze maachen, si trauen sech jo emol net, si gi souwisou nëmmen ugegranzt. Oder Leit, déi ewell ganz laang derbäi sinn, an déi wierklech gäeren eppes op der Wiki bastelen, nëmmen nach an hirem eegene Rayon ze wurschtelen, fir datt se jo kengem op d'Féiss trëppelen. Datt Kategorie wéi Groussbritannien dobäi fuerchtbar ausgesinn, mir soll ët egal sinn, ëmmerhinn kéint jo ee mengen, en hätt dat fir sech beusprocht, also loosse mer et einfach sinn, a bleiwe bei de franséische Revoluzzer, déi keen interesséieren, a wou een änneren däerf !

--[[User:Briséis|βρισεισ]]&lt;sup&gt;[[User_talk:Briséis|Disk]]&lt;/sup&gt; 15:15, 20 August 2007 (UTC)


===Ordung a Kategorie maachen déi méi schlëmmer wéi net opgeraumt sinn, nee.===

Hei hannen drun da just ee Beispill vum Kategoriebaam bei de franséischen Uertschaften wéi e bis virun e puer Deeg war.

*Uertschaften a Frankräich, no ënne weidergeleet op
**Uertschaften an der Regioun xxx, no ënne weidergeleet op
***Uertschaften am Departement xxx, no ënne weidergeleet op
****Uertschaften am Arrondissement xxx.

Lo stellen ech d'Fro: wou ass do d'Onuerdnung.

Fir de Moment kréie Gemengen d'Kategory Uertschaft ewech geholl obschonns decidéiert gouf datt wann d'Gemeng net ausschliislech eng Gemeng mat engem aneren Numm ass, se och soll d'Kategorie Uertschaft kréien well et ass jo eng.

D'Direktiven op den anere Wikie sinn fir een Artikel an déi niddregst Kategorie ze setzen. 

Awer wat maache mir ? Mir setzen se an déi niddregst an nach an déi uewendriwwer an déi se jo souwisou weidergeleet gëtt. Do stett da mir d'Logik.

Op d'Këschte kommen ech an 10 Minuten zréck.  [[User:Les Meloures|Les Meloures]] 16:03, 20 August 2007 (UTC)

===Kantonskëschten===
{| align=&quot;right&quot; border=&quot;0&quot; rules=&quot;all&quot; width=&quot;340px&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot;  style=&quot;margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #e3e3e3&quot;  |'''Canton de Clisson'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:3px solid gray;&quot; |
|-
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| '''[[Lëscht vun de Länner vun der Welt|Land]]''': || {{FRA}}
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| '''Regioun''': ||[[Fichier:Wopen-Pays-de-la-Loire.png|30px]] [[Pays de la Loire]]
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| '''[[Lëscht vun de franséischen Departementer|Departement]]''': ||[[Fichier:Blason département fr Loire-Atlantique.svg|30px]] [[Departement Loire-Atlantique|Loire-Atlantique]] 
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| '''Arrondissement''': || [[Arrondissement Nantes|Nantes]]
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| '''Gemengen''': || 7
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| '''Haaptuert''': || [[Clisson]]
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| '''Awunner''': || 18.389 &lt;small&gt; 1999&lt;/small&gt;
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| '''Fläch''': || 123,96 km²
|}__NOTOC__

Fir de Moment hu mer dräi Zorte Kantonskëschten. Ech hun vun all Zort eng hei dra geknäipt. 

Déi éischt war emol esou gemaach ginn nodeems gefrot gi war fir en Template ze kréien, awer kee Mënsch reagéiert huet. 

Dunn huet D'Farw engem net gefall an och d'Tatsach datt et keen Template war.


Dat ass dann alles schéin a gutt awer an deenen 150 Kantonen déi scho mat dem éischten neien Template gemach Goufe geseet dat elo esou aus:

===Template===
Du gouf en Template gemaach (Këscht Nummer 2) dee gesouch dunn esou aus:
{| align=&quot;right&quot; rules=&quot;all&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot;  style=&quot;margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; background-color: #f3fff3&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: #ddffdd&quot; |
{| style=&quot;background: #ddffdd&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;300px&quot;
| padding=0px|
| style=&quot;background: #ddffdd&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;300px&quot; |'''{{{Numm}}}'''
| padding=0px|
|}
|-----
| '''[[Lëscht vun de Länner vun der Welt|Land]]'''
| {{FRA}}
|-----
| '''[[:Kategorie:Regiounen a Franräich|Regioun]]'''
| {{{Regioun}}}
|-----
| '''[[:Kategorie:Departementer a Frankräich|Departement]]'''
| {{{Departement}}}
|-----
| '''[[:Kategorie:Arrondissementer a Frankräich|Arrondissement]]'''
| {{{Arrondissement}}}
|-----
| '''[[Gemeng (Frankräich)|Gemengen]]'''
| {{{Gemengen}}}
|-----valign=&quot;top&quot;
| '''[[Code Insee|Code cantonal]]'''
| {{{Code}}}
|-----
| '''[[Chef-lieu]]'''
| {{{Chef-lieu}}}
|-----
| '''[[Fläch]]'''
| {{{Fläch}}} km²
|-----
| '''[[Bevëlkerung]]'''
| {{formatnum:{{{Bevëlkerung}}}}} Aw. &lt;br&gt;&lt;small&gt;({{{Bevëlkerungsdatum}}})&lt;/small&gt;
|-----
| '''[[Bevëlkerungsdicht|Dicht]]'''
| {{{Bevëlkerungsdicht}}} Aw./km²
|}


====Neien Template====
Duerno gouf an deem Template eng Ännerung gemach an den Template gesäit elo esou aus: 

{{Infobox Kanton a Frankräich
 | Numm               = a
 | Regioun            = [[a]]
 | Departement        = [[a]]
 | Arrondissement     = [[a]]
 | Gemengen           = a
 | Code               =a
 | Chef-lieu          = a
 | Fläch              = a
 | Awunner            = a
 | Datum              = 1999
 | Bevëlkerungsdicht  = a
}}


Dat ass alles schéi a gutt awer an deene Kantonen déi nach mat der Versioun virdru gamaach goufe gesäit et elo sou aus.  Et gesäit e gutt datt d'Awunner zuel veschwonnen ass.

{{Infobox Kanton a Frankräich
 | Numm               = Canton de Delle
 | Regioun            = [[Franche-Comté]]
 | Departement        = {{Belfort}}
 | Arrondissement     = [[Arrondissement Belfort|Belfort]]
 | Gemengen           = 10
 | Code               =  90 02
 | Chef-lieu          = [[Delle]]
 | Fläch              = 23,2
 | Bevëlkerung        = 10 873
 | Bevëlkerungsdatum  = 1999
 | Bevëlkerungsdicht =
}}


Wann dat keen Duercherneen ass da froen ech mech wat es ass.  [[User:Les Meloures|Les Meloures]] 16:30, 20 August 2007 (UTC)

::Dovunner ogesinn datt d'Fläch virun der Awunnerzuel steet wat u sech net sou wichteg ass, just deen deen d'Artikel mécht, an d'Donnée bei d'Fransouse knäipe geet neit méi einfach Rei fir Rei ofschreiwe kann, mee all Kéiers muss oppassen datt e sech net verhaspelt. 

::Den Iesel deen bis elo ronn 1200 deeër Artikele gemaach ass och ze domm fir dorop opzepassen, kann een natierlech och soen.

::A wann da Bemierkunge gemaach ginn gëtt net fir 2 Sou reagéiert an einfach wéi e Bulldouser weidergefour.  [[User:Les Meloures|Les Meloures]] 16:38, 20 August 2007 (UTC)

[[User:Les Meloures|Les Meloures]] 16:38, 20 August 2007 (UTC)

D'Awunnerzuel war verschwonnen, well am Template eng Ännerung gemaach gouf, awer net iwwerall d.h. do war e Problem mat de Valeuren deen ech verbessert hunn... Mee gutt, ech hale mech elo ganz hei eraus, egal wat een hei mécht ass net gutt, ech hunn absolut keng Loscht méi. An deem Sënn, eddi lëtzebuergesch Wikipedia. --[[User:Briséis|βρισεισ]]&lt;sup&gt;[[User_talk:Briséis|Disk]]&lt;/sup&gt; 18:42, 20 August 2007 (UTC)

== Alles op Lëtzebuergesch oder wat? ==
Bis elo si mer hei net schlecht gefuer mam Lëtzebuergeschen. Fréier ass alles, dat net op Lëtzebuegesch war, geläscht ginn. An elo? --[[User:Cornischong|Cornischong]] 12:40, 23 August 2007 (UTC)

::Et goufen e puer Bemierkunge vu mir an den [[Talk:Val Langehegermann]] geschriwwen, loosse mir emol kucken op eng Reaktioun kent.--[[User:Fliedermaus|Fliedermaus]] 13:10, 23 August 2007 (UTC)

o.k.:-)) --[[User:Cornischong|Cornischong]] 14:17, 23 August 2007 (UTC)

==Betawiki: better support for your language in MediaWiki ==
Dear community. I am writing to you to promote a special wiki called [http://nike.users.idler.fi/betawiki/Etusivu Betawiki]. This wiki facilitates the localisation (l10n) and internationalisation (i18n) of the MediaWiki interface. You may have changed many messages here on Wikipedia to use your language for your language profile, but if you would log in to for example the English language Wiktionary, you would not be able to use the interface as well translated as here.

If you wish to contribute to better support of your language in MediaWiki, as well as for many MediaWiki extensions, please visit [http://nike.users.idler.fi/betawiki/Translating:Intro Betawiki], [http://nike.users.idler.fi/dev/?title=Toiminnot:Kirjaudu_sis%C3%A4%C3%A4n&amp;type=signup&amp;uselang=en create an account] and [http://nike.users.idler.fi/betawiki/Betawiki:Rights request translator priviledges]. You can see the current status of localisation of your language on [[meta:Localization_statistics|meta]] and do not forget to get in touch with others that may already be [http://nike.users.idler.fi/betawiki/Translating:Languages working on your language on Betawiki].

If you have any further questions, [[:nl:Overleg gebruiker:Siebrand|please let me know on my talk page on the Dutch Wikipedia]]. We will try and assist you as much as possible, for example by importing all messages from a local wiki for you to start with.

You can also find us on the Freenode [[:en:Internet Relay Chat|IRC]] network in the channel #mediawiki-i18n where we would be happy to help you get started.

Thank you very much for your attention and I do hope to see some of you on [http://nike.users.idler.fi/betawiki/Etusivu Betawiki] soon! Cheers! [[:nl:User:Siebrand|Siebrand]] ([http://nike.users.idler.fi/betawiki/K%C3%A4ytt%C3%A4j%C3%A4:Siebrand Betawiki user page]) 17:39, 26 August 2007 (UTC)

== Gedeesems ==
Mer kruten zwéin Artikelen vun der selwechter IP hei dragesat, vun deenen ee méi lusch ass wéi deen aneren: den [[Geoffrey Grey]] an den [[Dominique Enon]]. Beim &quot;Enon&quot; huet sougutt wéi all Wikipedia dat Déngen nees geläscht, mee dem Grey säi bleift z.B. an der de stoen. Ech sinn dofir, se allebéid ze läschen, dann hu mer endlech déi Rëff geheelt. Wat seet d'Vollek?

:Menger Meenung no, kann een déi zwee Artikele läschen. (Ech hat jo och schon op den Diskussiounssäite vu béide &quot;Museker&quot; mäi Kommentar ofginn.)--[[User:Fliedermaus|Fliedermaus]] 11:20, 28 August 2007 (UTC)

:Ouni grousst Gedeessems Läschen, dann ass Rou. Ween onbedingt gär Gedeessems hätt, kinnt säiten- a stonnelaang iwwer Critèren, wéi &quot;Relevanz&quot; ze definéieren ass, diskutéieren: Wéivill muss ee gemoolt hunn, datt een als &quot;Moler&quot; an der Wiki figuréieren däerf? Wéi gutt en Instrument spillen? Wat heescht &quot;bekannt&quot;? Mee dono ass et mer elo net hei. Stieche mer eis Energie léiwer an d'Artikelschreiwen. --[[User:Zinneke|Zinneke]] 12:02, 28 August 2007 (UTC)

::A, kloer Wierder hat ech schonns ëmmer gär. --[[User:Cornischong|Cornischong]] 12:15, 28 August 2007 (UTC)

::Läschen, bei de Fransouse schreift den Trulli datt emol Gemeng wou e soll gebuer sinn, keng Trace vun him huet . [[User:Les Meloures|Les Meloures]] 12:44, 28 August 2007 (UTC)</text>
      <sha1>96jnktxo399zkxl94s7o3gogj84plmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aurelio Sabbatini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43308</id>
    <revision>
      <id>2686383</id>
      <parentid>2638997</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2933" sha1="n1cjo63mo1wbyvm66ym6emulzanmx49" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
 |Kanner = Bettina Sabbatini]]&lt;br&gt;Béatrice Sabbatini
}}
Den '''Aurelio Sabbatini''', gebuer den [[20. Juli]] [[1909]] zu [[Esch-Uelzecht]], an och do gestuerwen de [[7. Juni]] [[1987]], war e [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Sculpteur.

Hien huet am Holz, [[Marber]], Steen a [[Keramik]] geschafft. Hien hat d'[[Meeschterprüfung]] als ''sculpteur sur pierres''.

[[1948]] huet hien de [[Prix Grand-Duc Adolphe]] kritt.

Den Aurelio Sabbatini war mat der Agnese Brancaleone bestuet. Hie war de Papp vun der [[Bettina Sabbatini]] an der Béatrice Sabbatini.

== Wierker (Auswiel) ==
[[Fichier:Lëtzebuerger Consolatrix 1972.jpg|miniatur|333x333px|Vun de &quot;Bellunesi di Lussemburgo&quot; gestëft]]
[[Fichier:Schwéidsbengen, torcular calcavit Dominus.jpg|thumb|250px|''Torcular calcavit Dominus &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;virgini filiae Iuda&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;''. De Relief &quot;Christus dämmelt am Kelter&quot; gouf 1957 baussen um 'alen' Tuerm vun der [[Kierch Schwéidsbeng|Schwéidsbenger Kierch]] ubruecht.]]
[[Fichier:Kiirch zu Gron (Provenz BELLUNO, IT), gebaut 1960-61.jpg|miniatur|250px|Relieffer zu Gron]]
* D'Monument fir den [[George S. Patton]] mam Aadler drop, um [[Square Patton#Monument|Patton Square]] zu [[Ettelbréck]]
* Reliefaarbechten un der [[Nei Bréck|Neier Bréck]]
* Reliefaarbechten um [[Stadhaus Esch-Uelzecht|Escher Stadhaus]]
* Skulptur beim [[Notre-Dame vu Fatima (Wolz)|Fatima-Monument]] zu [[Wolz]]
* De Marien[[altor]] an d'[[Relief (Skulptur)|Relief]]fer am Steen un de Säiten[[Altor|altär]] an der [[Grenzerkierch]] zu Esch 
* &quot;Wäimadonna&quot; zu [[Schwéidsbeng]] (1955)
* D'''Monument aux morts'' zu [[Luerenzweiler]]
* Vill Skulptur-Aarbechten a Kierchen an u ''Monument aux morts'' zu Lëtzebuerg
* Refliefaarbechte baussen un der Kierch zu [[Gron (Sospirolo)|Gron]] an der [[Provënz Belluno]] an [[Italien]]
* Eng [[Tréischterin am Leed|Consolatrix afflictorum]] an der [[Kathedral vu Belluno]], gestëft vun de ''Bellunesi di Lussemburgo'' (1972)
* Skulptur vum Relief an der [[Scoutekapell Neihaischen|Kapell Notre-Dame des Bois]] vun de &quot;Lëtzebuerger Guiden a Scouten&quot; um Neihaischen&quot; (1951-1952)
* ''Grafmonument'' op sengem Familljegraf um [[Lallenger Kierfecht]]

== Gielercher ==
* Chevalier vum [[Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] (Promotioun 1974)&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/kj0m7ksqt/pages/3/articles/DIVL407?search=Sabbatini Pour leurs mérites dans le domaine culturel] op der Säit 3 vum Luxemburger Wort vum 26. Juni 1974 op eluxemburgensia.lu gekuckt de 24. Dezember 2022&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]
{{Autoritéitskontroll}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Sabbatini Aurelio}}
[[Kategorie:Gebuer 1909]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1987]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Sculpteuren]]
[[Kategorie:Prix Grand-Duc Adolphe]]
[[Kategorie:Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]]</text>
      <sha1>n1cjo63mo1wbyvm66ym6emulzanmx49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686384</id>
      <parentid>2686383</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2935" sha1="3fychsj3i42q23q0rsspvn38ym4nd31" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
 |Kanner = [[Bettina Sabbatini]]&lt;br&gt;Béatrice Sabbatini
}}
Den '''Aurelio Sabbatini''', gebuer den [[20. Juli]] [[1909]] zu [[Esch-Uelzecht]], an och do gestuerwen de [[7. Juni]] [[1987]], war e [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Sculpteur.

Hien huet am Holz, [[Marber]], Steen a [[Keramik]] geschafft. Hien hat d'[[Meeschterprüfung]] als ''sculpteur sur pierres''.

[[1948]] huet hien de [[Prix Grand-Duc Adolphe]] kritt.

Den Aurelio Sabbatini war mat der Agnese Brancaleone bestuet. Hie war de Papp vun der [[Bettina Sabbatini]] an der Béatrice Sabbatini.

== Wierker (Auswiel) ==
[[Fichier:Lëtzebuerger Consolatrix 1972.jpg|miniatur|333x333px|Vun de &quot;Bellunesi di Lussemburgo&quot; gestëft]]
[[Fichier:Schwéidsbengen, torcular calcavit Dominus.jpg|thumb|250px|''Torcular calcavit Dominus &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;virgini filiae Iuda&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;''. De Relief &quot;Christus dämmelt am Kelter&quot; gouf 1957 baussen um 'alen' Tuerm vun der [[Kierch Schwéidsbeng|Schwéidsbenger Kierch]] ubruecht.]]
[[Fichier:Kiirch zu Gron (Provenz BELLUNO, IT), gebaut 1960-61.jpg|miniatur|250px|Relieffer zu Gron]]
* D'Monument fir den [[George S. Patton]] mam Aadler drop, um [[Square Patton#Monument|Patton Square]] zu [[Ettelbréck]]
* Reliefaarbechten un der [[Nei Bréck|Neier Bréck]]
* Reliefaarbechten um [[Stadhaus Esch-Uelzecht|Escher Stadhaus]]
* Skulptur beim [[Notre-Dame vu Fatima (Wolz)|Fatima-Monument]] zu [[Wolz]]
* De Marien[[altor]] an d'[[Relief (Skulptur)|Relief]]fer am Steen un de Säiten[[Altor|altär]] an der [[Grenzerkierch]] zu Esch 
* &quot;Wäimadonna&quot; zu [[Schwéidsbeng]] (1955)
* D'''Monument aux morts'' zu [[Luerenzweiler]]
* Vill Skulptur-Aarbechten a Kierchen an u ''Monument aux morts'' zu Lëtzebuerg
* Refliefaarbechte baussen un der Kierch zu [[Gron (Sospirolo)|Gron]] an der [[Provënz Belluno]] an [[Italien]]
* Eng [[Tréischterin am Leed|Consolatrix afflictorum]] an der [[Kathedral vu Belluno]], gestëft vun de ''Bellunesi di Lussemburgo'' (1972)
* Skulptur vum Relief an der [[Scoutekapell Neihaischen|Kapell Notre-Dame des Bois]] vun de &quot;Lëtzebuerger Guiden a Scouten&quot; um Neihaischen&quot; (1951-1952)
* ''Grafmonument'' op sengem Familljegraf um [[Lallenger Kierfecht]]

== Gielercher ==
* Chevalier vum [[Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] (Promotioun 1974)&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/kj0m7ksqt/pages/3/articles/DIVL407?search=Sabbatini Pour leurs mérites dans le domaine culturel] op der Säit 3 vum Luxemburger Wort vum 26. Juni 1974 op eluxemburgensia.lu gekuckt de 24. Dezember 2022&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]
{{Autoritéitskontroll}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Sabbatini Aurelio}}
[[Kategorie:Gebuer 1909]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1987]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Sculpteuren]]
[[Kategorie:Prix Grand-Duc Adolphe]]
[[Kategorie:Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]]</text>
      <sha1>3fychsj3i42q23q0rsspvn38ym4nd31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nicolas Birnbaum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44004</id>
    <revision>
      <id>2686359</id>
      <parentid>2669682</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1300" sha1="0r1l0jfbf4ta1ozxojhr4hg38c6vttv" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}

Den '''Nicolas Birnbaum''', gebuer den [[19. Juni]] [[1880]] zu [[Menster]] a gestuerwen den [[23. Abrëll]] [[1954]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Konschtschräiner an Innenarchitekt.

[[1914]] krut hien, zesumme mam [[Pierre Kipgen]], de [[Prix Grand-Duc Adolphe]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/s0g1wz/pages/3/articles/DTL57 &quot;Kunstverein.&quot;], ''Luxemburger Wort'' vum 23. Juni 1914, S. 4.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery&gt;
Fichier:N. Birnbaum, Zeichen-atelier für Innen-Architektur (1912).jpg|&quot;Zeichen-atelier für Innen-Architektur&quot; (1912)
Fichier:N. Birnbaum, Luxemburger Innenarchitektbüro (1920).jpg|&quot;Luxemburger Innenarchitektbüro und Kunstgewerbliche Atelier&quot; (1920)
&lt;/gallery&gt;

== Literatur ==
* Feller, John: ''Das Dekmal für die Gefallenen beider Weltkriege in der Kirche von Mensdorf'', In: ''50 Jar Menster Quetschekiermes (1974-2024)'', Amicale vun de Menster Duerfveräiner, 2026, S. 205, 210, ISBN 978-2-87996-198-9.
{{Referenzen}}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]


{{DEFAULTSORT:Birnbaum Nicolas}}
[[Kategorie:Gebuer 1880]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]
[[Kategorie:Konschtschräiner]]
[[Kategorie:Prix Grand-Duc Adolphe]]</text>
      <sha1>0r1l0jfbf4ta1ozxojhr4hg38c6vttv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Curot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44019</id>
    <revision>
      <id>2686355</id>
      <parentid>2652486</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="f1uj0wg6cy2tigeqirt66omp48ctnvc" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
De '''Jean Curot''', gebuer den [[3. August]] [[1882]] am [[Neiduerf]], a gestuerwen um [[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]] den [[21. Abrëll]] [[1954]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Moler a Sculpteur.

Hien huet, nieft anere Monumenter, [[1932]] de ''Fiisschen'', d.&amp;nbsp;h. d'[[Michel-Rodange-Monument um Knuedler|Michel-Rodange-Monument]] um [[Knuedler]] entworf. Vun him ass och de Geessekapp mat Brëll iwwer dem Buer an der Mauer ënnerzeg vum Fiisschen. Et soll eng [[Karikatur]] si vun engem Proff aus dem deemolege [[Athénée de Luxembourg|Kolléisch]] vis-à-vis.

De Jean Curot huet och donieft Plakater a Bicher-Coveren entworf.

Hie krut [[1907]], zesumme mam [[Auguste van Werveke]], de [[Prix Grand-Duc Adolphe]].

== Galerie ==
&lt;gallery heights=&quot;200&quot; widths=&quot;200&quot;&gt;
Jean Curot (1882-1954) - Portrait d'une jeune fille aux cheveux blancs.jpg|Portrait vun engem Meedche mat wäissen Hoer
Monument air raid victims WWI Luxembourg Clausen 2015-07.jpg|Monument fir d'Bommenaffer am 1. Weltkrich, a Clausen (1924)
&lt;/gallery&gt;
{{clear}}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]
== Um Spaweck ==
* [http://colnect.com/fr/stamps/stamp/15807-Architecture-architecture-Luxembourg Timber vun 1992 mam Geessekapp]
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Curot Jean}}
[[Kategorie:Gebuer 1882]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Sculpteuren]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]</text>
      <sha1>f1uj0wg6cy2tigeqirt66omp48ctnvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roland Schauls</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44120</id>
    <revision>
      <id>2686362</id>
      <parentid>2680831</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13158" sha1="pv01cv02st230eb17zevhlfx21wdqhy" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = geschützt
}}
De '''Roland Schauls''', gebuer den [[1. Februar]] [[1953]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/6qj9chkj8/pages/5/articles/DIVL463?search=Roland+Schauls Gebuertsannonce] am Luxemburger Wort vum 7. Februar 1953&lt;/ref&gt;, ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Zeechner]] a [[Molerei|Moler]] deen zu [[Stuttgart]] schafft; hien ass haaptsächlech e Figuremoler a [[Portrait]]ist.

Vun 1974 bis 1982 huet hien op der [[Staatliche Akademie der Bildenden Künste|Staatlichen Akademie der Bildenden Künste]] zu [[Stuttgart]] [[Konschterzéiung]] a fräi [[Grafik]] studéiert. Vun 1980 bis 1998 war hien Enseignant op der ''Freien Kunstschule'' zu Stuttgart.

A senge Biller setzt de Roland Schauls sech mat de bedeitende Moler aus der Vergaangenheet ausernaner (z.&amp;nbsp;B. Georges de La Tour, [[Diego Velázquez]], Jean-Antoine Wattenau, [[Thomas Gainsborough]], Arnold Böcklin, [[Henri Matisse]]) a bezitt sech op deenen hir Biller. Eng vum Schauls senge Besonneschkeeten ass, datt hien dacks a Serië moolt an deenen ëmmer nees verschidde Motiver an ënnerschiddleche Variatiounen erëmkommen.&lt;ref&gt;Henrik Bündge, ''Das Gesetz der Serie und ihre entzückenden Gegensätze'', In: Autres caprices, (2024), S. 53, 58.&lt;/ref&gt;

[[1998]] an 2018 gouf hien um ''Salon'' vum [[Cercle artistique de Luxembourg]] mam [[Prix Pierre-Werner]] ausgezeechent.

Zënter Februar 2020 hänkt an der Entrée vum [[Nationalmusée um Fëschmaart]] e méi wéi 100 m² grousst Wierk vun him, op deem paraphraséiert Portraiten aus den [[Galleria degli Uffizi|Uffizien]] drop sinn.

Am Kader vum [[Trounwiessel (Lëtzebuerg)#Trounwiessel 2025|Trounwiessel 2025]] huet de Roland Schauls ee vun den offizielle Portraite vum [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Guillaume]] realiséiert.

== Wierk (Auswiel) ==
=== The Portrait Society ===
Tëscht 1995 an 1998 huet de Roland Schauls de Projet ''The Portrait Society'' realiséiert. Hien huet an den [[Galleria degli Uffizi|Uffizien]] zu Florenz [[Portrait|Selbstportraiten]] vu Moler erausgesicht, déi en als Basis geholl huet fir e ''Denkmal'' un d'Geschicht vun der westlecher Molerei ze setzen.

A sengem Arrangement vu 504 [[Paraphrase (Konscht)|paraphraséierte]] Portraite si bekannt Moler wéi [[Eugène Delacroix|Delacroix]], [[Albrecht Dürer|Dürer]], [[Pieter Paul Rubens|Rubens]], [[Antoon van Dyck|van Dyck]] tëscht manner bekannten oder onbekannte Moler ze fannen; jiddereen huet déi selwecht Importenz am Schauls sengem Wierk, dat op ronn 100 [[Quadratmeter]] aus 42 Tafelen × 12 Portraite besteet. ''The Portrait Society'' houng uganks an der [[Agora]] vun [[Abtei Neimënster|Neimënsterabtei]] an hänkt elo – zënter Februar 2020 – am Agank vum Nationalmusée um Fëschmaart.

Jidderee kann de Projet ënnerstëtzen andeems e Pätter vun engem Portrait gëtt an esou Koproprietär vum net-deelbare Wierk gëtt. All Koproprietär gëtt d'office Member an der ASBL ''[[The Portrait Society (Veräin)|The Portrait Society]]''&lt;ref&gt;LBR N° F831&lt;/ref&gt;, déi sech ëm d'Gestioun vum Wierk an den Aktivitéiten am Zesummenhang mam Wierk këmmert.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://rolandschauls.com/theps/|Titel=The Portrait Society|Gekuckt=2026-02-20|Wierk=rolandschauls.com|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

=== „Helleg Moler“ ===
De Roland Schauls huet sech och mat Molerpeséinlechkeete beschäftegt a vun 2003 un eng Serie vu Biller an engem héije Format (200 × 70&amp;nbsp;cm) gemoolt, déi sech un de Portraiten oder Selbstportraite vun [[El Greco]] bis bei den [[Neo Rauch]] inspiréieren. Am Schauls sengen Adaptatiounen hunn d'Personnagen all en [[Hellegeschäin]], se goufen all am Stoen ofgebilt, hunn entweeder e Pinsel oder en [[Doudekapp]] an der Hand a sinn eegesënneg ugedoen. Zu de Personnagen déi e gemoolt huet zielen ë.&amp;nbsp;a. de [[Joseph Kutter]], Neo Rauch, Diego Velázquez, [[Ferdinand Hodler]], [[Jean-Auguste Ingres]], [[Philipp Otto Runge]], [[Gian Lorenzo Bernini]], [[William Turner]], an den [[Giorgio de Chirico]].&lt;ref&gt;''Roland Schauls - Fortlaufendes Wechselspiel'', Luxembourg : Impr. Victor Buck (2006), S. 91 – 97&lt;/ref&gt;

=== Doudsënnen an Kardinaldugenden ===
An enger Serie vun héichformatege Biller (180 × 30&amp;nbsp;cm) huet de Roland Schauls am Joer 2007 seng Versioun vun de [[Siwen Doudsënnen]] an de [[Kardinaldugende]] realiséiert.

=== Capriccio ===
Am Joer 2012 huet den deemolege Staatsmusée dem Roland Schauls eng Commande gi fir e groussen Tableau ze molen. Am Laf vum Prozess huet de Kënschtler eng Serie vu Wierker a verschiddene Stadie vun der Ausféierung virgeluecht, ënnert deene sech scho fréi eng Kompositioun ervirgedoen huet, déi de Virstellunge vum Musée entsprach huet. Si verbënnt Referenzen un d'Stad Lëtzebuerg, an un de Moler [[Joseph Kutter]], mat deem senger Aarbecht de Schauls sech schonn zanter Joren auserneegesat huet.

D'Bild weist en Interieur mam Kutter sengem Tableau [[L'homme au doigt coupé]] un der Wand an – duerch eng Fënster – eng Vue op d'Stad Lëtzebuerg. Et ass eng „Bild-am-Bild“-Struktur: ee vun de Personnagen hält e Buch mat der Reproduktioun vun engem Schauls-Bild am Grapp, iwwerdeems eng aner Persoun e Pinsel an der Hand huet.

Nodeems d'Bild e puermol iwwerschafft gouf, war et am Hierscht 2013 fäerdeg&lt;ref&gt;Acryl, Kuel op Toile, 2013, 200 × 130 cm&lt;/ref&gt;; et krut den Titel „Capriccio“ a gouf an d'Sammlung vum Musée opgeholl.&lt;ref&gt;Malgorzata Nowara, ''Capriccio - Roland Schauls'', Luxembourg : Impr. Centrale (2014), S. 92&lt;/ref&gt;

== Ausstellungen (Auswiel) ==
Auswiel vun Ausstellungen, bei deenen de Roland Schauls matgemaach huet&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.konschtlexikon.mnaha.lu/entry/lkl000792/|Titel=Evénements|Gekuckt=2026-02-01|Wierk=www.konschtlexikon.mnaha.lu|Editeur=|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kayser, L., Mosar, C., &amp; Richter, P. (2014). ''Capriccio - Roland Schauls''. Impr. Centrale, S. 188–189. ISBN 978-2-87978-139-6&lt;/ref&gt;:
=== Eenzelausstellungen ===
{{Div col|cols=3}}
* 2025: ''Weitere Launen''
* 2023: ''Nouvelles fantasies''
* 1992: ''Exposition: Roland Schauls''
* 2014: ''Cappricio'', Musée national d'histoire et d'art, Luxemburg
* 2012: Galerie Clairefontaine, Luxemburg
* 2011: Art Atrium, Covent Garden, Brüssel
* 2011: GALERIE Supper, Karlsruhe
* 2011: Saarländische Galerie - Europäisches
* 2011: Kunstforum e.V., Berlin
* 2011: Galerie Gottschick, Tübingen
* 2010: Galerie Clairefontaine, Luxemburg
* 2010: Galerie in der Zehntscheuer, Möglingen
* 2008: GALERIE Supper, Karlsruhe
* 2008: Galerie Clairefontaine, Luxemburg
* 2008: Bischöfliches Dom- und Diözesanmuseum, Trier
* 2007: Nationalgalerie Prag, Tschechien
* 2007: Galerie Gottschick, Tübingen
* 2006: Galerie Clairefontaine, Luxemburg
* 2006: Galerie l'Indépendance, Luxemburg
* 2005: Galerie Gottschick, Tübingen
* 2004: GALERIE Supper, Pforzheim
* 2004: Galerie Clairefontaine, Luxemburg
* 2003: GALERIE Supper, Pforzheim
* 2003: Galerie Clairefontaine, Luxemburg
* 2002: Galerie Roser, Stuttgart
* 2002: Galerie Gottschick, Tübingen
* 2002: SWR Galerie, Stuttgart
* 2001: Galerie Clairefontaine, Luxemburg
* 2000: Fundación Carlos de Amberes, Madrid
* 1999: Galerie Roser, Stuttgart
* 1999: Galeria Municipal da Mitra, Lissabon
* 1999: Galerie Clairefontaine, Luxemburg
* 1998: Galerie Clairefontaine, Luxemburg
* 1997: Galerie Ka, Schaffhausen
* 1995: Galerie Léa Gredt, Luxemburg
* 1995: Galerie thea fischer-reinhardt, Berlin
* 1993: Galerie thea fischer-reinhardt, Berlin
* 1995: Galerie Fahlbusch, Mannheim
* 1995: Galerie Beaumont, Luxemburg
* 1995 – 1998: ''The Portrait Society'', e Projet mat 504 Eenzelportraiten an der Agora vun [[Neimënster]] am [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]] an der Stad Lëtzebuerg
* 1991: Künstlerkreis Ortenau, „Alte Wäscherei“, Offenburg
* 1991: Galerie Wild, Frankfurt
* 1991: Städtische Galerie, Waiblingen
* 1990: Galerie thea fischer-reinhardt, Berlin
* 1990: Galerie Beaumont, Luxemburg
* 1990: Heinrich Schmid, Schloss Monrepos, Ludwigsburg
* 1989: Galerie Fahlbusch, Mannheim
* 1998: Städtische Galerie, Tuttlingen
* 1998: Galerie Beaumont, Luxemburg
* 1987: Galerie in der Isenburg, Köln
* 1987: Württ. Kunstverein, Stuttgart
* 1986: Galerie Beaumont, Luxemburg
* 1985: Galerie von Kolcynski, Stuttgart
* 1985: Galerie Zeitlupe, Heidenheim
* 1984: Förderkreis Bildender Künstler, Stuttgart
* 1983: Galerie 7, Freiburg
* 1982: Kunstverein Ludwigsburg
* 1982: Galerie „Die Wand“, Hamburg
{{Div col end}}

=== Gruppenausstellungen === 
{{Div col|cols=3}}
* 2026: ''Présentation des portraits officiels de LL.AA.RR. le Grand-Duc et la Grande-Duchesse''
* 2025: ''Knokke Art Fair''
* 2025: ''Summer Group Show''
* 2025: ''Summer Group Show'' (Reuter Bausch Art Gallery)
* 2024: ''Un été coloré''
* 2023: ''Bienvenue à la Villa !'' (2)
* 2023: ''50 Joer Lëtzebuerger Konscht''
* 2021: ''100 Joer Lëtzebuerger Konscht''
* 2021: ''Figure in Print''
* 2019: ''Bipolar''
* 2019: [[Cercle artistique de Luxembourg#Salon|''Salon vum CAL'']]
* 2018: ''Salon vum CAL''
* 2017: ''Prix Pierre Werner - Histoires d'art 1992-2017''
* 2014: ''Les Collections en mouvement''. Aspects inédits des œuvres de la Villa Vauban (III)
* 2008: ''Titel net bekannt''  (Lëtzebuerg)
* 1998: ''50'' ''artistes pour un demi-siècle de peinture et de sculpture luxembourgeoise'' (Lëtzebuerg, Paräis, Zagreb, Dubrovnik, Ljubljana)
* 1997: ''Salon vum CAL''
* 1997: Salon des critiques
* 1995: ''Salon vum CAL''
* 1995: ''...Avec ses artistes...10e anniversaire de la Galerie''
* 1994: ''Salon vum CAL''
* 1993: ''Titel net bekannt''  (Galerie am Tunnel)
* 1991: ''Vingt'' ''artistes luxembourgeois''
* 1991: ''Zeitgenössische Kunst aus Luxemburg''
* 1990?: ''L'art pour l'Europe. Art au Luxembourg'' (Lëtzebuerg, Bréissel)
* 1990: ''Salon vum CAL''
* 1990: ''La'' ''jeune peinture contemporaine au Luxembourg'' (Moskau; Warschau; Helsinki)
* 1990: ''Stuttgarter Kunst der 80er Jahre'', Seoul
* 1989: ''Biennale São Paulo''
* 1989: ''Salon vum CAL''
* 1989: ''Tischgespräche''
* 1988: ''Salon vum CAL''
* 1987: ''Rencontre de'' ''jeunes artistes luxembourgeois et suisses''
* 1979: ''Salon vum CAL''
* 1979: ''Forum Junger Kunst''
* 1978: ''Salon vum CAL''
* 1977: ''Salon vum CAL''
{{Div col end}}

== Publikatiounen (Auswiel) ==
* Schauls, R., Galerie Reuter-Bausch, Luxemburg, Galerie Supper, Baden-Baden, ''Autres caprices'', (2016). ISBN 978-3-00-080517-2
* Schauls, R., Galerie Clairefontaine, (2016). ''Sommernachtsträume'', ISBN 978-3-00-080517-2
* Kayser, L., Mosar, C., &amp; Richter, P. (2014). ''Capriccio - Roland Schauls''. Impr. Centrale. ISBN 978-2-87978-139-6
* Reuther, E.-M., Maaz, B., &amp; Honnef, K. (2011). ''The portrait society : Roland Schauls''. Éd. Clairefontaine. ISBN 978-2-919881-73-4
* Schauls, R., Maiusonb du Grand-Duché de Luxembourg, Bruxelles, (2009). ''Catwalk'', ISBN 978-2-919881-49-3
* Schauls, R., BW-Bank Stuttgart, (2008). ''Komplexe Allegorien''
* Kräubig, J., &amp; Dexia Banque, i. (2006). ''Roland Schauls : fortlaufendes Wechselspiel = continuous interplay'' : [Galerie l'Indépendance/Dexia BIL]. Dexia-BIL.
* Schauls, R., &amp; Galerie, C. (2001). ''Roland Schauls : Paraphrasen und Allegorien''. Galerie Clairefontaine.
* Banque Générale du, L. (2000). ''BGL, 4 artistes 5 ans après''. Banque générale.
* Schauls, R., &amp; Waha, S. d. (1999). ''Roland Schauls : 504 Maler''. [s.n.]. 
* Schauls, R., &amp; Kayser, L. (1995). ''Roland Schauls : Bilder 1991 - 1994''. Galerie Léa Gredt.
* Schauls, R., Händler, R., &amp; Galerie, W. (1991). ''Roland Schauls''. Galerie Wild.
* Schauls, R., &amp; Roda, F. (1989). ''20e Biennale de São Paulo 1989'' : Luxembourg: Fernand Roda, Roland Schauls. Centre d'art contemporain.
* Kayser, L., Schneider, J. P., &amp; Ensch, J. (1987). Rencontres de jeunes artistes luxembourgeois et suisses : Arpagus, Lippert, Lüthi-Künzli, Martini, Ney, Sauser-Hall, Schauls, Schroeder.
* Kayser, L. (1986). Roland Schauls : ''peintures récentes : exposition du 12 septembre au 11 octobre 1986''. Galerie Beaumont.

== Auszeechnungen ==
* 2018: [[Prix Pierre-Werner|Pierre-Werner-Präis]], zesumme mat der [[Sandra Lieners]]
* 1998: Pierre-Werner-Präis
* 1997: Präis vun der Jury, Württembergischer Kunstverein

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]

== Literatur ==
* Anja Di Bartolomeo: &quot;Bunt und trotzdem düster&quot;. In: ''[[Télécran]]'', Nr. 4/2007, S. 147.
* [[Lucien Kayser|Kayser, Lucien]], 2009. ''face à face: la fonction publique et l'art luxembourgeois''. [[Confédération générale de la fonction publique]]. Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87954-212-6. (Ss. 82-83)

== Um Spaweck ==
* {{de}} [http://rolandschauls.com/ Dem Roland Schauls seng Internetsäit]
* {{fr}} [https://web.archive.org/web/20130105052854/http://www.cal.lu/galeries_artistes/schauls.htm De Roland Schauls op der Websäit vum ''Cercle artistique de Luxembourg''] (archivéiert Versioun)

{{Referenzen}}

{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Schauls Roland}}
[[Kategorie:Gebuer 1953]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]</text>
      <sha1>pv01cv02st230eb17zevhlfx21wdqhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>René Leclère</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45344</id>
    <revision>
      <id>2686341</id>
      <parentid>2652374</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1380" sha1="hnc8h9lpjtlgsakepcx364jutsdyrtz" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
De '''René Leclère''', gebuer [[6. Mäerz]] [[1890]] zu [[Péiteng]], a gestuerwen den [[11. Dezember]] [[1955]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], war e lëtzebuergesche [[Filmregisseur]] a [[Filmproduzent|-produzent]].

== Seng Filmer ==
* ''[[Un clown dans la rue]]'' (1930)
* ''[[Il est un petit pays]]'' (1937) (Kuerzfilm) (47 Minutten)
* ''[[Ardoises]]'' (1938) (Kuerzfilm) (12 Minutten)
* ''[[Garçon ... un Bock]]'' (1938) (Kuerzfilm) (12 Minutten)
* ''[[Circulez]]'' (1939) (Kuerzfilm) (9 Minutten)
* ''[[Luxembourg, le film du centenaire]]'' (1940) zesumme mam Pierre Harts (Kuerzfilm) (23 Minutten)
* ''[[La chanson de l'eau]]'' (1940) (Kuerzfilm) (11 Minutten)
* ''[[Visages du Luxembourg]]'' (1950) (Kuerzfilm) (16 Minutten)
* ''[[Au pays des châteaux]]'' (1950) (Kuerzfilm) (21 Minutten)
* ''[[Le mariage de la Princesse Josephine-Charlotte et du Prince Jean]]'' (1953) (Kuerzfilm) (12 Minutten)

== Literatur ==
* [[Paul Lesch]]: ''René Leclère, pionnier du cinéma luxembourgeois'', CNA, Dudelange 1999

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmregisseuren]]
==Um Spaweck==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Leclere Rene}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmproduzenten]]
[[Kategorie:Gebuer 1890]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]]</text>
      <sha1>hnc8h9lpjtlgsakepcx364jutsdyrtz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tanja Majerus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47681</id>
    <revision>
      <id>2686322</id>
      <parentid>2655923</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>De Gebuertsdatum steet net méi op Wikidata</comment>
      <origin>2686322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2861" sha1="4ujd0qfqkfaqhbrdi0mee5a37oghwwn" xml:space="preserve">{{Skizz}}{{Infobox Biographie}}
D''''Tanja Majerus''', gebuer zu [[Iechternach]], ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Trickfilm]]zeechnerin, déi op [[Los Angeles]] a [[Kalifornien]] ausgewandert ass an do eng Mataarbechterin am [[Steven Spielberg]] sengem Trickfilm-Studio ginn ass.

== Formatioun a Karriär==
Vun [[1984]] bis [[1988]] huet d'Tanja Majerus hiren Zeechestudium am [[Lycée des arts et métiers|Lycée Technique des Arts et Métiers]] an der Graphik ugefaangen. Tëscht 1988 an [[1990]] huet si zu [[Bréissel]] [[Graphik]] op der École de Recherche Graphique studéiert. 
Vun 1990 bis 1994 huet si eng Ausbildung am Trickfilmzeechnen am [[Lycée des arts et métiers|LTAM]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] an duerno zu [[Paräis]] op der [[Ecole des Gobelins]] gemaach, déi si mat engem Diplom als Animateur Junior ofgeschloss huet.

1994 huet d'Tanja Majerus hir berufflech Carrière zu [[London]] am Zeechefilmstudio &quot;Amblimation&quot; vum Steven Spielberg ugefaangen. Wéi de Steven Spielberg dunn England de Réck gedréit huet, a sech als ee vun den dräi Grënner vum Film-Studio [[Dreamworks]] an [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerika]] néiergelooss huet, ass d'Tanja Majerus mat op Los Angeles gaangen, an huet viru mam Steven Spielberg geschafft.

Do huet se sech am Entwerfen, Gestalten a Retouchéiere vun neie Personnage spezialiséiert an ass zanterhier u grousse Projeten um Gebitt vum Filmzeechne bedeelegt.

Zanter 2007 schafft si als eng vun den Haapt-Designerinne bei [[MGA Entertainment]], engem grousse Produzent vu Spillgezei a Poppen zu Los Angeles, wou si Zeechnunge fir d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bratz]]'' Poppen entwërft, dorënner d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''Lalaloopsy'', d'Mooshka, d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''Best Friends Club'', d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''Moxie Girls'' an d'''Baby Born''.

Enn 2015 ass si vun [[The Walt Disney Company|Disney]] als Character Layout Artist an Animatrice fir ''[[The Simpsons]]'' engagéiert ginn.

== Filmographie ==
* ''Balto'', vum [[Simon Wells]], 1995, key assistant animator vun der Figur ''Boris''
* ''The Prince of Egypt'', 1998, Clean-Up Character Lead vun der Figur vum ''Tzipporah''
* ''The Road to El Dorado'', 2000, Clean-Up Character Lead vun der Figur vum ''Chel''
* ''Spirit: Stallion of the Cimarron'', 2002, Clean-Up Character Lead vun der Figur vum ''Colonel''
* ''Sinbad: Legend of the Seven Seas'', 2003, Clean-Up Character Lead vun der Figur vum ''Proteus''
* &quot;Father of the Pride&quot;, TV Serie 2003, Character Design - Turnarounds
* &quot;Curious George&quot;, 2006, Clean-Up Character Lead vun der Figur vum ''George an Ted''
* &quot;The Simpsons&quot;, 2015, Character Layout Artist

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}

{{DEFAULTSORT:Majerus Tanja}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmproduzenten]]
[[Kategorie:Gebuer 1964]]</text>
      <sha1>4ujd0qfqkfaqhbrdi0mee5a37oghwwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Max Duchscher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47703</id>
    <revision>
      <id>2686346</id>
      <parentid>2679421</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2719" sha1="srprdsvhg7gbhft08uqxexi34jz3xjz" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
| Auteursrechter = geschützt {{small|(bis 31.12.2026)}}
}}
De '''Maximilien &quot;Max&quot; Duchscher''' ([[Pseudonym]]: Max von der Syr, M. v d S.), gebuer de [[15. September]] [[1886]] zu [[Wecker (Biwer)|Wecker]], a gestuerwen den [[23. September]] [[1956]] zu [[Biwer]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Auteur an Industriellen. Hie war den zweeteelste Jong vum [[André Duchscher]] aus zweetem Bestietnes.

No senger Primärschoul déi hien zu Wecker, [[Gréiwemaacher]] an [[Iechternach]] gemaach huet, ass hien an de [[Lycée classique d'Echternach|''Gymnase d'Echternach'']] gaangen, wou hie bis [[1909]] war. Duerno huet hien zu [[Darmstadt]] op der Technescher Héichschoul fir Ingenieur studéiert.

[[1918]] gouf hie mat der Émilie Juliette Paula Schaak bestuet.

[[1919]], nom Doud vu sengem Brudder [[Maurice Duchscher]], huet hien d'Leedung vun der ''[[Usine de Wecker]]'' iwwerholl.

[[1946]] gouf hien zum President vun der [[Union Grand-Duc Adolphe|''Union Adolphe'']] (zanter [[1947]] ''[[Union Grand-Duc Adolphe]]'') gewielt an ass dat bis zu sengem Doud am Joer 1956 bliwwen.

Hie war Member vun der [[Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique (Institut grand-ducal)|''Section de linguistique, de folklore et de toponymie'']] vum ''[[Institut grand-ducal]]''.

== Wierker ==
* Duchscher Max, [[Sepp Thill|Thill Sepp]]: ''Gesabbelt Wirker'', 1940
* Duchscher Max: ''L'Usine de Wecker et la Famille Duchscher 1873 -1948'', Administration communale de Strassen, 1948

== Auszeechnungen&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/zcvwjstq2/pages/6/articles/DIVL712?search=Max%20Duchscher Doudesannonce vum Max Duchscher] am Luxemburger Wort vum 24. September 1956 op eluxemburgensia.lu gekuckt de 25. Juni 2022&lt;/ref&gt; ==
* {{OCCO}}
* {{OMANO}}
* {{LHCH}} 
* Chevalier des Arts, Sciences et Lettres français
* Chevalier du Mérite Agricole

== Literatur ==
* [[Claude Dario Conter|Conter, Claude D.]], 2007. ''Duchscher,Max''. S. 127-128 in: {{Autorenlexikon-DE-2007}}

== Um Spaweck ==
* [http://www.industrie.lu/usinewecker.html D'''Usine de Wecker'' op &quot;industrie.lu&quot;] {{fr}}
{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Duchscher Max}}
[[Kategorie:Gebuer 1886]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1956]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Industrieller]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]]
[[Kategorie:Gemeng Biwer]]
[[Kategorie:Membere vun der Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique vum Institut grand-ducal]]
[[Kategorie:Officier de l'ordre de la couronne de chêne]]
[[Kategorie:Officier de l'ordre de mérite civil et militaire d'Adolphe de Nassau]]
[[Kategorie:Chevalier de la Légion d'honneur]]</text>
      <sha1>srprdsvhg7gbhft08uqxexi34jz3xjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eugène Forman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50471</id>
    <revision>
      <id>2686352</id>
      <parentid>2679439</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2102" sha1="qk14m92qc3odt5h6tu6qq02ivzz275j" xml:space="preserve">{{Skizz}}
{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
Den '''Eugène Forman''' ([[Pseudonym]]: Pucki), gebuer de [[16. Juni]] [[1878]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an och do gestuerwen de [[26. November]] [[1955]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Affekot an Auteur.

Zesumme mam [[Frantz Clément (Journalist)|Frantz Clément]] a mam [[Marcel Noppeney]] huet hien [[1907]] déi lëtzebuergesch [[Lëtzebuergesch Kulturzäitschrëften|Literaturzäitschrëft]] [[Floréal (Zäitschrëft)|Floréal]] gegrënnt.

[[1922]] huet hien déi [[satir]]esch Wochenzäitschrëft ''[[De Gukuk]]'' an d'Liewe geruff.&lt;ref&gt;Germaine Goetzinger, [https://www.autorenlexikon.lu/page/author/168/1682/DEU/index.html &quot;Eugène Forman&quot;], ''Luxemburger Autorenlexikon'', [[Centre national de littérature]].&lt;/ref&gt;

== Wierk (Auswiel) ==

* Forman, E. ''Die Vorsehung''. 1907
* Forman, E. ''Puckis Erdenfahrt: ein satyrischer Roman''. 1907
* Forman, E. ''Puckis Höllenfahrt: ein satyrischer Roman in sieben Kapiteln: Fortsetzung und Schluß zu Puckis Erdenfahrt''. 1908.
* Forman, E. ''Feierstèngszalot: Revue vum Joer an 2 Akten fum ***'' Gespillt um Theater zu Letzeburg Abröl 1912. Luxembourg: P. Worré-Mertens, 1912.
* Forman, E. ''De Gukuk''. De Gukuk, 1922.
* Forman, E. ''D'Ro't Schnappech: Krichs- a Friddens-Geschichtercher''. Letzeburg: P. Linden, 1946.
* Forman, E. ''De Pechknoll a sei Le'herjong: Sketsch''. Letzeburg: P. Linden, 1947. Letzeburger Theaterbibliothe'k No. 117 117 0261510.
* Forman, E. ''Den Nausi an d'Polizei: Sketsch''. Letzeburg: P. Linden, 1947. Letzeburger Theaterbibliothe'k N° 114 114 0261510.
* Forman, E. E''ng nei Conferenz iwert d'Menagerie''. Letzeburg: P. Linden, 1947. Letzeburger Theaterbibliothe'k No. 126 126 0261510.
* Forman, E. ''&lt;nowiki/&gt;'T ass alles gelunn''. Letzeburg: P. Linden, 1947. Letzeburger Theaterbibliothe'k No. 113 113 0261510.
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Forman Eugene}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1879]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]</text>
      <sha1>qk14m92qc3odt5h6tu6qq02ivzz275j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kelten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53708</id>
    <revision>
      <id>2686443</id>
      <parentid>2643180</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ orthographesch Upassung, removed: # (3) using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5448" sha1="qsrvjh6fj8xrmp3ow8gznbcrhrvk81o" xml:space="preserve">[[Fichier:Celts 800-400BC.PNG|thumb|450px|&lt;span title=&quot;rout&quot; style=&quot;border-left: 14px solid #F79169; margin-right: 8px&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Maximal Ausbreedung vun de Kelten am [[3. Joerhonnert v. Chr.|3. Jh. v. Chr.]]&lt;br&gt;
&lt;span title=&quot;gréng&quot; style=&quot;border-left: 14px solid #96FF00; margin-right: 8px&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Ufanksgebitt vun der Hallstattkultur (zirka [[-750|750]] v. Chr.)&lt;br&gt;
&lt;span title=&quot;orange&quot; style=&quot;border-left: 14px solid FFC600; margin-right: 8px&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Ufanksgebitt vun der La-Tène-Kultur (zirka [[-450|450]] v. Chr.)]]
'''Kelten''' ([[Latäin|lat.]] ''celtae'', ''galli'', [[Griichesch|gr.]] ''keltoi'', ''galatai'' – déi Daper, déi Eedel) ass vun der [[Antiquitéit]] un e Sammelbegrëff fir [[Volleksgrupp]]en, déi zanter der [[Eisenzäit]] duerch [[Europa (Kontinent)|Europa]] an deelweis doriwwer eraus gezu sinn.

D'Kelte ware weeder en homogeent [[Vollek]], nach hu s'eng politesch Eenheet gebilt, nach wousste se vun enger gemeinsamer Identitéit. Awer kulturell a sproochlech ([[Keltesch Sprooch|indogermanesch Sproochegrupp]]) waren d'keltesch Volleksstämm, déi sech vun [[Irland]] bis an [[Anatolien]] néiergelooss hunn, matenee Famill.

Iwwer siwe [[Joerhonnert]]e waren d'Kelte praktesch Här a Meeschter a groussen Deeler vun Europa, bis d'[[Réimescht Räich|Réimer]] se verdriwwen an ënnerworf hunn.

Den [[Herodot]] seet eis, datt d'Griichen zu engem net genee festgehalene Moment dat deemolegt Europa an dräi Kinnekräicher (Zonen) agedeelt hunn: d'Kinnekräicher vun de Kelten, de [[Germanen]] an de [[Skythen]], obwuel déi genannt Gruppen ni als homogeen Vëlker existéiert hunn, a si déi Bezeechnunge selwer mol guer net kannt hunn, mä hir eenzel Stämm oder Clanen no Regiounen, no Plazen, no [[Mythos|Mythen]] oder no hiren Helde genannt hunn.

Éischt Verbindungselementer vun de sougenannte Kelte gëtt et bei der [[Hallstattzäit|Hallstattkultur]], sou no der [[éisträich]]escher Stad [[Hallstatt]] genannt, wou vill Artefakte fonnt goufen an déi sech ëm d'[[8. Joerhonnert v. Chr.|8. Jh. v. Chr.]] etabléiert huet. Si huet sech an Europa iwwer d'Gebitt vun den haitege Länner [[Slowenien]], [[Kroatien]], [[Éisträich]], dem nordwestlechen [[Ungarn]], der südwestlecher [[Slowakei]], [[Tschechien]], Süd[[däitschland]], [[Schwäiz]] an Ost[[frankräich]] ausgebreet.

Aus der Hallstattkultur ass d'[[La-Tène-Kultur]] ervirgaangen ([[5. Joerhonnert v. Chr.|5. Jh. v. Chr.]]), déi sech séier iwwer hiert Ursprongsgebitt eraus verbreet an hir Virgängerkultur verdrängt huet. D'La-Tène-Kultur  huet sech duerch Eruewerungen, Kulturinfluenz a [[Vëlkerwanderung]]e bis op d'[[brittesch Inselen]] an a [[Klengasien]] ausgebreet, wou se [[Galater]] genannt goufen. Si waren a Stämm organiséiert déi dacks rivaliséiert hunn an deenen hir Nimm mat de Géigende wou se gelieft hunn, zesummenhoungen, sou wéi d'[[Arvenner]] an der [[Auvergne]] an d'[[Helveter]] an der [[Schwäiz]]. No enger Serie vun Néierlagen an de [[Gallesch Kricher|gallesche Kricher]] (vun [[-58|58]] bis [[-51|51]] v. Chr.) hu sech dunn awer all La-Tène-Vëlker de [[réimescht Räich|Réimer]] erginn, bis op déi vun de britteschen Inselen, deenen hir Kultur eréischt am [[5. Joerhonnert]] mat der Evangelisatioun duerch den [[Patrick von Irland|Hl. Patrick]] verschwonnen ass.

{{Méi Info 1|Keltescht Lëtzebuerg}}

De [[Rudolf Pörtner]] schreift a sengem Buch ''&quot;Bevor die Römer kamen&quot;'' Follgendes iwwer d'Kelten: ''&quot;Als Vollek sinn d'Kelte bis op e puer Reschter ënnergaangen, mä hiert Temperament schaimt a brodelt an eis weider. Hir Onrou, hire Liichtfank, hir Erfindungskraaft, hiert musescht Genie, hiren Individualismus, hiert politescht Onverméigen, hir stänneg Roserei, hiren éiwegen Zodi, hir Krichsloscht, hir Freed um gudde Liewen - dat alles mécht bis haut en Deel vum europäesche Wiesen aus!&quot;''

Op de Westränner vun de britteschen Inselen an um Wutz vun der [[Bretagne]] gëtt et haut nach iwwer eng Millioun Leit déi inselkeltesch Sprooche schwätzen.
==Bekannt Plazen==
*[[Alise-Sainte-Reine|Alésia]] an der [[Bourgogne]], bekannt wéinst der [[Schluecht vun Alésia]] no där de [[Vercingetorix]] vun de Réimer gefaange geholl gouf
*[[Bibracte]], d'Haaptstad vum Stamm vun den [[Heduer]]
*[[Mormont (Vaud)|Mormont]], eng Kopp an der Schwäiz a keltesch Kultplaz
*[[Heuneburg]], kelteschen Zentrum op der ieweschter [[Donau]]
*[[Glauberg]], en Oppidum aus der Hallstattzäit deen 1990 entdeckt gouf
*[[Dürrnberg]], eng Uertschaft an Éisträich an eng vun de wichtegste Plaze wou keltesch Artefakte fonnt goufen
*[[Heiligenberg (Heidelberg)|Heiligenberg]], eng Kopp bei [[Heidelberg]]

== Kuckt och ==
* [[Gallier]]
* [[Relioun vun de Kelten]]
* [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]]
* [[Keltesch Adelsgriewer vu Giewel-Nouspelt]]

== Literatur ==

* [[Rudolf Pörtner|Pörtner, Rudolf]]. ''Bevor die Römer kamen  : Städte und Stätten deutscher Urgeschichte''. Bindlach: Gondrom, 1993. Print.
* [[Michel Pauly|Pauly, Michel]]. ''Geschichte Luxemburgs''. 2., überarb. Aufl. München: C.H. Beck, 2013. Print.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Celts|{{PAGENAME}}}}
* {{fr}} [http://www.oppida.org/index.php oppida.org], ''Premières villes au nord des Alpes'', europäesche Projet op der Websäit vun der Universitéit Stroossbuerg
* {{de}} [http://www.kelten-info-bank.de/ kelten-info-bank.de], privat Websäit

[[Kategorie:Volleksgruppen]]
[[Kategorie:Kelten| ]]</text>
      <sha1>qsrvjh6fj8xrmp3ow8gznbcrhrvk81o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victorine Chalois</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63220</id>
    <revision>
      <id>2686378</id>
      <parentid>2662930</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="909" sha1="i0xsxarq8lv79ucpbqn9pm9nrbe4t2g" xml:space="preserve">{{Skizz}}
{{Infobox Biographie
 |Kanner = Marcelle François&lt;br&gt;Juliette François
 |Bestuet mat = Charles-Marcel François
}}
D''''Victorine „Vicky“'''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/34n9pk/pages/6/articles/DTL591|Titel=Avis mortuaire |Gekuckt=21.11.2024|Datum=23.08.1932|Editeur=Luxemburger Wort, 1932. Jg., nº 236, p. 6.|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; '''Chalois''', gebuer de [[27. Februar]] [[1895]], a gestuerwen den [[30. November]] [[1988]], war eng lëtzebuergesch Entertainerin, déi an hirer Jugend ënner dem [[Kënschtlernumm]] „Bobby“ an engem Matrousekostüm opgetrueden ass. Si war dacks mam [[Litty]] op der Bün.

D'Vicky Chalois war d'Mamm vun der Lëtzebuerger Theater- a Filmschauspillerin [[Juliette François]] (1925-2007).

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Chalois Victorine}}
[[Kategorie:Gebuer 1895]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1988]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Entertainer]]</text>
      <sha1>i0xsxarq8lv79ucpbqn9pm9nrbe4t2g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686379</id>
      <parentid>2686378</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="jwxgzh3xc81kfrg4nnp2hkmpo99beyl" xml:space="preserve">{{Skizz}}
{{Infobox Biographie
 |Kanner = Marcelle François&lt;br&gt;[[Juliette François]]
 |Bestuet mat = Charles-Marcel François
}}
D''''Victorine „Vicky“'''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/34n9pk/pages/6/articles/DTL591|Titel=Avis mortuaire |Gekuckt=21.11.2024|Datum=23.08.1932|Editeur=Luxemburger Wort, 1932. Jg., nº 236, p. 6.|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; '''Chalois''', gebuer de [[27. Februar]] [[1895]], a gestuerwen den [[30. November]] [[1988]], war eng lëtzebuergesch Entertainerin, déi an hirer Jugend ënner dem [[Kënschtlernumm]] „Bobby“ an engem Matrousekostüm opgetrueden ass. Si war dacks mam [[Litty]] op der Bün.

D'Vicky Chalois war d'Mamm vun der Lëtzebuerger Theater- a Filmschauspillerin [[Juliette François]] (1925-2007).

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Chalois Victorine}}
[[Kategorie:Gebuer 1895]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1988]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Entertainer]]</text>
      <sha1>jwxgzh3xc81kfrg4nnp2hkmpo99beyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joseph Duhr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71112</id>
    <revision>
      <id>2686361</id>
      <parentid>2652489</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3067" sha1="tbdyuczv8odbttl9orbo09df0dalsfi" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
[[Fichier:Joseph duhr.jpg|thumb|200px|Joseph Duhr (1907-1954)]]
[[Fichier:Memorial Joseph Duhr (Niederdonven).jpg|thumb|200px|Monument vum Joseph Duhr zu Nidderdonwen]]
De '''Joseph Duhr''', gebuer de [[24. Abrëll]] [[1907]] zu [[Nidderdonwen]], a gestuerwen den [[29. Abrëll]] [[1954]] zu [[Buerglënster]], war e lëtzebuergesche Geeschtlechen a Schrëftsteller.

No senger Primärschoul zu Donwen huet de Joseph Duhr, deem säi Papp Bauer a Wënzer war, vun 1920 bis 1927 am [[Lycée classique d'Echternach|Iechternacher Kolléisch]] studéiert an duerno am Seminär an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]]. Den 30. Juli 1933 gouf hien zum Geeschtleche geweit. Den 1. Oktober 1933 koum hien als Kaploun op [[Schandel]]. Véierzéng Méint duerno ass hie Kaploun an der [[Méchelskierch (Stad Lëtzebuerg)|Méchelskierch]] um [[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]] ginn. Den 1. September 1940 krut hie seng Ernennung als [[Paschtouer]] zu [[Bruch (Miersch)]]. Vum 1. September 1953 u war hie Paschtouer zu Buerglënster, wou hie knapps aacht Méint duerno onerwaart gestuerwen ass.

Am Mëttelpunkt vum Joseph Duhr sengem schrëftstelleresche Wierk, dat tëscht 1946 an 1950 stéckerchesweis an der Zäitschrëft &quot;d'Letzebuerger Dueref&quot; ënner der Rubrik ''&quot;Wo' d'Rief lanscht d'Musel…&quot;'' publizéiert gouf, stoungen d'Muselgéigend an d'Wënzer. D'Gesamtwierk vum Joseph Duhr ass 1987 vum Veräin &quot;D'Frënn vun der Donwer Geschicht&quot; eraus gi ginn. Hei fanne mer: ''Moselheimat. Der Roman zweier Winzersöhne, die auszogen.'', ''Briefe an einen Winzer, Plaudereien über Mosel und Weinbau'' an ''Huel mech mat. Nimm mich mit.''

Op Initiativ vun deene selwechte &quot;Frënn vun der Donwer Geschicht&quot; gouf zu Nidderdonwen am &quot;Bauereneck&quot; ee Gedenksteen mat enger Erënnerungsplack aus Bronz fir de Joseph Duhr opgeriicht. Si ass de 15. November 2009 ageweit ginn.&lt;ref&gt;Marc Schoentgen: ''Denkmal zu Ehren des Dichters, Schriftstellers und Geistlichen eingeweiht. Niederdonven ehrte Joseph Duhr.'' [[Luxemburger Wort]], Nr. 269, 18. November 2009, S. 37. Kuckt och: ''Erënnerung un den Donwer Dichter a Schrëftsteller de Paschtouer Joseph Duhr (1907–1954).'' [http://parverband.betzdorf.lu/parblat_2009_10.pdf]&lt;/ref&gt;

==Wierk==
*''Wo' d'Rief lanscht d'Musel...: Gesamtwierk vum Donwer Dichter Joseph Duhr.'' [Buch zesummegestallt vum Jean Mersch, Nic. Duhr, Aly Schroeder, Jos. Lahr a Charles Ruppert; Entworf vum Deckel: Roby Moes]. D'Frënn vun der Donwer Geschicht (Ed.), Sankt-Paulus-Dréckerei, Lëtzebuerg 1987, 221 S.

== Literatur ==
*D'Frënn vun der Donwer Geschicht: ''Virwuert''. In: ''Wo' d'Rief lanscht d'Musel...: Gesamtwierk'' (1987), S. 7-8.
*G. Goetzinger &amp; C.D. Conter (2007): ''Luxemburger Autorenlexikon.'' Centre national de littérature Mersch, Mersch 2007, 687 S. (Joseph Duhr: S. 130).

{{Referenzen}}


{{DEFAULTSORT:Duhr Joseph}}
[[Kategorie:Gebuer 1907]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Paschtéier]]</text>
      <sha1>tbdyuczv8odbttl9orbo09df0dalsfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Bäerdref</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71888</id>
    <revision>
      <id>2686523</id>
      <parentid>2686176</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6998" sha1="32z53f64i8rrru2jjddt3ka6m0oug14" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Berdorf 
 | Numm (Däitsch) = Berdorf
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Bäerdref}}
 | Fläch = 2.192,4446 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|49|17|N|06|20|58|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' (lokal: '''Bäertref'''&lt;ref&gt;[http://www.berdorf.lu/accueil Logo vun der &quot;Gemeng Bäertref&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/|Titel=Lëscht vun den Uertschaften a Lieu-diten zu Lëtzebuerg|Gekuckt=14.06.2020|Datum=|Editeur=CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise|Sprooch=|Archiv-Datum=11.08.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/}}&lt;/ref&gt;) ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Iechternach]] an de [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols=3}}
* [[Bäerdref]]
* [[Bollenduerfer Bréck]]
* [[Grondhaff]], déi riets Säit vun der [[Schwaarz Iernz|Schwaarzer Iernz]]
* [[Kalkesbaach]]
* [[Weilerbaach]]
{{div col end}}

=== Lieu-diten ===
Zu der Gemeng Bäerdref gehéieren och nach déi heiten Häff a [[Lieu-dit]]en :

{{div col|cols=3}}
* [[Bierkelt]]
* [[Douschterterhaff]]
* [[Haalsbaach (Bäerdref)|Haalsbaach]]
* [[Hammhaff]]
* [[Heeschbech]]
* [[Hongerhaff|Hongeschhaff]]
* [[Lafewier]]
* [[Laangent]]
* [[Posselt]]
* [[Schleiterhaff|Schläiterhaff]]
* [[Säitert|Saitert]]
{{div col end}}
=== Kadastersektiounen===
D'Gemeng Bäerdref huet dräi [[Kadastersektioun]]en:
* A de Bollendorf-Pont mat 440,7323 ha
* B de Berdorf mat 841,9710 ha
* C de Bois et Fermes mat 909,8333 ha
Mam Zil vun enger administrativer Vereinfachung gouf d'Grenz tëscht de Gemenge Bäerdref a [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] mam Gesetz vum 27. Juli 2022&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2022/07/27/a431/jo|Titel=Legilux|Gekuckt=04.09.2022|Wierk=legilux.public.lu}}&lt;/ref&gt; ugepasst. D'Uertschaft [[Kalkesbaach]] déi virdrun um Gebitt vun de zwou Gemeng louch, gehéiert zanterhier ganz zur Gemeng Bäerdref. Duerch den Tosch vun de Parzellen ass d'Fläch vun der Gemeng Bäerdref ëm 9,20 Ar méi grouss ginn.

==Geographie==
D'Uertschaft [[Bäerdref]] läit an der Mëtt vun engem Héichplateau, deen (ausser am Südwesten) vun déiwen Däller, déi duerch d'[[Sauer]], d'[[Schwaarz Iernz]] an d'[[Äsbech]] an de [[Lëtzebuerger Sandsteen|Sandstee]] gegruewe gi sinn, ëmginn ass. D'Uertschafte [[Grondhaff]], [[Bollenduerfer Bréck]] a [[Weilerbaach]] leien (der Flossrichtung no) nordwestlech bis ëstlech dovun am Sauerdall, iwwerdeems [[Kalkesbaach]] südlech vu Bäerdref, no bei der Grenz mat der [[Gemeng Konsdref]], läit.

Vum Plateau erof lafen d'[[Ruelzbech]] an d'[[Wanterbaach (Bäerdref)|Wanterbaach]] an d'[[Schwaarz Iernz]], d'[[Haalsbaach (Baach)|Haalsbaach]] an d'[[Äsbech]] an dës an d'[[Sauer]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Bäerdref
 | nord =  (D)
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Iechternach|Iechternach]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]]
 | ouest =  [[Gemeng Beefort|Beefort]]
 | nord-ouest = 
}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

===Wopen===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms berdorf luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 37}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'or à la croix fleurdelisée de gueules accostée en chef de deux béquilles de Saint Antoine du même et accompagné en pointe d'un pont de trois arches de sable mouvant des flancs posé sur une rivière d'azur mouvant de la pointe.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[28. Dezember]] [[1988]] - [[Arrêté Ministériel|A.M.]] - Mémorial B 1989 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983 }}&lt;br&gt;D'Haaptemailer vum Wope sinn déi vun den Häre vu [[Beefort]], an d'Kräiz mat de Liliespëtze symboliséiert d'[[Abtei Iechternach]]. Bäerdref selwer gëtt duerch d'Krätsche vum Hellegen Tunn duergestallt, deen ee vun de Patréiner vun der Par ass. D'Bréck steet fir d'Uertschaft [[Bollenduerfer Bréck]] a symboliséiert d'Bréck iwwer d'[[Sauer]]. Se ass schwaarz well dat un d'Faarf vum Kräiz aus dem Wope vun den Häre vu Bollendorf erënnert.
|}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
{{div col|cols=3}}
*1817 - 1825: Pierre Wagener&lt;ref&gt;Bis 1934: [http://www.berdorf.lu/presentation-de-la-commune/Gemengenzeitung_2012_3.pdf?FileID=publications%2Fgemengenzeitung%2Fgemengenzeitung_2012_3.pdf Bäertrëffer Gemengenzeitung 3/2012], S.15.&lt;/ref&gt;
*1825 - 1836: Mathias Speller
*1837 - 1848: Mathias Stronck
*1849 - 1858: Theodor Muller
*1859 - 1860: Christian Hubert 
*1861 - 1872: Michel Muller 
*1873 - 1887: Peter Kinnen
*1888 - 1896: Jean Schoos
*1897 - 1914: Theodore Kinnen 
*1915 - 1932: Michel Ries
*1933 - 1934: Pierre Groff
* 1935 - 1945: Jean Huss&lt;ref&gt;Vun 1935 bis 2017: [http://www.berdorf.lu/2017_02_GemengenzeitungBERDORF.pdf?FileID=publications%2fgemengenzeitung%2f2017_02_gemengenzeitungberdorf.pdf Bäertrëffer Gemengenzeitung 2/2017], S.18-19.&lt;/ref&gt;
* 1946 - 1951: Mathias Speller
* 1952 - 1975: Theodore Hubert
* 1976 - 1987: René Kartheiser
* 1988 - 2005: Georges Konsbruck
* 2005 - 2017: [[Ernest Walerius]]
* zanter 2017: Joe Nilles
{{div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Bäerdref ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[Naturpark Mëllerdall]]
* [[SIAEE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
==Leit aus der Gemeng==
* [[Fernand Fox]] 
* [[Nicolas Petit]]
* [[Raymond Petit (Resistenzler)|Raymond Petit]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Aquatower]]
* [[Breechkaul]]
* [[Huel Lee]]
* [[Institut Heliar]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.berdorf.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Bäerdref]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/echternach/berdorf D'Gemeng Bäerdref op der Websäit vum Syvicol]
{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}}

[[Kategorie:Gemeng Bäerdref| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Baerdref]]
[[Kategorie:Kanton Iechternach|Gemeng Baerdref]]</text>
      <sha1>32z53f64i8rrru2jjddt3ka6m0oug14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Pëtschent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71897</id>
    <revision>
      <id>2686431</id>
      <parentid>2685361</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5211" sha1="tki6lnd196ny8lcu1iwfb9iots5v8h1" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Putscheid 
 | Numm (Däitsch)  = Putscheid
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Pëtschent}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|57|33.99|N|06|08|29|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' oder och '''Pëtscht'''&lt;ref&gt;Schreifweis vun den Uertsnimm (cf [https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/ cpll.lu])&lt;/ref&gt; ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Veianen]], am Nord-Oste vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an de [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Pëtschent
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]]
 | nord-est = 
 | est =  (D)
 | sud-est = [[Gemeng Veianen|Veianen]]
 | sud= [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | ouest = [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Biwels]]
* [[Grooljen]]
* [[Mierschent]]
* [[Nuechtmanescht]]
* [[Pëtschent]]
* [[Stolzebuerg]]
* [[Weiler (Pëtschent)|Weiler]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Biwelsser Millen]]
* [[Groesteen]]
* [[Houschterhaff (Pëtschent)|Houschterhaff]]
* [[Poul (Pëtschent)|Poul]]
* [[Schmuelen]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
Ënner dem [[Ancien Régime]], huet den Territoire vun der Gemeng zu den Häerschafte vu [[Veianen]], [[Berbuerg]], a [[Stolzebuerg]] gehéiert.

D'Gemeng Pëtschent ass 1828 entstane wéi verschidde Circonscriptiounen ëmgeännert goufen. Bei där Geleeënheet ass d'[[Gemeng Baastenduerf]] entstanen a [[Laaschent]] dat zur deemoleger Gemeng [[Stolzebuerg]] gehéiert huet gouf dovun ofgetrennt an de Rescht vun där Gemeng gouf a Pëtschent ëmgedeeft&lt;ref&gt;Dictionnaire geographique du Luxembourg&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms putscheid luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Écartelé de gueules et d'azur à la croix d'or brochant, surchargée d'une croix ancrée de gueules cantonnée aux I et IV d'un écusson d'argent, aux II et III d'une croisette recroisettée au pied fiché d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[9. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Juni]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 574 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1843 – 1851: Jean Weiler
* 1851 – 1870: Jean Kayser
* 1871 – 1890: Math. Bürger
* 1891 – 1910: Etienne Zenners
*...
* 1994 – 2017: Jean Kinn
* 2017 – 2023: [[Roger Zanter]]
* zanter 2023: [[Fabienne Huberty]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B05-bofferding-assermentation-bourgmestre-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=05.07.2023|Datum=05.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Pëtschent ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Leader|Groupe d'action LEADER Clervaux-Vianden]] 
* [[Naturpark Our]]
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets provenant de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]]
* [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires du Nord|SIDEN]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal pour l'éducation, l'enseignement, le sport et les loisirs|SISPOLO]] 
* [[Islek ohne Grenzen EWIV]]
* [[SICEC]] 
* [[SIDEC]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

==Publikatiounen==
D'Gemeng Pëtschent gëtt en Informatiounsblat eraus ënner dem Titel ''D'Pëtschter Noriicht'' an dem Ënnertitel &quot;Informatiounsblat vun der Gemeng Pëtschent&quot;, an enger Oplo vu 400 Exemplairen.

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.putscheid.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Pëtschent]
* [https://web.archive.org/web/20071213101240/http://www.putscheid.lu/html/pannewipchen.pdf Geschicht vun der Gemeng Pëtschent (Léon Kugener 1981)]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/vianden/putscheid D'Gemeng Pëtschent op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Veianen}}

{{DEFAULTSORT:Petschent}}
[[Kategorie:Gemeng Pëtschent| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>tki6lnd196ny8lcu1iwfb9iots5v8h1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686512</id>
      <parentid>2686431</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5201" sha1="bi1097xa4vfgoiwyjk5bnh350rp4wqy" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Putscheid 
 | Numm (Däitsch)  = Putscheid
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Pëtschent}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|57|33.99|N|06|08|29|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' oder och '''Pëtscht'''&lt;ref&gt;Schreifweis vun den Uertsnimm (cf [https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/ cpll.lu])&lt;/ref&gt; ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Veianen]], am Nord-Oste vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an de [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Pëtschent
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]]
 | nord-est = 
 | est =  (D)
 | sud-est = [[Gemeng Veianen|Veianen]]
 | sud= [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | ouest = [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Biwels]]
* [[Grooljen]]
* [[Mierschent]]
* [[Nuechtmanescht]]
* [[Pëtschent]]
* [[Stolzebuerg]]
* [[Weiler (Pëtschent)|Weiler]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Biwelsser Millen]]
* [[Groesteen]]
* [[Houschterhaff (Pëtschent)|Houschterhaff]]
* [[Poul (Pëtschent)|Poul]]
* [[Schmuelen]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
Ënner dem [[Ancien Régime]], huet den Territoire vun der Gemeng zu den Häerschafte vu [[Veianen]], [[Berbuerg]], a [[Stolzebuerg]] gehéiert.

D'Gemeng Pëtschent ass 1828 entstane wéi verschidde Circonscriptiounen ëmgeännert goufen. Bei där Geleeënheet ass d'[[Gemeng Baastenduerf]] entstanen a [[Laaschent]] dat zur deemoleger Gemeng [[Stolzebuerg]] gehéiert huet gouf dovun ofgetrennt an de Rescht vun där Gemeng gouf a Pëtschent ëmgedeeft&lt;ref&gt;Dictionnaire geographique du Luxembourg&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms putscheid luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Écartelé de gueules et d'azur à la croix d'or brochant, surchargée d'une croix ancrée de gueules cantonnée aux I et IV d'un écusson d'argent, aux II et III d'une croisette recroisettée au pied fiché d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[9. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Juni]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 574 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1983.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1843 – 1851: Jean Weiler
* 1851 – 1870: Jean Kayser
* 1871 – 1890: Math. Bürger
* 1891 – 1910: Etienne Zenners
*...
* 1994 – 2017: Jean Kinn
* 2017 – 2023: [[Roger Zanter]]
* zanter 2023: [[Fabienne Huberty]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B05-bofferding-assermentation-bourgmestre-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=05.07.2023|Datum=05.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Pëtschent ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Leader|Groupe d'action LEADER Clervaux-Vianden]] 
* [[Naturpark Our]]
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets provenant de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]]
* [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires du Nord|SIDEN]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal pour l'éducation, l'enseignement, le sport et les loisirs|SISPOLO]] 
* [[Islek ohne Grenzen EWIV]]
* [[SICEC]] 
* [[SIDEC]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

==Publikatiounen==
D'Gemeng Pëtschent gëtt en Informatiounsblat eraus ënner dem Titel ''D'Pëtschter Noriicht'' an dem Ënnertitel &quot;Informatiounsblat vun der Gemeng Pëtschent&quot;, an enger Oplo vu 400 Exemplairen.

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.putscheid.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Pëtschent]
* [https://web.archive.org/web/20071213101240/http://www.putscheid.lu/html/pannewipchen.pdf Geschicht vun der Gemeng Pëtschent (Léon Kugener 1981)]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/vianden/putscheid D'Gemeng Pëtschent op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Veianen}}

{{DEFAULTSORT:Petschent}}
[[Kategorie:Gemeng Pëtschent| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>bi1097xa4vfgoiwyjk5bnh350rp4wqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Bartreng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71900</id>
    <revision>
      <id>2686462</id>
      <parentid>2686175</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9678" sha1="tsadpdcexmhzarv8h34p80ie4gnsp5a" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Bertrange 
 | Numm (Däitsch) = Bartringen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Bartreng}} 
 | Fläch = 1.737,9084 [[Hektar|ha]] 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|36|36|N|06|02|59|O}} 
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
Zu der Gemeng Bartreng gehéieren ausser [[Bartreng]] selwer nach déi follgend [[Lieu-dit]]en an Häff:
{{Div col|Cols=2}}
* [[Tossebierg]]
* [[Bartreng-Gare]]
* [[Helfenter Bréck]]
* [[Findelshaff]]
* [[Gréiwelsser Barrière]] a [[Gréiwelsser Haff]]
* Nidert mat dem [[Niderterhaff]] an engem Haus
* Boufert mat dem [[Bouferterhaff]] an engem Haus
* Luerenzscheier mat dem [[Luerenzscheierhaff]]
{{Div col end}}

== Kadastersektiounen ==
D'Gemeng Bartreng huet dräi [[Kadastersektioun]]en:
* A de Bertrange mat 550,4480 ha
* B de Beaufort mat 522,2668 ha
* C de Lorenzscheuer mat 665,1936 ha

== Geographie ==
D'Gemeng Bartreng läit westlech vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] op enger Héicht tëscht zirka 280 an 345&amp;nbsp;m ([[Nivellement général du Luxembourg|NG-L]]).

D'Nopeschgemenge si [[Gemeng Mamer|Mamer]] a [[Gemeng Stroossen|Stroossen]] am Norden, [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] am Osten, [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] a [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] am Süden an [[Gemeng Dippech|Dippech]] am Westen.

Duerch d'Gemeng leeft vu Westen no Osten d'[[Péitruss]]. D'[[Grouf]], eng Baach déi hiren Ursprong gradewéi d'Péitruss am ëstlechen Deel vun der Gemeng Dippech huet, leeft och vu Westen no Osten duerch d'Gemeng a fléisst da bei der Helfenter Bréck an d'Péitruss.
=== Verkéier ===
Iwwer den [[Tossebierg]] leeft d'[[Nationalstrooss 6|Nationalstrooss N6]] déi op hirer ganzer Längt zu der [[Voie de la Liberté]] gehéiert.

Weider wichteg Stroosse sinn d'{{N34}} an d'{{N35}}, déi d'Verbindung tëscht der N6 an der {{N5}} maachen, déi an Ost-Westrichtung duerch d'Gemeng féiert.

Op der Helfenter Bréck ass d'Gemeng un d'Autobunn {{A6}} ugeschloss, déi do zirka 350&amp;nbsp;m iwwer d'Gebitt vun der Gemeng leeft.

Ausserdeem lafen nach d'[[Chemin repris]]en [[CR163]] an [[CR181]] duerch d'Gemeng.

D'Gemeng ass duerch d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Klengbetten]] un d'Eisebunnsnetz ugeschloss un där se eng [[Gare Bartreng-Stroossen|Gare]] huet.

Duerch d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg|AVL]]-Buslinne [[AVL-Linn 5|5]], [[AVL-Linn 6|6]], [[AVL-Linn 8|8]], [[AVL-Linn 10|10]], [[AVL-Linn 11|11]] a [[AVL-Linn 16|16]] ass d'Gemeng duerch Busse mat der Stad Lëtzebuerg verbonnen.

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Den 1. Januar 1850 (duerch Gesetz vum 6. August 1849) goufen d'Sektioun [[Stroossen]] an den Deel vun der Sektioun [[Reckendall]] dat um &quot;''ban de Strassen''&quot; louch, vun der [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] Bartreng ofgetrennt, fir eng nei Gemeng [[Stroossen]] ze schafen.

Am ''Annuaire officiel 1917'' fënnt ee fir d'Gemeng Bartreng 1.202 Awunner, 250 bewunnten Haiser an 252 Familljen.

=== Wope vu Bartreng ===
{|Class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bertrange luxbrg.svg|100px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. …}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Coupé d'argent et de gueules, au lion de l'un en l'autre, armé, lampassé et couronné d'or, la queue fourchue et passée en sautoir.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[29. Oktober]] [[1981]] - [[Arrêté Ministériel|A.M.]] [[22. Dezember]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1362 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1981 }}&lt;br&gt;Déi gedeelt Emailer kommen aus dem Wope vun den Häre vu Bertrange-lez-Thionville. De rouden Deel vum Léiw, ass vum Léiw vum Lëtzebuerger Wopen, an de sëlweren Deel kënnt aus dem Wope vum Jang de Blannen dee sengem natierleche Meedche Colette, dat mam Gerard Barong vu Rodstock bestuet war, d'Seigneurerie Bartreng geschenkt hat.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Bartreng gëtt nom [[Proporz-Walsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2011 aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

No de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017, bei deenen d'DP déi absolut Majoritéit krut, stellt dës Partei de Schäfferot, mam [[Frank Colabianchi]] als Buergermeeschter.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1085363.html &quot;De Frank Colabianchi behält Buergermeeschterposten.&quot;] rtl.lu,12.10.2017, 10:09:56.&lt;/ref&gt; Virdru war d'DP an enger Koalitioun mat [[déi gréng|deene Gréngen]].

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 2 || 7 || - || 2
|- 
| 2005 || 3 || 6 || 1 || 1
|- 
| 2011 || 3 || '''6''' || '''3''' || 1
|- 
| 2017 || 3 || '''7''' || 2 || 1
|- 
| 2023 || 3 || '''7''' || 2 || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
Lëscht vun de Buergermeeschtere vu Bartreng&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.bertrange.lu/fr/vie-politique/historique|Titel=Historique – Bourgmestres et échevins|Gekuckt=2026-02-05|Wierk=|Editeur=www.bertrange.lu|Sprooch=fr|Zitat=Stand 05.02.2026 weist d'Websäit de Jean-François Joseph d'Huart och als den éischte Buergermeeschter vu Bartreng (1805 – 1808) un; dat stëmmt awer net; dat war säi Papp, de Jacques Philippe Joseph}}&lt;/ref&gt;:
{{div col|cols = 2}}
* 1805 – 1808: [[Jacques Philippe Joseph d'Huart]]
* 1809 – 1816: [[Jean Pierre Suttor]] 
* 1817 – 1824: [[Jean-François-Joseph d'Huart]]
* 1825 – 1830: [[Jean-François Molitor]]
* 1831 – 1837: [[Jean-François-Joseph d'Huart]]
* 1838 – 1843: [[Jean Beissel]] vu [[Stroossen]]
* 1844 – 1848: [[Richard Wolter]] vu [[Stroossen]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849 – 1854: [[Pierre Hutmacher]]
* 1855 – 1860: [[Nicolas Goergen]]
* 1661 – 1868: [[Jean-Pierre Muller (Politiker)|Jean-Pierre Muller]]
* 1869 – 1875: [[Théophile Fries]]
* 1875 – 1878: Jean-Pierre Muller
* 1879 – 1884: [[Hubert Hilger]]
* 1885 – 1896: [[Alexandre de Colnet]]
* 1897 – 1908: Hubert Hilger
* 1909 – 1918: [[Jean Kaufmann]]
* 1918 – 1925: [[Jean Theisen]]
* 1925 – 1935: [[Antoine Schneider]]
* 1935 – 1940: [[Nicolas Hilger]]
* 1944 – 1957: Nicolas Hilger
* 1958 – 1972: [[André Wolff]]
* 1972 – 1981: [[Joseph Marson]]
* 1982 – 2001: [[Niki Bettendorf]]
* 2002 – 2009: [[Paul Geimer]]
* 2009 – 2022: [[Frank Colabianchi]]
* 2022 – 2025: [[Monique Smit-Thijs]]
* zanter 2025: [[Youri de Smet]]&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2297283.html &quot;De Youri de Smet ersetzt d'Monique Smit-Thijs als Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 25.04.2025.&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== Jumelage ==
Zanter dem [[23. Mäerz]] [[1997]] ass Bartreng mat der italieenescher Gemeng [[Santa Maria Nuovo]] (Regioun [[Regioun Marken|Marken ''(Marche)'']], Provënz [[Provënz Ancona|Ancona]]) jumeléiert.

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Bartreng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]: 
{{div col|cols=3}}
* [[C.N.I. &quot;Les Thermes&quot;]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[Syndicat intercommunal pour l'hygiène publique du canton de Capellen|SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}

== Kuckeswäertes an der Gemeng ==
* [[Schlass Schauwebuerg]]
* [[Schlass De Colnet d'Huart]]
* [[Kierch Bartreng]]
* [[Lannenallee um Gréiwelsser Haff|Bemierkenswäert Lannenallee um Gréiwelsser Haff]]
* d'[[Nëmmeswiss]], en Naturschutzgebitt
&lt;gallery&gt;
Fichier:Bertrange_centre.jpg|Kierch a Schlass Schauwenburg
Fichier:Gr%C3%A9iwelshaffLannenallee02.jpg|Lannenallee
Fichier:Bertrange,_N%C3%ABmmeswiss_(1).JPG|Nëmmeswiss
&lt;/gallery&gt;

== Perséinlechkeeten aus der Gemeng Bartreng ==

* [[Alexandre de Colnet d'Huart]] (1821-1905), Politiker

== Literatur ==
* [[Jos Helbach|Helbach, Jos]]: ''Der private Grossgrundbesitz in Luxemburg im 19. Jahrhundert - Seine Entwicklung und sein Schicksal'', Eegeverlag, 2009. S. 29 - S. 40

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Gare Bartreng-Stroossen]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.bertrange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Bartreng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/luxembourg/bertrange D'Gemeng Bartreng op der Websäit vum Syvicol]
{{Autoritéitskontroll}}{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Bartreng]]
[[Kategorie:Gemeng Bartreng| ]]</text>
      <sha1>tsadpdcexmhzarv8h34p80ie4gnsp5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Déifferdeng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71905</id>
    <revision>
      <id>2686474</id>
      <parentid>2686191</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9043" sha1="kqgp7e71wfodmrl499igpv8rwoz1vwh" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Differdange 
 | Numm (Däitsch) = Differdingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Déifferdeng}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|31|22|N|05|53|20|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Déifferdeng läit am Südweste vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Si ass ëmgi vun de Gemenge [[Gemeng Péiteng|Péiteng]], [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] a [[Gemeng Suessem|Suessem]] op der Lëtzebuerger an de Gemengen [[Hussigny-Godbrange|Héiseng-Guebereng]] an [[Saulnes|Zounen]] op der Franséischer Säit.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Déifferdeng
 | nord =  [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
 | sud-est= 
 | sud= [[Hussigny-Godbrange|Héiseng-Guebereng]] (F)
 | sud-ouest =  [[Saulnes|Zounen]] (F)
 | ouest = 
 | nord-ouest = [[Gemeng Péiteng|Péiteng]]
}}

== Uertschaften a [[Lieu-dit]]en an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols=3}}
* [[Déifferdeng]]
* [[Nidderkuer]]
* [[Uewerkuer]]
* [[Zowaasch]]
{{div col end}}

=== Lieu-diten an Häff ===
{{div col|cols=3}}
* [[Baache Jang]]
* [[Vesquenhaff]]
* [[Fond-de-Gras]] (deelweis an der [[Gemeng Péiteng]])
* [[Fuussbann]] 
* [[Héisenger Gronn]]
* [[Schlakemillen]]
* [[Maison-Cronière]]
* [[Vesquenhaff]]
{{div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat_of_arms_differdange_luxbrg.png|100x100px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 79}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;''D'azur au lion d'or.''
{{small|[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] 6. Januar 1971 - Mémorial B 1971, Säit 166 - Projet: [[Robert Matagne]] 1970}}
De Gemengewopen iwwerhëlt de Wope vun de fréieren Häre vun Déifferdeng a soll eng ''Brisure'' vun deene vun den Häre vun [[Zolwer]] sinn (''d'argent au lion de sable'') vun deenen – dem [[Jean-Christophe Blanchard|Blanchard]] no – déi Déifferdenger ofstame sollen.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]], deen zanter 2011 aus 19 Conseillere besteet, gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. De [[Schäfferot]] huet, de [[Buergermeeschter]] abegraff, 5 Memberen. Virdru waren et 17 Conseilleren, wouvun der 4 Member vum Schäfferot waren&lt;ref&gt;Lëtz. Land 20.5.2011, S.7.&lt;/ref&gt;.

&lt;!--Aktuelle Buergermeeschter ass, zanter dem... , de {{Buergermeeschter Déifferdeng}}--&gt;

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]] !! [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]] !! [[Déi Konservativ|Kons.]]
|- 
| 1999 || 1 || 4 || 3 || 2 || - || 1 || 6 || - || -|| -
|- 
| 2005 || 0 || 3 || 8 || 2 || 0 || - || 4 || - || -|| -
|- 
| 2011&lt;br&gt;2014* || 0&lt;br&gt;0 || 3&lt;br&gt;'''3''' || '''7'''&lt;br&gt;7 || '''3'''&lt;br&gt;'''3''' || 1&lt;br&gt;1 || 1&lt;br&gt;1 || 4&lt;br&gt;'''4''' || - || -|| -
|- 
| 2017 || 0 || '''4''' || 2 || '''7''' || 1 || 1 || 4 || - || - || -
|- 
| 2023 || - || '''5''' || 3 || 3 || 0 || 1 || '''6''' || 1 || 0 || 0
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu&lt;br&gt; * 2014: Koalitiounswiessel}}

=== Buergermeeschteren ===
{{div col|cols=3}}
*...
* ca 1841 - Dez. 1848: Baron Gabriel de Soleuvre&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt; 
* Febr. 1849 - Dez. 1854: [[Johann Dondelinger]]
* Dez. 1854 - Jan. 1858: [[Corneille Brasseur]]&lt;ref name=anlcomptes&gt;Archives nationales de Luxembourg, Budgets et comptes des communes et des établissements publics - Differdange, 1857-1880, I-C-033 [http://query.an.etat.lu/Query/detail.aspx?ID=198639]&lt;/ref&gt; 
* Febr. 1858 - Mäerz 1861: [[Charles Schambourg]]&lt;ref name=anlcomptes /&gt; 
* Abr. 1861 - Jan. 1864: [[Jean-Pierre Paquet]]
* Febr. 1864 - Dez. 1884: Charles Schambourg
* Jan. 1885 - Febr. 1892: [[Jean-Pierre Meintz]]
* Juni 1892 - Juni 1901: [[Pierre Meintz]]
* Juni 1901 - Mee 1906: [[Mathias Mark]]
* Aug. 1906 - 1912: [[Jean Conzemius (Buergermeeschter)|Jean Conzemius]]
* 1912 - 1935: [[Émile Mark]]
* 1935 - 1938: [[Jean-Baptiste Scharlé]]
* 1938 - 1963: [[Pierre Gansen]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt; (LSAP)
* 1964 - 1968: [[Jean Gallion]] (LSAP)
* 1969 - 1979: [[Joseph Haupert]] (LSAP)
* 1979 - 1993: [[Nicolas Eickmann]] (LSAP)
* 1994 - 2001: [[Marcel Blau]] (LSAP)
* 2002 - 2013: [[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]] (DP)&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/504001.html &quot;Roberto Traversini als Buergermeeschter ugeholl.&quot;] rtl.lu, leschten Update: 22.01.2014, 13:16.&lt;/ref&gt;
* 2014 - 2019: [[Roberto Traversini]] (gréng)
* 2019 - 2023: [[Christiane Brassel-Rausch]] (gréng)
* zanter 2023: [[Guy Altmeisch]] (LSAP)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2023/07-juillet/04-bofferding-assermentation-bourgmestres-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=04.07.2023|Datum=04.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
*[[Kulturzentrum Aalt Stadhaus]]
*[[Fond-de-Gras]]
* [[Naturschutzgebitt Prënzebierg|Naturschutzgebitt Prënzebierg-Giele Botter]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Déifferdeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}} 
* [[Hôpital Princesse Marie-​​Astrid|HPMA]]
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[PRO-SUD]]
* [[SARE]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[Syndicat intercommunal pour l'assainissement du bassin de la Chiers|SIACH]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SIKOR]]
* [[SYVICOL]]
* [[TICE]]
{{div col end}}

== Partnerschafte mat auslännesche Stied&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://differdange.lu/differdange-et-vous/decouvrir-sortir/villes-jumelees/|Titel=Villes jumelées|Gekuckt=27.02.2020|Wierk=Ville de Differdange|Sprooch=fr|Archiv-Datum=27.02.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200227100425/https://differdange.lu/differdange-et-vous/decouvrir-sortir/villes-jumelees/}}&lt;/ref&gt;==
* {{DEU}}: [[Ahlen]] an [[Nordrhein-Westfalen]]
* {{DEU}}: [[Penzberg]] a [[Bayern]]
* {{FRA}}: [[Lonkech]] an der [[Departement Meurthe-et-Moselle|Meurthe-et-Moselle]]
* {{ITA}}: [[Fiuminata]] an der [[Provënz Macerata]]
* {{PRT}}: [[Chaves]] am [[Distrikt Vila Real]]
*{{USA}}[[Oxford (Ohio)|: Oxford]] am [[Ohio]]

== Literatur zum Theema ==
* ''100 Joer Déifferdeng'', Bäilag vum [[Tageblatt]] Nr. 179 vum 3. August 2007, 24 S.
* ''100 Joer Stad Déifferdeng'', Bäilag vum [[D'Wort|Wort]] Nr. 180 vum 4. a 5. August 2007, 48 S.

== Kuckt och ==
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* [[Déifferdenger Schmelz]]
* [[Kierch Déifferdeng]]
* [[Gare Déifferdeng]]
* [[Déifferdenger Schlass]]
* [[Schlass Gerlache]]
* [[Déifferdanger Geschichtsfrënn]]
{{LNM}}
|valign=&quot;top&quot;|
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
|}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.differdange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Déifferdeng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/differdange D'Gemeng Déifferdeng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.hmdifferdange.lu Harmonie Municipale Differdange]
* [http://www.train1900.lu/ Train 1900]
* [https://web.archive.org/web/20030904235014/http://www.tice.lu/ TICE]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Deifferdeng}}
[[Kategorie:Gemeng Déifferdeng| ]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>kqgp7e71wfodmrl499igpv8rwoz1vwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Bauschelt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71910</id>
    <revision>
      <id>2686463</id>
      <parentid>2686177</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6032" sha1="k3a0a6g0isic096net6pddynjdndnb3" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Boulaide
 | Numm (Däitsch) = Bauschleiden
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Bauschelt}} 
 | Fläch = 3.213 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|53|15|N|05|48|56|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Wolz]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
An der Bauschelter Gemeng läit dee westlechste Punkt vum Land bei der [[Gossemaark]] LB183, westlech vu [[Sir (Uertschaft)|Sir]], am ''Saak'' genannte Bësch&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.journal.lu/top-navigation/article/im-tiefsten-westen/|Titel=Claude Karger, Im tiefsten Westen|Gekuckt=24.07.2020|Datum=|Editeur=www.journal.lu|Sprooch=de|Archiv-Datum=24.07.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200724150648/https://www.journal.lu/top-navigation/article/im-tiefsten-westen/}}&lt;/ref&gt;.

Koordinate vum westlechste Punkt: {{Coor dms1|49|53|48.8|N|5|44|08.5|O}}

===Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Bauschelt
 | nord-est = 
 | nord-ouest = 
 | nord =  [[Stauséigemeng]]
 | ouest = (B)
 | est =   [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | sud =  [[Gemeng Rammerech|Rammerech]]
 | sud-ouest = 
 | sud-est = 
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Bauschelt]]
* [[Baschelt]]
* [[Sir (Uertschaft)|Sir]]

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
* [[Bauschelter Millen]]
* [[Fléiber (Bauschelt)|Fléiber]]
* [[Hareler Poteau]]
* [[Schaulsmillen]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

===Méiglech Fusioun ===
Zanter der Mëtt vun den 2020er Jore besti Pläng vun enger méiglecher Fusioun vun der Gemeng Bauschelt mat der [[Stauséigemeng]]. Dozou solle bis 2029 Referendumen ofgehale ginn. Ufanks stoung an der Diskussioun, datt och [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] matmaache kéint; ma do war schlussendlech keen Intressi.&lt;ref&gt;
Marc Hoscheid: [https://www.rtl.lu/news/national/dbierger-solle-virun-2029-an-engem-referendum-jo-oder-nee-soen-1528531793 Ugestriefte Fusioun tëscht Bauschelt an der Stauséigemeng: D'Bierger solle virun 2029 an engem Referendum &quot;Jo&quot; oder &quot;Nee&quot; soen.] rtl.lu, 15.12.2025.&lt;/ref&gt;

===Wopen===
{|Class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms boulaide luxbrg.png|100px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 57}}&lt;/ref&gt;:
''Coupé de sinople à trois chausse-trappes d'or mises en fasce et d'azur à une rose d'or feuillée de sinople, à une divise ondée d'argent brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[17. Juli]] [[1986]] - [[Arrêté Ministériel|A.M.]] [[3. Februar]] [[187]] - Mémorial B 1987, Säit 394 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986 }}&lt;br&gt;De gréngen Email an déi gëlle [[Kréi|Kréieféiss]] kommen aus dem Wope vun den Häre vu [[Losange|Lossich]] deene [[Sir (Uertschaft)|Sir]] an d'Meierei Bauschelt gehéiert huet. De bloen Email an déi gëlle Rous komme vum Wope vun der Areler Schäffefamill Busleyden déi vu Bauschelt koumen. De gewellte sëlwer Email soll d'[[Sauer]] duerstellen, déi duerch d'Gemeng leeft.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Buergermeeschteren ==
* 1844-1879: Jean Reding
* 1879-1918: Jean-Pierre Derneden
* 1918-1935: [[Nicolas Meyers (1871)|Nicolas Meyers]]
* 1935-1946: Nicolas Brachmond
* 1946-1968: Emile Jacques
* 1968-1976: Nicolas Schockmel
* 1976-2005: Pierre Blasius
* 2005-2021&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/1759094.html &quot;De René Daubenfeld huet e Méindeg als Buergermeeschter demissionéiert.&quot;] rtl.lu, 21.07.2021.&lt;/ref&gt;: [[René Daubenfeld]]
*zanter September 2021: Jeff Gangler&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.html|Titel=Assermentation du nouveau bourgmestre et d'un nouvel échevin de la commune de Boulaide|Gekuckt=10.09.2021|Datum=09.09.2021|Wierk=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2023/07-juillet/04-bofferding-assermentation-bourgmestres-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=04.07.2023|Datum=04.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Bauschelt ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Naturpark Uewersauer]]
* [[Regionalschoul Uewersauer]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* D'[[Uergel Kierch Bauschelt|Uergel]] vun der [[Kierch Bauschelt|Parkierch vu Bauschelt]], gebaut am Joer 1900 vun de [[Uergelmanufaktur Bridder Müller|Bridder Müller]] vu [[Reifferscheid]], zanter Dezember 2001 op der [[Lëscht vun de Monuments classés]].
* Tempelskamp
* Rommwiss
* [[Bauschelter Millen]]
* [[Sirer Millen]]
* Houfels

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.boulaide.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Bauschelt]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/wiltz/boulaide D'Gemeng Bauschelt op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.musikgemengbauschelt.lu Musek Gemeng Bauschelt]
{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Bauschelt]]
[[Kategorie:Gemeng Bauschelt| ]]</text>
      <sha1>k3a0a6g0isic096net6pddynjdndnb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Bech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71913</id>
    <revision>
      <id>2686464</id>
      <parentid>2686178</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5412" sha1="9qm1fqscnqkvxgc1o50vei38fki4pv4" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Bech 
 | Numm (Däitsch) = Bech
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Bech}}
 | Fläch = 2.331 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|45|07|N|06|21|46|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Iechternach]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Bech]]
* [[Blummendall]]
* [[Geieschhaff (Bech)|Geieschhaff]]
* [[Grolënster]]
* [[Heeschbreg]]
* [[Hemstel]]
* [[Kuebebuer]]
* [[Marscherwald]]
* [[Rippeg]]
* [[Schanz]]
* [[Zëtteg]]
{{Div col end}}

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Becher Millen]]
* [[Grassbierg]]
* [[Jäger (Bech)|Jäger]]
* [[Jokesbierg]]
* [[Kënsecker Haff]]
* [[Kräizenhéicht]]
* [[Waldhaff (Bech)|Waldhaff]]
* [[Zëtteger Millen]]
{{Div col end}}

==Geographie==
D'[[Schichtstuf]] vum [[Lëtzebuerger Sandsteen]] verleeft queesch duerch d'Gemeng: D'Uertschafte Kräizenhéicht, Heeschbreg, Kuebebuer an d'Schanz leien um Plateau, iwwerdeems Rippeg, Zëtteg, Hemstel a Bech um Fouss dovu leien. D'Schanz ass, mat 400&amp;nbsp;m den héchste Punkt an der Géigend. Grolënster, de Blummendall an de Marscherwald leien um westleche Wupp vun der Gemeng.

Duerch d'Gemeng leeft d'[[Nationalstrooss 11]] ([[Europastrooss E29|E29]]) vun der Stad Lëtzebuerg op Iechternach.

D'Streck vun der fréierer Vizinalbunn ''[[Chareli]]'' ass um Fouss vun der Schichtstuf verlaf, an hat tëscht 1904 an 1954 Arrêten zu Rippeg, Hemstel, Zëtteg a Bech. En Tunnel dovun ass haut nach erhalen, a gëtt, wéi d'fréier Eisebunnsstreck, vun der [[Vëlospist PC2]] benotzt. Am fréiere Buffet op der Becher Gare ass haut e Restaurant.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Bech
 | nord =  [[Gemeng Konsdref|Konsdref]]
 | nord-est =[[Iechternach]]
 | est =  [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]]
 | sud-est = [[Gemeng Manternach|Manternach]]
 | sud= [[Gemeng Biwer|Biwer]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | ouest =  [[Gemeng Hiefenech|Hefenech]]
 | nord-ouest = 
}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mat engem Gesetz vum 25. Juli 1846 gouf d'Sektioun Marscherwald vu Konsdref ofgespléckt a koum an d'Gemeng Bech&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1846/07/25/n1|Titel=LOI du 25 juillet 1846, N° 1525, portant modification de l'ordonnance Royale Grand-Ducale, du 12 octobre 1841, relative à la circonscription judiciaire et administrative|Gekuckt=09.07.2026|Datum=25.07.1846|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

===Wopen===
{|Class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bech luxbrg.svg|100px]]
|Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''D'argent à la croix ancrée de sable, au chef de gueules chargé d'un lambel à l'ancienne de cinq pendants d'argent.''
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==

=== Buergermeeschteren ===
{{div col|cols=3}}
* 1826 - 1847: J. Lenertz 
* 1849 - 1859: Fr. Lies 
* 1861 - 1894: P. Lenertz 
* 1897 - 1923: P. Lenertz 
* 1924 - ?: Nic Weyland 
* 1934 - ?: Michel Prommenschenkel 
* 1946 - 1963: Francois Bisenius
* 1964 - ?: Emil Bohnenberger
* ? - ?: Robert Lenertz
* ? - 2005: Marcel Niederweis
* 2005 - 2008: Marc Pitzen
* 2009 - 2011: Edmond Schintgen
* 2011 - 2023: Camille Kohn
* 2023 - 2025&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://100komma7.lu/news/Becher-Buergermeeschtesch-demissioneiert-viru-Messtrauensvott?pd=radio|Titel=Becher Buergermeeschtesch demissionéiert viru Mësstrauensvott|Gekuckt=29.12.2025|Datum=29.12.2025|Editeur=100komma7.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;: [[Jill Goeres]]
* zanter 2026: [[Max Pesch]]&lt;ref&gt;[https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Max-Pesch-wird-neuer-Buergermeister-von-Bech-24024.html &quot;Max Pesch wird neuer Bürgermeister von Bech.&quot;] tageblatt.lu, 12.01.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://maint.gouvernement.lu/fr/actualites.html|Titel=Assermentation aux fonctions de bourgmestre et échevin des communes de Bech, Bettembourg et Esch-sur-Sûre|Gekuckt=2026-02-08|Datum=2026-02-06|Wierk=maint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* De Becher Tunnel
* [[Tumulus op der Schanz]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Bech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[SIAEE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SICEC]]
* [[SIGRE]]
* [[SYNECOSPORT]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Kuckt och ==
* [[Jokesbierg]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Bech}}
* [http://www.bech.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Bech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/echternach/bech D'Gemeng Bech op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.rail.lu/garebech.html D'Gare zu Bech]

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Bech]]
[[Kategorie:Gemeng Bech| ]]</text>
      <sha1>9qm1fqscnqkvxgc1o50vei38fki4pv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Beefort</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71947</id>
    <revision>
      <id>2686465</id>
      <parentid>2686180</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8386" sha1="ms6c7fb0bzwghk4l654admh9a8qnmay" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Beaufort 
 | Numm (Däitsch) = Befort
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Beefort}}
 | Fläch = 1.374 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|50|08|N|06|17|26|O}} 
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Iechternach]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Beefort läit am Nordoste vum Land am [[Kanton Iechternach]] an ass ëmgi vun de Gemenge [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] am Norden, [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] am Osten, [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] am Süden an [[Ärenzdallgemeng|Ärenzdall]] am Westen.

Beefort ass en Deel vun der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Beefort
 | nord =  [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]]
 | nord-est = (D)
 | est =  [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] 
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Beefort]]
* [[Déiljen]]
* [[Grondhaff]] (déi lénks Säit vun der [[Schwaarz Iernz|Schwaarzer Iernz]])

=== Lieu-diten ===
* [[Beeforter Heed]]
* [[Beeforter Schlass]]
* [[Closbierg]]
* [[Millebaach (Beefort)|Millebaach]]
* [[Schmëttewier (Déiljen)|Schmëttewier]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|Class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason Beaufort (Luxembourg).svg|100px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://beaufort.lu/armoiries/|Titel=Armoiries|Gekuckt=13.05.2023|Datum=30.11.2022|Wierk=Beaufort|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mémorial B – Recueil de législation,  10. Oktober 1986, digitaliséiert op Wikimedia Commons: [[c:File:Mémorial B 1986-10-10 Beaufort.jpg|commons:Mémorial B 1986-10-10 Beaufort.jpg]].&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'or à la tour ouverte, crénelée de cinq pièces de gueules, maçonnée de sable, au chef de gueules chargé d'un lambel à cinq pendants d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[3. Juli]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[10. Oktober]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 1374 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986 }}
|}
[[File:Beaufort fig. 1 - d'or au chef de gueules.svg|thumb|left|70px|Figur 1]]
[[File:Beaufort fig. 2 - d'or au chef de gueules brisé d'un lambel de cing pendants à l'ancienne d'argent.svg|thumb|left|70px|Figur 2]]
Beefort war fréier eng wichteg [[Seigneurie]], där hir Hären, Nokommen vun deene vu Wolz (''d'or au chef de gueules'', Figur 1) e Wopen ''d'or au chef de gueules brisé d'un lambel de cing pendants à l'ancienne d'argent'' (Figur 2) gedroen hunn.

Méi spéit gouf den ale ''Lambel'' heiansdo mat engem mat moderne Formen ersat. Dës lescht Versioun gouf iwwer vill Joren inoffiziell vun der Gemeng benotzt. 1986 huet d'Gemeng probéiert, dee Wopen offiziell unerkannt ze kréien. D'[[Commission héraldique de l'État|heraldesch Kommissioun]] huet festgestallt, datt – souwuel aus heraldesche wéi och aus juristesche Grënn – déi al Herrschaftswopen net einfach sou benotzt konnte ginn an dowéinst ass de Wopen, deen uewe beschriwwen ass, geschaf ginn.&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 31}}&lt;/ref&gt;
{{clr}}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Gemengerot===
Beefort war bis d'Gemengewalen 2017 eng [[Majorzsystem|Majorzgemeng]]. Bei deene vum 11. Juni 2023 gouf de Gemengerot eng éischt Kéier nom [[Proporzsystem]] gewielt.

Nodeems an der Folleg vun de Wale vun 2023 e Recours ageluecht gouf, well ee Kandidat géint d'Residenzklausel vum Walgesetz verstouss hat&lt;ref&gt;Art. 192 – Pour être éligible, il faut: (…) 
4° avoir sa résidence habituelle depuis six mois dans la commune lors du dépôt de sa candidature, c'est-à-dire y habiter d'ordinaire.&lt;/ref&gt;, goufen d'Wale vun der [[Cour administrative]] annuléiert an den 8. Oktober 2023 huet deemno an der Gemeng nei gestëmmt misse ginn.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2081976.html|Titel=Residenzklausel mëssuecht: Zu Beefort gëtt den 8. Oktober nei gewielt|Gekuckt=06.07.2023|Datum=04.07.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://justice.public.lu/fr/actualites/2023/07/communique-cour-adm-elections-beaufort.html|Titel=Communiqué de presse de la Cour administrative en relation avec les élections communales à Beaufort|Gekuckt=09.07.2023|Datum=04.07.2023|Wierk=justice.public.lu|Editeur=justice.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.
De Jean-Luc Nosbusch (Är Lett) gouf doropshi Buergermeeschter, an de Bruno Domingues Grilo an d'[[Lynn Mossong]] (béid Biergerlëscht) Schäffen.&lt;ref&gt;Volker Bingenheimer: [https://www.wort.lu/luxemburg/osten/jean-luc-nosbusch-wird-burgermeister-von-befort/4308807.html &quot;Jean-Luc Nosbusch wird Bürgermeister von Befort.&quot;] wort.lu [w+] 11.10.2023.&lt;/ref&gt;

'''Resultater'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Joer !! Lett* !! BL*
|-
| 2023 || 7 || 4
|}
&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;Lett = Är Lett; BL = Biergerlëscht Beefort Déiljen Grondhaff&lt;/small&gt;

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Buergermeeschteren zanter 1795&lt;ref&gt;Quell: ''75me anniversaire Fanfare de Beaufort'' [Luxembourg, 1966], S. 150&lt;/ref&gt;
!vu(n)
!bis
!Buergermeeschter
|-
|1795
|1814
|Jean Goerges Even
|-
|1815
|1819
|Jean Cigrang
|-
|1820
|1830
|Charles Even sen.
|-
|1830
|1842
|[[Michel Eiffes]]
|-
|1843
|1849
|[[Conrad Cigrang]]
|-
|1849
|1866
|[[Charles Even|Charles Even jun.]]
|-
|1866
|1886
|J. P. Even
|-
|1886
|1909
|Henri Even
|-
|1909
|1929
|Joseph Linkels
|-
|1930
|1938
|Bernhard Bollig
|-
|1938
|1944
|Jean Conter
|-
|1944
|1945
|Eugène Bollig
|-
|1946
|1947
|Henri Kramp
|-
|1947
|1963
|Alex Dostert
|-
|1964
|1987
|[[Léon Bartimes]]
|-
|1988
|...
|Joseph Lux
|-
|...
|1998
|Guy Hanff
|-
|1999&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/2s1sjbnqbv/pages/22/articles/DIVL1764 Gemeinde Befort: Der neue Gemeinderat steht.&quot;] In: Tageblatt, nº 241 (19.10.1999), p. 22 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt; 
|2023
|[[Camille Hoffmann]]
|-
|2023
|haut
|[[Jean-Luc Nosbusch]]

|}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Beaufort 2009-08.jpg|thumb|Beefort aus der Loft]]

* D'[[Klaischen-Kapell Beefort|Klaischen-Kapell]] steet op der [[Lëscht vun de Monuments classés]] zanter Juli 1968.
* D'[[Buerg Beefort]] ([[12. Joerhonnert|12.]] - [[16. Joerhonnert]]) steet op der [[Lëscht vun de Monuments classés]] zanter dem 16. September 1968.
* D'[[Äispist vu Beefort]] ass den 8. November 1969 ageweit ginn.&lt;ref&gt;[[Robert Philippart]], ''Kurze Entstehungsgeschichte der Kunsteisbahnen in Luxemburg'', [[nos cahiers]], Nr. 4, 2024, S. 97-122&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Beefort ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[SIAEE]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[Syndicat pour la création d'un Parc Naturel dans la région du Mullerthal|Syndicat Mullerthal]]
{{Div col end}}

== Gemengeblietchen ==
Bis 2005 huet d'Gemengeblietchen ''De Beforter'' geheescht. Duerno ''De Beeforter''.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Beaufort (Luxembourg)|Beefort}}
* [http://www.beaufort.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Beefort]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/echternach/beaufort D'Gemeng Beefort op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.rail.lu/garebeaufort.html D'Gare zu Beefort um www.rail.lu]

{{Referenzen an Notten}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Beefort]]
[[Kategorie:Gemeng Beefort| ]]</text>
      <sha1>ms6c7fb0bzwghk4l654admh9a8qnmay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Beetebuerg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71964</id>
    <revision>
      <id>2686466</id>
      <parentid>2686179</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9328" sha1="cdnu8j0hr88vkz7dftsdweo3pnewq21" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Bettembourg 
 | Numm (Däitsch) = Bettemburg
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Beetebuerg}}
 | Fläch = 2.145 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|31|39|N|06|05|80|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Mat Ausnam vun [[Obeler]] an dem nërdlechen Deel mam ''Beetebuergerbësch'', läit déi ganz Gemeng Beetebuerg am [[Uelzecht]]dall.

== Uertschaften an Häff an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols=3}}
* [[Beetebuerg]]
* [[Fenneng]]
* [[Hunchereng]]
* [[Näerzeng]]
* [[Obeler]]
{{div col end}}

=== Häff ===
* [[Heckenhaff]]
* [[Krakelshaff]]

== Geographie ==
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Beetebuerg
 | nord = [[Gemeng Leideleng|Leideleng]]
 | nord-est =
 | est = [[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]&lt;br&gt;[[Gemeng Keel|Keel]]
 | ouest =  [[Gemeng Monnerech|Monnerech]]
 | nord-ouest = 
}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bettembourg luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 45}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Parti au I d'argent au lion de sable, lampassé et armé de gueules, au II de gueules au château à deux tours d'or''''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. August]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1032 - Projet: J. Flies 1986 modifiéiert vun der Commission héraldique}}&lt;br&gt;De Wope baséiert op deem vun den Häre vun [[Zolwer]] (''d'argent au lion de sable armé et lampassé de gueules''), deenen eng Partie vum aktuellen Territoire vun der Gemeng soll gehéiert hunn. D'Schlass mat den zwéin Tierm erënnert un déi zwee al Schlässer déi et fréier zu Beetebuerg gouf.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Beetebuerg gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter de Gemengewale vun 2017 aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen (virdrun: 13).

Zanter 2011 ass de Schäfferot eng Dräierkoalitioun aus [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]], [[Demokratesch Partei|DP]] an [[Déi Gréng|deene Gréngen]].&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1084437.html &quot;Laurent Zeimet (CSV) bleift Buergermeeschter&quot;] rtl.lu, 10.10.2017, 08:05:13.&lt;/ref&gt; Virdrun hat d'[[LSAP]] 24 Joer laang déi absolut Majoritéit.&lt;ref&gt;[https://www.tageblatt.lu/wahlen/wer-wird-wohl-naechster-schlossherr/ &quot;Wer wird nächster &quot;Schlossherr&quot; Bettemburg?&quot;] tageblatt.lu, 07.10.2017 (nogekuckt 04.04.2024).&lt;/ref&gt;

=== Zesummesetzung === 
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[ADR]]
|- 
| 1999 || 4 || 2 || 0 || '''7''' || -
|- 
| 2005 || 3 || 1 || 1 ||'''8'''|| -
|- 
| 2011 || '''4''' || '''1''' || '''2''' || 6 || -
|- 
| 2017 || '''5''' || '''1''' || '''2''' || 6 || 1
|- 
| 2023 || '''5''' || '''1''' || '''2''' || 6 || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
{{div col|cols=3}}
* 1812 - 1823: [[Auguste Collart (1782-1824)]]
* ...
* 1844: Pierre Mathey&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1854 - 1871: [[Antoine Auguste Collart]]&lt;ref name=Chr100&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qnmn86cfx9/pages/8/articles/DIVL1075 Chronik eines 100jährigen Gemeindehauses.] In: Tageblatt, nº 234 (10.10.1968), p. 8 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1871 - 1884: [[Jean-Pierre Kayl]]
* 1885 - 1906: [[Léon Auguste Collart]]
* 1905 - 1911: Charles Philippe&lt;!-- Nottär--&gt;&gt;
* 1911 - 1917: [[Nicolas Mockel]]&lt;!--&quot;Bahmnmeister&quot;--&gt;
* 1918 - 1918: [[Eugène Auguste Collart]]
* 1919 - 1920: Joseph Klensch&lt;ref name=Chr100/&gt;
* 1921 - 1933: Eugène Auguste Collart
* 1934 - 1941: [[Nicolas Rosenfeld]]&lt;ref name=parcours&gt;[https://bettembourg.lu/wp-content/uploads/2024/09/MNRDH_Brochure_Parcours_Bettembourg_A5_COMPLET_SiteWeb.pdf Parcours de mémoire.] Brochure, S. 26.&lt;/ref&gt;
* 1941 - 1944: ''Amtsbürgermeister'' Hans Müller&lt;ref name=parcours/&gt;
* 1945 - 1951: Pierre Trausch&lt;ref name=Chr100/&gt;
* 1951 - 1954: Adolphe Fox&lt;ref name=Chr100/&gt;
* 1954 - 1961: Léon Eberhard&lt;ref name=Chr100/&gt;
* 1961 - ≥1968: Louis Ganser&lt;ref name=Chr100/&gt;
* ...
* 1976 - 1979: [[Émile Hammerel]] &lt;ref&gt;Stroosseschëld&lt;/ref&gt;
* 1979 - 1988: [[Fernand Weber]] (CSV)
* 1988 - 2004: [[Lucien Lux]] (LSAP)
* 2004 - 2011: [[Roby Biwer]] (LSAP)
* 2011 - 2026: [[Laurent Zeimet]] (CSV)&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/laurent-zeimet-halt-als-buergermeeschter-op-2132911878 &quot;Laurent Zeimet hält als Buergermeeschter op.&quot;] rtl.lu, 06.01.2026.&lt;/ref&gt;
* zanter 2026: [[Jean-Marie Jans]] (CSV)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://maint.gouvernement.lu/fr/actualites.html|Titel=Assermentation aux fonctions de bourgmestre et échevin des communes de Bech, Bettembourg et Esch-sur-Sûre|Gekuckt=2026-02-08|Datum=2026-02-06|Wierk=maint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

{{div col end}}

== Verkéier ==

=== Eisebunn ===
D'[[Gare Beetebuerg|Gare vu Beetebuerg]] gehéiert zu den [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|CFL-Linnne 6]], [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|6a]] a [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Wuelmereng|6b]] a läit op der internationaler Streck [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Dijon|Lëtzebuerg-Dijon]].

D'[[Rangéiergare Beetebuerg|Rangéiergare]] mat 28 Sënnergleiser gouf an den 1980er Jore gebaut a krut ee Container-Terminal dobäi. Doduerch ass Beetebuerg zu engem wichtege Glidd am internationale Wuerentransport op der Nord-Süd-Achs ginn.

=== Stroossen an Autobunnen ===
Beetebuerg hänkt um Stroossennetz iwwer d'[[Dräikantonstrooss]] an d'[[Nationalstrooss 31|N31]] an och iwwer den [[CR132]] an den [[CR163]].

Laanscht Beetebuerg lafen d'[[Autobunn A3 (Lëtzebuerg)|Autobunnen A3]] an [[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|A13]] déi och en Uschloss un d'Gemeng hunn.

== Kuckeswäertes an der Gemeng ==
* [[Kierch Beetebuerg]]
* [[Beetebuerger Schlass|Collarts Schlass]]
* [[Märchepark Beetebuerg]]
* [[Huncherenger Millen]]

== Perséinlechkeeten aus der Gemeng Beetebuerg ==
* [[Eugène Berger]] (1960-2020), Politiker an Alpinist,
* [[Gusty Graas]] (*1957), Politiker,
* [[Roger Negri]] (*1954), Eisebunner a Politiker.

== Natur an Ëmwelt ==
*De Projet Naturbëschreservat [[Naturschutzgebitt Beetebuerger Bësch|Naturbësch - Beetebuerger Bësch]]

== Jumelagen ==
*Gemeng [[Flaibano]] bei [[Udine]] an [[Italien]], 1989/1990
*Gemeng [[Valpaços]] a [[Portugal]], 1999/2000

== Interkommunal Syndikater ==
{{div col|cols=3}}
* [[Centre de natation An der Schwemm]]
* [[Minett-Kompost]]
* [[PRO-SUD]]
* [[Syndicat des Eaux du Sud|SES]]
* [[SIGI]]
* [[SICEC]]
* [[SIDOR]]
* [[Syndicat intercommunal pour l'exploitation de la station d'épuration de Bettembourg et pour la réalisation de toutes activités de recyclage et de gestion écologique|STEP]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SYCOSAL]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Industriezonen ==
*Industriezon Beetebuerg-Diddeleng (Wolser)
*Industriezon Schéleck 1
*Industriezon Schéleck 2
*Industriezon Krakelshaff

== Radio zu Beetebuerg ==
*[[Radio Locale Réiserbann-Betebuerg]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.bettembourg.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Beetebuerg]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/bettembourg D'Gemeng Beetebuerg op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.parc-merveilleux.lu/ Websäit vum ''Parc merveilleux'' zu Beetebuerg]
* [http://www.beetebuerger-schoulen.lu/ Beetebuerger Schoulen]
* [http://www.cibett.lu/ Asazzenter Beetebuerg (Protection Civile &amp; Pompjeen)]

[[Fichier:Beetebuerg vum Äppelbierg.jpg|thumb|800px|center|Beetebuerg vum Äppelbierg aus gesinn (2008)]]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Beetebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Beetebuerg| ]]</text>
      <sha1>cdnu8j0hr88vkz7dftsdweo3pnewq21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Dikrech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72020</id>
    <revision>
      <id>2686461</id>
      <parentid>2686193</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12654" sha1="06aijkss1d6wa20mqyt6eayoub6lq77" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Diekirch 
 | Numm (Däitsch) = Diekirch
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Dikrech}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|52|05|N|06|09|24|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Stad ass d'Haaptuertschaft vum [[Kanton Dikrech]] a war dat och - vun 1843 bis 2015 - vu sengem [[Dikrech (Distrikt)|Distrikt]]. Ausserdeem bilt Dikrech, zesumme mat de [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]e [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]], [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]], [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng op der Sauer]], [[Gemeng Schieren|Schieren]] a [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] den Zentrum vun der [[Nordstad]]. Déi Regioun gëllt, nom [[IVL]], nieft der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] an [[Esch-Uelzecht]], als drëtten Entwécklungspol vum Grand-Duché.

===Flëss a Baachen an der Gemeng===
Dikrech läit un der [[Sauer]] a bilt d'Grenz zum [[Éislek]]. Um Territoire vun Dikrech hunn e puer kleng Baachen hir Quell. Am Norde sinn dat d'[[Laangmuer]], [[Méchelbaach (Sauer)|Méchelbaach]], eng Baach déi vum Fridhaff duerch de ''Bamerdall'' leeft an zu Dikrech an d'Sauer fléisst. Op der Grenz mat der [[Tandel|Gemeng Tandel]] huet d'[[Suessebaach]] eng vun hire Quellen an der Gemeng Dikrech. Am Süde sinn et d'[[Saasselbaach]] an d'[[Kiselbaach]] déi eng vun hire Quellen op Dikrecher Terrain hunn.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Dikrech
 | nord-ouest =  
 | nord =  
 | nord-est = [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | est =  [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]]
}}

==Uertschaften an der Gemeng==
Déi eenzeg Uertschaft vun der Gemeng Dikrech ass d'Stad [[Dikrech]].

Zur Gemeng gehéieren awer nach follgend Häff a [[Lieu-dit]]en:
{{div col|cols=3}}
* [[Bamerdall]]
* [[Fridhaff]]
* [[Härebierg]]
* [[Kléck (Dikrech)|Kléck]]
{{div col end}}


==Geschicht==
Den Numm Dikrech ''Diecirke'' gouf fir d'éischt am Joer [[1182]] an engem Dokument ernimmt.

{{Intro Gemeng}}

{{Méi Info 1|Dikrech}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason_Diekirch.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 77}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Burelé d'or et d'azur au lion couronné d'argent soutenu d'une tour de gueules maçonnée de sable mouvant de la pointe. L'écu timbré d'une couronne murale de trois tours de gueules maçonnée de sable.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[1. Juni]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[14. Juni]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 6052 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983.}}

Den haitege Gemengewopen ass am Fong eng modern Versioun vun deem, deen zënter dem [[14. Joerhonnert]] vun der Stad an der ''vouerie franche'' &lt;!--keng Anung wéi een dat iwwersetze soll…--&gt;vun Dikrech gedroe gouf. Well keng Dokumenter iwwer den ale Wope méi ze fanne sinn, huet de Gemengerot decidéiert, de Wopen a senger moderner Form unzehuelen.

De [[Sigel|Stadsigel]] aus dem 14. Joerhonnert huet e Feld mat sechs ''burelles'', mat engem gekréinte Léiw mat engem einfache Schwanz, deen op engem Tuerm an der Basis steet ([[Faarf (Heraldik)|Faarwe]] sinn net bekannt). 

Déi éischt schrëftlech [[Blasonéierung]] seet: ''burelé dor et d'azur au lion d'argent armé et lampassé de gueules, posé sur un puits de gueules mouvant de la pointe''. Wann « ''burelé »'' do steet amplaz vun « ''champ chargé de burelles »'' dann erkläert dat sech doduerch, datt d'Duerstellung vum ''burelé'' fréier zimmlech inkonsequent war; wat de Pëtz (''puits'') ugeet, sou ass dat warscheinlech eng falsch Interpretatioun vun engem Tuerm; den Text ernimmt keng Kroun.

Am Ufank vum [[20. Joerhonnert]] gëtt d'Kroun nees ernimmt, awer ouni datt den Email spezifizéiert gëtt. Schlussendlech ass d'Versioun vum Wopen, déi ëm d'Mëtt vum 20. Joerhonnert opgedaucht ass an op deem de Léiw e gespléckte Schwanz ''en sautoir'' huet an d'Kroun rout ass, néierens dokumentéiert a och keng heraldesch Begrënnung huet.

De moderne Wope baséiert deemno op den eelsten a warscheinlechsten Elementer; de beweeglechen Tuerm gouf gewielt fir eng besser Gesamtkompositioun z'erméiglechen.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;er{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vun Dikrech gëtt nom [[Proporz-Walsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2005 aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen (1999: 11).

D'Gemengerotswale vum 11. Juni 2023 hunn zu enger Koalitioun aus [[CSV]] an [[DP]] gefouert, déi de Schäfferot dréit.&lt;ref name=charel&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/charel-weiler-wird-buergermeister-von-diekirch-6489e554de135b923695fee6 &quot;Charel Weiler wird Bürgermeister von Diekirch.&quot;] wort.llu [w+], 14.06.2023.&lt;/ref&gt;
Bei de Gemengerotswalen 2011 an 2017 hat d'[[LSAP]] eng absolutter Majoritéit am Gemengerot.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171011123327/https://www.wort.lu/de/lokales/koalitionen-auf-lokaler-ebene-die-kuenftigen-schoeffenraete-im-ueberblick-59db6be556202b51b13c4ddb &quot;Die künftigen Schöffenräte im Überblick.&quot;] wort.lu, 12 Oktober, 2017 um 11:19.&lt;/ref&gt;
=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 4 || 2 || 1 || 4 
|- 
| 2005 || 5 || 1 || 2 || 5 
|- 
| 2011 || 3 || 2 || 1 || '''7''' 
|- 
| 2017 || 4 || 1 || 1 || '''7 '''
|- 
| 2023 || '''5''' || '''2''' || 1 || 5
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;[http://diekirch.csv.lu/startsait/aus-freieren-zaiten/saviez-vous-que/ Saviez-vous que Interessantes aus der Geschicht vun Dikrech op csv.lu]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bourgmestres de la ville de Diekirch 1835 - 1945 am Deiwelselter - Informatiounsblad vun der Gemeng Dikrech - Mäerz 2016&lt;/ref&gt;===
{{div col | cols=2}}
...
* 1728 Nicolas Wagener&lt;ref&gt;[http://www.deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I192685&amp;tree=Deltgen#cite1 Den Nicolas Wagener op www.deltgen.com]&lt;/ref&gt;
...
* 1795: Bern. Bastendorff
* 1796: Michel Schrantz
* 1797 - 1798: Pierre Leyder
* 1798 - 1799: Nicolas Goebel
* 1800: [[Dominik Constantin München]]
* 1801 - 1802: Georges Didier
* 1802 - 1810: J. B. Laur. Forron
* 1810 - 1811: Emmanuel François
* 1811 - 1817: [[François-Julien Vannerus]]
* 1817 - 1819: Pierre Thom. Seyler
* 1819 - 1821: Jean Nic. Marchand
* 1821: Jean Mathieu Laeis
* 1822: Nicolas Jüttel
* 1823: [[Jean Mathieu Laeis]]&lt;ref&gt;[http://www.deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I30645&amp;tree=Deltgen De Jean Mathieu Laeis op www.deltgen.com]&lt;/ref&gt;
* 1824 - 1830: [[François-Julien Vannerus]]
* 1830 - 1835: Pierre Thom. Seyler
* 1835 - 1843: [[Vendelin Jurion]]
* 1844 - 1848: [[Joseph Tschiderer]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1860: [[Jean Baptiste Didier]]
* 1861 - 1872: [[Henri Ernest François]]
* 1873 - 1884: [[Jean Jüttel]]
* 1885 - 1902: [[Jean-Pierre Scholtes]]
* 1902 - 1909: [[Frédéric François]]
* 1909 - 1922: [[Pierre Pemmers]]&lt;ref&gt;Biographie vum Pierre Pemmers am [https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pa|issue:414483|article:DTL42|query:pemmers Tageblatt vum 28. Juni 1922]&lt;/ref&gt;
* 1922 - 1926: [[André Gruber]]
* 1926 - 1941: [[Joseph Alphonse Theis|Joseph Theis]]
* 1941 - 1944: Wilhelm Jost (Amtsbürgermeister)
* 1944 - 1945: Joseph Theis
* 1946 - 1951: [[Alphonse Greisch]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=19.04.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1952 - 1957: [[Henry Cravatte]]
* 1957 - 1963: [[Joseph Herr]]
* 1963 - 1964: Henry Cravatte
* 1964 - 1969: Marcel Krier
* 1969: [[Michel Ewen]]
* 1969 - 1974: [[Victor Poos]]
* 1974 - 1984: [[René Steichen (Politiker)|René Steichen]]
* 1984 - 1994: [[Marie-Thérèse Boever]]
* 1994 - 2001: Danièle Wagner
* 2001 - 2005: [[Claude Haagen]]
* 2005 - 2008: Nico Michels
* 2008 - 2011: Jacques Dahm
* 2011 - 2021: [[Claude Haagen]] (LSAP)
* 2022 - 2023: [[Claude Thill]] (LSAP)
* zanter 2023: [[Charles Weiler]] (CSV)&lt;ref name=charel/&gt;
{{div col end}}

== Jumelagen ==
D'Gemeng Dikrech ass jumeléiert mat:
* [[Monthey]] an der {{CHE}}
* [[Arel]] an der {{BEL}}
* [[Bitburg]] an {{DEU}}
* [[Hayange]] a {{FRA}}
* [[Liberty (Ohio)|Liberty]] am Ohio an den {{USA}}

== Bekannt Dikrecher ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Marc Angel (Kënschtler)|Marc Angel]] (*1960), Graphiker, Moler an Illustrator
* [[Guillaume-Mathias Augustin]] (1815-1880), Jurist a Politiker
* [[Joseph Bech]] (1887-1975), Politiker
* [[Albert Borschette]] (1920-1976), Politiker, Diplomat a Schrëftsteller
* [[Nicolas-Remi Brück]] (1818-1870), Zaldot a Mathematiker
* [[Henry Cravatte]] (1911-1990), Politiker an Affekot
* [[Paul Eyschen]] (1841-1915), Politiker, Diplomat an Affekot
* [[Paul Flesch]] (1870-1955), Politiker an Architekt
* [[Gaston Reinig]] (*1956), Offizéier a Chef vum État-major
* [[Paul de Gerlache]] (1838-1891), belsche Medienentreprener a Gouverneur vun der Provënz Lëtzebuerg
* [[Claude Haagen]] (1962), Handballspiller a Politiker
* [[Marie Haps]] (1879-1939), belsch-lëtzebuergesch Philanthropin
* [[Ali Kaes]] (*1955), Gewerkschaftler a Politiker
* [[Antoine Lefort (Diplomat)|Antoine Lefort]] (1879-1928), Politiker, Ingenieur an Diplomat
* [[Henri Losch]] (1931-2021), Schoulmeeschter, Auteur a Schauspiller
* [[Mathias Mongenast]] (1843-1926), Politiker an Affekot
* [[Alphonse Munchen]] (1850-1917), Ingenieur a Politiker
* [[Charles Rischard]] (1841-1914), Jurist a Politiker
* [[Marc Schaefer]] (*1961), Politiker
* [[Ernest Simons]] (1835-1873), Jurist a Politiker
* [[René Steichen (Politiker)|René Steichen]] (*1942), Politiker, Entreprener an Affekot
* [[Claude Turmes]] (*1960), Politiker
* [[François-Ernest Vannérus]] (1830-1908), Politiker, Industriellen an Affekot
* [[Henri Vannérus]] (1833-1921), Jurist a Politiker
* [[Jules Vannérus]] (1874-1970), Archivist an Historiker
* [[Mathias Wolff]] (1779-1857), kathoulesche Priister a Jesuittepater
{{Div col end}}

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Dikrech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[Conservatoire vum Norden|Conservatoire de musique du Nord]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal des communes de Diekirch, Erpeldange et Ettelbruck pour la construction et l'exploitation d'un hall de tennis|SIT]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZANO]]
{{div col end}}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Dikrech]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.diekirch.lu/ Offiziell Websäit vun der Gemeng Dikrech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/diekirch Dikrech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

[[Kategorie:Gemeng Dikrech| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Dikrech]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Dikrech]]</text>
      <sha1>06aijkss1d6wa20mqyt6eayoub6lq77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686526</id>
      <parentid>2686461</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T11:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wopen */  .....</comment>
      <origin>2686526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12686" sha1="9y0xape2wqet6isy3mrbr1c6v508odg" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Diekirch 
 | Numm (Däitsch) = Diekirch
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Dikrech}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|52|05|N|06|09|24|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Stad ass d'Haaptuertschaft vum [[Kanton Dikrech]] a war dat och - vun 1843 bis 2015 - vu sengem [[Dikrech (Distrikt)|Distrikt]]. Ausserdeem bilt Dikrech, zesumme mat de [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]e [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]], [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]], [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng op der Sauer]], [[Gemeng Schieren|Schieren]] a [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] den Zentrum vun der [[Nordstad]]. Déi Regioun gëllt, nom [[IVL]], nieft der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] an [[Esch-Uelzecht]], als drëtten Entwécklungspol vum Grand-Duché.

===Flëss a Baachen an der Gemeng===
Dikrech läit un der [[Sauer]] a bilt d'Grenz zum [[Éislek]]. Um Territoire vun Dikrech hunn e puer kleng Baachen hir Quell. Am Norde sinn dat d'[[Laangmuer]], [[Méchelbaach (Sauer)|Méchelbaach]], eng Baach déi vum Fridhaff duerch de ''Bamerdall'' leeft an zu Dikrech an d'Sauer fléisst. Op der Grenz mat der [[Tandel|Gemeng Tandel]] huet d'[[Suessebaach]] eng vun hire Quellen an der Gemeng Dikrech. Am Süde sinn et d'[[Saasselbaach]] an d'[[Kiselbaach]] déi eng vun hire Quellen op Dikrecher Terrain hunn.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Dikrech
 | nord-ouest =  
 | nord =  
 | nord-est = [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | est =  [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]]
}}

==Uertschaften an der Gemeng==
Déi eenzeg Uertschaft vun der Gemeng Dikrech ass d'Stad [[Dikrech]].

Zur Gemeng gehéieren awer nach follgend Häff a [[Lieu-dit]]en:
{{div col|cols=3}}
* [[Bamerdall]]
* [[Fridhaff]]
* [[Härebierg]]
* [[Kléck (Dikrech)|Kléck]]
{{div col end}}


==Geschicht==
Den Numm Dikrech ''Diecirke'' gouf fir d'éischt am Joer [[1182]] an engem Dokument ernimmt.

{{Intro Gemeng}}

{{Méi Info 1|Dikrech}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason_Diekirch.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 77}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Burelé d'or et d'azur au lion couronné d'argent soutenu d'une tour de gueules maçonnée de sable mouvant de la pointe. L'écu timbré d'une couronne murale de trois tours de gueules maçonnée de sable.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[1. Juni]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[14. Juni]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 6052 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983.}}

Den haitege Gemengewopen ass am Fong eng modern Versioun vun deem, deen zënter dem [[14. Joerhonnert]] vun der Stad an der ''vouerie franche'' &lt;!--keng Anung wéi een dat iwwersetze soll…--&gt;vun Dikrech gedroe gouf. Well keng Dokumenter iwwer den ale Wope méi ze fanne sinn, huet de Gemengerot decidéiert, de Wopen a senger moderner Form unzehuelen.

De [[Sigel|Stadsigel]] aus dem 14. Joerhonnert huet e Feld mat sechs ''burelles'', mat engem gekréinte Léiw mat engem einfache Schwanz, deen op engem Tuerm an der Basis steet ([[Faarf (Heraldik)|Faarwe]] sinn net bekannt). 

Déi éischt schrëftlech [[Blasonéierung]] seet: ''burelé dor et d'azur au lion d'argent armé et lampassé de gueules, posé sur un puits de gueules mouvant de la pointe''. Wann « ''burelé »'' do steet amplaz vun « ''champ chargé de burelles »'' dann erkläert dat sech doduerch, datt d'Duerstellung vum ''burelé'' fréier zimmlech inkonsequent war; wat de Pëtz (''puits'') ugeet, sou ass dat warscheinlech eng falsch Interpretatioun vun engem Tuerm; den Text ernimmt keng Kroun.

Am Ufank vum [[20. Joerhonnert]] gëtt d'Kroun nees ernimmt, awer ouni datt den Email spezifizéiert gëtt. Schlussendlech ass d'Versioun vum Wopen, déi ëm d'Mëtt vum 20. Joerhonnert opgedaucht ass an op deem de Léiw e gespléckte Schwanz ''en sautoir'' huet an d'Kroun rout ass, néierens dokumentéiert a och keng heraldesch Begrënnung huet.

De moderne Wope baséiert deemno op den eelsten a warscheinlechsten Elementer; den Tuerm dee vun der Schëldspëtz no uewe fortgeet, gouf gewielt fir eng besser Gesamtkompositioun z'erméiglechen.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;er{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vun Dikrech gëtt nom [[Proporz-Walsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2005 aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen (1999: 11).

D'Gemengerotswale vum 11. Juni 2023 hunn zu enger Koalitioun aus [[CSV]] an [[DP]] gefouert, déi de Schäfferot dréit.&lt;ref name=charel&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/charel-weiler-wird-buergermeister-von-diekirch-6489e554de135b923695fee6 &quot;Charel Weiler wird Bürgermeister von Diekirch.&quot;] wort.llu [w+], 14.06.2023.&lt;/ref&gt;
Bei de Gemengerotswalen 2011 an 2017 hat d'[[LSAP]] eng absolutter Majoritéit am Gemengerot.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171011123327/https://www.wort.lu/de/lokales/koalitionen-auf-lokaler-ebene-die-kuenftigen-schoeffenraete-im-ueberblick-59db6be556202b51b13c4ddb &quot;Die künftigen Schöffenräte im Überblick.&quot;] wort.lu, 12 Oktober, 2017 um 11:19.&lt;/ref&gt;
=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 4 || 2 || 1 || 4 
|- 
| 2005 || 5 || 1 || 2 || 5 
|- 
| 2011 || 3 || 2 || 1 || '''7''' 
|- 
| 2017 || 4 || 1 || 1 || '''7 '''
|- 
| 2023 || '''5''' || '''2''' || 1 || 5
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;[http://diekirch.csv.lu/startsait/aus-freieren-zaiten/saviez-vous-que/ Saviez-vous que Interessantes aus der Geschicht vun Dikrech op csv.lu]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bourgmestres de la ville de Diekirch 1835 - 1945 am Deiwelselter - Informatiounsblad vun der Gemeng Dikrech - Mäerz 2016&lt;/ref&gt;===
{{div col | cols=2}}
...
* 1728 Nicolas Wagener&lt;ref&gt;[http://www.deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I192685&amp;tree=Deltgen#cite1 Den Nicolas Wagener op www.deltgen.com]&lt;/ref&gt;
...
* 1795: Bern. Bastendorff
* 1796: Michel Schrantz
* 1797 - 1798: Pierre Leyder
* 1798 - 1799: Nicolas Goebel
* 1800: [[Dominik Constantin München]]
* 1801 - 1802: Georges Didier
* 1802 - 1810: J. B. Laur. Forron
* 1810 - 1811: Emmanuel François
* 1811 - 1817: [[François-Julien Vannerus]]
* 1817 - 1819: Pierre Thom. Seyler
* 1819 - 1821: Jean Nic. Marchand
* 1821: Jean Mathieu Laeis
* 1822: Nicolas Jüttel
* 1823: [[Jean Mathieu Laeis]]&lt;ref&gt;[http://www.deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I30645&amp;tree=Deltgen De Jean Mathieu Laeis op www.deltgen.com]&lt;/ref&gt;
* 1824 - 1830: [[François-Julien Vannerus]]
* 1830 - 1835: Pierre Thom. Seyler
* 1835 - 1843: [[Vendelin Jurion]]
* 1844 - 1848: [[Joseph Tschiderer]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1860: [[Jean Baptiste Didier]]
* 1861 - 1872: [[Henri Ernest François]]
* 1873 - 1884: [[Jean Jüttel]]
* 1885 - 1902: [[Jean-Pierre Scholtes]]
* 1902 - 1909: [[Frédéric François]]
* 1909 - 1922: [[Pierre Pemmers]]&lt;ref&gt;Biographie vum Pierre Pemmers am [https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pa|issue:414483|article:DTL42|query:pemmers Tageblatt vum 28. Juni 1922]&lt;/ref&gt;
* 1922 - 1926: [[André Gruber]]
* 1926 - 1941: [[Joseph Alphonse Theis|Joseph Theis]]
* 1941 - 1944: Wilhelm Jost (Amtsbürgermeister)
* 1944 - 1945: Joseph Theis
* 1946 - 1951: [[Alphonse Greisch]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=19.04.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1952 - 1957: [[Henry Cravatte]]
* 1957 - 1963: [[Joseph Herr]]
* 1963 - 1964: Henry Cravatte
* 1964 - 1969: Marcel Krier
* 1969: [[Michel Ewen]]
* 1969 - 1974: [[Victor Poos]]
* 1974 - 1984: [[René Steichen (Politiker)|René Steichen]]
* 1984 - 1994: [[Marie-Thérèse Boever]]
* 1994 - 2001: Danièle Wagner
* 2001 - 2005: [[Claude Haagen]]
* 2005 - 2008: Nico Michels
* 2008 - 2011: Jacques Dahm
* 2011 - 2021: [[Claude Haagen]] (LSAP)
* 2022 - 2023: [[Claude Thill]] (LSAP)
* zanter 2023: [[Charles Weiler]] (CSV)&lt;ref name=charel/&gt;
{{div col end}}

== Jumelagen ==
D'Gemeng Dikrech ass jumeléiert mat:
* [[Monthey]] an der {{CHE}}
* [[Arel]] an der {{BEL}}
* [[Bitburg]] an {{DEU}}
* [[Hayange]] a {{FRA}}
* [[Liberty (Ohio)|Liberty]] am Ohio an den {{USA}}

== Bekannt Dikrecher ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Marc Angel (Kënschtler)|Marc Angel]] (*1960), Graphiker, Moler an Illustrator
* [[Guillaume-Mathias Augustin]] (1815-1880), Jurist a Politiker
* [[Joseph Bech]] (1887-1975), Politiker
* [[Albert Borschette]] (1920-1976), Politiker, Diplomat a Schrëftsteller
* [[Nicolas-Remi Brück]] (1818-1870), Zaldot a Mathematiker
* [[Henry Cravatte]] (1911-1990), Politiker an Affekot
* [[Paul Eyschen]] (1841-1915), Politiker, Diplomat an Affekot
* [[Paul Flesch]] (1870-1955), Politiker an Architekt
* [[Gaston Reinig]] (*1956), Offizéier a Chef vum État-major
* [[Paul de Gerlache]] (1838-1891), belsche Medienentreprener a Gouverneur vun der Provënz Lëtzebuerg
* [[Claude Haagen]] (1962), Handballspiller a Politiker
* [[Marie Haps]] (1879-1939), belsch-lëtzebuergesch Philanthropin
* [[Ali Kaes]] (*1955), Gewerkschaftler a Politiker
* [[Antoine Lefort (Diplomat)|Antoine Lefort]] (1879-1928), Politiker, Ingenieur an Diplomat
* [[Henri Losch]] (1931-2021), Schoulmeeschter, Auteur a Schauspiller
* [[Mathias Mongenast]] (1843-1926), Politiker an Affekot
* [[Alphonse Munchen]] (1850-1917), Ingenieur a Politiker
* [[Charles Rischard]] (1841-1914), Jurist a Politiker
* [[Marc Schaefer]] (*1961), Politiker
* [[Ernest Simons]] (1835-1873), Jurist a Politiker
* [[René Steichen (Politiker)|René Steichen]] (*1942), Politiker, Entreprener an Affekot
* [[Claude Turmes]] (*1960), Politiker
* [[François-Ernest Vannérus]] (1830-1908), Politiker, Industriellen an Affekot
* [[Henri Vannérus]] (1833-1921), Jurist a Politiker
* [[Jules Vannérus]] (1874-1970), Archivist an Historiker
* [[Mathias Wolff]] (1779-1857), kathoulesche Priister a Jesuittepater
{{Div col end}}

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Dikrech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[Conservatoire vum Norden|Conservatoire de musique du Nord]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal des communes de Diekirch, Erpeldange et Ettelbruck pour la construction et l'exploitation d'un hall de tennis|SIT]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZANO]]
{{div col end}}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Dikrech]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.diekirch.lu/ Offiziell Websäit vun der Gemeng Dikrech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/diekirch Dikrech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

[[Kategorie:Gemeng Dikrech| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Dikrech]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Dikrech]]</text>
      <sha1>9y0xape2wqet6isy3mrbr1c6v508odg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686527</id>
      <parentid>2686526</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T11:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>meaculpa</comment>
      <origin>2686527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12684" sha1="14xd1ou5896vvm3antrxbg2arqzvb2m" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Diekirch 
 | Numm (Däitsch) = Diekirch
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Dikrech}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|52|05|N|06|09|24|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Stad ass d'Haaptuertschaft vum [[Kanton Dikrech]] a war dat och - vun 1843 bis 2015 - vu sengem [[Dikrech (Distrikt)|Distrikt]]. Ausserdeem bilt Dikrech, zesumme mat de [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]e [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]], [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]], [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng op der Sauer]], [[Gemeng Schieren|Schieren]] a [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] den Zentrum vun der [[Nordstad]]. Déi Regioun gëllt, nom [[IVL]], nieft der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] an [[Esch-Uelzecht]], als drëtten Entwécklungspol vum Grand-Duché.

===Flëss a Baachen an der Gemeng===
Dikrech läit un der [[Sauer]] a bilt d'Grenz zum [[Éislek]]. Um Territoire vun Dikrech hunn e puer kleng Baachen hir Quell. Am Norde sinn dat d'[[Laangmuer]], [[Méchelbaach (Sauer)|Méchelbaach]], eng Baach déi vum Fridhaff duerch de ''Bamerdall'' leeft an zu Dikrech an d'Sauer fléisst. Op der Grenz mat der [[Tandel|Gemeng Tandel]] huet d'[[Suessebaach]] eng vun hire Quellen an der Gemeng Dikrech. Am Süde sinn et d'[[Saasselbaach]] an d'[[Kiselbaach]] déi eng vun hire Quellen op Dikrecher Terrain hunn.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Dikrech
 | nord-ouest =  
 | nord =  
 | nord-est = [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | est =  [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]]
}}

==Uertschaften an der Gemeng==
Déi eenzeg Uertschaft vun der Gemeng Dikrech ass d'Stad [[Dikrech]].

Zur Gemeng gehéieren awer nach follgend Häff a [[Lieu-dit]]en:
{{div col|cols=3}}
* [[Bamerdall]]
* [[Fridhaff]]
* [[Härebierg]]
* [[Kléck (Dikrech)|Kléck]]
{{div col end}}


==Geschicht==
Den Numm Dikrech ''Diecirke'' gouf fir d'éischt am Joer [[1182]] an engem Dokument ernimmt.

{{Intro Gemeng}}

{{Méi Info 1|Dikrech}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason_Diekirch.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 77}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Burelé d'or et d'azur au lion couronné d'argent soutenu d'une tour de gueules maçonnée de sable mouvant de la pointe. L'écu timbré d'une couronne murale de trois tours de gueules maçonnée de sable.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[1. Juni]] [[1986]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[14. Juni]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 6052 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983.}}

Den haitege Gemengewopen ass am Fong eng modern Versioun vun deem, deen zënter dem [[14. Joerhonnert]] vun der Stad an der ''vouerie franche'' &lt;!--keng Anung wéi een dat iwwersetze soll…--&gt;vun Dikrech gedroe gouf. Well keng Dokumenter iwwer den ale Wope méi ze fanne sinn, huet de Gemengerot decidéiert, de Wopen a senger moderner Form unzehuelen.

De [[Sigel|Stadsigel]] aus dem 14. Joerhonnert huet e Feld mat sechs ''burelles'', mat engem gekréinte Léiw mat engem einfache Schwanz, deen op engem Tuerm an der Basis steet ([[Faarf (Heraldik)|Faarwe]] sinn net bekannt). 

Déi éischt schrëftlech [[Blasonéierung]] seet: ''burelé dor et d'azur au lion d'argent armé et lampassé de gueules, posé sur un puits de gueules mouvant de la pointe''. Wann « ''burelé »'' do steet amplaz vun « ''champ chargé de burelles »'' dann erkläert dat sech doduerch, datt d'Duerstellung vum ''burelé'' fréier zimmlech inkonsequent war; wat de Pëtz (''puits'') ugeet, sou ass dat warscheinlech eng falsch Interpretatioun vun engem Tuerm; den Text ernimmt keng Kroun.

Am Ufank vum [[20. Joerhonnert]] gëtt d'Kroun nees ernimmt, awer ouni datt den Email spezifizéiert gëtt. Schlussendlech ass d'Versioun vum Wopen, déi ëm d'Mëtt vum 20. Joerhonnert opgedaucht ass an op deem de Léiw e gespléckte Schwanz ''en sautoir'' huet an d'Kroun rout ass, néierens dokumentéiert a och keng heraldesch Begrënnung huet.

De moderne Wope baséiert deemno op den eelsten a warscheinlechsten Elementer; den Tuerm dee vun der Schëldspëtz no uewe fortgeet, gouf gewielt fir eng besser Gesamtkompositioun z'erméiglechen.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vun Dikrech gëtt nom [[Proporz-Walsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2005 aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen (1999: 11).

D'Gemengerotswale vum 11. Juni 2023 hunn zu enger Koalitioun aus [[CSV]] an [[DP]] gefouert, déi de Schäfferot dréit.&lt;ref name=charel&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/charel-weiler-wird-buergermeister-von-diekirch-6489e554de135b923695fee6 &quot;Charel Weiler wird Bürgermeister von Diekirch.&quot;] wort.llu [w+], 14.06.2023.&lt;/ref&gt;
Bei de Gemengerotswalen 2011 an 2017 hat d'[[LSAP]] eng absolutter Majoritéit am Gemengerot.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171011123327/https://www.wort.lu/de/lokales/koalitionen-auf-lokaler-ebene-die-kuenftigen-schoeffenraete-im-ueberblick-59db6be556202b51b13c4ddb &quot;Die künftigen Schöffenräte im Überblick.&quot;] wort.lu, 12 Oktober, 2017 um 11:19.&lt;/ref&gt;
=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 4 || 2 || 1 || 4 
|- 
| 2005 || 5 || 1 || 2 || 5 
|- 
| 2011 || 3 || 2 || 1 || '''7''' 
|- 
| 2017 || 4 || 1 || 1 || '''7 '''
|- 
| 2023 || '''5''' || '''2''' || 1 || 5
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;[http://diekirch.csv.lu/startsait/aus-freieren-zaiten/saviez-vous-que/ Saviez-vous que Interessantes aus der Geschicht vun Dikrech op csv.lu]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bourgmestres de la ville de Diekirch 1835 - 1945 am Deiwelselter - Informatiounsblad vun der Gemeng Dikrech - Mäerz 2016&lt;/ref&gt;===
{{div col | cols=2}}
...
* 1728 Nicolas Wagener&lt;ref&gt;[http://www.deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I192685&amp;tree=Deltgen#cite1 Den Nicolas Wagener op www.deltgen.com]&lt;/ref&gt;
...
* 1795: Bern. Bastendorff
* 1796: Michel Schrantz
* 1797 - 1798: Pierre Leyder
* 1798 - 1799: Nicolas Goebel
* 1800: [[Dominik Constantin München]]
* 1801 - 1802: Georges Didier
* 1802 - 1810: J. B. Laur. Forron
* 1810 - 1811: Emmanuel François
* 1811 - 1817: [[François-Julien Vannerus]]
* 1817 - 1819: Pierre Thom. Seyler
* 1819 - 1821: Jean Nic. Marchand
* 1821: Jean Mathieu Laeis
* 1822: Nicolas Jüttel
* 1823: [[Jean Mathieu Laeis]]&lt;ref&gt;[http://www.deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I30645&amp;tree=Deltgen De Jean Mathieu Laeis op www.deltgen.com]&lt;/ref&gt;
* 1824 - 1830: [[François-Julien Vannerus]]
* 1830 - 1835: Pierre Thom. Seyler
* 1835 - 1843: [[Vendelin Jurion]]
* 1844 - 1848: [[Joseph Tschiderer]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1860: [[Jean Baptiste Didier]]
* 1861 - 1872: [[Henri Ernest François]]
* 1873 - 1884: [[Jean Jüttel]]
* 1885 - 1902: [[Jean-Pierre Scholtes]]
* 1902 - 1909: [[Frédéric François]]
* 1909 - 1922: [[Pierre Pemmers]]&lt;ref&gt;Biographie vum Pierre Pemmers am [https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pa|issue:414483|article:DTL42|query:pemmers Tageblatt vum 28. Juni 1922]&lt;/ref&gt;
* 1922 - 1926: [[André Gruber]]
* 1926 - 1941: [[Joseph Alphonse Theis|Joseph Theis]]
* 1941 - 1944: Wilhelm Jost (Amtsbürgermeister)
* 1944 - 1945: Joseph Theis
* 1946 - 1951: [[Alphonse Greisch]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=19.04.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1952 - 1957: [[Henry Cravatte]]
* 1957 - 1963: [[Joseph Herr]]
* 1963 - 1964: Henry Cravatte
* 1964 - 1969: Marcel Krier
* 1969: [[Michel Ewen]]
* 1969 - 1974: [[Victor Poos]]
* 1974 - 1984: [[René Steichen (Politiker)|René Steichen]]
* 1984 - 1994: [[Marie-Thérèse Boever]]
* 1994 - 2001: Danièle Wagner
* 2001 - 2005: [[Claude Haagen]]
* 2005 - 2008: Nico Michels
* 2008 - 2011: Jacques Dahm
* 2011 - 2021: [[Claude Haagen]] (LSAP)
* 2022 - 2023: [[Claude Thill]] (LSAP)
* zanter 2023: [[Charles Weiler]] (CSV)&lt;ref name=charel/&gt;
{{div col end}}

== Jumelagen ==
D'Gemeng Dikrech ass jumeléiert mat:
* [[Monthey]] an der {{CHE}}
* [[Arel]] an der {{BEL}}
* [[Bitburg]] an {{DEU}}
* [[Hayange]] a {{FRA}}
* [[Liberty (Ohio)|Liberty]] am Ohio an den {{USA}}

== Bekannt Dikrecher ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Marc Angel (Kënschtler)|Marc Angel]] (*1960), Graphiker, Moler an Illustrator
* [[Guillaume-Mathias Augustin]] (1815-1880), Jurist a Politiker
* [[Joseph Bech]] (1887-1975), Politiker
* [[Albert Borschette]] (1920-1976), Politiker, Diplomat a Schrëftsteller
* [[Nicolas-Remi Brück]] (1818-1870), Zaldot a Mathematiker
* [[Henry Cravatte]] (1911-1990), Politiker an Affekot
* [[Paul Eyschen]] (1841-1915), Politiker, Diplomat an Affekot
* [[Paul Flesch]] (1870-1955), Politiker an Architekt
* [[Gaston Reinig]] (*1956), Offizéier a Chef vum État-major
* [[Paul de Gerlache]] (1838-1891), belsche Medienentreprener a Gouverneur vun der Provënz Lëtzebuerg
* [[Claude Haagen]] (1962), Handballspiller a Politiker
* [[Marie Haps]] (1879-1939), belsch-lëtzebuergesch Philanthropin
* [[Ali Kaes]] (*1955), Gewerkschaftler a Politiker
* [[Antoine Lefort (Diplomat)|Antoine Lefort]] (1879-1928), Politiker, Ingenieur an Diplomat
* [[Henri Losch]] (1931-2021), Schoulmeeschter, Auteur a Schauspiller
* [[Mathias Mongenast]] (1843-1926), Politiker an Affekot
* [[Alphonse Munchen]] (1850-1917), Ingenieur a Politiker
* [[Charles Rischard]] (1841-1914), Jurist a Politiker
* [[Marc Schaefer]] (*1961), Politiker
* [[Ernest Simons]] (1835-1873), Jurist a Politiker
* [[René Steichen (Politiker)|René Steichen]] (*1942), Politiker, Entreprener an Affekot
* [[Claude Turmes]] (*1960), Politiker
* [[François-Ernest Vannérus]] (1830-1908), Politiker, Industriellen an Affekot
* [[Henri Vannérus]] (1833-1921), Jurist a Politiker
* [[Jules Vannérus]] (1874-1970), Archivist an Historiker
* [[Mathias Wolff]] (1779-1857), kathoulesche Priister a Jesuittepater
{{Div col end}}

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Dikrech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[Conservatoire vum Norden|Conservatoire de musique du Nord]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal des communes de Diekirch, Erpeldange et Ettelbruck pour la construction et l'exploitation d'un hall de tennis|SIT]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZANO]]
{{div col end}}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Dikrech]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.diekirch.lu/ Offiziell Websäit vun der Gemeng Dikrech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/diekirch Dikrech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

[[Kategorie:Gemeng Dikrech| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Dikrech]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Dikrech]]</text>
      <sha1>14xd1ou5896vvm3antrxbg2arqzvb2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Bettenduerf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72188</id>
    <revision>
      <id>2686467</id>
      <parentid>2686181</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7416" sha1="a5zc0q7u4srnrzob82v8u03b809kbxh" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Bettendorf
 | Numm (Däitsch) = Bettendorf
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Bettenduerf}}
 | Fläch  = 2.323 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|52|17|N|06|11|19|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Bettenduerf läit op der [[Sauer]] am [[Kanton Dikrech]]. D'Uertschaft Bettenduerf läit um lénksen Uwänner, Gilsdref a Méischtref um rietsen. D'Sauer leeft op enger Héicht vu ronn 185&amp;nbsp;m duerch d'Gemeng, d'Plateauen nërdlech a südlech si gutt 100&amp;nbsp;m méi héich.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Bettenduerf
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Dikrech|Dikrech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
* [[Bettenduerf]]
* [[Gilsdref]]
* [[Méischtref]]

=== [[Lieu-dit]]en an Häff ===
{{div col|cols=3}}
* [[Bildgeshaff]]
* [[Bleesbréck]]
* [[Brouderbuer]]
* [[Clairefontaine (Bettenduerf)|Clairefontaine]]
* [[Clemenshaff]]
* [[Ënner Fooss]]
* [[Ënnerherel]]
* [[Hierzenhaff]]
* [[Keiwelbaach]]
* [[Kempchen]]
* [[Kranzenhaff]]
* [[Mëtschenhaff]]
* [[Morgenflissenhaff]]
* [[Mouschbierg]]
* [[Nidderbierg]]
* [[Schréideschhaff]]
* [[Selz]]
* [[Tschiddeschmillen]]
{{div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 5. August 1963 si verschidde Parzellen aus der Gemeng Baastenduerf (ronn 80 [[Ar (Flächemooss)|Ar]]) bei d'Gemeng Bettenduerf geprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1963/08/05/n9|Titel=Loi du 5 août 1963 portant incorporation dans le territoire de la commune de Bettendorf de certains terrains appartenant à la commune de Bastendorf|Gekuckt=07.06.2026|Datum=05.08.1963|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bettendorf luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 47}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Coupé d'or et d'argent à la fasce vivrée de gueules brochant sur la partition, accompagnée en chef d'une croix ancrée de sable, en pointe de trois fleurs de lis du même posées 2 et 1.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[13. Dezember]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[8. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 374 - Projet: [[Marcel Lenertz]] (1983)}}

De Wope symboliséiert déi dräi Uertschafte vun der Gemeng: Bettenduerf, Gilsdref a Méischtref.

D'Ankerkräiz kënnt aus dem Wope vun den Häre vu Bettenduerf (''d'or à la croix ancree de sable''), d'[[Lilien|Fleurs-de-lis]] sinn aus dem Wope vun den Häre vu [[Folkendeng]] iwwerholl (''d'argent à trois fleurs de lis mal ordonnés de sable''), deenen d'Duerf Gilsdref gehéiert huet. Déi gezackte Linn staamt vum aus dem Wope vum Th. vu [[Kerpen (Äifel)|Kerpen]] (''d'argent a la fasce vivrée de gueules''), deen am [[14. Joerhonnert]] Här vu Méischtref war.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
Bettenduerf war bis d'Gemengewalen 2017 nach mat eng [[Majorzsystem|Majorzgemeng]]. Bei deene vum 11. Juni 2023 gouf de Gemengerot eng éischt Kéier nom [[Proporzsystem]] gewielt.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Zesummesetzung
|-
! Joer !! MGMD* !! Ekipp* !! GWZ*
|-
| 2023|| '''5'''|| '''5''' || 1
|}

{{small|* MGMD : Meng Gemeng -Mäin Doheem; Ekipp: Eng Ekipp fir Iech; GWZ: Eis Gemeng um Wee an d'Zukunft.}}&lt;br&gt;
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}

* 1800 - ...: Nicolas Recht&lt;ref&gt;(bis 1994): [https://www.wort.lu/luxemburg/rathaus-geschichten-bettendorf/1108705.html &quot;Rathaus-Geschichten: Bettendorf&quot;.] wort.lu [w+], 09.06.2021.&lt;/ref&gt;
* ...
* ≤ 1912 - 1915: Michel Conzemius
* 1915 - 1918: Joseph-August Dondelinger
* 1918 - ... : J.-P. Muller&lt;ref name=duurch&gt;[https://persist.lu/ark:70795/bgm04h2sr9/pages/11/articles/DIVL268 Duurch d'Jorhonnert.] In: Chorale Sainte-Cécile Bettendorf (Luxembourg): 100 Joër Chorale Bettendrëf. Bettendorf: Chorale Ste-Cécile, [puis] Impr. du Nord, 1995, p. 9 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1946 - 1952: J.-P. Goebel&lt;ref name=duurch/&gt;
* 1952 - 1975: [[Pierre Strauss]] &lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/jh2sv0xqw/pages/9/articles/DIVL1072  In memoriam Pierre Strauss.] In: Luxemburger Wort, 130. Jg., n° 32 (08.02.1977), p. 9 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1975 - 1987&lt;ref name=schlo&gt;[https://bettendorf.lu/wp-content/uploads/2025/06/DeSchloper_Edition_2025.1.pdf Statistiken: Schäfferéid (sic) säit 1982.] In: ''De Schloper'' 1, 2025, S.30.&lt;/ref&gt;:  Jean Pleim
* 1988 - 1993: Michel Atten&lt;ref name=schlo/&gt;
* 1994 - 2005: Jos. Brepsom&lt;ref&gt;Doudesannonce am Wort vum 4. Juli 2023&lt;/ref&gt;
* 2006 - 2017: Albert Back&lt;ref name=schlo/&gt;
* 2017 - 2023: [[Pascale Hansen]]&lt;ref name=schlo/&gt;
* zanter 2023: [[Patrick Mergen]]

[[Fichier:Chateau Bettendorf.jpg|thumb|350px|Bettenduerfer Schlass]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Bettenduerf ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]

{{div col end}}

== Jumelagen ==
* [[Vila Pouca de Aguiar]] a {{PRT}}

== Bekannt Persounen aus der Gemeng Bettenduerf ==

* [[François Heck]] (1899-1977), Vëlossportler
* [[Grégoire Leisen]] (1916-1993), Vëlossportler
* [[Alphonse Osch]] (1909-1997), Politiker

== Kuckt och ==
{{div col|cols=3}}
* [[Bettenduerfer Millen]]
* [[Schlass Bettenduerf]]
* [[Schlass Méischtref]]
* [[Kierch Bettenduerf]]
* [[Kierch Gilsdref]]
* [[Nikloskierch zu Méischtref]]
* [[Naturschutzgebitt Bettenduerf-Schofsbësch]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
{{div col end}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Bettendorf|Bettenduerf}}
* [http://www.bettendorf.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Bettenduerf]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/bettendorf D'Gemeng Bettenduerf op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20090228001816/http://cdjbettendorf.lu/ Säit vum Club des Jeunes Bettenduerf]
* [http://www.fnal.lu/bettendorf/ Websäit vum Aikido Club Bettendorf]
* [https://web.archive.org/web/20050829201434/http://www.fanfare-bettendorf.lu/ Websäit vun der Bettenduerfer Musek]

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Bettenduerf]]
[[Kategorie:Gemeng Bettenduerf| ]]</text>
      <sha1>a5zc0q7u4srnrzob82v8u03b809kbxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Biekerech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72293</id>
    <revision>
      <id>2686468</id>
      <parentid>2686183</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7740" sha1="8z0gl3ztf6e4z2uebqq46gc8jars2ms" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Beckerich 
 | Numm (Däitsch) = Beckerich
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Biekerech}} 
 | Fläch  = 2.841,6349 [[Hektar|ha]] 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|43|55|N|05|53|07|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réiden]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Biekerech
 | nord = [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden/Atert]]
 | nord-est = [[Gemeng Useldeng|Useldeng]]
 | est =  [[Gemeng Sëll|Sëll]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Habscht|Habscht]]
 | sud-ouest =  [[Arel]] (B)
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Ell|Ell]]
}}

== Uertschaften a [[Lieu-dit]]en an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols=2}}
'''Fréier Gemeng Biekerech'''
* [[Biekerech]]
* [[Hitten]]
* [[Huewel]]
* [[Ielwen]]
* [[Näerden]]
* [[Schweech]]
'''Fréier Gemeng Uewerpallen'''
* [[Liewel]]
* [[Uewerpallen]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{div col|cols=2}}
'''Fréier Gemeng Biekerech'''
* [[Hueweler Halt]]
* [[Läitreng]] 
* [[Läitrenger Haff]]
'''Fréier Gemeng Uewerpallen'''
* [[Diggel]]
{{div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

D'Gemeng Biekerech an hirer haiteger Form ass entstane wéi duerch d'[[Gesetz]] vum 25. Juli 1846&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1846/07/25/n1/jo|Titel=Loi du 25 juillet 1846, N° 1525, portant modification de l'ordonnance Royale Grand-Ducale, du 12 octobre 1841, relative à la circonscription judiciaire et administrative|Gekuckt=19.07.2020|Datum=21.08.1846|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; d'[[Gemeng Uewerpallen]] opgeléist a bei d'Gemeng Biekerech geprafft gouf.

===Wopen===
{|class =wikitable
|[[Fichier:Coat of arms beckerich luxbrg.png|80px]]|| Beschreiwung am Originaltext:

''Parti d'or et d'azur à deux crosses adossées de l'un en l'autre mouvant de la pointe et brochant sur la partition, les crosses soutenues à dextre par un loup rampant contourné au naturel et a senestre par un lion d'argent.''

De Wope vun der Gemeng gouf an der Sëtzung vum [[7. Oktober]] [[1982]] vum [[Gemengerot]] ugeholl an den [[29. Oktober]] [[1982]] duerch en ''[[Arrêté ministériel]]'' agreéiert. D'Publikatioun war am Memorial B vun 1982 op Säit 344. De Projet gouf vum [[Marcel Lenertz]] ausgeschafft.

Déi riets Säit vum Wopen,&lt;ref&gt;Bei der Beschreiwung vu Wopen ass riets déi Säit déi vu vir gekuckt lénks ass. Wope gi beschriwwen aus der Siicht vum Ritter deen d'Schëld gedroen huet, deemno vun hanne gekuckt&lt;/ref&gt; ''d'or au loup rampant au naturel'', kënnt vun den Häre vun Schweech déi bis an d'[[14. Joerhonnert]] Meeschter zu Huewel, Schweech an Ielwen waren.

Déi lénks Säit vum Wopen, ''d'azur au lion d'argent'', kënnt vun den Häre vu [[Giisch]], deenen d'Uertschaften Uewerpallen a Liewel gehéiert hunn.

Déi zwéi Bëschofsstief stellen d'[[Klouschter|Kléischter]] vu [[Abtei Notre-Dame de Clairefontaine (Clairefontaine)|Clairefontaine]] a [[Märjendaller Klouschter|Märjendall]] duer, déi vill Eegentemer um Terrain vun der haiteger Gemeng haten.&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 35}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
=== Buergermeeschteren ===
* 1844 - ?: Jodoc Orianne&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* ...
* ≤ 1888&lt;ref&gt;Chorale Cecilia Schweecherdaul: [https://persist.lu/ark:70795/sc1xgzqdmb/pages/45/articles/DIVL469 100e anniversaire de la Chorale Ste Cécile Schweichertal.] [Schweichertal] : [Chorale Ste Cécile], [puis] Zierden, 1985, p. 43 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg]&lt;/ref&gt; - 1914&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qsrj93/pages/3/articles/DTL89  Nécrologie.] In: L'indépendance luxembourgeoise, 44. Jg., nº 106 (16.04.1914), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg]&lt;/ref&gt;: [[Jean Orianne]]
* ...
*... - 1952: A. Reiser&lt;ref name=Ehrung/&gt;
* 1952 - 1970&lt;ref name=Ehrung&gt;[https://persist.lu/ark:70795/7b6m10r4d/pages/8/articles/DIVL1063 Ehrung für Bürgermeister H. Muller in Beckerich.] In: Luxemburger Wort, 130. Jg., n° 298 (29.12.1977), p. 8 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt; : Joseph Waxweiler
* 1970 - 1975: Victor Feyder&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/9ndfrcd3x/pages/7/articles/DIVL748 Abschiedsfeier beim Beckericher Gemeinderat In: Luxemburger Wort, 129. Jg., n° 2 (03.01.1976), p. 7 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1975&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/09z0kd9v9/pages/4/articles/DIVL419 Henri Muller, neuer Bürgermeister von Beckerich.] In: Luxemburger Wort, 128. Jg., n° 269 (22.11.1975), p. 4 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;  - ... : Henri Muller
* 1982 - 1990: Joseph Seyler
* 1990 - 2013: [[Camille Gira]]
* 2013 - haut: [[Thierry Lagoda]]

== Industrie ==
* [[S.A. des Eaux minérales]] zu Biekerech

== Bekannt Leit ==
*[[Nicolas Bosseler]], Resistenzler, Historiker a [[Schoulmeeschter]]
*[[Camille Gira]], Buergermeeschter an Deputéierten
*[[Egide Thein]], lëtzebuergeschen Offizéier
*[[Émile Stockreiser]], US-Air Force Pilot, gebuer zu Biekerech
*[[Léon Lambert (Schoulmeeschter)|Léon Lambert]], Schoulmeeschter zu Biekerech vun 1948 bis 1961

== Kuckeswäertes ==
*D'[[Helleg Kräiz-Kapell um Kuelebierg|Jobskapell]] um [[Kuelebierg (Biekerech)|Kuelebierg]]
*D'[[Kierch Biekerech#Uergel|Uergel]] an der [[Kierch Biekerech|Kierch vu Biekerech]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Biekerech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[École de musique du Canton de Redange]]
* [[De Réidener Kanton]]
* [[Réidener Schwemm]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Centre]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
==Jumelage==
Biekerech ass zanter [[1993]] mat der [[Ungarn|ungarescher]] Gemeng [[Iváncsa]] jumeléiert.

==Bibliographie==
*Berbeć, S., 1992. Approche typologique de l'architecture rurale au grand-duché de Luxembourg. Publications nationales. Ministère des affaires culturelles. 169 S. ISBN 2-87984-002-3. (Cf. Biekerech S. 9-24).
*[[Nicolas Bosseler|Bosseler, Nicolas]]: ''Beckerich, Hüttingen und Levelingen in ihrer schicksalhaften Geschichte im Wandel der Jahrhunderte'', 1975.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.beckerich.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Biekerech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/redange/beckerich D'Gemeng Biekerech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Biekerech]]
[[Kategorie:Gemeng Biekerech| ]]</text>
      <sha1>8z0gl3ztf6e4z2uebqq46gc8jars2ms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Duelem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72436</id>
    <revision>
      <id>2686477</id>
      <parentid>2686195</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12324" sha1="gzxfub5gvxdt7n1fdjzwa4hgdhvo7cp" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Dalheim 
 | Numm (Däitsch) = Dalheim
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Duelem}}
 | Koordinaten  = {{Coor dms|49|32|29|N|06|15|28|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réimech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Duelem läit am Südoste vum [[Groussherzogtum Lëtzebuerg]] an ass ëmgi vun de Gemenge [[Gemeng Conter|Conter]], [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]], [[Gemeng Schengen|Schengen]], [[Gemeng Munneref|Munneref]], [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]] a [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]].
Si läit um südlechsten Ausleefer vum [[Lëtzebuerger Sandsteen]] deen och haut nach an engem Steebroch bei [[Altwis]] ofgebaut gëtt. Um Terrain vun der Gemeng hu sechs Baachen hir Quell. Nërdlech vun Duelem huet d'[[Schleebaach]] hiren Ufank, déi sech da mat der [[Houbech]] vereenegt fir dann als [[Albaach (Musel/Stadbriedemes)|Albaach]] an d'[[Musel]] ze lafen. Och d'[[Hesslengerbaach]], déi südlech vu Welfreng entspréngt an d'[[Grondbaach]], déi zu [[Fëlschdref]] hiren Ufank huet, lafen iwwer d'[[Ierpeldengerbaach]] respektiv d'[[Gander]] an d'Musel.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Duelem
 | nord = [[Gemeng Conter|Conter]]
 | nord-est = [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbredimus]]
 | est = [[Gemeng Schengen|Schengen]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Munneref|Munneref]]
 | sud-ouest = [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]]
 | ouest =   [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Duelem (Réimech)|Duelem]]
* [[Fëlschdref]]
* [[Welfreng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Buchholzer Haff]]
* [[Heedscheier]]
* [[Hunnebësch]]
* [[Leemillen]]
* [[Reckingerhaff]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
=== Galloréimesche Vicus ===
{{Haaptartikel|Vicus Ricciacus}}

Südlech vun der Uertschaft Duelem, am fréiere Stammesgebitt vun den [[Treverer]], läit um héchste Punkt vun engem no Südwesten hin offalenden Héichplateau e réimescht Duerf, e sougenannte [[Vicus]]. Eng gutt Partie [[Kelten|keltesch]] Fondstécker deiten drop hin, datt do och eng keltesch Siidlung war. Déi konnt bis elo awer nach net lokaliséiert ginn.

De [[Vicus Ricciacus|galloréimesche Vicus]] gouf em zirka [[17 v. Chr.]] als Etappeplaz am Kontext vum Bau vun der [[Via Agrippa]] gegrënnt, déi vu [[Lyon]] iwwer [[Mâcon]], [[Chalon-sur-Saône]], [[Dijon]], [[Langres]], [[Toul]], [[Metz]], Duelem, [[Tréier]] duerch d'[[Äifel]] op [[Köln]] féiert. D'Uertschaft hat an der Antiquitéit den Numm ''Ricciacum'', dee souwuel op der Plaz selwer, wéi och op der [[Tabula Peutingeriana]], enger mëttelalterlecher Ofschrëft vun enger réimescher Kaart, iwwerliwwert ass. Seng Bléi hat en tëscht dem Enn vum [[1. Joerhonnert|1.]] an dem [[3. Joerhonnert]] n. Chr. Obwuel Deeler wärend de Germanenafäll an der zweeter Hallschent vum 3. Joerhonnert zerstéiert goufen, war den Uert duerchgängeg bis an di éischt Hallschent vum [[5. Joerhonnert]] bewunnt. Duerno gouf d'Plaz opginn.

''Ricciacum'' hat beandrockend ëffentlech Gebaier, wéi en Theater, e groussen Tempelbezierk an [[Thermen]]. Dat sinn Aspekter déi dem Duerf de Charakter vun enger réimescher Klengstad ginn.

=== Mëttelalter an Neizäit ===
Dat haitegt Duerf Duelem, dat sech am Dall tëscht dem „Pëtzel-Plateau“ an dem „Péiteschbierg“ erstreckt, gouf an der éischter Hallschent vum [[6. Joerhonnert]] vu fränkeschen Zouwanderer gegrënnt. An Dokumenter gëtt dat elo ''Dalheim'', also „D'Heem am Dall“ genannt Duerf an de Joren 785/786 fir d'éischt ernimmt. Am [[10. Joerhonnert]] koumen d'Uertschaften Duelem, Fëlschdref an en Deel vu Welfreng duerch eng Schenkung an de Besëtz vun der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Räichsabtei St Maximin]] zu [[Tréier]], woumat déi eigentlech Grondhärschaft vun der Meierei Duelem an den Hänn vun der Abtei louch. Den Abt vun Tréier huet fir dee Beräich e [[Vogt]] ernannt deen fir och d'Dierfer Duelem, Fëlschdref, Altwis a Welfreng zoustänneg war. Déi Aufgab gouf vun der Härschaft vu Roussy iwwerholl. Vu 1495 un gouf den Härenhaff op Liewenszäit a vum [[16. Joerhonnert]] un, dunn och op Zäit verpacht. Domat geet dann och d'Eegebewirtschaftung vun der Abtei St Maximin op en Enn. Wärend dem [[Drëssegjärege Krich]] gouf bal dat komplett Duelem zerstéiert. Och am [[Hollännesche Krich]] tëscht 1672 a 1678 gouf Duelem an d'Ëmgéigend geschiedegt. 1680 gouf d'Härschaft vu Roussy vu Frankräich besat a sou gouf och Duelem fir bal ee Joerhonnert bis 1769 franséisch.

Wéi 1795 di franséisch Revolutiounstruppen an d'[[Herzogtum Lëtzebuerg]] ageréckt sinn, ass dat als ''[[Département des Forêts]]'' u Frankräich ugegliddert ginn. Aus der Meierei Duelem gouf d'''Commune de Dalheim'' an den Nicolas Amma gouf hiren éischte Buergermeeschter. 1797 gouf de [[Code Civil]] op Lëtzebuerg ugewannt an domat déi al Strukture mat engem eenheetleche Recht ersat. Duelem war vun do u vu [[Réimech]] ofhängeg. Vun 1814 un, also nom Zesummebroch vum [[Napoleon Bonaparte|Napoleonesche]] Räich, gehéiert Duelem zum nei geschaafte Groussherzogtum Lëtzebuerg, ënner nidderlännescher Herrschaft.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms dalheim luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 75}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Tranché de gueules à un monde d'or sommé d'une aigle romaine du même, et d'azur à deux bars adossés d'argent; à une crosse du même garnie d'or, posée en bande et brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[15. Dezember]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Abrëll]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 478 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983}}&lt;br&gt;De Wope vun Duelem erzielt d'Vergaangenheet vun Duelem. Den [[Aadler]] op der Weltkugel erënnert un d'[[Réimescht Räich|Réimer]], déi hir Spueren do hannerlooss hunn. Déi zwéi [[Baarf|Baarwe]] kommen aus dem Wope vun den Häre vu [[Roussy-le-Bourg|Buerg-Rëttgen]] (''d'azur à deux bars adossés d'argent'') déi zu Duelem, Fëlschdref a Welfreng Vogt a Riichter gespillt hunn. Den Abtstaf erënnert drun datt d'[[Abtei Sankt Maximäin vun Tréier|Abtei Sankt-Maximäin]] vun Tréier eng Zäit am Besëtz vun den dräi Uertschafte war.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
===Buergermeeschteren===
{{Div col|cols = 3}}
*1795: Nicolas Amma
* ...
*1843 - 1849: N. Goerges&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z8gnb0/pages/1/articles/DTL62 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 81, Drittes Blatt (07.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1851: J. Kutten
* 1851 - 1859: N. Goerges
* 1859 - 1864: A. Diederich
* 1864 - 1876: B. Lorang
* 1876 - 1890: P. Dicken
* 1890 - 1919: M. Diederich
* 1919 - 1922: Adolf Klein
* 1922 - [≥1934]: Johann Bour&lt;ref name=BMs/&gt;
* ...
* ? [[Robert Wiget]]
*...
* ? [[Marcel Schmit (Politiker)]] &lt;!-- gest. Dez. 2002 mat 60 Joer Quell: https://persist.lu/ark:70795/zs218skgwm/pages/61/articles/DIVL1583] --&gt;
* ? - 2011: [[Marie-Anne Mousel-Schmit]] (DP).
* 2011 - 2023: [[Joseph Heisbourg]]
* zanter 2023: [[Romain Kill]]
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
{{Div col|cols=3}}
* D'Gemeng zu Duelem, e modernt Gebai.
* De [[Gallo-réimeschen Theater vun Duelem|gallo-réimeschen Theater]]
* D'réimesch Thermen am Duerfkär vun Duelem
* D'[[Réimermonument Duelem|Réimermonument mam Aadler]]
* De [[Vicus Ricciacus]] um „Pëtzel-Plateau“
* D'[[Via Agrippa]], de [[Kiem]] deen duerch Duelem gelaf ass
* De [[Réimesche Meilesteen am Buchholz|réimesche Meilesteen]], am Bësch tëscht Duelem a Méideng
* D'[[Kierch Duelem (Réimech)|Kierch vun Duelem]]
* D'[[Kierch Fëlschdref|Kierch vu Fëlschdref]]
* D'[[Kierch Welfreng|Kierch vu Welfreng]]
{{Div col end}}

== Veräiner ==
[[Fichier:GaRéiTh1.JPG|250px|thumb|De gallo-réimeschen Theater vun Duelem]]
{{Div col|cols=2}}
* [[Fanfare Gemeng Duelem]]
* [https://web.archive.org/web/20081013204647/http://www.lgs.lu/duelem/ Duelemer Guiden a Scouten Hl. Mäerten]
* [[FC Les Aiglons Duelem]]
* [[Chorale Mixte Kiischtebléien]]
* Fräiwelleg Pompjeeë Fëlschdref
* Fräiwelleg Pompjeeën Duelem-Welfreng
* Elterevereenegung Gemeng Duelem
* Cercle Avicole Dalheim
* Ricciacus Frënn Duelem
* Fraen a Mammen Duelem
* Club des Jeunes Dalheim
* Chorale Mixte Filsdorf
* Chorale St. Cécile Welfrange
* CTF Filsdorf
* J.A.C Filsdorf
* LCGB Sektioun Duelem
* Amiperas Duelem
* [[Aikido]]-Club (Opgeléist)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Duelem ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]: 
{{Div col|cols=3}}
* [[SIAER]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEST]]
* [[SIFRIDAWE]]
* [[SIGRE]]
* [[SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal pour la distribution d'eau dans la région de l'Est|SIDERE]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Literatur ==
* [[Peter Henrich]]: ''Das gallorömische Theater von Dalheim „Hossegronn“ Luxemburg.'' Dossiers d'archéologie XV. Imprimerie Central SA, Luxemburg 2016, ISBN 978-2-87-985317-8.
* Laure Juncker, Joseph Heisbourg, Joseph Mangerich (Red.): Ricciacus: 30 Joer Ricciacus Frënn Duelem 1977–2007. Imprimerie Central SA, Luxembourg 2007, S. 202, ill.
* Jean Krier: ''DEAE FORTUNAE OB SALUTEM IMPERI. Nouvelles inscriptions de Dalheim (Luxembourg) et la vie religieuse d'un vicus du nord-est de la Gaule à la veille de la tourmente du IIIe siècle. '' Gallia – Archéologie de la France antique 68.2, 2011. CNRS Éditions, Paris 2011, S. 313–340, ill. ISBN 978-2-271-07269-6.
* Jean Krier: ''Der gallorömische vicus von Dalheim.'' Imprimerie Hengen, Luxemburg 2010, ISBN 978-2-87985-137-2.
* Jean Krier: ''Das vorrömische und frührömische Dalheim (Luxemburg).'' In: Rheinisches Landesmuseum Trier (Hrsg.): ''Trier - Augustusstadt der Treverer.'' Philipp von Zabern, Mainz 1984, ISBN 3-8053-0792-6.
* Jean Krier, Raymond Weiller: ''Zu den Anfängen der römischen Besiedlung auf “Pëtzel“ bei Dalheim.'' Publications de la Section Historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg XCIV, Imprimerie Joseph Beffort, Luxemburg 1980, S. 141–194, ill.
* Victor Loos: ''Der Römeradler.'' Den Adler – Lokalzeitung N°1-2, 1996.
* Victor Loos: ''Duelem: Eis Kiirch.'' Conseil de la fabrique d'église, Luxemburg 1993.
* Jeannot Metzler, Johny Zimmer: ''Beiträge zur Archäologie von Dalheim.'' Hémecht 30.3, Saint-Paul, Luxemburg 1978.
* Heike Pösche: ''Neue Grabungen in den Thermen des vicus Ricciacus''. Empreintes – Annuaire du Musée national d'histoire et d'art. Imprimerie Faber, Luxembourg 2011, S. 40–47, ill. ISBN 978-2-87985-149-5.
* Robert Vandivinit, Gust Linden, Sandy Linden, Aloyse Estgen, Victor Loos, &quot;Vu Ricciacus via Dalahem op Duelem.&quot; Fanfare Gemeng Duelem, Luxemburg 2001, ISBN 2-87996-944-1.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.dalheim.lu/ Websäit vun der Gemeng Duelem]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/remich/dalheim D'Gemeng Duelem op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20081013204647/http://www.lgs.lu/duelem/ Websäit vun den Duelemer Guiden a Scouten (LGS)]
* [http://www.ricciacus.lu Websäit vun de Ricciacus Frënn Duelem]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réimech}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Duelem]]
[[Kategorie:Gemeng Duelem| ]]</text>
      <sha1>gzxfub5gvxdt7n1fdjzwa4hgdhvo7cp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Biissen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72444</id>
    <revision>
      <id>2686469</id>
      <parentid>2686184</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8429" sha1="6bnfk43dx2jdsws6bvqqneneebji43x" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Bissen 
 | Numm (Däitsch) = Bissen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Biissen}} 
 | Fläch  = 2.075 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|47|21|N|06|03|49|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Biissen läit am [[Atert (Baach)|Atertdall]] tëscht de Gemenge [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]], [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]], [[Gemeng Miersch|Miersch]] a [[Gemeng Viichten|Viichten]]. Se huet eng Fläch vun 2.075 ha, dovu si 550 ha Bësch.
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Biissen
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer Bierg]]
 | est =  
 | sud-est = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | sud = 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] 
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Viichten|Viichten]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng ==

== Uertschaften ==

* [[Biissen]]
* [[Rouscht (Biissen)|Rouscht]]

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
* [[Biisser Millen]]
* [[Biisser Schmelz]]
* [[Clooshaff]]
* [[Kloshaff]]

== Geschicht ==
Am Joer [[960]] ass d'Existenz vu Biissen ënner dem Numm « Bisiceromarkun »&lt;ref&gt;An net « Basiccromannum », eng feelerhaft Transkriptioun duerch de [[Louis L'Évêque de la Basse-Moûturie]], déi leider reegelméisseg ze fannen ass. De Feeler gouf 1929 vum [[Jules Vannérus]] publizéiert: ''Le Chevalier l'Evêque de la Basse-Mouturie et son itinéraire du Luxembourg Germanique''. 15 p. Cahiers luxembourgeois. Bourg-Bourger, Luxembourg.&lt;/ref&gt; attestéiert ginn duerch en Dokument an deem d'Par Biissen als baussent der Par vu [[Miersch]] bezeechent gëtt. Dofir huet d'Par 1960 hir dausendjäreg Existenz gefeiert.

{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms bissen luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 51}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et sable de dix pièces.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Dezember]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 775- Projet: J. Flies 1986 modifiéiert vun der Commission héraldique}}&lt;br&gt;D'Gemeng hat de Wope schonn en ettlech Joer inoffiziell gefouert, bis 1981 d'Adoptioun vun der [[Commission héraldique]] proposéiert gouf. &lt;br&gt;De Wope vu Biissen ass ofgeleet vun deem vun de fréieren Häre vu Biissen (''burelé d'argent et de gueules''), deen deem vun deene vun [[Esch-Sauer]] gläicht, well si Nokomme vun där Famill waren.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
[[Fichier:Biissen vum Wobierg erof 01.jpg|thumb|Den Zentrum vu Biissen vum Wobierg aus gesinn.]]
Bei de Gemengewale gouf, bis 2011 nach mat, nom [[Majorzsystem]] gewielt. Zanter 2017 gëllt de [[Proporzsystem]].&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1082503.html &quot;Vu Majorz- op Proporzsystem: Biissen.&quot;] rtl.lu, 06.10.2017, 07:32:38.&lt;/ref&gt;

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
* 1800 - 1815: Jean-Nicolas Knepper;
* 1815 - 1830: Nicolas Billig;
* 1830 - 1836: Antoine Pastoret;
* 1836 - 1843: Jean-Nicolas Brosius;
* 1844 - 1848: Jean-Nicolas Faber;&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1848 - 1858: Nicolas Engel;
* 1859 - 1861: Pierre Souvignier;
* 1861 - 1866: Nicolas Engel;
* 1867 - 1869: [[Jean-Pierre Knepper (Lokalpolitiker)|Jean-Pierre Knepper]];
* 1870 - 1881: Georges Glaesener;
* 1882 - 1908: [[Jean Souvignier]];
* 1908 - 1910: Emile Souvignier;
* 1910 - 1940: [[Nicolas Sinner]];
* 1940 - 1957: [[Jean Engel]];
* 1958 - 1963: Charles Stoffel;
* 1964 - 1981: [[Joseph Wietor]], Privatbeamten;
* 1982 - 1984: Guillaume Feith, Proprietär;
* 1985 - 1987: Mathias Schmitz, Gewerkschaftler;
* 1988 - 1999: Ernest Wendel, Privatbeamten;
* 1999 - 2000: Roger Schmit, Staatsemployé;
* 2000 - 2001: Arlette Weber ép. Schmit, Staatsbeamtin;
* 2001 - 2005: Camille Petry, Entreprener;
* 2005 - 2011: [[Aloyse Bauer]], Elektrikermeeschter;
* 2011 - 2019: [[Jos Schummer (Politiker)|Jos Schummer]], Privatbeamten;
* zanter 2019: [[David Viaggi]], Verwaltungschef
{{div col end}}

=== Gemengerot ===
D'Zesummesetzung vum Gemengerot no Lëschten zanter datt 2017 de Proporzsystem adoptéiert gouf:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Joer !! Är Leit !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]
|-
| 2017 || 5 || '''6'''
|-
| 2023 || '''8''' || 3
|}
{{small|Quell: elections.lu}}

Den aktuelle Gemengerot setzt aus de follgende Leit zesummen {{small|(Stand Juli 2026)}}&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://bissen.lu/conseil-communal/|Titel=Conseil communal - Commune de Bissen|Gekuckt=2026-07-12|Wierk=bissen.lu|Sprooch=fr|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20260712140811/https://bissen.lu/conseil-communal/|Archiv-Datum=2026-07-12}}&lt;/ref&gt;:
{{Div col|cols = 2}}
* David Viaggi, Buergermeeschter
* Roger Saurfeld, 1. Schäffen
* Loïc Brune, 2. Schäffen
* Kevin Englebert, Gemengerot
* Georges Lucius, Gemengerot
* Joseph Koecher, Gemengerot
* Béatrice Horsmans-Kabers, Gemengerot
* Joe Geisen, Gemengerot
* Christian Hoscheid, Gemengerot
* Joëlle Kraus-Fagny, Gemengerot
* Frank Clement, Gemengerot
{{div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Biissen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
*[[SICONA-Centre]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]

== Bekannt Leit aus der Gemeng ==
{{div col|colwidth=23em}}
* [[Fränz Dasbourg]], Moler
* [[Jean Heinisch]], kathoulesche Geeschtlechen
* [[Carlo Hommel]], Doumorganist
* [[Jean-Pierre Hoscheid]], Foussballspiller
* [[Jean-Baptiste Kremer]], Jesuitt an Universitéitsprofesser
* [[Charles-Frédéric Mersch]], Staatsrot
* [[Aloyse Raths]], Resistenzler
* [[Michel Stoffel]], Moler
* [[Raphaël Stacchiotti]], Schwëmmer
* [[Jean Tautges]], Schoulmeeschter, Gewerkschaftler a Schrëftsteller
* [[Nicolas Wolff (1906)|Nicolas Wolff]], Affekot a Resistenzler
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* Um Wobierg: [[Rochuskapell Biissen|d'Rochuskapell, d'Kräizstatioun an déi zwéi bemierkenswäert Beem virun der Kapell]]
* [[Uergel]] an der [[Kierch Biissen|Parkierch vu Biissen]], gebaut 1891 vun de [[Uergelmanufaktur Bridder Müller|Bridder Müller]] vu [[Reifferscheid]], zanter Dezember 2001 op der [[Lëscht vun de Monuments classés]]
* [[Jean-Pierre Beckius|Beckius]]-Fresken am [[Chouer (Kierch)|Chouer]] vun der [[Kierch Biissen|Parkierch vu Biissen]], zanter September 1987 op der [[Lëscht vun de Monuments classés]]
* d'[[Biisser Millen]]
* d'Graf vum Monseigneur [[Jacques Mangers]] um Biisser [[Kierfecht]]

== Literatur ==
* [[Victor Kalmes]] (ënner der Mataarbecht vum Jos Schummer an dem Arnold Weber), 2001. ''Bissen seit eh und je''. Band 1 (525 S.) an 2 (? S.). Erausgi vun der Gemengeverwaltung Biissen. Sankt-Paulus Dréckerei, Lëtzebuerg.
* Carlo Mulbach: &quot;Gemeinde Bissen: Traditioneller Industriestandort im Wandel der Zeit.&quot; in: ''nos cahiers, Lëtzebuerger Zäitschrëft fir Kultur'' 3/4 2011, S.45-58.

== Kuckt och ==
* [[Kierch Biissen]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.bissen.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Biissen]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/bissen D'Gemeng Biissen op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Biissen]]
[[Kategorie:Gemeng Biissen| ]]</text>
      <sha1>6bnfk43dx2jdsws6bvqqneneebji43x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Dippech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72458</id>
    <revision>
      <id>2686476</id>
      <parentid>2686194</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9524" sha1="gjdb48n7zjtk39dj44tozzxexcxnxe7" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Numm (Franséisch) = Dippach 
| Numm (Däitsch) = Dippach
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Dippech}}
| Koordinaten  = {{coor dms|49|35|16|N|05|58|47|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.
== Geographie ==
D'Gemeng Dippech läit am [[Kanton Capellen]] tëscht de Gemenge [[Gemeng Garnech|Garnech]] a [[Gemeng Mamer|Mamer]] am Norden, [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] am Osten, [[Reckeng op der Mess]] a [[Gemeng Suessem|Suessem]] am Süden, a [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] am Westen.

Eng Partie vun der Gemeng läit op engem grousse Plateau, deen deelweis d'[[Waasserscheed]] tëscht dem [[Rhäin]]- an dem [[Meuse (Floss)|Meusebaseng]] mécht, mat dem héchste Punkt an den ''Ierwenhecken'' am Nordweste vun der Gemeng op 378 Meter.

Vun der Gemengefläch sinn 303 ha [[Bësch]]er, an 28 ha [[Akerbau|Akerland]] oder [[Wiss|Wise]] sinn am Besëtz vun der Gemeng.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Dippech
 | nord =
 | nord-est = [[Gemeng Mamer|Mamer]]
 | est =  [[Gemeng Bartreng|Bartreng]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng/Mess]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
 | ouest =  [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Garnech|Garnech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Betteng op der Mess]]
* [[Dippech]]
* [[Schuller]]
* [[Sprénkeng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Dippecher Gare]]
* [[Lëftgermillen]]
&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;200&quot;&gt; 
Fichier:Aerial view of Dippach, Luxembourg.jpg|Vue aus dem Fliger op [[Dippech]]...
Fichier:Aerial view of Bettange-sur-Mess and Dippach-Gare, Luxembourg.jpg|... an op [[Betteng op der Mess]] (lénks) an op d'[[Dippecher Gare]] (riets)
&lt;/gallery&gt;

== Geschicht ==
D'Dierfer Dippech, Betteng, Schuller a Sprénkeng goufen am Mëttelalter fir d'éischt ernimmt.&lt;ref name=hist&gt;Site vun der Gemeng Dippech: [https://web.archive.org/web/20180522163525/http://www.dippach.lu/la-commune-se-presente/decouvrir-la-commune ''Histoire de la commune ''] (gekuckt de 16. Mee 2018)&lt;/ref&gt;

1795 goufen d'[[Éisträichesch Nidderlanden]], zu deenen deemools och Lëtzebuerg gehéiert huet, vu franséische Revolutiounstruppen eruewert. Lëtzebuerg an déi aner Territoirë goufe vun der neier franséischer Republik annexéiert, an déi véier Dierfer sinn an der Gemeng Dippech regruppéiert ginn.&lt;ref name=hist/&gt;

Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] ass d'Gemeng net zerstéiert ginn. Den 9. September 1944 hunn amerikanesch Truppen d'Gemeng vum däitsche Besatzer befreit, een Dag virun der Stad Lëtzebuerg.&lt;ref name=hist/&gt;

Dippech ass zanter 1973 mat [[Landiras]] aus dem franséischen [[Departement Gironde]] jumeléiert.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms dippach luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 81}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''De gueules au griffon d'or, à la bordure de sable chargée de huit socs de charrue d'or.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[11. Juni]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. September]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1156 - Projet: [[Foni Tissen]] 1970.}}

De ''Griffon'' ass aus dem Wope vun enger Famill vu „Betteng“ iwwerholl (''de gueules au griffon d'argent'', verschiddene Quellen no: ''de sable au griffon d'argent''), woubäi et net kloer ass, ob mat „Betteng“ d'Uertschaft [[Betteng op der Mess]] an der Gemeng Dippech gemengt ass. D'[[Plouschuer]]en erënneren un de landwirtschaftleche Charakter vun der Gemeng.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
Am Joer 11 vum [[Republikanesche Kalenner]] (1802-1803) hat d'Gemeng 705 Awunner, dorënner 169 zu Betteng (24&amp;nbsp;% vun der Gemengebevëlkerung), 262 zu Dippech (37&amp;nbsp;%), 86 zu Sprénkeng (12&amp;nbsp;%) an 188 zu Schuller (27&amp;nbsp;%).&lt;ref name=hist/&gt;

2015 hu 4.122 Leit an der Gemeng gewunnt, dorënner 1.172 zu Betteng (28&amp;nbsp;%), 993 zu Dippech (24&amp;nbsp;%), 528 zu Sprénkeng (13&amp;nbsp;%) an 1.429 zu Schuller (35&amp;nbsp;%).

{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vun Dippech gëtt zanter 2005 nom [[Proporz-Walsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

=== Zesummesetzung ===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! LB
|- 
| 2005 || '''5''' || 2 || '''4''' || -
|- 
| 2011 || 4 || '''2''' || '''5''' || -
|- 
| 2017 || 2 || '''2''' || '''5''' || 2
|- 
| 2023 || 2 ||''' 3''' || '''4''' || 2
|} 
{{small|LB: D'Lëscht vun de Bierger}}. {{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
{{Div col|cols = 2}}
* 1844: Nicolas Schumacher&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
*...
* 1897 - 1944: [[Edouard Kirsch]]
* 1945&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=04.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt; - 1958&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/1t7wjc607/pages/6/articles/DIVL580 Gemeinderatsverhandlungen.] In: Luxemburger Wort, 111. Jg., n° 63 (04.03.1958), p. 6[Digitis ed by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;: [[Jean Urbany]]
* 1958 - 1975: [[Nicolas Calmes]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/7chpdf48t/pages/5/articles/DIVL518 Bürgermeister Nicolas Calmes aus Dippach beendet seine politische Laufbahn.] In: Luxemburger Wort, 128. Jg., n° 298 (29.12.1975), p. 5. Digitised by the National Library of Luxembourg]&lt;/ref&gt;
* 1976 - 1987: [[Norbert Sassel]]
* ...
* 19.. - 2005: [[Claude Bosseler]] (CSV)
* 2005 - 2009: [[Ady Hahn]] (LSAP)
* 2009 - 2011: Claude Bosseler (CSV)
* 2011 - 2012: Ady Hahn (LSAP)
* 2012 - haut: [[Manon Bei-Roller]] (LSAP)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171011153354/https://www.wort.lu/de/lokales/manon-bei-roller-neue-buergermeisterin-von-dippach-50ac555ce4b051a650ad9f82 Manon Bei-Roller neue Bürgermeisterin von Dippach] op wort.lu gelies 9.10.2017&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

== Perséinlechkeeten aus der Gemeng Dippech ==
* [[Claude Bosseler]] (*1953), laangjärege Buergermeeschter
* [[Jean-Baptiste Didier (1834)|Jean-Baptiste Didier]] (*1834), Politiker, gebuer zu Dippech
* [[Laurent Didier]] (*1984), Vëlossportler an Olympionik
* [[Roger Gilson]] (1947-1995), Vëlossportler an Olympionik
* [[Ady Hahn]], Buergermeeschter
* [[Jean Pierre Kirsch]] (1861-1941), Priister, Kierchenhistoriker an Archeolog
* [[Camille Pauly]] (1923-1969), Resistenzler, Politiker an Auteur, gebuer zu Dippech
* [[Tom Wirtgen]] (*1966), professionelle Vëlossportler

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Dippech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]: 
{{Div col|cols = 2}}
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[Pimodi]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Veräinsliewen ==
An der Gemeng Dippech sinn eng Rei Veräiner aktiv, dorënner verschidde Chorallen a Museksveräiner, d'''Dippecher Dachsen'' (Guiden a Scouten), de ''[[Kabarä PEPpERONI]]'', de ''Land Rover Club Lëtzebuerg'' an d'Hëllefsorganisatioun ''Dippech hëlleft''.&lt;ref name=assoc&gt;Site vun der Gemeng Dippech: [https://web.archive.org/web/20180522163525/http://www.dippach.lu/la-commune-se-presente/decouvrir-la-commune ''Associations locales''] (gekuckt de 16. Mee 2018)&lt;/ref&gt;

Am Sportberäich gëtt et den ''Tennis Club Dippech'', d'''Union Cycliste Dippach'', de ''Bettener Reitclub'' an den ''FC Étoile Sportive Schouweiler''.&lt;ref name=assoc/&gt;

== Kuckeswäertes ==
* [[Méchelskierch zu Betteng op der Mess]]
* [[Kierch Dippech]]
* [[Kierch Schuller]]
* D'[[Kierch Sprénkeng]] aus dem [[18. Joerhonnert]] mat dem Tuerm vun der fréierer Kierch.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.dippach.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Dippech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/dippach D'Gemeng Dippech op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.schuller-schoulen.lu/ D Schoulen aus der Gemeng Dippech]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Dippech]]
[[Kategorie:Gemeng Dippech| ]]</text>
      <sha1>gjdb48n7zjtk39dj44tozzxexcxnxe7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Ell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72468</id>
    <revision>
      <id>2686478</id>
      <parentid>2686196</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8040" sha1="n7vw7rdb49ndw3ue3mane29hkw96s55" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Ell 
 | Numm (Däitsch) = Ell
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Ell}}
 | Koordinaten  = {{coor dms|49|45|49|N|5|51|21|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réiden]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Ell läit am Weste vum Land, am [[Kanton Réiden]], laanscht d'[[belsch]] Grenz. D'Grenz tëscht [[Guttland]] an [[Éislek]] geet queesch duerch d'Uertschaft Rued, an deemno och d'Gemeng.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Ell
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Rammerech|Rammerech]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden/Atert]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Biekerech|Biekerech]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  (B)
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Ell (Lëtzebuerg)|Ell]]
* [[Kleng Elchert]]
* [[Nidderkolpech]]
* [[Rued (Ell)|Rued]]
* [[Uewerkolpech]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Jénkenhaff (Ell)|Jénkenhaff]]

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ell luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 87}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et d'azur à la bordure de sable, chargé en cœur d'un écusson de gueules au chevron d'argent accompagné en pointe d'une croix ancrée du même.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] [[18. Dezember]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[16. Abrëll]] [[1985]] - Mémorial B 1985, Säit 636 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1984.}}

D'Gebitt vun der haiteger Gemeng huet fréier aus zwou Seigneurië bestanen: Kolpech an Ell, där hir Geschicht zur Gestaltung vum Gemengewopen bäigedroen huet.

De ''Burrelé'' ass dee vun der Famill Lëtzebuerg (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronné d'or''), déi déi ursprénglech Besëtzer vun de Lännereie waren, déi méi spéit zur Herrschaft Kolpech goufen. Gläichzäiteg erënnert de ''Burrelé'' un dee vun der Famill vun Useldeng (''burelé d'argent et de gueules''), déi eng Zäit laang d'Häre vu Kolpech waren.

De schwaarze Bord weist op den Haaptemail vun de Wope vun engersäits der Famill vu Bergh hin (''de sable à la bande vivrée d'argent''), Häre vu Kolpech vum [[15. Joerhonnert|15.]] bis an d'[[17. Joerhonnert]], an anersäits der Famill Marchant vun [[Aansebuerg]] (''écartelé; aux I et IV d'argent au lion de sable armé et couronné dor, aux Il et III d'argent à une herse ara- toire de sable''), Häre vun Ell vun der Mëtt vum 17. Joerhonnert bis zum Enn vum [[Ancien Régime]].

D'Häerzschëld ass vum urspréngleche Wope vun de Famillje vu Kolpech (''d'argent à l'écusson de gueules'') a vun Ell (warscheinlech ''d'argent à l'écusson de gueules, au bâton d'azur en bande brochant'').

De Wénkel staamt aus dem Wope vun der Famill vu [[Pfortzheim]] (''de sable au chevron d'argent accompagné en chef de deux étoiles à six rais d'argent, en pointe d'une main armée d'argent empoignant un feu de gueules''), Häre vu Kolpech um Enn vum Ancien Régime.

D'Ankerkräiz erënnert schliisslech un d'Famill vu [[Sterpenich]] (''de gueules à la croix ancrée d'argent, chargé en chef d'un lambel à cing pendants d'azur''), warscheinlech d'Grënner vun der Herrschaft Ell, gradewéi un d'Famill vun [[Hondelange|Hondeleng]] (''ďor à la croix ancrée d'azur chargée en cœur d'une tête et col de lévrier d'argent colleté d'or'' (heiandsdo: ''de gueules'')), Häre vun Ell vum Enn vum 14. bis zum [[16. Joerhonnert]].
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
{{kapitel Info feelt}}
*...
* ... - ...: Klein
*...
* 1952 - 1975: Edouard Leyder&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/v3p84cftjc/pages/16/articles/DIVL1567 Bürgermeister von Ell demissionierte]. In: Tageblatt, nº 84 (11.04.1975), p. 16 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1975 - ...: Robert Roder&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/3p309wq9dt/pages/7/articles/DIVL1035 Ell : Robert Roder neuer Bürgermeister.] In: Tageblatt, nº 269 (21.11.1975), p. Seite 7 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
*... 
*... - 2017: Joseph Thill
* 2017 - 2023: Armand Schuh&lt;ref&gt;Nadine Schartz: [https://web.archive.org/web/20230428085413/https://www.wort.lu/de/lokales/vier-buergermeister-aus-majorzgemeinden-treten-nicht-mehr-an-64490506de135b9236d2e007 &quot;Vier Bürgermeister aus Majorzgemeinden treten nicht mehr an.&quot;] wort.lu [w+], 28.04.2023.&lt;/ref&gt;
* 2023 - 2026: Henri Rasqué
* zanter 2026&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/de-claude-schmit-gouf-zum-neie-buergermeeschter-vun-ell-gewielt-199969438 De Claude Schmit gouf zum neie Buergermeeschter vun Ell gewilet.] rtl.lu, 16.07.2026.&lt;/ref&gt;: Claude Schmit

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Ell ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Ecole de musique du Canton de Redange]]
* [[De Réidener Kanton]]
* [[Naturpark Uewersauer]]
* [[Réidener Schwemm]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Stroossennimm an der Gemeng ==
Den 13. Februar 2006 huet de Gemengerot decidéiert, alle Stroossen an der Gemeng e [[lëtzebuergesch]]en Numm ze ginn. Zanter dem [[1. Mee]] [[2006]] un hunn all d'Stroossen e lëtzebuergeschen [[Odonymie|Odonym]], woubäi déi lokal Schreifweis vun den Uertschafte bäibehale gouf (z.&amp;nbsp;B. ''Beekerich'', amplaz vu ''Biekerech'').
*Beispiller&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.services-publics.lu/caclr/street_search.action|Titel=Registre national des adresses|Gekuckt=02.08.2020|Datum=|Editeur=services-publics.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Uertschaft
!neien Numm
!alen Numm
|-
|Uewerkolpech
|Aline an Emile Mayrischstrooss
|Rue Aline et Emile Mayrisch
|-
|Ell
|An de Wisen
|Rue des Prés
|-
|Ell
|Areler Strooss
|Route d'Arlon
|-
|Ell
|Beekericher Strooss
|Rue de Beckerich
|-
|Nidderkolpech
|Eller Strooss
|Rue d'Ell
|-
|Nidderkolpech
|Grendeler Strooss
|Rue de Grendel
|-
|Rued
|Haaptstrooss
|Rue Principale
|-
|Kleng Elchert
|Héiltzer Strooss
|Route de Holtz
|-
|Rued
|Hueschterter Strooss
|Rue de Hostert
|-
|Ell
|Knuppebierg
|Rue de Colpach-Haut
|-
|Ell
|Nojener Strooss
|Rue de Nagem
|-
|Kleng Elchert
|Noutemer Strooss
|Rue de Nothomb
|-
|Nidderkolpech
|Uewerkoulbicher Strooss
|Rue de Colpach-Haut
|-
|Nidderkolpech
|Uewerpallener Strooss
|Rue d'Oberpallen
|}

== Literatur ==
*S. Berbeć. Approche typologique de l'architecture rurale au grand-duché de Luxembourg. Publications nationales. Ministère des affaires culturelles. 169 S. ISBN 2-87984-002-3. (Cf. Ell S. 121-156).

== Kuckt och ==
* [[Kierch Ell|Kierch vun Ell]]
* [[Schlass Ell]]
* [[Schlass Kolpech]]
* [[Park vum Schlass Kolpech]]
* [[Naturpark Uewersauer]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.ell.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Ell]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/redange/ell D'Gemeng Ell op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}

[[Kategorie:Gemeng Ell| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Ell]]
[[Kategorie:Kanton Réiden]]</text>
      <sha1>n7vw7rdb49ndw3ue3mane29hkw96s55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Ëlwen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72477</id>
    <revision>
      <id>2686479</id>
      <parentid>2686197</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10694" sha1="ltt9k4x5c8fg9q2232zr1yc65fmj9kn" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Troisvierges 
 | Numm (Däitsch)  = Ulflingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Ëlwen}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|50|7|14|N|5|59|56|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Clierf]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Ëlwen läit am Nord-Weste vum Land am [[Éislek]]. Et ass déi nërdlechst Gemeng aus dem Grand-Duché. Am Norden, Nordosten a Weste stéisst se un d'[[Belsch]], am Südosten un d'[[Gemeng Wäiswampech]] an am Süden un d'[[Gemeng Wëntger]]. An der Gemeng leien déi zwou héchste Koppen aus dem Land, d'[[Buergplaz zu Huldang|Buergplaz]] an [[Op Kneiff]].

Den nërdlechste Punkt vum Land läit an der Ëlwener Gemeng op {{Coor dms1|50|10|58|N|06|01|29|O}}.

===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Ëlwen
 | nord-est = 
 | nord-ouest = 
 | nord = (B)
 | ouest = (B)
 | est = 
 | nord-est = 
 | sud = [[Gemeng Wëntger|Wëntger]]
 | sud-ouest = 
 | sud-est =  [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==

=== Uertschaften ===
{{div col|cols=3}}
* [[Beesslek]]
* [[Biwesch]]
* [[Drénkelt]]
* [[Ëlwen]]&lt;ref&gt;D'Nimm ''Ufflange'' an ''Trois-Vierges'' oder och ''Trois Vierges'' waren am 19. Joerhonnert nach a Gebrauch. Cf. S. 472 an: [http://books.google.fr/books?id=BOFaAAAAQAAJ&amp;pg=PA472 L'Évêque de la Basse-Moûturie, Louis, 1844. Itinéraire du Luxembourg germanique, ou voyage historique et pittoresque dans le Grand-Duché. 500 p. V. Hoffmann, Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* [[Géidgen]]
* [[Huldang]]
* [[Kierchen]]
* [[Wilwerdang]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{div col|cols=3}}
* [[Buergplaz zu Huldang|Buergplaz]]
* [[Cornelysmillen]]
* [[Géidger Millen]]
* [[Huldanger Millen]]
* [[Kierchermillen]]
* [[Lenglerlach]]
* [[Op Kneiff]]
* [[Pafemillen]]
* [[Schmëdd (Ëlwen)|Schmëdd]]
{{div col end}}

== Hydrographie ==
Duerch [[Ëlwen]] leeft d'[[Wolz (Klierf)|Wolz]] déi hir Quelle bei [[Huldang]] huet.

Aner Baachen um Territoire vun der Gemeng sinn:
{{div col|cols=3}}
* [[Boburen]]
* [[Brellbaach]]
* [[Klierf (Baach)|Klierf]]
* [[Fooschtbaach]]
* [[Follmillbaach]]
* [[Haardbaach]]
* [[Heffbaach]]
* [[Kléngelbaach (Wolz)|Kléngelbaach]]
* [[Luckesbaach]]
* [[Stauwelsbaach]] och Millebaach genannt.
* [[Renkebaach]]
* [[Weierbaach]]
{{div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

D'Gemeng huet uganks a bis den 28. Dezember 1908 [[Kierchen|Gemeng Kierchen]] ({{Fr}} ''Basbellain'') geheescht. Mat engem Gesetz vun deem Dag gouf de Sëtz vun der Gemeng op Ëlwen transferéiert an d'Gemeng gouf deementspriechend ëmgedeeft&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1908/12/28/n1/jo Loi du 28 décembre 1908 transférant le chef-lieu de la commune de Basbellain à Troisvierges] op legilux.lu, gekuckt den 2. Juni 2020&lt;/ref&gt;. Mam Gesetz vum 20. Juli 1925 gouf d'[[Kadastersektioun|Sektioun]] [[Biwesch]] vun der deemoleger Gemeng [[Aasselbuer]] ofgetrennt, an ass bei d'Gemeng Ëlwen derbäikomm&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1925/07/20/n2/jo Loi du 20 juillet 1925 concernant le rattachement de la section de Biwisch à la commune de Troisvierges] op legilux.lu, gekuckt den 2. Juni 2020&lt;/ref&gt;.

Bei der Grënnung vun der neier [[Gemeng Wëntger]] (1977) koume 7,88&amp;nbsp;[[Hektar|ha]] aus der Sektioun B vun [[Aasselbuer]] bei d'Gemeng Ëlwen&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1977/10/31/n1/jo Loi du 31 octobre 1977 portant fusion des communes de Asselborn, Boevange/Clervaux, Hachiville et Oberwampach] op legilux.lu, gekuckt den 2. Juni 2020&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms troisvierges luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 243}}&lt;/ref&gt;:
''D'or à la montagne à trois coupeaux, celui du milieu plus élevé, chargé d'une roue motrice de locomotive posée sur un rail, le tout d'argent, ladite montagne sommée d'une croix patriarcale de gueules ornée de sept besants d'argent, au chef de gueules chargé de trois vierges d'argent, rangées en fasce.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[27. September]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 945 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}

Ënnert dem [[Ancien Régime]] huet de gréissten Deel vum Territoire vun der haiteger Gemeng der Seigneurie vu Clierf gehéiert (''d'or au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent''), de Rescht war en Deel vum ''Haff vu Bellain'', vun deem e mëttelalterleche Sigel mam Portrait vum [[Poopst]] [[Cornelius (Poopst)|Cornelius]] bekannt ass.

De franséischen Numm vun der Gemeng (''Troisvierges'') geet op e Kult zeréck, deen do zu Éiere vun dräi Frae praktizéiert gouf, déi als [[Jongfra]]en a [[Märtyrer]] ugesi goufen. Hir symbolesch an opschlossräich Nimm – ''Fides'', ''Spes'' a ''Caritas'' (lb. Glawen, Hoffnung a Léift) –  verroden awer, datt et sech ëm en uralen an obskuere Kult handelt, deen duerch d'Christianiséierung nees entdeckt gouf.

De Wope vun der Gemeng baséiert op deem vu Clierf, mat den dräi Jongfraen amplaz vun de [[Märel (Vull)|Märelen]].

Den Hiwwel erënnert un d'Regioun [[Éislek]], an den zentrale méi héijen Deel un d'[[Buergplaz zu Huldang|Buergplaz]], déi laang als déi héchst Plaz vum Land gegollt huet.

D'Rad an d'Schinn erënneren un déi wichteg Roll, déi d'Eisebunn an der Entwécklung vun der Gemeng gespillt huet.

D'[[Patriarchalkräiz]] ass ee vun den Attributer vum Poopst Cornelius a bezitt sech op den ''Haff vu Bellain''.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
Ëlwen war bis d'Gemengewale vun 2011 nach mat, eng [[Majorzsystem|Majorzgemeng]]. Well se 2017 iwwer 3000 Awunner hat, gëtt de Gemengerot zanterhier nom [[Proporzsystem]] gewielt.

No de Wale vun 2017 bestoung eng Koalitioun aus [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] an der ''Ëlwener Bierger Lëscht'' (ËBL).  Zanter 2023 ass et eng aus ËBL an der ''Oppe Lëst Ëlwen'' (OBL).

=== Zesummesetzung === 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! ËBL 
!OLE
|- 
| 2017 || 4 || 7 
|
|-
|2023
|
|7
|3
|} 
{{small|ËBL: Ëlwener Bierger Lëscht {{!}} OBL: Oppe Lëst Ëlwen&lt;br&gt;Quell: elections.lu}}

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* ...
* ... Pierre Huss
*...
*... - 2011: [[Lucien Majerus]]
* zanter 2011: [[Edy Mertens]] (Biergerlëscht/DP)

== Kulturelles ==
* [[Ciné Orion]] bei der Gare zu Ëlwen
* [[Tony-Bourg-Bibliothéik]]

== Kuckeswäertes ==
* d'[[Fiichtgebitt Cornelysmillen]];
* d'[[Kierch Ëlwen]] aus dem Joer 1640, déi dem Ëlwener [[Franziskaner]]klouschter gehéiert huet; mat hirem Mobilier al hirer Uergel als [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter|nationaalt Monument klasséiert]];
* d'[[Méchelskierch vu Kierchen|Kierch vu Kierchen]], zesumme mam Kierfecht ronderëm als nationaalt Monument klasséiert;
* d'[[Kierchermillen]], och en nationaalt Monument (''Inventaire supplémentaire'').

== Bekannt Leit aus der Gemeng ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Nicolas Adames]] (1813-1887), kathoulesche Priister, éischte Bëschof vu Lëtzebuerg
* [[Marcel Feller]] (1890-1975), Eisebunner a Politiker
* [[Johny Flick]] (1930-2008), Geowëssenschaftler
* [[Yvonne Frisch-Urbany]] (1923-2013), Schrëftstellerin
* [[André Gruber]], (1869-1926), Zänndokter a Lokalpolitiker
* [[Eugène Heinen]] (1914-2006), Pedagog, Theaterregisseur a Schauspiller
* [[Yvo Kerger]] (1908-1945), Eisebunner a Resistenzler
* [[Lucien Lux]] (*1956), Politiker
* [[Albert Neumann]] (1899-1976), Turner an Olympionik
* [[Josy Meyers]] (1902-1970), Zeecheprofesser
* [[Nicolas Morn]] (1932-1997), Vëlossportler
* [[Pierre Prüm]], (1886-1950), Politiker a Premierminister
* [[Joseph Schwickert]] (1836-1902), Professer an Auteur
* [[Norbert Stelmes]] (1915-1986), Lycéesprofesser, Komponist a Pianist
* [[Jean-Pierre Thill (Architekt)|Jean-Pierre Thill]] (1916-1981), Architekt
* [[René Urbany]] (1927-1990), Journalist a Politiker
* [[Danielle Wagner]] (*1960),Sculptrice
* [[Charles de Waha]] (1888-1918), Medezinner, Chirurg a Politiker
* [[Aloyse-André Welter]] (1852-1922), Schoulmeeschter, Zeitungsredakter a Schrëftsteller
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Ëlwen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Maison de retraite Clervaux]]
* [[Parc Naturel de l'Our]]
* [[SICLER]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[SIVOUR]]
{{div col end}}

== Jumelagen ==
{{div col|cols=3}}
* Hepstedt an {{DEU}}
* Desborough a {{GBR}}
* Bièvre an der {{BEL}}
* Holmegaard an {{DEN}}
* Falset a {{ESP}}
* Cissé a {{FRA}}
* Kolindros a {{GRE}}
* Cashel an {{IRL}}
* Esch an {{NED}}
* Samuel a {{POR}}
* Bucine an {{ITA}}
* Lassee an {{AUT}}
* Kannuns a {{FIN}}
* Ockelbro a {{SWE}}
* Pölva an {{EST}}
* Nagycenk an {{HUN}}
* Stryzow a {{POL}}
* Stary Poddvorov an {{CZE}}
* Medzev an der {{SLK}}
* Moravce a {{SVN}}
* Lefkara an {{CYP}}
* Nadur op {{MLT}}
{{div col end}}

== Kuckt och ==
* [[Eisebunnsstreck Ëlwen-Wilwerdang-belsch Grenz|Eisebunnsstreck Ëlwen-Wilwerdang]]
* [[Sentier des Passeurs]]
* [[Naturpark Our]]
* [[Islek ohne Grenzen EWIV]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.troisvierges.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Ëlwen]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/clervaux/troisvierges D'Gemeng Ëlwen op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.harmonie-troisvierges.lu/ Websäit vun der Ëlwener Musek]
&lt;!--* [http://www.elwen.eu/ Websäit mat villen Informatiounen iwwer Ëlwen] [Dee Link geet momentan (Juni 2020) op eng Säit déi näischt mat 
Ëlwen ze dinn huet...]--&gt;

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Clierf}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Elwen]]
[[Kategorie:Gemeng Ëlwen| ]]</text>
      <sha1>ltt9k4x5c8fg9q2232zr1yc65fmj9kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Géisdref</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72518</id>
    <revision>
      <id>2686488</id>
      <parentid>2686207</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4550" sha1="h6pb30p8ruzmnwrqn476cge7w6r52et" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Goesdorf 
 | Numm (Däitsch)  = Goesdorf
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Géisdref}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|55|15|N|05|58|00|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Wolz]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Géisdref läit am [[Kanton Wolz]] gréisstendeels héich op den [[Éislek]]er Koppen ëmgi vun den déiwe Flossdäller vu [[Wolz (Sauer)|Wolz]], [[Sauer]] a [[Schlierbaach]]. Um südleche Plateau läit d'Uertschaft [[Géisdref]].

De [[Waassertuerm zu Dol]] versuergt d'Uertschaften Dol, Géisdref, Nacher, Boukels a Masseler mat [[Drénkwaasser]].
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Géisdref
 | nord-est = [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Wolz|Wolz]]
 | nord = 
 | ouest = [[Stauséigemeng]]
 | est =   [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | sud-ouest =  
 | sud= [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | sud-est = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Bidscht]]
* [[Boukels (Géisdref)|Boukels]]
* [[Dol]]
* [[Géisdref]]
* [[Giewelsmillen]]
* [[Heischtergronn]]
* [[Masseler]]
* [[Nacher Strooss]]
* [[Nacher]]
* [[Toodler]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Boukelsser Millen]]
* [[Haarderbaach]]
* [[Horgershaff]]

== Geschicht ==
Den Numm ''Goesdorf'' leet sech vu ''Gießdorf'' of. Géisdref war fréier en [[Industrie]]standuert, dee vum [[Antimon]]virkomme gelieft huet. Éischt Gruewunge solle schonn zur [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] gemaach gi sinn. Eng éischt Konzessioun ass [[1354]] ausgestallt ginn.

{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms goesdorf luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''D'or au chêne à quatre branches entrelacées de sinople, au chef de gueules chargé de six étoiles d'or posées 3-2-1.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[1. Juli]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 680 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
* ? - 1846: J-M Sonntag
* 1846 - 1849(?): Théodore Kayser&lt;ref&gt;Circulaire du 7 septembre 1846 N° 11047-2625 concernant les attributions du collège des bourgmestre et échevins des communes. - [https://www.stradalex.lu/fr/slu_src_publ_leg_mema/toc/leg_lu_mema_184609_52/doc/mema_1846A0505A Mémorial A n° 52 de 1846] op stradalex.lu gekuckt de 26. Juni 2022&lt;/ref&gt;
* 1849: André Weyrich&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081209051903/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1849/0016/a016.pdf#page=1 Memorial N°16 vun 1849 mat dem ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 13 février 1849, n°12,] portant nomination de bourgmestres&lt;/ref&gt;
*...
* 1894 - 1903: [[Emile Wolter]]&lt;ref&gt;[http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1894/0011/a011.pdf Memorial N°11 vun 1894] mat der Nominatioun vum Emile Wolter zum Buergermeeschter vu Géisdref&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Memorial N°7 vun 1903 mat der Demissioun vum Emile Wolter als Buergermeeschter vu Géisdref&lt;/ref&gt;
*...
* bis 2011: Arthur Schockmel
* 2011-2017: Norbert Maes.
* 2017-2019: Christa Schmitz ép. Majerus
* zanter 2019: Jean-Paul Mathay

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Géisdref ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckeswäertes ==
* Al [[Géisdrëffer Antimongrouf]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.goesdorf.lu/ Websäit vun der Gemeng Géisdref]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/wiltz/goesdorf D'Gemeng Géisdref op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}}

{{DEFAULTSORT:Geisdref}}
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Geisdref]]
[[Kategorie:Gemeng Géisdref| ]]</text>
      <sha1>h6pb30p8ruzmnwrqn476cge7w6r52et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Ettelbréck</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72569</id>
    <revision>
      <id>2686481</id>
      <parentid>2686200</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="6ftaz2ptzkr1ue1bvc33t08530gugdj" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Ettelbruck 
 | Numm (Däitsch) = Ettelbrück
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Ettelbréck}} 
 | Koordinaten  = {{coor dms|49|50|47|N|06|05|57|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]] an ass se no der [[Ettelbréck|Uertschaft mam selwechten Numm]] benannt.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

Ettelbréck bilt, zesumme mat de Gemenge [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]], [[Gemeng Dikrech|Dikrech]], [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]], [[Gemeng Schieren|Schieren]] a [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] den Zentrum vun der [[Nordstad]].

== Geographie ==
Ettelbréck läit op enger Héicht vun 199 Meter ([[Nivellement général du Luxembourg|NG-L]]). Duerch d'Uertschaft Ettelbréck fléissen d'[[Uelzecht]] an d'[[Waark]]. Den déifste Punkt ass nieft ''Déifert'' am ''All'' op 191,5&amp;nbsp;m do wou d'Uelzecht an d'[[Sauer]] leeft.

Déi héchst Plaz ass um westlechsten Eck vun Ettelbréck am ''Wald'' nieft dem [[CR345]] op der Grenz mat der [[Gemeng Feelen]] tëscht dem ''Kräizwee'' an der ''Useldéngerfréin'' op enger Héicht vun 386&amp;nbsp;m.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Ettelbréck
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Schieren|Schieren]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Mäertert|Mäerzeg]]&lt;br&gt;[[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer Bierg]] 
  | ouest =  [[Gemeng Feelen|Feelen]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Ettelbréck]]
* [[Grenzen]]
* [[Waarken]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Heinenhaff]]
* [[Herckmannsmillen]]
* [[Lopert]]
* [[Miederhaff]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

Zur Gemeng Ettelbréck hu bis den 30. Juni 1850 och nach follgend Uertschafte gehéiert: [[Schieren]], [[Biertreng]], [[Colmer Bréck]], [[Matgeshaff]], [[Schierener Haff]], [[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]], [[Angelduerf]] a [[Bierden]]. Den 1. Juli 1850 (Gesetz vum 22. Januar 1850&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1850/01/22/n1|Titel=Loi du 22 janvier 1850, qui érige deux nouvelles communes, l'une sous le nom de Schieren et l'autre sous le nom d'Erpeldange|Gekuckt=21.06.2026|Datum=22.01.1850|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;) goufen d'Gemenge [[Gemeng Schieren|Schieren]] an [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] geschaaft.

Mam Gesetz vum 24. Dezember 1906 ass d'Sektioun [[Bierden]] vun Ettelbréck getrennt a bei d'Gemeng [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] geprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1906/12/24/n2|Titel=Loi du 24 décembre 1906, concernant la distraction de la section de Burden de la commune d'Ettelbruck et sa réunion à celle d'Erpeldange|Gekuckt=21.06.2026|Datum=24.12.1906|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ettelbruck luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 101}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1953/03/24/n1|Titel=Arrêté grand-ducal du 24 mars 1953 autorisant les changements à apporter aux armoiries de la Ville d'Ettelbruck|Gekuckt=09.06.2026|Datum=24.03.1953|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Écartelé: aux I et IV les armoiries nationales, aux II et III d'azur à un pont d'or sur une eau d'azur, en chef un caducée et deux gerbes de blé d'or, liées de gueules.''

{{small|[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[24. Mäerz]] [[1953]] - Mémorial 1953, Säit 327 -  Projet: [[Louis Wirion]] (1951)}}

De Wope vun der Stad aus dem Joer 1953 ass inspiréiert vun deem, deen d'Gemeng bis dohin inoffiziell gedroen hat an dee sech esou beschreiwe léisst: ''Écartelé: au I d'or au pont de gueules posé sur une rivière de sable; au II d'azur à trois gerbes d'or posées 2-1; au III de sable au caducée (de Mercure) d'or en bande; au IV de Luxembourg.''

Mat der Bréck sollt e Nummswopen ([[Franséisch|fr]]. ''armes parlantes'') entstoen, deen op den [[Attila]]&lt;ref&gt;„Attila“ ass am Aldäitschen „Etzel“, dowéinst „Etzelbréck“, wat méi spéit „Ettelbréck “gouf.&lt;/ref&gt; hiweist; den Attila gëtt fälschlecherweis dacks als deen ugesinn, deen déi éischt Bréck op der Plaz sollt gebaut hunn. D'[[Gaarf]] symboliséiert d'Landwirtschaft an den [[Hermesstaf]] den Handel.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vun Ettelbréck gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || '''5''' || 3 || 1 || '''4''' 
|- 
| 2005 || '''6''' || 1 || 1 || '''5''' 
|- 
| 2011 || '''5''' || 2 || 2 || '''4''' 
|- 
| 2017 || '''5''' || 2 || 2 || '''4''' 
|- 
| 2023 || '''5''' || 2 || 1 || '''5''' 
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
*1836 - 1841: [[Guillaume Herckmans]]
*1845 - 1848: [[Pierre Schmit]]
* 1851 - 1854: [[Jean-Pierre Salentiny]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305044640/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1851/0011/a011.pdf Memorial N° 11 vun 1851] mam Arrêté royal grand-ducal du 21 janvier 1851, N° 59, portant nomination d'un bourgmestre.&lt;/ref&gt;
*1855 - 1874: Jean-Pierre Schmit
*1874 - 1878: Théodore Mongenast
* 1879 - 1888: [[Gustave de Marie]]
* 1888 - 1905: [[Emil Salentiny]]
* 1905&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1905-12-fr-pdf.pdf Memorial A - N° 12 / 15 mars 1905.]&lt;/ref&gt; - 1914: Gustave de Marie
* 1915: [[Nicolas Pierre Kunnen]]
* 1915 - 1934: [[Lucien Salentiny]]
*1935 - 1937: [[Michel Weber (Lokalpolitiker)|Michel Weber]]
*1937 - 1939: Albert Cloos
*1939 - 1941: [[Jean-Pierre Thill (Lokalpolitiker)|Jean-Pierre Thill]]
*1945 - 1950: Jean-Pierre Thill
*1950 - 1957: [[Marcel Wiser]]
*1958 - 1967: [[Léon Mischo]]
*1967 - 1975: [[Eugène Simon]]
* 1976 - 1998: [[Edouard Juncker]]
* 1998 - 2003: [[Pierre Kraus]]
* 2003 - 2023: [[Jean-Paul Schaaf]]
* zanter 2023: [[Bob Steichen]]&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/bob-steichen-uebernimmt-in-ettelbrueck-das-buergermeisteramt-6486e7f1de135b9236d15886 Bob Steichen übernimmt in Ettelbrück das Bürgermeisteramt.&quot;] wort.lu [w+], 12.06.2023.&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

== Literatur ==
* Flies, Joseph: ''Ettelbrück, die Geschichte einer Landschaft'', 2274 Säiten, 1970, Imprimerie Saint-Paul
* ''100 Joer Ettelbréck'', Bäilag vum [[D'Wort|Wort]] vum 6. Juni 2007, 36 S.

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Ettelbréck ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[CM-Nord]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal des communes de Diekirch, Erpeldange et Ettelbruck pour la construction et l'exploitation d'un hall de tennis|SIT]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckt och ==
[[Fichier:Church in Ettelbruck Luxembourg.jpg|thumb|260px|?Ettelbrécker Kierch]]
* [[Ettelbréck]]
* [[Stadhaus Ettelbréck]]
* [[Gare Ettelbréck]]
* [[Kierch Ettelbréck]]
* [[Nordstad]]
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.ettelbruck.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Ettelbréck]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/ettelbruck D'Gemeng Ettelbréck op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.flickr.com/photos/10540/sets/72157602174917813/ Fotoe vun Ettelbréck]
* [http://www.ettelbrecker-musek.lu/ Säit vun der Ettelbrécker Musek]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1850/0018/#1850A0165A Gesetz iwwer d'Enstoe vun de Gemenge Schieren an Ierpeldeng] ''Loi du 22 janvier 1850,qui érige deux nouvelles communes, l'une sous le nom de Schieren et l'autre sous le nom d'Erpeldange''

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

[[Kategorie:Gemeng Ettelbréck| ]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Ettelbreck]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Ettelbreck]]</text>
      <sha1>6ftaz2ptzkr1ue1bvc33t08530gugdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Feelen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72626</id>
    <revision>
      <id>2686482</id>
      <parentid>2686201</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7701" sha1="snej8iorw4wi6sy09npp57nrjqxt4st" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Feulen 
 | Numm (Däitsch) = Feulen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Feelen}} 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|51|17|N|06|02|38|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]] am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] ass d'Uertschaft [[Nidderfeelen]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Feelen
 | nord-ouest =  [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | nord =  
 | nord-est = [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | est =  
 | sud-est =  [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Mäerzeg|Mäerzeg]]
  | ouest =  
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Nidderfeelen]]
* [[Uewerfeelen]]

Déi zwou Uertschafte sinn och identesch mat den zwou [[Kadastersektioun]]e vun der Gemeng.

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Feelener Hecken]]
* [[Hierzhaff]]
* [[Hubertushaff]]
* [[Fuusswiss]]

== Geschicht ==
Am Joer 963 huet den Ardennergrof [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried]] Lännereien zu ''Viulna'' (Feelen) géint de [[Bockfiels]] getosch.

{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 20. Januar 1874 goufen op den 1. Januar 1875 d'Uertschaften [[Uewermäerzeg]] an [[Ënnermäerzeg]] vun der Gemeng Feelen ofgetrennt, fir déi selbstänneg [[Mäerzeg|Gemeng Mäerzeg]] ze bilden&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1874/11/20/n1|Titel=Loi du 20 novembre 1874, détachant de la commune de Feulen les deux sections de Mertzig-haut et Mertzig-bas et les érigeant en commune séparée sous le nom de Mertzig|Gekuckt=22.06.2026|Datum=20.11.1874|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms feulen luxbrg.svg|100x100px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 103}}&lt;/ref&gt;:
''D'argent au lévrier courant de sable accompagné de trois feuilles de nénuphar de gueules''&lt;ref&gt;Am Originaltext steet wéinst engem Schreiffeeler ''gueule'' amplaz ''gueules''&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. September]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1143 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1963.}}&lt;br&gt;De [[Wandhond]] am Wope kënnt aus dem Sigel vum Wëllem vu Feelen (''un chien braque accompagné de trois feuilles de nénuphar''). Déi Feelener Häre ware Vasalle vun de [[Buerschent]]er, déi e Wope gefouert hunn mat der Beschreiwung: ''D'argent à trois feuilles de nénuphar de gueules''.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Kommunal Gebaier==
* De Sports- Kulturzenter « Centre Warkdall » krut 2020 de Bauhärepräius vum [[Ordre des architectes et des ingénieurs-conseils|OAI]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://bhp.lu/node/756|Titel=Centre Warkdall {{!}} Bauhärepräis|Gekuckt=17.05.2023|Wierk=bhp.lu|Sprooch=fr|Archiv-Datum=17.05.2023|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20230517032804/https://bhp.lu/node/756}}&lt;/ref&gt;
* 2023 soll en neit Gebai fir d'Gemengeverwaltung fäerdeggestallt sinn; woufir knapps aacht Milliounen Euro budgetéiert goufen&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/rathaus-geschichten-feulen-60116b1cde135b923645d810 &quot;Rathaus-Geschichten: Feulen.&quot;] wort.lu [w+], 28.01.2021.&lt;/ref&gt;.
{{Nokucken|2026 August|Kommentar=Wat ass mat der neier Märei?}}

== Buergermeeschteren ==
{{Kapitel Info feelt}}
* ... - 1848: [[Jean Berns]]&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/cmin/1848/04/22/n1/jo Circulaire du 22 avril 1848 N° 4984-136 concernant la publication de la liste des députés élus lors des élections du 19 avril courant.] legilux.public.lu.&lt;/ref&gt;
* 1849: Jacques Heinen&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081209051903/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1849/0016/a016.pdf#page=1 Memorial N°16 vun 1849 mat dem ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 13 février 1849, n°12,] portant nomination de bourgmestres&lt;/ref&gt;
* ...
* 1930 - 1963: [[Eugène Reiser]]
* ...
* Juli 1979 - 1993: Marcel Thill
* ...
* 1994 - 2013: [[Fernand Etgen]]&lt;ref&gt;Quell: http://www.gouvernement.lu/3305496/CV&lt;/ref&gt;
* ? - haut: [[Fernand Mergen]]

== Gemengeblat ==
D'Gemengeblat heescht ''De Louschlëssel''.

== Feelener Pompjeeën ==
Den 19. November 2004 gouf zu Nidderfeelen dat neit [[Pompjeeën|Pompjeesgebai]] ageweit. Datt et dozou koum, war der Fusioun ze verdanken, déi et erlaabt huet, d'Pompjeeswiesen ze zentraliséieren. Nodeem déi [[Nidderfeelen]]er Pompjeeën mat deene vun [[Uewerfeelen]] fusionéiert haten, konnt deen neie Corps ''Pompjeeën Feelen'' gegrënnt ginn. Fir bal annerhallef Millioun [[Euro]] gouf en neit Gebai opgeriicht mat véier Plaze fir Gefierer, e modernen Instruktiounssall, e Büro, eng kleng Kichen, en [[Otemschutzraum]] mat Fëllméiglechkeet fir d'Pressloftfläschen, en Depot fir Material a getrennt Sanitäranlagen.

Fir datt de Corps soll uerdentlech ekipéiert sinn, krut en en neien [[TLF]]. Et ass en TLF 2000 STAA (Staffel-Allrad-Automatik), dee bis zu 2.000 Liter Waasser an 200 Liter Läschschaum gelueden huet. De Won weit 11.580 Kilo, huet Plaz fir sechs Persounen an enger Duebelekippekabinn. Vir ass en ausstafféiert mat enger [[Buedemsprutzanlag]]. E [[Liichtpotto]] fir nuets an eng Ariichtung fir Schnellugrëff an zwéin integréiert Otemschutzapparaten an der Kabinn huet en och. Well déi staatlech Instanzen an dësem Fall et net fir néideg fonnt haten, fir de Won (270.000 €) ze subventionéieren, huet d'Gemeng dat eleng gedroen.

Den 22. Oktober 2005 krut de Corps en neien Asazwon, e [[Pick-Up]].

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Feelen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[SICONA-Centre]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]

== Literatur ==
* [[François Decker|Decker, François]], 1963. ''Feulen: 963-1963. Beitrag zur tausendjährigen Geschichte der Pfarrei und der Gemeinde.'', Sankt-Paulus-Druckerei, 1963, 436 S.

== Kuckeswäertes ==
* 1961 gouf d'[[Parkierch Feelen|Parkierch]] mam [[Ale Kierfecht vu Feelen|ale Kierfecht]] niewendrun op d'[[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] gesat an als ''Nationalmonument'' klasséiert.
* De Kulturzentrum [[Hennesbau]], an den 1820er Joren als Loumillen gebaut, ass zanter 2012 op der Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen.

== Kuckt och ==
* [[Hennesbau]]
* [[Fanfare Feelen]]
* [[US Feelen]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.feulen.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Feelen]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/feulen D'Gemeng Feelen op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.fanfarefeelen.lu Offiziell Säit vun der Feelener Musek]
* [https://web.archive.org/web/20070930093409/http://www.usfeulen.lu/ Offiziell Säit vum Feelener Footballclub US Feelen]

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Feelen]]
[[Kategorie:Gemeng Feelen| ]]</text>
      <sha1>snej8iorw4wi6sy09npp57nrjqxt4st</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Fëschbech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72695</id>
    <revision>
      <id>2686483</id>
      <parentid>2686202</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5156" sha1="du4wac97zmro1lce75xhzcvo1jr12i1" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Fischbach 
 | Numm (Däitsch) = Fischbach
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Fëschbech}}
 | Koordinaten  = {{coor dms|49|44|45|N|06|11|10|O}}
 }}
D''''Gemeng Fëschbech''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} lëtzebuergesche [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en a läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft [[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]] vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Fëschbech
 | nord =[[Gemeng Fiels|Fiels]]
 | nord-est = [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]
 | est =  
 | sud-est = [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | sud= [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]]
 | ouest = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Noumer|Noumer]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=2}}
* [[Angelsbierg]]
* [[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]]
* [[Kéideng]]
* [[Schiltzbierg]]
* [[Schous]]
* [[Stuppecht]]
* [[Weyer (Uertschaft)|Weyer]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Schmëdd (Fëschbech)|Schmëdd]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Logo fischbach gros HS fisch weiss GIF format.png|123x123px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 105}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''De sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés en chef d'une couronne grand-ducale d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[19. Juli]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1252 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982.}}&lt;br&gt;De Fëschbecher Wope kënnt aus deem vun den Häre vu Fëschbach (''de sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés en chef d'une croisette au pied fiché d'or''). Dat klengt Kräiz gouf duerch eng Kroun ersat, fir ze weisen datt d'Groussherzoglech Famill do eng Residenz huet.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1844: Jean-Pierre Sinner&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* ..... 
* 1976 - 1999: Charles Thilgen
* 2000 - 2003: Fernand Braun
* Abr.2004 - Nov. 2005: Charles Thilgen
* 2005 - 2017: [[Marianne Brosius-Kolber]]
* 2017 - 2023: [[Fränk Daems]]
* zanter 2023: [[Lucien Brosius]]

===Fusiounspläng===
Eng méiglech Fusioun tëscht de Gemengen [[Gemeng Noumer|Noumer]], [[Gemeng Fiels|Fiels]] a Fëschbech gouf den 9. November 2014 an engem [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Gemengereferendum]] refuséiert: Zwar waren an der Fiels 66,53&amp;nbsp;% vun de Wieler fir sou eng Fusioun, mä zu Noumer ware 70,05&amp;nbsp;% dogéint, an zu Fëschbech souguer 76,02&amp;nbsp;%.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/581324.html &quot;Noumer a Fëschbech soen Neen, nëmmen d'Fiels wielt Jo.&quot;] rtl.lu, Leschten Update: 10.11.2014, 07:09:09.&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Fëschbech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[FILANO]]
* Maintien à domicile-Medernach
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[Syndicat pour la création d'un Parc Naturel dans la région du Mullerthal|Syndicat Mullerthal]]
* [[SYVICOL]]

== Literatur ==
* Brosius, L., L. Karier &amp; R. Miny, 2014. ''100 Joer Pompjeeën an d'Gemeng Fëschbech.'' 294 S. Dréckerei Faber, Miersch. ISBN 978-99959-0-051-9.
* Ministère de la Culture, Service des Sites et Monuments : ''[https://ssmn.public.lu/dam-assets/fr/publications/booklet-inv-fisc-20180507-internet.pdf Nationale Inventarisierung der Baukultur im Großherzogtum Luxemburg: Kanton Mersch, Gemeinde Fischbach.]'' Luxemburg 2018.

== Kuckt och ==
* [[Kierch Fëschbech (Miersch)|Kierch Fëschbech]]
* [[Schlass Fëschbech]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.acfischbach.lu/ Websäit vun der Gemeng Fëschbech (Miersch)]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/fischbach D'Gemeng Fëschbech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

{{DEFAULTSORT:Feschbech Miersch}}
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Fëschbech| ]]</text>
      <sha1>du4wac97zmro1lce75xhzcvo1jr12i1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Fiels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72696</id>
    <revision>
      <id>2686484</id>
      <parentid>2686203</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6358" sha1="gb5q0s5wpc47gyzkpstzyw6w8qlsk8k" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Larochette
 | Numm (Däitsch) = Fels
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Fiels}}
 | Koordinaten  = {{coor dms|49|47|01|N|06|13|10|O}}
}}
D''''Gemeng Fiels''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en a läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft [[Fiels]], vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Fiels
 | nord =  [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Noumer|Noumer]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Fiels]]
* [[Iernzen]]
* [[Meesebuerg]]

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Guddelt]]
* [[Iernzer Bierg]]
* [[Iernzer Millen]]
* [[Leedebaach]]
* [[Ousterbuer (Fiels)|Ousterbuer]]
* [[Weidert]]
* [[Weyderter Haff]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Fielsser Géigend war, wéi et schéngt, schonn zur [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] bewunnt, bei der Restauratioun vun der Buerg gouf eng réimesch Mënz fonnt.

Vum [[11. Joerhonnert|11.]] bis [[18. Joerhonnert]] gouf d'Liewe vun de Buerghären op der [[Buerg Fiels|Fielsser Buerg]] bestëmmt.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms larochette luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref&gt;Mémorial B – Recueil de législation,  7. Mee 1986, digitaliséiert op Wikimedia Commons: [[c:File:Mémorial B 1986-05-07 Larochette.jpg|commons:Mémorial B 1986-05-07 Larochette.jpg]].&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''De gueules à la tour d'argent maçonnée de sable, accostée de deux écussons d'or à la croix ancrée de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[20. Juni]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Mee]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 574 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1985.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols=2}}
* 1797 - 1798: Gindt Antoine
* 1798 - 1799: Lais Dominique
* 1799 - 1801: Weydert Jean-Baptiste
* 1801 - 1808: Metzler Balthasar
* 1808 - 1815: de Cassal Antoine-Ignace
* 1815 - 1818: Klein Mathias
* 1818 - 1830: Prim Jean 
* 1830 - 1844: Hansen-Weydert Michel
* 1844 - 1845: Pierre Scharlé&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1845 - 1871: Jean Sinner
* 1872 - 1890: [[Jean Knaff]]
* 1891 - 1899: Nicolas Lutgen
* 1900 - 1901: Jean Treinen
* 1902 - 1911: Nicolas Thilmany&lt;ref&gt;Mémorial N°46 - Arrêté grand-ducal du 16 juillet 1911, démission honorable a été accordée, sur sa demande, à M. Nic. Thilmany de Larochette des fonctions de bourgmestre.&lt;/ref&gt;
* 1912 - 1917: Nicolas Prim&lt;ref&gt;Obermosel-Zeitung, 10. Juli 1917: Nikolaus Prim hat seine Entlassung als Bürgermeister eingereicht.&lt;/ref&gt;
* 1918 - 1921: [[Nicolas Ludovicy]]&lt;ref&gt;[http://www.industrie.lu/brosseriemodernelarochette.html Nicolas Ludovicy op der Säit iwwer d'Brosserie moderne an der Fiels] op www.industrie.lu&lt;/ref&gt;
* 1921 - 1928: Michel Sinner
* 1928 - 1949: [[Jules Zinnen]]
* 1950 - 1959: Nic Wagner
* 1960 - 1975: Pierre Ginter
* 1976 - 1990: [[Victor Weydert]]
* 1991 - 2017: [[Pierre Wies]]
* 2017 - 2023: [[Natalie Silva]]
* zanter 2023: [[Mirko Martellini]]&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/gemengewalen/a/2074839.html &quot;Fiels: Mirko Martellini gëtt neie Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 14.06.2023.&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

===Fusiounspläng===
Eng méiglech Fusioun tëscht de Gemengen [[Gemeng Noumer|Noumer]], Fiels a [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] gouf den 9. November 2014 an engem Gemenge-Referendum refuséiert: Zwar waren an der Fiels 66,53&amp;nbsp;% vun de Wieler fir sou eng Fusioun, mä zu Noumer ware 70,05&amp;nbsp;% dergéint, an zu Fëschbech souguer 76,02&amp;nbsp;%.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/581324.html &quot;Noumer a Fëschbech soen Neen, nëmmen d'Fiels wielt Jo.&quot;] rtl.lu, Leschten Update: 10.11.2014, 07:09:09.&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Fiels ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[FILANO]]
* Maintien à domicile-Medernach
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[Syndicat pour la création d'un Parc Naturel dans la région du Mullerthal|Syndicat Mullerthal]]
* [[SYVICOL]]

== Jumelagen ==
* [[Fels am Wagram]] an {{AUT}}

== Kuckeswäertes ==
* D'[[Buerg Fiels]]
* D'[[Kierch Fiels]]
* D'[[De Roebé-Schlass|De-Roebé-Schlass]]
* D'Haus vum [[Michel Rodange]]
* De [[Musée iwwer d'Textilindustrie an der Fiels]]
* De [[Verluerekascht Fiels|Verluerekascht]]
* Den [[Ouschterbuer Fiels|Ouschterbuer]]
* Den [[Haangelsbur]]

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; perrow=&quot;4&quot; caption=&quot;Billergalerie&quot;&gt;
Larochette Castle and Town 2009-08.jpg|Vue iwwer d'Buerg op d'Uertschaft
Larochette1835Berward.jpg|D'Fiels virum grousse Feier
Fiels Déi al Gare.jpg|D'Jangelis Gare
Burcht ^ Larochette - panoramio.jpg|Vue op d'Buerg an en Deel vun der Uertschaft
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20110224020129/http://www.larochette.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Fiels]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/larochette D'Gemeng Fiels op der Websäit vum Syvicol]
* [http://youthhostels.lu/en/youth-hostels/youth-hostel-larochette Fielsser Jugendherberg]
* [http://www.industrie.lu/schungfabriklutgenlarochette.html Fielsser Industriegeschicht: Schongfabréck Lutgen]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemeng Fiels| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Fiels]]</text>
      <sha1>gb5q0s5wpc47gyzkpstzyw6w8qlsk8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Hiefenech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72718</id>
    <revision>
      <id>2686294</id>
      <parentid>2685164</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T13:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5016" sha1="3yfi2dl35vh3ggyk7lkc1pvw6ligfxd" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Heffingen 
 | Numm (Däitsch)  = Heffingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Hiefenech}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|46|00|N|06|14|00|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Hiefenech huet eng Fläch vun 13,34&amp;nbsp;km² a läit am [[Kanton Miersch]] am Zentrum vum Land.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Hiefenech
 | nord =  [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | nord-est = [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]]
 | est =  [[Gemeng Konsdref|Konsdref]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | ouest =  [[Gemeng Fiels|Fiels]]
 | nord-ouest =
}}

== Uertschaften  a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
*[[Hiefenech]]
*[[Reiland]]
*[[Schierbaach]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
*[[Beezebierg]]
*[[Furels]]
*[[Hiefenecher Millen]]
*[[Reilander Millen]]
*[[Scherfemillen]]
*[[Scherfenhaff]]
*[[Supp (Hiefenech)|Supp]]
*[[Steebur]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

1935 koum Hiefenech an d'Gespréich duerch d'Entdeckung vum Graf vum [[Loschbur-Mann]], dem ''eelste Lëtzebuerger'', ënner de Fielse laanscht déi kleng Baach [[Lëschbur]]. D'Graf gouf vum Charles Weber entdeckt, deen zesumme mam [[Nicolas Thill (Archeolog)|Nicolas Thill]] a [[Marcel Heuertz]] am [[Mëllerdall]] no prehistoresche Spuere gesicht huet.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat_of_arms_heffingen_luxbrg.png|100x100px]]
|Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''D'argent à une fasce vivrée de sable accompagnée en chef d'un lion passant du même, en pointe d'une croix ancrée de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. Oktober]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Januar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 206 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982}}
|}

== Populatioun ==
===Awunner haut (2014)===
{{Update}}
An der Gemeng wunnen 1.229 Persounen (Stand: 29. Juli 2014), dovu 827 Lëtzebuerger (67,3 %) an 402 Auslänner (32,7 %). D'Portugisen hu mat 12,3 % vun der Gesamtbevëlkerung déi gréisst auslännesch Communautéit gestallt.{{source?}}

E bësse méi wéi d'Hallschent vun der Populatioun ass weiblech (616 Persounen, 50,1 %). Mat 934 Awunner war d'Uertschaft Hiefenech déi mat de meeschten Awunner an der Gemeng.{{source?}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Awunner no Nationalitéit 2014'''
! Rang !! Nationalitéit !! Awunner
|-
| 1 || {{LUX}} ||align=right|827
|-
| 2 || {{POR}} ||align=right|152
|-
| 3 || {{BEL}} ||align=right|35
|-
| 4 || {{NED}} ||align=right|20
|-
| 5 || {{POL}} ||align=right|24
|-
| 6 || {{GBR}} ||align=right|19
|-
| 7 || {{FRA}} ||align=right|28
|-
| 8 || {{ITA}} ||align=right|15
|-
| 9 || {{DEU}} ||align=right|19
|-
| || Aner Nationalitéiten ||align=right|90
|-
| || Total   ||align=right|1 229
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1844: Georges Lehnerts&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
*...
*... - 2014: Guy Schiltz
* 2014 - 2017: Henri Kauffmann
*zanter 2017: Jérôme Seiler

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Hiefenech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[Maintien à domicile-Medernach]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]] 
* [[Syndicat pour la création d'un Parc Naturel dans la région du Mullerthal|Syndicat Mullerthal]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.heffingen.lu Websäit vun der Gemeng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/heffingen D'Gemeng Hiefenech op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20100105041537/http://www.usheffingen.lu/index.php Websäit vum &quot;Basket Ball Club Union Sportive Hiefenech&quot;]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Hiefenech]]
[[Kategorie:Gemeng Hiefenech| ]]</text>
      <sha1>3yfi2dl35vh3ggyk7lkc1pvw6ligfxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686491</id>
      <parentid>2686294</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5006" sha1="e3nervenbb780eauy8qn0p9ihuahex7" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Heffingen 
 | Numm (Däitsch)  = Heffingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Hiefenech}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|46|00|N|06|14|00|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Hiefenech huet eng Fläch vun 13,34&amp;nbsp;km² a läit am [[Kanton Miersch]] am Zentrum vum Land.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Hiefenech
 | nord =  [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | nord-est = [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]]
 | est =  [[Gemeng Konsdref|Konsdref]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | ouest =  [[Gemeng Fiels|Fiels]]
 | nord-ouest =
}}

== Uertschaften  a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
*[[Hiefenech]]
*[[Reiland]]
*[[Schierbaach]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
*[[Beezebierg]]
*[[Furels]]
*[[Hiefenecher Millen]]
*[[Reilander Millen]]
*[[Scherfemillen]]
*[[Scherfenhaff]]
*[[Supp (Hiefenech)|Supp]]
*[[Steebur]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

1935 koum Hiefenech an d'Gespréich duerch d'Entdeckung vum Graf vum [[Loschbur-Mann]], dem ''eelste Lëtzebuerger'', ënner de Fielse laanscht déi kleng Baach [[Lëschbur]]. D'Graf gouf vum Charles Weber entdeckt, deen zesumme mam [[Nicolas Thill (Archeolog)|Nicolas Thill]] a [[Marcel Heuertz]] am [[Mëllerdall]] no prehistoresche Spuere gesicht huet.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat_of_arms_heffingen_luxbrg.png|100x100px]]
|Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''D'argent à une fasce vivrée de sable accompagnée en chef d'un lion passant du même, en pointe d'une croix ancrée de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. Oktober]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Januar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 206 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982}}
|}

== Populatioun ==
===Awunner haut (2014)===
{{Update}}
An der Gemeng wunnen 1.229 Persounen (Stand: 29. Juli 2014), dovu 827 Lëtzebuerger (67,3 %) an 402 Auslänner (32,7 %). D'Portugisen hu mat 12,3 % vun der Gesamtbevëlkerung déi gréisst auslännesch Communautéit gestallt.{{source?}}

E bësse méi wéi d'Hallschent vun der Populatioun ass weiblech (616 Persounen, 50,1 %). Mat 934 Awunner war d'Uertschaft Hiefenech déi mat de meeschten Awunner an der Gemeng.{{source?}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Awunner no Nationalitéit 2014'''
! Rang !! Nationalitéit !! Awunner
|-
| 1 || {{LUX}} ||align=right|827
|-
| 2 || {{POR}} ||align=right|152
|-
| 3 || {{BEL}} ||align=right|35
|-
| 4 || {{NED}} ||align=right|20
|-
| 5 || {{POL}} ||align=right|24
|-
| 6 || {{GBR}} ||align=right|19
|-
| 7 || {{FRA}} ||align=right|28
|-
| 8 || {{ITA}} ||align=right|15
|-
| 9 || {{DEU}} ||align=right|19
|-
| || Aner Nationalitéiten ||align=right|90
|-
| || Total   ||align=right|1 229
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1844: Georges Lehnerts&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
*...
*... - 2014: Guy Schiltz
* 2014 - 2017: Henri Kauffmann
*zanter 2017: Jérôme Seiler

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Hiefenech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[Maintien à domicile-Medernach]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]] 
* [[Syndicat pour la création d'un Parc Naturel dans la région du Mullerthal|Syndicat Mullerthal]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.heffingen.lu Websäit vun der Gemeng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/heffingen D'Gemeng Hiefenech op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20100105041537/http://www.usheffingen.lu/index.php Websäit vum &quot;Basket Ball Club Union Sportive Hiefenech&quot;]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Hiefenech]]
[[Kategorie:Gemeng Hiefenech| ]]</text>
      <sha1>e3nervenbb780eauy8qn0p9ihuahex7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Fréiseng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72719</id>
    <revision>
      <id>2686486</id>
      <parentid>2686205</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5856" sha1="0fmhbj7290gfojzqh37xbbr14v7j5o4" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Frisange 
 | Numm (Däitsch)  = Frisingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Fréiseng}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|30|57|N|06|11|16|O}}
 }}
D''''Gemeng Fréiseng''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]], no deem se genannt ass, ass [[Fréiseng]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Fréiseng läit am Süde vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] a gehéiert zum Kanton Esch-Uelzecht. D'Nopeschgemenge vu Fréiseng si [[Réiser]], [[Weiler-la-Tour]] an [[Gemeng Duelem|Duelem]]. Am Süde grenzt Fréiseng un dat franséischt [[Departement Moselle]] ([[Loutrengen]]). D'Landschaft vun der Gemeng besteet gréisstendeels aus Wisen a Felder, vereenzelt awer och Bëscher. D'[[Albaach (Gander)|Albaach]] eng vun de Quellbaache vun der [[Gander]] entspréngt bei [[Helleng]], fléisst a Richtung Osten duerch [[Fréiseng]] an [[Uespelt]].

Duerch d'Gemeng Fréiseng leeft d'[[Nationalstrooss 3|Nationalstrooss N3]], déi op hirer ganzer Längt zu der [[Voie de la Liberté]] gehéiert, d'[[Nationalstrooss 13|Nationalstrooss N13]] an d'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Autobunn A13]] (Saarautobunn).

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Fréiseng
 | nord = [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | nord-est = [[Gemeng Duelem|Duelem]]
 | est = [[Gemeng Munneref|Munneref]]
 | sud-est = [[Basse-Rentgen]] (F)
 | sud= [[Hagen (Moselle)|Hoen]] (F) - [[Évrange]] (F)
 | sud-ouest = [[Zoufftgen]] (F)
 | ouest =   
 | nord-ouest = [[Gemeng Réiser|Réiser]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Fréiseng]]
* [[Uespelt]]
* [[Helleng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Krokelshaff]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms frisange luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Tiercé en pairle; à dextre d'azur à la demi-aigle d'argent, à senestre d'or à la demi-aigle de sable, au chef du même chargé de deux crosses d'abbé adossées mises en pal, mouvant de la partition, celle de dextre d'or, celle de senestre d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. Mee]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. August]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1099; rectificatif Mémorial B 1982, Säit 368 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1981.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Fréiseng gëtt zanter 2011 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

===Zesummesetzung===
&lt;br&gt;{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! Är Equipe !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]
|- 
| 2011 || 5 || '''4 '''|| || '''2''' 
|- 
| 2017 || '''5''' || 3 || '''1''' || 2
|- 
| 2023 || '''5''' || 2 || '''2''' || 2
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1836, 1844, 1848: [[Charles-Philippe Dupaix|Charles Dupaix]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/jmnfq7mc3q/pages/18/articles/DIVL664 (N° 2.) Garde civique. — Composition des conseils cantonaux pour 1836.] In: Mémorial administratif de la Province de Luxembourg = Verwaltungs-Memorial der Provinz Lützemburg, nº 1 (09.01.1836), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/cmin/1848/04/22/n1/jo Circulaire du 22 avril 1848 N° 4984-136 concernant la publication de la liste des députés élus lors des élections du 19 avril courant.] legilux.public.lu.&lt;/ref&gt;
* 1852-...: Louis Jost
*... 
* ëm 1977: Mathias Rauchs
* 1982 – 2005: [[Gaston Gibéryen]]
* 2005 – 2011: Claude Wiltzius
* 2011 – 2017: Marie-Louise Aulner
* zanter 2017: [[Roger Beissel]]

== Jumelage ==
D'Gemeng Fréiseng ass zanter 2004 mat der franséischer Gemeng [[Saint-Julien de Coppel]] am [[Departement Puy-de-Dôme]] jumeléiert.

== Leit vu Fréiseng ==
* [[Robert Alesch]] (1906 – 1949), kathoulesche Priister
* [[Henri Hartmann]] (1820 – ?), Architekt
* [[Jean Morbach]] (1884 – 1967), Schoulmeeschter an Ornitholog
* [[Émile Raus]] (1904 – 1980), Jurist, Politiker

== Kuckt och ==
* [[Kaaschtel]]
{{LNM}}

*{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Frisange|Fréiseng}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.frisange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Fréiseng]
* [https://web.archive.org/web/20110817004556/http://www.frisange.lu/culture-et-loisirs/geschichtsfrenn-vun-der-gemeng-freiseng Geschichtsfrënn vun der Gemeng Fréiseng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/frisange D'Gemeng Fréiseng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.ecole-frisange.lu Fréisenger Schoulen]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Freiseng}}
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Fréiseng| ]]</text>
      <sha1>0fmhbj7290gfojzqh37xbbr14v7j5o4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Fluessweiler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72735</id>
    <revision>
      <id>2686485</id>
      <parentid>2686204</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6086" sha1="9tlbahnemygz8cilyqtbruw919zkrch" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Flaxweiler 
 | Numm (Däitsch)  = Flaxweiler
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Fluessweiler}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|39|58|N|06|20|34|O}}
 }}
D''''Gemeng Fluessweiler''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en. Se läit am Kanton [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] an de [[Chef-lieu]] ass d'Uertschaft [[Fluessweiler]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Fluessweiler
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
 | est =  [[Gemeng Wuermer|Wuermer]]
 | sud-est= 
 | sud= [[Gemeng Lenneng|Lenneng]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Schëtter|Schëtter]]
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Betzder|Betzder]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Beyren]]
* [[Fluessweiler]]
* [[Gouschteng]]
* [[Nidderdonwen]]
* [[Uewerdonwen]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Beyerholz]]
* [[Bierghaff]]
* [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholz]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms flaxweiler luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 107}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Parti d'or au lion de sable armé et lampassé de gueules, et de gueules à la clef d'argent contournée mise en pal, le panneton vers le haut, à la bordure partie de gueules et d'or chargée de cinq quintefeuilles en couleurs échangées, celle de la pointe de l'un en l'autre et brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[20. Mee]] [[1985]] – [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. Oktober]] [[1985]] – Mémorial B 1985, Säit 1220 – Projet: [[Marcel Lenertz]] 1984.}}

Ënnert dem [[Ancien Régime]] war Fluessweiler – zesumme mam [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholzer Haff]] – am gemeinsame Besëtz vun der Famill vu [[Schlass Meesebuerg|Meesebuerg]] (''d'or au chef de gueules chargé de trois mésanges'' (heiandsdo ''merlettes'') ''d'or'' (d'Meesen (mésanges) heiandsdo ''au naturel'')) an där vun [[Zolwer]] (''d'argent au lion de sable armé et lampassé de gueules''). De Rescht vun der aktueller Gemeng houng vun der Probstei Gréiwemaacher of (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronne d'or, à la clef d'argent brochant en barre'').

De Wope reflektéiert dës historesch Fakten: déi wichtegst Faarwen (Gëllen a Rout) sinn déi vun der Famill vu Meesebuerg, déi d'Haaptrechter hat; de Léiw ass dee vun der Famill vun Zolwer an de Schlëssel – aus ästhetesche Grënn ëmgedréit – ass dee vun der Probstei. Schlussendlech symboliséieren d'„Fënnefblieder“ déi fënnef Uertschafte vun der Gemeng an déngen och als Nummswopen (fr. ''armes parlantes;'' „Fluessweiler“ vu [[Fluess]]).
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
=== Buergermeeschteren ===
D'Buergermeeschtere vu Fluessweiler vun 1806 bis 2025&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://flaxweiler.lu/la-commune/|Titel=La commune – Flaxweiler|Gekuckt=2025-09-09|Datum=2024-06-18|Editeur=flaxweiler.lu|Sprooch=fr|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20250812182754/https://flaxweiler.lu/la-commune/|Archiv-Datum=2025-08-12}}&lt;/ref&gt;:
{{Div col|cols = 2}}
* 1806 – 1810: Michel Metzdorf vu Fluessweiler
* 1810 – 1812: Pierre Stemper vu Fluessweiler
* 1813 – 1816: Jean Nielles vu Beyren 
* 1816 – 1819: François Strasser vu Fluessweiler
* 1819 – 1825: Jean Huberty vu Fluessweiler
* 1825 – 1830: Jean Peters vun Uewerdonwen
* 1830 – 1839: Michel Pettinger vu Gouschteng
* 1840 – 1848: Jean Peters vun Uewerdonwen
* 1848 – 1854: Michel Pettinger vu Gouschteng
* 1854 – 1867: Jean-Pierre Huberty vu Fluessweiler
* 1867 – 1876: Michel Engel vu Gouschteng
* 1876 – 1887: Antoine Boss vu Buchholz
* 1889 – 1895: Adolphe Musquar vu Buchholz
* 1896 – 1928: Jean Molitor vun Uewerdonwen
* 1929 – 1941: Michel Schritz vu Gouschteng
* 1945 – 1945: Jean Sturm vu Beyren 
* 1946 – 1965: Edouard Steffes vu Fluessweiler
* 1966 – 1970: Eugène Kauffmann vu Gouschteng
* 1970 – 2005: [[Roger Lenert]] vun Nidderdonwen
* 2005 – 2017: Théo Weirich vu Gouschteng
* 2017 – 2023: Roger Barthelmy vun Uewerdonwen
* zanter 2023: [[Paul Ruppert]] vun Uewerdonwen
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Fluessweiler ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[Billek]]
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]

== Bekannt Leit aus der Gemeng ==
* [[Pierre Godart]], Dokter a Politiker
* [[Jacques Nesser]], Jesuitt a Missionnaire an Afrika
* [[Jean Peters (Theolog)|Jean Peters]], kathouleschen Theolog
* [[Nicolas Ries]], Schrëftsteller an Editeur
* [[Aly Schroeder]], Politiker
* [[Nicolas Weirich (1885)|Nicolas Weirich]], Geeschtlechen an Auteur

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
* [[Naturschutzgebitt Kelsbaach]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.flaxweiler.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Fluessweiler]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/flaxweiler D'Gemeng Fluessweiler op der Websäit vum Syvicol]
{{Autoritéitskontroll}}

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Fluessweiler]]
[[Kategorie:Gemeng Fluessweiler| ]]</text>
      <sha1>9tlbahnemygz8cilyqtbruw919zkrch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Garnech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72744</id>
    <revision>
      <id>2686487</id>
      <parentid>2686206</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5921" sha1="hik6s7zpftnhs4c0d1a9je5bm31self" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Garnich 
 | Numm (Däitsch)  = Garnich
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Garnech}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|37|00|N|05|57|01|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' (lokal och alt ''Gäernech'' oder ''Garnich'') ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemeng]]en. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Garnech läit westlech am Lëtzebuerger Land am [[Kanton Capellen]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Garnech
 | nord = [[Gemeng Stengefort|Stengefort]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Mamer|Mamer]]
 | sud-est= 
 | sud= [[Gemeng Dippech|Dippech]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Käerjeng]]
 | nord-ouest = 
}}

===Hydrographie===
Waasserleef um Territoire vun der Gemeng sinn: [[Äisch]], [[Mamer (Baach)|Mamer]], [[Eiselbaach]], [[Wëlleschbaach (Äisch)|Wëlleschbaach]], Niewefloss vun der Äisch, [[Wëlleschbaach (Mamer)|Wëlleschbaach]], Niewefloss vun der Mamer, d'[[Meneschbaach]] an dräi Quellgrief vun der [[Bräderbaach]].

Am Weste vun der Gemeng um Flouer vun [[Héiweng]], op enger Héicht vun 358 Meter, verleeft d'Waasserscheed tëscht dem [[Rhäin]]- a [[Meuse (Floss)|Meusebaseng]]

== Uertschaften an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Duelem (Garnech)|Duelem]]
* [[Garnech]]
* [[Héiweng]]
* [[Koler]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Groussbéiwen]]
* [[Klengbéiwen]]
* [[Réibierg]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms garnich luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''De gueules à la croix ancrée d'argent sumontée d'un lambel de cinq pendants d'azur, manteléd'un fascé d'argent et d'azur de huit pièces chargé en chef de deux portes de ville à trois tours de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. August]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 944 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;[https://garnich.lu/le-bourgmestre/ Lëscht vun de Buergermeeschteren] op der Internetsäit vun der Gemeng Garnech.&lt;/ref&gt; ===
{{Div col|cols = 2}}
* 1803 - 1817: [[Charles Metzler]]
* 1817 - 1836: [[Nicolas Metzler]]
* 1836 - 1858: [[Peter Metzler]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1858 - 1861: [[Jean-Nicolas Arend]]
* 1861 - 1872: Peter Metzler
* 1873 - 1879: [[Johann Müller]]
* 1879 - 1922: [[Jacques Schmitz]]
* 1922 - 1924: [[Henri Franck I]]
* 1925 - 1941: [[Edmond Kerschen]]
* 1944 - 1945: Edmond Kerschen
* 1946 - 1963: [[Nic Arend]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=04.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1964 - 1981: [[Félix Jemming]]
* 1982 - 1993: [[Eugène Dondlinger]]
* 1994 - 2011: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck II]]
* 2011 - 2023: [[Georges Fohl]]
* zanter 2023: [[Sonia Fantini|Sonia Fischer-Fantini]]&lt;ref&gt;''Sonia Fischer-Fantini wird Bürgermeisterin'', Luxemburger Wort, 12.07.2023 S. 16&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

== Bekannt Garnecher Leit ==
[[Fichier:HallSporGa.JPG|380px|thumb|D'Sportshal [[Elsi Jacobs]] zu Garnech]]
* [[Nicolas Braunshausen]] (1874 – 1956), Politiker a Psycholog
* [[Edmond Jacobs]] (1928 – 2012), Vëlossportler
* [[Elsy Jacobs]] (1933 – 1998), Vëlossportlerin (Weltmeeschter)
* [[Raymond Jacobs]], (*1931), Vëlossportler
* [[Roger Jacobs]] (1923 – 1997), Vëlossportler
* [[Claudine Schaul]] (*1983), Tennisspillerin

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Garnech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 3}}
* [[HIS]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}

== Medien ==
* ''[[D'Meedche vu Garnech]]'', e [[Kuerzfilm]] vum [[Gast Rollinger]] iwwer säi Besuch beim [[Arno Schmidt]] zu [[Bergfeld]] bei [[Celle]].

== Literatur ==
* [[Arno Schmidt]], ''[[Abend mit Goldrand]]'' (1975): eng vun den Haaptpersounen aus dem Buch, d'Ann' Ev', ass vu Garnech.
* A. Delvaux, J. Ewen, J. Lux, J. Malget,S. Pohs: &quot;Fanfare Garnech 1919-1994, Festlechkeeten zum 75. Jubiläum&quot;
*''Garnecher Musek, 100 Joer, 1919-2019: Garnech, Eng Gemeng, Eng Musek, Eng Geschicht, 2021, 700 S.''

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.garnich.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Garnech]
* [http://www.garnechermusek.lu/ Websäit vun der Garnecher Musek]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/garnich D'Gemeng Garnech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Garnech]]
[[Kategorie:Gemeng Garnech| ]]</text>
      <sha1>hik6s7zpftnhs4c0d1a9je5bm31self</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Gréiwemaacher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72765</id>
    <revision>
      <id>2686489</id>
      <parentid>2686208</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7922" sha1="kp34z12xz3s5r62ifways321tzv6kqv" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Grevenmacher 
 | Numm (Däitsch)  = Grevenmacher
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Gréiwemaacher}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|40|45|N|6|26|34|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Gréiwemaacher läit um lénksen Uwänner vun der [[Musel]]. Et ass eng Wënzerstiedchen an op sengen Häng fënnt een och Uebstplantagen. D'Fläch vun der Gemeng ass 16,48&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, dovu si 650 ha [[Bësch]]er a 57 ha [[Wéngert]]en.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Gréiwemaacher
 | nord = [[Gemeng Manternach|Manternach]]
 | nord-est = [[Gemeng Mäertert|Mäertert]]
 | est =  (D)
 | sud-est= [[Gemeng Wuermer|Wuermer]]
 | sud= [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Betzder|Betzder]]
 | ouest =  [[Gemeng Biwer|Biwer]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Gréiwemaacher]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Gréiwemaacher Bierg]]
* [[Manternacher Bierg]]
* [[Potaschbierg]]

== Geschicht ==
* [[1252]] krut Gréiwemaacher vum [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg|Heinrich V.]] de [[Fräiheetsbréif]].

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms grevenmacher luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et d'azur au lion de gueules, armé, lampassé et couronné d'or, la queue fourchue et passée en sautoir, à une clef d'argent posée en sautoir, à une clef d'argent posée en barre, le panneton en haut, brochant sur le tout. L'écu sommé d'une couronne murale de cinq tours au naturel, maçonné de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. Januar]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Mäerz]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 454 - Projet: Modern Versioun vum Wope vun der Stad zanter 14. Joerhonnert.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Gréiwemaacher gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 1999 || 4 || 5 || - || 2 || -
|- 
| 2005 || 4 || 4 || 1 || 2 || -
|- 
| 2011 || '''4''' || 3 || '''2''' || 2 || -
|- 
| 2017 || '''5''' || 3 || '''1''' || 2 || -
|- 
| 2023 || '''5''' || 3 || '''1''' || 2 || 0
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 3}}
* 1843 - 1849: Pierre Lessel-Ritter&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z8gnb0/pages/1/articles/DTL62 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 81, Drittes Blatt (07.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1861: [[Pierre Muller-Walse]]
* 1861 - 1864: [[Joseph Ritter]]
* 1864 - 1867: J. Eichborn
* 1867 - 1869: Julius Feyder
* 1869 - 1874: [[Jean-Baptiste Knaff]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/0wbnm6/pages/3/articles/DTL142 Landarzt vor 100 Jahren.] ''d'Letzeburger Land'', 9 September 1969, S.3.&lt;/ref&gt;
* 1874 - 1876: [[Victor Schoren]]
* 1876 - 1880: J. Eichborn
* 1880 - 1883: [[Joseph Keiffer]]
* 1883 - 1884: [[Frédéric Clasen]] ff.&lt;ref&gt;Obermosel-Zeitung 1883-03-03, S. 3.[https://web.archive.org/web/20220704062319/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=2016596&amp;search_terms=clasen#panel:pp|issue:2016596|article:DTL51]&lt;br&gt;Obermosel-Zeitung 1883-08-25, S. 4.[https://web.archive.org/web/20220704054112/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=2017826&amp;search_terms=clasen#panel:pp|issue:2017826|article:DTL124]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/bzxj1n Obermosel-Zeitung 1884-10-29, S. 2]&lt;/ref&gt;
* 1884 - 1904: [[Théodore Waldbillig]] 
* 1904 - 1908: Jean Baptiste Bettinger
* 1908 - 1920: [[Pierre Godart]]&lt;ref&gt;[http://www.roscheiderhof.de/kulturdb/client/einObjekt.php?id=13870 Kuerz Biographie vum Pierre Godart op www. http://www.roscheiderhof.de]&lt;/ref&gt;
* 1921 - 1929: Anton Wagner&lt;ref name=BMs/&gt;
* 1929 - 1959: [[Victor Prost]] 
* 1959 - 1969: [[Auguste Hoffmann]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/9tr7vt68r/pages/3/articles/DIVL402 Grevenmacher feierte seine neuernannten Aedilen Bürgermeister Aug. Hoffmann und Schöffe Raym. Krier.] In: Luxemburger Wort, 112. Jg., n° 232 (20.08.1959), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg, ].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/wjx6jsb91/pages/7/articles/DIVL572Bürgermeister August Hoffmann, Grevenmacher, zum Gedenken.] In: Luxemburger Wort, 122. Jg., n° 200/201 (19.07.1969), p. 7 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1969 - 1969: Antoine Bodry ff.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/fb6xtj4p62/pages/23/articles/DIVL401 Antoine Bodry diensttuender Bürgermeister in Grevenmacher.] In: Revue, 24. Jg., nº 33 (16.08.1969), p. 23 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1969 - 1976: [[Jean-Pierre Urwald]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/5j14sk24g/pages/6/articles/DIVL545 Kanton Grevenmacher.] In: Luxemburger Wort, 122. Jg., n° 338 (04.12.1969), p. 6 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt; 
* 1976 - 1987: [[Victor Braun]] 
* 1988 - 1999: [[Norbert Konter]]
* 2000 - 2011: [[Robert Stahl]]
* 2011 - 2023: [[Léon Gloden]] (CSV) 
* zanter 2023: [[Monique Hermes]] (CSV) 
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Grevenmacher Brücke 1.jpg|thumb|D'Grenzbréck zu Gréiwemaacher|260px]]
* [[Kulturhuef]]
* [[Cinémaacher]]
* [[Spillkaartemusée Jean-Dieudonné]]
* [[Nationalen Dréckereimusée]]
* [[Päiperleksgaart Gréiwemaacher|Päiperleksgaart]]
* [[Staustuf Gréiwemaacher-Wellen]]
* [[Gallo-réimescht Grafmonument um Potaschbierg]]
* [[Kierch Gréiwemaacher|Dekanatskierch Sankt Laurentius]]
* [[Kräizkapell Gréiwemaacher|Kräizkapell um Kräizerbierg]]

== Partnerschafte mat auslännesche Stied ==
*[[Aubière]] am franséischen Departement [[Departement Puy-de-Dôme|Puy-de-Dôme]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Gréiwemaacher ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SIGI]]
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGRE]]
* [[SITEG]]
* [[SYVICOL]]

== Illustratiounen ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
Fichier:Gemeng Gréiwemaacher.JPG|Déi al Märei vu Gréiwemaacher
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
* [[C.S. Gréiwemaacher]]
* [[Naturschutzgebitt Kelsbaach]]
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.grevenmacher.lu Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Gréiwemaacher]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/grevenmacher D'Gemeng Gréiwemaacher op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.kulturhuef.lu/ Maacher Kulturhuef]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}

[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Greiwemaacher]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Greiwemaacher]]
[[Kategorie:Gemeng Gréiwemaacher| ]]</text>
      <sha1>kp34z12xz3s5r62ifways321tzv6kqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Réiden op der Atert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72782</id>
    <revision>
      <id>2686435</id>
      <parentid>2685380</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5253" sha1="529mqgmfm1s2khp8zhz9vr3w5tyccnn" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Redange-sur-Attert
 | Numm (Däitsch)  = Redingen/Attert
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Réiden}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|45|54.73|N|05|53|21.67|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réiden]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
D'Gemeng verdeelt sech iwwer eng Partie vum [[Atert (Baach)|Atertdall]] an iwwer d'Koppen déi ronderëm leien.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Réiden op der Atert
 | nord =  [[Gemeng Rammerech|Rammerech]]
 | nord-est = [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]]
 | est =  [[Gemeng Useldeng|Useldeng]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Biekerech|Biekerech]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Ell|Ell]]
 | nord-ouest =  
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Elz]]
* [[Lannen (Réiden)|Lannen]]
* [[Nidderpallen]]
* [[Nojem]]
* [[Osper]]
* [[Räichel]]
* [[Réiden]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Felleschmillen (Réiden op der Atert)|Felleschmillen]]
* [[Fënsterhaff]]
* [[Heedekaul]]
* [[Lannener  Bierg]]
* [[Nidderpallener Millen]]
* [[Nojemer  Bierg]]
* [[Nojemer Haff]]
* [[Ousterbuer (Nojem)|Ousterbuer]]
* [[Schummeschmillen]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason Redange-Sur-Attert.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et de gueules, à la bande d'azur chargée de trois étoiles à six rais d'or, brochant''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[22. Dezember]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Februar]] [[1989]] - Mémorial B 1989, Säit 366&lt;!--- Projet: ??--&gt;}}&lt;br&gt;
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Gemengerot===
Réiden op der Atert war bis d'Gemengewalen 2017 eng [[Majorzsystem|Majorzgemeng]]. Bei deene vum 11. Juni 2023 gouf de Gemengerot eng éischt Kéier nom [[Proporzsystem]] gewielt.

====Resultater====
{| class=&quot;wikitable&quot;

|-
! Joer !! R23* !!EBR* !! NDW*
|-
| 2023 || 6 || 5 || 0
|}

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; &lt;small&gt;R23 = Réiden 23; EBR = Engagéiert Bierger fir d'Gemeng Réiden; NDW = En neien dynameschen Wand fir Réiden&lt;/small&gt;

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305115344/http://www.redange.lu/52.html Lëscht vun de Buergermeeschtere vun der Gemeng Réiden] op der Websäit vun der Gemeng Réiden&lt;/ref&gt; ===
{{div col|cols = 3}}
* 1796 – 1803: Jacques Witry
* 1803 – 1823: Jean-Pierre Kohl
* 1823 – 1836: Nic. Feiereisen
* 1837 – 1844: Jean Clomes
* 1844 – 1848: Henri Spyr
* 1849 – 1856: Jean Feiereisen
* 1856 – 1860: Nicolas Feller
* 1861 – 1875: Ignace Eyschen
* 1876 – 1893: Jean-Baptiste Gérard
* 1894 – 1899: [[Léopold Bian]]
* 1900 – 1903: Jean de Waha
* 1904 – 1914: Nicolas Theischen
* 1915 – 1941: [[François Gérard]]
* 1941 – 1946: Richard Dettler (Amtsbürgermeister)
* 1946 – 1963: Aloyse Muller
* 1964 – 1975: Jean Erpelding
* 1976 – 1981: Jean Wirth
* 1982 – 1987: Fernand Scholtus
* 1988 – 1993: [[Henri Mausen]]
* 1994 – 2000: Marc Schmit
* 2000 – 2006: [[Roger Schneider]]
* 2007 – 2011: [[Serge Bloes]]
* 2011 – 2017: Henri Mausen
* zanter 2017: [[Henri Gerekens]]
{{div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Réiden ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[École de musique du Canton de Redange]]
* [[De Réidener Kanton]]
* [[Réidener Schwemm]]
* [[SICONA-Centre]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}

==Kuckeswäertes==
* De &quot;café-théâtre&quot; [[L'inouï]] an der Groussgaass vu Réiden;
* d'[[Villa Worré]] op ''Hueschtert''.

== Literatur ==
* Nehrenhausen, Jeannot, 2002. 'Un der Atert, no beim Waasser...' Redingens heimliche Lokalhymne. ''Luxemburger Marienkalender'' Jg. 121: 126-136.
* Nehrenhausen, Jeannot, 2002. Les armoiries de Redange. pp.&amp;nbsp;379–414 in: 150e anniversaire Chorale et Harmonie Ste-Cécile Redange/Attert: 1852 - 2002. Redange/Attert: Harmonie Ste-Cécile.

== Kuckt och ==
{{Div col}}
* {{LNM}}
* [[Atert-Lycée]]
* [[Cinéma de l'Attert]]
* [[Pompjeeskantonalverband Kanton Réiden]]
* [[Kropemann-Info]]
* [[Attert-Kontrakt]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
{{Div col end}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.redange.lu Offiziell Websäit vun der Gemeng Réiden]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/redange/redange-attert D'Gemeng Réiden op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reiden]]
[[Kategorie:Gemeng Réiden op der Atert| ]]</text>
      <sha1>529mqgmfm1s2khp8zhz9vr3w5tyccnn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686508</id>
      <parentid>2686435</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5241" sha1="jw8at6t07jaigsdcfk0c6fqos5fnuda" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Redange-sur-Attert
 | Numm (Däitsch)  = Redingen/Attert
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Réiden}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|45|54.73|N|05|53|21.67|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réiden]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
D'Gemeng verdeelt sech iwwer eng Partie vum [[Atert (Baach)|Atertdall]] an iwwer d'Koppen déi ronderëm leien.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Réiden op der Atert
 | nord =  [[Gemeng Rammerech|Rammerech]]
 | nord-est = [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]]
 | est =  [[Gemeng Useldeng|Useldeng]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Biekerech|Biekerech]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Ell|Ell]]
 | nord-ouest =  
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Elz]]
* [[Lannen (Réiden)|Lannen]]
* [[Nidderpallen]]
* [[Nojem]]
* [[Osper]]
* [[Räichel]]
* [[Réiden]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Felleschmillen (Réiden op der Atert)|Felleschmillen]]
* [[Fënsterhaff]]
* [[Heedekaul]]
* [[Lannener Bierg]]
* [[Nidderpallener Millen]]
* [[Nojemer Bierg]]
* [[Nojemer Haff]]
* [[Ousterbuer (Nojem)|Ousterbuer]]
* [[Schummeschmillen]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Blason Redange-Sur-Attert.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et de gueules, à la bande d'azur chargée de trois étoiles à six rais d'or, brochant''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[22. Dezember]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Februar]] [[1989]] - Mémorial B 1989, Säit 366&lt;!--- Projet: ??--&gt;}}&lt;br&gt;
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Gemengerot===
Réiden op der Atert war bis d'Gemengewalen 2017 eng [[Majorzsystem|Majorzgemeng]]. Bei deene vum 11. Juni 2023 gouf de Gemengerot eng éischt Kéier nom [[Proporzsystem]] gewielt.

====Resultater====
{| class=&quot;wikitable&quot;

|-
! Joer !! R23* !!EBR* !! NDW*
|-
| 2023 || 6 || 5 || 0
|}

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; &lt;small&gt;R23 = Réiden 23; EBR = Engagéiert Bierger fir d'Gemeng Réiden; NDW = En neien dynameschen Wand fir Réiden&lt;/small&gt;

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305115344/http://www.redange.lu/52.html Lëscht vun de Buergermeeschtere vun der Gemeng Réiden] op der Websäit vun der Gemeng Réiden&lt;/ref&gt; ===
{{div col|cols = 3}}
* 1796 – 1803: Jacques Witry
* 1803 – 1823: Jean-Pierre Kohl
* 1823 – 1836: Nic. Feiereisen
* 1837 – 1844: Jean Clomes
* 1844 – 1848: Henri Spyr
* 1849 – 1856: Jean Feiereisen
* 1856 – 1860: Nicolas Feller
* 1861 – 1875: Ignace Eyschen
* 1876 – 1893: Jean-Baptiste Gérard
* 1894 – 1899: [[Léopold Bian]]
* 1900 – 1903: Jean de Waha
* 1904 – 1914: Nicolas Theischen
* 1915 – 1941: [[François Gérard]]
* 1941 – 1946: Richard Dettler (Amtsbürgermeister)
* 1946 – 1963: Aloyse Muller
* 1964 – 1975: Jean Erpelding
* 1976 – 1981: Jean Wirth
* 1982 – 1987: Fernand Scholtus
* 1988 – 1993: [[Henri Mausen]]
* 1994 – 2000: Marc Schmit
* 2000 – 2006: [[Roger Schneider]]
* 2007 – 2011: [[Serge Bloes]]
* 2011 – 2017: Henri Mausen
* zanter 2017: [[Henri Gerekens]]
{{div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Réiden ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[École de musique du Canton de Redange]]
* [[De Réidener Kanton]]
* [[Réidener Schwemm]]
* [[SICONA-Centre]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}

==Kuckeswäertes==
* De &quot;café-théâtre&quot; [[L'inouï]] an der Groussgaass vu Réiden;
* d'[[Villa Worré]] op ''Hueschtert''.

== Literatur ==
* Nehrenhausen, Jeannot, 2002. 'Un der Atert, no beim Waasser...' Redingens heimliche Lokalhymne. ''Luxemburger Marienkalender'' Jg. 121: 126-136.
* Nehrenhausen, Jeannot, 2002. Les armoiries de Redange. pp.&amp;nbsp;379–414 in: 150e anniversaire Chorale et Harmonie Ste-Cécile Redange/Attert: 1852 - 2002. Redange/Attert: Harmonie Ste-Cécile.

== Kuckt och ==
{{Div col}}
* {{LNM}}
* [[Atert-Lycée]]
* [[Cinéma de l'Attert]]
* [[Pompjeeskantonalverband Kanton Réiden]]
* [[Kropemann-Info]]
* [[Attert-Kontrakt]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
{{Div col end}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.redange.lu Offiziell Websäit vun der Gemeng Réiden]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/redange/redange-attert D'Gemeng Réiden op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reiden]]
[[Kategorie:Gemeng Réiden op der Atert| ]]</text>
      <sha1>jw8at6t07jaigsdcfk0c6fqos5fnuda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Rammerech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72785</id>
    <revision>
      <id>2686433</id>
      <parentid>2685374</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9967" sha1="785lgfnzv8a9u63k3t1vve9y8dawoos" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Rambrouch 
 | Numm (Däitsch)  = Rambruch
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rammerech}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|49|47.55|N|05|50|59.21|O}}
}}
[[Fichier:Rammerech-Busgare--w.jpg|thumb|Busgare ''Um Pull'' zu Rammerech]]
D''''{{PAGENAME}}''' (lokal: ''Rammerich'') ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réiden]]. De [[Chef-lieu|Chef – lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Rammerech
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]]
 | nord-est = [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | est =  [[Gemeng Groussbus-Wal|Groussbus-Wal]]&lt;br&gt;[[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]]
 | sud-est =  [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden/Atert]]
 | sud= [[Gemeng Ell|Ell]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  (B)
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 4}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Bungeref'''
* [[Bungeref]]
* [[Flatzbuer]]
* [[Kimm]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Folscht'''
* [[Éischt]]
* [[Folscht]]
* [[Hueschtert (Rammerech)|Hueschtert]]
* [[Kietscht]]
* [[Rammerech]]
* [[Schwiddelbruch]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Pärel'''
* [[Holz (Rammerech)|Holz]]
* [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]]
* [[Roumecht]]
* [[Uewermaartel]]
* [[Wolwen]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Ueschdref'''
* [[Bilschdref]]
* [[Riesenhaff]]
* [[Ueschdref]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 4}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Bungeref'''
* [[Bungerëffer Millen]]
* [[Kimm]]
* [[Rommeler Haff]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Folscht'''
* [[Gëlt]]
* [[Napoleonsgaart]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Pärel'''
* [[Wolwener Klaus]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Ueschdref'''
* [[Misärshaff]]
* [[Ueschdrëffer Millen]]
* [[Wäissenhaff]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

==Geschicht==
D'Gemeng Rammerech ass bei der Fusioun vun de virege Gemengen [[Gemeng Ueschdref|Ueschdref]], [[Gemeng Bungeref|Bungeref]], [[Gemeng Folscht|Folscht]] a [[Gemeng Pärel|Pärel]] entstanen.

D'Fusioun gouf duerch e Gesetz vum 27. Juli 1978 festgehalen an ass den 1. Januar 1979 a Kraaft getrueden&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1978/07/27/n6/jo|Titel=Loi du 27 juillet 1978 portant fusion des communes de Arsdorf, Bigonville, Folschette et Perlé.|Gekuckt=18.06.2023|Datum=27.07.1978|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Et war eng Transitiounsperiod an deem Gesetz virgesinn, déi vum 1. Januar 1979 bis den 31. Dezember 1981 gaangen ass.

An där Zäit huet de Gemengerot aus dem Buergermeeschter, 4 Schäffen, an de Gemengeréit aus den ale Gemenge bestanen. Am Fall wou e Gemengerot sollt ewechfalen, sollt en net méi ersat ginn.

Haut besteet de Gemengerot aus 11 Gemengeréit. De Schäfferot besteet aus dem Buergermeeschter an 2 Schäffen.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms rambrouch luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''de sable, à la quintefeuille feuillée d'or, chapé d'or à deux losanges de sable, au chef d'azur à la perle en poire d'argent sertie et annelée d'or, accosté de deux croisettes d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[12. Mäerz]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. Mee]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 821 - Projet: 1981 [[Jean-Claude Loutsch]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
=== Gemengewalen 1993 ===
*Sektioun [[Ueschdref]]: Antoine Rodesch, Paul Schaack
*Sektioun [[Bungeref]]: Joëlle Godefroy, Jean-Pierre Hollerich
*Sektioun [[Folscht]]: Joseph Claren, Jean-Claude Kerger, Nicolas Rasqué, Ferdinand Unsen
*Sektioun [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]]: Nicolas Bolmer, Jean Kettel, Camille Leick, Alphonse Reiser, Camille Schrenger

=== Gemengewalen 1999 ===
[[Fichier:RAM CC 4240.jpg|thumb|400px|De Centre Culturel zu Rammerech]]
*Sektioun [[Ueschdref]]: Antoine Rodesch
*Sektioun [[Bungeref]]: Joëlle Godefroy, Jean-Pierre Hollerich
*Sektioun [[Folscht]]: Justin Kayser, Nicolas Rasqué, Fernand Ugen, Ferdinand Unsen
*Sektioun [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]]: Joseph Colas, Jean Kettel, Camille Leick, John Picard, Carlo Plier, Alphonse Reiser

=== Gemengewalen 2005 ===
Zanter 2005 ass d'Gemeng Rammerech eng [[Proporzsystem|Proporzgemeng]]. Bei de Gemengewale vum 9. Oktober 2005 hate sech 4 Parteien der Wal gestallt: d'CSV, d'DP, d'Fräi Lëscht Gemeng Rammerich{{Sic}} (FLGR) an d'LSAP. Follgend Leit si gewielt ginn: Mike Bolmer (CSV), Jean-Pierre Hollerich (CSV), Jean-Paul Leick (FLGR), Marcel Maack (LSAP), Carlo Plier (FLGR), Nicolas Rasqué (FLGR), Claude Reiter (FLGR), Antoine Rodesch (CSV), Paul Schaack (DP), Marie-Anne Thommes (CSV), Ferd Unsen (FLGR).

No de Walen hunn d'CSV, d'DP an d'LSAP eng Koalitioun gebilt mam Antoine Rodesch (CSV) als Buergermeeschter an den zwéi Schäffe Marcel Maack (LSAP) a Paul Schaack (DP).

=== Gemengewalen 2011 ===
Bei de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2011 hate sech 4 Parteien der Wal gestallt: d'CSV, d'DP, d'Fräi Lëscht Gemeng Rammerich (FLGR) an d'LSAP. Follgend Leit si gewielt ginn: Tom Ansay (CSV), Daniel Gregorius (FLGR), Jean-Pierre Hollerich (CSV), Jean-Paul Leick (FLGR), Marcel Maack (LSAP), Myriam Picard (LSAP), Nicolas Rasqué (FLGR), Antoine Rodesch (CSV), Paul Schaack (DP), Marie-Anne Thommes (CSV), Ferdinand Unsen (FLGR).
No de Walen hunn d'CSV an d'FLGR eng Koalitioun gebilt mam Antoine Rodesch (CSV) als Buergermeeschter an den zwéi Schäffe Ferdinand Unsen (FLGR) a Marie-Anne Thommes (CSV).

De Ferdinand Unsen (FLGR) huet sech am Juni 2014 aus dem Gemengerot zeréckgezunn. Den Nicolas Rasqué (FLGR) gouf am August 2014 a senger Plaz als Schäffe vereedegt. Am Oktober 2014 ass de Norbert Pletschette (FLGR) nogeréckelt.

Nodeems den Daniel Gregorius (FLGR) sech Enn 2014 aus dem Gemengerot zeréckgezunn huet, ass de Frank Melchior (FLGR) fir hien Enn Januar 2015 nogeréckelt.

Nom Doud vum Paul Schaack (DP) gouf de Guy Wanderscheid (DP) den 8. Juli 2015 als neie Gemengeconseiller vereedegt.

=== Gemengewalen 2017 ===
Bei de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 hate sech 3 Parteien der Wal gestallt: d'CSV, d'DP an d'LSAP. Follgend Leit si gewielt ginn: Jean-Paul Baudot (CSV), Myriam Binck (CSV), Mike Bolmer (CSV), Sonja Kettmann (CSV), Marcel Maack (LSAP), Guy Molitor (DP), Myriam Picard (LSAP), Pierre Pletschette (CSV), Antoine Rodesch (CSV), Patrick Schuller (LSAP) a Guy Wanderscheid (DP).

Well de Marcel Maack no de Walen op säi Mandat am Gemengerot verzicht huet, ass de Sascha Hengen (LSAP) fir hien nogeréckelt.

D'CSV huet déi absolut Majoritéit am Rammerecher Gemengerot. Buergermeeschter ass den Antoine Rodesch (CSV) a Schäffe sinn d'Myriam Binck (CSV) an de Mike Bolmer (CSV).

Nom onerwaarten Doud vum Jean-Paul Baudot (CSV) am Juli 2018 ass de Frank Melchior (CSV) fir hien an de Gemengerot nogeréckelt.

Den 30. Januar 2020 huet de Guy Wanderscheid aus private Grënn seng Demissioun aus dem Gemengerot bekannt ginn. Well de Jeff Hoffmann als Nächstgewielten op säi Mandat verzicht huet, ass de Romain Rausch am Mäerz als neien DP-Conseiller am Gemengerot vereedegt ginn.

No dem Récktrëtt aus perséinleche Grënn am Fréijoer 2021 vum DP-Conseiller Guy Molitor, ass d'Michelle Brickler fir hien nogeréckelt.

Am Dezember 2022 huet de Patrick Schuller (LSAP) seng Demissioun aus dem Rammerecher Gemengerot ugekënnegt. Am Februar 2023 gouf hie mat der Marie-Louise Kettel ersat.
=== Gemengewalen 2023 ===
{{Kapitel Info feelt}}
D'CSV huet sech mat 6 vun 11 Sëtz d'Majoritéit geséchert. Buergermeeschtesch gëtt d'Myriam Binck; Schäffe ginn de Mike Bolmer an d'Sonja Kettmann.

{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! FLGR !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 2005 || 4 || 1 || 5 || 1 
|- 
| 2011 || '''4''' || 1 || '''4''' || 2 
|- 
| 2017 || '''6''' || 2 || - || 3 
|- 
| 2023 || '''6''' || 2 || - || 3
|} 
{{small|FLGR: Fräi Lëscht Gemeng Rammerech. Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

==Buergermeeschteren==
{{Kapitel Info feelt}}
* ...
* 2005  –  2023: [[Antoine Rodesch]] (CSV)
* zanter 2023: [[Myriam Binck]] (CSV)
[[Fichier:Luxembourg Rambrouch Jardin Napoléon 01.jpg|thumb|Den Napoleonsgaart]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Rammerech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
*[[Distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[De Réidener Kanton]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckt och ==
* [[Halifax-Bomber-Crash bei Rammerech]]{{LNM}}
* [[Kierch Rammerech]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.rambrouch.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Rammerech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/redange/rambrouch D'Gemeng Rammerech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Rammerech]]
[[Kategorie:Gemeng Rammerech| ]]</text>
      <sha1>785lgfnzv8a9u63k3t1vve9y8dawoos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686511</id>
      <parentid>2686433</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9957" sha1="b8d6xsa7g2yaa04pcko3oz4crgr931s" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Rambrouch 
 | Numm (Däitsch)  = Rambruch
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rammerech}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|49|47.55|N|05|50|59.21|O}}
}}
[[Fichier:Rammerech-Busgare--w.jpg|thumb|Busgare ''Um Pull'' zu Rammerech]]
D''''{{PAGENAME}}''' (lokal: ''Rammerich'') ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réiden]]. De [[Chef-lieu|Chef – lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Rammerech
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]]
 | nord-est = [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | est =  [[Gemeng Groussbus-Wal|Groussbus-Wal]]&lt;br&gt;[[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]]
 | sud-est =  [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden/Atert]]
 | sud= [[Gemeng Ell|Ell]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  (B)
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 4}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Bungeref'''
* [[Bungeref]]
* [[Flatzbuer]]
* [[Kimm]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Folscht'''
* [[Éischt]]
* [[Folscht]]
* [[Hueschtert (Rammerech)|Hueschtert]]
* [[Kietscht]]
* [[Rammerech]]
* [[Schwiddelbruch]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Pärel'''
* [[Holz (Rammerech)|Holz]]
* [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]]
* [[Roumecht]]
* [[Uewermaartel]]
* [[Wolwen]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Ueschdref'''
* [[Bilschdref]]
* [[Riesenhaff]]
* [[Ueschdref]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 4}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Bungeref'''
* [[Bungerëffer Millen]]
* [[Kimm]]
* [[Rommeler Haff]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Folscht'''
* [[Gëlt]]
* [[Napoleonsgaart]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Pärel'''
* [[Wolwener Klaus]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Ueschdref'''
* [[Misärshaff]]
* [[Ueschdrëffer Millen]]
* [[Wäissenhaff]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

==Geschicht==
D'Gemeng Rammerech ass bei der Fusioun vun de virege Gemengen [[Gemeng Ueschdref|Ueschdref]], [[Gemeng Bungeref|Bungeref]], [[Gemeng Folscht|Folscht]] a [[Gemeng Pärel|Pärel]] entstanen.

D'Fusioun gouf duerch e Gesetz vum 27. Juli 1978 festgehalen an ass den 1. Januar 1979 a Kraaft getrueden&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1978/07/27/n6/jo|Titel=Loi du 27 juillet 1978 portant fusion des communes de Arsdorf, Bigonville, Folschette et Perlé.|Gekuckt=18.06.2023|Datum=27.07.1978|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Et war eng Transitiounsperiod an deem Gesetz virgesinn, déi vum 1. Januar 1979 bis den 31. Dezember 1981 gaangen ass.

An där Zäit huet de Gemengerot aus dem Buergermeeschter, 4 Schäffen, an de Gemengeréit aus den ale Gemenge bestanen. Am Fall wou e Gemengerot sollt ewechfalen, sollt en net méi ersat ginn.

Haut besteet de Gemengerot aus 11 Gemengeréit. De Schäfferot besteet aus dem Buergermeeschter an 2 Schäffen.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms rambrouch luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''de sable, à la quintefeuille feuillée d'or, chapé d'or à deux losanges de sable, au chef d'azur à la perle en poire d'argent sertie et annelée d'or, accosté de deux croisettes d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[12. Mäerz]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. Mee]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 821 - Projet: 1981 [[Jean-Claude Loutsch]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
=== Gemengewalen 1993 ===
*Sektioun [[Ueschdref]]: Antoine Rodesch, Paul Schaack
*Sektioun [[Bungeref]]: Joëlle Godefroy, Jean-Pierre Hollerich
*Sektioun [[Folscht]]: Joseph Claren, Jean-Claude Kerger, Nicolas Rasqué, Ferdinand Unsen
*Sektioun [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]]: Nicolas Bolmer, Jean Kettel, Camille Leick, Alphonse Reiser, Camille Schrenger

=== Gemengewalen 1999 ===
[[Fichier:RAM CC 4240.jpg|thumb|400px|De Centre Culturel zu Rammerech]]
*Sektioun [[Ueschdref]]: Antoine Rodesch
*Sektioun [[Bungeref]]: Joëlle Godefroy, Jean-Pierre Hollerich
*Sektioun [[Folscht]]: Justin Kayser, Nicolas Rasqué, Fernand Ugen, Ferdinand Unsen
*Sektioun [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]]: Joseph Colas, Jean Kettel, Camille Leick, John Picard, Carlo Plier, Alphonse Reiser

=== Gemengewalen 2005 ===
Zanter 2005 ass d'Gemeng Rammerech eng [[Proporzsystem|Proporzgemeng]]. Bei de Gemengewale vum 9. Oktober 2005 hate sech 4 Parteien der Wal gestallt: d'CSV, d'DP, d'Fräi Lëscht Gemeng Rammerich{{Sic}} (FLGR) an d'LSAP. Follgend Leit si gewielt ginn: Mike Bolmer (CSV), Jean-Pierre Hollerich (CSV), Jean-Paul Leick (FLGR), Marcel Maack (LSAP), Carlo Plier (FLGR), Nicolas Rasqué (FLGR), Claude Reiter (FLGR), Antoine Rodesch (CSV), Paul Schaack (DP), Marie-Anne Thommes (CSV), Ferd Unsen (FLGR).

No de Walen hunn d'CSV, d'DP an d'LSAP eng Koalitioun gebilt mam Antoine Rodesch (CSV) als Buergermeeschter an den zwéi Schäffe Marcel Maack (LSAP) a Paul Schaack (DP).

=== Gemengewalen 2011 ===
Bei de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2011 hate sech 4 Parteien der Wal gestallt: d'CSV, d'DP, d'Fräi Lëscht Gemeng Rammerich (FLGR) an d'LSAP. Follgend Leit si gewielt ginn: Tom Ansay (CSV), Daniel Gregorius (FLGR), Jean-Pierre Hollerich (CSV), Jean-Paul Leick (FLGR), Marcel Maack (LSAP), Myriam Picard (LSAP), Nicolas Rasqué (FLGR), Antoine Rodesch (CSV), Paul Schaack (DP), Marie-Anne Thommes (CSV), Ferdinand Unsen (FLGR).
No de Walen hunn d'CSV an d'FLGR eng Koalitioun gebilt mam Antoine Rodesch (CSV) als Buergermeeschter an den zwéi Schäffe Ferdinand Unsen (FLGR) a Marie-Anne Thommes (CSV).

De Ferdinand Unsen (FLGR) huet sech am Juni 2014 aus dem Gemengerot zeréckgezunn. Den Nicolas Rasqué (FLGR) gouf am August 2014 a senger Plaz als Schäffe vereedegt. Am Oktober 2014 ass de Norbert Pletschette (FLGR) nogeréckelt.

Nodeems den Daniel Gregorius (FLGR) sech Enn 2014 aus dem Gemengerot zeréckgezunn huet, ass de Frank Melchior (FLGR) fir hien Enn Januar 2015 nogeréckelt.

Nom Doud vum Paul Schaack (DP) gouf de Guy Wanderscheid (DP) den 8. Juli 2015 als neie Gemengeconseiller vereedegt.

=== Gemengewalen 2017 ===
Bei de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 hate sech 3 Parteien der Wal gestallt: d'CSV, d'DP an d'LSAP. Follgend Leit si gewielt ginn: Jean-Paul Baudot (CSV), Myriam Binck (CSV), Mike Bolmer (CSV), Sonja Kettmann (CSV), Marcel Maack (LSAP), Guy Molitor (DP), Myriam Picard (LSAP), Pierre Pletschette (CSV), Antoine Rodesch (CSV), Patrick Schuller (LSAP) a Guy Wanderscheid (DP).

Well de Marcel Maack no de Walen op säi Mandat am Gemengerot verzicht huet, ass de Sascha Hengen (LSAP) fir hien nogeréckelt.

D'CSV huet déi absolut Majoritéit am Rammerecher Gemengerot. Buergermeeschter ass den Antoine Rodesch (CSV) a Schäffe sinn d'Myriam Binck (CSV) an de Mike Bolmer (CSV).

Nom onerwaarten Doud vum Jean-Paul Baudot (CSV) am Juli 2018 ass de Frank Melchior (CSV) fir hien an de Gemengerot nogeréckelt.

Den 30. Januar 2020 huet de Guy Wanderscheid aus private Grënn seng Demissioun aus dem Gemengerot bekannt ginn. Well de Jeff Hoffmann als Nächstgewielten op säi Mandat verzicht huet, ass de Romain Rausch am Mäerz als neien DP-Conseiller am Gemengerot vereedegt ginn.

No dem Récktrëtt aus perséinleche Grënn am Fréijoer 2021 vum DP-Conseiller Guy Molitor, ass d'Michelle Brickler fir hien nogeréckelt.

Am Dezember 2022 huet de Patrick Schuller (LSAP) seng Demissioun aus dem Rammerecher Gemengerot ugekënnegt. Am Februar 2023 gouf hie mat der Marie-Louise Kettel ersat.
=== Gemengewalen 2023 ===
{{Kapitel Info feelt}}
D'CSV huet sech mat 6 vun 11 Sëtz d'Majoritéit geséchert. Buergermeeschtesch gëtt d'Myriam Binck; Schäffe ginn de Mike Bolmer an d'Sonja Kettmann.

{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! FLGR !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 2005 || 4 || 1 || 5 || 1 
|- 
| 2011 || '''4''' || 1 || '''4''' || 2 
|- 
| 2017 || '''6''' || 2 || - || 3 
|- 
| 2023 || '''6''' || 2 || - || 3
|} 
{{small|FLGR: Fräi Lëscht Gemeng Rammerech. Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

==Buergermeeschteren==
{{Kapitel Info feelt}}
* ...
* 2005  –  2023: [[Antoine Rodesch]] (CSV)
* zanter 2023: [[Myriam Binck]] (CSV)
[[Fichier:Luxembourg Rambrouch Jardin Napoléon 01.jpg|thumb|Den Napoleonsgaart]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Rammerech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
*[[Distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[De Réidener Kanton]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckt och ==
* [[Halifax-Bomber-Crash bei Rammerech]]{{LNM}}
* [[Kierch Rammerech]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.rambrouch.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Rammerech]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/redange/rambrouch D'Gemeng Rammerech op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Rammerech]]
[[Kategorie:Gemeng Rammerech| ]]</text>
      <sha1>b8d6xsa7g2yaa04pcko3oz4crgr931s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Käerch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72817</id>
    <revision>
      <id>2686331</id>
      <parentid>2685225</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:58:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5631" sha1="tv9b17408e0ewlrcp89vzkrarq9w2hn" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Koerich 
 | Numm (Däitsch) = Koerich
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Capellen}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Käerch}} 
 | Fläch = 1.888 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|40|14|N|5|56|55|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Äischdall]] am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Käerch läit am [[Kanton Capellen]], am Weste vum Lëtzebuerger Land. Ronderëm leien d'Gemengen [[Gemeng Habscht|Habscht]] am Norden, [[Gemeng Kielen|Kielen]] am Osten, [[Gemeng Mamer|Mamer]] am Süden a [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] am Westen.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Käerch
 | nord = [[Gemeng Habscht|Habscht]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Kielen|Kielen]]
 | sud= [[Gemeng Mamer|Mamer]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Stengefort|Stengefort]]
 | nord-ouest = 
}}

===Hydrographie===
Duerch oder laanscht d'Gemeng lafe follgend Baachen a Flëss:

[[Äisch]] - [[Giewelerbaach]] - [[Olmerbaach]]

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
*[[Giewel (Käerch)|Giewel]]
* [[Gëtzen]]
* [[Käerch]]
* [[Wandhaff (Käerch)|Wandhaff]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Fockemillen]]
* [[Fraschtenhaff]]
* [[Fulsbierg]]
* [[Gréiwemillen]]
* [[Juegdschlass (Käerch)|Juegdschlass]]
* [[Neimillen (Käerch)|Neimillen]]
* [[Wandhaff (Käerch)|Wandhaff]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

===Wopen===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;75%&quot;
|[[Fichier:Coat of arms koerich luxbrg.png|100px]]
|'''Käerch'''&lt;br&gt;''De gueules à une bande d'argent chargée de deux cotices de sable, accompagnée de deux lions d'argent; au chef d'argent fretté de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[14. Mee]] [[1980]] - [[Arrêté Ministériel|A.M.]] [[27. Juli]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 866 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980.}}&lt;br&gt;De Wope vun der Gemeng kënnt vun de Schëlter vun den zwou Seigneurerien, déi et zu Käerch gouf, an zwar déi vum [[Schlass Käerch|Gréiweschlass]], ''(de gueules au chef d'argent fretté de sable)'', an déi vum [[Fockeschlass]], ''(de gueules à trois lionceaux d'argent, à la cotice de sable brochant,)''. Den Numm vum Fockeschlass koum vun der Famill ''Fock de Hubingen'' déi de Wopen ''de sable à la bande coticée d'argent'' gefouert huet.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
{{Kapitel Info feelt}}

===Buergermeeschteren===
{{Div col|cols = 2}}
*...
* 1844: Charles Thill&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
*...
*1877 – 1882: Henri Braun&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/31stbrk17c/pages/14/articles/DIVL42 &quot;Conseils Communaux de la Commune de Koerich.&quot;] in: ''Commune de Koerich.'' [Koerich] : [s.n.], [puis] Impr. de la Cour V. Buck, 1989, p. 8 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
*1882 – 1903: Dominique Cloos
*1903 – 1915: Henri Braun
*1915 – 1918: Pierre Kloster
* 1918 – 1921: Jean Mans
* 1921 – 1925: Dominique Portzenem
* 1925 – 194?: Pierre Henn
* 1944 – 1970: [[Pierre Flammang (Lokalpolitiker)|Pierre Flammang]]
* 1970 – 1982: Aloyse Thillges
* 1982 – 1999: [[Robert Goniva]]
* 1999: Jean Everard
* ? – ?: Albert Haas
*...
* ? – 2011: [[Léon Eschette]]
* 2011 – 2017: [[Pia Flammang-Risch]]
* 2017 – 2023: [[Jean Wirion]]
* zanter 2023: [[Daniel Wirth]]
{{Div col end}}
== Kuckeswäertes ==
* [[Waasserbuerg Käerch]], genannt Gréiweschlass
* [[Kierch Käerch]]
* [[Réimervilla vu Giewel]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Käerch ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[HIS]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}

== Käercher Perséinlechkeeten ==
* [[Johannes Coricius]] (1457-1527)

== Veräiner ==
* [[FC Käerch]]
* Käercher Schlassfrënn
* Turbojugend
* Gëtzener Fotofrënn
* Dëschtennis Käerch
[[Fichier:Koerich castle 2.jpg|350px|thumb|D'Ruine vun der Waasserbuerg Käerch, genannt Gréiweschlass]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* Pompelstatioun vum [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[Réimervilla vu Giewel|Réimervilla]]

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.koerich.lu Gemeng Käerch]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/koerich D'Gemeng Käerch op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20050305235428/http://www.ksf.lu/ Käercher Schlassfrënn]
* [https://dtkoerich.jimdo.com/ Dëschtennis Käerch 1967]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kaerch]]
[[Kategorie:Gemeng Käerch| ]]</text>
      <sha1>tv9b17408e0ewlrcp89vzkrarq9w2hn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686494</id>
      <parentid>2686331</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5621" sha1="pdcr9ipkiupu250rjalofrjeanb1t48" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Koerich 
 | Numm (Däitsch) = Koerich
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Capellen}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Käerch}} 
 | Fläch = 1.888 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|40|14|N|5|56|55|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Äischdall]] am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Käerch läit am [[Kanton Capellen]], am Weste vum Lëtzebuerger Land. Ronderëm leien d'Gemengen [[Gemeng Habscht|Habscht]] am Norden, [[Gemeng Kielen|Kielen]] am Osten, [[Gemeng Mamer|Mamer]] am Süden a [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] am Westen.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Käerch
 | nord = [[Gemeng Habscht|Habscht]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Kielen|Kielen]]
 | sud= [[Gemeng Mamer|Mamer]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Stengefort|Stengefort]]
 | nord-ouest = 
}}

===Hydrographie===
Duerch oder laanscht d'Gemeng lafe follgend Baachen a Flëss:

[[Äisch]] - [[Giewelerbaach]] - [[Olmerbaach]]

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
*[[Giewel (Käerch)|Giewel]]
* [[Gëtzen]]
* [[Käerch]]
* [[Wandhaff (Käerch)|Wandhaff]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Fockemillen]]
* [[Fraschtenhaff]]
* [[Fulsbierg]]
* [[Gréiwemillen]]
* [[Juegdschlass (Käerch)|Juegdschlass]]
* [[Neimillen (Käerch)|Neimillen]]
* [[Wandhaff (Käerch)|Wandhaff]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

===Wopen===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;75%&quot;
|[[Fichier:Coat of arms koerich luxbrg.png|100px]]
|'''Käerch'''&lt;br&gt;''De gueules à une bande d'argent chargée de deux cotices de sable, accompagnée de deux lions d'argent; au chef d'argent fretté de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[14. Mee]] [[1980]] - [[Arrêté Ministériel|A.M.]] [[27. Juli]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 866 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980.}}&lt;br&gt;De Wope vun der Gemeng kënnt vun de Schëlter vun den zwou Seigneurerien, déi et zu Käerch gouf, an zwar déi vum [[Schlass Käerch|Gréiweschlass]], ''(de gueules au chef d'argent fretté de sable)'', an déi vum [[Fockeschlass]], ''(de gueules à trois lionceaux d'argent, à la cotice de sable brochant,)''. Den Numm vum Fockeschlass koum vun der Famill ''Fock de Hubingen'' déi de Wopen ''de sable à la bande coticée d'argent'' gefouert huet.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
{{Kapitel Info feelt}}

===Buergermeeschteren===
{{Div col|cols = 2}}
*...
* 1844: Charles Thill&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
*...
*1877 – 1882: Henri Braun&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/31stbrk17c/pages/14/articles/DIVL42 &quot;Conseils Communaux de la Commune de Koerich.&quot;] in: ''Commune de Koerich.'' [Koerich] : [s.n.], [puis] Impr. de la Cour V. Buck, 1989, p. 8 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
*1882 – 1903: Dominique Cloos
*1903 – 1915: Henri Braun
*1915 – 1918: Pierre Kloster
* 1918 – 1921: Jean Mans
* 1921 – 1925: Dominique Portzenem
* 1925 – 194?: Pierre Henn
* 1944 – 1970: [[Pierre Flammang (Lokalpolitiker)|Pierre Flammang]]
* 1970 – 1982: Aloyse Thillges
* 1982 – 1999: [[Robert Goniva]]
* 1999: Jean Everard
* ? – ?: Albert Haas
*...
* ? – 2011: [[Léon Eschette]]
* 2011 – 2017: [[Pia Flammang-Risch]]
* 2017 – 2023: [[Jean Wirion]]
* zanter 2023: [[Daniel Wirth]]
{{Div col end}}
== Kuckeswäertes ==
* [[Waasserbuerg Käerch]], genannt Gréiweschlass
* [[Kierch Käerch]]
* [[Réimervilla vu Giewel]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Käerch ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[HIS]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}

== Käercher Perséinlechkeeten ==
* [[Johannes Coricius]] (1457-1527)

== Veräiner ==
* [[FC Käerch]]
* Käercher Schlassfrënn
* Turbojugend
* Gëtzener Fotofrënn
* Dëschtennis Käerch
[[Fichier:Koerich castle 2.jpg|350px|thumb|D'Ruine vun der Waasserbuerg Käerch, genannt Gréiweschlass]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* Pompelstatioun vum [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[Réimervilla vu Giewel|Réimervilla]]

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.koerich.lu Gemeng Käerch]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/koerich D'Gemeng Käerch op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20050305235428/http://www.ksf.lu/ Käercher Schlassfrënn]
* [https://dtkoerich.jimdo.com/ Dëschtennis Käerch 1967]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kaerch]]
[[Kategorie:Gemeng Käerch| ]]</text>
      <sha1>pdcr9ipkiupu250rjalofrjeanb1t48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Kielen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72820</id>
    <revision>
      <id>2686338</id>
      <parentid>2685245</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update Wopen; nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8499" sha1="mx3lmf1kyqjkcqejq5k3nbn4jp5qz5z" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Kehlen 
 | Numm (Däitsch) = Kehlen
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Capellen}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Kielen}} 
 | Fläch = 2.817,27 [[Hektar|ha]]&lt;ref&gt;{{Kadaster Fläch}}&lt;/ref&gt; 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|40|7|N|06|02|04|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Kielen
 | nord = [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]]
 | nord-est = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | est =  [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]&lt;br&gt;[[Gemeng Steesel|Steesel]]&lt;br&gt;[[Gemeng Koplescht|Koplescht]]
 | sud-est = [[Gemeng Stroossen|Stroossen]]
 | sud= [[Gemeng Mamer|Mamer]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Käerch|Käerch]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Habscht|Habscht]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Direndall]]
* [[Dondel]]
* [[Keespelt]]
* [[Kielen]]
* [[Meespelt]]
* [[Nouspelt]]
* [[Ollem]]
* [[Weidendall]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Brameschhaff]]
* [[Katrewang (Kielen)|Katrewang]]
* [[Kleng-Amerika]]
* [[Koubierg]]
* [[Kräizwee (Keespelt)]]
* [[Kräizwee (Ollem)]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 22. Februar 1853 gouf Koplescht vun der [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] Kielen ofgetrennt fir – mat Deeler vun der [[Gemeng Steesel]] – déi nei [[Gemeng Koplescht]] ze bilden&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1853/02/22/n1|Titel=Loi du 22 février 1853, qui érige une nouvelle commune sous le nom de Kopstal|Gekuckt=11.07.2026|Datum=22.02.1853|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. De 14. November 1980 goufen d'Limitte vun de Gemenge Kielen a [[Gemeng Mamer|Mamer]] ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1980/11/14/n1|Titel=Loi du 14 novembre 1980 portant changement des limites entre les communes de Mamer et de Kehlen|Gekuckt=11.07.2026|Datum=14.11.1980|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Wopen ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms kehlen luxbrg.png|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 147}}&lt;/ref&gt;:

'Burelé d'argent et d'azur de dix pièces au lion de sable armé, lampassé et couronné d'or, tenant de ses pattes une crosse d'abbé d'or posée en pal.''
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 10. Oktober 1983 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1251 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983}}.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Kielen gëtt zanter 1987 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2023 aus 13 (virdrun: 11) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Als Resultat vun de Gemengewale vun 2011, wéi och vun 2017, baséiert de Schäfferot op enger Majoritéit vun [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] an [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]].&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1084409.html &quot;Félix Eischen Buergermeeschter, Guy Scholtes 1. Schäffen.&quot;] rtl.lu, 11.10.2017, 12:05:25.&lt;/ref&gt;

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]]
|- 
| 1999 || 4 || 2 || - || 4 || -
|- 
| 2005 || 4 || 2 || - || 5 || -
|- 
| 2011 || '''4''' || 1 || 1 || '''5''' || -
|- 
| 2017 || '''5''' || 1 || 2 || '''3''' || 0
|- 
| 2023 || '''6''' || 2 || 1 || '''4''' || 0
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.kehlen.lu/fr/la-commune/organisation-politique/le-bourgmestre|Titel=Bourgmestre|Gekuckt=2025-12-13|Wierk=www.kehlen.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; ===
{{Div col|cols = 3}}
* 1804 - 1820: [[Nicolas Reiser]]&lt;ref&gt;Informatioun um Stroosseschëld.&lt;/ref&gt;
* 1820 - 1830: Théodor Reiser
* 1830 - 1848: Jean Baptiste Poeckes&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1853: Théodor Reiser
* 1854 - 1854: Johann Baptiste Poeckes&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 5 août 1853, N°510, portant nomination de deux bourgmestres. am [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1853/0061/a061.pdf Memorial N°61 vum 18. August 1853]&lt;/ref&gt;
* 1855 - 1860: Johann Moes
* 1861 - 1866: Johann Peter Hemmer
* 1867 - 1878: Peter Stoltz
* 1879 - 1880: Johann Peter Hemmer, (fils)
* 1881 - 1896: Karl Ries
* 1897 - 1914: Johann Kurt
* 1915 - 1921: Nikolaus Schmitz
* 1922 - 1928: [[Gustav Feyder]]
* 1929 - 1949: [[Nicolas Wirtgen]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf|Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX|Gekuckt=04.11.2015|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf|Archiv-Datum=28.03.2016}}&lt;/ref&gt;
* 1950 - 1969: Ferdinand Goevelinger
* 1970 - 1981: Ferdinand Wendel
* 1982 - 1984: [[Albert Berchem]]
* 1985 - 1987: [[Henri Becker]]
* 1988 - 2004: [[Joseph Halsdorf]]
* 2004 - 2016: [[Aloyse Paulus]]
* 2016 - 2017: [[Guy Scholtes]]
* Zanter 2017: [[Félix Eischen]]
{{Div col end}}

== Jumelage ==
* [[Meckenbeuren]] an {{DEU}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Kierint3.JPG|200px|thumb|Kierch a Galerie mat Internetstuff zu Kielen]]
* Kielener Kierfecht op [[Schéimerech]]
* [[Véiergëttersteen op Schéimerech]]
* [[Musée de la poterie Nouspelt|Musée de la poterie]] zu Nouspelt
* de [[Kanounentiermchen Kielen|Kanounentiermchen zu Kielen]]

== Bekannt Leit aus der Gemeng ==
* [[Nina Berton]] (*2001), Vëlossportlerin
* [[Aimé Knepper]] (1921-2021), Sportsprofesser, Liichtathleet a Resistenzler
* [[Jean-Pierre Knepper (Architekt)|Jean-Pierre Knepper]] (1851-1929), Architekt an Amateur-Historiker
* [[Joseph-Émile Muller]] (1911-1999), Konschtkritiker an Auteur
* [[Claire Parsons]] (*1993), Jazzmusekerin a Lidderschreiwerin
* [[Jeff Saibene]] (*1968), Foussballspiller an -trainer
* [[Charles Wirtgen]] (1904-1995), Bauer a Politiker
* [[Ferdinand Wirtgen]] (1906-1982), Jurist a President vum Staatsrot
* [[Nicolas Wirtgen]] (1866-1951), Bauer a Politiker

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Kielen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}
== Literatur ==
* ''Op Schéimerech'' vum Jemp Schuster {{Todo|kee richtegt Literaturzitat}}

== Kuckt och ==
* [[Kierch Schéimerech]]
* [[Kierch Nouspelt]]
* [[Kapell Ollem]]
* [[Allee um Katrewang]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* den neie Wunnquartier [[Elmen]]
{{LNM}}
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kehlen.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Kielen]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/kehlen D'Gemeng Kielen op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kielen]]
[[Kategorie:Gemeng Kielen| ]]</text>
      <sha1>mx3lmf1kyqjkcqejq5k3nbn4jp5qz5z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686339</id>
      <parentid>2686338</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wopen */</comment>
      <origin>2686339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8501" sha1="a0hwtn2bv3lo2insj1gs8vjl1cqisbg" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Kehlen 
 | Numm (Däitsch) = Kehlen
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Capellen}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Kielen}} 
 | Fläch = 2.817,27 [[Hektar|ha]]&lt;ref&gt;{{Kadaster Fläch}}&lt;/ref&gt; 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|40|7|N|06|02|04|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Kielen
 | nord = [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]]
 | nord-est = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | est =  [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]&lt;br&gt;[[Gemeng Steesel|Steesel]]&lt;br&gt;[[Gemeng Koplescht|Koplescht]]
 | sud-est = [[Gemeng Stroossen|Stroossen]]
 | sud= [[Gemeng Mamer|Mamer]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Käerch|Käerch]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Habscht|Habscht]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Direndall]]
* [[Dondel]]
* [[Keespelt]]
* [[Kielen]]
* [[Meespelt]]
* [[Nouspelt]]
* [[Ollem]]
* [[Weidendall]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Brameschhaff]]
* [[Katrewang (Kielen)|Katrewang]]
* [[Kleng-Amerika]]
* [[Koubierg]]
* [[Kräizwee (Keespelt)]]
* [[Kräizwee (Ollem)]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 22. Februar 1853 gouf Koplescht vun der [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] Kielen ofgetrennt fir – mat Deeler vun der [[Gemeng Steesel]] – déi nei [[Gemeng Koplescht]] ze bilden&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1853/02/22/n1|Titel=Loi du 22 février 1853, qui érige une nouvelle commune sous le nom de Kopstal|Gekuckt=11.07.2026|Datum=22.02.1853|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. De 14. November 1980 goufen d'Limitte vun de Gemenge Kielen a [[Gemeng Mamer|Mamer]] ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1980/11/14/n1|Titel=Loi du 14 novembre 1980 portant changement des limites entre les communes de Mamer et de Kehlen|Gekuckt=11.07.2026|Datum=14.11.1980|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms kehlen luxbrg.png|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 147}}&lt;/ref&gt;:

'Burelé d'argent et d'azur de dix pièces au lion de sable armé, lampassé et couronné d'or, tenant de ses pattes une crosse d'abbé d'or posée en pal.''
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 10. Oktober 1983 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1251 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983}}.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Kielen gëtt zanter 1987 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2023 aus 13 (virdrun: 11) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Als Resultat vun de Gemengewale vun 2011, wéi och vun 2017, baséiert de Schäfferot op enger Majoritéit vun [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] an [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]].&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1084409.html &quot;Félix Eischen Buergermeeschter, Guy Scholtes 1. Schäffen.&quot;] rtl.lu, 11.10.2017, 12:05:25.&lt;/ref&gt;

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]]
|- 
| 1999 || 4 || 2 || - || 4 || -
|- 
| 2005 || 4 || 2 || - || 5 || -
|- 
| 2011 || '''4''' || 1 || 1 || '''5''' || -
|- 
| 2017 || '''5''' || 1 || 2 || '''3''' || 0
|- 
| 2023 || '''6''' || 2 || 1 || '''4''' || 0
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.kehlen.lu/fr/la-commune/organisation-politique/le-bourgmestre|Titel=Bourgmestre|Gekuckt=2025-12-13|Wierk=www.kehlen.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; ===
{{Div col|cols = 3}}
* 1804 - 1820: [[Nicolas Reiser]]&lt;ref&gt;Informatioun um Stroosseschëld.&lt;/ref&gt;
* 1820 - 1830: Théodor Reiser
* 1830 - 1848: Jean Baptiste Poeckes&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1853: Théodor Reiser
* 1854 - 1854: Johann Baptiste Poeckes&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 5 août 1853, N°510, portant nomination de deux bourgmestres. am [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1853/0061/a061.pdf Memorial N°61 vum 18. August 1853]&lt;/ref&gt;
* 1855 - 1860: Johann Moes
* 1861 - 1866: Johann Peter Hemmer
* 1867 - 1878: Peter Stoltz
* 1879 - 1880: Johann Peter Hemmer, (fils)
* 1881 - 1896: Karl Ries
* 1897 - 1914: Johann Kurt
* 1915 - 1921: Nikolaus Schmitz
* 1922 - 1928: [[Gustav Feyder]]
* 1929 - 1949: [[Nicolas Wirtgen]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf|Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX|Gekuckt=04.11.2015|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf|Archiv-Datum=28.03.2016}}&lt;/ref&gt;
* 1950 - 1969: Ferdinand Goevelinger
* 1970 - 1981: Ferdinand Wendel
* 1982 - 1984: [[Albert Berchem]]
* 1985 - 1987: [[Henri Becker]]
* 1988 - 2004: [[Joseph Halsdorf]]
* 2004 - 2016: [[Aloyse Paulus]]
* 2016 - 2017: [[Guy Scholtes]]
* Zanter 2017: [[Félix Eischen]]
{{Div col end}}

== Jumelage ==
* [[Meckenbeuren]] an {{DEU}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Kierint3.JPG|200px|thumb|Kierch a Galerie mat Internetstuff zu Kielen]]
* Kielener Kierfecht op [[Schéimerech]]
* [[Véiergëttersteen op Schéimerech]]
* [[Musée de la poterie Nouspelt|Musée de la poterie]] zu Nouspelt
* de [[Kanounentiermchen Kielen|Kanounentiermchen zu Kielen]]

== Bekannt Leit aus der Gemeng ==
* [[Nina Berton]] (*2001), Vëlossportlerin
* [[Aimé Knepper]] (1921-2021), Sportsprofesser, Liichtathleet a Resistenzler
* [[Jean-Pierre Knepper (Architekt)|Jean-Pierre Knepper]] (1851-1929), Architekt an Amateur-Historiker
* [[Joseph-Émile Muller]] (1911-1999), Konschtkritiker an Auteur
* [[Claire Parsons]] (*1993), Jazzmusekerin a Lidderschreiwerin
* [[Jeff Saibene]] (*1968), Foussballspiller an -trainer
* [[Charles Wirtgen]] (1904-1995), Bauer a Politiker
* [[Ferdinand Wirtgen]] (1906-1982), Jurist a President vum Staatsrot
* [[Nicolas Wirtgen]] (1866-1951), Bauer a Politiker

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Kielen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}
== Literatur ==
* ''Op Schéimerech'' vum Jemp Schuster {{Todo|kee richtegt Literaturzitat}}

== Kuckt och ==
* [[Kierch Schéimerech]]
* [[Kierch Nouspelt]]
* [[Kapell Ollem]]
* [[Allee um Katrewang]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* den neie Wunnquartier [[Elmen]]
{{LNM}}
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kehlen.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Kielen]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/kehlen D'Gemeng Kielen op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kielen]]
[[Kategorie:Gemeng Kielen| ]]</text>
      <sha1>a0hwtn2bv3lo2insj1gs8vjl1cqisbg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686496</id>
      <parentid>2686339</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8491" sha1="oe6sp5376jh3aqgg50c14f180aszhdh" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Kehlen 
 | Numm (Däitsch) = Kehlen
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Capellen}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Kielen}} 
 | Fläch = 2.817,27 [[Hektar|ha]]&lt;ref&gt;{{Kadaster Fläch}}&lt;/ref&gt; 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|40|7|N|06|02|04|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Kielen
 | nord = [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]]
 | nord-est = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | est =  [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]&lt;br&gt;[[Gemeng Steesel|Steesel]]&lt;br&gt;[[Gemeng Koplescht|Koplescht]]
 | sud-est = [[Gemeng Stroossen|Stroossen]]
 | sud= [[Gemeng Mamer|Mamer]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Käerch|Käerch]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Habscht|Habscht]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Direndall]]
* [[Dondel]]
* [[Keespelt]]
* [[Kielen]]
* [[Meespelt]]
* [[Nouspelt]]
* [[Ollem]]
* [[Weidendall]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Brameschhaff]]
* [[Katrewang (Kielen)|Katrewang]]
* [[Kleng-Amerika]]
* [[Koubierg]]
* [[Kräizwee (Keespelt)]]
* [[Kräizwee (Ollem)]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 22. Februar 1853 gouf Koplescht vun der [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] Kielen ofgetrennt fir – mat Deeler vun der [[Gemeng Steesel]] – déi nei [[Gemeng Koplescht]] ze bilden&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1853/02/22/n1|Titel=Loi du 22 février 1853, qui érige une nouvelle commune sous le nom de Kopstal|Gekuckt=11.07.2026|Datum=22.02.1853|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. De 14. November 1980 goufen d'Limitte vun de Gemenge Kielen a [[Gemeng Mamer|Mamer]] ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1980/11/14/n1|Titel=Loi du 14 novembre 1980 portant changement des limites entre les communes de Mamer et de Kehlen|Gekuckt=11.07.2026|Datum=14.11.1980|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms kehlen luxbrg.png|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 147}}&lt;/ref&gt;:

'Burelé d'argent et d'azur de dix pièces au lion de sable armé, lampassé et couronné d'or, tenant de ses pattes une crosse d'abbé d'or posée en pal.''
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 10. Oktober 1983 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1251 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1983}}.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Kielen gëtt zanter 1987 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2023 aus 13 (virdrun: 11) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Als Resultat vun de Gemengewale vun 2011, wéi och vun 2017, baséiert de Schäfferot op enger Majoritéit vun [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] an [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]].&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1084409.html &quot;Félix Eischen Buergermeeschter, Guy Scholtes 1. Schäffen.&quot;] rtl.lu, 11.10.2017, 12:05:25.&lt;/ref&gt;

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]]
|- 
| 1999 || 4 || 2 || - || 4 || -
|- 
| 2005 || 4 || 2 || - || 5 || -
|- 
| 2011 || '''4''' || 1 || 1 || '''5''' || -
|- 
| 2017 || '''5''' || 1 || 2 || '''3''' || 0
|- 
| 2023 || '''6''' || 2 || 1 || '''4''' || 0
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.kehlen.lu/fr/la-commune/organisation-politique/le-bourgmestre|Titel=Bourgmestre|Gekuckt=2025-12-13|Wierk=www.kehlen.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; ===
{{Div col|cols = 3}}
* 1804 - 1820: [[Nicolas Reiser]]&lt;ref&gt;Informatioun um Stroosseschëld.&lt;/ref&gt;
* 1820 - 1830: Théodor Reiser
* 1830 - 1848: Jean Baptiste Poeckes&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1853: Théodor Reiser
* 1854 - 1854: Johann Baptiste Poeckes&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 5 août 1853, N°510, portant nomination de deux bourgmestres. am [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1853/0061/a061.pdf Memorial N°61 vum 18. August 1853]&lt;/ref&gt;
* 1855 - 1860: Johann Moes
* 1861 - 1866: Johann Peter Hemmer
* 1867 - 1878: Peter Stoltz
* 1879 - 1880: Johann Peter Hemmer, (fils)
* 1881 - 1896: Karl Ries
* 1897 - 1914: Johann Kurt
* 1915 - 1921: Nikolaus Schmitz
* 1922 - 1928: [[Gustav Feyder]]
* 1929 - 1949: [[Nicolas Wirtgen]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf|Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX|Gekuckt=04.11.2015|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf|Archiv-Datum=28.03.2016}}&lt;/ref&gt;
* 1950 - 1969: Ferdinand Goevelinger
* 1970 - 1981: Ferdinand Wendel
* 1982 - 1984: [[Albert Berchem]]
* 1985 - 1987: [[Henri Becker]]
* 1988 - 2004: [[Joseph Halsdorf]]
* 2004 - 2016: [[Aloyse Paulus]]
* 2016 - 2017: [[Guy Scholtes]]
* Zanter 2017: [[Félix Eischen]]
{{Div col end}}

== Jumelage ==
* [[Meckenbeuren]] an {{DEU}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Kierint3.JPG|200px|thumb|Kierch a Galerie mat Internetstuff zu Kielen]]
* Kielener Kierfecht op [[Schéimerech]]
* [[Véiergëttersteen op Schéimerech]]
* [[Musée de la poterie Nouspelt|Musée de la poterie]] zu Nouspelt
* de [[Kanounentiermchen Kielen|Kanounentiermchen zu Kielen]]

== Bekannt Leit aus der Gemeng ==
* [[Nina Berton]] (*2001), Vëlossportlerin
* [[Aimé Knepper]] (1921-2021), Sportsprofesser, Liichtathleet a Resistenzler
* [[Jean-Pierre Knepper (Architekt)|Jean-Pierre Knepper]] (1851-1929), Architekt an Amateur-Historiker
* [[Joseph-Émile Muller]] (1911-1999), Konschtkritiker an Auteur
* [[Claire Parsons]] (*1993), Jazzmusekerin a Lidderschreiwerin
* [[Jeff Saibene]] (*1968), Foussballspiller an -trainer
* [[Charles Wirtgen]] (1904-1995), Bauer a Politiker
* [[Ferdinand Wirtgen]] (1906-1982), Jurist a President vum Staatsrot
* [[Nicolas Wirtgen]] (1866-1951), Bauer a Politiker

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Kielen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}
== Literatur ==
* ''Op Schéimerech'' vum Jemp Schuster {{Todo|kee richtegt Literaturzitat}}

== Kuckt och ==
* [[Kierch Schéimerech]]
* [[Kierch Nouspelt]]
* [[Kapell Ollem]]
* [[Allee um Katrewang]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* den neie Wunnquartier [[Elmen]]
{{LNM}}
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kehlen.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Kielen]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/kehlen D'Gemeng Kielen op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kielen]]
[[Kategorie:Gemeng Kielen| ]]</text>
      <sha1>oe6sp5376jh3aqgg50c14f180aszhdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Koplescht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72822</id>
    <revision>
      <id>2686380</id>
      <parentid>2685269</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6921" sha1="dgxwcnktnvdage31kx877wx4synr1q4" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Bild = Kopstal, het gemeentehuis foto2 2014-06-14 15.31.jpg
 | Bildtext = d'Gemengenhaus vu Koplescht
 | Numm (Franséisch) = Kopstal 
 | Numm (Däitsch) = Kopstal
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Capellen}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Koplescht}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|39|51|N|6|4|19|O}} 
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Koplescht läit am [[Kanton Capellen]]. Si mécht d'Grenz zu [[Gemeng Kielen|Kielen]] am Norden a Westen, zu [[Steesel]] a [[Walfer]] am Osten, zu der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] a [[Stroossen]] am Süden. D'Uertschaft Koplescht läit un der [[Mamer (Baach)|Mamer]].
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Koplescht
 | nord = 
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Steesel|Steesel]]
 | sud-est= [[Gemeng Walfer|Walfer]]
 | sud= [[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Stroossen|Stroossen]]
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Kielen|Kielen]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Briddel]]
* [[Koplescht]]

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
* [[Biergerkräiz]]
* [[Kalscheier]]
* [[Roudenhaff (Koplescht)|Roudenhaff]]

== Geschicht == 
{{Intro Gemeng}}

D'Gemeng ass awer Enn 1823 schonn nees opgeléist an an d'[[Gemeng Kielen]] integréiert ginn{{Quell?}}. 

Mam Gesetz vum 22. Februar 1853 gouf eng nei Gemeng Koplescht gegrënnt, andeems follgend Deeler vun de Gemenge Kielen a Steesel ofgetrennt goufe fir déi nei Gemeng Koplescht ze bilden: d'[[Kadastersektioun|Sektioun]] Koplescht mat den Häff vum [[Briddel]], ''Kalscheier'', ''Rodenhaff'', ''Steimeshaff'', ''Altenhof'', ''Janshaff'' et ''Gipsmillen''.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1853/02/22/n1|Titel=Loi du 22 février 1853, qui érige une nouvelle commune sous le nom de Kopstal|Gekuckt=11.07.2026|Datum=22.02.1853|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Koplescht gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

===Zesummesetzung=== 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! ÄE !! BL !! BfB
|- 
| 1999 || 2 || 4 || 1 || 4 || - || -
|- 
| 2005 || 2 || 3 || 2 || 4 || - || -
|- 
| 2011 || '''3''' || 3 || 2 || '''3'''|| - || -
|- 
| 2017 ||''' 4''' || '''3''' || - || 4 ||- || -
|- 
| 2023 || '''4'''|| '''2'''|| - || 2 || 3 || 0
|} 
{{small|* ÄE: Är Equipe; BL: Biergerlëscht; BfB: Bierger fir Bierger&lt;br&gt; Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
* 1808 – 1822: [[Martin Weiss]]&lt;ref&gt;Quell: Koplescht – fréier an hott.&lt;/ref&gt;
* 1822 – 1823: [[Guillaume Stolz]]&lt;ref name=LW71&gt;[https://persist.lu/ark:70795/t4903bhjp/pages/4/articles/DIVL404 Neue Straßennamen in der Gemeinde Kopstal-Bridel.] In: Luxemburger Wort, 124. Jg., n° 360/361 (27.12.1971), p. 4 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
*1823 – ?: ...
* 1853 –  ?: [[Wilibrord Steinmetz]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 5 août 1853, N°510, portant nomination de deux bourgmestres. am [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1853/0061/a061.pdf Memorial N°61 vum 18. August 1853]&lt;/ref&gt;
* ...
* 1873 – 1912: [[Nicolas Goedert]]&lt;ref&gt;Opschrëft op sengem Graf zu Koplescht&lt;/ref&gt;
* ? – 1918: [[Mathias Perrang]]&lt;ref name=rip&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qf2fnp/pages/2/articles/DTL134 Avis Mort. 3 Page 2.] In: Luxemburger Wort, 1918. Jg., nº 57 (26.02.1918), p. 2 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1918 – ?: [[Henri Hemes]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/nwgqr17t3q/pages/5/articles/DIVL316 Avis. — Administration communale.] In: Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg = Memorial des Großherzogtums Luxemburg, nº 58 (22.09.1918), p. 1133 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1926 – 1931: [[Michel Kieffer]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/g7t2vzpf9k/pages/2/articles/DIVL111 Avis. — Administrations communales]. In: Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg = Memorial des Großherzogtums Luxemburg, nº 42 (23.09.1926), p. 782 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/53c8k6/pages/2/articles/DTL88 Administration communale.] In: L'indépendance luxembourgeoise, 61. Jg., nº 149 (29.05.1931), p. 2 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1931 –  1952: [[Paul Binsfeld]]&lt;ref name=LW71/&gt;
*...
* 1954 – 1981: [[Robert Bintener]]&lt;ref&gt;Doudesannonce am [[Luxemburger Wort]] vum 29. Mäerz 2012&lt;/ref&gt;
* 1981 – 1987: Jean Ewen
* 1988 – 2005: [[Josette Steichen-Rausch]]
* 2005 – 2010: [[Guy Linster]]
* 2010 – 2017: [[Romain Adam]]
* 2017 – 2020: [[Carlo Schmit]]
* zanter Nov. 2020: [[Thierry Schuman]]
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Koplescht ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Kierch Briddel|D'Kierch um Briddel]]
* [[Nikloskierch zu Koplescht|Kierch vu Koplescht]]

== Literatur ==
*[[Lex Jacoby|Jacoby, Lex]]: ''Das Herz von Kopstal'', in: Musek Koplescht-Briddel: 100 Joer: 1904 - 2004. - Kopstal-Bridel: Fanfare ; [2005]. - P. 65-80, ill.
*Hermann Berg ([[Wilhelm Weis]]): ''Briefe eines Hinterwäldlers.'' (St. Paulus-Druckrei, Luxemburg)
* ''[[Koplescht – fréier an hott (Zäitschrëft)|Koplescht – fréier an hott]]''

== Kuckt och ==
* [[Nikloskierch zu Koplescht|Kopleschter Kierch]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kopstal.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Koplescht]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/kopstal D'Gemeng Koplescht op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Koplescht]]
[[Kategorie:Gemeng Koplescht| ]]</text>
      <sha1>dgxwcnktnvdage31kx877wx4synr1q4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686498</id>
      <parentid>2686380</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6910" sha1="dawzf4ik8vlva9tmkdu7sjiwbnroubr" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Bild = Kopstal, het gemeentehuis foto2 2014-06-14 15.31.jpg
 | Bildtext = d'Gemengenhaus vu Koplescht
 | Numm (Franséisch) = Kopstal 
 | Numm (Däitsch) = Kopstal
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Capellen}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Koplescht}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|39|51|N|6|4|19|O}} 
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Koplescht läit am [[Kanton Capellen]]. Si mécht d'Grenz zu [[Gemeng Kielen|Kielen]] am Norden a Westen, zu [[Steesel]] a [[Walfer]] am Osten, zu der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] a [[Stroossen]] am Süden. D'Uertschaft Koplescht läit un der [[Mamer (Baach)|Mamer]].
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Koplescht
 | nord = 
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Steesel|Steesel]]
 | sud-est= [[Gemeng Walfer|Walfer]]
 | sud= [[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Stroossen|Stroossen]]
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Kielen|Kielen]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Briddel]]
* [[Koplescht]]

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
* [[Biergerkräiz]]
* [[Kalscheier]]
* [[Roudenhaff (Koplescht)|Roudenhaff]]

== Geschicht == 
{{Intro Gemeng}}

D'Gemeng ass awer Enn 1823 schonn nees opgeléist an an d'[[Gemeng Kielen]] integréiert ginn{{Quell?}}.

Mam Gesetz vum 22. Februar 1853 gouf eng nei Gemeng Koplescht gegrënnt, andeems follgend Deeler vun de Gemenge Kielen a Steesel ofgetrennt goufe fir déi nei Gemeng Koplescht ze bilden: d'[[Kadastersektioun|Sektioun]] Koplescht mat den Häff vum [[Briddel]], ''Kalscheier'', ''Rodenhaff'', ''Steimeshaff'', ''Altenhof'', ''Janshaff'' et ''Gipsmillen''.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1853/02/22/n1|Titel=Loi du 22 février 1853, qui érige une nouvelle commune sous le nom de Kopstal|Gekuckt=11.07.2026|Datum=22.02.1853|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Koplescht gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

===Zesummesetzung=== 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! ÄE !! BL !! BfB
|- 
| 1999 || 2 || 4 || 1 || 4 || - || -
|- 
| 2005 || 2 || 3 || 2 || 4 || - || -
|- 
| 2011 || '''3''' || 3 || 2 || '''3'''|| - || -
|- 
| 2017 ||''' 4''' || '''3''' || - || 4 ||- || -
|- 
| 2023 || '''4'''|| '''2'''|| - || 2 || 3 || 0
|} 
{{small|* ÄE: Är Equipe; BL: Biergerlëscht; BfB: Bierger fir Bierger&lt;br&gt; Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
* 1808 – 1822: [[Martin Weiss]]&lt;ref&gt;Quell: Koplescht – fréier an hott.&lt;/ref&gt;
* 1822 – 1823: [[Guillaume Stolz]]&lt;ref name=LW71&gt;[https://persist.lu/ark:70795/t4903bhjp/pages/4/articles/DIVL404 Neue Straßennamen in der Gemeinde Kopstal-Bridel.] In: Luxemburger Wort, 124. Jg., n° 360/361 (27.12.1971), p. 4 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
*1823 – ?: ...
* 1853 –  ?: [[Wilibrord Steinmetz]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 5 août 1853, N°510, portant nomination de deux bourgmestres. am [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1853/0061/a061.pdf Memorial N°61 vum 18. August 1853]&lt;/ref&gt;
* ...
* 1873 – 1912: [[Nicolas Goedert]]&lt;ref&gt;Opschrëft op sengem Graf zu Koplescht&lt;/ref&gt;
* ? – 1918: [[Mathias Perrang]]&lt;ref name=rip&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qf2fnp/pages/2/articles/DTL134 Avis Mort. 3 Page 2.] In: Luxemburger Wort, 1918. Jg., nº 57 (26.02.1918), p. 2 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1918 – ?: [[Henri Hemes]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/nwgqr17t3q/pages/5/articles/DIVL316 Avis. — Administration communale.] In: Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg = Memorial des Großherzogtums Luxemburg, nº 58 (22.09.1918), p. 1133 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1926 – 1931: [[Michel Kieffer]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/g7t2vzpf9k/pages/2/articles/DIVL111 Avis. — Administrations communales]. In: Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg = Memorial des Großherzogtums Luxemburg, nº 42 (23.09.1926), p. 782 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/53c8k6/pages/2/articles/DTL88 Administration communale.] In: L'indépendance luxembourgeoise, 61. Jg., nº 149 (29.05.1931), p. 2 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1931 –  1952: [[Paul Binsfeld]]&lt;ref name=LW71/&gt;
*...
* 1954 – 1981: [[Robert Bintener]]&lt;ref&gt;Doudesannonce am [[Luxemburger Wort]] vum 29. Mäerz 2012&lt;/ref&gt;
* 1981 – 1987: Jean Ewen
* 1988 – 2005: [[Josette Steichen-Rausch]]
* 2005 – 2010: [[Guy Linster]]
* 2010 – 2017: [[Romain Adam]]
* 2017 – 2020: [[Carlo Schmit]]
* zanter Nov. 2020: [[Thierry Schuman]]
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Koplescht ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Kierch Briddel|D'Kierch um Briddel]]
* [[Nikloskierch zu Koplescht|Kierch vu Koplescht]]

== Literatur ==
*[[Lex Jacoby|Jacoby, Lex]]: ''Das Herz von Kopstal'', in: Musek Koplescht-Briddel: 100 Joer: 1904 - 2004. - Kopstal-Bridel: Fanfare ; [2005]. - P. 65-80, ill.
*Hermann Berg ([[Wilhelm Weis]]): ''Briefe eines Hinterwäldlers.'' (St. Paulus-Druckrei, Luxemburg)
* ''[[Koplescht – fréier an hott (Zäitschrëft)|Koplescht – fréier an hott]]''

== Kuckt och ==
* [[Nikloskierch zu Koplescht|Kopleschter Kierch]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kopstal.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Koplescht]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/kopstal D'Gemeng Koplescht op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Koplescht]]
[[Kategorie:Gemeng Koplescht| ]]</text>
      <sha1>dawzf4ik8vlva9tmkdu7sjiwbnroubr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Mamer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72831</id>
    <revision>
      <id>2686420</id>
      <parentid>2685292</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9866" sha1="8y1wm1afo0tcj9m0rofjx4gk1ukf4up" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mamer 
 | Numm (Däitsch)  = Mamer
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Mamer}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|37|42|N|06|01|34|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Mamer läit westlech am Lëtzebuerger Land am [[Kanton Capellen]]. Ronderëm leien Gemenge [[Gemeng Käerch|Käerch]] a [[Gemeng Kielen|Kielen]] am Norden, [[Stroossen]] am Osten, [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] an [[Gemeng Dippech|Dippech]] am Süden, [[Gemeng Garnech|Garnech]] a [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] am Westen. D'Uertschaft Mamer läit un der [[Mamer (Baach)|Mamer]].

Duerch Mamer leeft d'[[Nationalstrooss 6|Nationalstrooss N6]] déi op hirer ganzer Längt zu der [[Voie de la Liberté]] gehéiert.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Mamer
 | nord = [[Gemeng Kielen|Kielen]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Stroossen|Stroossen]]
 | sud-est= [[Gemeng Bartreng|Bartreng]]
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Dippech|Dippech]]
 | ouest =  [[Gemeng Garnech|Garnech]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Käerch|Käerch]]&lt;br&gt;[[Gemeng Stengefort|Stengefort]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Capellen]] (oder '''Cap''')
* [[Mamer]]
* [[Holzem]]

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Birendall]]
* [[Capellen-Gare]]
* [[Gaaschtmillen]]
* [[Holzemer Millen]]
* [[Neimaxmillen]]
* [[Neimillen]]
* [[Pafebruch]]
* [[Thillsmillen]]
* [[Wëlzermillen]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
Mamer gëtt an engem Schenkungsakt vum [[8. Abrëll]] [[960]], an deem d'Gräfin Liutgardis d'Uertschaft ''Mam''bra, déi si vun hiren Eltere Wigerich a Kunigunde geierft hat, un d'[[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun Tréier verschenkt, fir d'éischt schrëftlech ernimmt.

{{Intro Gemeng}}

De 14. November 1980 goufen d'Limitte vun de [[Gemeng Kielen|Gemenge Kielen]] a Mamer ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1980/11/14/n1|Titel=Loi du 14 novembre 1980 portant changement des limites entre les communes de Mamer et de Kehlen|Gekuckt=11.07.2026|Datum=14.11.1980|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mamer luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''d'azur à la façade de temple antique à quatre colonnes d'or, au chef du même chargé d'une roue d'azur entre deux crampons de gueule''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[27. August]] [[1979]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[12. Oktober]] [[1979]] - Mémorial B 1979, Säit 1030 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1979}}&lt;br&gt;D'Haaptfaarwe sinn aus dem Wope vun den Häre vu Miersch (Gold mat blo gesträift), den Tempel ass dra fir drun z'erënneren datt an der Réimerzäit e grousst Duerf do stoung, vun deem Iwwerreschter fonnt gi sinn, d'Rad kënnt aus dem Wope vun der bekannter humanistescher Famill Mameranus déi vu Mamer war, déi zwéi rout Kreep kommen aus dem Wope vun der aristokratescher Famill, déi och den Numm Mamer hat.
|}

[[Fichier:Hames Albert Monument Mamer 2008.jpg|thumb|Monument fir d'Affer vum [[Zweete Weltkrich]], realiséiert op Basis vun enger [[Maquette]] vum [[Albert Hames]] ([[1910]]-[[1989]])|260x260px]]

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Mamer gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. Zanter de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] vun 2023 setzt e sech aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen; virdru waren et der nëmmen 13&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2022/11/23/a582/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 23 novembre 2022 portant fixation du nombre des conseillers communaux à attribuer à chaque commune|Gekuckt=06.12.2022|Datum=23.11.2022|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Well op den 30. September 2022 méi ewéi 10.000 Leit an der Gemeng ugemellt waren, ass d'Zuel vun de Schäffen no de Gemengewale vum 11. Juni 2023 vun zwéin op dräi eropgesat ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/2023/06/21/a326/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 21 juin 2023 portant fixation du nombre des échevins de la commune de Mamer à trois|Gekuckt=28.06.2023|Datum=21.06.2023|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 4 || 4 || 2 || 3
|- 
| 2005 || 6 || 2 || 2 || 3
|- 
| 2011 || '''6''' || 1 || 3 || '''3'''
|- 
| 2017 || '''6''' || 1 || 3 || '''3'''
|- 
| 2023 || '''7''' || 2 || 3 || '''3'''
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu /elections.lu}}

=== Buergermeeschtere vu Mamer ===
{{Div col|cols=3}}
* Jean-Baptiste Kayl (1844-1848)&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* Nicolas Bornong (1852-1870)
* J.B. Risch (1870-1873)
* Jean Schmit (1873-1879)
* [[Jean Wester]] vu Mamer (1879-1897)
* [[Henri Funck]] vu Capellen (1897-1906)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl? action=fv&amp;sid=luxbio&amp;vol=11&amp;page=219&amp;zoom=3|Titel=Funck|Gekuckt=2026-02-24|Wierk=Biographie nationale du pays de Luxembourg : Fascicule 11 - page 219|Editeur=luxemburgensia.bnl.lu|Säiten=Säit 219|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
* [[Charles Risch]] vu Capellen (1912-1919)
* [[Jean Schneider]] vu Mamer (1919-1929)
* [[Jean-Pierre Wilhelm]] vu Mamer (1929-1956)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=04.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* [[Jean Marx]] vu Mamer (1956-1968)
* [[François Trausch]] vu Mamer (1968-1975)
* [[René Federspiel]] vu Mamer (1976-1981)
* [[Josy Konz]] vu Mamer (1982-1992)
* [[Henri Hosch]] vu Capellen (1993-1999)
* [[Gilles Roth]] vu Mamer (2000-2023)
* [[Luc Feller]] vu Mamer (2023-)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Mamer ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:MamerThermen01.jpg|thumb|Déi restauréiert réimesch Thermen zu Mamer. Hannen am Bild: d'Mamer.]]
*Réimesch Thermen
[[1972]] goufe bei archeologeschen Ausgruewungen zu Mamer no beim [[Tossebierg]] Iwwerreschter vun ë.&amp;nbsp;a. [[Thermen]] aus der [[Réimescht Räich|réimescher]] Zäit entdeckt.

{{Méi Info 1|Réimesch Thermen zu Mamer}}

*[[Capellen#Réimeschen Zillenuewen|Réimeschen Zillenuewen zu Capellen]]

== Fräizäit zu Mamer ==
An der Gemeng Mamer an an der noer Ëmgéigend gëtt et en Netz vun Trëppelpied dat eng Totallängt vun 41 Kilometer huet. Nieft dem ''Circuit autopédestre'' am [[Juckelsbësch]] deen 9 Kilometer laang ass, sinn déi aner 6 gezeechent Pied tëscht 3,7 a 6,3&amp;nbsp;km laang. Eng Kaart mat den Trëppelpied kann een op der Mamer Gemeng gratis kréien.

== Jumelage ==
* Mamer ass zanter 1976 jumeléiert mat der [[Frankräich|franséischer]] Gemeng [[Dangé-Saint-Romain]].

== Bekannt Leit aus der Gemeng Mamer==
{{Div col|cols=3}}
* [[Josy Barthel]], Sportler a Politiker
* [[Josy Braun]], Schrëftsteller
* [[Nicolas Flener]], Lokalhistoriker
* [[Nicolas Frantz]], Vëlossportler
* [[Jean-Claude Juncker]], Politiker
* [[Henri Kirpach]], Politiker
* [[Carlo Losch]], Moler an Auteur
* [[Nicolaus Mameranus]]
* [[Ody Roos]], Filmregisseur a Filmproduzent
* [[Mars Schmit]], Moler
* [[Hary Trauffler]], Editeur
* [[Henri Losch]], Schrëftsteller a Schauspiller
{{Div col end}}

[[Fichier:Mamer Altersheim.jpg|thumb|500px|Mamer Altersheem]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
*[[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
*[[Pompjeeë Gemeng Mamer]]
*[[Kierch Mamer]]
*[[F.C. Mamer 32]]
*[[Lycée Josy-Barthel Mamer]]
*[[Mamer velo]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mamer.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Mamer]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/mamer D'Gemeng Mamer op der Websäit vum Syvicol]
* [http://cisma.lu/ Centre d'Incendie et de Secours Mamer]
* [http://www.mamerwiselen.lu/ MAMER WISELEN Scouten a Guiden] [[Fédération nationale des éclaireurs et éclaireuses du Luxembourg|FNEL]]
* [http://www.hgm.lu/ Harmonie Gemeng Mamer]
* [http://www.ljbm.lu/ Lycée Josy-Barthel Mamer]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Mamer]]
[[Kategorie:Gemeng Mamer| ]]</text>
      <sha1>8y1wm1afo0tcj9m0rofjx4gk1ukf4up</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686521</id>
      <parentid>2686420</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9856" sha1="gyb7jtx1w4qucqegof4fb2uwwnyju6v" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mamer 
 | Numm (Däitsch)  = Mamer
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Mamer}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|37|42|N|06|01|34|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Mamer läit westlech am Lëtzebuerger Land am [[Kanton Capellen]]. Ronderëm leien Gemenge [[Gemeng Käerch|Käerch]] a [[Gemeng Kielen|Kielen]] am Norden, [[Stroossen]] am Osten, [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] an [[Gemeng Dippech|Dippech]] am Süden, [[Gemeng Garnech|Garnech]] a [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] am Westen. D'Uertschaft Mamer läit un der [[Mamer (Baach)|Mamer]].

Duerch Mamer leeft d'[[Nationalstrooss 6|Nationalstrooss N6]] déi op hirer ganzer Längt zu der [[Voie de la Liberté]] gehéiert.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Mamer
 | nord = [[Gemeng Kielen|Kielen]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Stroossen|Stroossen]]
 | sud-est= [[Gemeng Bartreng|Bartreng]]
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Dippech|Dippech]]
 | ouest =  [[Gemeng Garnech|Garnech]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Käerch|Käerch]]&lt;br&gt;[[Gemeng Stengefort|Stengefort]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Capellen]] (oder '''Cap''')
* [[Mamer]]
* [[Holzem]]

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Birendall]]
* [[Capellen-Gare]]
* [[Gaaschtmillen]]
* [[Holzemer Millen]]
* [[Neimaxmillen]]
* [[Neimillen]]
* [[Pafebruch]]
* [[Thillsmillen]]
* [[Wëlzermillen]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
Mamer gëtt an engem Schenkungsakt vum [[8. Abrëll]] [[960]], an deem d'Gräfin Liutgardis d'Uertschaft ''Mam''bra, déi si vun hiren Eltere Wigerich a Kunigunde geierft hat, un d'[[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun Tréier verschenkt, fir d'éischt schrëftlech ernimmt.

{{Intro Gemeng}}

De 14. November 1980 goufen d'Limitte vun de [[Gemeng Kielen|Gemenge Kielen]] a Mamer ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1980/11/14/n1|Titel=Loi du 14 novembre 1980 portant changement des limites entre les communes de Mamer et de Kehlen|Gekuckt=11.07.2026|Datum=14.11.1980|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mamer luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''d'azur à la façade de temple antique à quatre colonnes d'or, au chef du même chargé d'une roue d'azur entre deux crampons de gueule''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[27. August]] [[1979]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[12. Oktober]] [[1979]] - Mémorial B 1979, Säit 1030 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1979}}&lt;br&gt;D'Haaptfaarwe sinn aus dem Wope vun den Häre vu Miersch (Gold mat blo gesträift), den Tempel ass dra fir drun z'erënneren datt an der Réimerzäit e grousst Duerf do stoung, vun deem Iwwerreschter fonnt gi sinn, d'Rad kënnt aus dem Wope vun der bekannter humanistescher Famill Mameranus déi vu Mamer war, déi zwéi rout Kreep kommen aus dem Wope vun der aristokratescher Famill, déi och den Numm Mamer hat.
|}

[[Fichier:Hames Albert Monument Mamer 2008.jpg|thumb|Monument fir d'Affer vum [[Zweete Weltkrich]], realiséiert op Basis vun enger [[Maquette]] vum [[Albert Hames]] ([[1910]]-[[1989]])|260x260px]]

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Mamer gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. Zanter de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] vun 2023 setzt e sech aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen; virdru waren et der nëmmen 13&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2022/11/23/a582/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 23 novembre 2022 portant fixation du nombre des conseillers communaux à attribuer à chaque commune|Gekuckt=06.12.2022|Datum=23.11.2022|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Well op den 30. September 2022 méi ewéi 10.000 Leit an der Gemeng ugemellt waren, ass d'Zuel vun de Schäffen no de Gemengewale vum 11. Juni 2023 vun zwéin op dräi eropgesat ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/2023/06/21/a326/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 21 juin 2023 portant fixation du nombre des échevins de la commune de Mamer à trois|Gekuckt=28.06.2023|Datum=21.06.2023|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 4 || 4 || 2 || 3
|- 
| 2005 || 6 || 2 || 2 || 3
|- 
| 2011 || '''6''' || 1 || 3 || '''3'''
|- 
| 2017 || '''6''' || 1 || 3 || '''3'''
|- 
| 2023 || '''7''' || 2 || 3 || '''3'''
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu /elections.lu}}

=== Buergermeeschtere vu Mamer ===
{{Div col|cols=3}}
* Jean-Baptiste Kayl (1844-1848)&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* Nicolas Bornong (1852-1870)
* J.B. Risch (1870-1873)
* Jean Schmit (1873-1879)
* [[Jean Wester]] vu Mamer (1879-1897)
* [[Henri Funck]] vu Capellen (1897-1906)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl? action=fv&amp;sid=luxbio&amp;vol=11&amp;page=219&amp;zoom=3|Titel=Funck|Gekuckt=2026-02-24|Wierk=Biographie nationale du pays de Luxembourg : Fascicule 11 - page 219|Editeur=luxemburgensia.bnl.lu|Säiten=Säit 219|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
* [[Charles Risch]] vu Capellen (1912-1919)
* [[Jean Schneider]] vu Mamer (1919-1929)
* [[Jean-Pierre Wilhelm]] vu Mamer (1929-1956)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=04.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* [[Jean Marx]] vu Mamer (1956-1968)
* [[François Trausch]] vu Mamer (1968-1975)
* [[René Federspiel]] vu Mamer (1976-1981)
* [[Josy Konz]] vu Mamer (1982-1992)
* [[Henri Hosch]] vu Capellen (1993-1999)
* [[Gilles Roth]] vu Mamer (2000-2023)
* [[Luc Feller]] vu Mamer (2023-)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Mamer ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:MamerThermen01.jpg|thumb|Déi restauréiert réimesch Thermen zu Mamer. Hannen am Bild: d'Mamer.]]
*Réimesch Thermen
[[1972]] goufe bei archeologeschen Ausgruewungen zu Mamer no beim [[Tossebierg]] Iwwerreschter vun ë.&amp;nbsp;a. [[Thermen]] aus der [[Réimescht Räich|réimescher]] Zäit entdeckt.

{{Méi Info 1|Réimesch Thermen zu Mamer}}

*[[Capellen#Réimeschen Zillenuewen|Réimeschen Zillenuewen zu Capellen]]

== Fräizäit zu Mamer ==
An der Gemeng Mamer an an der noer Ëmgéigend gëtt et en Netz vun Trëppelpied dat eng Totallängt vun 41 Kilometer huet. Nieft dem ''Circuit autopédestre'' am [[Juckelsbësch]] deen 9 Kilometer laang ass, sinn déi aner 6 gezeechent Pied tëscht 3,7 a 6,3&amp;nbsp;km laang. Eng Kaart mat den Trëppelpied kann een op der Mamer Gemeng gratis kréien.

== Jumelage ==
* Mamer ass zanter 1976 jumeléiert mat der [[Frankräich|franséischer]] Gemeng [[Dangé-Saint-Romain]].

== Bekannt Leit aus der Gemeng Mamer==
{{Div col|cols=3}}
* [[Josy Barthel]], Sportler a Politiker
* [[Josy Braun]], Schrëftsteller
* [[Nicolas Flener]], Lokalhistoriker
* [[Nicolas Frantz]], Vëlossportler
* [[Jean-Claude Juncker]], Politiker
* [[Henri Kirpach]], Politiker
* [[Carlo Losch]], Moler an Auteur
* [[Nicolaus Mameranus]]
* [[Ody Roos]], Filmregisseur a Filmproduzent
* [[Mars Schmit]], Moler
* [[Hary Trauffler]], Editeur
* [[Henri Losch]], Schrëftsteller a Schauspiller
{{Div col end}}

[[Fichier:Mamer Altersheim.jpg|thumb|500px|Mamer Altersheem]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
*[[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
*[[Pompjeeë Gemeng Mamer]]
*[[Kierch Mamer]]
*[[F.C. Mamer 32]]
*[[Lycée Josy-Barthel Mamer]]
*[[Mamer velo]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mamer.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Mamer]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/mamer D'Gemeng Mamer op der Websäit vum Syvicol]
* [http://cisma.lu/ Centre d'Incendie et de Secours Mamer]
* [http://www.mamerwiselen.lu/ MAMER WISELEN Scouten a Guiden] [[Fédération nationale des éclaireurs et éclaireuses du Luxembourg|FNEL]]
* [http://www.hgm.lu/ Harmonie Gemeng Mamer]
* [http://www.ljbm.lu/ Lycée Josy-Barthel Mamer]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Mamer]]
[[Kategorie:Gemeng Mamer| ]]</text>
      <sha1>gyb7jtx1w4qucqegof4fb2uwwnyju6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Lenneng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72851</id>
    <revision>
      <id>2686413</id>
      <parentid>2685272</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3924" sha1="duyftncup4297t81jzsvs1ktuwg0kdq" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Lenningen 
 | Numm (Däitsch)  = Lenningen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Lenneng}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|36||N|6|22||O}}
}}
[[Fichier:Lenningen (L).jpg|thumb|260px|„Basilika“ vu Lenneng]]
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réimech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Lenneng
 | nord = [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Wuermer|Wuermer]]
 | sud-est= [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemens]]
 | sud= [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Conter|Conter]]
 | ouest =  [[Gemeng Schëtter|Schëtter]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Kanech]]
* [[Lenneng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
*[[Ënnescht Millen (Lenneng)|Ënnescht Millen]]
*[[Hakenhaff]]
*[[Hellgewiss]]
*[[Kaffishaff]]
*[[Scheierhaff (Kanech)|Scheierhaff]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lenningen luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''écartelé d'or et d'argent à la croix de gueules brochant, cantonnée des pièces d'une croix ancrée déjointe du même''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[5. Oktober]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[10. Oktober]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 842 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1988}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1843 - 1849: M. Erpelding&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z8gnb0/pages/1/articles/DTL62 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 81, Drittes Blatt (07.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1854: M. Dondelinger
* 1854 - 1873: M. Erpelding
* 1873 - 1880: [[Théodore Linden]]
* 1880 - 1888: J. Th. Gaasch
* 1888 - 1900: J. Koppes
* 1900 - 1909: J. Th. Gaasch
* 1909 - 1915: J. Rauen&lt;ref name=BMs/&gt;&lt;ref name=BMs2&gt;[https://persist.lu/ark:70795/c3fjgf/pages/2/articles/DTL53 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 87, Erstes Blatt (14.04.1934), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1915 - 1928: Michel Dondelinger
* 1928 - [≥1934]: Michel Ehlinger&lt;ref name=BMs2/&gt;
* ...
* ... - 2022: [[Arnold Rippinger]]
* zanter 2022: [[Tim Karius]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Lenneng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SIAER]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckeswäertes ==
*[[Basilika Lenneng|D'Basilika vu Lenneng]]
*[[Eech zu Lenneng|Bemierkenswäert Eech am Branebësch]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.lenningen.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Lenneng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/remich/lenningen D'Gemeng Lenneng op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réimech}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Lenneng]]
[[Kategorie:Gemeng Lenneng| ]]</text>
      <sha1>duyftncup4297t81jzsvs1ktuwg0kdq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686500</id>
      <parentid>2686413</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3914" sha1="klzwugw3fip517lbyh5uqv8l7fxni2i" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Lenningen 
 | Numm (Däitsch)  = Lenningen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Lenneng}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|36||N|6|22||O}}
}}
[[Fichier:Lenningen (L).jpg|thumb|260px|„Basilika“ vu Lenneng]]
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réimech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Lenneng
 | nord = [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Wuermer|Wuermer]]
 | sud-est= [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemens]]
 | sud= [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Conter|Conter]]
 | ouest =  [[Gemeng Schëtter|Schëtter]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Kanech]]
* [[Lenneng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
*[[Ënnescht Millen (Lenneng)|Ënnescht Millen]]
*[[Hakenhaff]]
*[[Hellgewiss]]
*[[Kaffishaff]]
*[[Scheierhaff (Kanech)|Scheierhaff]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lenningen luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''écartelé d'or et d'argent à la croix de gueules brochant, cantonnée des pièces d'une croix ancrée déjointe du même''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[5. Oktober]] [[1988]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[10. Oktober]] [[1988]] - Mémorial B 1988, Säit 842 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1988}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1843 - 1849: M. Erpelding&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z8gnb0/pages/1/articles/DTL62 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 81, Drittes Blatt (07.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1854: M. Dondelinger
* 1854 - 1873: M. Erpelding
* 1873 - 1880: [[Théodore Linden]]
* 1880 - 1888: J. Th. Gaasch
* 1888 - 1900: J. Koppes
* 1900 - 1909: J. Th. Gaasch
* 1909 - 1915: J. Rauen&lt;ref name=BMs/&gt;&lt;ref name=BMs2&gt;[https://persist.lu/ark:70795/c3fjgf/pages/2/articles/DTL53 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 87, Erstes Blatt (14.04.1934), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1915 - 1928: Michel Dondelinger
* 1928 - [≥1934]: Michel Ehlinger&lt;ref name=BMs2/&gt;
* ...
* ... - 2022: [[Arnold Rippinger]]
* zanter 2022: [[Tim Karius]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Lenneng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SIAER]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckeswäertes ==
*[[Basilika Lenneng|D'Basilika vu Lenneng]]
*[[Eech zu Lenneng|Bemierkenswäert Eech am Branebësch]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.lenningen.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Lenneng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/remich/lenningen D'Gemeng Lenneng op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réimech}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Lenneng]]
[[Kategorie:Gemeng Lenneng| ]]</text>
      <sha1>klzwugw3fip517lbyh5uqv8l7fxni2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Munneref</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72852</id>
    <revision>
      <id>2686424</id>
      <parentid>2685434</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6864" sha1="9cpsaq5yebqat9cup1ctjzovu73hhqx" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mondorf-les-Bains 
 | Numm (Däitsch)  = Bad Mondorf
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Munneref}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|30|25|N|06|16|50|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réimech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
Munneref läit am [[Kanton Réimech]] am Südoste vu Lëtzebuerg, am Dall vun der [[Gander]] an op der Grenz mat [[Frankräich]].

===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Munneref
 | nord = [[Gemeng Duelem|Duelem]]
 | nord-est = 
 | est = [[Gemeng Schengen|Schengen]]
 | sud-est = 
 | sud = {{FRA-f}} [[Mondorff]] - [[Puttelange-lès-Thionville|Pëttleng]]
 | sud-ouest = 
 | ouest = [[Gemeng Duelem|Duelem]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Duelem|Duelem]]
 }}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Altwis]]
* [[Elleng]]
* [[Munneref]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Bréim (Munneref)|Bréim]]
* [[Ellenger Gare]]
* [[Heinrichsmillen]]
* [[Kaaschtelmillen]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mondorf les bains luxbrg.png|100px]] 
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''D'or au sautoir de gueules cantonné de quatre quintefeuilles de gueules, feuillées et boutonnées de sinople.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[3. Abrëll]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Juni]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 866 - Projet: Conseil communal 1980}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Munneref gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

De Schäfferot gouf vun 2011 bis 2023 vun enger DP-déi-Gréng-Majoritéit gedroen.

De Schäfferot gëtt zanter 2023 nëmme nach vun der DP gedroen.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 3 || 6 || - || 2
|- 
| 2005 || 3 || 5 || - || 3
|- 
| 2011 || 4 || '''5''' || '''1''' || 1
|- 
| 2017 || 3 || '''6''' || '''1''' || 1
|- 
| 2023 || 2 || '''7''' || 1 || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu}}

[[Fichier:Mondorf-les-Bains church.jpg|thumb|Kierch vu Munneref]]
[[Fichier:SynaMun1.JPG|thumb|Synagog vu Munneref]]

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
* Jean Berger (1797)
* Dominique Thirya (1.03.1797)
* Grégoire Defer (1.03.1798)
* Nicolas Riever (20.04.1798)
* J. Bapt. Dreis (21.03.1799)
* Hubert B. Ant. Toussaint (18.08.1800)
* Dominique Thirya (22.11.1800)
* Pierre F. Xav. Fortuner (21.05.1801)
* Pierre Schmit (25.12.1806)
* Nicolas Ronck (15.03.1807)
* Pierre F. Xav. Fortuner (15.08.1807)
* Mathias Diederrich (1.01.1808)
* Nicolas Nennig (1.01.1813)
* Jacques Conrath (30.07.1821)
* J. Bapt. Philippe (1.08.1822)
* Mathias Diederrich (1.09.1825)
* [[Jean-Pierre Ledure]] (1.11.1830)
* J. Bapt. Keucker (1.09.1839)
* J. P. Ledure (1.02.1844)
* J. Diederich (8.02.1849)
* Jacques Marx (1.02.1888)
* [[Alphonse Majerus (Nottär)|Alphonse Majerus]] (1.01.1897)
* [[Jacques Marx]] (1.01.1903)
* [[Ferd Schuman]] (1.01.1915)
* [[Adolphe Klein]] (1.01.1925)
* [[Jean Linster]] (1.01.1946 - 13.12.1968)
* [[Marcel Steffen]] (25.02.1969 - 1974)
* [[Victor Schadeck]] (30.07.1974 - 31.12.1987)
* [[Roby Schmit|Robert (dit Roby) Schmit]] (1.01.1988 - 31.12.1993)
* [[Roland Delles]] (1.01.1994 - 10.01.1996)
* [[Maggy Nagel]] (12.02.1996 - 4.12.2013)&lt;ref&gt;Mémorial B N° 33 vun 1996 Säit 584&lt;/ref&gt;
* [[Lex Delles]] (17.01.2014 - 5.12.2018)
* [[Steve Reckel]] (zanter 21.12.2018)
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Munneref am Park.JPG|thumb|150px|upright|Zu Munneref am Park]]
{{Div col|cols=2}}
* D'[[Thermalbad Munneref|Thermalbad]]
* De [[Casino 2000|Casino]]
* D'[[Synagog Munneref|Synagog]]
* D'Monument fir de [[John Grün]]
* De [[D'Maus Ketti|Maus-Ketti]]-Sprangbur vum [[Wil Lofy]]
* Bemierkenswäert Beem:
**[[Park vum Hotel Grand Chef zu Munneref|Zwéi Ginkgoen an eng Platan am Park vum Hôtel du Grand-Chef]]
**[[Allee zu Munneref|Birebeemallee vu Munneref op Éimereng]]
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Munneref ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=4}}
* [[Syndicat des eaux du Sud-Est|SESE]]
* [[SIAER]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Jumelagen ==
{{Div col|cols=3}}
*{{DEU-f}} [[Bad Homburg vor der Höhe]]
*{{FRA-f}} [[Cabourg]]
*{{flagicon|CHE}} [[Chur]]
*{{AUT-f}} [[Mayrhofen]]
*{{ITA-f}} [[Terracina]]
*{{PRT-f}} [[Vale de Cambra]]
{{Div col end}}

== Literatur ==
* [[Fernand Bosseler|Bosseler, Fernand]], 1979. ''Bad Mondorf durch die Geschichte''. Heimat und Mission Jg. 53 (1979) n° 1/2: 21-22. Clairefontaine (B).
* [[Martin Gerges|Gerges, Martin]] (éd.), 1997. ''Mondorf, son passé, son présent, son avenir''. Mondorf le Domaine thermal et les éditions Les publications mosellanes. 614 p.&amp;nbsp;Imprimerie Victor Buck. ISBN 2-919975-06-4.
* [[Lé Tanson|Tanson, Lé]], 1981. ''Chronik der &quot;Stadt&quot; und Gemeinde Bad Mondorf''. Éd.: Administration communale de Mondorf-les-Bains. 414 p.
&lt;!-- Mondorf les bains 1920-1970 - Festivités du 50naire de la fanfare. Sans pag. Imprimerie Neyval, Remich. --&gt;

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Ashcan]] - d'Gefaangenelager fir d'''Nazibonzen'' um Enn vum Zweete Weltkrich
* [[Munnerefer Dichterdeeg|Munnerëffer Dichterdeeg]]
* [[Hotel Grand-Chef]]
* [[Kierch Munneref]]
* [[Kaaschtel]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mondorf-les-bains.lu Websäit vun der Gemeng Munneref]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/remich/mondorf-les-bains D'Gemeng Munneref op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20050828180342/http://mondorf.info/ De Syndicat d'initiative vu Munneref]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réimech}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Munneref]]
[[Kategorie:Gemeng Munneref| ]]</text>
      <sha1>9cpsaq5yebqat9cup1ctjzovu73hhqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686518</id>
      <parentid>2686424</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6854" sha1="es7caupmttqhp9eze7ekwg7zp925zno" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mondorf-les-Bains 
 | Numm (Däitsch)  = Bad Mondorf
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Munneref}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|30|25|N|06|16|50|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Réimech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
Munneref läit am [[Kanton Réimech]] am Südoste vu Lëtzebuerg, am Dall vun der [[Gander]] an op der Grenz mat [[Frankräich]].

===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Munneref
 | nord = [[Gemeng Duelem|Duelem]]
 | nord-est = 
 | est = [[Gemeng Schengen|Schengen]]
 | sud-est = 
 | sud = {{FRA-f}} [[Mondorff]] - [[Puttelange-lès-Thionville|Pëttleng]]
 | sud-ouest = 
 | ouest = [[Gemeng Duelem|Duelem]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Duelem|Duelem]]
 }}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Altwis]]
* [[Elleng]]
* [[Munneref]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Bréim (Munneref)|Bréim]]
* [[Ellenger Gare]]
* [[Heinrichsmillen]]
* [[Kaaschtelmillen]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mondorf les bains luxbrg.png|100px]] 
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''D'or au sautoir de gueules cantonné de quatre quintefeuilles de gueules, feuillées et boutonnées de sinople.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[3. Abrëll]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Juni]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 866 - Projet: Conseil communal 1980}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Munneref gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

De Schäfferot gouf vun 2011 bis 2023 vun enger DP-déi-Gréng-Majoritéit gedroen.

De Schäfferot gëtt zanter 2023 nëmme nach vun der DP gedroen.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 3 || 6 || - || 2
|- 
| 2005 || 3 || 5 || - || 3
|- 
| 2011 || 4 || '''5''' || '''1''' || 1
|- 
| 2017 || 3 || '''6''' || '''1''' || 1
|- 
| 2023 || 2 || '''7''' || 1 || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu}}

[[Fichier:Mondorf-les-Bains church.jpg|thumb|Kierch vu Munneref]]
[[Fichier:SynaMun1.JPG|thumb|Synagog vu Munneref]]

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
* Jean Berger (1797)
* Dominique Thirya (1.03.1797)
* Grégoire Defer (1.03.1798)
* Nicolas Riever (20.04.1798)
* J. Bapt. Dreis (21.03.1799)
* Hubert B. Ant. Toussaint (18.08.1800)
* Dominique Thirya (22.11.1800)
* Pierre F. Xav. Fortuner (21.05.1801)
* Pierre Schmit (25.12.1806)
* Nicolas Ronck (15.03.1807)
* Pierre F. Xav. Fortuner (15.08.1807)
* Mathias Diederrich (1.01.1808)
* Nicolas Nennig (1.01.1813)
* Jacques Conrath (30.07.1821)
* J. Bapt. Philippe (1.08.1822)
* Mathias Diederrich (1.09.1825)
* [[Jean-Pierre Ledure]] (1.11.1830)
* J. Bapt. Keucker (1.09.1839)
* J. P. Ledure (1.02.1844)
* J. Diederich (8.02.1849)
* Jacques Marx (1.02.1888)
* [[Alphonse Majerus (Nottär)|Alphonse Majerus]] (1.01.1897)
* [[Jacques Marx]] (1.01.1903)
* [[Ferd Schuman]] (1.01.1915)
* [[Adolphe Klein]] (1.01.1925)
* [[Jean Linster]] (1.01.1946 - 13.12.1968)
* [[Marcel Steffen]] (25.02.1969 - 1974)
* [[Victor Schadeck]] (30.07.1974 - 31.12.1987)
* [[Roby Schmit|Robert (dit Roby) Schmit]] (1.01.1988 - 31.12.1993)
* [[Roland Delles]] (1.01.1994 - 10.01.1996)
* [[Maggy Nagel]] (12.02.1996 - 4.12.2013)&lt;ref&gt;Mémorial B N° 33 vun 1996 Säit 584&lt;/ref&gt;
* [[Lex Delles]] (17.01.2014 - 5.12.2018)
* [[Steve Reckel]] (zanter 21.12.2018)
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Munneref am Park.JPG|thumb|150px|upright|Zu Munneref am Park]]
{{Div col|cols=2}}
* D'[[Thermalbad Munneref|Thermalbad]]
* De [[Casino 2000|Casino]]
* D'[[Synagog Munneref|Synagog]]
* D'Monument fir de [[John Grün]]
* De [[D'Maus Ketti|Maus-Ketti]]-Sprangbur vum [[Wil Lofy]]
* Bemierkenswäert Beem:
**[[Park vum Hotel Grand Chef zu Munneref|Zwéi Ginkgoen an eng Platan am Park vum Hôtel du Grand-Chef]]
**[[Allee zu Munneref|Birebeemallee vu Munneref op Éimereng]]
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Munneref ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=4}}
* [[Syndicat des eaux du Sud-Est|SESE]]
* [[SIAER]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Jumelagen ==
{{Div col|cols=3}}
*{{DEU-f}} [[Bad Homburg vor der Höhe]]
*{{FRA-f}} [[Cabourg]]
*{{flagicon|CHE}} [[Chur]]
*{{AUT-f}} [[Mayrhofen]]
*{{ITA-f}} [[Terracina]]
*{{PRT-f}} [[Vale de Cambra]]
{{Div col end}}

== Literatur ==
* [[Fernand Bosseler|Bosseler, Fernand]], 1979. ''Bad Mondorf durch die Geschichte''. Heimat und Mission Jg. 53 (1979) n° 1/2: 21-22. Clairefontaine (B).
* [[Martin Gerges|Gerges, Martin]] (éd.), 1997. ''Mondorf, son passé, son présent, son avenir''. Mondorf le Domaine thermal et les éditions Les publications mosellanes. 614 p.&amp;nbsp;Imprimerie Victor Buck. ISBN 2-919975-06-4.
* [[Lé Tanson|Tanson, Lé]], 1981. ''Chronik der &quot;Stadt&quot; und Gemeinde Bad Mondorf''. Éd.: Administration communale de Mondorf-les-Bains. 414 p.
&lt;!-- Mondorf les bains 1920-1970 - Festivités du 50naire de la fanfare. Sans pag. Imprimerie Neyval, Remich. --&gt;

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Ashcan]] - d'Gefaangenelager fir d'''Nazibonzen'' um Enn vum Zweete Weltkrich
* [[Munnerefer Dichterdeeg|Munnerëffer Dichterdeeg]]
* [[Hotel Grand-Chef]]
* [[Kierch Munneref]]
* [[Kaaschtel]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mondorf-les-bains.lu Websäit vun der Gemeng Munneref]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/remich/mondorf-les-bains D'Gemeng Munneref op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20050828180342/http://mondorf.info/ De Syndicat d'initiative vu Munneref]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réimech}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Munneref]]
[[Kategorie:Gemeng Munneref| ]]</text>
      <sha1>es7caupmttqhp9eze7ekwg7zp925zno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Konsdref</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72924</id>
    <revision>
      <id>2686377</id>
      <parentid>2685251</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8520" sha1="i6sskmksvn3nd62d29qgw822e85lr8g" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Consdorf 
 | Numm (Däitsch) = Konsdorf
 | Kanton = {{Kanton Iechternach}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Konsdref}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|46|48|N|06|20|17|O}}
}}
[[Fichier:Consdorf church.jpg|thumb|upright|D'Kierch vu Konsdref]]
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Iechternach]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Konsdref läit op zirka 350 m am Oste vum Lëtzebuerger Land, am [[Kanton Iechternach]], am Zentrum vun der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]]. Nopeschgemenge si [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] am Norden, [[Gemeng Bech|Bech]] a [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] am Süden, [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] a [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] am Westen an [[Iechternach]] am Osten.

Mam Zil vun enger administrativer Vereinfachung gouf d'Grenz tëscht de Gemenge [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] a Konsdref mam Gesetz vum 27. Juli 2022 ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2022/07/27/a431/jo|Titel=Loi du 27 juillet 2022 portant changement de limites entre la Commune de Berdorf et la Commune de Consdorf|Gekuckt=04.09.2022|Datum=27.07.2022|Wierk=legilux.public.lu|Editeur=Legilux|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. D'Uertschaft [[Kalkesbaach]] déi virdrun um Gebitt vun de zwou Gemeng louch, gehéiert zanterhier ganz zur Gemeng Bäerdref. Duerch den Tosch vun de Parzellen ass d'Fläch vun der Gemeng Konsdref ëm 9,20 Ar méi kleng ginn.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Konsdref
 | nord =  [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]]
 | nord-est = [[Gemeng Iechternach|Iechternach]]
 | est =  
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Bech|Bech]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]
 | ouest =  [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]]
 | nord-ouest =
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Kolwent]]
* [[Konsdref]]
* [[Marscherwald]]
* [[Méchelshaff]]
* [[Präiteler]]
* [[Scheedgen]]
* [[Wuelper]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Alrodeschhaff]]
* [[Créispent]]
* [[Gemener Haff]]
* [[Juckefeld]]
* [[Konsdrëffer Millen]]
* [[Melicksheck]]
* [[Neirodeschhaff]]
* [[Ousterholz]]
* [[Rosswénkel]]
* [[Rosswénkeler Haff]]
* [[Schéissendëmpel]]
* [[Stoppelhaff]]
* [[Theinshaff]]
* [[Wuelper Haff]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
Prehistoresch a réimesch Reschter déi fonnt goufen, loossen drop schléissen, datt Konsdref an engem ale Siidlungsgebitt läit. Konsdref gëtt a verschiddenen Dokumenter aus dem éischte Joerdausend schonn ernimmt: 816 als ''Cunolphi Villa'', 953 als ''Conolfi Villa''. Ëm 1600 fanne mer d'Bezeechnung ''Consturf''.

Konsdref huet zum eelste Besëtz vun der [[Tréier]]er [[Abtei Oeren]] gehéiert a war bis zur [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] Zentrum vun der Oerener Grondherrschaft an dëser Géigend. Kolwent a Marscherwald hunn dogéint der [[Abtei Iechternach|Benediktinerabtei vun Iechternach]] gehéiert&lt;ref name=&quot;:Armorial2&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. …}}&lt;/ref&gt;. 

D'Existenz vun enger Parkierch zu Konsdref ass eréischt 1229 nozeweisen, mä Historiker datéieren den Urspronk vun der Par Konsdref ëm d'Joer 700.

{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms consdorf luxbrg.svg|121x121px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Mémorial B – Recueil de législation,  28. Juli 1986, digitaliséiert op Wikimedia Commons: [[c:File:Mémorial B 1986-07-28 Consdorf.jpg|commons:Mémorial B 1986-07-28 Consdorf.jpg]].&lt;/ref&gt;:
''Parti de gueules et d'or à l'orle brochant de cinq étoiles aboutées, parti d'argent et de sable.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Juli 1986 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. Juli]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 788 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986.}}

D'Haaptemailer vum Wopen, rout a gëllen, erënneren un déi vum Wope vun den Hären vu Beefort (''d'or au chef de gueules chargé d'un lambel à cing pendants d'argent à l'ancienne''); déi fënnef Stäre representéieren déi fënnef Uertschafte vun der Gemeng. Den an zwee gedeelte Stärebord bezitt sech op d'Faarwe vun de Kleeder vun de Benediktiner.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
* 1843 - 1849: R. Schmit&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z8gnb0/pages/1/articles/DTL62 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 81, Drittes Blatt (07.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1854: J. Nockels
* 1854 - 1867: N. Leonardy
* 1867 - 1891: P. Hippert
* 1891 - 1903: M. Wolff
* 1903 - 1904: P. Scharff
* 1904 - 1915: Franz Hippert
* 1915 - 1933: J. Wolff
* 1933 - ? : J. P. Salentiny&lt;ref name=BMs/&gt;
* ...
* ... [[Nicolas Leonardy (Politiker)|Nicolas Leonardy]]
* ... Henri Speicher
* ... Léon Steyer
* ... Gilbert Schmit
* 2007 - 2011: Marcel Bausch
* 2011 - 2017: [[André Poorters]]
* 2017 - 2023: [[Edith Jeitz]]
* zanter 2023: [[Marco Bermes]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B05-bofferding-assermentation-bourgmestre-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=05.07.2023|Datum=05.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
Kuckeswäert ass ënner anerem d'[[Kierch Konsdref|Parkierch]] aus dem [[18. Joerhonnert]] mat hirem [[Gotik|goteschen]] Tuerm aus dem [[12. Joerhonnert|12.]]/[[13. Joerhonnert]] an dem [[Altor]] mat der Bartholomäus-Statu. Konsdref läit an der Klenger Lëtzebuerger Schwäiz, a bitt eng ganz Rei vu schéine Promenaden duerch d'Bëscher, mat villen Aussiichtspunkte mat Vue op de [[Sauer]]dall an de [[Mëllerdall]], an zitt dofir virun allem am Juli/August eng ganz Rëtsch vun Touristen un. D'Géigend zeechent sech besonnesch duerch aussergewéinlech Fielsformatiounen aus, laanscht déi d'Spadséierweeër féieren, wéi z.&amp;nbsp;B. d'&quot;Kuelscheier&quot; oder d'&quot;Goldfralay&quot;.

== Pompjeeën ==
De Konsdrëffer Pompjeescorps besteet aus 40 aktive Pompjeeën am Alter tëscht 16 a 65 Joer.

2012 besteet hire Fuerpark aus 5 Gefierer:
* [[TLF|TLF 2000]]
* [[Dréileeder|DLA (K) 23/12]]
* [[Geschiertransporter]] (GW)
* [[TSF (Pompjeesauto)|TSF]]
* [[Ekippentranporter]] (MTW)

== Persounen aus der Gemeng Konsdref ==
* [[Jean Goedert (Dokter)|Jean Goedert]] (1926-2019), lëtzebuergeschen Dokter a Politiker, gebuer zu Konsdref
* [[Gast Michels]] (1954-2013), lëtzebuergesche Moler
* [[Alphonse Neyens]] (*1886-1971), [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Affekot a Politiker

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Konsdref ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=4}}
* [[SIAEE]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGRE]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[Syndicat Mullerthal]]
{{Div col end}}

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.consdorf.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Konsdref]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/echternach/consdorf D'Gemeng Konsdref op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.campconsdorf.lu/ Syndicat d'Initiative et de Tourisme]
* [http://www.rail.lu/gareconsdorf.html D'Gare vu Konsdref um www.rail.lu]
* [https://web.archive.org/web/20130623063938/http://pgk.lu/ Pompjeen Consdorf]

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Konsdref]]
[[Kategorie:Gemeng Konsdref| ]]</text>
      <sha1>i6sskmksvn3nd62d29qgw822e85lr8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686497</id>
      <parentid>2686377</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8509" sha1="9qfr79ig3fyocoenis7jx4c6asl821a" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Consdorf 
 | Numm (Däitsch) = Konsdorf
 | Kanton = {{Kanton Iechternach}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Konsdref}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|46|48|N|06|20|17|O}}
}}
[[Fichier:Consdorf church.jpg|thumb|upright|D'Kierch vu Konsdref]]
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Iechternach]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Konsdref läit op zirka 350 m am Oste vum Lëtzebuerger Land, am [[Kanton Iechternach]], am Zentrum vun der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]]. Nopeschgemenge si [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] am Norden, [[Gemeng Bech|Bech]] a [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] am Süden, [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] a [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] am Westen an [[Iechternach]] am Osten.

Mam Zil vun enger administrativer Vereinfachung gouf d'Grenz tëscht de Gemenge [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] a Konsdref mam Gesetz vum 27. Juli 2022 ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2022/07/27/a431/jo|Titel=Loi du 27 juillet 2022 portant changement de limites entre la Commune de Berdorf et la Commune de Consdorf|Gekuckt=04.09.2022|Datum=27.07.2022|Wierk=legilux.public.lu|Editeur=Legilux|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. D'Uertschaft [[Kalkesbaach]] déi virdrun um Gebitt vun de zwou Gemeng louch, gehéiert zanterhier ganz zur Gemeng Bäerdref. Duerch den Tosch vun de Parzellen ass d'Fläch vun der Gemeng Konsdref ëm 9,20 Ar méi kleng ginn.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Konsdref
 | nord =  [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]]
 | nord-est = [[Gemeng Iechternach|Iechternach]]
 | est =  
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Bech|Bech]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]
 | ouest =  [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]]
 | nord-ouest =
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Kolwent]]
* [[Konsdref]]
* [[Marscherwald]]
* [[Méchelshaff]]
* [[Präiteler]]
* [[Scheedgen]]
* [[Wuelper]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Alrodeschhaff]]
* [[Créispent]]
* [[Gemener Haff]]
* [[Juckefeld]]
* [[Konsdrëffer Millen]]
* [[Melicksheck]]
* [[Neirodeschhaff]]
* [[Ousterholz]]
* [[Rosswénkel]]
* [[Rosswénkeler Haff]]
* [[Schéissendëmpel]]
* [[Stoppelhaff]]
* [[Theinshaff]]
* [[Wuelper Haff]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
Prehistoresch a réimesch Reschter déi fonnt goufen, loossen drop schléissen, datt Konsdref an engem ale Siidlungsgebitt läit. Konsdref gëtt a verschiddenen Dokumenter aus dem éischte Joerdausend schonn ernimmt: 816 als ''Cunolphi Villa'', 953 als ''Conolfi Villa''. Ëm 1600 fanne mer d'Bezeechnung ''Consturf''.

Konsdref huet zum eelste Besëtz vun der [[Tréier]]er [[Abtei Oeren]] gehéiert a war bis zur [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] Zentrum vun der Oerener Grondherrschaft an dëser Géigend. Kolwent a Marscherwald hunn dogéint der [[Abtei Iechternach|Benediktinerabtei vun Iechternach]] gehéiert&lt;ref name=&quot;:Armorial2&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. …}}&lt;/ref&gt;.

D'Existenz vun enger Parkierch zu Konsdref ass eréischt 1229 nozeweisen, mä Historiker datéieren den Urspronk vun der Par Konsdref ëm d'Joer 700.

{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms consdorf luxbrg.svg|121x121px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Mémorial B – Recueil de législation,  28. Juli 1986, digitaliséiert op Wikimedia Commons: [[c:File:Mémorial B 1986-07-28 Consdorf.jpg|commons:Mémorial B 1986-07-28 Consdorf.jpg]].&lt;/ref&gt;:
''Parti de gueules et d'or à l'orle brochant de cinq étoiles aboutées, parti d'argent et de sable.''

{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Juli 1986 - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[28. Juli]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 788 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1986.}}

D'Haaptemailer vum Wopen, rout a gëllen, erënneren un déi vum Wope vun den Hären vu Beefort (''d'or au chef de gueules chargé d'un lambel à cing pendants d'argent à l'ancienne''); déi fënnef Stäre representéieren déi fënnef Uertschafte vun der Gemeng. Den an zwee gedeelte Stärebord bezitt sech op d'Faarwe vun de Kleeder vun de Benediktiner.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
* 1843 - 1849: R. Schmit&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z8gnb0/pages/1/articles/DTL62 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 81, Drittes Blatt (07.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1854: J. Nockels
* 1854 - 1867: N. Leonardy
* 1867 - 1891: P. Hippert
* 1891 - 1903: M. Wolff
* 1903 - 1904: P. Scharff
* 1904 - 1915: Franz Hippert
* 1915 - 1933: J. Wolff
* 1933 - ? : J. P. Salentiny&lt;ref name=BMs/&gt;
* ...
* ... [[Nicolas Leonardy (Politiker)|Nicolas Leonardy]]
* ... Henri Speicher
* ... Léon Steyer
* ... Gilbert Schmit
* 2007 - 2011: Marcel Bausch
* 2011 - 2017: [[André Poorters]]
* 2017 - 2023: [[Edith Jeitz]]
* zanter 2023: [[Marco Bermes]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B05-bofferding-assermentation-bourgmestre-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=05.07.2023|Datum=05.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
Kuckeswäert ass ënner anerem d'[[Kierch Konsdref|Parkierch]] aus dem [[18. Joerhonnert]] mat hirem [[Gotik|goteschen]] Tuerm aus dem [[12. Joerhonnert|12.]]/[[13. Joerhonnert]] an dem [[Altor]] mat der Bartholomäus-Statu. Konsdref läit an der Klenger Lëtzebuerger Schwäiz, a bitt eng ganz Rei vu schéine Promenaden duerch d'Bëscher, mat villen Aussiichtspunkte mat Vue op de [[Sauer]]dall an de [[Mëllerdall]], an zitt dofir virun allem am Juli/August eng ganz Rëtsch vun Touristen un. D'Géigend zeechent sech besonnesch duerch aussergewéinlech Fielsformatiounen aus, laanscht déi d'Spadséierweeër féieren, wéi z.&amp;nbsp;B. d'&quot;Kuelscheier&quot; oder d'&quot;Goldfralay&quot;.

== Pompjeeën ==
De Konsdrëffer Pompjeescorps besteet aus 40 aktive Pompjeeën am Alter tëscht 16 a 65 Joer.

2012 besteet hire Fuerpark aus 5 Gefierer:
* [[TLF|TLF 2000]]
* [[Dréileeder|DLA (K) 23/12]]
* [[Geschiertransporter]] (GW)
* [[TSF (Pompjeesauto)|TSF]]
* [[Ekippentranporter]] (MTW)

== Persounen aus der Gemeng Konsdref ==
* [[Jean Goedert (Dokter)|Jean Goedert]] (1926-2019), lëtzebuergeschen Dokter a Politiker, gebuer zu Konsdref
* [[Gast Michels]] (1954-2013), lëtzebuergesche Moler
* [[Alphonse Neyens]] (*1886-1971), [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Affekot a Politiker

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Konsdref ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=4}}
* [[SIAEE]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGRE]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[Syndicat Mullerthal]]
{{Div col end}}

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.consdorf.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Konsdref]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/echternach/consdorf D'Gemeng Konsdref op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.campconsdorf.lu/ Syndicat d'Initiative et de Tourisme]
* [http://www.rail.lu/gareconsdorf.html D'Gare vu Konsdref um www.rail.lu]
* [https://web.archive.org/web/20130623063938/http://pgk.lu/ Pompjeen Consdorf]

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Konsdref]]
[[Kategorie:Gemeng Konsdref| ]]</text>
      <sha1>9qfr79ig3fyocoenis7jx4c6asl821a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Jonglënster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72926</id>
    <revision>
      <id>2686326</id>
      <parentid>2685183</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8167" sha1="fqj8pyxvgfe3k435bo608ny7yhnm6bw" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Junglinster 
 | Numm (Däitsch)  = Junglinster
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Jonglënster}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|42|40|N|06|15|05|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' (fir d'Awunner ''Lënster)'' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]] an de [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Jonglënster
 | nord = [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]
 | nord-est = [[Gemeng Bech|Bech]]
 | est =  [[Gemeng Biwer|Biwer]]
 | sud-est = [[Gemeng Betzder|Betzder]]
 | sud= [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Steesel|Steesel]]
 | ouest =  [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
'''Fréier Gemeng Jonglënster'''
* [[Allënster]]
* [[Amber]]
* [[Blummendall]]
* [[Buerglënster]]
* [[Eesebuer]]
* [[Grolënster]]
* [[Guedber]]
* [[Jonglënster]]

'''Fréier Gemeng Roudemer'''
* [[Beidler]]
* [[Eescheler]]
* [[Gonnereng]]
* [[Roudemer]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
'''Fréier Gemeng Jonglënster'''
* [[Beelenhaff]]
* [[Schlass Buerglënster|Buerg]] 
* [[Jangharishaff]]
* [[Schläifmillen (Allënster)|Schläifmillen]] 

== Geschicht ==
Déi ursprénglech {{PAGENAME}} ass, wéi déi meescht aner Gemengen am Land, [[Directoire|ënner dem franséische Regimm]] entstanen, de facto den 1. Oktober 1795, wéi mat der Aglidderung an d'[[Departement Forêts|Bëscherdepartement]] och déi franséisch Gemengegesetzgebung zu Lëtzebuerg applikabel gouf. Och no der Grënnung vum Groussherzogtum Lëtzebuerg, 1814/15, sinn d'Gemenge weiderhin als lokal Verwaltungseenheeten erhale bliwwen.

Mam Gesetz vum 25. Juli 1846 sinn Eesebuer, Amber an ''Neumühl'' vun der [[Gemeng Luerenzweiler]] ofgespléckt a bei Jonglënster bäigeprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1846/07/25/n1|Titel=LOI du 25 juillet 1846, N° 1525, portant modification de l'ordonnance Royale Grand-Ducale, du 12 octobre 1841, relative à la circonscription judiciaire et administrative|Gekuckt=10.07.2026|Datum=25.07.1846|Wierk=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1846/07/25/n1|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Den 1. Januar 1979 huet d'Gemeng sech ëm den Territoire vun der fréierer [[Gemeng Roudemer]] vergréissert, mat där se fusionéiert huet&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1978/12/23/n7|Titel=Loi du 23 décembre 1978 portant fusion des communes de Junglinster et de Rodenbourg|Gekuckt=10.07.2026|Datum=23.12.1978|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms junglinster luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'argent à deux pals de gueules, à la croix tréflée de sable brochant sur le tout.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[30. Oktober]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[11. Dezember]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 1033 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Jonglënster gëtt zanter 1987 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2011 aus 13 (virdrun: 11) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

De [[Schäfferot]], deen aus de [[Gemengewalen|Gemengewale]] vun 2011 ervirgoung, huet sech op eng Koalitioun vun [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] an [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] gestäipt, zanter deene vun 2017 ass et eng CSV-[[Demokratesch Partei|DP]]-Koalitioun.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1084758.html &quot;Reitz Buergermeeschter, Hetto a Baum Schäffen.&quot;] rtl.lu, 11.10.2017, 15:40:26.&lt;/ref&gt;

Zanter de Gemengewalen 2023 ass de [[Bernard Ries]] ([[Demokratesch Partei|DP]]) Buergermeeschter vu Jonglënster.

[[Fichier:Junglinster with transmitters 2016-07.jpg|thumb|600px|right|Jonglënster]]
'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! AB
|- 
| 1999 || 4 || 4 || 1 || 3 || -
|- 
| 2005 || 4 || 3 || 2 || 2 || -
|- 
| 2011 || '''4''' || 4 || 2 || '''3''' || -
|- 
| 2017 || '''5''' || '''4''' || 2 || 2 || -
|- 
| 2023 || '''4 '''|| '''5''' || 2 || - || 2 
|} 
{{small|AB: Är Bierger&lt;br&gt;Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
* Baron Georges d'Arnould
* Jean Guillaume Flammant
* Baron Georges de Soleuvre
* Pantaléon Procope
* 1843 - 1863: [[Antoine Putz]] &lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z8gnb0/pages/1/articles/DTL62 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 81, Drittes Blatt (07.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1863 -  1888: Edouard Klein&lt;ref&gt;Fanfare de Junglinster: ''Junglinster au fil des siècles'', 1968, S. 92 (gëllt och fir d'Amtszäite vun den nofollgende Persoune bis 1968).&lt;/ref&gt; 
* 1882 - 1917: [[Félix Pütz]]
* 1918 - 1934: [[Urbain Lambert (Jonglënster)|Urbain Lambert]]&lt;ref name=BMs/&gt;
* 1935 - 1945: Bernard Clement 
* 1945 - 1954: Jean-Pierre Buchholtz 
* 1955 - 1960: [[René Koltz]] 
* ... - ...: Alphonse Greis
* ... - ...: Gaston Stein
* 1980 - 1987: Roger Erpelding
* 1988 - 2000: [[Denis Dimmer]]&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/langjaehriger-buergermeister-von-junglinster-verstorben-621ccda0de135b923661d36e &quot;Denis Dimmer war unermüdlich im Einsatz.&quot;] ''[[Luxemburger Wort]]'', 1. Mäerz 2022&lt;/ref&gt;
* ... - ...: François Ries
* 2006 - 2007: [[Denis Dimmer]] 
* 2007 - 2009: [[Françoise Hetto-Gaasch]] 
* 2009 - 2015: [[Francine Colling-Kahn]] 
* 2015 - 2023: [[Romain Reitz]], CSV 
* zanter 2023: [[Ben Ries]], DP 
{{Div col end}}

== Jumelage ==
* [[Üdersdorf]] an {{DEU}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Jonglënster ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SIAS]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckeswäertes ==
* [[De Regëster]], stole Skulptur virum Gemengenhaus;
* D'[[Kierch Jonglënster|Kierch vu Jonglënster]];
* D'[[Kierch Buerglënster|Kierch vu Buerglënster]];
* D'[[Schlass Buerglënster|Schlass vu Buerglënster]];
* D'Sendetierm vum [[RTL]]-[[Sender vu Jonglënster]];
* D'[[Sender vu Beidler]];
* [[Eech zu Guedber]];
* D'[[Häerdcheslee]].

==Literatur==
* René Link, Francis Dahm: ''Die Geschichte des Gemeinderates von Junglinster''. 2017.
* Armand Schleich, Annette Weiwers-Probst, Sven Fiedler, Michel Schuller: ''Wenn Steine reden: Gemeinde Junglinster – Ihre Geschichte – Ihre Bauwerke.'' 2018. ISBN 978-99959-0-404-3.

== Kuckt och ==
* [[Lënster Lycée]]
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.junglinster.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Jonglënster]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/junglinster D'Gemeng Jonglënster op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20120415135700/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1978/0089/a089.pdf#page=11 ''Loi du 23 décembre 1978 portant fusion des communes de Junglinster et de Rodenbourg''] {{fr}}

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Jonglenster]]
[[Kategorie:Gemeng Jonglënster| ]]</text>
      <sha1>fqj8pyxvgfe3k435bo608ny7yhnm6bw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686493</id>
      <parentid>2686326</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8156" sha1="aia92do9m5b3anse7vn2h447ytbwrnw" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Junglinster 
 | Numm (Däitsch)  = Junglinster
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Jonglënster}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|42|40|N|06|15|05|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' (fir d'Awunner ''Lënster)'' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]] an de [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Jonglënster
 | nord = [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]
 | nord-est = [[Gemeng Bech|Bech]]
 | est =  [[Gemeng Biwer|Biwer]]
 | sud-est = [[Gemeng Betzder|Betzder]]
 | sud= [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Steesel|Steesel]]
 | ouest =  [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
'''Fréier Gemeng Jonglënster'''
* [[Allënster]]
* [[Amber]]
* [[Blummendall]]
* [[Buerglënster]]
* [[Eesebuer]]
* [[Grolënster]]
* [[Guedber]]
* [[Jonglënster]]

'''Fréier Gemeng Roudemer'''
* [[Beidler]]
* [[Eescheler]]
* [[Gonnereng]]
* [[Roudemer]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
'''Fréier Gemeng Jonglënster'''
* [[Beelenhaff]]
* [[Schlass Buerglënster|Buerg]] 
* [[Jangharishaff]]
* [[Schläifmillen (Allënster)|Schläifmillen]]

== Geschicht ==
Déi ursprénglech {{PAGENAME}} ass, wéi déi meescht aner Gemengen am Land, [[Directoire|ënner dem franséische Regimm]] entstanen, de facto den 1. Oktober 1795, wéi mat der Aglidderung an d'[[Departement Forêts|Bëscherdepartement]] och déi franséisch Gemengegesetzgebung zu Lëtzebuerg applikabel gouf. Och no der Grënnung vum Groussherzogtum Lëtzebuerg, 1814/15, sinn d'Gemenge weiderhin als lokal Verwaltungseenheeten erhale bliwwen.

Mam Gesetz vum 25. Juli 1846 sinn Eesebuer, Amber an ''Neumühl'' vun der [[Gemeng Luerenzweiler]] ofgespléckt a bei Jonglënster bäigeprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1846/07/25/n1|Titel=LOI du 25 juillet 1846, N° 1525, portant modification de l'ordonnance Royale Grand-Ducale, du 12 octobre 1841, relative à la circonscription judiciaire et administrative|Gekuckt=10.07.2026|Datum=25.07.1846|Wierk=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1846/07/25/n1|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Den 1. Januar 1979 huet d'Gemeng sech ëm den Territoire vun der fréierer [[Gemeng Roudemer]] vergréissert, mat där se fusionéiert huet&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1978/12/23/n7|Titel=Loi du 23 décembre 1978 portant fusion des communes de Junglinster et de Rodenbourg|Gekuckt=10.07.2026|Datum=23.12.1978|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms junglinster luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'argent à deux pals de gueules, à la croix tréflée de sable brochant sur le tout.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[30. Oktober]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[11. Dezember]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 1033 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Jonglënster gëtt zanter 1987 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2011 aus 13 (virdrun: 11) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

De [[Schäfferot]], deen aus de [[Gemengewalen|Gemengewale]] vun 2011 ervirgoung, huet sech op eng Koalitioun vun [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] an [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] gestäipt, zanter deene vun 2017 ass et eng CSV-[[Demokratesch Partei|DP]]-Koalitioun.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1084758.html &quot;Reitz Buergermeeschter, Hetto a Baum Schäffen.&quot;] rtl.lu, 11.10.2017, 15:40:26.&lt;/ref&gt;

Zanter de Gemengewalen 2023 ass de [[Bernard Ries]] ([[Demokratesch Partei|DP]]) Buergermeeschter vu Jonglënster.

[[Fichier:Junglinster with transmitters 2016-07.jpg|thumb|600px|right|Jonglënster]]
'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! AB
|- 
| 1999 || 4 || 4 || 1 || 3 || -
|- 
| 2005 || 4 || 3 || 2 || 2 || -
|- 
| 2011 || '''4''' || 4 || 2 || '''3''' || -
|- 
| 2017 || '''5''' || '''4''' || 2 || 2 || -
|- 
| 2023 || '''4 '''|| '''5''' || 2 || - || 2 
|} 
{{small|AB: Är Bierger&lt;br&gt;Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
* Baron Georges d'Arnould
* Jean Guillaume Flammant
* Baron Georges de Soleuvre
* Pantaléon Procope
* 1843 - 1863: [[Antoine Putz]] &lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z8gnb0/pages/1/articles/DTL62 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 81, Drittes Blatt (07.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1863 -  1888: Edouard Klein&lt;ref&gt;Fanfare de Junglinster: ''Junglinster au fil des siècles'', 1968, S. 92 (gëllt och fir d'Amtszäite vun den nofollgende Persoune bis 1968).&lt;/ref&gt; 
* 1882 - 1917: [[Félix Pütz]]
* 1918 - 1934: [[Urbain Lambert (Jonglënster)|Urbain Lambert]]&lt;ref name=BMs/&gt;
* 1935 - 1945: Bernard Clement 
* 1945 - 1954: Jean-Pierre Buchholtz 
* 1955 - 1960: [[René Koltz]] 
* ... - ...: Alphonse Greis
* ... - ...: Gaston Stein
* 1980 - 1987: Roger Erpelding
* 1988 - 2000: [[Denis Dimmer]]&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/langjaehriger-buergermeister-von-junglinster-verstorben-621ccda0de135b923661d36e &quot;Denis Dimmer war unermüdlich im Einsatz.&quot;] ''[[Luxemburger Wort]]'', 1. Mäerz 2022&lt;/ref&gt;
* ... - ...: François Ries
* 2006 - 2007: [[Denis Dimmer]] 
* 2007 - 2009: [[Françoise Hetto-Gaasch]] 
* 2009 - 2015: [[Francine Colling-Kahn]] 
* 2015 - 2023: [[Romain Reitz]], CSV 
* zanter 2023: [[Ben Ries]], DP 
{{Div col end}}

== Jumelage ==
* [[Üdersdorf]] an {{DEU}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Jonglënster ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SIAS]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckeswäertes ==
* [[De Regëster]], stole Skulptur virum Gemengenhaus;
* D'[[Kierch Jonglënster|Kierch vu Jonglënster]];
* D'[[Kierch Buerglënster|Kierch vu Buerglënster]];
* D'[[Schlass Buerglënster|Schlass vu Buerglënster]];
* D'Sendetierm vum [[RTL]]-[[Sender vu Jonglënster]];
* D'[[Sender vu Beidler]];
* [[Eech zu Guedber]];
* D'[[Häerdcheslee]].

==Literatur==
* René Link, Francis Dahm: ''Die Geschichte des Gemeinderates von Junglinster''. 2017.
* Armand Schleich, Annette Weiwers-Probst, Sven Fiedler, Michel Schuller: ''Wenn Steine reden: Gemeinde Junglinster – Ihre Geschichte – Ihre Bauwerke.'' 2018. ISBN 978-99959-0-404-3.

== Kuckt och ==
* [[Lënster Lycée]]
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.junglinster.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Jonglënster]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/junglinster D'Gemeng Jonglënster op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20120415135700/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1978/0089/a089.pdf#page=11 ''Loi du 23 décembre 1978 portant fusion des communes de Junglinster et de Rodenbourg''] {{fr}}

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Jonglenster]]
[[Kategorie:Gemeng Jonglënster| ]]</text>
      <sha1>aia92do9m5b3anse7vn2h447ytbwrnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Rëmeleng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73000</id>
    <revision>
      <id>2686444</id>
      <parentid>2685412</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8919" sha1="6y5jj8x077ao3sn60njytyk7x1syhxd" xml:space="preserve">{{Doublon|Rëmeleng}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Rumelange 
 | Numm (Däitsch)  = Rümelingen
 | Wopen = Wope Rëmeleng 1.png
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rëmeleng}} 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|27|35|N|06|01|50|O}}
}}
[[Fichier:Remeleng1.jpg|thumb|Rëmeleng, vum Kolscheed aus gesinn]]
'''Rëmeleng''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] an zanter 1907 eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Lëtzebuerger Stied]]. Et ass déi eenzeg Uertschaft an deemno och [[Chef-lieu]] vun der Gemeng. Rëmeleng gëtt och d'Stad vum ''[[Minettsgéigend#Landstreech a seng Bezeechnung|Roude Buedem]]'' genannt.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng läit am Dall vun der [[Keelbaach]]. Mat enger Fläch vu 684&amp;nbsp;ha ass se an där Hisiicht eng vun de klengste Gemengen am Land.

Tëscht [[Huldang]] a Rëmeleng gëtt et mat 82&amp;nbsp;km déi gréisst Nord-Süd-Längt vum Lëtzebuerger Land.&lt;br&gt;
An der Rëmelenger Gemeng läit dee südlechste Punkt vum Land op 49°26'52&quot;.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Rëmeleng
 | nord = 
 | nord-est =[[Gemeng Keel|Keel]]
 | est = 
 | sud-est = 
 | sud= [[Ëtteng]] (F)
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Esch-Uelzecht]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften an der Gemeng ==
[[Rëmeleng]] ass déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng, vun där si och den Numm huet.

== Geschicht ==
Rëmeleng huet bis 1891 zu der [[Gemeng Keel]] gehéiert. Duerch d'Gesetz vum 27. Juni 1891&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1891/06/27/n2/jo|Titel=Loi du 27 juin 1891 concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange|Gekuckt=15.07.2020|Datum=02.07.1891|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; gouf et vu Keel ofgetrennt an ass domat zanter dem 1. Oktober 1891&lt;ref&gt;Art. 3 vum Gesetz dat den 2. Juli 1891 publizéiert gouf: «La présente loi ne sera exécutoire que nonante jours après sa publication»&lt;/ref&gt; eng onofhängeg Gemeng&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;&gt;Luxemburger Wort 1941-10-31, S. 4 (''Rümelingen 50 Jahre selbständige Gemeinde'').[https://web.archive.org/web/20230408055015/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=774062&amp;search_terms=#panel:pp%7Cissue:774062%7Cpage:4]&lt;br&gt; Wolff, L. &amp; R. Kirsch, 2008. ''Saviez-vous que … ? Le tout savoir sur Rumelange en plus de 500 faits marquants.'' In: R. Kirsch (réd.), 2008. ''Honnert Joer Stad Rëmeleng : 1907 – 2007''. Rumelange : Collège échevinal de la ville, [2008], Leudelange, Qatena, S. 87-133.&lt;/ref&gt;. Zu der neier Gemeng huet nieft der Uertschaft Rëmeleng och de Weiler [[Uewertéiteng]] (Haut-Tétange) gehéiert&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Den éischte [[Buergermeeschter]] war den Industriellen [[Jean-Pierre Nau]], dee seng Nominatioun de 24. Oktober 1891 krut&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rc/1891/10/18/n1/jo|Titel=Mémorial A57/1891|Gekuckt=15.07.2020|Datum=31.10.1891|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 krut Rëmeleng den Titel [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stad]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1907/08/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 août 1907 attribuant la qualification de ville aux localités de Differdange, Dudelange, Ettelbruck et Rumelange|Gekuckt=15.07.2020|Datum=10.08.1907|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Wope Rëmeleng 1.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'argent au mineur ayant une lampe et un pioche de mineur, au naturel''&lt;br&gt;{{small|[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] [[8. Juli]] [[1909]] &lt;!--- Mémorial xx, Säit xx ---&gt; Projet: 1908 [[Nicolas van Werveke]]}}
|}
=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Rëmeleng gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Zanter 2023 huet d'[[LSAP]] d'absolut Majoritéit am Schäfferot. Dat war och virdrun de Fall, ausser vun 2017 bis 2023, wou s'eng Koalitioun mat der [[KPL]] hat.

'''Zesummesetzung'''

{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}} 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 3 || - || 0 || '''7''' 
|- 
| 2005 || 3 || - || 0 || '''8''' 
|- 
| 2011 || 3 || - || 1 || '''7''' 
|- 
| 2017 || 4 || 1 || '''1''' || '''5''' 
|- 
| 2023 || 3 || 1 || 1 || '''6''' 
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

==Buergermeeschteren==
{{Div col|cols=2}}
*[[Jean-Pierre Nau]] (1891 – 1898)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Henri Schroell]] (1898 – 1905)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Charles Theisen]] (1905 – 1906), interim (Schäffen)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Jacques Sturm (Rëmeleng)|Jacques Sturm]] (1906 – 1921)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Bernard Deisges]] (1921 – 1925)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Florentin Antony]] (1925)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Jean-Pierre Bausch]] (1925 – 1932)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Mathias Piren]] (1932 – 1934)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Nic. Seywert]] (1935 – 1939)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Henri Lück]] (1939 – 1941)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*Dr. Schmitt (1941 – 1944), däitschen Amtsbürgermeister&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Emile Quintus]] (1944 – 1945), interim (Schäffen)&lt;ref&gt;Luxemburger Wort 1944-10-17, S. 4 (''Allerlei aus Rümelingen'').[https://web.archive.org/web/20210728010222/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=790172&amp;search_terms=#panel:pp|issue:790172|page:4]&lt;br&gt;Escher Tageblatt 1945-06-18, S. 2 (''Aus den Gemeinderäten'').[http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=110435&amp;search_terms=#panel:pp|issue:110435|page:2]&lt;/ref&gt;
*[[Henri Lück]] (1945 – 1969)&lt;ref&gt;[[Alex Bodry|Bodry, A.]] &amp; [[Ben Fayot|B. Fayot]], 2016. ''120 Jor sozialistesch Deputéiert an der Lëtzebuerger Chamber (1896 - 2016) : dictionnaire biographique des députés socialistes à la Chambre des députés.'' La mémoire socialiste, Luxembourg, S. 135.&lt;/ref&gt;
*[[André Zirves]] (1970 – 1990)
*[[Will Hoffmann]] (1990 – 2011)
*[[Henri Haine]] (zanter 2011)&lt;ref&gt;[https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2011/11-novembre/21-assermentation.html Assermentation de nouveaux bourgmestres et échevins.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B06-assermentation-bourgmestres-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=06.07.2023|Datum=06.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; &lt;!---12. Abrëll 1964 gebuer--&gt;&lt;!---12. Abrëll 1964 gebuer--&gt;
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Musée national des mines|Nationale Minnemusée]]
* [[Kierch Saint Sébastien (Rëmeleng)|Parkierch Saint Sébastien]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Rëmeleng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=5}}
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[PRO-SUD]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SARE]]
* [[SICEC]]
* [[SICOSPORT]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[STEP]]
* [[SYCOSAL]]
* [[SYVICOL]]
* [[TICE]]
{{Div col end}}
== Jumelage ==
* [[Grundlsee]] an {{AUT}}

== Kuckt och ==
* [[Rëmeleng]] (vill Detailer iwwer d'Uertschaft)
* {{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.rumelange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Rëmeleng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/rumelange D'Gemeng Rëmeleng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.mnm.lu D'Websäit vum Nationale Minnemusée]
* [https://web.archive.org/web/20030904235014/http://www.tice.lu/ TICE]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1891/0380207/0380207.pdf#page=2 D'Gesetz iwwer d'Kreatioun vun der Gemeng Rëmeleng ''(Loi du 27 juin 1891, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange.)'']

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Gemeng Remeleng}}
[[Kategorie:Gemeng Rëmeleng| ]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Remeleng]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Remeleng]]</text>
      <sha1>6y5jj8x077ao3sn60njytyk7x1syhxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686506</id>
      <parentid>2686444</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8909" sha1="1ejf2yi7bddejsx73s21hsqtouukxx8" xml:space="preserve">{{Doublon|Rëmeleng}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Rumelange 
 | Numm (Däitsch)  = Rümelingen
 | Wopen = Wope Rëmeleng 1.png
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rëmeleng}} 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|27|35|N|06|01|50|O}}
}}
[[Fichier:Remeleng1.jpg|thumb|Rëmeleng, vum Kolscheed aus gesinn]]
'''Rëmeleng''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] an zanter 1907 eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Lëtzebuerger Stied]]. Et ass déi eenzeg Uertschaft an deemno och [[Chef-lieu]] vun der Gemeng. Rëmeleng gëtt och d'Stad vum ''[[Minettsgéigend#Landstreech a seng Bezeechnung|Roude Buedem]]'' genannt.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng läit am Dall vun der [[Keelbaach]]. Mat enger Fläch vu 684&amp;nbsp;ha ass se an där Hisiicht eng vun de klengste Gemengen am Land.

Tëscht [[Huldang]] a Rëmeleng gëtt et mat 82&amp;nbsp;km déi gréisst Nord-Süd-Längt vum Lëtzebuerger Land.&lt;br&gt;
An der Rëmelenger Gemeng läit dee südlechste Punkt vum Land op 49°26'52&quot;.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Rëmeleng
 | nord = 
 | nord-est =[[Gemeng Keel|Keel]]
 | est = 
 | sud-est = 
 | sud= [[Ëtteng]] (F)
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Esch-Uelzecht]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften an der Gemeng ==
[[Rëmeleng]] ass déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng, vun där si och den Numm huet.

== Geschicht ==
Rëmeleng huet bis 1891 zu der [[Gemeng Keel]] gehéiert. Duerch d'Gesetz vum 27. Juni 1891&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1891/06/27/n2/jo|Titel=Loi du 27 juin 1891 concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange|Gekuckt=15.07.2020|Datum=02.07.1891|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; gouf et vu Keel ofgetrennt an ass domat zanter dem 1. Oktober 1891&lt;ref&gt;Art. 3 vum Gesetz dat den 2. Juli 1891 publizéiert gouf: «La présente loi ne sera exécutoire que nonante jours après sa publication»&lt;/ref&gt; eng onofhängeg Gemeng&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;&gt;Luxemburger Wort 1941-10-31, S. 4 (''Rümelingen 50 Jahre selbständige Gemeinde'').[https://web.archive.org/web/20230408055015/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=774062&amp;search_terms=#panel:pp%7Cissue:774062%7Cpage:4]&lt;br&gt; Wolff, L. &amp; R. Kirsch, 2008. ''Saviez-vous que … ? Le tout savoir sur Rumelange en plus de 500 faits marquants.'' In: R. Kirsch (réd.), 2008. ''Honnert Joer Stad Rëmeleng : 1907 – 2007''. Rumelange : Collège échevinal de la ville, [2008], Leudelange, Qatena, S. 87-133.&lt;/ref&gt;. Zu der neier Gemeng huet nieft der Uertschaft Rëmeleng och de Weiler [[Uewertéiteng]] (Haut-Tétange) gehéiert&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Den éischte [[Buergermeeschter]] war den Industriellen [[Jean-Pierre Nau]], dee seng Nominatioun de 24. Oktober 1891 krut&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rc/1891/10/18/n1/jo|Titel=Mémorial A57/1891|Gekuckt=15.07.2020|Datum=31.10.1891|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 krut Rëmeleng den Titel [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stad]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1907/08/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 août 1907 attribuant la qualification de ville aux localités de Differdange, Dudelange, Ettelbruck et Rumelange|Gekuckt=15.07.2020|Datum=10.08.1907|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Wope Rëmeleng 1.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'argent au mineur ayant une lampe et un pioche de mineur, au naturel''&lt;br&gt;{{small|[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] [[8. Juli]] [[1909]] &lt;!--- Mémorial xx, Säit xx ---&gt; Projet: 1908 [[Nicolas van Werveke]]}}
|}
=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Rëmeleng gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Zanter 2023 huet d'[[LSAP]] d'absolut Majoritéit am Schäfferot. Dat war och virdrun de Fall, ausser vun 2017 bis 2023, wou s'eng Koalitioun mat der [[KPL]] hat.

'''Zesummesetzung'''

{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}} 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 3 || - || 0 || '''7''' 
|- 
| 2005 || 3 || - || 0 || '''8''' 
|- 
| 2011 || 3 || - || 1 || '''7''' 
|- 
| 2017 || 4 || 1 || '''1''' || '''5''' 
|- 
| 2023 || 3 || 1 || 1 || '''6''' 
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

==Buergermeeschteren==
{{Div col|cols=2}}
*[[Jean-Pierre Nau]] (1891 – 1898)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Henri Schroell]] (1898 – 1905)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Charles Theisen]] (1905 – 1906), interim (Schäffen)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Jacques Sturm (Rëmeleng)|Jacques Sturm]] (1906 – 1921)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Bernard Deisges]] (1921 – 1925)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Florentin Antony]] (1925)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Jean-Pierre Bausch]] (1925 – 1932)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Mathias Piren]] (1932 – 1934)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Nic. Seywert]] (1935 – 1939)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Henri Lück]] (1939 – 1941)&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*Dr. Schmitt (1941 – 1944), däitschen Amtsbürgermeister&lt;ref name=&quot;LW1941&quot;/&gt;
*[[Emile Quintus]] (1944 – 1945), interim (Schäffen)&lt;ref&gt;Luxemburger Wort 1944-10-17, S. 4 (''Allerlei aus Rümelingen'').[https://web.archive.org/web/20210728010222/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=790172&amp;search_terms=#panel:pp|issue:790172|page:4]&lt;br&gt;Escher Tageblatt 1945-06-18, S. 2 (''Aus den Gemeinderäten'').[http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=110435&amp;search_terms=#panel:pp|issue:110435|page:2]&lt;/ref&gt;
*[[Henri Lück]] (1945 – 1969)&lt;ref&gt;[[Alex Bodry|Bodry, A.]] &amp; [[Ben Fayot|B. Fayot]], 2016. ''120 Jor sozialistesch Deputéiert an der Lëtzebuerger Chamber (1896 - 2016) : dictionnaire biographique des députés socialistes à la Chambre des députés.'' La mémoire socialiste, Luxembourg, S. 135.&lt;/ref&gt;
*[[André Zirves]] (1970 – 1990)
*[[Will Hoffmann]] (1990 – 2011)
*[[Henri Haine]] (zanter 2011)&lt;ref&gt;[https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2011/11-novembre/21-assermentation.html Assermentation de nouveaux bourgmestres et échevins.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B06-assermentation-bourgmestres-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=06.07.2023|Datum=06.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; &lt;!---12. Abrëll 1964 gebuer--&gt;&lt;!---12. Abrëll 1964 gebuer--&gt;
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Musée national des mines|Nationale Minnemusée]]
* [[Kierch Saint Sébastien (Rëmeleng)|Parkierch Saint Sébastien]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Rëmeleng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=5}}
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[PRO-SUD]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SARE]]
* [[SICEC]]
* [[SICOSPORT]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[STEP]]
* [[SYCOSAL]]
* [[SYVICOL]]
* [[TICE]]
{{Div col end}}
== Jumelage ==
* [[Grundlsee]] an {{AUT}}

== Kuckt och ==
* [[Rëmeleng]] (vill Detailer iwwer d'Uertschaft)
* {{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.rumelange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Rëmeleng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/rumelange D'Gemeng Rëmeleng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.mnm.lu D'Websäit vum Nationale Minnemusée]
* [https://web.archive.org/web/20030904235014/http://www.tice.lu/ TICE]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1891/0380207/0380207.pdf#page=2 D'Gesetz iwwer d'Kreatioun vun der Gemeng Rëmeleng ''(Loi du 27 juin 1891, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Rumelange.)'']

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Gemeng Remeleng}}
[[Kategorie:Gemeng Rëmeleng| ]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Remeleng]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Remeleng]]</text>
      <sha1>1ejf2yi7bddejsx73s21hsqtouukxx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Hesper</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73041</id>
    <revision>
      <id>2686290</id>
      <parentid>2685206</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T12:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update amgaang</comment>
      <origin>2686290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10509" sha1="e3slmz2pl8shgf9w3libogclodkw20q" xml:space="preserve">{{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:53, 17. Jul. 2026 (UTC)}}{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Hesperange 
 | Numm (Däitsch)  = Hesperingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Hesper}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|34|15|N|06|09|05|O}}
 }}
[[Fichier:Hesperange, Hesper.jpg|thumb|250px|Metalle Schrëft op der [[Nationalstrooss 3|N3]] zu Hesper]]
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Hesper
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]
 | est =  [[Gemeng Conter|Conter]]
 | sud-est= [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | sud= [[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =[[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | nord-ouest =
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==

=== Uertschaften ===
* [[Alzeng]]
* [[Fenteng]]
* [[Hesper]]
* [[Houwald]]
* [[Izeg]]

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
* [[Gantebeensmillen]]
* [[Izeger Stee]]
* [[Sandweiler-Gare]]

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}
{{Intro Gemeng}}

D'Gemeng Hesper huet deemools aus de Sektiounen [[Hesper]] an [[Izeg]] bestanen. Den [[2. Januar]] [[1853]] hu sech dunn d'[[Gemeng Alzeng|Gemengen Alzeng]] an Hesper zesummegedoe fir déi haiteg Gemeng ze bilden. Tëscht 1795 an [[1802]] war Hesper [[Chef-lieu]] vun engem [[Franséisch Kantonen|Kanton]]&lt;ref&gt;Roland Schumacher, in: Fédération Nationale de la Mutualité Luxembourgeoise, brochure de l'Assemblée Générale Statuaire 1996 (samedi, 27 avril 1996, salle &quot;Amiperas&quot; à Hesperange),
Luxembourg 1996, S. 4 (leicht korrigierte Fassung).&lt;/ref&gt; mat engem Friddensgeriicht, an tëscht [[1818]] an [[1831]] nach eng Kéier ënner dem [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]]

An der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] huet d'Gemeng, sou wéi vill anerer e wirtschaftlechen an industriellen Opschwong gehat, a war eng Zäit laang un zwou Eisebunnsstrecken ugeschloss, an zwar vun [[1822]] bis [[1955]] un d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Réimech|Sekundärstreck Lëtzebuerg-Réimech]] mat Garen zu Hesper an zu Alzeng, an un d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|Streck Lëtzebuerg-Beetebuerg]] mat enger Gare zu [[Fenteng]], déi vun [[1859]] bis [[1877]] a Betrib war.

De [[16. September]] [[1992]] gouf um Terrain vum fréieren ''Urbéngs-Schlass'' dat neit Gemengenhaus mat engem Areal vun 13 [[ha]] Gréngflächen ageweit.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hesperange luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Fascé d'or et d'Azur de six pièces à la bande de gueules brochante, accompagnée en chef d'une tour crénelée d'argent, maçonnée de sable, et en pointe d'une fleur de lis aussi d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[24. Januar]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Februar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 326 - Projet: [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vun Hesper gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2005 aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen, an zanter 2023 aus 17.

No de Gemengewalen 2023 hat d'CSV hir 8 Sëtz zwar behalen, hat awer keng absolut Majoritéit méi, well d'Zuel vun de Conseillere vu 15 op 17 eropgesat gouf. Et koum dunn zu enger CSV-DP-Koalitioun&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/in-diesen-gemeinden-stehen-die-schoeffenraete-bereits-fest/1674562.html|Titel=In diesen Gemeinden stehen die Schöffenräte bereits fest|Gekuckt=06.07.2023|Datum=20.06.2023|Wierk=luxemburger-wort-online|Editeur=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 1999 || 7 || 5 || 1 || 1 || 0 || -
|- 
| 2005 || 6 || 4 || 3 || 2 || - || -
|- 
| 2011 || '''7''' || '''4''' || 3 || 1 || 0 || -
|- 
| 2017 || '''8''' || 3 || 3 || 1 || 0 || -
|- 
| 2023 || '''8'''|| '''4'''|| 3 || 1 || - || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1844 - ≥1868: [[Dominique Stiff]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/cmin/1848/04/22/n1/jo Circulaire du 22 avril 1848 N° 4984-136 concernant la publication de la liste des députés élus lors des élections du 19 avril courant.] legilux.public.lu.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/231jw50mg4/pages/3/articles/DIVL93 ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 22 janvier 1849, n° 6, portant nomination de bourgmestres]. In: Verwaltungs- und Verordnungsblatt des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial législatif et administratif du Grand-Duché de Luxembourg, nº 7 (30.01.1849), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/9mts70q4mm/pages/1/articles/DIVL76 Avis. — Nomination de bourgmestres.&quot; In: Memorial des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº Zweiter Theil.13 (18.03.1861), p. 121 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/pgjbt1292k/pages/1/articles/DIVL28 Avis. — Nomination d’un bourgmestre]. In: Memorial des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº Zweiter Theil.25 (27.06.1868), p. 221 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
*...
* ? - ? : [[Nicolas Hippert (Lokalpolitiker)|Nicolas Hippert]]
*...
* 1970 - 1975: [[Pol Jomé]]
* 1975 - 1999: [[Alphonse Theis]] (CSV)
* 1999 - 2008: [[Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen]] (CSV)
* 2009 - 2025&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250602180457/https://www.virgule.lu/luxembourg/hesperange-marc-lies-demissionne-de-son-poste-de-bourgmestre/69809406.html &quot;Hesperange: Marc Lies démissionne de son poste de bourgmestre.&quot;] virgule.lu, 02.06.2025.&lt;/ref&gt;: [[Marc Lies]] (CSV)
* zanter 2025: [[Diane Adehm]] (CSV)&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2310178.html &quot;No Récktrëtt vum Marc Lies: D'Diane Adehm gëtt nei Buergermeeschtesch vun Hesper.&quot;] rtl.lu, 04.06.2025.&lt;/ref&gt;

== Partnerschaft mat enger auslännescher Stad ==
* [[Szerencs]] an [[Ungarn]]
* [[Malchin]] a [[Mecklenburg-Vorpommern]]

== Bekannt Hesper Leit ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Albert Bousser]] (1906-1995), Eisebunner, Gewerkschaftler a Politiker
* [[Adolphe Deville]] (1935-2022), Sculpteur
* [[Jempy Engel]] (1904-1960), Vëlossportler
* [[Nicolas Engel]] (1902-1946), Vëlossportler
* [[Georges Heisbourg]], (1918-2008), Resistenzler, Diplomat an Auteur
* [[Victor Kremer]] (1932-2010), Schéisser an Olympionik
* [[Claude Lamberty]] (*1976), Enseignant a Politiker
* [[Roger Manderscheid]] (1933-2010), Schrëftsteller an Dréibuchauteur
* [[Josy Polfer]] (1929-1976), Vëlossportler an Olympionik
* [[Fernand Rau]] (1940-1994), Ekonomist a Politiker
* [[Othon Scholer]], (1929-2015), Philolog, Professer an Auteur
* [[Théophile Speicher|Tuffy Speicher]] (1909-1982), Foussballspiller an Olympionik
* [[Emmanuel Tesch]] (1920-2011), Chimiesingenieur a Manager
* [[Charles Waringo]], (1920-2015) Gewerkschaftler, Lokalpolitiker an Auteur
{{Div col end}}

== [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|Interkommunal Syndikater]]==
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]]
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets en provenance des ménages et des déchets assimilables des communes des cantons de Luxembourg, d'Esch et de Capellen|SIDOR]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple - SIAS|SIAS]]&lt;ref&gt;https://www.sias.lu/de/&lt;/ref&gt;

== Kuckeswäertes ==
* De Park bei der Gemeng zu Hesper
** Sprangbuer vun der [[Manon Bertrand]]
* D'[[Buerg Hesper]]
* D'Skulptur ''La Nageuse'' vum [[Lucien Wercollier]] am Hall vum Gemengenhaus
* De [[Stade Albert-Kongs]] vum [[FC Blo-Wäiss Izeg]] 
* Den ''Holleschbierg'' mam Sportzenter a mam [[Stade Alphonse Theis]]
* De [[Kéibur (Hesper)|Kéibuer]] mat sengen zwou bemierkenswäerte Buchen

== Veräiner ==
* De Klima- an Ëmweltveräi vun Hesper, [[KlimaWelt]]
* De Foussballveräi vun Hesper, [[FC Swift Hesper]]
* De Foussballveräi vun Izeg, [[FC Blo-Wäiss Izeg]]
* De Basketveräi vun Hesper, [[BBC Telstar Hesper]]
* Den Tennisveräi vum Houwald, [[TC Howald]]
* D'[[Société de Tir aux Armes Sportives de Hesperange|Société de tir aux armes sportives de Hesperange]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.hesperange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Hesper]
* [https://www.syvicol.lu/fr/annuaires/annuaire-des-communes/fichecommune/hesperange D'Gemeng Hesper op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.gfhesper.lu/index.php/de/ Websäit vun de Geschichtsfrënn vun der Gemeng Hesper]
* [http://www.leven.lu/index.php?option=com_zoom&amp;Itemid=424&amp;catid=1 emweltportal&amp;hesper info - Fotoe vun der Gemeng Hesper]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Hesper]]
[[Kategorie:Gemeng Hesper| ]]</text>
      <sha1>e3slmz2pl8shgf9w3libogclodkw20q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686292</id>
      <parentid>2686290</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T13:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update Wopen; nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12094" sha1="5stqnx6e712rzj918y9b70ekg8lnu79" xml:space="preserve">{{EnCours|[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:53, 17. Jul. 2026 (UTC)}}{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Hesperange 
 | Numm (Däitsch)  = Hesperingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Hesper}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|34|15|N|06|09|05|O}}
 }}
[[Fichier:Hesperange, Hesper.jpg|thumb|250px|Metalle Schrëft op der [[Nationalstrooss 3|N3]] zu Hesper]]
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Hesper
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]
 | est =  [[Gemeng Conter|Conter]]
 | sud-est= [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | sud= [[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =[[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | nord-ouest =
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==

=== Uertschaften ===
* [[Alzeng]]
* [[Fenteng]]
* [[Hesper]]
* [[Houwald]]
* [[Izeg]]

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
* [[Gantebeensmillen]]
* [[Izeger Stee]]
* [[Sandweiler-Gare]]

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}
{{Intro Gemeng}}

D'Gemeng Hesper huet deemools aus de Sektiounen [[Hesper]] an [[Izeg]] bestanen. Den [[2. Januar]] [[1853]] hu sech dunn d'[[Gemeng Alzeng|Gemengen Alzeng]] an Hesper zesummegedoe fir déi haiteg Gemeng ze bilden. Tëscht 1795 an [[1802]] war Hesper [[Chef-lieu]] vun engem [[Franséisch Kantonen|Kanton]]&lt;ref&gt;Roland Schumacher, in: Fédération Nationale de la Mutualité Luxembourgeoise, brochure de l'Assemblée Générale Statuaire 1996 (samedi, 27 avril 1996, salle &quot;Amiperas&quot; à Hesperange),
Luxembourg 1996, S. 4 (leicht korrigierte Fassung).&lt;/ref&gt; mat engem Friddensgeriicht, an tëscht [[1818]] an [[1831]] nach eng Kéier ënner dem [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]]

An der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] huet d'Gemeng, sou wéi vill anerer e wirtschaftlechen an industriellen Opschwong gehat, a war eng Zäit laang un zwou Eisebunnsstrecken ugeschloss, an zwar vun [[1822]] bis [[1955]] un d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Réimech|Sekundärstreck Lëtzebuerg-Réimech]] mat Garen zu Hesper an zu Alzeng, an un d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|Streck Lëtzebuerg-Beetebuerg]] mat enger Gare zu [[Fenteng]], déi vun [[1859]] bis [[1877]] a Betrib war.

De [[16. September]] [[1992]] gouf um Terrain vum fréieren ''Urbéngs-Schlass'' dat neit Gemengenhaus mat engem Areal vun 13 [[ha]] Gréngflächen ageweit.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hesperange luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 131}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Fascé d'or et d'Azaur de six pièces à la bande de gueules brochante, accompagnée en chef d'une tour crénelée d'argent, maçonnée de sable, et en pointe d'une fleur de lis aussi d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[24. Januar]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Februar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 326 - Projet: [[Marcel Lenertz]]}}

De ''Fascé'' erënnert un d'Häre vu [[Roudemaacher]] (''fascé d'or et d'azur''), déi schonn am [[14. Joerhonnert]] Häre vun Hesper waren (Alzeng an Izeg). En erënnert och un d'Häre vu Miersch (''fasce d'or et d'azur, la fasce du chef chargée à dextre d'une molette de sable''), déi vun deene vu Roudemaacher ofstamen an als ''Voué''  fir d'Abtei Saint-Vanne vu [[Verdun]] gedéngt hunn, wat hir Besëtzer zu Fenteng ugeet.

Déi rout Sträif (''bande de gueules'') kënnt vum Wope vun de Marquisën (''Markgraf'') vu Baden (''d'or à la bande de gueules''), déi vu 1479 bis zum Enn vum Ancien Régime Häre vun Hesper waren.

Den Tuerm bezitt sech op d'Feudalschlass, deem seng Ruinen nach ëmmer zu Hesper stinn.

D'Fleur-de-lis, Symbol vun der Muttergottes, erënnert un d'[[Abtei Notre-Dame de Clairefontaine (Clairefontaine)|Abtei Clairefontaine]] an un d'Gräfin [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] (hire Wopen ass net bekannt, mä op engem vun hire Sigel ass se mat engem Zepter mat enger Fleur-de-lis-Spëtzt duergestallt), déi hire Besëtztum zu Hesper vun der Mënster-Abtei op d'Abtei vu Clairefontaine iwwerdroen hat.

Schlussendlech symboliséiert d'Fleur-de-lis awer och d'Verbonnenheet vun der Famill Roudemaacher mat der franséischer Kroun (''d'azur à trois fleurs de lis d'or'').
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vun Hesper gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2005 aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen, an zanter 2023 aus 17.

No de Gemengewalen 2023 hat d'CSV hir 8 Sëtz zwar behalen, hat awer keng absolut Majoritéit méi, well d'Zuel vun de Conseillere vu 15 op 17 eropgesat gouf. Et koum dunn zu enger CSV-DP-Koalitioun&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/in-diesen-gemeinden-stehen-die-schoeffenraete-bereits-fest/1674562.html|Titel=In diesen Gemeinden stehen die Schöffenräte bereits fest|Gekuckt=06.07.2023|Datum=20.06.2023|Wierk=luxemburger-wort-online|Editeur=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 1999 || 7 || 5 || 1 || 1 || 0 || -
|- 
| 2005 || 6 || 4 || 3 || 2 || - || -
|- 
| 2011 || '''7''' || '''4''' || 3 || 1 || 0 || -
|- 
| 2017 || '''8''' || 3 || 3 || 1 || 0 || -
|- 
| 2023 || '''8'''|| '''4'''|| 3 || 1 || - || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1844 - ≥1868: [[Dominique Stiff]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/cmin/1848/04/22/n1/jo Circulaire du 22 avril 1848 N° 4984-136 concernant la publication de la liste des députés élus lors des élections du 19 avril courant.] legilux.public.lu.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/231jw50mg4/pages/3/articles/DIVL93 ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 22 janvier 1849, n° 6, portant nomination de bourgmestres]. In: Verwaltungs- und Verordnungsblatt des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial législatif et administratif du Grand-Duché de Luxembourg, nº 7 (30.01.1849), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/9mts70q4mm/pages/1/articles/DIVL76 Avis. — Nomination de bourgmestres.&quot; In: Memorial des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº Zweiter Theil.13 (18.03.1861), p. 121 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/pgjbt1292k/pages/1/articles/DIVL28 Avis. — Nomination d’un bourgmestre]. In: Memorial des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº Zweiter Theil.25 (27.06.1868), p. 221 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
*...
* ? - ? : [[Nicolas Hippert (Lokalpolitiker)|Nicolas Hippert]]
*...
* 1970 - 1975: [[Pol Jomé]]
* 1975 - 1999: [[Alphonse Theis]] (CSV)
* 1999 - 2008: [[Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen]] (CSV)
* 2009 - 2025&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250602180457/https://www.virgule.lu/luxembourg/hesperange-marc-lies-demissionne-de-son-poste-de-bourgmestre/69809406.html &quot;Hesperange: Marc Lies démissionne de son poste de bourgmestre.&quot;] virgule.lu, 02.06.2025.&lt;/ref&gt;: [[Marc Lies]] (CSV)
* zanter 2025: [[Diane Adehm]] (CSV)&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2310178.html &quot;No Récktrëtt vum Marc Lies: D'Diane Adehm gëtt nei Buergermeeschtesch vun Hesper.&quot;] rtl.lu, 04.06.2025.&lt;/ref&gt;

== Partnerschaft mat enger auslännescher Stad ==
* [[Szerencs]] an [[Ungarn]]
* [[Malchin]] a [[Mecklenburg-Vorpommern]]

== Bekannt Hesper Leit ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Albert Bousser]] (1906-1995), Eisebunner, Gewerkschaftler a Politiker
* [[Adolphe Deville]] (1935-2022), Sculpteur
* [[Jempy Engel]] (1904-1960), Vëlossportler
* [[Nicolas Engel]] (1902-1946), Vëlossportler
* [[Georges Heisbourg]], (1918-2008), Resistenzler, Diplomat an Auteur
* [[Victor Kremer]] (1932-2010), Schéisser an Olympionik
* [[Claude Lamberty]] (*1976), Enseignant a Politiker
* [[Roger Manderscheid]] (1933-2010), Schrëftsteller an Dréibuchauteur
* [[Josy Polfer]] (1929-1976), Vëlossportler an Olympionik
* [[Fernand Rau]] (1940-1994), Ekonomist a Politiker
* [[Othon Scholer]], (1929-2015), Philolog, Professer an Auteur
* [[Théophile Speicher|Tuffy Speicher]] (1909-1982), Foussballspiller an Olympionik
* [[Emmanuel Tesch]] (1920-2011), Chimiesingenieur a Manager
* [[Charles Waringo]], (1920-2015) Gewerkschaftler, Lokalpolitiker an Auteur
{{Div col end}}

== [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|Interkommunal Syndikater]]==
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]]
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets en provenance des ménages et des déchets assimilables des communes des cantons de Luxembourg, d'Esch et de Capellen|SIDOR]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple - SIAS|SIAS]]&lt;ref&gt;https://www.sias.lu/de/&lt;/ref&gt;

== Kuckeswäertes ==
* De Park bei der Gemeng zu Hesper
** Sprangbuer vun der [[Manon Bertrand]]
* D'[[Buerg Hesper]]
* D'Skulptur ''La Nageuse'' vum [[Lucien Wercollier]] am Hall vum Gemengenhaus
* De [[Stade Albert-Kongs]] vum [[FC Blo-Wäiss Izeg]] 
* Den ''Holleschbierg'' mam Sportzenter a mam [[Stade Alphonse Theis]]
* De [[Kéibur (Hesper)|Kéibuer]] mat sengen zwou bemierkenswäerte Buchen

== Veräiner ==
* De Klima- an Ëmweltveräi vun Hesper, [[KlimaWelt]]
* De Foussballveräi vun Hesper, [[FC Swift Hesper]]
* De Foussballveräi vun Izeg, [[FC Blo-Wäiss Izeg]]
* De Basketveräi vun Hesper, [[BBC Telstar Hesper]]
* Den Tennisveräi vum Houwald, [[TC Howald]]
* D'[[Société de Tir aux Armes Sportives de Hesperange|Société de tir aux armes sportives de Hesperange]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.hesperange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Hesper]
* [https://www.syvicol.lu/fr/annuaires/annuaire-des-communes/fichecommune/hesperange D'Gemeng Hesper op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.gfhesper.lu/index.php/de/ Websäit vun de Geschichtsfrënn vun der Gemeng Hesper]
* [http://www.leven.lu/index.php?option=com_zoom&amp;Itemid=424&amp;catid=1 emweltportal&amp;hesper info - Fotoe vun der Gemeng Hesper]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Hesper]]
[[Kategorie:Gemeng Hesper| ]]</text>
      <sha1>5stqnx6e712rzj918y9b70ekg8lnu79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686293</id>
      <parentid>2686292</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T13:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11986" sha1="b4dip1arcpu2jxmdr5m7csvt2hqxx6y" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Hesperange 
 | Numm (Däitsch)  = Hesperingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Hesper}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|34|15|N|06|09|05|O}}
 }}
[[Fichier:Hesperange, Hesper.jpg|thumb|250px|Metalle Schrëft op der [[Nationalstrooss 3|N3]] zu Hesper]]
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Hesper
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]
 | est =  [[Gemeng Conter|Conter]]
 | sud-est= [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | sud= [[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =[[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | nord-ouest =
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==

=== Uertschaften ===
* [[Alzeng]]
* [[Fenteng]]
* [[Hesper]]
* [[Houwald]]
* [[Izeg]]

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
* [[Gantebeensmillen]]
* [[Izeger Stee]]
* [[Sandweiler-Gare]]

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}
{{Intro Gemeng}}

D'Gemeng Hesper huet deemools aus de Sektiounen [[Hesper]] an [[Izeg]] bestanen. Den [[2. Januar]] [[1853]] hu sech dunn d'[[Gemeng Alzeng|Gemengen Alzeng]] an Hesper zesummegedoe fir déi haiteg Gemeng ze bilden. Tëscht 1795 an [[1802]] war Hesper [[Chef-lieu]] vun engem [[Franséisch Kantonen|Kanton]]&lt;ref&gt;Roland Schumacher, in: Fédération Nationale de la Mutualité Luxembourgeoise, brochure de l'Assemblée Générale Statuaire 1996 (samedi, 27 avril 1996, salle &quot;Amiperas&quot; à Hesperange),
Luxembourg 1996, S. 4 (leicht korrigierte Fassung).&lt;/ref&gt; mat engem Friddensgeriicht, an tëscht [[1818]] an [[1831]] nach eng Kéier ënner dem [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]]

An der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] huet d'Gemeng, sou wéi vill anerer e wirtschaftlechen an industriellen Opschwong gehat, a war eng Zäit laang un zwou Eisebunnsstrecken ugeschloss, an zwar vun [[1822]] bis [[1955]] un d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Réimech|Sekundärstreck Lëtzebuerg-Réimech]] mat Garen zu Hesper an zu Alzeng, an un d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|Streck Lëtzebuerg-Beetebuerg]] mat enger Gare zu [[Fenteng]], déi vun [[1859]] bis [[1877]] a Betrib war.

De [[16. September]] [[1992]] gouf um Terrain vum fréieren ''Urbéngs-Schlass'' dat neit Gemengenhaus mat engem Areal vun 13 [[ha]] Gréngflächen ageweit.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hesperange luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 131}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Fascé d'or et d'Azaur de six pièces à la bande de gueules brochante, accompagnée en chef d'une tour crénelée d'argent, maçonnée de sable, et en pointe d'une fleur de lis aussi d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[24. Januar]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Februar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 326 - Projet: [[Marcel Lenertz]]}}

De ''Fascé'' erënnert un d'Häre vu [[Roudemaacher]] (''fascé d'or et d'azur''), déi schonn am [[14. Joerhonnert]] Häre vun Hesper waren (Alzeng an Izeg). En erënnert och un d'Häre vu Miersch (''fasce d'or et d'azur, la fasce du chef chargée à dextre d'une molette de sable''), déi vun deene vu Roudemaacher ofstamen an als ''Voué''  fir d'Abtei Saint-Vanne vu [[Verdun]] gedéngt hunn, wat hir Besëtzer zu Fenteng ugeet.

Déi rout Sträif (''bande de gueules'') kënnt vum Wope vun de Marquisën (''Markgraf'') vu Baden (''d'or à la bande de gueules''), déi vu 1479 bis zum Enn vum Ancien Régime Häre vun Hesper waren.

Den Tuerm bezitt sech op d'Feudalschlass, deem seng Ruinen nach ëmmer zu Hesper stinn.

D'Fleur-de-lis, Symbol vun der Muttergottes, erënnert un d'[[Abtei Notre-Dame de Clairefontaine (Clairefontaine)|Abtei Clairefontaine]] an un d'Gräfin [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] (hire Wopen ass net bekannt, mä op engem vun hire Sigel ass se mat engem Zepter mat enger Fleur-de-lis-Spëtzt duergestallt), déi hire Besëtztum zu Hesper vun der Mënster-Abtei op d'Abtei vu Clairefontaine iwwerdroen hat.

Schlussendlech symboliséiert d'Fleur-de-lis awer och d'Verbonnenheet vun der Famill Roudemaacher mat der franséischer Kroun (''d'azur à trois fleurs de lis d'or'').
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vun Hesper gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2005 aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen, an zanter 2023 aus 17.

No de Gemengewalen 2023 hat d'CSV hir 8 Sëtz zwar behalen, hat awer keng absolut Majoritéit méi, well d'Zuel vun de Conseillere vu 15 op 17 eropgesat gouf. Et koum dunn zu enger CSV-DP-Koalitioun&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/in-diesen-gemeinden-stehen-die-schoeffenraete-bereits-fest/1674562.html|Titel=In diesen Gemeinden stehen die Schöffenräte bereits fest|Gekuckt=06.07.2023|Datum=20.06.2023|Wierk=luxemburger-wort-online|Editeur=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 1999 || 7 || 5 || 1 || 1 || 0 || -
|- 
| 2005 || 6 || 4 || 3 || 2 || - || -
|- 
| 2011 || '''7''' || '''4''' || 3 || 1 || 0 || -
|- 
| 2017 || '''8''' || 3 || 3 || 1 || 0 || -
|- 
| 2023 || '''8'''|| '''4'''|| 3 || 1 || - || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1844 - ≥1868: [[Dominique Stiff]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/cmin/1848/04/22/n1/jo Circulaire du 22 avril 1848 N° 4984-136 concernant la publication de la liste des députés élus lors des élections du 19 avril courant.] legilux.public.lu.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/231jw50mg4/pages/3/articles/DIVL93 ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 22 janvier 1849, n° 6, portant nomination de bourgmestres]. In: Verwaltungs- und Verordnungsblatt des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial législatif et administratif du Grand-Duché de Luxembourg, nº 7 (30.01.1849), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/9mts70q4mm/pages/1/articles/DIVL76 Avis. — Nomination de bourgmestres.&quot; In: Memorial des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº Zweiter Theil.13 (18.03.1861), p. 121 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/pgjbt1292k/pages/1/articles/DIVL28 Avis. — Nomination d’un bourgmestre]. In: Memorial des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº Zweiter Theil.25 (27.06.1868), p. 221 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
*...
* ? - ? : [[Nicolas Hippert (Lokalpolitiker)|Nicolas Hippert]]
*...
* 1970 - 1975: [[Pol Jomé]]
* 1975 - 1999: [[Alphonse Theis]] (CSV)
* 1999 - 2008: [[Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen]] (CSV)
* 2009 - 2025&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250602180457/https://www.virgule.lu/luxembourg/hesperange-marc-lies-demissionne-de-son-poste-de-bourgmestre/69809406.html &quot;Hesperange: Marc Lies démissionne de son poste de bourgmestre.&quot;] virgule.lu, 02.06.2025.&lt;/ref&gt;: [[Marc Lies]] (CSV)
* zanter 2025: [[Diane Adehm]] (CSV)&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2310178.html &quot;No Récktrëtt vum Marc Lies: D'Diane Adehm gëtt nei Buergermeeschtesch vun Hesper.&quot;] rtl.lu, 04.06.2025.&lt;/ref&gt;

== Partnerschaft mat enger auslännescher Stad ==
* [[Szerencs]] an [[Ungarn]]
* [[Malchin]] a [[Mecklenburg-Vorpommern]]

== Bekannt Hesper Leit ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Albert Bousser]] (1906-1995), Eisebunner, Gewerkschaftler a Politiker
* [[Adolphe Deville]] (1935-2022), Sculpteur
* [[Jempy Engel]] (1904-1960), Vëlossportler
* [[Nicolas Engel]] (1902-1946), Vëlossportler
* [[Georges Heisbourg]], (1918-2008), Resistenzler, Diplomat an Auteur
* [[Victor Kremer]] (1932-2010), Schéisser an Olympionik
* [[Claude Lamberty]] (*1976), Enseignant a Politiker
* [[Roger Manderscheid]] (1933-2010), Schrëftsteller an Dréibuchauteur
* [[Josy Polfer]] (1929-1976), Vëlossportler an Olympionik
* [[Fernand Rau]] (1940-1994), Ekonomist a Politiker
* [[Othon Scholer]], (1929-2015), Philolog, Professer an Auteur
* [[Théophile Speicher|Tuffy Speicher]] (1909-1982), Foussballspiller an Olympionik
* [[Emmanuel Tesch]] (1920-2011), Chimiesingenieur a Manager
* [[Charles Waringo]], (1920-2015) Gewerkschaftler, Lokalpolitiker an Auteur
{{Div col end}}

== [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|Interkommunal Syndikater]]==
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]]
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets en provenance des ménages et des déchets assimilables des communes des cantons de Luxembourg, d'Esch et de Capellen|SIDOR]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple - SIAS|SIAS]]&lt;ref&gt;https://www.sias.lu/de/&lt;/ref&gt;

== Kuckeswäertes ==
* De Park bei der Gemeng zu Hesper
** Sprangbuer vun der [[Manon Bertrand]]
* D'[[Buerg Hesper]]
* D'Skulptur ''La Nageuse'' vum [[Lucien Wercollier]] am Hall vum Gemengenhaus
* De [[Stade Albert-Kongs]] vum [[FC Blo-Wäiss Izeg]] 
* Den ''Holleschbierg'' mam Sportzenter a mam [[Stade Alphonse Theis]]
* De [[Kéibur (Hesper)|Kéibuer]] mat sengen zwou bemierkenswäerte Buchen

== Veräiner ==
* De Klima- an Ëmweltveräi vun Hesper, [[KlimaWelt]]
* De Foussballveräi vun Hesper, [[FC Swift Hesper]]
* De Foussballveräi vun Izeg, [[FC Blo-Wäiss Izeg]]
* De Basketveräi vun Hesper, [[BBC Telstar Hesper]]
* Den Tennisveräi vum Houwald, [[TC Howald]]
* D'[[Société de Tir aux Armes Sportives de Hesperange|Société de tir aux armes sportives de Hesperange]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.hesperange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Hesper]
* [https://www.syvicol.lu/fr/annuaires/annuaire-des-communes/fichecommune/hesperange D'Gemeng Hesper op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.gfhesper.lu/index.php/de/ Websäit vun de Geschichtsfrënn vun der Gemeng Hesper]
* [http://www.leven.lu/index.php?option=com_zoom&amp;Itemid=424&amp;catid=1 emweltportal&amp;hesper info - Fotoe vun der Gemeng Hesper]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Hesper]]
[[Kategorie:Gemeng Hesper| ]]</text>
      <sha1>b4dip1arcpu2jxmdr5m7csvt2hqxx6y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686490</id>
      <parentid>2686293</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11976" sha1="5d87diikq6qp3w03hausmphch0jv6q5" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Hesperange 
 | Numm (Däitsch)  = Hesperingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Hesper}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|34|15|N|06|09|05|O}}
 }}
[[Fichier:Hesperange, Hesper.jpg|thumb|250px|Metalle Schrëft op der [[Nationalstrooss 3|N3]] zu Hesper]]
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Hesper
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]
 | est =  [[Gemeng Conter|Conter]]
 | sud-est= [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | sud= [[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =[[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | nord-ouest =
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==

=== Uertschaften ===
* [[Alzeng]]
* [[Fenteng]]
* [[Hesper]]
* [[Houwald]]
* [[Izeg]]

=== Häff a [[Lieu-dit]]en ===
* [[Gantebeensmillen]]
* [[Izeger Stee]]
* [[Sandweiler-Gare]]

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}
{{Intro Gemeng}}

D'Gemeng Hesper huet deemools aus de Sektiounen [[Hesper]] an [[Izeg]] bestanen. Den [[2. Januar]] [[1853]] hu sech dunn d'[[Gemeng Alzeng|Gemengen Alzeng]] an Hesper zesummegedoe fir déi haiteg Gemeng ze bilden. Tëscht 1795 an [[1802]] war Hesper [[Chef-lieu]] vun engem [[Franséisch Kantonen|Kanton]]&lt;ref&gt;Roland Schumacher, in: Fédération Nationale de la Mutualité Luxembourgeoise, brochure de l'Assemblée Générale Statuaire 1996 (samedi, 27 avril 1996, salle &quot;Amiperas&quot; à Hesperange),
Luxembourg 1996, S. 4 (leicht korrigierte Fassung).&lt;/ref&gt; mat engem Friddensgeriicht, an tëscht [[1818]] an [[1831]] nach eng Kéier ënner dem [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]]

An der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] huet d'Gemeng, sou wéi vill anerer e wirtschaftlechen an industriellen Opschwong gehat, a war eng Zäit laang un zwou Eisebunnsstrecken ugeschloss, an zwar vun [[1822]] bis [[1955]] un d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Réimech|Sekundärstreck Lëtzebuerg-Réimech]] mat Garen zu Hesper an zu Alzeng, an un d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|Streck Lëtzebuerg-Beetebuerg]] mat enger Gare zu [[Fenteng]], déi vun [[1859]] bis [[1877]] a Betrib war.

De [[16. September]] [[1992]] gouf um Terrain vum fréieren ''Urbéngs-Schlass'' dat neit Gemengenhaus mat engem Areal vun 13 [[ha]] Gréngflächen ageweit.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms hesperange luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 131}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Fascé d'or et d'Azaur de six pièces à la bande de gueules brochante, accompagnée en chef d'une tour crénelée d'argent, maçonnée de sable, et en pointe d'une fleur de lis aussi d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[24. Januar]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. Februar]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 326 - Projet: [[Marcel Lenertz]]}}

De ''Fascé'' erënnert un d'Häre vu [[Roudemaacher]] (''fascé d'or et d'azur''), déi schonn am [[14. Joerhonnert]] Häre vun Hesper waren (Alzeng an Izeg). En erënnert och un d'Häre vu Miersch (''fasce d'or et d'azur, la fasce du chef chargée à dextre d'une molette de sable''), déi vun deene vu Roudemaacher ofstamen an als ''Voué''  fir d'Abtei Saint-Vanne vu [[Verdun]] gedéngt hunn, wat hir Besëtzer zu Fenteng ugeet.

Déi rout Sträif (''bande de gueules'') kënnt vum Wope vun de Marquisën (''Markgraf'') vu Baden (''d'or à la bande de gueules''), déi vu 1479 bis zum Enn vum Ancien Régime Häre vun Hesper waren.

Den Tuerm bezitt sech op d'Feudalschlass, deem seng Ruinen nach ëmmer zu Hesper stinn.

D'Fleur-de-lis, Symbol vun der Muttergottes, erënnert un d'[[Abtei Notre-Dame de Clairefontaine (Clairefontaine)|Abtei Clairefontaine]] an un d'Gräfin [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] (hire Wopen ass net bekannt, mä op engem vun hire Sigel ass se mat engem Zepter mat enger Fleur-de-lis-Spëtzt duergestallt), déi hire Besëtztum zu Hesper vun der Mënster-Abtei op d'Abtei vu Clairefontaine iwwerdroen hat.

Schlussendlech symboliséiert d'Fleur-de-lis awer och d'Verbonnenheet vun der Famill Roudemaacher mat der franséischer Kroun (''d'azur à trois fleurs de lis d'or'').
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vun Hesper gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2005 aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen, an zanter 2023 aus 17.

No de Gemengewalen 2023 hat d'CSV hir 8 Sëtz zwar behalen, hat awer keng absolut Majoritéit méi, well d'Zuel vun de Conseillere vu 15 op 17 eropgesat gouf. Et koum dunn zu enger CSV-DP-Koalitioun&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/in-diesen-gemeinden-stehen-die-schoeffenraete-bereits-fest/1674562.html|Titel=In diesen Gemeinden stehen die Schöffenräte bereits fest|Gekuckt=06.07.2023|Datum=20.06.2023|Wierk=luxemburger-wort-online|Editeur=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 1999 || 7 || 5 || 1 || 1 || 0 || -
|- 
| 2005 || 6 || 4 || 3 || 2 || - || -
|- 
| 2011 || '''7''' || '''4''' || 3 || 1 || 0 || -
|- 
| 2017 || '''8''' || 3 || 3 || 1 || 0 || -
|- 
| 2023 || '''8'''|| '''4'''|| 3 || 1 || - || 1
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1844 - ≥1868: [[Dominique Stiff]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/cmin/1848/04/22/n1/jo Circulaire du 22 avril 1848 N° 4984-136 concernant la publication de la liste des députés élus lors des élections du 19 avril courant.] legilux.public.lu.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/231jw50mg4/pages/3/articles/DIVL93 ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 22 janvier 1849, n° 6, portant nomination de bourgmestres]. In: Verwaltungs- und Verordnungsblatt des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial législatif et administratif du Grand-Duché de Luxembourg, nº 7 (30.01.1849), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/9mts70q4mm/pages/1/articles/DIVL76 Avis. — Nomination de bourgmestres.&quot; In: Memorial des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº Zweiter Theil.13 (18.03.1861), p. 121 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/pgjbt1292k/pages/1/articles/DIVL28 Avis. — Nomination d’un bourgmestre]. In: Memorial des Großherzogthums Luxemburg = Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº Zweiter Theil.25 (27.06.1868), p. 221 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
*...
* ? - ? : [[Nicolas Hippert (Lokalpolitiker)|Nicolas Hippert]]
*...
* 1970 - 1975: [[Pol Jomé]]
* 1975 - 1999: [[Alphonse Theis]] (CSV)
* 1999 - 2008: [[Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen]] (CSV)
* 2009 - 2025&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250602180457/https://www.virgule.lu/luxembourg/hesperange-marc-lies-demissionne-de-son-poste-de-bourgmestre/69809406.html &quot;Hesperange: Marc Lies démissionne de son poste de bourgmestre.&quot;] virgule.lu, 02.06.2025.&lt;/ref&gt;: [[Marc Lies]] (CSV)
* zanter 2025: [[Diane Adehm]] (CSV)&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2310178.html &quot;No Récktrëtt vum Marc Lies: D'Diane Adehm gëtt nei Buergermeeschtesch vun Hesper.&quot;] rtl.lu, 04.06.2025.&lt;/ref&gt;

== Partnerschaft mat enger auslännescher Stad ==
* [[Szerencs]] an [[Ungarn]]
* [[Malchin]] a [[Mecklenburg-Vorpommern]]

== Bekannt Hesper Leit ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Albert Bousser]] (1906-1995), Eisebunner, Gewerkschaftler a Politiker
* [[Adolphe Deville]] (1935-2022), Sculpteur
* [[Jempy Engel]] (1904-1960), Vëlossportler
* [[Nicolas Engel]] (1902-1946), Vëlossportler
* [[Georges Heisbourg]], (1918-2008), Resistenzler, Diplomat an Auteur
* [[Victor Kremer]] (1932-2010), Schéisser an Olympionik
* [[Claude Lamberty]] (*1976), Enseignant a Politiker
* [[Roger Manderscheid]] (1933-2010), Schrëftsteller an Dréibuchauteur
* [[Josy Polfer]] (1929-1976), Vëlossportler an Olympionik
* [[Fernand Rau]] (1940-1994), Ekonomist a Politiker
* [[Othon Scholer]], (1929-2015), Philolog, Professer an Auteur
* [[Théophile Speicher|Tuffy Speicher]] (1909-1982), Foussballspiller an Olympionik
* [[Emmanuel Tesch]] (1920-2011), Chimiesingenieur a Manager
* [[Charles Waringo]], (1920-2015) Gewerkschaftler, Lokalpolitiker an Auteur
{{Div col end}}

== [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|Interkommunal Syndikater]]==
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]]
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets en provenance des ménages et des déchets assimilables des communes des cantons de Luxembourg, d'Esch et de Capellen|SIDOR]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple - SIAS|SIAS]]&lt;ref&gt;https://www.sias.lu/de/&lt;/ref&gt;

== Kuckeswäertes ==
* De Park bei der Gemeng zu Hesper
** Sprangbuer vun der [[Manon Bertrand]]
* D'[[Buerg Hesper]]
* D'Skulptur ''La Nageuse'' vum [[Lucien Wercollier]] am Hall vum Gemengenhaus
* De [[Stade Albert-Kongs]] vum [[FC Blo-Wäiss Izeg]] 
* Den ''Holleschbierg'' mam Sportzenter a mam [[Stade Alphonse Theis]]
* De [[Kéibur (Hesper)|Kéibuer]] mat sengen zwou bemierkenswäerte Buchen

== Veräiner ==
* De Klima- an Ëmweltveräi vun Hesper, [[KlimaWelt]]
* De Foussballveräi vun Hesper, [[FC Swift Hesper]]
* De Foussballveräi vun Izeg, [[FC Blo-Wäiss Izeg]]
* De Basketveräi vun Hesper, [[BBC Telstar Hesper]]
* Den Tennisveräi vum Houwald, [[TC Howald]]
* D'[[Société de Tir aux Armes Sportives de Hesperange|Société de tir aux armes sportives de Hesperange]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.hesperange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Hesper]
* [https://www.syvicol.lu/fr/annuaires/annuaire-des-communes/fichecommune/hesperange D'Gemeng Hesper op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.gfhesper.lu/index.php/de/ Websäit vun de Geschichtsfrënn vun der Gemeng Hesper]
* [http://www.leven.lu/index.php?option=com_zoom&amp;Itemid=424&amp;catid=1 emweltportal&amp;hesper info - Fotoe vun der Gemeng Hesper]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Hesper]]
[[Kategorie:Gemeng Hesper| ]]</text>
      <sha1>5d87diikq6qp3w03hausmphch0jv6q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Nidderaanwen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73042</id>
    <revision>
      <id>2686426</id>
      <parentid>2685305</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8131" sha1="7rsamb0f2506nunoq615t32c0taqhhe" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Niederanven 
 | Numm (Däitsch)  = Niederanven
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Nidderaanwen}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|39|05|N|06|15|20|E}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Nidderaanwen
 | nord = [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Betzder|Betzder]]
 | sud-est= [[Gemeng Schëtter|Schëtter]]
 | sud= [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]
 | sud-ouest =  [[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | ouest =  [[Gemeng Steesel|Steesel]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Hueschtert (Nidderaanwen)|Hueschtert]]
* [[Iernster]]
* [[Nidderaanwen]]
* [[Rammeldang]]
* [[Senneng]]
* [[Sennengerbierg]]
* [[Stafelter]]
* [[Ueweraanwen]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Bëschhaus]]
* [[Bloebierg]]
* [[Brennerei (Nidderaanwen)|Brennerei]]
* [[Engelshaff]]
* [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Flughafen]]
* [[Fransousegronn]]
* [[Héienhaff]]
* [[Jeeërhaischen]]
* [[Parishaff]]
* [[Ueweraanwen-Barrière]]
* [[Waldhaff (Nidderaanwen)|Waldhaff]]
{{div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms niederanven luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Parti de gueules au tilleul feuillé, fruité et arraché d'or, et d'azur au casque romain d'argent brochant sur une crosse d'or posée en barre; au chef d'or chargé d'une quintefeuille de gueules boutonnée d'argent brochant sur deux bâtons fleurdelisés de sable posés en sautoir''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. November]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Dezember]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1144 - Projet: 1980 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Gemengerot===
De [[Gemengerot]] vun Nidderaanwen gëtt zanter 1987 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2017 aus 13 (virdrun: 11) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Als Folleg vun de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 baséiert de Schäfferot, wéi scho virdrun, op enger CSV-LSAP-Koalitioun&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171011123327/https://www.wort.lu/de/lokales/koalitionen-auf-lokaler-ebene-die-kuenftigen-schoeffenraete-im-ueberblick-59db6be556202b51b13c4ddb &quot;Die künftigen Schöffenräte im Überblick.&quot;] wort.lu, 12 Oktober, 2017 um 11:19.&lt;/ref&gt;. No de Wale vun 2023 gouf sech op eng Koalitioun tëscht der CSV an [[Déi Gréng|déi grén]]&lt;nowiki/&gt;g gëeenegt&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/in-niederanven-schliessen-sich-csv-und-dei-greng-zusammen/1650772.html|Titel=In Niederanven schließen sich CSV und Déi Gréng zusammen|Gekuckt=05.07.2023|Datum=14.06.2023|Editeur=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

'''Zesummesetzung'''&lt;br&gt;
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 3 || 4 || - || 4
|- 
| 2005 || 5 || 2 || 1 || 3
|- 
| 2011 || '''5''' || 2 || 1 || '''3'''
|- 
| 2017 || '''6''' || 2 || 2 || '''3'''
|- 
| 2023 || '''5'''|| 3 || '''2'''|| 3
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{div col|cols = 3}}
* Joseph de la Haye (1795 – 1800)
* Nicolas Etienne François Dumont (1800 – 1806)
* Michel Weydert (1807 – 1815)
* Jacques Funck (1816 – 1830)
* Pierre Hostert (1830 – 1839)
* Mathias Buchholtz (1839 – 1840)
* Mathias Gouden (1841 – 1848)&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND – DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* Nicolas Huberty (1849 – 1854)
* Nicolas Weydert (1855 – 1859)
* Théodore Scholer (1859 – 1861)
* Jean-Pierre Werner (1861 – 1884)
* (Remacle Joseph) Eugène de la Haye (1885 – 1899)
* Nicolas Hellers (1900 – 1918)
* Michel Leyers (1919 – 1930)
* Mathias Hellers (1930 – 1945)
* Jean-Pierre Gloden (1946 – 1969)
* Joseph Marie Désiré Jacquemart (1970 – 1975)
* [[Nicolas Koob (Politiker)|Nicolas Koob]] (1975 – 1987)
* [[Claude Bicheler]] (1988 – 1992)
* [[Jean Schiltz]] (1992 – 1999)&lt;ref&gt;Quell bis heihin: Geschichtsfrënn vun der Gemeng Nidderaanwen: [https://persist.lu/ark:70795/h05hdb7r2v/pages/1/articles/DIVL42 Niederanven III.] Luxembourg: Imprimerie Joseph Beffort, 1996, S. 57-86.&lt;/ref&gt;
* [[Nico Hilbert]] (2000 – 2001)
* [[Raymond Weydert]] (2001 – 2023)
* [[Frédéric Ternes]] (zanter 2023)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B05-bofferding-assermentation-bourgmestre-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=05.07.2023|Datum=05.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== Jumelagen ==
Am Kader vum ''[[Douzelage]]'' ass Nidderaanwen mat 21 Stied aus der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] jumeléiert:
{|
| [[Altea]] || {{ESP}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Bad Kötzting]] || {{DEU}}
|-
| [[Bellagio]] || {{ITA}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Bundoran]] || {{IRL}}
|-
| [[Chojna]] || {{POL}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Granville]] || {{FRA}}
|-
| [[Holstebro]] || {{DNK}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Houffalize]] || {{BEL}}
|-
| [[Judenburg]] || {{AUT}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Karkkila]] ||{{FIN}}
|-
| [[Köszeg]] || {{HUN}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Meerssen]] || {{NED}}
|-
| [[Oxelösund]] || {{SWE}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Preveza]] || {{GRC}}
|-
| [[Sesimbra]] || {{PRT}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Sherborne]] || {{ENG}}
|-
| [[Sigulda]] || {{LTU}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Sušice]] || {{CZE}}
|-
| [[Türi]] || {{EST}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Zvolen]] || [[Fichier:Flag of Slovakia.svg|25px]] [[Slowakei]]
|-
| [[Prienai]] || {{LTU}} 
|}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Nidderaanwen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[Syrdall Schwemm|CNI-Syrdall Schwemm]]
* [[Minett-Kompost]]
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[SIAS]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEST]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Kierch Nidderaanwen|Kierch vun Nidderaanwen a Senneng]]
* [[Kierch Hueschtert (Nidderaanwen)|Kierch vun Hueschtert]]
* [[Sennenger Schlass]]
* [[Naturschutzgebitt Aarnescht]]
* [[Fluchhafe Lëtzebuerg]]
* [[Lann zu Hueschtert (Nidderaanwen)|Bemierkenswäert Lann beim Kierfecht zu Hueschtert]]
* {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.niederanven.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Nidderaanwen]
* [http://www.sicn.lu Syndicat d'Initiative Niederanven]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/luxembourg/niederanven D'Gemeng Nidderaanwen op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.gfn.lu/ Websäit vun de &quot;Geschichtsfrënn vun der Gemeng Nidderaanwen&quot;]
* [http://www.scouten.lu Scouten aus der Gemeng Nidderaanwen]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Nidderaanwen]]
[[Kategorie:Gemeng Nidderaanwen| ]]</text>
      <sha1>7rsamb0f2506nunoq615t32c0taqhhe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686516</id>
      <parentid>2686426</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8121" sha1="1lci9pszyzm8q97pzv5xwr69hr8cae9" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Niederanven 
 | Numm (Däitsch)  = Niederanven
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Nidderaanwen}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|39|05|N|06|15|20|E}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Nidderaanwen
 | nord = [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Betzder|Betzder]]
 | sud-est= [[Gemeng Schëtter|Schëtter]]
 | sud= [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]
 | sud-ouest =  [[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | ouest =  [[Gemeng Steesel|Steesel]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Hueschtert (Nidderaanwen)|Hueschtert]]
* [[Iernster]]
* [[Nidderaanwen]]
* [[Rammeldang]]
* [[Senneng]]
* [[Sennengerbierg]]
* [[Stafelter]]
* [[Ueweraanwen]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Bëschhaus]]
* [[Bloebierg]]
* [[Brennerei (Nidderaanwen)|Brennerei]]
* [[Engelshaff]]
* [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Flughafen]]
* [[Fransousegronn]]
* [[Héienhaff]]
* [[Jeeërhaischen]]
* [[Parishaff]]
* [[Ueweraanwen-Barrière]]
* [[Waldhaff (Nidderaanwen)|Waldhaff]]
{{div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms niederanven luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Parti de gueules au tilleul feuillé, fruité et arraché d'or, et d'azur au casque romain d'argent brochant sur une crosse d'or posée en barre; au chef d'or chargé d'une quintefeuille de gueules boutonnée d'argent brochant sur deux bâtons fleurdelisés de sable posés en sautoir''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. November]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[2. Dezember]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1144 - Projet: 1980 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Gemengerot===
De [[Gemengerot]] vun Nidderaanwen gëtt zanter 1987 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2017 aus 13 (virdrun: 11) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Als Folleg vun de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 baséiert de Schäfferot, wéi scho virdrun, op enger CSV-LSAP-Koalitioun&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171011123327/https://www.wort.lu/de/lokales/koalitionen-auf-lokaler-ebene-die-kuenftigen-schoeffenraete-im-ueberblick-59db6be556202b51b13c4ddb &quot;Die künftigen Schöffenräte im Überblick.&quot;] wort.lu, 12 Oktober, 2017 um 11:19.&lt;/ref&gt;. No de Wale vun 2023 gouf sech op eng Koalitioun tëscht der CSV an [[Déi Gréng|déi grén]]&lt;nowiki/&gt;g gëeenegt&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/in-niederanven-schliessen-sich-csv-und-dei-greng-zusammen/1650772.html|Titel=In Niederanven schließen sich CSV und Déi Gréng zusammen|Gekuckt=05.07.2023|Datum=14.06.2023|Editeur=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

'''Zesummesetzung'''&lt;br&gt;
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || 3 || 4 || - || 4
|- 
| 2005 || 5 || 2 || 1 || 3
|- 
| 2011 || '''5''' || 2 || 1 || '''3'''
|- 
| 2017 || '''6''' || 2 || 2 || '''3'''
|- 
| 2023 || '''5'''|| 3 || '''2'''|| 3
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{div col|cols = 3}}
* Joseph de la Haye (1795 – 1800)
* Nicolas Etienne François Dumont (1800 – 1806)
* Michel Weydert (1807 – 1815)
* Jacques Funck (1816 – 1830)
* Pierre Hostert (1830 – 1839)
* Mathias Buchholtz (1839 – 1840)
* Mathias Gouden (1841 – 1848)&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND – DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* Nicolas Huberty (1849 – 1854)
* Nicolas Weydert (1855 – 1859)
* Théodore Scholer (1859 – 1861)
* Jean-Pierre Werner (1861 – 1884)
* (Remacle Joseph) Eugène de la Haye (1885 – 1899)
* Nicolas Hellers (1900 – 1918)
* Michel Leyers (1919 – 1930)
* Mathias Hellers (1930 – 1945)
* Jean-Pierre Gloden (1946 – 1969)
* Joseph Marie Désiré Jacquemart (1970 – 1975)
* [[Nicolas Koob (Politiker)|Nicolas Koob]] (1975 – 1987)
* [[Claude Bicheler]] (1988 – 1992)
* [[Jean Schiltz]] (1992 – 1999)&lt;ref&gt;Quell bis heihin: Geschichtsfrënn vun der Gemeng Nidderaanwen: [https://persist.lu/ark:70795/h05hdb7r2v/pages/1/articles/DIVL42 Niederanven III.] Luxembourg: Imprimerie Joseph Beffort, 1996, S. 57-86.&lt;/ref&gt;
* [[Nico Hilbert]] (2000 – 2001)
* [[Raymond Weydert]] (2001 – 2023)
* [[Frédéric Ternes]] (zanter 2023)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B05-bofferding-assermentation-bourgmestre-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=05.07.2023|Datum=05.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== Jumelagen ==
Am Kader vum ''[[Douzelage]]'' ass Nidderaanwen mat 21 Stied aus der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] jumeléiert:
{|
| [[Altea]] || {{ESP}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Bad Kötzting]] || {{DEU}}
|-
| [[Bellagio]] || {{ITA}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Bundoran]] || {{IRL}}
|-
| [[Chojna]] || {{POL}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Granville]] || {{FRA}}
|-
| [[Holstebro]] || {{DNK}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Houffalize]] || {{BEL}}
|-
| [[Judenburg]] || {{AUT}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Karkkila]] ||{{FIN}}
|-
| [[Köszeg]] || {{HUN}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Meerssen]] || {{NED}}
|-
| [[Oxelösund]] || {{SWE}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Preveza]] || {{GRC}}
|-
| [[Sesimbra]] || {{PRT}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Sherborne]] || {{ENG}}
|-
| [[Sigulda]] || {{LTU}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Sušice]] || {{CZE}}
|-
| [[Türi]] || {{EST}} ||&amp;nbsp;&amp;nbsp;|| [[Zvolen]] || [[Fichier:Flag of Slovakia.svg|25px]] [[Slowakei]]
|-
| [[Prienai]] || {{LTU}} 
|}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Nidderaanwen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[Syrdall Schwemm|CNI-Syrdall Schwemm]]
* [[Minett-Kompost]]
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[SIAS]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEST]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Kierch Nidderaanwen|Kierch vun Nidderaanwen a Senneng]]
* [[Kierch Hueschtert (Nidderaanwen)|Kierch vun Hueschtert]]
* [[Sennenger Schlass]]
* [[Naturschutzgebitt Aarnescht]]
* [[Fluchhafe Lëtzebuerg]]
* [[Lann zu Hueschtert (Nidderaanwen)|Bemierkenswäert Lann beim Kierfecht zu Hueschtert]]
* {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.niederanven.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Nidderaanwen]
* [http://www.sicn.lu Syndicat d'Initiative Niederanven]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/luxembourg/niederanven D'Gemeng Nidderaanwen op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.gfn.lu/ Websäit vun de &quot;Geschichtsfrënn vun der Gemeng Nidderaanwen&quot;]
* [http://www.scouten.lu Scouten aus der Gemeng Nidderaanwen]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Nidderaanwen]]
[[Kategorie:Gemeng Nidderaanwen| ]]</text>
      <sha1>1lci9pszyzm8q97pzv5xwr69hr8cae9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Ierpeldeng op der Sauer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73087</id>
    <revision>
      <id>2686306</id>
      <parentid>2685174</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9272" sha1="cx2fjz1dofp1eywykwmvqlkii93s0bn" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Erpeldange-sur-Sûre 
 | Numm (Däitsch)  = Erpeldingen-Sauer
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Ierpeldeng}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|51|50|N|06|06|50|O}}
 }}
[[Fichier:Erpeldange Panorama.jpg|400px|thumb|Vue op Ierpeldeng]]

D''''{{PAGENAME}}''' (och alt '''Ierpeldeng-Sauer''' oder lokal '''Ierpeldeng un der Sauer'''&lt;ref&gt;esou ze liesen am Logo vun der Gemeng&lt;/ref&gt;, virun 2014: '''Gemeng Ierpeldeng''') ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet. 

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}. 

Ierpeldeng ass mat de Gemenge [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]], [[Gemeng Dikrech|Dikrech]], [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] a [[Gemeng Schieren|Schieren]] de Kär vun der [[Nordstad]].

== Geographie ==
D'Gemeng Ierpeldeng läit zum groussen Deel am [[Sauer]]dall am Zentrum vun der [[Nordstad]], net wäit vun [[Ettelbréck]] an [[Dikrech]], op enger Héicht vun zirka 190 bis 450 m ([[Nivellement général du Luxembourg|NG-L]]) (Bierden 400 m, Ierpeldeng 202 m, Angelduerf 195 m).

D'[[Sauer]] leeft vun Norden no Süden an dann am südlechen Deel vun der Gemeng no Oste weider.

=== Nopeschgemengen ===
Nopeschgemenge sinn d'Gemenge [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] an [[Gemeng Tandel|Tandel]] am Norden, [[Gemeng Dikrech|Dikrech]] am Osten, [[Gemeng Schieren|Schieren]] an [[Ärenzdallgemeng|Ärenzdall]] am Süden an [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] am Westen.

{{Nopeschgemengen
 |ville = Ierpeldeng o. d. Sauer
 | nord-ouest =   [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | nord =  [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | nord-est = [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | est =  [[Gemeng Dikrech|Dikrech]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]&lt;br&gt;[[Gemeng Schieren|Schieren]]
 | sud-ouest = 
 | ouest =  [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Angelduerf]]
* [[Bierden]]
* [[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Neihaff (Angelduerf)|Neihaff]]
== Verkéiersubannung ==
Wichtegst Stroosseverbindunge sinn d'[[Schnellstrooss B7 (Lëtzebuerg)|B7]], d'{{N7}}, d'{{N27}} an d'[[Nationalstrooss 27A|N27A]]. Ausserdeem lafen nach d'[[Chemin repris]]en [[CR348|348]], [[CR348A|348A]], [[CR351|351]] an [[CR359|359]] duerch d'Gemeng.

D'Eisebunnsstreck [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen|Ettelbréck-Dikrech]] duerchleeft d'Gemeng am südlechen Deel, wou se parallel zur Sauer, zur N7 an zur Uertschaft Angelduerf geet.

== Geologie ==
[[Geologie|Geologesch]] läit d'Gemeng op der Linn, déi d'[[Devon (Geologie)|Devon]]-Schichte vun den [[Ardennen]] am Norden ([[Éislek]]) vun den [[Trias]]-Schichten am Süden ([[Guttland]]) trennt. Domat gëtt et an der Gemeng Ierpeldeng déi Besonneschkeet, dat eng Sektioun (Bierden) komplett am Éislek, eng genee op der Grenz (Ierpeldeng) an eng Sektioun ganz am Guttland läit (Angelduerf).

== Geschicht ==
No der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Revolutioun]], wéi Lëtzebuerg Deel vum ''Département des Forêts'' gouf, koum eng nei Zivil-Organisatioun. Ënner anerem goufe 1795 d'Gemengen (''Communes'') agefouert, déi den ale [[Feudalismus|Feudalsystem]] ersat hunn. Ierpeldeng gouf eng Sektioun vun der Gemeng [[Dikrech]]. 1823 koum eng Revisioun vun de Gemengen, wou dunn Ierpeldeng, zesumme mat Angelduerf, an d'Gemeng Ettelbréck agegliddert gouf.

Duerch e Gesetz vum 22. Januar 1850&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1850/01/22/n1|Titel=Loi du 22 janvier 1850, qui érige deux nouvelles communes, l'une sous le nom de Schieren et l'autre sous le nom d'Erpeldange|Gekuckt=17.06.2026|Datum=22.01.1850|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, an op Wonsch vun der Populatioun, ass Ierpeldeng eng eegestänneg Gemeng gi mat zwou Sektiounen: Ierpeldeng an Angelduerf. Op den 1. Januar 1907 ass Bierden vun der Gemeng Ettelbréck ewechgeholl an als drëtt Sektioun bei Ierpeldeng bäigeprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1906/12/24/n2|Titel=Loi du 24 décembre 1906, concernant la distraction de la section de Burden de la commune d'Ettelbruck et sa réunion à celle d'Erpeldange|Gekuckt=17.06.2026|Datum=24.12.1906|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Duerch d'Gesetz vum 19. Dezember 2014 gouf aus der Gemeng Ierpeldeng d'Gemeng „Ierpeldeng op der Sauer“&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2014/12/19/n9/jo Loi du 19 décembre 2014 relative au changement du nom de la commune de Erpeldange en celui de Erpeldange-sur-Sûre] op legilux.lu&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms erpeldange luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 93}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Écartelé en sautoir: aux I et IV de gueules à une étoile à sept rais d'or; aux II et III d'argent au tourteau de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng Ierpeldeng|D.C.]] [[7. Februar]] [[1978]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. September]] [[1978]] - Mémorial B 1978, Säit 1100 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1978.}}

De Gemengewope berécksiichtegt d'Wope vun de verschiddenen Hären, déi noeneen zu Ierpeldeng d'Soen haten.

Den a véier gedeelte Wopen ([[Andreaskräiz]]) erënnert un déi éischt Hären, de Frédéric an de Gérard vun Ierpeldeng (''à une fasce, un sautoir brochant sur le tout'', Faarwe sinn net onbekannt).

Dat Sëlwert a Rout, gradewéi d'Rondelen, sinn aus de Wope vun der Famill Gondersdorf (''de gueules à deux fasces d'argent chargées de cing tourteaux de sable''), Hären aus dem 15. bis zum 17. Joerhonnert.

D'Stäre mat de siwe Spëtzte stamen aus de Wope vum Baron du Prel (de gueules à un chevron dentelé d'argent accompagné de trois ombres de soleil à sept rais d'or), dee 1691 déi lescht Nokomme vun der Famill Gondersdorf bestuet huet.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
==== Virun der Fusioun (bis 2013) ====
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |bis = 2013
}}
==== No der Fusioun (zënter 2014) ====
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |vun=2014
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
* 1850-1873: Sébastien Conzémius&lt;ref&gt;[https://www.erpeldange.lu/la-commune/chronologie-des-bourgmestres Chronologie des bourgmestres] op erpeldange.lu; gekuckt 02.01.2021.&lt;/ref&gt;	
* 1873-1882: Laurent Thilges	
* 1882-1915: Martin Conrad 
* 1915-1921: Nicolas Lux	
* 1921-1921: Henri Sinner
* 1921-1938: Jean-Pierre Leider	
* 1938-1963: [[Nicolas Aloyse Birckel]]	
* 1964-1974: Louis Leider
* 1975-1981: [[Nicolas Angelsberg]]	
* 1982-2005: [[Ernest Rassel]]
* 2005-2011: François Dahm	
* 2011-2013: [[André Bauler]]
* zanter 2013: [[Claude Gleis]]

== Gemengesyndikater ==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col}}
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]]
* [[Syndicat intercommunal du Centre pour la conservation de la nature|SICONA]]
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets provenant de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]]
* [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires du Nord|SIDEN]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal des communes de Diekirch, Erpeldange et Ettelbruck pour la construction et l'exploitation d'un hall de tennis|SIT]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]
* [[Zone d'activités économiques Nordstad|ZANO]]
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* D'[[Ierpeldenger Schlass|Schlass vun Ierpeldeng]]

== Literatur ==
* Michel Wilhelm, 2002, ''150 ans de la commune d'Erpeldange'', Administration Communale Erpeldange, Impr. du Nord, 60 S.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[FC 72 Ierpeldeng]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.erpeldange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Ierpeldeng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/erpeldange-sur-sure D'Gemeng Ierpeldeng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.concordia.lu/ Websäit vun der Concordia Ierpeldeng]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Ierpeldeng]]
[[Kategorie:Gemeng Ierpeldeng op der Sauer| ]]</text>
      <sha1>cx2fjz1dofp1eywykwmvqlkii93s0bn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Keel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73098</id>
    <revision>
      <id>2686336</id>
      <parentid>2685411</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9781" sha1="7638fnpj0etb0036dljf5upl904k45g" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Kayl
 | Numm (Däitsch) = Kayl
 | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Keel}} 
 | Fläch = 1.486 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|29|11|N|6|2|21|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' (fir d'Awunner ''Käl'') ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]] an de [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
[[Fichier:Kaart Bierger Käldall.png|thumb|Reliefkaart vun de Bierger]]
{| class=&quot;wikitable&quot; {{prettytable-R}} cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; rules=&quot;all&quot; style=&quot;float:right; clear:right; margin:2px 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show&quot; 
| background: #ffdead;&quot; | [[Fichier:Géi Ofbaufront zu Téiteng um Hesselsbierg.jpg|thumb|center|300px|Géi Wand um Hesselsbierg zu [[Téiteng]]]]
|-
|[[Fichier:Kayl tét cortège.jpg|thumb|center|200px|Stroosseplang]]
|}
D'Gemeng Keel ass am Süde vum Groussherzogtum Lëtzebuerg an engem Dall, dem Keeldall, wat sech no Norde breet mécht an an den Uelzechtdall iwwergeet. Obwuel [[Rëmeleng]] ([[Maark|Grenzmaark]] FL-91 op 49° 26′ 53,7″) déi südlechst Uertschaft ass, läit de südlechste Punkt vum Lëtzebuerger Land an der Gemeng Keel, um Bann vun der Sektioun Téiteng, op der Maark FL-96 (49° 26' 52&quot;)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.journal.lu/top-navigation/article/am-suedzipfel-luxemburgs/|Titel=Am Südzipfel Luxemburgs|Gekuckt=24.07.2020|Datum=13.08.2016|Editeur=journal.lu|Sprooch=de|Archiv-Datum=24.07.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200724211807/https://www.journal.lu/top-navigation/article/am-suedzipfel-luxemburgs/}}&lt;/ref&gt;.

Koordinate vum südlechste Punkt: {{Coor dms1|49|26|52.0|N|6|02|29.8|O}}

Duerch den Dall leeft vu Süden no Norden d'[[Keelbaach]]. De Keeldall ass flankéiert op zwou Säite mat Koppen a klenge [[Zeiebierg|Bierger]], déi den nërdlechen Deel vun der [[Cuesta]] vum [[Dogger (Geologie)|Dogger]] duerstellen.

Op der ëstlecher Säit vu Süden no Norde gekuckt fanne mer hei de [[Perchesbierg]], den [[Hesselsbierg]], den [[Hérenterbierg]], d'[[Haard]], den [[Duelebierg]], de [[Kalebierg]], de [[Gaalgebierg op der Scherr|Gaalgebierg]] an als leschten an der Rei de [[Gehaansbierg]]. Op der westlecher Säit steet de [[Millebierg (Téiteng)|Millebierg]], den [[Tewesbierg]], de [[Bromeschbierg]], nach e [[Gaalgebierg bei Aedelen]], de [[Brucherbierg]] an d'[[Weimeschkëppchen]]. Do stoung uewen op der Kopp, op 390 m, eng keltesch Siidlung mat Ofwierhiwwelen.

Op an an deene Koppen ass [[Eisenäerz]] ausgegruewe ginn, vu [[Kelten]], [[Roum|Réimer]] a bis an d'lescht Joerhonnert, wat dem Land säi Räichtum bruecht huet.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Keel
 | nord = 
 | nord-est =[[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]
 | est = [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]]
 | sud-est = [[Ëtteng]] (F) - [[Wuelmereng]] (F)
 | sud= [[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Esch-Uelzecht]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Keel]]
* [[Téiteng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Toussaintsmillen]]

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 27. Juni 1891 ass Rëmeleng vun der Gemeng Keel ofgespléckt ginn, a bilt zënterhier d'eegestänneg [[Gemeng Rëmeleng]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1891/06/27/n2|Titel=Loi du 27 juin 1891, concernant la création d’une nouvelle commune sous le nom de Rumelange|Gekuckt=11.07.2026|Datum=27.06.1891|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms kayl luxbrg.png|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot; /&gt;:

''D'or au griffon de sable, armé et lampassé de gueules.''&lt;br&gt;wat op Lëtzebuergesch heescht, datt op engem gëllene Schëld e schwaarze Gräif mat roude Krallen an enger rouder Zong ass.&lt;br&gt;
{{small|[[Arrêté grand-ducal|A.GD.]] 30. Mee 1975 - Mémorial B 1975, Säit 534 }}&lt;!--&lt;br&gt;De Wope vun … .--&gt;
|} 

D'Gemeng Keel krut de Wopen zwar schonn eng Kéier 1972 zougesprach, awer well do Gesetzer sech iwwerschnidden haten, an eent dat anert ausser Kraaft gesat hat, ass dat net als rechtskräfteg ugesi ginn, soudatt d'Prozedur 1975 nach eng Kéier gemaach gouf.&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 145}}&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Am Joer 1869, an deem d'Eisenindustrie gegrënnt an a Schwong koum, war Keel déi zweetgréisst Gemeng am Minett:
[[Esch-Uelzecht]] 2869 Awunner, Keel 2864, [[Déifferdeng]] 2238, [[Diddeleng]] 1678 a [[Péiteng]] 1101 Awunner.

1951 war d'Gemeng Keel déi sechstgréisste Gemeng vum Land. D'Gemengenawunnerzuel war deemools 5750 Séilen, wouvun 3250 Awunner an der Uertschaft Keel waren.

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Gemengerot ==
De [[Gemengerot]] vu Keel gëtt nom [[Proporz-Walsystem]] gewielt. E setzt sech aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Als Folleg vun de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 huet de Schäfferot ufanks, wéi och virdrun, op enger LSAP-déi-Gréng-Koalitioun baséiert.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171011123327/https://www.wort.lu/de/lokales/koalitionen-auf-lokaler-ebene-die-kuenftigen-schoeffenraete-im-ueberblick-59db6be556202b51b13c4ddb &quot;Die künftigen Schöffenräte im Überblick.&quot;] wort.lu, 12 Oktober, 2017 um 11:19.&lt;/ref&gt; Nom Austrëtt vun engem Gemengerotsmember aus der LSAP koum et uganks 2022 zu enger neier Koalitioun vun CSV an DP, déi dësen ënnerstëtzt.&lt;ref name=neie&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/1852491.html &quot;D'Gemeng Keel kritt en neie Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 25.01.2022.&lt;/ref&gt;
=== Zesummesetzung === 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[KPL]] || onofhäng. || [[ADR]] || [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]] 

|- 
| 1987 || 5 || 1  || -  || '''6''' || '''1''' || - || - || -
|- 
| 1993 || '''5''' || '''3''' || -  || 5 || 0 || - || - || -
|- 
| 1999 || 5 || 2 || - || 6 || - ||- || - || -
|- 
| 2005 || 3 || 2 || - || '''8''' ||| - || - || - || -
|- 
| 2011 || 3 || 2 || '''2''' || '''6'''  ||- || - || - || -
|- 
| 2017 || 4 || 2 || '''2''' || '''5''' || - || - || - || -
|-
| ''2022*'' || '''4''' || '''2''' ||2 || 4 || - || '''1'''  || - ||
|-
| 2023 || '''5''' || 1 || 1 || '''4''' || - || 1 || 1 ||
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / [https://persist.lu/ark:70795/zt91x5kqn8/pages/24/articles/DIVL5349 Tageblatt] 28.10.1993; * Koalitiounswiessel wärend dem Mandat.&lt;ref name=neie/&gt;}}

== Buergermeeschteren ==
{{Méi Info 1|Lëscht vun de Buergermeeschtere vu Keel}}

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Keel ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=4}}
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[PRO-SUD]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SICOSPORT Kayldall]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[STEP (Beetebuerg)|STEP]]
* [[SYCOSAL]]
* [[SYVICOL]]
* [[TICE]]
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes an der Gemeng==
* [[Léiffrächen]]
* [[Monument national des mineurs]]
* [[Kierch Keel]]

== Literatur ==
* Jos Dupong: ''Kayl in der Geschichte'', Sankt-Paulus-Dréckerei Lëtzebuerg, Éischt Oplo: 1963, Zweet Oplo:1997
* [[Jules Kauffmann]]: ''Kayl früher und heute'', Dréckerei: éditpress Lëtzebuerg, Oplo 1988
* Jules Kauffmann: ''Das Denkmal am &quot;Sperrewee&quot;'', Dréckerei: éditpress Lëtzebuerg, Oplo 1990
* Jules Kauffmann: ''Mit der Bannmühle durch die Jahrhunderte'', Dréckerei polyprint s.a., Oplo 1993
* Les Cyclistes Kayl: ''Centenaire du Velo-Club &quot;L.C.Kayl&quot;'', Dréckerei polyprint s.a., Oplo 1996
* Jules Kauffmann: ''Kayl um Giinzebechel'', Dréckerei polyprint s.a., Oplo 2000
* Marcel Bouschet / Gilbert Maurer: ''70 Joer Käler Basket'', Dréckerei St Paul Lëtzebuerg, Oplo 2002

== Kuckt och ==
* [[Gare Keel]]
* [[Gare Téiteng]]
* [[Géisserei a Schlässerei Massard]]
* [[Centre culturel &quot;Schungfabrik&quot;]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.kayl.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Keel]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/kayl D'Gemeng Keel op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20100206214635/http://www.kayldall.lu/ De Kayldall]
* [https://web.archive.org/web/20030904235014/http://www.tice.lu/ TICE]
* [http://tourisme-kayl.lu Syndicat d'initiative Kayl-Tétange]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1891/0380207/0380207.pdf#page=2 Gesetz vum 27. Juni 1891 iwwer d'Kreatioun vun enger neier Gemeng ënner dem Numm Rëmeleng &lt;nowiki&gt;[lassgeléist vun der Gemeng Keel]&lt;/nowiki&gt;]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Keel]]
[[Kategorie:Gemeng Keel| ]]</text>
      <sha1>7638fnpj0etb0036dljf5upl904k45g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686495</id>
      <parentid>2686336</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9769" sha1="trozb1ymu8uypnpbp3c3xy9minpq35l" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Kayl
 | Numm (Däitsch) = Kayl
 | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Keel}} 
 | Fläch = 1.486 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|29|11|N|6|2|21|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' (fir d'Awunner ''Käl'') ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]] an de [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
[[Fichier:Kaart Bierger Käldall.png|thumb|Reliefkaart vun de Bierger]]
{| class=&quot;wikitable&quot; {{prettytable-R}} cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; rules=&quot;all&quot; style=&quot;float:right; clear:right; margin:2px 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show&quot; 
| background: #ffdead;&quot; | [[Fichier:Géi Ofbaufront zu Téiteng um Hesselsbierg.jpg|thumb|center|300px|Géi Wand um Hesselsbierg zu [[Téiteng]]]]
|-
|[[Fichier:Kayl tét cortège.jpg|thumb|center|200px|Stroosseplang]]
|}
D'Gemeng Keel ass am Süde vum Groussherzogtum Lëtzebuerg an engem Dall, dem Keeldall, wat sech no Norde breet mécht an an den Uelzechtdall iwwergeet. Obwuel [[Rëmeleng]] ([[Maark|Grenzmaark]] FL-91 op 49° 26′ 53,7″) déi südlechst Uertschaft ass, läit de südlechste Punkt vum Lëtzebuerger Land an der Gemeng Keel, um Bann vun der Sektioun Téiteng, op der Maark FL-96 (49° 26' 52&quot;)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.journal.lu/top-navigation/article/am-suedzipfel-luxemburgs/|Titel=Am Südzipfel Luxemburgs|Gekuckt=24.07.2020|Datum=13.08.2016|Editeur=journal.lu|Sprooch=de|Archiv-Datum=24.07.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200724211807/https://www.journal.lu/top-navigation/article/am-suedzipfel-luxemburgs/}}&lt;/ref&gt;.

Koordinate vum südlechste Punkt: {{Coor dms1|49|26|52.0|N|6|02|29.8|O}}

Duerch den Dall leeft vu Süden no Norden d'[[Keelbaach]]. De Keeldall ass flankéiert op zwou Säite mat Koppen a klenge [[Zeiebierg|Bierger]], déi den nërdlechen Deel vun der [[Cuesta]] vum [[Dogger (Geologie)|Dogger]] duerstellen.

Op der ëstlecher Säit vu Süden no Norde gekuckt fanne mer hei de [[Perchesbierg]], den [[Hesselsbierg]], den [[Hérenterbierg]], d'[[Haard]], den [[Duelebierg]], de [[Kalebierg]], de [[Gaalgebierg op der Scherr|Gaalgebierg]] an als leschten an der Rei de [[Gehaansbierg]]. Op der westlecher Säit steet de [[Millebierg (Téiteng)|Millebierg]], den [[Tewesbierg]], de [[Bromeschbierg]], nach e [[Gaalgebierg bei Aedelen]], de [[Brucherbierg]] an d'[[Weimeschkëppchen]]. Do stoung uewen op der Kopp, op 390 m, eng keltesch Siidlung mat Ofwierhiwwelen.

Op an an deene Koppen ass [[Eisenäerz]] ausgegruewe ginn, vu [[Kelten]], [[Roum|Réimer]] a bis an d'lescht Joerhonnert, wat dem Land säi Räichtum bruecht huet.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Keel
 | nord = 
 | nord-est =[[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]
 | est = [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]]
 | sud-est = [[Ëtteng]] (F) - [[Wuelmereng]] (F)
 | sud= [[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Esch-Uelzecht]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Keel]]
* [[Téiteng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Toussaintsmillen]]

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 27. Juni 1891 ass Rëmeleng vun der Gemeng Keel ofgespléckt ginn, a bilt zënterhier d'eegestänneg [[Gemeng Rëmeleng]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1891/06/27/n2|Titel=Loi du 27 juin 1891, concernant la création d’une nouvelle commune sous le nom de Rumelange|Gekuckt=11.07.2026|Datum=27.06.1891|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms kayl luxbrg.png|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot; /&gt;:

''D'or au griffon de sable, armé et lampassé de gueules.''&lt;br&gt;wat op Lëtzebuergesch heescht, datt op engem gëllene Schëld e schwaarze Gräif mat roude Krallen an enger rouder Zong ass.&lt;br&gt;
{{small|[[Arrêté grand-ducal|A.GD.]] 30. Mee 1975 - Mémorial B 1975, Säit 534 }}&lt;!--&lt;br&gt;De Wope vun … .--&gt;
|}

D'Gemeng Keel krut de Wopen zwar schonn eng Kéier 1972 zougesprach, awer well do Gesetzer sech iwwerschnidden haten, an eent dat anert ausser Kraaft gesat hat, ass dat net als rechtskräfteg ugesi ginn, soudatt d'Prozedur 1975 nach eng Kéier gemaach gouf.&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 145}}&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Am Joer 1869, an deem d'Eisenindustrie gegrënnt an a Schwong koum, war Keel déi zweetgréisst Gemeng am Minett:
[[Esch-Uelzecht]] 2869 Awunner, Keel 2864, [[Déifferdeng]] 2238, [[Diddeleng]] 1678 a [[Péiteng]] 1101 Awunner.

1951 war d'Gemeng Keel déi sechstgréisste Gemeng vum Land. D'Gemengenawunnerzuel war deemools 5750 Séilen, wouvun 3250 Awunner an der Uertschaft Keel waren.

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Gemengerot ==
De [[Gemengerot]] vu Keel gëtt nom [[Proporz-Walsystem]] gewielt. E setzt sech aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Als Folleg vun de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 huet de Schäfferot ufanks, wéi och virdrun, op enger LSAP-déi-Gréng-Koalitioun baséiert.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171011123327/https://www.wort.lu/de/lokales/koalitionen-auf-lokaler-ebene-die-kuenftigen-schoeffenraete-im-ueberblick-59db6be556202b51b13c4ddb &quot;Die künftigen Schöffenräte im Überblick.&quot;] wort.lu, 12 Oktober, 2017 um 11:19.&lt;/ref&gt; Nom Austrëtt vun engem Gemengerotsmember aus der LSAP koum et uganks 2022 zu enger neier Koalitioun vun CSV an DP, déi dësen ënnerstëtzt.&lt;ref name=neie&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/1852491.html &quot;D'Gemeng Keel kritt en neie Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 25.01.2022.&lt;/ref&gt;
=== Zesummesetzung === 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[KPL]] || onofhäng. || [[ADR]] || [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]

|- 
| 1987 || 5 || 1  || -  || '''6''' || '''1''' || - || - || -
|- 
| 1993 || '''5''' || '''3''' || -  || 5 || 0 || - || - || -
|- 
| 1999 || 5 || 2 || - || 6 || - ||- || - || -
|- 
| 2005 || 3 || 2 || - || '''8''' ||| - || - || - || -
|- 
| 2011 || 3 || 2 || '''2''' || '''6'''  ||- || - || - || -
|- 
| 2017 || 4 || 2 || '''2''' || '''5''' || - || - || - || -
|-
| ''2022*'' || '''4''' || '''2''' ||2 || 4 || - || '''1'''  || - ||
|-
| 2023 || '''5''' || 1 || 1 || '''4''' || - || 1 || 1 ||
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / [https://persist.lu/ark:70795/zt91x5kqn8/pages/24/articles/DIVL5349 Tageblatt] 28.10.1993; * Koalitiounswiessel wärend dem Mandat.&lt;ref name=neie/&gt;}}

== Buergermeeschteren ==
{{Méi Info 1|Lëscht vun de Buergermeeschtere vu Keel}}

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Keel ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=4}}
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[PRO-SUD]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SICOSPORT Kayldall]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[STEP (Beetebuerg)|STEP]]
* [[SYCOSAL]]
* [[SYVICOL]]
* [[TICE]]
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes an der Gemeng==
* [[Léiffrächen]]
* [[Monument national des mineurs]]
* [[Kierch Keel]]

== Literatur ==
* Jos Dupong: ''Kayl in der Geschichte'', Sankt-Paulus-Dréckerei Lëtzebuerg, Éischt Oplo: 1963, Zweet Oplo:1997
* [[Jules Kauffmann]]: ''Kayl früher und heute'', Dréckerei: éditpress Lëtzebuerg, Oplo 1988
* Jules Kauffmann: ''Das Denkmal am &quot;Sperrewee&quot;'', Dréckerei: éditpress Lëtzebuerg, Oplo 1990
* Jules Kauffmann: ''Mit der Bannmühle durch die Jahrhunderte'', Dréckerei polyprint s.a., Oplo 1993
* Les Cyclistes Kayl: ''Centenaire du Velo-Club &quot;L.C.Kayl&quot;'', Dréckerei polyprint s.a., Oplo 1996
* Jules Kauffmann: ''Kayl um Giinzebechel'', Dréckerei polyprint s.a., Oplo 2000
* Marcel Bouschet / Gilbert Maurer: ''70 Joer Käler Basket'', Dréckerei St Paul Lëtzebuerg, Oplo 2002

== Kuckt och ==
* [[Gare Keel]]
* [[Gare Téiteng]]
* [[Géisserei a Schlässerei Massard]]
* [[Centre culturel &quot;Schungfabrik&quot;]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.kayl.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Keel]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/kayl D'Gemeng Keel op der Websäit vum Syvicol]
* [https://web.archive.org/web/20100206214635/http://www.kayldall.lu/ De Kayldall]
* [https://web.archive.org/web/20030904235014/http://www.tice.lu/ TICE]
* [http://tourisme-kayl.lu Syndicat d'initiative Kayl-Tétange]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1891/0380207/0380207.pdf#page=2 Gesetz vum 27. Juni 1891 iwwer d'Kreatioun vun enger neier Gemeng ënner dem Numm Rëmeleng &lt;nowiki&gt;[lassgeléist vun der Gemeng Keel]&lt;/nowiki&gt;]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Keel]]
[[Kategorie:Gemeng Keel| ]]</text>
      <sha1>trozb1ymu8uypnpbp3c3xy9minpq35l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Conter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73147</id>
    <revision>
      <id>2686473</id>
      <parentid>2686188</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8435" sha1="9jkfj6wc7mz8nrt7l0rcswtnew7tovz" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Contern 
 | Numm (Däitsch) = Contern
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Conter}} 
 | Fläch = 2.055 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|35|6|N|6|13|37|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Conter läit südëstlech vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] op enger Héicht tëscht zirka 255 an 340&amp;nbsp;m ([[Nivellement général du Luxembourg|NG-L]]).

D'Baach [[Sir (Baach)|Sir]] leeft vu Südwesten no Nordosten queesch duerch d'Gemeng.

Laanscht den [[CR234]] läit d'Industriezon ''« Am Weiergewan ».''

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Conter
 | nord = [[Gemeng Schëtter|Schëtter]]
 | nord-est = [[Gemeng Lenneng|Lenneng]]
 | est =  [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]]
 | sud-est= [[Gemeng Duelem|Duelem]]
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | ouest =[[Gemeng Hesper|Hesper]]
 | nord-ouest =[[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]]
}}

=== Verkéiersubannung ===
Wichtegst Stroosseverbindunge sinn d'{{N2}} an d'{{N28}}. Ausserdeem lafen nach d'[[Chemin repris]]en [[CR132|132]], [[CR153|153]], [[CR226|226]] an [[CR234|234]] duerch d'Gemeng.

D'Eisebunnsstrecke [[CFL-Linn 3|Lëtzebuerg-Waasserbëlleg]] an [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Éiter|Alzeng-Éiter]] duerchlafen d'Gemeng an treffen an der Uertschaft Éiter openeen.

== Uertschaften a [[Lieu-dit]]en an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols=2}}
* [[Conter]]
* [[Éiter]]
* [[Méideng]]
* [[Mutfert]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{div col|cols=3}}
* [[Bricherhaff (Mutfert)|Bricherhaff]]
* [[Brichermillen (Mutfert)|Brichermillen]]
* [[Conter-Barrière]]
* [[Éiter Millen]]
* [[Kackerterhaff]]
* [[Kréintgeshaff]]
* [[Marxeknupp]]
* [[Millbech (Mutfert)|Millbech]]
* [[Millbech-Millen]]
* [[Pläitreng]]
{{div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms contern luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. …}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'argent à la fasce ondée de gueules chargée de trois trangles également ondées d'or, ladite fasce accompagnée en chef d'une croix ancrée de gueules, en pointe d'une coquille de sable.''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[15. Juni]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 776 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1985}}&lt;br&gt;
Den an dräi opgedeelte Wope bezitt sech op déi dräi Uertschafte vun der Gemeng: Conter, Mutfert / Méideng an Éiter.

D'Ankerkräiz symboliséiert Conter a staamt aus dem Wope vun der jéngster Branche vun der [[Buerg Fiels|Famill]] [[Buerg Fiels|aus der Fiels]] (''d'argent à la croix ancrée de gueules'') zu där d'Uertschaft vu 1534 bis 1731 gehéiert huet.

Déi gewellte ''Fasce'' bezitt sech op d'[[Sir (Baach)|Sir]], déi duerch d'Gemeng leeft an dat Rout a Gëllent erënnert un d'Famill Grandpré (''burelé d'or et de gueules''), déi éischt Häre vu [[Roussy-le-Village|Rëttgen]], deenen d'Uertschafte Mutfert, Méideng a Pläitreng fréier gehéiert hunn.

D'[[Jakobsmuschel]] symboliséiert d'Uertschaft Éiter, déi laang Zäit der Famill [[Metternich (Famill)|Metternich]] gehéiert huet (''d'argent à trois coquilles de sable'').
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Conter gëtt zanter 2005 nom [[Proporz-Walsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

No de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] vun 2011 huet de Schäfferot sech op eng Koalitioun vun [[Demokratesch Partei|DP]], [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] an [[déi Gréng]] gestäipt. No de Wale vun 2017 koum et zu eng [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-LSAP-Koalitioun, mat als Buergermeeschtesch der [[Marion Zovilé-Braquet]]&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1090077.html &quot;Marion Zovilé-Braquet gëtt nei Buergermeeschtesch vu Conter.&quot;] rtl.lu, 26.10.2017, 15:52:08.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B06-assermentation-bourgmestres-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=06.07.2023|Datum=06.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, déi och no de Wale vun 2023 bestoe bliwwen ass.

Am November 2025 koum et awer zu engem Wiessel am Gemengerot mat enger Koalitioun aus DP, LSAP an déi Gréng. Den [[Dali Zhu]] gouf neie Buergermeeschter.&lt;ref&gt;[&quot;Den Dali Zhu gëtt neie Buergermeeschter zu Conter.&quot;] rtl.lu, 19.11.2025.&lt;/ref&gt;
===Zesummesetzung ===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 2005 || 3 || 4 || - || 4
|- 
| 2011 || 4 || '''3''' || '''2''' || '''2'''
|- 
| 2017 || '''5''' || 2 || 2 || '''2'''
|-
|2023
|'''5'''
|3
|1
|'''2'''
|-
|2025*
|5
|'''3'''
|'''1'''
|'''2'''
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu&lt;br /&gt;* No engem Koalitiounswiessel.}}

=== Buergermeeschteren ===
*...
* 1844: Jean-Nicolas Fischer&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
*...
* 1970 - 1975: [[Roger Diederich]]
*... -...: [[Jean-Pierre Schmitz]]
* 2011 - 2013: [[Jean-Marie Mangen]]
* 2013 - 2017: [[Guy Lorent]]
* 2017 - 2025: [[Marion Zovilé-Braquet]] (CSV)
* zanter 2025&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://maint.gouvernement.lu/fr/actualites.html|Titel=Assermentation aux fonctions de bourgmestre et échevins de la commune de Contern|Gekuckt=2026-01-27|Datum=2025-12-11|Wierk=maint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;: [[Dali Zhu]] (DP)

==Infrastruktur==
=== Schoulen ===
D'Gemeng Conter huet eng Zentralschoul mat Sportzentrum fir d'Spillschoul- a Grondschoulklassen (Schoul um Ewent) an der Uertschaft Conter um [[CR226]] (rue de Syren).

== Kuckeswäertes ==
* [[Kierch Conter|D'Conter Kierch]]
* D'Straussefarm &quot;An Nommesch&quot;
* Bemierkenswäert Beem um Pläitrengerhaff
** [[Eechen um Pläitrengerhaff|Zwou Eeche beim Weier]]
** [[Lannen um Pläitrengerhaff|Zwou Lannen am Agank vum Haff]]
** [[Spierebeem um Pläitrengerhaff|Zwéi Spierebeem am Bongert]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Conter ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}} 
* [[CNI-Syrdall Schwemm]]
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[SIAS]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEST]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Fräiwëlleg Pompjeeë Mutfert-Méideng]]
* [[Gare Sandweiler-Conter]]
* [[Gallo-réimesch Villa zu Conter]]

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.contern.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Conter]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/luxembourg/contern D'Gemeng Conter op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.bdcontern.lu/ Festival de la Bande dessinée zu Conter]
* [https://www.facebook.com/CdJContern/ Offiziell Säit vum Club des Jeunes Contern]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Conter]]
[[Kategorie:Gemeng Conter| ]]</text>
      <sha1>9jkfj6wc7mz8nrt7l0rcswtnew7tovz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Colmer-Bierg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73176</id>
    <revision>
      <id>2686472</id>
      <parentid>2686187</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12171" sha1="kpp3o6fssjt3fti5d3g1sor8fis1f2d" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Colmar-Berg 
 | Numm (Däitsch) = Colmar-Berg
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Colmer-Bierg}}
 | Fläch = 1.231 [[Hektar|ha]]
 | Koordinaten = {{coor dms|49|48|42|N|06|05|32|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' (virun 1991: '''Gemeng Bierg'''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;) ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Colmer-Bierg
 | nord =  [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]
 | nord-est = [[Gemeng Schieren|Schieren]]
 | est =  [[Gemeng Noumer|Noummer]]
 | sud-est = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Biissen|Biissen]]
 | ouest =  [[Gemeng Viichten|Viichten]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Mäerzeg|Mäerzeg]]
}}

== Uertschaften a [[Lieu-dit]]en an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Bierg]]
* [[Colmer]]
* [[Welsdref]]

=== Lieu-diten an Häff ===
* [[Brongeschhaff]]
* [[Brosiushaff]]
* [[Karelshaff]]
* [[Lellerhaff]]

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum [[25. Mäerz]] [[1991]] gouf den Numm vun der Gemeng vu ''Berg'' op ''Colmar-Berg'' geännert&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1991/03/25/n3/jo|Titel=Loi du 25 mars 1991 portant modification du nom de la commune de Berg en celui de Colmar-Berg|Gekuckt=19.07.2020|Datum=30.04.1991|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

===Häre vu Bierg===
Am [[16. Joerhonnert]] gouf et zu Bierg en ettlech grouss Proprietéite mat Schlässer. De gréissten Deel dovu war an den Hänn vun der Famill ''Von der Horst'', déi ëm [[1615]] der Koppel ''Von Heisgen-Woordt'' alles verkaaft huet. Deenen hiert Kandskand de Johann Gerhard von Heisgen huet nach en ettlech Terrainen derbäikaaft. Him ass d'[[Kierch Colmer-Bierg|Parkierch]], déi 1744 gebaut gouf, ze verdanken. Deemools huet Bierg zur [[Par]] [[Biissen]] gehéiert, bis et 1803 eng eege Par gouf.

De Johann von Heisgen a seng Fra d'Marie-Anne de Moreau haten zwee Meedercher, d'Maria Klara Gisberta (*1719) an d'Maria Gisberta Johanna (*1722).

D'Maria Klara hat sech mat engem franséische Kapitän, dem Antoine Leclerc de Vrainville aus dem [[Herzogtum Bar]] a [[Loutrengen]] bestuet. Si hat d'Herrschaft Bierg geierft, an d'Gisberta déi sech mat dem Jean-Baptiste Thierry de Saint-Baussant bestuet huet, hat [[Folkendeng]] kritt hat.

Den de Vrainville huet op groussem Fouss gelieft, a lues a lues d'Verméige verpolvert an nach e Pak Schold derbäigemaach. Besonnesch vill Schold hat hie bei der Maria Gisberta vu Blochausen, der Besëtzerin vun der [[Colmer Schmelz]]. [[1764]] koum sou déi ganz Proprietéit an d'Hänn vun der Famill vu Blochausen.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms colmar-berg luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 39}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'argent à l'aigle de sable accompagnée en chef, aux flancs et en pointe de cinq trèfles de sinople posés 2-2-1; au chef d'azur chargé d'une couronne grand-ducale d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[15. Dezember]] [[1988]] &lt;!--- [[Arrêté ministériel|A.M.]] - Mémorial B 19.., Säit ... - --&gt;Projet: Marcel Lenertz 1983}}

Am Feld vum Gemengewopen ass de Wope vun der Famill ''Berg'', mat den dräibliederege [[Kléiblat|Kléiblieder]] vun der Famill ''Heisgen''; de [[Chef (Heraldik)|Chef]] bezitt sech op d'groussherzoglech Residenz, souwuel duerch d'Kroun wéi och duerch säin [[Email (Heraldik)|Email]] (''azur'', blo) deen den Haaptemail vum Wope vum Haus ''Nassau'' ass (''d'azur billeté d'or au lion du même'').
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1815-1821: Jean-Baptiste Papier&lt;ref&gt;Buch &quot;La famille PAPIER, Famille de Mme de MUNKACSY&quot; vum Dr. Jean-Claude Loutsch&lt;/ref&gt;
* 1844: Mathias Maillet&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* ...
* 1994-2011: [[Fernand Diederich]]
* 2011-2017: [[Gast Jacobs]]
* 2017-2023: [[Christian Miny]]
* zanter 2023: [[Mandy Arendt]] ([[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]])

== Ekonomie ==
En Ofleeër vum amerikanesche Pneuefabrikant [[Goodyear Tire &amp; Rubber Company]], d'[[Goodyear-Dunlop Colmar-Berg]], gehéiert mat 3.570 Aarbechter zu de gréisste Patronen zu Lëtzebuerg.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/catalogue-publications/luxembourg-en-chiffres/2021/statec_lux_en_chiffres_2021FR.pdf|Titel=Luxembourg en chiffres 2021|Gekuckt=21 November 2021|Editeur=STATEC|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; Zanter [[1957]] huet d'Goodyear zu Colmer-Bierg en ''Technical Center'', dee virun allem [[Pneu]]e fir den europäesche Maart entwéckelt. Donieft ginn zu Colmer-Bierg an der [[Goodyear-Dunlop Tire Plant Colmar-Berg|Pneuefabréck]] och nach Camionspneuen a Sécherheetspneue produzéiert.

== Infrastrukturen ==
Zu den Infrastrukture vu Colmer-Bierg zielen:
{{Div col}}
* e Centre culturel
* eng Sportshal
* 3 Foussballsterrainen
* 5 Tennisterrainen (5-mol [[Clay Court|French Court]])
* en ëffentleche Park
* eng Gare (d'[[Gare Colmer-Bierg]])
* e Scoutschalet
* eng Kierch
* eng Post
{{Div col end}}
* eng Schoul
:Colmer-Bierg huet ee [[Précoce]], eng Spillschoul, eng [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Grondschoul]] an eng [[Maison relais pour enfants|Maison relais]]. [[2005]] gouf de Bau vun engem neie Schoulkomplex mat 4 Klassesäll fir d'Spillschoul, 2 Klassesall fir de Précoce an engem Schoulrestaurant beschloss. Dëse Schoulkomplex, deen 6.429.475 € kascht huet, gouf fir d'Rentrée 2008/2009 fäerdeg.
* eng Schwämm
:D'Schwämm ''[https://nordpool.lu/ Nordpool]'' vu Colmer-Bierg huet een Haaptbaseng vun 25x10m an een Niewebaseng vun 10x10m. D'Schwämm war tëscht August [[2009]] a Mëtt [[2011]] zou well en neie Komplex mat Wellness-Beräich bäigebaut an den alen Deel komplett renovéiert gouf. Den Devis gouf op 11.319.816 € chiffréiert, wouvun de Sportsministère 4,5 Millioune bezuele sollt, a Colmer-Bierg 850.000 €. Der Rescht vun de Käschte gouf op déi aner 7 Gemenge verdeelt, deenen hir Schoulklasse vun der Schwämm profitéieren, an zwar am Verhältnes zu de Stonnen déi se fir sech reservéiert hunn. D'Soumissioun fir d'Aarbechte gouf den 21. Juni 2010 op der Colmer Gemeng opgemaach.

== Verkéier ==
=== Stroosseverkéier ===
Colmer-Bierg ass un de Stroosseverkéier ugeschloss iwwer d'Autobunn [[Autobunn A7 (Lëtzebuerg)|A7]], d'[[Schnellstrooss B7 (Lëtzebuerg)|Schnellstrooss B7]], d'Nationalstroossen [[Nationalstrooss 7|N7]] an [[Nationalstrooss 22|N22]], an d'[[Chemin repris]]en [[CR345]] an [[CR123]].

=== Ëffentlechen Transport ===
==== Eisebunn ====
Duerch d'[[Gare Colmer-Bierg|Colmer Gare]] fiert d'CFL-Linn 1 [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen|Lëtzebuerg-Ëlwen]].

Et gëtt nach eng Eisebunnslinn vun [[Eisebunnsstreck Ettelbréck-Biissen|Ettelbréck iwwer Colmer bis op Biissen]], déi fréier zu der [[Atertlinn]] gehéiert huet. Dës Linn gëtt nëmmen nach geleeëntlech fir Giddertransport benotzt.

==== Bussen ====
Colmer gëtt och vun enger Rëtsch [[RGTR]]-Buslinnen &lt;!-- Linne stëmmen net méi [[RGTR-400|400]], [[RGTR-508|508]], [[RGTR-510|510]], [[RGTR-511|511]], [[RGTR-515|515]], [[RGTR-517|517]], [[RGTR-518|518]], [[RGTR-752|752]], [[RGTR-800|800]], [[RGTR-803|803]], [[RGTR-805|805]], [[RGTR-808|808]], [[RGTR-810|810]], [[RGTR-812|812]], [[RGTR-815|815]], [[RGTR-817|817]], [[RGTR-819|819]], [[RGTR-820|820]], [[RGTR-822|822]], [[RGTR-825|825]], [[RGTR-834|834]], [[RGTR-840|840]], [[RGTR-842|842]], [[RGTR-848|848]] an [[RGTR-946|946]]--&gt; ugefuer.

=== Duuss Mobilitéit ===
Ënnert der Uelzechtbréck (N7) kräize sech d'Vëlospist [[Vëlospist PC15|PC15]], déi [[Bäreldeng]] mat [[Ettelbréck]] verbënnt, souwéi d'[[Vëlospist PC12|PC12]], déi sech Richtung Westen (zu [[Näerden]]) mat der [[Vëlospist PC17|PC17]] kräizt.

== Veräiner ==
Colmer-Bierg huet 18 Veräiner, dorënner 6 Sportsveräiner:
{{Div col|cols=3}}
* Action catholique des femmes du Luxembourg
* Association des parents
* Chorale St. Cécile
* Club des jeunes
* Croix-Rouge
* Football ASC
* Frënn vum Velo Colmar-Berg
* Goodyear Fëscherclub
* Goodyear Photoclub Colmar-Bierg
* Harmonie grand-ducale Orania
* Indiaca
* Seniorenclub 2006 asbl Colmar-Berg
* Service d'incendie de la commune de Colmar-Berg
* Société gymnastique Alouette
* Supporterclub ASC
* Syndicat d'initiative
* Tennis Club
{{Div col end}}
== Partnerstad ==
Zanter 2004 ass Colmer-Bierg d'Partnerstad vu [[Weilburg]] an Däitschland. Colmer-Bierg ass d'Residenz vum Lëtzebuerger Herrscherhaus, dat vu Weilburg kënnt.

== Perséinlechkeeten aus der Gemeng Colmer-Bierg ==
* Prinzessin [[Alix vu Lëtzebuerg]] (1929-2019),
* [[Frantz Heldenstein]] (1892-1975), Sculpteur an Innenarchitekt,
* [[Henri vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] [[Jean vu Lëtzebuerg]] (1921-2019),
* Prënz [[Charles vu Lëtzebuerg (1927)|Charles vu Lëtzebuerg]] (1927-1977),
* Groussherzogin [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] (1896-1985),
* Prinzessin [[Élisabeth vu Lëtzebuerg (1922-2011)|Élisabeth vu Lëtzebuerg]] (1922-2011),
* Prinzessin [[Hilda vu Lëtzebuerg]] (1897-1979),
* Groussherzogin [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]] (1894-1924),
* Prinzessin [[Marie-Gabrielle vu Lëtzebuerg]] (1925-2023),
* Prinzessin [[Sophie vu Lëtzebuerg]] (1902-1941),
* Prinzessin [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg (1924-2007)|Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg]] (1924-2007).

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col}}
* DEA, 
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]],
* [[SICONA-Centre|SICONA-CENTRE]], 
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets provenant de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]], 
* [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires du Nord|SIDEN]], 
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]], 
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]], 
* [[ZANO]].
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Schlass Bierg]]
* [[Kierch Colmer-Bierg]]
* De Park

== Fotoalbum ==
&lt;gallery&gt;
Image:Colmar_Berg_03_town_hall_Luxembourg.jpg|Gemengenhaus
Image:Colmar_Berg_04_park_Luxembourg.jpg|De Park
Image:Colmar_Berg_06_river_Alzette_Luxembourg.jpg|D'Uelzecht beim Park
Image:Colmar_Berg_05_grand_duke_castle_Luxembourg.jpg|[[Schlass Bierg]]
Image:Colmar_Berg_railway_station_01_Luxembourg.jpg|[[Gare Colmer-Bierg]]
Image:Colmar_Berg_07_railway_goodyear_Luxembourg.jpg|D'[[Atertlinn]]
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.colmar-berg.lu/ Offiziell Websäit vun der Gemeng Colmer-Bierg]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/colmar-berg D'Gemeng Colmer-Bierg op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Colmer-Bierg]]
[[Kategorie:Gemeng Colmer-Bierg| ]]</text>
      <sha1>kpp3o6fssjt3fti5d3g1sor8fis1f2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Lëntgen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73184</id>
    <revision>
      <id>2686414</id>
      <parentid>2685273</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11463" sha1="9akkn7j60s7x8gmc6541vall2wect09" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Lintgen 
 | Numm (Däitsch)  = Lintgen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Lëntgen}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|43|0|N|06|08|0|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}, vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
[[Fichier:LënSpill45.JPG|250px|thumb|D'Lëntgener Spillschoul]]
D'Gemeng Lëntgen läit am Dall vun der [[Uelzecht]] am Südoste vum [[Kanton Miersch]] am Zentrum vum Land. D'Nopeschgemenge si [[Gemeng Miersch|Miersch]] am Nordwesten, [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] am Nordosten a [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] am Süden.

D'Gemeng huet eng Fläch vu 1.524 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]], dovu 760 Hektar Bësch, 600 Hektar landwirtschaftlech Fläch a 70 Hektar urbaniséiert Fläch. An der Gemeng gëtt et 21,43 Kilometer befestegt Stroossen a Weeër.

Den héchste Punkt läit bei 414 Meter, den déifste Punkt bei 210 Meter&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.lintgen.lu/fr/la-commune-se-pr%C3%A9sente/d%C3%A9couvrir-la-commune|Titel=La commune en chiffres|Gekuckt=06.07.2020|Datum=|Editeur=www.lintgen.lu|Sprooch=fr|Archiv-Datum=06.07.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200706221907/https://www.lintgen.lu/fr/la-commune-se-pr%C3%A9sente/d%C3%A9couvrir-la-commune}}&lt;/ref&gt;.

Mat Ausnam vum Plankenhaff, deen op engem Héichplateau ëstlech vun der Uelzecht läit, hu sech d'Dierfer an der Dällt an op den Häng riets a lénks vum Floss entwéckelt.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://inpa.public.lu/dam-assets/fr/publications/nib-livre-lintgen-web.pdf|Titel=Inventar der Baukultur im Großherzogtum Luxemburg, Gemeinde Lintgen|Gekuckt=11.11.2025|Format=PDF|Editeur=inpa.public.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Lëntgen
 | nord =
 | nord-est = [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | est =  
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]
 | sud-ouest =  
 | ouest = 
 | nord-ouest =  [[Gemeng Miersch|Miersch]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Gousseldeng]]
* [[Lëntgen]]
* [[Pretten]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Kléck (Lëntgen)|Kléck]]
* [[Plankenhaff]]
* [[Schleef (Lëntgen)|Schleef]]

== Geologie ==
[[Geologie|Geologesch]] gesi gehéiert Lëntgen zur Regioun [[Guttland]]. Hei gëtt et déi – fir den Zentrum fir Lëtzebuergesch – typesch „Stufeladschaft“, wou sech iwwer d'Joerdausende vill Waasserleef duerch de [[Lëtzebuerger Sandsteen|lëtzebuergesche Sandstee]] bis an déi méi mëll [[Mergel|Mergelschichten]] gegruewen hunn, wouduerch breet Däller an Héichplateauen entstane sinn.

Mat hire grousse Felder a Bëscher an de ganz fruchtbare Flossdäller gehéiert dës Regioun zu de landwirtschaftlech produktiivste Gebidder vum Land. Zesumme mat den einfach zougängleche Sandsteenoflagerungen huet dëst zu der Entwécklung vu grousse landwirtschaftleche Wiesen, de sougenannte Guttland-Bauerenhäff, gefouert.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Geschicht ==
Lëntgen, als geologesch a klimatesch gënschteg Regioun, gouf scho fréi besidelt, wéi archeologesch Fondplazen – vun der [[Jongsteenzäit]] bis zum [[Mëttelalter]] –  ronderëm den dräi Dierfer dat beweisen.

Déi éischt Dokumenter déi d'Uertschaften an der Gemeng nenne si vun 896 fir Lëntgen, 940 fir Gousseldeng an 960 fir Pretten.

{{Intro Gemeng}}

Déi haiteg Gemeng ass 1804, no der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], duerch d'Fusioun vun den zwou [[Kadastersektioun|Kadastersektioune]] Lëntgen a Pretten / Gousseldeng entstanen. Deemools gouf och eng separat [[Par]] gegrënnt, déi sech domat vun der Par Miersch getrennt huet. 

An den nächste Joerzéngte sinn e puer [[Schoul|Schoulgebaier]], d'[[Kierch Lëntgen|Kierch vu Lëntgen]] a géint Enn vum [[19. Joerhonnert]] d'[[Kierch Gousseldeng|Kapell vu Gousseldeng]] gebaut ginn, vun deenen awer bis haut just nach déi reliéis Gebaier erhale bliwwe sinn.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lintgen luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''coupé-ondé; en chef d'or à deux étoiles, à huit rais de gueules posées en fasce, en pointe d'azur à la croix pattée et alésée d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[5. Abrëll]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[24. Mee]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 578 - Projet: 
[[Marcel Lenertz]] 1981 }}.
|}

== Populatioun ==
{{Update}}
Op den 1. Mäerz 2012 hunn an der Gemeng Lëntgen 2.700 Leit gewunnt, dovun 2.082 an der Uertschaft [[Lëntgen]], 516 zu [[Gousseldeng]] an der 102 zu [[Pretten]].&lt;!--&lt;ref name=&quot;lintgen.lu&quot;&gt;lintgen.lu: [http://www.lintgen.lu/la-commune-se-presente/la-commune-en-chiffres ''La commune en chiffres''] (gekuckt den 13. Januar 2013) | Link geet net méi&lt;/ref&gt;--&gt;

57,4 % vun den Awunner ware Lëtzebuerger. Déi meescht Auslänner hunn d'Portugise mat 673 Persounen (25 %) gestallt, duerno d'Fransouse mat 70 Persounen (2,6 %).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 100%&quot;
|+ Awunner vun der Gemeng Lëntgen no Uertschaft an Nationalitéit (Stand 01.03.2012):
|-
!Nationalitéit
![[Lëntgen]]
![[Gousseldeng]]
![[Pretten]]
!Gemengentotal
|-
|{{flagicon|Luxembourg}} [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuergesch]]
|align=&quot;right&quot;|1 128
|align=&quot;right&quot;|356
|align=&quot;right&quot;|67
|align=&quot;right&quot;|1 551
|-
|{{flagicon|Portugal}} [[Portugal|Portugisesch]]
|align=&quot;right&quot;|577
|align=&quot;right&quot;|79
|align=&quot;right&quot;|17
|align=&quot;right&quot;|672
|-
|{{flagicon|France}} [[Frankräich|Franséisch]]
|align=&quot;right&quot;|49
|align=&quot;right&quot;|16
|align=&quot;right&quot;|5
|align=&quot;right&quot;|70
|-
|{{flagicon|Germany}} [[Däitschland|Däitsch]]
|align=&quot;right&quot;|48
|align=&quot;right&quot;|10
|align=&quot;right&quot;|4
|align=&quot;right&quot;|62
|-
|{{flagicon|Belgium}} [[Belsch]]
|align=&quot;right&quot;|44
|align=&quot;right&quot;|3
|align=&quot;right&quot;|2
|align=&quot;right&quot;|49
|-
|{{flagicon|Spain}} [[Spuenien|Spuenesch]]
|align=&quot;right&quot;|38
|align=&quot;right&quot;|1
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|39
|-
|{{flagicon|Italy}} [[Italien|Italieenesch]]
|align=&quot;right&quot;|29
|align=&quot;right&quot;|8
|align=&quot;right&quot;|2
|align=&quot;right&quot;|39
|-
|{{flagicon|United Kingdom}} [[Vereenegt Kinnekräich|Brittesch]]
|align=&quot;right&quot;|21
|align=&quot;right&quot;|1
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|22
|-
|{{flagicon|Poland}} [[Polen|Polnesch]]
|align=&quot;right&quot;|5
|align=&quot;right&quot;|17
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|22
|-
|{{flagicon|Cape Verde}} [[Kap Verde|Kapverdianesch]]
|align=&quot;right&quot;|19
|align=&quot;right&quot;|1
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|20
|-
|{{flagicon|Netherlands}} [[Holland|Hollännesch]]
|align=&quot;right&quot;|15
|align=&quot;right&quot;|2
|align=&quot;right&quot;|2
|align=&quot;right&quot;|19
|-
|{{flagicon|Denmark}} [[Dänemark|Dänesch]]
|align=&quot;right&quot;|10
|align=&quot;right&quot;|5
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|15
|-
|Aner Nationalitéiten
|align=&quot;right&quot;|87
|align=&quot;right&quot;|17
|align=&quot;right&quot;|3
|align=&quot;right&quot;|135
|-
|Total 
|align=&quot;right&quot;|'''2 082'''
|align=&quot;right&quot;|'''516'''
|align=&quot;right&quot;|'''102'''
|align=&quot;right&quot;|'''2 700'''
|-
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Gemengerot===
Lëntge war bis d'[[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewalen]] 2017 eng [[Majorzsystem|Majorzgemeng]]. Bei deene vum 11. Juni 2023 gouf de Gemengerot eng éischt Kéier nom [[Proporzsystem]] gewielt. Zur Wal stoungen dunn och 11 amplaz 9 Gemengeréit&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/so-bereitet-sich-lintgen-auf-die-wahlen-nach-proporzsystem-vor-62ecde46de135b923660b3db|Titel=So bereitet sich Lintgen auf die Wahlen nach Proporzsystem vor|Gekuckt=15.08.2022|Datum=05.08.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de|archivedate=2022-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220815094111/https://www.wort.lu/de/lokales/so-bereitet-sich-lintgen-auf-die-wahlen-nach-proporzsystem-vor-62ecde46de135b923660b3db}}&lt;/ref&gt;.

'''Resultater'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Joer 
![[Demokratesch Partei|DP]]!! DNE* !! EBL*
|-
| 2023&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://elections.public.lu/fr/elections-communales/2023/resultats/communes/lintgen.html|Titel=Lintgen|Gekuckt=12.06.2023|Wierk=elections.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
| '''2''' || 4 || '''5'''
|}
{{small|&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;DNE: Di nei Ekipp; EB: Engagéiert Bierger Lëntgen}}&lt;br&gt;
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}

De Schäfferot, deen 2023 aus de Gemengewalen ervirgoung, gëtt vun enger Koalitioun aus den Engagéierte Bierger an der DP gedroen. Buergermeeschter gëtt de [[Louis Pinto]] (EBL).&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2074183.html &quot;Lëntgen: Schäfferot steet - Louis Pinto ass neie Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 12.06.2023.&lt;/ref&gt;

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;[http://www.lintgen.lu/uploads/File/2008 %20September.pdf Lëscht mat de Buergermeeschterem 1908-2008] vum Emile Gruber an der Publikatioun ''de Gemengebuet. Informatiounsblat vun der Gemeng Lëntgen.'' – Nr. 10, September 2008, Säit 43&lt;/ref&gt; ===
{{Div col|cols=3}}
* 1808-1825: [[Ambroise Heuardt]]
* 1825-1830: [[Michel Dondelinger (Buergermeeschter)|Michel Dondelinger]]
* 1830-1848: [[Henri Klein (Buergermeeschter)|Henri Klein]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1848-1849: [[Etienne Welter]]
* 1849-1857: [[Henri Witry]]
* 1858-1861: [[Johann Peter Heuardt]]
* 1861-1866: [[Henri Witry]]
* 1867-1898: [[Nicolas Klein (Buergermeeschter Lëntgen)|Nicolas Klein]]
* 1898-1909: [[Gérard Schoellen]]
* 1909-1912: [[Nicolas Petges]]
* 1912-1918: [[Pierre Pesch]]
* 1918-1926: [[Antoine Wolff]]
* 1926-1941: [[Albert Stoffel]]
* 1941-1944: Adolf Schultz
* 1944-1945: [[Albert Stoffel]]
* 1945-1972: [[Jean Donnersbach]]
* 1973-1986: Charles Reiffers
* 1987-1991: [[Gusty Casagranda]]
* 1991-1993: [[Pierre Weicherding]]
* 1994-2023: [[Henri Wurth]]
* zanter 2023: [[Louis Pinto]] (Engagéiert Bierger Lëntgen)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Lëntgen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}
== Kuckt och ==
* [[Gare Lëntgen]]
* [[Kierch Lëntgen]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20110722154952/http://www.lintgen.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Lëntgen]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/lintgen D'Gemeng Lëntgen op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.fanfarelintgen.lu Fanfare Lëntgen]
* [https://web.archive.org/web/20171011170224/http://www.uergelfrennlentgen.lu/ Uergelfrënn Lëntgen]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Lentgen]]
[[Kategorie:Gemeng Lëntgen| ]]</text>
      <sha1>9akkn7j60s7x8gmc6541vall2wect09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686501</id>
      <parentid>2686414</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:39:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11421" sha1="61hxf1r326w3d0n7zaa47bpeob57qhk" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Lintgen 
 | Numm (Däitsch)  = Lintgen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Lëntgen}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|43|0|N|06|08|0|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}, vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
[[Fichier:LënSpill45.JPG|250px|thumb|D'Lëntgener Spillschoul]]
D'Gemeng Lëntgen läit am Dall vun der [[Uelzecht]] am Südoste vum [[Kanton Miersch]] am Zentrum vum Land. D'Nopeschgemenge si [[Gemeng Miersch|Miersch]] am Nordwesten, [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] am Nordosten a [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] am Süden.

D'Gemeng huet eng Fläch vu 1.524 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]], dovu 760 Hektar Bësch, 600 Hektar landwirtschaftlech Fläch a 70 Hektar urbaniséiert Fläch. An der Gemeng gëtt et 21,43 Kilometer befestegt Stroossen a Weeër.

Den héchste Punkt läit bei 414 Meter, den déifste Punkt bei 210 Meter&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.lintgen.lu/fr/la-commune-se-pr%C3%A9sente/d%C3%A9couvrir-la-commune|Titel=La commune en chiffres|Gekuckt=06.07.2020|Datum=|Editeur=www.lintgen.lu|Sprooch=fr|Archiv-Datum=06.07.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200706221907/https://www.lintgen.lu/fr/la-commune-se-pr%C3%A9sente/d%C3%A9couvrir-la-commune}}&lt;/ref&gt;.

Mat Ausnam vum Plankenhaff, deen op engem Héichplateau ëstlech vun der Uelzecht läit, hu sech d'Dierfer an der Dällt an op den Häng riets a lénks vum Floss entwéckelt.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://inpa.public.lu/dam-assets/fr/publications/nib-livre-lintgen-web.pdf|Titel=Inventar der Baukultur im Großherzogtum Luxemburg, Gemeinde Lintgen|Gekuckt=11.11.2025|Format=PDF|Editeur=inpa.public.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Lëntgen
 | nord =
 | nord-est = [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | est =  
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]
 | sud-ouest =  
 | ouest = 
 | nord-ouest =  [[Gemeng Miersch|Miersch]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Gousseldeng]]
* [[Lëntgen]]
* [[Pretten]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Kléck (Lëntgen)|Kléck]]
* [[Plankenhaff]]
* [[Schleef (Lëntgen)|Schleef]]

== Geologie ==
[[Geologie|Geologesch]] gesi gehéiert Lëntgen zur Regioun [[Guttland]]. Hei gëtt et déi – fir den Zentrum fir Lëtzebuergesch – typesch „Stufeladschaft“, wou sech iwwer d'Joerdausende vill Waasserleef duerch de [[Lëtzebuerger Sandsteen|lëtzebuergesche Sandstee]] bis an déi méi mëll [[Mergel]]schichten gegruewen hunn, wouduerch breet Däller an Héichplateauen entstane sinn.

Mat hire grousse Felder a Bëscher an de ganz fruchtbare Flossdäller gehéiert dës Regioun zu de landwirtschaftlech produktiivste Gebidder vum Land. Zesumme mat den einfach zougängleche Sandsteenoflagerungen huet dëst zu der Entwécklung vu grousse landwirtschaftleche Wiesen, de sougenannte Guttland-Bauerenhäff, gefouert.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Geschicht ==
Lëntgen, als geologesch a klimatesch gënschteg Regioun, gouf scho fréi besidelt, wéi archeologesch Fondplazen – vun der [[Jongsteenzäit]] bis zum [[Mëttelalter]] –  ronderëm den dräi Dierfer dat beweisen.

Déi éischt Dokumenter déi d'Uertschaften an der Gemeng nenne si vun 896 fir Lëntgen, 940 fir Gousseldeng an 960 fir Pretten.

{{Intro Gemeng}}

Déi haiteg Gemeng ass 1804, no der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], duerch d'Fusioun vun den zwou [[Kadastersektioun]]e Lëntgen a Pretten / Gousseldeng entstanen. Deemools gouf och eng separat [[Par]] gegrënnt, déi sech domat vun der Par Miersch getrennt huet.

An den nächste Joerzéngte sinn e puer [[Schoul]]gebaier, d'[[Kierch Lëntgen|Kierch vu Lëntgen]] a géint Enn vum [[19. Joerhonnert]] d'[[Kierch Gousseldeng|Kapell vu Gousseldeng]] gebaut ginn, vun deenen awer bis haut just nach déi reliéis Gebaier erhale bliwwe sinn.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lintgen luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''coupé-ondé; en chef d'or à deux étoiles, à huit rais de gueules posées en fasce, en pointe d'azur à la croix pattée et alésée d'or''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[5. Abrëll]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[24. Mee]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 578 - Projet: 
[[Marcel Lenertz]] 1981 }}.
|}

== Populatioun ==
{{Update}}
Op den 1. Mäerz 2012 hunn an der Gemeng Lëntgen 2.700 Leit gewunnt, dovun 2.082 an der Uertschaft [[Lëntgen]], 516 zu [[Gousseldeng]] an der 102 zu [[Pretten]].&lt;!--&lt;ref name=&quot;lintgen.lu&quot;&gt;lintgen.lu: [http://www.lintgen.lu/la-commune-se-presente/la-commune-en-chiffres ''La commune en chiffres''] (gekuckt den 13. Januar 2013) | Link geet net méi&lt;/ref&gt;--&gt;

57,4 % vun den Awunner ware Lëtzebuerger. Déi meescht Auslänner hunn d'Portugise mat 673 Persounen (25 %) gestallt, duerno d'Fransouse mat 70 Persounen (2,6 %).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 100%&quot;
|+ Awunner vun der Gemeng Lëntgen no Uertschaft an Nationalitéit (Stand 01.03.2012):
|-
!Nationalitéit
![[Lëntgen]]
![[Gousseldeng]]
![[Pretten]]
!Gemengentotal
|-
|{{flagicon|Luxembourg}} [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuergesch]]
|align=&quot;right&quot;|1 128
|align=&quot;right&quot;|356
|align=&quot;right&quot;|67
|align=&quot;right&quot;|1 551
|-
|{{flagicon|Portugal}} [[Portugal|Portugisesch]]
|align=&quot;right&quot;|577
|align=&quot;right&quot;|79
|align=&quot;right&quot;|17
|align=&quot;right&quot;|672
|-
|{{flagicon|France}} [[Frankräich|Franséisch]]
|align=&quot;right&quot;|49
|align=&quot;right&quot;|16
|align=&quot;right&quot;|5
|align=&quot;right&quot;|70
|-
|{{flagicon|Germany}} [[Däitschland|Däitsch]]
|align=&quot;right&quot;|48
|align=&quot;right&quot;|10
|align=&quot;right&quot;|4
|align=&quot;right&quot;|62
|-
|{{flagicon|Belgium}} [[Belsch]]
|align=&quot;right&quot;|44
|align=&quot;right&quot;|3
|align=&quot;right&quot;|2
|align=&quot;right&quot;|49
|-
|{{flagicon|Spain}} [[Spuenien|Spuenesch]]
|align=&quot;right&quot;|38
|align=&quot;right&quot;|1
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|39
|-
|{{flagicon|Italy}} [[Italien|Italieenesch]]
|align=&quot;right&quot;|29
|align=&quot;right&quot;|8
|align=&quot;right&quot;|2
|align=&quot;right&quot;|39
|-
|{{flagicon|United Kingdom}} [[Vereenegt Kinnekräich|Brittesch]]
|align=&quot;right&quot;|21
|align=&quot;right&quot;|1
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|22
|-
|{{flagicon|Poland}} [[Polen|Polnesch]]
|align=&quot;right&quot;|5
|align=&quot;right&quot;|17
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|22
|-
|{{flagicon|Cape Verde}} [[Kap Verde|Kapverdianesch]]
|align=&quot;right&quot;|19
|align=&quot;right&quot;|1
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|20
|-
|{{flagicon|Netherlands}} [[Holland|Hollännesch]]
|align=&quot;right&quot;|15
|align=&quot;right&quot;|2
|align=&quot;right&quot;|2
|align=&quot;right&quot;|19
|-
|{{flagicon|Denmark}} [[Dänemark|Dänesch]]
|align=&quot;right&quot;|10
|align=&quot;right&quot;|5
|align=&quot;right&quot;|0
|align=&quot;right&quot;|15
|-
|Aner Nationalitéiten
|align=&quot;right&quot;|87
|align=&quot;right&quot;|17
|align=&quot;right&quot;|3
|align=&quot;right&quot;|135
|-
|Total 
|align=&quot;right&quot;|'''2 082'''
|align=&quot;right&quot;|'''516'''
|align=&quot;right&quot;|'''102'''
|align=&quot;right&quot;|'''2 700'''
|-
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Gemengerot===
Lëntge war bis d'[[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewalen]] 2017 eng [[Majorzsystem|Majorzgemeng]]. Bei deene vum 11. Juni 2023 gouf de Gemengerot eng éischt Kéier nom [[Proporzsystem]] gewielt. Zur Wal stoungen dunn och 11 amplaz 9 Gemengeréit&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/so-bereitet-sich-lintgen-auf-die-wahlen-nach-proporzsystem-vor-62ecde46de135b923660b3db|Titel=So bereitet sich Lintgen auf die Wahlen nach Proporzsystem vor|Gekuckt=15.08.2022|Datum=05.08.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de|archivedate=2022-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220815094111/https://www.wort.lu/de/lokales/so-bereitet-sich-lintgen-auf-die-wahlen-nach-proporzsystem-vor-62ecde46de135b923660b3db}}&lt;/ref&gt;.

'''Resultater'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Joer 
![[Demokratesch Partei|DP]]!! DNE* !! EBL*
|-
| 2023&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://elections.public.lu/fr/elections-communales/2023/resultats/communes/lintgen.html|Titel=Lintgen|Gekuckt=12.06.2023|Wierk=elections.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
| '''2''' || 4 || '''5'''
|}
{{small|&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;DNE: Di nei Ekipp; EB: Engagéiert Bierger Lëntgen}}&lt;br&gt;
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}

De Schäfferot, deen 2023 aus de Gemengewalen ervirgoung, gëtt vun enger Koalitioun aus den Engagéierte Bierger an der DP gedroen. Buergermeeschter gëtt de [[Louis Pinto]] (EBL).&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2074183.html &quot;Lëntgen: Schäfferot steet - Louis Pinto ass neie Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 12.06.2023.&lt;/ref&gt;

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;[http://www.lintgen.lu/uploads/File/2008 %20September.pdf Lëscht mat de Buergermeeschterem 1908-2008] vum Emile Gruber an der Publikatioun ''de Gemengebuet. Informatiounsblat vun der Gemeng Lëntgen.'' – Nr. 10, September 2008, Säit 43&lt;/ref&gt; ===
{{Div col|cols=3}}
* 1808-1825: [[Ambroise Heuardt]]
* 1825-1830: [[Michel Dondelinger (Buergermeeschter)|Michel Dondelinger]]
* 1830-1848: [[Henri Klein (Buergermeeschter)|Henri Klein]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1848-1849: [[Etienne Welter]]
* 1849-1857: [[Henri Witry]]
* 1858-1861: [[Johann Peter Heuardt]]
* 1861-1866: [[Henri Witry]]
* 1867-1898: [[Nicolas Klein (Buergermeeschter Lëntgen)|Nicolas Klein]]
* 1898-1909: [[Gérard Schoellen]]
* 1909-1912: [[Nicolas Petges]]
* 1912-1918: [[Pierre Pesch]]
* 1918-1926: [[Antoine Wolff]]
* 1926-1941: [[Albert Stoffel]]
* 1941-1944: Adolf Schultz
* 1944-1945: [[Albert Stoffel]]
* 1945-1972: [[Jean Donnersbach]]
* 1973-1986: Charles Reiffers
* 1987-1991: [[Gusty Casagranda]]
* 1991-1993: [[Pierre Weicherding]]
* 1994-2023: [[Henri Wurth]]
* zanter 2023: [[Louis Pinto]] (Engagéiert Bierger Lëntgen)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Lëntgen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}
== Kuckt och ==
* [[Gare Lëntgen]]
* [[Kierch Lëntgen]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20110722154952/http://www.lintgen.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Lëntgen]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/lintgen D'Gemeng Lëntgen op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.fanfarelintgen.lu Fanfare Lëntgen]
* [https://web.archive.org/web/20171011170224/http://www.uergelfrennlentgen.lu/ Uergelfrënn Lëntgen]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Lentgen]]
[[Kategorie:Gemeng Lëntgen| ]]</text>
      <sha1>61hxf1r326w3d0n7zaa47bpeob57qhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Leideleng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73215</id>
    <revision>
      <id>2686381</id>
      <parentid>2685378</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14132" sha1="dsdrowf5pxw8qtuy60e5l8ampcmr1qq" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Logo = Logo-leudelange.svg
 | Numm (Franséisch) = Leudelange 
 | Numm (Däitsch) = Leudelingen
 | Kanton = [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Leideleng}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|33|59|N|6|3|53|O}}
}}
[[Fichier:Leudelange church.jpg|thumb|260px|D'Kierch vu Leideleng mat der Monument aux morts Kapell]]
D''''Gemeng Leideleng''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]] an ass no der Uertschaft [[Leideleng]] benannt.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
*Héchst Plaz: 358,8&amp;nbsp;m am ''Wobësch''.
*Nidderegst Plaz: 276 Meter NN, ''Bowent'' op der Gemengegrenz mat [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], do wou d'[[Drosbech]] d'Gemeng Leideleng verléisst.
*Duerfzentrum: 324 Meter NN, d'[[Kierch Leideleng|Kierch]] mat der [[Monument aux morts Kapell Leideleng|Monument-aux-morts-Kapell]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Leideleng
 | nord = [[Gemeng Bartreng|Bartreng]]
 | nord-est = [[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | est =  [[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Monnerech|Monnerech]]
 | ouest =  [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng/Mess]]
 | nord-ouest =  
}}

== Uertschaften  a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
*[[Leideleng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
*[[Leideleng-Barrière-Märel]]
*[[Leidelenger Gare]]
*[[Schléiwenhaff]]

== Geschicht ==
D'[[Herzogtum Lëtzebuerg]] gouf [[1795]] vun den Truppe vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] eruewert an huet duerch de [[Traité vu Campo-Formio|Friddensvertrag vu Campo-Formio]] vum [[17. Oktober]] [[1797]] net méi zu den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]], mä zu [[Frankräich]] ënnert dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] gehéiert. Duerfir goufe 1797 déi éischt Walen ënnert dem ''nouveau régime'', nom Prinzip vun der ''République au Village'' organiséiert. Zu Leideleng waren deemools 21 Leit walberechtegt an d'Wale fir den ''Agent Municipal de la Commune de Leudelange'', an anere Wierder de Buergermeeschter, goufen an der deemoleger entweiter Leidelenger Kierch ofgehalen.

De Leidelenger Bauer Nicolas Brosius gouf mat 15 Stëmmen den éischte Leidelenger Buergermeeschter. Den Nicolas Brosius huet de 25. August 1807 als Buergermeeschter demissionéiert, well hien, zesumme mat sengem Brudder Mathias an d'Arméi vum Napoleon agetrueden ass.

Als Buergermeeschter gouf hie vum Antoine Uselding ersat. Den 3. Leidelenger Buergermeeschter war den Theodor Kirpach an de 4. de Mathias Schmitz.

[[1823]] gouf d'Gemeng Leideleng eng Sektioun vun der [[Gemeng Reckeng op der Mess|Gemeng Reckeng]] an dat bis [[1856]].

Mam Gesetz vum 3. Mäerz 1856 gouf d'Gemeng Leideleng op den 1. Juli 1856 gegrënnt&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1856/03/03/n4|Titel=Loi du 3 mars 1856 qui érige une nouvelle commune sous le nom de Leudelange|Gekuckt=11.07.2026|Datum=03.03.1856|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, andeems de d'[[Kadastersektioun|Sektioun]] Leideleng an den Haff, dee [[Schléiwenhaff]] genannt gëtt, vun der Gemeng [[Reckeng op der Mess]] (erëm) ofgetrennt goufen.

Den haitege ''Kierchepad'' an de ''Schwaarze Pad'' ginn als Deeler vum [[Kiem]] [[Tossebierg]] - [[Gehaansbierg]] gedeit&lt;ref&gt;[https://www.tessyglodt.lu/page/leudelange Kierchtuermspromenaden Leideleng]&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms leudelange luxbrg.png|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 161}}&lt;/ref&gt;:

''D'or à l'ours de sable, au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Januar 1900 - [[Arrêté grand-ducal|A.GD.]] [[23. Oktober]] [[1974]] - Mémorial B 1974, Säit 1199 - Projet: [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Staatsarchiven]] (A. May) 1974.}}&lt;br&gt;De Wope vun der Leidelenger Gemeng weist ënnen e schwaarze [[Europäesche Bronge Bier|Bier]] op gëllenem Fong an driwwer dräi [[sëlwer]] [[Merlett]]en op [[Rout|roudem]] Fong.&lt;ref&gt;„D'Or à l'ours de sable au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent.“ [https://web.archive.org/web/20110212025124/http://www.leudelange.lu/la-commune-se-presente/armoiries-wappen Lokalhistoresch Ausso vum Leidelenger Wopen]&lt;/ref&gt;

De Bier huet seng Originnen am Wope vun der Benediktinerabtei [[Abtei Sankt Maximäin vun Tréier|Sankt Maximäin]] vun [[Tréier]].&lt;ref&gt;Kuck: J.A. Massard &amp; G. Geimer, 2009. ''Auf den Spuren des Braunbären diesseits und jenseits der Sauer.'' In: Heimatkalender 2010 Eifelkreis Bitburg-Prüm, S. 101f. [http://massard.info/pdf/heimatkalender_2010_footnote.pdf]&lt;/ref&gt;
|}

=== Logo ===
De 16. November 2018 huet sech d'Gemeng Leideleng eng nei visuell Identitéit ginn: e Rechteck a de Faarwe gold a rout, gefaalt zum Buschtaf &quot;L&quot;. De Motto vum Logo ass: &quot;Entfaalt Iech&quot;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.leudelange.lu/fr/actu-agenda/actualite/2018/11/notre-nouvelle-identite-enfin-devoilee/ |Titel=Nei visuell Identitéit vun der Gemeng |Gekuckt=19.11.2018 |Archiv-Datum=31.01.2019 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20190131074504/https://www.leudelange.lu/fr/actu-agenda/actualite/2018/11/notre-nouvelle-identite-enfin-devoilee/ }}&lt;/ref&gt;.

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
[[Fichier:Stroosseschëld Nicolas Brosius Leideleng.jpg|thumb|200px|Stroosseschëld an der Industriezon &quot;Am Bann&quot;]][[Fichier:Stroosseschëld Jean Fischbach Leideleng.jpg|thumb|200px|Stroosseschëld an der Industriezon &quot;Am Bann&quot;]]
=== Buergermeeschteren ===

{{Div col|cols = 2}}
'''Ënner dem ''nouveau régime:'''''
* 1797 - 1808: [[Nicolas Brosius]]
* 1808 - 1820: Antoine Uselding
* 1821 - 1823 : Mathias Schmitz

'''Vun 1856 un:'''
* 1856 - 1861: [[Jean Fischbach]] 
* 1861 - 1873: Dominique Biver
* 1873 - 1887: Jean Lehnertz
* 1887 - 1888: Dominique Kirpach (''faisant fonction'')
* 1888 - 1897: Jean Fischbach-Schmit
* 1897 - 1901: Dominique Kirpach
* 1901 - 1903: Pierre Brosius (''faisant fonction'')
* 1903 - 1917: Nicolas Boeckes
* 1917 - 1918: Nicolas Welter (''faisant fonction'')
* 1918: Nicolas Welter
* 1918 - 1921: Jean Melchior
* 1921: Charles Stammet (''faisant fonction'')
* 1921 - 1932: Jean Melchior
* 1932 - 1940: Jean-Pierre Fischbach
* 1940 - 1945: ''Ortsbürgermeister'' Vic. Arendt
* 1945 - 1946: Aloyse Muller (''faisant fonction'')
* 1946 - 1952: René Schummer&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1952 - 1953: Pierre Weis
* 1953 - 1970: René Schummer
* 1970 - 1976: Raymond Kauffmann
* 1976 - 1982: Nicolas Schroeder
* 1982 - 2004: [[Fernand Conter]] 
* 2005 - 2012: [[Rob Roemen]] (DP)
* 2013 - 2023: [[Diane Bisenius-Feipel]]
* 2023 - haut: [[Lou Linster]]
{{Div col end}}

===Schäffen- a Gemengerot===
* 2023 - haut: Vanessa Baldassari (Schäffen), Jean-Pierre Roemen (Schäffen), Nathalie Entringer, Philippe Wilmes, Sandrine Pompidou, Patrick Calmus, Marcel Jakobs, Denise Copette&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2073465.html|Titel=Leideleng, Lou Linster mat 764 Stëmmen de klore Walgewënner|Gekuckt=13.6.2023|Datum=11.6.2023|Editeur=rtl.lu}}&lt;/ref&gt;
* 2017 - 2023: Thomas Berend (Schäffen, bis Januar 2019), Jean-Paul Sunnen (Schäffen), [[Raphael Gindt]] (Schäffen, vum 14.02.2019 un), Marcel Jakobs, Jean-Pierre Roemen, [[Lou Linster]], Patrick Calmus, Christiane Hamen ép. Schmit.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1087294.html &quot;Diane Bisenius-Feipel bleift Buergermeeschtesch.&quot;] rtl.lu, 18.10.2017, 15:05:43.&lt;/ref&gt;
* 2011 - 2017: Eugène Halsdorf (1. Schäffen), Victor Christophe (2. Schäffen), Patrick Calmus, Marcel Jakobs, Raymond Kauffmann, Marc Loess, Francisco Ramirez

== Flouernimm ==
{{Div col|cols=5}}
*''op der aler Strooss''
*''Akerheck''
*''Atzebierg''
*''Bakless Weieren''
*''am Bann''
*''Bannatsch''
*''a Baerend''
*''Banndriisch''
*''Bernasswues''
*''Berken''
*''Blimmesweyer''
*''Bommert''
*''Boudel''
*''Brichelechelchen''
*''Brichen''
*''Brill''
*''Brommeschheck''
*''Buchholz''
*''um Deich''
*''Déiregaart''
*''Dideschlach''
*''Diffeschgraecht''
*''Dompen''
*''Eelchen''
*''Eelchesgewan''
*''an der Ehs''
*''Espenheck''
*''Fronzel''
*''Géierbierg''
*''op der Geissekopp''
*''Groussgewännchen''
*''Gudesbiirchen''
*''op Hals''
*''Hirtenwooss''
*''op den Hohen''
*''Homeschlach''
*''Hunnefeldchen''
*''Huuscht''
*''Jongebësch''
*''Kalberpesch''
*''Kéibësch''
*''Këppbësch''
*''Ketzlach''
*''um Kiem''
*''Kinneksweier''
*''Kierchenheck''
*''Knäppchen''
*''Kuebelach''
*''Kuelescherbësch''
*''Laach''
*''Laangebësch''
*''Meeschbierg''
*''Mohrwiss''
*''Neiwisen''
*''Nonnebësch''
*''Nonnebrill''
*''Nuechtweed''
*''Oudefiirzchen''
*''Palsbësch''
*''Pëssendall''
*''Pull''
*''Reedel''
*''Réidescht''
*''Rothscheuer''
*''Roudebësch''
*''Saang am Baerend''
*''Schéifert''
*''Schéiwelsbond''
*''Schireslach''
*''Schlammfeldchen''
*''Schmittsbiirchen''
*''Schmuelwiss''
*''Schwéngsweed''
*''Stackels''
*''Stengert''
*''Stiedswee''
*''Sporkels''
*''Tommelbierg''
*''Uecht''
*''Urbeth''
*''Weierwiss''
*''Wëller''
*''Wëllerbësch''
*''Wittbësch''
*''Wollefsdriesch''
*''Zapesheck''
{{div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Leideleng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[C.N. An der Schwemm]]
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Veräiner ==
{{Div col|cols = 2}}
*1888 Grënnung vun de Leidelenger Pompjeeën.
*1893 Grënnung vun der [[Leidelenger Musek]]
*1927 gouf zu Leideleng de Gaardebauveräin ''Amis de la Fleur'' gegrënnt.
* Cercle Culturel &amp; Historique ASBL
* Chorale Ste Cécile
* Oeuvres Paroissiales
* Enrôlés de Force
* H.U.K. Hëllef fir Ukrainësch Kanner ASBL
* Parkinson Luxembourg ASBL
* Amiperas Sektioun Leideleng
* Ecurie des Prés
* Fraen a Mammen
* Frënn vun den Leidelenger Guiden a Scouten ASBL
* Leidelenger Guiden a Scouten
* Jugendhaus Leideleng
* Leidelenger Pétanque Frënn ASBL
* Natur &amp; Ëmwelt Sektioun Leideleng
* Spuerklub &quot;Kee Problem&quot;
* Trëppelfrënn Leideleng ASBL
* Supporterclub Leidelenger Musek
* 1. FC Gruefwiss Leideleng
* Dësch-Tennis Leideleng ASBL
* KC Stramm op d'Damm Leideleng
* LASEP Leudelange
* Tennis-Club Leideleng
* Velo-Club L'Endurance Leudelange ASBL
* [[Wikimedia Lëtzebuerg]] ASBL
{{div col end}}

== Neie Waassertuerm ==
[[Fichier:Water tower new Leudelange Luxbg.JPG|thumb|150px|left|Den neie Leidelenger Waassertuerm]]
[[Fichier:Water tower old Leudelange Luxbg.JPG|thumb|150px|right|Den ale Leidelenger Waassertuerm]]
Mat enger Héicht vun 58&amp;nbsp;m ass d'Gebai mam neie [[Waassertuerm]], dat tëscht der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Escher Autobunn]] an der Leidelenger Aktivitéitszon &quot;am Bann&quot; steet, eent vun den zéng [[héich Gebaier zu Lëtzebuerg|héchste Gebaier am Land]]. Dësen neie Waassertuerm beliwwert zesumme mat dem ale Waassertuerm, deen op der selwechter Héicht am „Hueschterterbësch&quot; steet, den Zentrum vu Leideleng (Drockzon 1). Allen zwéin hunn e Volume vu 500 {{m3}}. De [[Schléiwenhaff]] (Drockzon 2) gëtt vum ënneschte Behälter mat sengen 900 Kubikmeter Waasser beliwwert.

De Projet gouf vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] am Kader vum &quot;Fonds Européen de Développement Régional&quot;, dem &quot;[[FEDER]]&quot;, matfinanzéiert.

Ugefaange mat Baue gouf de 14. Juli 2005 a fäerdeg gouf en den 13. Juni 2008&lt;ref&gt;[http://www.leudelange.lu/Interface/Download.aspx?id=0f94da58-fc6f-49e9-bb36-48766d0a0440 Broschür vum neie Waassertuern]&lt;/ref&gt;

== Reliéises ==
D'[[Par]] Leideleng gehéiert zum [[Parverband Gaasperech-Hollerech-Leideleng]].

== Literatur ==
* Administration communale de Leudelange, Gemeng Leideleng 1856-1996, Imprimerie Saint-Paul 1997, 255 S. ISBN 2-9599931-0-1
* [[Ed Maroldt]], [[Raphael Gindt]], [[Christian Schaack]], ''Paysages préurbains, Vorstädtische Landschaften, Leudelange, la naturelle'', Commission de la culture, Commune de Leudelange, 2021, 80 S. ISBN 978-99959-0-657-3

== Kuckt och ==
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Kierch Leideleng]]
* [[Monument aux morts Kapell Leideleng]]
* [[Eech um Schléiwenhaff]]
* [[Eech am Mouerbësch]]
* [[Gare Leideleng]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.leudelange.lu Websäit vun der Gemeng Leideleng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/leudelange D'Gemeng Leideleng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1856/0071903/0071903.pdf#page=6 D'Gesetz iwwer d'Kreatioun vun der Gemeng Leideleng ] ''(Loi du 3 mars 1856 qui érige une nouvelle commune sous le nom de Leudelange.)'' {{fr}} {{de}}
*[https://web.archive.org/web/20100201171114/http://www.spleideleng.lu/ Websäit vun de Leidelenger Pompjeeën]
*[http://leidelengermusek.lu Websäit vun der Leidelenger Musek]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Leideleng]]
[[Kategorie:Gemeng Leideleng| ]]</text>
      <sha1>dsdrowf5pxw8qtuy60e5l8ampcmr1qq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686499</id>
      <parentid>2686381</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14122" sha1="gr4azvfzd7rxk2pncrk09f8d6x2hv36" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Logo = Logo-leudelange.svg
 | Numm (Franséisch) = Leudelange 
 | Numm (Däitsch) = Leudelingen
 | Kanton = [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Leideleng}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|33|59|N|6|3|53|O}}
}}
[[Fichier:Leudelange church.jpg|thumb|260px|D'Kierch vu Leideleng mat der Monument aux morts Kapell]]
D''''Gemeng Leideleng''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]] an ass no der Uertschaft [[Leideleng]] benannt.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
*Héchst Plaz: 358,8&amp;nbsp;m am ''Wobësch''.
*Nidderegst Plaz: 276 Meter NN, ''Bowent'' op der Gemengegrenz mat [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], do wou d'[[Drosbech]] d'Gemeng Leideleng verléisst.
*Duerfzentrum: 324 Meter NN, d'[[Kierch Leideleng|Kierch]] mat der [[Monument aux morts Kapell Leideleng|Monument-aux-morts-Kapell]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Leideleng
 | nord = [[Gemeng Bartreng|Bartreng]]
 | nord-est = [[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
 | est =  [[Gemeng Réiser|Réiser]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Monnerech|Monnerech]]
 | ouest =  [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng/Mess]]
 | nord-ouest =  
}}

== Uertschaften  a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
*[[Leideleng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
*[[Leideleng-Barrière-Märel]]
*[[Leidelenger Gare]]
*[[Schléiwenhaff]]

== Geschicht ==
D'[[Herzogtum Lëtzebuerg]] gouf [[1795]] vun den Truppe vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] eruewert an huet duerch de [[Traité vu Campo-Formio|Friddensvertrag vu Campo-Formio]] vum [[17. Oktober]] [[1797]] net méi zu den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]], mä zu [[Frankräich]] ënnert dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] gehéiert. Duerfir goufe 1797 déi éischt Walen ënnert dem ''nouveau régime'', nom Prinzip vun der ''République au Village'' organiséiert. Zu Leideleng waren deemools 21 Leit walberechtegt an d'Wale fir den ''Agent Municipal de la Commune de Leudelange'', an anere Wierder de Buergermeeschter, goufen an der deemoleger entweiter Leidelenger Kierch ofgehalen.

De Leidelenger Bauer Nicolas Brosius gouf mat 15 Stëmmen den éischte Leidelenger Buergermeeschter. Den Nicolas Brosius huet de 25. August 1807 als Buergermeeschter demissionéiert, well hien, zesumme mat sengem Brudder Mathias an d'Arméi vum Napoleon agetrueden ass.

Als Buergermeeschter gouf hie vum Antoine Uselding ersat. Den 3. Leidelenger Buergermeeschter war den Theodor Kirpach an de 4. de Mathias Schmitz.

[[1823]] gouf d'Gemeng Leideleng eng Sektioun vun der [[Gemeng Reckeng op der Mess|Gemeng Reckeng]] an dat bis [[1856]].

Mam Gesetz vum 3. Mäerz 1856 gouf d'Gemeng Leideleng op den 1. Juli 1856 gegrënnt&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1856/03/03/n4|Titel=Loi du 3 mars 1856 qui érige une nouvelle commune sous le nom de Leudelange|Gekuckt=11.07.2026|Datum=03.03.1856|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, andeems de d'[[Kadastersektioun|Sektioun]] Leideleng an den Haff, dee [[Schléiwenhaff]] genannt gëtt, vun der Gemeng [[Reckeng op der Mess]] (erëm) ofgetrennt goufen.

Den haitege ''Kierchepad'' an de ''Schwaarze Pad'' ginn als Deeler vum [[Kiem]] [[Tossebierg]] - [[Gehaansbierg]] gedeit&lt;ref&gt;[https://www.tessyglodt.lu/page/leudelange Kierchtuermspromenaden Leideleng]&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms leudelange luxbrg.png|110x110px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 161}}&lt;/ref&gt;:

''D'or à l'ours de sable, au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent''&lt;br&gt;
{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#Gemengerot|D.C.]] 1. Januar 1900 - [[Arrêté grand-ducal|A.GD.]] [[23. Oktober]] [[1974]] - Mémorial B 1974, Säit 1199 - Projet: [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Staatsarchiven]] (A. May) 1974.}}&lt;br&gt;De Wope vun der Leidelenger Gemeng weist ënnen e schwaarze [[Europäesche Bronge Bier|Bier]] op gëllenem Fong an driwwer dräi [[sëlwer]] [[Merlett]]en op [[Rout|roudem]] Fong.&lt;ref&gt;„D'Or à l'ours de sable au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent.“ [https://web.archive.org/web/20110212025124/http://www.leudelange.lu/la-commune-se-presente/armoiries-wappen Lokalhistoresch Ausso vum Leidelenger Wopen]&lt;/ref&gt;

De Bier huet seng Originnen am Wope vun der Benediktinerabtei [[Abtei Sankt Maximäin vun Tréier|Sankt Maximäin]] vun [[Tréier]].&lt;ref&gt;Kuck: J.A. Massard &amp; G. Geimer, 2009. ''Auf den Spuren des Braunbären diesseits und jenseits der Sauer.'' In: Heimatkalender 2010 Eifelkreis Bitburg-Prüm, S. 101f. [http://massard.info/pdf/heimatkalender_2010_footnote.pdf]&lt;/ref&gt;
|}

=== Logo ===
De 16. November 2018 huet sech d'Gemeng Leideleng eng nei visuell Identitéit ginn: e Rechteck a de Faarwe gold a rout, gefaalt zum Buschtaf &quot;L&quot;. De Motto vum Logo ass: &quot;Entfaalt Iech&quot;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.leudelange.lu/fr/actu-agenda/actualite/2018/11/notre-nouvelle-identite-enfin-devoilee/ |Titel=Nei visuell Identitéit vun der Gemeng |Gekuckt=19.11.2018 |Archiv-Datum=31.01.2019 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20190131074504/https://www.leudelange.lu/fr/actu-agenda/actualite/2018/11/notre-nouvelle-identite-enfin-devoilee/ }}&lt;/ref&gt;.

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
[[Fichier:Stroosseschëld Nicolas Brosius Leideleng.jpg|thumb|200px|Stroosseschëld an der Industriezon &quot;Am Bann&quot;]][[Fichier:Stroosseschëld Jean Fischbach Leideleng.jpg|thumb|200px|Stroosseschëld an der Industriezon &quot;Am Bann&quot;]]
=== Buergermeeschteren ===

{{Div col|cols = 2}}
'''Ënner dem ''nouveau régime:'''''
* 1797 - 1808: [[Nicolas Brosius]]
* 1808 - 1820: Antoine Uselding
* 1821 - 1823 : Mathias Schmitz

'''Vun 1856 un:'''
* 1856 - 1861: [[Jean Fischbach]] 
* 1861 - 1873: Dominique Biver
* 1873 - 1887: Jean Lehnertz
* 1887 - 1888: Dominique Kirpach (''faisant fonction'')
* 1888 - 1897: Jean Fischbach-Schmit
* 1897 - 1901: Dominique Kirpach
* 1901 - 1903: Pierre Brosius (''faisant fonction'')
* 1903 - 1917: Nicolas Boeckes
* 1917 - 1918: Nicolas Welter (''faisant fonction'')
* 1918: Nicolas Welter
* 1918 - 1921: Jean Melchior
* 1921: Charles Stammet (''faisant fonction'')
* 1921 - 1932: Jean Melchior
* 1932 - 1940: Jean-Pierre Fischbach
* 1940 - 1945: ''Ortsbürgermeister'' Vic. Arendt
* 1945 - 1946: Aloyse Muller (''faisant fonction'')
* 1946 - 1952: René Schummer&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1952 - 1953: Pierre Weis
* 1953 - 1970: René Schummer
* 1970 - 1976: Raymond Kauffmann
* 1976 - 1982: Nicolas Schroeder
* 1982 - 2004: [[Fernand Conter]] 
* 2005 - 2012: [[Rob Roemen]] (DP)
* 2013 - 2023: [[Diane Bisenius-Feipel]]
* 2023 - haut: [[Lou Linster]]
{{Div col end}}

===Schäffen- a Gemengerot===
* 2023 - haut: Vanessa Baldassari (Schäffen), Jean-Pierre Roemen (Schäffen), Nathalie Entringer, Philippe Wilmes, Sandrine Pompidou, Patrick Calmus, Marcel Jakobs, Denise Copette&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2073465.html|Titel=Leideleng, Lou Linster mat 764 Stëmmen de klore Walgewënner|Gekuckt=13.6.2023|Datum=11.6.2023|Editeur=rtl.lu}}&lt;/ref&gt;
* 2017 - 2023: Thomas Berend (Schäffen, bis Januar 2019), Jean-Paul Sunnen (Schäffen), [[Raphael Gindt]] (Schäffen, vum 14.02.2019 un), Marcel Jakobs, Jean-Pierre Roemen, [[Lou Linster]], Patrick Calmus, Christiane Hamen ép. Schmit.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1087294.html &quot;Diane Bisenius-Feipel bleift Buergermeeschtesch.&quot;] rtl.lu, 18.10.2017, 15:05:43.&lt;/ref&gt;
* 2011 - 2017: Eugène Halsdorf (1. Schäffen), Victor Christophe (2. Schäffen), Patrick Calmus, Marcel Jakobs, Raymond Kauffmann, Marc Loess, Francisco Ramirez

== Flouernimm ==
{{Div col|cols=5}}
*''op der aler Strooss''
*''Akerheck''
*''Atzebierg''
*''Bakless Weieren''
*''am Bann''
*''Bannatsch''
*''a Baerend''
*''Banndriisch''
*''Bernasswues''
*''Berken''
*''Blimmesweyer''
*''Bommert''
*''Boudel''
*''Brichelechelchen''
*''Brichen''
*''Brill''
*''Brommeschheck''
*''Buchholz''
*''um Deich''
*''Déiregaart''
*''Dideschlach''
*''Diffeschgraecht''
*''Dompen''
*''Eelchen''
*''Eelchesgewan''
*''an der Ehs''
*''Espenheck''
*''Fronzel''
*''Géierbierg''
*''op der Geissekopp''
*''Groussgewännchen''
*''Gudesbiirchen''
*''op Hals''
*''Hirtenwooss''
*''op den Hohen''
*''Homeschlach''
*''Hunnefeldchen''
*''Huuscht''
*''Jongebësch''
*''Kalberpesch''
*''Kéibësch''
*''Këppbësch''
*''Ketzlach''
*''um Kiem''
*''Kinneksweier''
*''Kierchenheck''
*''Knäppchen''
*''Kuebelach''
*''Kuelescherbësch''
*''Laach''
*''Laangebësch''
*''Meeschbierg''
*''Mohrwiss''
*''Neiwisen''
*''Nonnebësch''
*''Nonnebrill''
*''Nuechtweed''
*''Oudefiirzchen''
*''Palsbësch''
*''Pëssendall''
*''Pull''
*''Reedel''
*''Réidescht''
*''Rothscheuer''
*''Roudebësch''
*''Saang am Baerend''
*''Schéifert''
*''Schéiwelsbond''
*''Schireslach''
*''Schlammfeldchen''
*''Schmittsbiirchen''
*''Schmuelwiss''
*''Schwéngsweed''
*''Stackels''
*''Stengert''
*''Stiedswee''
*''Sporkels''
*''Tommelbierg''
*''Uecht''
*''Urbeth''
*''Weierwiss''
*''Wëller''
*''Wëllerbësch''
*''Wittbësch''
*''Wollefsdriesch''
*''Zapesheck''
{{div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Leideleng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[C.N. An der Schwemm]]
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Veräiner ==
{{Div col|cols = 2}}
*1888 Grënnung vun de Leidelenger Pompjeeën.
*1893 Grënnung vun der [[Leidelenger Musek]]
*1927 gouf zu Leideleng de Gaardebauveräin ''Amis de la Fleur'' gegrënnt.
* Cercle Culturel &amp; Historique ASBL
* Chorale Ste Cécile
* Oeuvres Paroissiales
* Enrôlés de Force
* H.U.K. Hëllef fir Ukrainësch Kanner ASBL
* Parkinson Luxembourg ASBL
* Amiperas Sektioun Leideleng
* Ecurie des Prés
* Fraen a Mammen
* Frënn vun den Leidelenger Guiden a Scouten ASBL
* Leidelenger Guiden a Scouten
* Jugendhaus Leideleng
* Leidelenger Pétanque Frënn ASBL
* Natur &amp; Ëmwelt Sektioun Leideleng
* Spuerklub &quot;Kee Problem&quot;
* Trëppelfrënn Leideleng ASBL
* Supporterclub Leidelenger Musek
* 1. FC Gruefwiss Leideleng
* Dësch-Tennis Leideleng ASBL
* KC Stramm op d'Damm Leideleng
* LASEP Leudelange
* Tennis-Club Leideleng
* Velo-Club L'Endurance Leudelange ASBL
* [[Wikimedia Lëtzebuerg]] ASBL
{{div col end}}

== Neie Waassertuerm ==
[[Fichier:Water tower new Leudelange Luxbg.JPG|thumb|150px|left|Den neie Leidelenger Waassertuerm]]
[[Fichier:Water tower old Leudelange Luxbg.JPG|thumb|150px|right|Den ale Leidelenger Waassertuerm]]
Mat enger Héicht vun 58&amp;nbsp;m ass d'Gebai mam neie [[Waassertuerm]], dat tëscht der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Escher Autobunn]] an der Leidelenger Aktivitéitszon &quot;am Bann&quot; steet, eent vun den zéng [[héich Gebaier zu Lëtzebuerg|héchste Gebaier am Land]]. Dësen neie Waassertuerm beliwwert zesumme mat dem ale Waassertuerm, deen op der selwechter Héicht am „Hueschterterbësch&quot; steet, den Zentrum vu Leideleng (Drockzon 1). Allen zwéin hunn e Volume vu 500 {{m3}}. De [[Schléiwenhaff]] (Drockzon 2) gëtt vum ënneschte Behälter mat sengen 900 Kubikmeter Waasser beliwwert.

De Projet gouf vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] am Kader vum &quot;Fonds Européen de Développement Régional&quot;, dem &quot;[[FEDER]]&quot;, matfinanzéiert.

Ugefaange mat Baue gouf de 14. Juli 2005 a fäerdeg gouf en den 13. Juni 2008&lt;ref&gt;[http://www.leudelange.lu/Interface/Download.aspx?id=0f94da58-fc6f-49e9-bb36-48766d0a0440 Broschür vum neie Waassertuern]&lt;/ref&gt;

== Reliéises ==
D'[[Par]] Leideleng gehéiert zum [[Parverband Gaasperech-Hollerech-Leideleng]].

== Literatur ==
* Administration communale de Leudelange, Gemeng Leideleng 1856-1996, Imprimerie Saint-Paul 1997, 255 S. ISBN 2-9599931-0-1
* [[Ed Maroldt]], [[Raphael Gindt]], [[Christian Schaack]], ''Paysages préurbains, Vorstädtische Landschaften, Leudelange, la naturelle'', Commission de la culture, Commune de Leudelange, 2021, 80 S. ISBN 978-99959-0-657-3

== Kuckt och ==
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Kierch Leideleng]]
* [[Monument aux morts Kapell Leideleng]]
* [[Eech um Schléiwenhaff]]
* [[Eech am Mouerbësch]]
* [[Gare Leideleng]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.leudelange.lu Websäit vun der Gemeng Leideleng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/leudelange D'Gemeng Leideleng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1856/0071903/0071903.pdf#page=6 D'Gesetz iwwer d'Kreatioun vun der Gemeng Leideleng ] ''(Loi du 3 mars 1856 qui érige une nouvelle commune sous le nom de Leudelange.)'' {{fr}} {{de}}
*[https://web.archive.org/web/20100201171114/http://www.spleideleng.lu/ Websäit vun de Leidelenger Pompjeeën]
*[http://leidelengermusek.lu Websäit vun der Leidelenger Musek]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Leideleng]]
[[Kategorie:Gemeng Leideleng| ]]</text>
      <sha1>gr4azvfzd7rxk2pncrk09f8d6x2hv36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Luerenzweiler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73299</id>
    <revision>
      <id>2686416</id>
      <parentid>2686155</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:31:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8130" sha1="eh1iknbr55t4h03huza3mzp7rhq53qs" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Lorentzweiler 
 | Numm (Däitsch)  = Lorentzweiler
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Luerenzweiler}}
 | Koordinaten= {{coor dms|49|42|0|N|06|09|0|O}} 
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Luerenzweiler läit am Dall vun der [[Uelzecht]] an den Häng lénks a riets dovun.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Luerenzweiler
 | nord = [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]]
 | nord-est = [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | est =  [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Steesel|Steesel]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Kielen|Kielen]]
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Aasselscheier]]
* [[Blaaschent]]
* [[Boufer]]
* [[Hënsdref]]
* [[Hielem]]
* [[Kléngelscheier]]
* [[Luerenzweiler]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Colmeschmillen]]
* [[Dauschkaul (Luerenzweiler)|Dauschkaul]]
* [[Rashaff]]
* [[Schwunnendall]]
* [[Wäissbaach (Luerenzweiler)|Wäissbaach]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Den [[2. Oktober]] [[1823]] ass d'Gemeng Luerenzweiler an hirer Form vun haut entstanen duerch d'[[Gemengefusioun|Fusioun]] vun de Gemenge Luerenzweiler an [[Gemeng Hënsdref|Hënsdref]].

1846 sinn d'[[Kadastersektioun|Sektiounen]] [[Eesebuer]], [[Amber]] an ''Neumühl'' ofgetrennt an an d'Gemeng Jonglënster integréiert ginn.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1846/07/25/n1|Titel=LOI du 25 juillet 1846, N° 1525, portant modification de l'ordonnance Royale Grand-Ducale, du 12 octobre 1841, relative à la circonscription judiciaire et administrative|Gekuckt=11.07.2026|Datum=25.07.1846|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lorentzweiler luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''taillé de gueules et d'or à un gril de mêmes et de l'un en l'autre posé en barre, accompagnée en chef d'une main jurante apaumée d'argent et en pointe d'un ours passant de sable sellé de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[20. Mee]] [[1978]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Oktober]] [[1978]] - Mémorial B 1978, Säit 1100 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1978}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
[[Fichier:Luerenzweiler.JPG|thumb|&quot;Klenge Paradäis&quot; Plaz, geplangt a realiséiert vum &quot;Kannergemengerot&quot; vu Luerenzweiler]]

De [[Gemengerot]] vu Luerenzweiler gëtt zanter de Wale vun 2011 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

De Schäfferot gëtt zanter 2011 vun enger absolutter Majoritéit vun „Är Leit“ gedroen. Buergermeeschtesch ass d'[[Marguy Kirsch-Hirtt]] (Är Leit).

=== Zesummesetzung ===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! Är Leit !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] || [[déi gréng|gréng]] 
|- 
| 2011 || '''6''' || 3 || - || 2 
|- 
| 2017 || '''6''' || 2 || 1 || 2 
|-
|2023&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://elections.public.lu/fr/elections-communales/2023/resultats/communes/lorentzweiler.html|Titel=Lorentzweiler|Gekuckt=12.06.2023|Wierk=elections.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
|'''6'''
|2
|1
|2
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 3}}
* 1766 – 1808: Henricus Hemes&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/8sds17mf0/pages/13/articles/DIVL1061 &quot;Wilre Sancti Laurentii 867-1967: Die Dorfvorsteher, Meyer und Bürgermeister.&quot;] In: Luxemburger Wort, 120. Jg., n° 224/225 (12.08.1967), p. 13 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1808 – 1830: Nic. Witry
* 1830 – 1836: Nic. Groff
* 1836 – 1839: Henry Witry
* 1839 – 1844: Michel Trausch
* 1844&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt; – 1849: Jean Stoltz
* 1849 – 1854: Nic. Buchholtz
* 1854 – 1868: Nic. Reuter
* 1869 – 1876: Jean Schintgen
* 1876 – 1881: Urbain Lambert
* 1881 – 1896: Nicolas Federspiel
* 1896 – 1908: Jean Schintgen
* 1909 – 1911: Pierre Mangen
* 1912 – 1920: [[François Dostert]]
* 1921 – 1930: [[Théodore Pescatore (1871-1931)|Théodore Pescatore]]
* 1931 – 1934: [[Théophile Reuter]]
* 01.01.1935 – 1944: [[Jean-Pierre Glaesener (Lokalpolitiker)|Jean-Pierre Glaesener]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/dnr6tb/pages/4/articles/DTL96?search=Glaesener%2520lorentzweiler|Titel=Bürgermeister- und Schöffen- Ernennungen|Gekuckt=16.07.2026|Editeur=[[Luxemburger Wort]]]]}}&lt;/ref&gt;
* 1944 – 1945: [[Pierre Mergen]]
* 1946 – 11.10.1961: [[Eugène Nickels]]
* 08.11.1961 – 15.07.1974: [[Joseph Wohlfart]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/z606zg4d5/pages/4/articles/DIVL416?search=joseph+wohlfart|Titel=Landeschronik - Lorentzweiler|Gekuckt=02.12.2024|Datum=29.11.1961|Editeur=[[Luxemburger Wort]]}}&lt;/ref&gt;
* 11.10.1974 – 28.12.1975: [[Fernand Dostert]]&lt;!-- oder Ferdinand?--&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/dp7txchmbb/pages/6/articles/DIVL799|Titel=Innenminister Wohlfart vereidigte seinen Nachfolger auf dem Lorentzweiler Bürgermeisterstuhl|Gekuckt=16.07.2026|Editeur=[[Tageblatt]]}}&lt;/ref&gt;
* 31.03.1976 – 21.10.1978: [[Roger Schmitz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/gmsn78wjx/pages/5/articles/DIVL489?search=Roger%20Schmitz|Titel=Bürgermeister Roger Schmitz|Gekuckt=28.03.2024|Editeur=[[Luxemburger Wort]]}}&lt;/ref&gt;
* 05.12.1978 – 22.12.1987: [[Jeannot Kaesz]]&lt;ref&gt;Noruff: ''In Erinnerung an Jeannot Kaesz, Bürgermeister von Lorentzweiler von 1978-1987'', am [[Luxemburger Wort]] vum 19. Februar 2019 S.43&lt;/ref&gt;
* 22.12.1987 – 31.03.2022: [[Jos Roller (Lokalpolitiker)|Jos Roller]] (Är Leit)&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/jc1h1csnz1/pages/8/articles/DIVL993 &quot;Weitere 26 neue Bürgermeister vereidigt&quot;], [[Tageblatt]], 23.12.1987&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.aer-leit.lu/892/merci-jos.html &quot;Merci, Jos!&quot;] aer-leit.lu, 01.03.2022 (nogekuckt: 06.10.2024).&lt;/ref&gt;
* zanter 19. Abrëll 2022: [[Marguy Kirsch-Hirtt]] (Är Leit)&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/neue-buergermeisterin-ist-vereidigt-625ec96cde135b92367e7c75 &quot;Neue Bürgermeisterin ist vereidigt.&quot;] wort.lu, 19.04.2022.&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

==Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Luerenzweiler ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[PIDAL]]
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}
== Kuckeswäertes ==
* [[Fautelfiels]] an hir Kapell

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Gare Luerenzweiler]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.lorentzweiler.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Luerenzweiler]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/lorentzweiler D'Gemeng Luerenzweiler op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Luerenzweiler]]
[[Kategorie:Gemeng Luerenzweiler| ]]</text>
      <sha1>eh1iknbr55t4h03huza3mzp7rhq53qs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686522</id>
      <parentid>2686416</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8118" sha1="i7w9x5cfccn3ucrbyxh9ikq3lxqb76y" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Lorentzweiler 
 | Numm (Däitsch)  = Lorentzweiler
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Luerenzweiler}}
 | Koordinaten= {{coor dms|49|42|0|N|06|09|0|O}} 
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Luerenzweiler läit am Dall vun der [[Uelzecht]] an den Häng lénks a riets dovun.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Luerenzweiler
 | nord = [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]]
 | nord-est = [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | est =  [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Steesel|Steesel]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Kielen|Kielen]]
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Aasselscheier]]
* [[Blaaschent]]
* [[Boufer]]
* [[Hënsdref]]
* [[Hielem]]
* [[Kléngelscheier]]
* [[Luerenzweiler]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
* [[Colmeschmillen]]
* [[Dauschkaul (Luerenzweiler)|Dauschkaul]]
* [[Rashaff]]
* [[Schwunnendall]]
* [[Wäissbaach (Luerenzweiler)|Wäissbaach]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Den [[2. Oktober]] [[1823]] ass d'Gemeng Luerenzweiler an hirer Form vun haut entstanen duerch d'[[Gemengefusioun|Fusioun]] vun de Gemenge Luerenzweiler an [[Gemeng Hënsdref|Hënsdref]].

1846 sinn d'[[Kadastersektioun|Sektiounen]] [[Eesebuer]], [[Amber]] an ''Neumühl'' ofgetrennt an an d'Gemeng Jonglënster integréiert ginn.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1846/07/25/n1|Titel=LOI du 25 juillet 1846, N° 1525, portant modification de l'ordonnance Royale Grand-Ducale, du 12 octobre 1841, relative à la circonscription judiciaire et administrative|Gekuckt=11.07.2026|Datum=25.07.1846|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms lorentzweiler luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''taillé de gueules et d'or à un gril de mêmes et de l'un en l'autre posé en barre, accompagnée en chef d'une main jurante apaumée d'argent et en pointe d'un ours passant de sable sellé de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[20. Mee]] [[1978]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[5. Oktober]] [[1978]] - Mémorial B 1978, Säit 1100 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1978}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
[[Fichier:Luerenzweiler.JPG|thumb|&quot;Klenge Paradäis&quot; Plaz, geplangt a realiséiert vum &quot;Kannergemengerot&quot; vu Luerenzweiler]]

De [[Gemengerot]] vu Luerenzweiler gëtt zanter de Wale vun 2011 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

De Schäfferot gëtt zanter 2011 vun enger absolutter Majoritéit vun „Är Leit“ gedroen. Buergermeeschtesch ass d'[[Marguy Kirsch-Hirtt]] (Är Leit).

=== Zesummesetzung ===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! Är Leit !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] || [[déi gréng|gréng]] 
|- 
| 2011 || '''6''' || 3 || - || 2 
|- 
| 2017 || '''6''' || 2 || 1 || 2 
|-
|2023&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://elections.public.lu/fr/elections-communales/2023/resultats/communes/lorentzweiler.html|Titel=Lorentzweiler|Gekuckt=12.06.2023|Wierk=elections.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
|'''6'''
|2
|1
|2
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 3}}
* 1766 – 1808: Henricus Hemes&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/8sds17mf0/pages/13/articles/DIVL1061 &quot;Wilre Sancti Laurentii 867-1967: Die Dorfvorsteher, Meyer und Bürgermeister.&quot;] In: Luxemburger Wort, 120. Jg., n° 224/225 (12.08.1967), p. 13 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1808 – 1830: Nic. Witry
* 1830 – 1836: Nic. Groff
* 1836 – 1839: Henry Witry
* 1839 – 1844: Michel Trausch
* 1844&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt; – 1849: Jean Stoltz
* 1849 – 1854: Nic. Buchholtz
* 1854 – 1868: Nic. Reuter
* 1869 – 1876: Jean Schintgen
* 1876 – 1881: Urbain Lambert
* 1881 – 1896: Nicolas Federspiel
* 1896 – 1908: Jean Schintgen
* 1909 – 1911: Pierre Mangen
* 1912 – 1920: [[François Dostert]]
* 1921 – 1930: [[Théodore Pescatore (1871-1931)|Théodore Pescatore]]
* 1931 – 1934: [[Théophile Reuter]]
* 01.01.1935 – 1944: [[Jean-Pierre Glaesener (Lokalpolitiker)|Jean-Pierre Glaesener]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/dnr6tb/pages/4/articles/DTL96?search=Glaesener%2520lorentzweiler|Titel=Bürgermeister- und Schöffen- Ernennungen|Gekuckt=16.07.2026|Editeur=[[Luxemburger Wort]]}}&lt;/ref&gt;
* 1944 – 1945: [[Pierre Mergen]]
* 1946 – 11.10.1961: [[Eugène Nickels]]
* 08.11.1961 – 15.07.1974: [[Joseph Wohlfart]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/z606zg4d5/pages/4/articles/DIVL416?search=joseph+wohlfart|Titel=Landeschronik - Lorentzweiler|Gekuckt=02.12.2024|Datum=29.11.1961|Editeur=[[Luxemburger Wort]]}}&lt;/ref&gt;
* 11.10.1974 – 28.12.1975: [[Fernand Dostert]]&lt;!-- oder Ferdinand?--&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/dp7txchmbb/pages/6/articles/DIVL799|Titel=Innenminister Wohlfart vereidigte seinen Nachfolger auf dem Lorentzweiler Bürgermeisterstuhl|Gekuckt=16.07.2026|Editeur=[[Tageblatt]]}}&lt;/ref&gt;
* 31.03.1976 – 21.10.1978: [[Roger Schmitz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/gmsn78wjx/pages/5/articles/DIVL489?search=Roger%20Schmitz|Titel=Bürgermeister Roger Schmitz|Gekuckt=28.03.2024|Editeur=[[Luxemburger Wort]]}}&lt;/ref&gt;
* 05.12.1978 – 22.12.1987: [[Jeannot Kaesz]]&lt;ref&gt;Noruff: ''In Erinnerung an Jeannot Kaesz, Bürgermeister von Lorentzweiler von 1978-1987'', am [[Luxemburger Wort]] vum 19. Februar 2019 S.43&lt;/ref&gt;
* 22.12.1987 – 31.03.2022: [[Jos Roller (Lokalpolitiker)|Jos Roller]] (Är Leit)&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/jc1h1csnz1/pages/8/articles/DIVL993 &quot;Weitere 26 neue Bürgermeister vereidigt&quot;], [[Tageblatt]], 23.12.1987&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.aer-leit.lu/892/merci-jos.html &quot;Merci, Jos!&quot;] aer-leit.lu, 01.03.2022 (nogekuckt: 06.10.2024).&lt;/ref&gt;
* zanter 19. Abrëll 2022: [[Marguy Kirsch-Hirtt]] (Är Leit)&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/neue-buergermeisterin-ist-vereidigt-625ec96cde135b92367e7c75 &quot;Neue Bürgermeisterin ist vereidigt.&quot;] wort.lu, 19.04.2022.&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

==Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Luerenzweiler ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[PIDAL]]
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}
== Kuckeswäertes ==
* [[Fautelfiels]] an hir Kapell

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Gare Luerenzweiler]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.lorentzweiler.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Luerenzweiler]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/lorentzweiler D'Gemeng Luerenzweiler op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Luerenzweiler]]
[[Kategorie:Gemeng Luerenzweiler| ]]</text>
      <sha1>i7w9x5cfccn3ucrbyxh9ikq3lxqb76y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Mäertert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73338</id>
    <revision>
      <id>2686418</id>
      <parentid>2685307</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4853" sha1="mnu0sxizb7k2o31s7lnnzb2dtiy9a40" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mertert 
 | Numm (Däitsch)  = Mertert
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Mäertert}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|42|05|N|06|28|50|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}. D'Gemeng huet hiren Numm vun der Uertschaft [[Mäertert]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Mäertert
 | nord =  [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]]
 | nord-est = 
 | est =  (D)
 | sud-est = 
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
 | ouest =  [[Gemeng Manternach|Manternach]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Mäertert]]
* [[Waasserbëlleg]]

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Fausermillen]]
* [[Fielsmillen (Mäertert)|Fielsmillen]]
* [[Schäferrieder]]
* [[Scheedbierg]]
* [[Waasserbëlleger Barrière]]
* [[Wollefsmillen (Mäertert)|Wollefsmillen]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Gemeng Mäertert ass den 22. Oktober 1796 aus dem Zesummeschloss vun den Uertschafte Waasserbëlleg a Mäertert entstanen.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mertert luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''d'azur au griffon rampant coupé d'argent et de gueules.''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. August]] [[1981]] - Mémorial B xxxx, Säit xxx--&gt;Arrêté Grand-ducal 12.03.1975 - Projet: F. Mathieu 1975}}&lt;br&gt;
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Mäertert gëtt zanter 2005 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

=== Zesummesetzung ===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 2005 || 4 || 2 || 5 
|- 
| 2011 || '''4''' || 2 || '''5''' 
|- 
| 2017 || 3 || 2 || '''6 '''
|- 
| 2023 || 3 || 2 || '''6'''
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

===Buergermeeschteren===
{{Div col|cols = 2}}
* – Mäerz 1820: Johann Huber
* Sept. 1820 – Okt. 1830: Johann Weis
* Nov. 1830 – Okt. 1841: [[Jean Charles Beving]]
* Okt. 1841 – Okt. 1869: Johann Kuborn&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/c3fjgf/pages/2/articles/DTL53 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 87, Erstes Blatt (14.04.1934), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* Jan. 1870 – Feb. 1875: Johann Georges Donckel
* Mäerz 1875 – Jan. 1879: Johann Kuborn
* Mäerz 1879 – Okt. 1896: Mathias Paulus
* Abr. 1897 – Abr. 1901: Bernard Fischer
* Dez. 1901 – Dez. 1912: Johann Peter Biver
* Jan. 1912 – Nov. 1917: Johann Baptist Paulus
* Abr. 1918 – 1923: Mathias Trierweiler
*1929 – 1935: Jean-Paul Hopp&lt;ref name=BMs/&gt;
*1936 – 1945: Jean Dostert
*1946 – 1975: [[Auguste Hansen]]
*1975 – 1984: [[Roger Streff]]
* Jan. 1985 – Dez. 1999: Aloyse Kuhn
* 1999 – Okt. 2016: [[Gust Stefanetti]] ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]])
* zanter Okt. 2016: [[Jérôme Laurent]] (LSAP)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Mäertert ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SITEG]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Kuckt och ==
{{Div col|cols = 2}}
{{LNM}}
* [[Sir-Viaduc]]
* [[Parverband Mäertert]]
* [[Naturschutzgebitt Manternacher Fiels]]
* [[Mäerterter Hafen]]
* [[Gare Mäertert]]
* [[Kierch Mäertert]]

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
{{Div col end}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mertert.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Mäertert]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/mertert D'Gemeng Mäertert op syvicol.lu]
* [https://web.archive.org/web/20060401052110/http://www.merter-musek.lu/ Websäit vun der Fanfare Concordia vu Mäertert]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Maertert]]
[[Kategorie:Gemeng Mäertert| ]]</text>
      <sha1>mnu0sxizb7k2o31s7lnnzb2dtiy9a40</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686517</id>
      <parentid>2686418</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4844" sha1="jzjhsfz6p235q7vbk8e533atptewwew" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mertert 
 | Numm (Däitsch)  = Mertert
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Mäertert}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|42|05|N|06|28|50|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}. D'Gemeng huet hiren Numm vun der Uertschaft [[Mäertert]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Mäertert
 | nord =  [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]]
 | nord-est = 
 | est =  (D)
 | sud-est = 
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
 | ouest =  [[Gemeng Manternach|Manternach]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Mäertert]]
* [[Waasserbëlleg]]

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Fausermillen]]
* [[Fielsmillen (Mäertert)|Fielsmillen]]
* [[Schäferrieder]]
* [[Scheedbierg]]
* [[Waasserbëlleger Barrière]]
* [[Wollefsmillen (Mäertert)|Wollefsmillen]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Gemeng Mäertert ass den 22. Oktober 1796 aus dem Zesummeschloss vun den Uertschafte Waasserbëlleg a Mäertert entstanen.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mertert luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;''d'azur au griffon rampant coupé d'argent et de gueules.''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. August]] [[1981]] - Mémorial B xxxx, Säit xxx--&gt;Arrêté Grand-ducal 12.03.1975 - Projet: F. Mathieu 1975}}&lt;br&gt;
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Mäertert gëtt zanter 2005 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

=== Zesummesetzung ===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 2005 || 4 || 2 || 5 
|- 
| 2011 || '''4''' || 2 || '''5''' 
|- 
| 2017 || 3 || 2 || '''6 '''
|- 
| 2023 || 3 || 2 || '''6'''
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

===Buergermeeschteren===
{{Div col|cols = 2}}
* – Mäerz 1820: Johann Huber
* Sept. 1820 – Okt. 1830: Johann Weis
* Nov. 1830 – Okt. 1841: [[Jean Charles Beving]]
* Okt. 1841 – Okt. 1869: Johann Kuborn&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/c3fjgf/pages/2/articles/DTL53 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 87, Erstes Blatt (14.04.1934), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* Jan. 1870 – Feb. 1875: Johann Georges Donckel
* Mäerz 1875 – Jan. 1879: Johann Kuborn
* Mäerz 1879 – Okt. 1896: Mathias Paulus
* Abr. 1897 – Abr. 1901: Bernard Fischer
* Dez. 1901 – Dez. 1912: Johann Peter Biver
* Jan. 1912 – Nov. 1917: Johann Baptist Paulus
* Abr. 1918 – 1923: Mathias Trierweiler
*1929 – 1935: Jean-Paul Hopp&lt;ref name=BMs/&gt;
*1936 – 1945: Jean Dostert
*1946 – 1975: [[Auguste Hansen]]
*1975 – 1984: [[Roger Streff]]
* Jan. 1985 – Dez. 1999: Aloyse Kuhn
* 1999 – Okt. 2016: [[Gust Stefanetti]] ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]])
* zanter Okt. 2016: [[Jérôme Laurent]] (LSAP)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Mäertert ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 2}}
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SITEG]]
* [[SYVICOL]]
{{Div col end}}

== Kuckt och ==
{{Div col|cols = 2}}
{{LNM}}
* [[Sir-Viaduc]]
* [[Parverband Mäertert]]
* [[Naturschutzgebitt Manternacher Fiels]]
* [[Mäerterter Hafen]]
* [[Gare Mäertert]]
* [[Kierch Mäertert]]

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
{{Div col end}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mertert.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Mäertert]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/mertert D'Gemeng Mäertert op syvicol.lu]
* [https://web.archive.org/web/20060401052110/http://www.merter-musek.lu/ Websäit vun der Fanfare Concordia vu Mäertert]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Maertert]]
[[Kategorie:Gemeng Mäertert| ]]</text>
      <sha1>jzjhsfz6p235q7vbk8e533atptewwew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mäerzeg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73565</id>
    <revision>
      <id>2686419</id>
      <parentid>2685290</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:51:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12529" sha1="l57h2u609prqqvqyzt1p2ejzki6ylda" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|der lëtzebuergescher Gemeng am Kanton Dikrech|déi däitsch Stad am Saarland|Merzig}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mertzig
 | Numm (Däitsch)  = Mertzig
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Mäerzeg}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|49|51.92|N|06|00|13.18|O}}
 }}
'''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass Mäerzeg, déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Mäerzeg ass déi westlechst Gemeng am [[Kanton Dikrech]]. Se grenzt am Norden un d'[[Gemeng Esch-Sauer]], am Nordosten u [[Gemeng Feelen|Feelen]], am Südosten un [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] an, op enger Längt vu knapps 100&amp;nbsp;m, [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]], am Süden u [[Gemeng Viichten|Viichten]] an am Westen u [[Gemeng Groussbus|Groussbus]].

D'Uertschaft läit am Dall vun der [[Waark]], déi vu Südwest no Nordost derduerchleeft. Se deelt d'Uertschaft an Uewer- an Niddermäerzeg, déi fréier getrennt Uertschafte waren. Nërdlech vum Duerf fänken d'Ausleefer vum [[Éislek]] un, südlech läit de ''Butzebierg''.

D'[[Nationalstrooss 21]] geet, um lénksen Uwänner vun der [[Waark]], queesch duerch d'Uertschaft. Véier Baache lafen duerch Mäerzeg, d'[[Waark]], d'[[Turelbaach]], d'[[Bruchbaach]] an d'Walzerbaach.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Mäerzeg
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | nord-est = [[Gemeng Feelen|Feelen]]
 | est =  [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Viichten|Viichten]]
 | sud-ouest =  
  | ouest =  [[Gemeng Groussbus-Wal|Groussbus-Wal]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng ==
Mäerzeg ass déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng.

== Geschicht ==
Mäerzeg ass zanter dem 1. Januar 1875 eng eegestänneg Gemeng&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1874/11/20/n1|Titel=Loi du 20 novembre 1874, détachant de la commune de Feulen les deux sections de Mertzig-haut et Mertzig-bas et les érigeant en commune séparée sous le nom de Mertzig|Gekuckt=11.07.2026|Datum=20.11.1874|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Do virdrun huet Mäerzeg zur [[Gemeng Feelen]] gehéiert.

Mäerzeg ass fir d'éischt am Joer 762 als ''Marciaco'' ernimmt.&lt;ref&gt;[[Joseph Meyers]], ''Studien zur Siedlungsgeschichte Luxemburgs'', 1976, S.101.&lt;/ref&gt; Aner Nimm sinn, 842 ''Martiaco'', 1476 ''Mertzzich''. Domat ass d'Uertschaft méi al wéi [[Feelen]] an ass mat eng vun den eelsten am Land. Op der [[Ferrariskaart]]&lt;ref&gt;Atlas Ferraris, Comte de Ferraris. Levée des Pays – Bas Autrichiens. Ed. Bibliothèque royale de Belgique, 1965. Ospern Folio 222.&lt;/ref&gt; ass ''Uewermäerzeg'' eng Uertschaft fir sech, a läit um rietsen Uwänner vun der [[Waark]], och ''Niddermäerzeg'' ass als eegestänneg Uertschaft opgefouert, a läit op der lénkser Säit.

An der ''Feuerstättenzählung'' vu 1526 gëtt Mäerzeg ënner der Herrschaft [[Esch-Sauer]] ernimmt. ''Overmertzich 7 mesnaiges, Niedermertzich 7 1/2 mesnaiges.''&lt;ref&gt;[[Jacques Grob]], ''Dénombrements des feux des Duchés de Luxembourg et Comté de Chiny'', 1921.&lt;/ref&gt; [[Feelen]] huet do 25 ''mesnaiges'' oder Feierplazen. 1611 gouf erëm gezielt.&lt;ref&gt;[[Jules Vannérus]],''Anciens dénombrements du Luxembourg'', BCRH Bruxelles 70 (1901), p.421-476.&lt;/ref&gt; Interessant ass datt an där Zielung Nimm genannt ginn.&lt;ref&gt;Niddermäerzeg: Heintzen Michel, Tilges Claus, Mathis Claus, Clais Gibbert, Heibocks Peter, net taxéiert, well aarm. Motschen Peter, Koeben Jan, Loetschen Peter, Marien Claus. Awunner vun Niddermäerzeg musse fir 3 Feierplaze bezuelen. De Marien Claus ass den Ancêtre vun der Famill Mergen vu Mäerzeg.&lt;/ref&gt;

Nom [[Drëssegjärege Krich]] louch d'Land um Buedem, zerstéiert a geplëmmt vun de kroateschen a polnesche Sëldner, déi de Baueren dat Lescht, wat se nach hate geklaut hunn, a vun der d'[[Pescht]]epidemie vu 1636 deziméiert. D'Leit waren aus den Dierfer fortgelaf an hate sech an de Bëscher verstoppt. Wéi 1659 d'Feierplaze erëm gezielt goufen, well d'Seigneure jo erëm Taxen ophiewe wollten, waren d'Dierfer Nidder- an Uewermäerzeg abandonéiert.&lt;ref&gt;[[Jean-Pierre Glaesener]],''Le Grand Duché de Luxembourg historique et pittoresque'', p.161.&lt;/ref&gt;

Ëm 1661 haten d'Leit Aarbecht op de [[Schmelz]]e vu [[Biissen]] a [[Colmer-Bierg]], an an de Steekaule vu Mäerzeg. D'Schmelzen hunn och vill auslännesch Spezialisten ugezunn, wéi d'Gilsons vun [[Habay-la-Neuve|Habich]], deenen hir Nokommen nach haut zu Mäerzeg wunnen, mä och [[Kuelebrenner]] aus dem [[Flandern|Flammänneschen]], wou den Numm ''Flammang'' hierkënnt. Mä d'Leit vu Mäerzeg selwer haten d'Kuelebrenne och séier eraus an hunn domat hiert Geld verdéngt. D'Schmelzen hu fir eng Tonn [[Goss]]eise siwen Tonnen Holzkuele verbraucht.

Am [[17. Joerhonnert]] huet d'Bevëlkerung haaptsächlech aus Baueren, [[Doléiner]] an e puer Handwierker bestanen. Als Betriber hu bis an d'20. Joerhonnert era Millen a besonnesch [[Steekaul]]en eng Roll gespillt.

Den [[Émile Erpelding]]&lt;ref&gt;[[Émile Erpelding]], ''Die Mühlen des Luxemburger Landes'', Ed. E. Borschette, 1988, p.381.&lt;/ref&gt; ernimmt fir Niddermäerzeg eng Uelegmillen an eng Seemillen, déi dem Arthur Weis, an eng See-, Ueleg-, a Loumillen, déi dem Jean-Pierre Speyer gehéiert huet. Fir Uewermäerzeg nennt en nëmmen eng Millen, d'Mielmillen, déi dem Thomas Heiderscheid gehéiert huet. 1845 gouf si vum Antoine Goedert opkaaft. Dee gouf 1848 als Gierwer bezeechent. An de Kadastererklärunge vu 1766 geet vun 8 Loumille rieds.

Um Rand vum ''Butzebierg'' louche Steebréch. Am meeschten ofgebaut gouf de roude [[Sandsteen]]. Déi eelst bekannt Veraarbechtung vum Mäerzeger Steen ass an der [[Al Kierch Dikrech|aler Dikrecher Kierch]] ze fannen, datéiert op d'Joer 1539. Dokumentéiert ass eng Liwwerung vun 10 Trapesteng den 30. September 1633 op Buerschent.&lt;ref&gt;François Decker, ''Regesten des Archivs der Herren von Bourscheid''. &lt;!--Bd. 4, 1993, S.?--&gt;&lt;/ref&gt;
Iwwer 70 Leit hunn am [[19. Joerhonnert]] an de Steekaule ''Seitert'', ''Butzebierg'', ''Latterbaach'', ''Viichterpaad'' an ''Zahnerknupp'' geschafft.

Mat Mäerzeger Stee goufe Fënsterrummen, Trapen, Grafsteng, mä och ganz Gebaier a besonnesch Kierche gebaut, wéi z.&amp;nbsp;B. [[Kierch Mäerzeg|déi vu Mäerzeg]], [[Kierch Ettelbréck|Ettelbréck]] an [[Kierch Dikrech|Dikrech]], d'Geriicht zu [[Dikrech]], (dës all geplangt vum [[Louis Dagois]]), d'[[Uelzecht]]-Bréck zu [[Ettelbréck]], an den Hotel Victor-Hugo zu [[Veianen]].&lt;ref&gt;''Les Communes Luxembourgeoises et leurs receveurs'', ARC 1999, p.209.&lt;/ref&gt; De Mäerzeger Steen huet net sou vill Drock ausgehale wéi dee vu [[Gilsdref]], dofir konnte mat him keng grouss Brécke gebaut ginn. Mä duerch seng schéi rout Faarf war e beléift bei den Architekte fir Monumenter, Kierchen, mä och kleng Brécken. Bis op [[Baaschtnech]] an [[Neufchâteau (Belsch)|Neufchâteau]] sinn déi Mäerzeger Steng geliwwert ginn.

'''Mat Mäerzeger Sandstee gebaut:'''
&lt;gallery&gt;
Fichier:Mäerzeg-Kirche.jpg|D'Kierch vu Mäerzeg Foto Rob Deltgen
Fichier:Church in Ettelbruck Luxembourg.jpg|D'Kierch vun Ettelbréck
Fichier:Diekirch church.JPG|D'Kierch vun Dikrech
Fichier:Dikrech-Tribunal.jpg|D'Geriicht vun Dikrech
Fichier:Mäerzeger_Steen_Kapell_vu_Mäerzeg.jpg|Kapell vu Mäerzeg
Fichier:Pierre de Mertzig dans la Vieille église de Diekirch anno 1539.jpg|An der Aler Kierch zu Dikrech
&lt;/gallery&gt;

'''Mäerzeger Steekaulen'''
&lt;gallery&gt;
Fichier:Mäerzeger Steenkaulen Monument.jpg|Steekaulen-Monument 
Fichier:Mertzig Carrière F.Gilson Ar.P.Gilson.jpg|Steekaul Franz Gilson an der Latterbach
Fichier:Mertzig_Carrières_Gilson_1930.Ar.P.Gilson.jpg|Steekaul Piere Gilson
Fichier:Mertzig_Carrière_Gilson._Ar.P.Gilson_2.jpg|Steekaul Gilson
Fichier:Mertzig_Maison_N.Gilson_Ar.P.Gilson.jpg|Wunnhaus vum Steekaulebesëtzer Gilson
&lt;/gallery&gt;

Bei Recherchen zum Familljebuch Mäerzeg&lt;ref&gt;[[Rob Deltgen]]. ''Familljebuch vun der Uertschaft a Gemeng Märtzeg, HG Gemeng Märzeg 2012''.&lt;/ref&gt; fält besonnesch op, datt Steenhaer vu Mäerzeg iwwer 70 Joer al goufen, wougéint déi an de [[Gilsdref]]er Steekaulen an dem selwechten Zäitraum, 1850-1900, meeschtens keng 60 Joer al goufen.

1860 goufen déi éischt Steekaulen zougemaach. Nom [[Éischte Weltkrich]] hunn dunn och d'Steebréch vun Diederich, Wagner an Agnès opgehalen. De Steebroch Gilson huet nach bis nom [[Zweete Weltkrich]] funktionéiert. Nom Peter Gilson&lt;ref&gt;''Tagebuch vum Peter Gilson 1979 ''&lt;/ref&gt;, gebuer 1897, huet säi Papp de Franz Gilson tëscht 1898 an 1900 38 Leit, Steekläpper an Aarbechter ënner Loun gehat. -Zeg Fouerleit haten do och hire Verdéngscht. Fir déi nei Kierch vun [[Martelange|Maartel]] hu missen 200 [[Kubikmeter]] gefouert ginn. Och [[Ueschdref]] an [[Eeschpelt]] krute Steng geliwwert fir de Bau vun hire Kierchen. D'Aarbechter hunn all zu Uewermäerzeg gewunnt, well et vun do méi no war bis an d'Steebréch.

Am [[Zweete Weltkrich]] huet Mäerzeg schwéier gelidden. 67 Haiser waren duerch Beschoss schwéier beschiedegt an der 10 komplett zerstéiert ginn.&lt;ref&gt;De ''Livre d'Or des victimes luxembourgeoise de la guerre de 1940-1945'' (Ed. Ministère de l'Intérieur), nennt fir d'Gemeng 10 Doudesaffer ''Mort pour la Patrie''.&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mertzig luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'azur à la bande vivrée d'argent, au flanc senestre l'aigle romaine; au chef d'or chargé de trois pics à pointe &quot;grain d'orge&quot; de sable''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[xx]] [[19xx]] - --&gt;[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[25. Mee]] [[1960]] - Mémorial B 1961, Säit 528 - Projet: P. Gilson 1960}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Mäerzeg gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
[[Buergermeeschter]]e vun der Gemeng Mäerzeg zanter [[1875]] waren:
{{Div col|cols=3}}
*1875 – 1888: Pierre Elsen-Maillet
*1888 – 1897: Pierre Elsen-Hippert
*1897 – 1903: [[Jean Klensch]]
*1903 – 1908: Nicolas Elsen
*1908 – 1912: [[Jean Klensch]]
*1912 – 1950: Johann Peter Kass
*1950 – 1958: Eugen Schrantz
*1958 – 1976: Edmond Conzemius
*1976 – 1988: Joseph Clees
*1988 – 2005: Edy Conzemius&lt;ref&gt;[https://mertzig.sigidrive.lu/index.php/s/S6Nar75jCwRt2AD Mertzig 2000: S.129 – 131]&lt;/ref&gt;
*2005 - 2017: Claude Staudt
* zanter 2017: Mike Poiré
{{Div col end}}

==Bekannt Persounen==
Ee vun de bekanntsten Awunner vu Mäerzeg war de Moler [[Sosthène Weis]]. Säin Elterenhaus d'''Wäissenhaus'' ass dat haitegt Gemengenhaus. Do si 6 vu sengen Aquarellen ausgestallt.

All d'Awunner vu Mäerzeg, déi tëscht 1675 an 1923 gebuer sinn, fënnt een um Internet-Site vum [[Rob Deltgen]].&lt;ref&gt;http://www.deltgen.com&lt;/ref&gt;

'''Aner bekannt Leit vu Mäerzeg:'''
*[[Cécile Didier (Resistenzlerin)|Cécile Didier]]
*[[Victor Kips]]
==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
*[[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
*[[SICONA-Centre]]
*[[SIDEN]]
*[[SIDEC]]
*[[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
*[[SYVICOL]]

== Jumelage ==
* [[Vöcklamarkt]] an {{AUT}}

==Biller==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Mäerzeg-an-Märten.jpg |''A Mäerten''
Fichier:Mäerzeg-alte-Primärschule_Foto_Rob.DELTGEN.jpg|Al Primärschoul
Fichier:Mertzig, 6, rue de l'école.jpg|6, Schoulstrooss
Fichier:Mäerzeg-Nei Schoul.jpg|D'neit Schoulgebai
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
* [[Kierch Mäerzeg]]
* [[Kapell Mäerzeg]]
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Mäerzeg]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mertzig.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Mäerzeg]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/mertzig D'Gemeng Mäerzeg op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

{{DEFAULTSORT:Maerzeg}}
[[Kategorie:Gemeng Mäerzeg| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>l57h2u609prqqvqyzt1p2ejzki6ylda</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686503</id>
      <parentid>2686419</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12519" sha1="c2us9hp9gj8hq05gcreuq4cee5cop5x" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|der lëtzebuergescher Gemeng am Kanton Dikrech|déi däitsch Stad am Saarland|Merzig}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mertzig
 | Numm (Däitsch)  = Mertzig
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Mäerzeg}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|49|51.92|N|06|00|13.18|O}}
 }}
'''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass Mäerzeg, déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Mäerzeg ass déi westlechst Gemeng am [[Kanton Dikrech]]. Se grenzt am Norden un d'[[Gemeng Esch-Sauer]], am Nordosten u [[Gemeng Feelen|Feelen]], am Südosten un [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] an, op enger Längt vu knapps 100&amp;nbsp;m, [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]], am Süden u [[Gemeng Viichten|Viichten]] an am Westen u [[Gemeng Groussbus|Groussbus]].

D'Uertschaft läit am Dall vun der [[Waark]], déi vu Südwest no Nordost derduerchleeft. Se deelt d'Uertschaft an Uewer- an Niddermäerzeg, déi fréier getrennt Uertschafte waren. Nërdlech vum Duerf fänken d'Ausleefer vum [[Éislek]] un, südlech läit de ''Butzebierg''.

D'[[Nationalstrooss 21]] geet, um lénksen Uwänner vun der [[Waark]], queesch duerch d'Uertschaft. Véier Baache lafen duerch Mäerzeg, d'[[Waark]], d'[[Turelbaach]], d'[[Bruchbaach]] an d'Walzerbaach.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Mäerzeg
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | nord-est = [[Gemeng Feelen|Feelen]]
 | est =  [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Viichten|Viichten]]
 | sud-ouest =  
  | ouest =  [[Gemeng Groussbus-Wal|Groussbus-Wal]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng ==
Mäerzeg ass déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng.

== Geschicht ==
Mäerzeg ass zanter dem 1. Januar 1875 eng eegestänneg Gemeng&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1874/11/20/n1|Titel=Loi du 20 novembre 1874, détachant de la commune de Feulen les deux sections de Mertzig-haut et Mertzig-bas et les érigeant en commune séparée sous le nom de Mertzig|Gekuckt=11.07.2026|Datum=20.11.1874|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Do virdrun huet Mäerzeg zur [[Gemeng Feelen]] gehéiert.

Mäerzeg ass fir d'éischt am Joer 762 als ''Marciaco'' ernimmt.&lt;ref&gt;[[Joseph Meyers]], ''Studien zur Siedlungsgeschichte Luxemburgs'', 1976, S.101.&lt;/ref&gt; Aner Nimm sinn, 842 ''Martiaco'', 1476 ''Mertzzich''. Domat ass d'Uertschaft méi al wéi [[Feelen]] an ass mat eng vun den eelsten am Land. Op der [[Ferrariskaart]]&lt;ref&gt;Atlas Ferraris, Comte de Ferraris. Levée des Pays – Bas Autrichiens. Ed. Bibliothèque royale de Belgique, 1965. Ospern Folio 222.&lt;/ref&gt; ass ''Uewermäerzeg'' eng Uertschaft fir sech, a läit um rietsen Uwänner vun der [[Waark]], och ''Niddermäerzeg'' ass als eegestänneg Uertschaft opgefouert, a läit op der lénkser Säit.

An der ''Feuerstättenzählung'' vu 1526 gëtt Mäerzeg ënner der Herrschaft [[Esch-Sauer]] ernimmt. ''Overmertzich 7 mesnaiges, Niedermertzich 7 1/2 mesnaiges.''&lt;ref&gt;[[Jacques Grob]], ''Dénombrements des feux des Duchés de Luxembourg et Comté de Chiny'', 1921.&lt;/ref&gt; [[Feelen]] huet do 25 ''mesnaiges'' oder Feierplazen. 1611 gouf erëm gezielt.&lt;ref&gt;[[Jules Vannérus]],''Anciens dénombrements du Luxembourg'', BCRH Bruxelles 70 (1901), p.421-476.&lt;/ref&gt; Interessant ass datt an där Zielung Nimm genannt ginn.&lt;ref&gt;Niddermäerzeg: Heintzen Michel, Tilges Claus, Mathis Claus, Clais Gibbert, Heibocks Peter, net taxéiert, well aarm. Motschen Peter, Koeben Jan, Loetschen Peter, Marien Claus. Awunner vun Niddermäerzeg musse fir 3 Feierplaze bezuelen. De Marien Claus ass den Ancêtre vun der Famill Mergen vu Mäerzeg.&lt;/ref&gt;

Nom [[Drëssegjärege Krich]] louch d'Land um Buedem, zerstéiert a geplëmmt vun de kroateschen a polnesche Sëldner, déi de Baueren dat Lescht, wat se nach hate geklaut hunn, a vun der d'[[Pescht]]epidemie vu 1636 deziméiert. D'Leit waren aus den Dierfer fortgelaf an hate sech an de Bëscher verstoppt. Wéi 1659 d'Feierplaze erëm gezielt goufen, well d'Seigneure jo erëm Taxen ophiewe wollten, waren d'Dierfer Nidder- an Uewermäerzeg abandonéiert.&lt;ref&gt;[[Jean-Pierre Glaesener]],''Le Grand Duché de Luxembourg historique et pittoresque'', p.161.&lt;/ref&gt;

Ëm 1661 haten d'Leit Aarbecht op de [[Schmelz]]e vu [[Biissen]] a [[Colmer-Bierg]], an an de Steekaule vu Mäerzeg. D'Schmelzen hunn och vill auslännesch Spezialisten ugezunn, wéi d'Gilsons vun [[Habay-la-Neuve|Habich]], deenen hir Nokommen nach haut zu Mäerzeg wunnen, mä och [[Kuelebrenner]] aus dem [[Flandern|Flammänneschen]], wou den Numm ''Flammang'' hierkënnt. Mä d'Leit vu Mäerzeg selwer haten d'Kuelebrenne och séier eraus an hunn domat hiert Geld verdéngt. D'Schmelzen hu fir eng Tonn [[Goss]]eise siwen Tonnen Holzkuele verbraucht.

Am [[17. Joerhonnert]] huet d'Bevëlkerung haaptsächlech aus Baueren, [[Doléiner]] an e puer Handwierker bestanen. Als Betriber hu bis an d'20. Joerhonnert era Millen a besonnesch [[Steekaul]]en eng Roll gespillt.

Den [[Émile Erpelding]]&lt;ref&gt;[[Émile Erpelding]], ''Die Mühlen des Luxemburger Landes'', Ed. E. Borschette, 1988, p.381.&lt;/ref&gt; ernimmt fir Niddermäerzeg eng Uelegmillen an eng Seemillen, déi dem Arthur Weis, an eng See-, Ueleg-, a Loumillen, déi dem Jean-Pierre Speyer gehéiert huet. Fir Uewermäerzeg nennt en nëmmen eng Millen, d'Mielmillen, déi dem Thomas Heiderscheid gehéiert huet. 1845 gouf si vum Antoine Goedert opkaaft. Dee gouf 1848 als Gierwer bezeechent. An de Kadastererklärunge vu 1766 geet vun 8 Loumille rieds.

Um Rand vum ''Butzebierg'' louche Steebréch. Am meeschten ofgebaut gouf de roude [[Sandsteen]]. Déi eelst bekannt Veraarbechtung vum Mäerzeger Steen ass an der [[Al Kierch Dikrech|aler Dikrecher Kierch]] ze fannen, datéiert op d'Joer 1539. Dokumentéiert ass eng Liwwerung vun 10 Trapesteng den 30. September 1633 op Buerschent.&lt;ref&gt;François Decker, ''Regesten des Archivs der Herren von Bourscheid''. &lt;!--Bd. 4, 1993, S.?--&gt;&lt;/ref&gt;
Iwwer 70 Leit hunn am [[19. Joerhonnert]] an de Steekaule ''Seitert'', ''Butzebierg'', ''Latterbaach'', ''Viichterpaad'' an ''Zahnerknupp'' geschafft.

Mat Mäerzeger Stee goufe Fënsterrummen, Trapen, Grafsteng, mä och ganz Gebaier a besonnesch Kierche gebaut, wéi z.&amp;nbsp;B. [[Kierch Mäerzeg|déi vu Mäerzeg]], [[Kierch Ettelbréck|Ettelbréck]] an [[Kierch Dikrech|Dikrech]], d'Geriicht zu [[Dikrech]], (dës all geplangt vum [[Louis Dagois]]), d'[[Uelzecht]]-Bréck zu [[Ettelbréck]], an den Hotel Victor-Hugo zu [[Veianen]].&lt;ref&gt;''Les Communes Luxembourgeoises et leurs receveurs'', ARC 1999, p.209.&lt;/ref&gt; De Mäerzeger Steen huet net sou vill Drock ausgehale wéi dee vu [[Gilsdref]], dofir konnte mat him keng grouss Brécke gebaut ginn. Mä duerch seng schéi rout Faarf war e beléift bei den Architekte fir Monumenter, Kierchen, mä och kleng Brécken. Bis op [[Baaschtnech]] an [[Neufchâteau (Belsch)|Neufchâteau]] sinn déi Mäerzeger Steng geliwwert ginn.

'''Mat Mäerzeger Sandstee gebaut:'''
&lt;gallery&gt;
Fichier:Mäerzeg-Kirche.jpg|D'Kierch vu Mäerzeg Foto Rob Deltgen
Fichier:Church in Ettelbruck Luxembourg.jpg|D'Kierch vun Ettelbréck
Fichier:Diekirch church.JPG|D'Kierch vun Dikrech
Fichier:Dikrech-Tribunal.jpg|D'Geriicht vun Dikrech
Fichier:Mäerzeger_Steen_Kapell_vu_Mäerzeg.jpg|Kapell vu Mäerzeg
Fichier:Pierre de Mertzig dans la Vieille église de Diekirch anno 1539.jpg|An der Aler Kierch zu Dikrech
&lt;/gallery&gt;

'''Mäerzeger Steekaulen'''
&lt;gallery&gt;
Fichier:Mäerzeger Steenkaulen Monument.jpg|Steekaulen-Monument 
Fichier:Mertzig Carrière F.Gilson Ar.P.Gilson.jpg|Steekaul Franz Gilson an der Latterbach
Fichier:Mertzig_Carrières_Gilson_1930.Ar.P.Gilson.jpg|Steekaul Piere Gilson
Fichier:Mertzig_Carrière_Gilson._Ar.P.Gilson_2.jpg|Steekaul Gilson
Fichier:Mertzig_Maison_N.Gilson_Ar.P.Gilson.jpg|Wunnhaus vum Steekaulebesëtzer Gilson
&lt;/gallery&gt;

Bei Recherchen zum Familljebuch Mäerzeg&lt;ref&gt;[[Rob Deltgen]]. ''Familljebuch vun der Uertschaft a Gemeng Märtzeg, HG Gemeng Märzeg 2012''.&lt;/ref&gt; fält besonnesch op, datt Steenhaer vu Mäerzeg iwwer 70 Joer al goufen, wougéint déi an de [[Gilsdref]]er Steekaulen an dem selwechten Zäitraum, 1850-1900, meeschtens keng 60 Joer al goufen.

1860 goufen déi éischt Steekaulen zougemaach. Nom [[Éischte Weltkrich]] hunn dunn och d'Steebréch vun Diederich, Wagner an Agnès opgehalen. De Steebroch Gilson huet nach bis nom [[Zweete Weltkrich]] funktionéiert. Nom Peter Gilson&lt;ref&gt;''Tagebuch vum Peter Gilson 1979 ''&lt;/ref&gt;, gebuer 1897, huet säi Papp de Franz Gilson tëscht 1898 an 1900 38 Leit, Steekläpper an Aarbechter ënner Loun gehat. -Zeg Fouerleit haten do och hire Verdéngscht. Fir déi nei Kierch vun [[Martelange|Maartel]] hu missen 200 [[Kubikmeter]] gefouert ginn. Och [[Ueschdref]] an [[Eeschpelt]] krute Steng geliwwert fir de Bau vun hire Kierchen. D'Aarbechter hunn all zu Uewermäerzeg gewunnt, well et vun do méi no war bis an d'Steebréch.

Am [[Zweete Weltkrich]] huet Mäerzeg schwéier gelidden. 67 Haiser waren duerch Beschoss schwéier beschiedegt an der 10 komplett zerstéiert ginn.&lt;ref&gt;De ''Livre d'Or des victimes luxembourgeoise de la guerre de 1940-1945'' (Ed. Ministère de l'Intérieur), nennt fir d'Gemeng 10 Doudesaffer ''Mort pour la Patrie''.&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mertzig luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''d'azur à la bande vivrée d'argent, au flanc senestre l'aigle romaine; au chef d'or chargé de trois pics à pointe &quot;grain d'orge&quot; de sable''&lt;br&gt;{{small|&lt;!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[xx]] [[19xx]] - --&gt;[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[25. Mee]] [[1960]] - Mémorial B 1961, Säit 528 - Projet: P. Gilson 1960}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Mäerzeg gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
[[Buergermeeschter]]e vun der Gemeng Mäerzeg zanter [[1875]] waren:
{{Div col|cols=3}}
*1875 – 1888: Pierre Elsen-Maillet
*1888 – 1897: Pierre Elsen-Hippert
*1897 – 1903: [[Jean Klensch]]
*1903 – 1908: Nicolas Elsen
*1908 – 1912: [[Jean Klensch]]
*1912 – 1950: Johann Peter Kass
*1950 – 1958: Eugen Schrantz
*1958 – 1976: Edmond Conzemius
*1976 – 1988: Joseph Clees
*1988 – 2005: Edy Conzemius&lt;ref&gt;[https://mertzig.sigidrive.lu/index.php/s/S6Nar75jCwRt2AD Mertzig 2000: S.129 – 131]&lt;/ref&gt;
*2005 - 2017: Claude Staudt
* zanter 2017: Mike Poiré
{{Div col end}}

==Bekannt Persounen==
Ee vun de bekanntsten Awunner vu Mäerzeg war de Moler [[Sosthène Weis]]. Säin Elterenhaus d'''Wäissenhaus'' ass dat haitegt Gemengenhaus. Do si 6 vu sengen Aquarellen ausgestallt.

All d'Awunner vu Mäerzeg, déi tëscht 1675 an 1923 gebuer sinn, fënnt een um Internet-Site vum [[Rob Deltgen]].&lt;ref&gt;http://www.deltgen.com&lt;/ref&gt;

'''Aner bekannt Leit vu Mäerzeg:'''
*[[Cécile Didier (Resistenzlerin)|Cécile Didier]]
*[[Victor Kips]]
==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
*[[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
*[[SICONA-Centre]]
*[[SIDEN]]
*[[SIDEC]]
*[[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
*[[SYVICOL]]

== Jumelage ==
* [[Vöcklamarkt]] an {{AUT}}

==Biller==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Mäerzeg-an-Märten.jpg |''A Mäerten''
Fichier:Mäerzeg-alte-Primärschule_Foto_Rob.DELTGEN.jpg|Al Primärschoul
Fichier:Mertzig, 6, rue de l'école.jpg|6, Schoulstrooss
Fichier:Mäerzeg-Nei Schoul.jpg|D'neit Schoulgebai
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
* [[Kierch Mäerzeg]]
* [[Kapell Mäerzeg]]
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Mäerzeg]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mertzig.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Mäerzeg]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/mertzig D'Gemeng Mäerzeg op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}

{{DEFAULTSORT:Maerzeg}}
[[Kategorie:Gemeng Mäerzeg| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>c2us9hp9gj8hq05gcreuq4cee5cop5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Reisduerf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73570</id>
    <revision>
      <id>2686440</id>
      <parentid>2685384</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4775" sha1="qzq59gwklwc3mw75udsq0agjyqj7wb0" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Reisdorf 
 | Numm (Däitsch)  = Reisdorf
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Reisduerf}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|52|00|N|06|16|00|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Reisduerf läit am Südoste vum [[Kanton Dikrech]] op der [[Sauer]], déi op der ganzer Längt d'Grenz mat [[Däitschland]] mécht. Nopeschgemenge vu Reisduerf si [[Gemeng Beefort|Beefort]], [[Ärenzdallgemeng|Ärenzdall]], [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] an [[Gemeng Tandel|Tandel]]. D'Gemeng huet eng Fläch vu 1.484 [[Ar (Flächemooss)|ha]], dovun 291 ha Gemengebësch an 12 ha kommunal landwirtschaftlech Fläch.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Reisduerf
 | nord-ouest =  [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | nord =  
 | nord-est = (D)
 | est =  
 | sud-est =  
 | sud=  [[Gemeng Beefort|Beefort]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | ouest =  [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Bigelbaach]]
* [[Héischdref]]
* [[Reisduerf]]
* [[Wallenduerfer Bréck]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Goeberhaff]]
* [[Hermeswiss]]
* [[Scheedheck]]
* [[Supp (Reisduerf)|Supp]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms reisdorf luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''burelé-ondé d'or et d'azur de dix pièces à la croix tréflée et vidée de gueules brochant en abîme''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. August]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 376 - Projet: 1982 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* ... – 1962: Pierre Weber
* 1962 – 1970: [[Jean Hientgen]]&lt;ref name=viertel&gt;[https://persist.lu/ark:70795/tp4fw86cd/pages/8/articles/DIVL724 &quot;Ein Vierteljahrhundert im Dienste der Allgemeinheit Bürgermeister Jean Hientgen aus Reisdorf nahm Abschied von der Gemeindepolitik.&quot;] In: Luxemburger Wort, 123. Jg., n° 72 (13.03.1970), p. 8 [Digitised by the National Library of Luxembourg, ].&lt;/ref&gt;
* 1970 – 1981: Michel Schackmann
* 1982&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/b2f5bw1p3w/pages/3/articles/DIVL405 Vereidigung weiterer 6 neuer Bürgermeister.] In: Tageblatt, nº 1 (02.01.1982), p. 3 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt; – 1993: Arthur Weber
* 1994&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/mzm77fs2vh/pages/13/articles/DIVL1611 Reisdorf: Neuer Bürgermeister.] In: Tageblatt, nº 250 (03.11.1993), p. Seite 13 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;  – 2011: [[Jean-Pierre Schiltz]]
* 2011 – 2017&lt;ref&gt;Virginie Orlandi:  [https://www.virgule.lu/luxembourg/reisdorf-l-opposition-reprend-le-pouvoir/290292.html &quot;Reisdorf: L'opposition reprend le pouvoir.&quot;] virgule.lu, 08.10.2017.&lt;/ref&gt;: [[Fränk Weber]]
* zanter 2017: Jean-Pierre Schiltz

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:

* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets provenant de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]]
* [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires du Nord|SIDEN]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.reisdorf.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Reisduerf]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/reisdorf D'Gemeng Reisduerf op der Websäit vum Syvicol]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reisduerf]]
[[Kategorie:Gemeng Reisduerf| ]]</text>
      <sha1>qzq59gwklwc3mw75udsq0agjyqj7wb0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686509</id>
      <parentid>2686440</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4765" sha1="aob8dzvurqe4bp8kq6x9ge6w199fwtj" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Reisdorf 
 | Numm (Däitsch)  = Reisdorf
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Reisduerf}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|52|00|N|06|16|00|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Reisduerf läit am Südoste vum [[Kanton Dikrech]] op der [[Sauer]], déi op der ganzer Längt d'Grenz mat [[Däitschland]] mécht. Nopeschgemenge vu Reisduerf si [[Gemeng Beefort|Beefort]], [[Ärenzdallgemeng|Ärenzdall]], [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] an [[Gemeng Tandel|Tandel]]. D'Gemeng huet eng Fläch vu 1.484 [[Ar (Flächemooss)|ha]], dovun 291 ha Gemengebësch an 12 ha kommunal landwirtschaftlech Fläch.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Reisduerf
 | nord-ouest =  [[Gemeng Tandel|Tandel]]
 | nord =  
 | nord-est = (D)
 | est =  
 | sud-est =  
 | sud=  [[Gemeng Beefort|Beefort]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | ouest =  [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Bigelbaach]]
* [[Héischdref]]
* [[Reisduerf]]
* [[Wallenduerfer Bréck]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Goeberhaff]]
* [[Hermeswiss]]
* [[Scheedheck]]
* [[Supp (Reisduerf)|Supp]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms reisdorf luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''burelé-ondé d'or et d'azur de dix pièces à la croix tréflée et vidée de gueules brochant en abîme''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. August]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[9. Februar]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 376 - Projet: 1982 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* ... – 1962: Pierre Weber
* 1962 – 1970: [[Jean Hientgen]]&lt;ref name=viertel&gt;[https://persist.lu/ark:70795/tp4fw86cd/pages/8/articles/DIVL724 &quot;Ein Vierteljahrhundert im Dienste der Allgemeinheit Bürgermeister Jean Hientgen aus Reisdorf nahm Abschied von der Gemeindepolitik.&quot;] In: Luxemburger Wort, 123. Jg., n° 72 (13.03.1970), p. 8 [Digitised by the National Library of Luxembourg, ].&lt;/ref&gt;
* 1970 – 1981: Michel Schackmann
* 1982&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/b2f5bw1p3w/pages/3/articles/DIVL405 Vereidigung weiterer 6 neuer Bürgermeister.] In: Tageblatt, nº 1 (02.01.1982), p. 3 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt; – 1993: Arthur Weber
* 1994&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/mzm77fs2vh/pages/13/articles/DIVL1611 Reisdorf: Neuer Bürgermeister.] In: Tageblatt, nº 250 (03.11.1993), p. Seite 13 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;  – 2011: [[Jean-Pierre Schiltz]]
* 2011 – 2017&lt;ref&gt;Virginie Orlandi:  [https://www.virgule.lu/luxembourg/reisdorf-l-opposition-reprend-le-pouvoir/290292.html &quot;Reisdorf: L'opposition reprend le pouvoir.&quot;] virgule.lu, 08.10.2017.&lt;/ref&gt;: [[Fränk Weber]]
* zanter 2017: Jean-Pierre Schiltz

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:

* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets provenant de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]]
* [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires du Nord|SIDEN]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.reisdorf.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Reisduerf]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/reisdorf D'Gemeng Reisduerf op der Websäit vum Syvicol]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reisduerf]]
[[Kategorie:Gemeng Reisduerf| ]]</text>
      <sha1>aob8dzvurqe4bp8kq6x9ge6w199fwtj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Monnerech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73673</id>
    <revision>
      <id>2686423</id>
      <parentid>2685376</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7958" sha1="p4iuu4gyajqyclcxflaundbordj1uip" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mondercange 
 | Numm (Däitsch)  = Monnerich
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Monnerech}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|31|55|N|5|59|20|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Monnerech läit am Süde vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] op enger Héicht tëscht zirka 275 an 340&amp;nbsp;m ([[Nivellement général du Luxembourg|NG-L]]).

Nopeschgemenge si [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] a [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] am Norden, [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] am Osten, [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] an [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] am Süden a [[Gemeng Suessem|Suessem]] am Westen.

Duerch d'Gemeng lafen d'Baache [[Mierbech]], [[Bréckenderbaach]], [[Kiemelbaach]], [[Kazebaach]], d'[[Mess]] an och d'[[Uelzecht]] op engem kuerze Stéck.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Monnerech
 | nord = [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]]
 | nord-est = [[Gemeng Leideleng|Leideleng]]
 | est =  [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]
 | sud-ouest =  [[Esch-Uelzecht]]
 | ouest =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
 | nord-ouest =  
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Biergem]]
* [[Féiz]]
* [[Monnerech]]
* [[Steebrécken]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Lameschmillen (Biergem)|Lameschmillen]]

== Verkéier an Transport ==
Déi wichtegst Stroosseverbindunge sinn d'{{A4}} an d'{{N13}}, op engem kuerze Stéck och nach d'{{A13}}. Ausserdeem lafen nach d'[[Chemin repris]]en [[CR106|106]], [[CR164|164]], [[CR169|169]] an [[CR172|172]] duerch d'Gemeng.

D'Gemeng Monnerech läit um Wee vun den [[Régime général des transports routiers|RGTR-Linnen]] [[RGTR-Linn 612|612]], [[RGTR-Linn 641|641]], [[RGTR-Linn 750|750]] an der [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette|TICE]]-Linn [[TICE-Linn 17|17]].

== Aktivitéitszonen ==
D'Aktivitéitszon [[ZARE]] läit laanscht d'{{A13}} zu engem klengen Deel um Gebitt vun der Gemeng Monnerech. Zu Féiz ass zu béid Säite vum CR164 eng grouss Geschäfts- an Aktivitéitszon.

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

D'[[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Siderurgie]] géint Enn vum [[19. Joerhonnert]], déi Nopeschuertschafte wéi [[Esch-Uelzecht]], [[Déifferdeng]] oder [[Diddeleng]] a richteg Stied verwandelt huet, hat kaum Afloss op d'Uertschaften aus der Gemeng Monnerech. Dës Dierfer blouwen duerch den Akerbau gekennzeechent. Eréischt nom [[Zweete Weltkrich]] a virun allem an den 1970er an 1980er Jore gouf et eng reegelrecht Bevëlkerungsexplosioun.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mondercange luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''coupé d'or et d'argent, à la fasce de gueules brochant, accompagné en chef d'une rose à six feuilles de gueules entre deux étoiles du même, en pointe d'une porte ouverte du même.''&lt;br&gt;&lt;!--{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[xx]] [[19xx]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[xx]] [[19xx]] - Mémorial B xx, Säit xx - Projet: xx 19xx--&gt;
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Monnerech gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung'''&lt;br&gt;
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 1999 || 1 || '''4''' || '''3''' || 1 || 4 || -
|- 
| 2005 || 1 || '''4''' || 2 || 1 || '''5''' || -
|- 
| 2011 || 0 || 3 || 2 || 1 || '''7''' || -
|- 
| 2017 || - || '''5''' ||''' 2''' || 1 || 5 || -
|- 
| 2023 || - || '''6''' || '''2''' || 0 || 4 || 1 
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
{{Div col|cols = 2}}
*...
* 1844: Pierre Steichen&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* ...
* 1867: [[Jean Steichen]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/xf98xpf368/pages/2/articles/DIVL137?search=Steichen+monder%C3%A7ange|Titel=Avis. — Nomination de bourgmestres.|Gekuckt=2026-03-31|Datum=1867-01-25|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Mémorial]]|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
*...
*  ... [[Jacques Steichen]]
* 1945: P. Bicheler&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
*...
* 1966 – 1969: Fernand Dondelinger
* 1970 – 1975: [[Arthur Thinnes]] ([[CSV]])
* 1975 – 1976: [[Mathias Traufler]] ([[LSAP]])&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/w5fzh3/pages/10/articles/DTL294 Monnerich: Trendwende im Proporz.] In: d'Letzeburger Land, 28. Jg., nº 42 (16.10.1981), p. 10 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1976 – 1984: Arthur Thinnes (CSV)
* 1984 – 1993: Théo Wernimont (CSV)
* 1993 – 1998: Camille Medinger (CSV)
* 1999 – 2005: [[Jean-Claude Schanen]] (CSV)
* 2005 – Dez. 2012: [[Dan Kersch]] (LSAP)
* Jan. 2013 – 2017: [[Christine Schweich]] (LSAP)
* zanter 2017: [[Jeannot Fürpass]] (CSV)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Monnerech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{|
|
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[Pimodi]]
* [[PRO-SUD]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
|
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SIVEC]]
* [[SYCOSAL]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARE]]
* [[TICE]]
|}

== Kuckeswäertes ==
* Zu Monnerech um [[CR106]] ass déi eenzeg [[Karting-Pist zu Monnerech|Karting-Pist]] am Land
* De Formatiounszenter vun der [[FLF]] läit och um CR106 nieft der Karting-Pist

== Literatur ==
* Weber, John: ''La population de Mondercange de 1766 à 1803'' - In: 100 Joer Pompjeën Monnerech: 1901 - 2001. - Monnerich: Sapeurs-pompiers, 2001. - P. 128-141, tabl.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Uergel Kierch Monnerech]]
* [[Kierch Monnerech]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.mondercange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Monnerech]
* [https://web.archive.org/web/20170409054520/http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/mondercange D'Gemeng Monnerech op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.spm.lu Offiziell Säit vun de Pompjeeë vu Monnerech]
* [http://www.monnerecher-schoulen.lu/ Monnerecher Schoulen]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Monnerech]]
[[Kategorie:Gemeng Monnerech| ]]</text>
      <sha1>p4iuu4gyajqyclcxflaundbordj1uip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686519</id>
      <parentid>2686423</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7948" sha1="buid3h0ajngjrjescyqsx1tmzqf7qwj" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mondercange 
 | Numm (Däitsch)  = Monnerich
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Monnerech}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|31|55|N|5|59|20|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Monnerech läit am Süde vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] op enger Héicht tëscht zirka 275 an 340&amp;nbsp;m ([[Nivellement général du Luxembourg|NG-L]]).

Nopeschgemenge si [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] a [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] am Norden, [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] am Osten, [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] an [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] am Süden a [[Gemeng Suessem|Suessem]] am Westen.

Duerch d'Gemeng lafen d'Baache [[Mierbech]], [[Bréckenderbaach]], [[Kiemelbaach]], [[Kazebaach]], d'[[Mess]] an och d'[[Uelzecht]] op engem kuerze Stéck.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Monnerech
 | nord = [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]]
 | nord-est = [[Gemeng Leideleng|Leideleng]]
 | est =  [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]
 | sud-ouest =  [[Esch-Uelzecht]]
 | ouest =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
 | nord-ouest =  
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
* [[Biergem]]
* [[Féiz]]
* [[Monnerech]]
* [[Steebrécken]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Lameschmillen (Biergem)|Lameschmillen]]

== Verkéier an Transport ==
Déi wichtegst Stroosseverbindunge sinn d'{{A4}} an d'{{N13}}, op engem kuerze Stéck och nach d'{{A13}}. Ausserdeem lafen nach d'[[Chemin repris]]en [[CR106|106]], [[CR164|164]], [[CR169|169]] an [[CR172|172]] duerch d'Gemeng.

D'Gemeng Monnerech läit um Wee vun den [[Régime général des transports routiers|RGTR-Linnen]] [[RGTR-Linn 612|612]], [[RGTR-Linn 641|641]], [[RGTR-Linn 750|750]] an der [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette|TICE]]-Linn [[TICE-Linn 17|17]].

== Aktivitéitszonen ==
D'Aktivitéitszon [[ZARE]] läit laanscht d'{{A13}} zu engem klengen Deel um Gebitt vun der Gemeng Monnerech. Zu Féiz ass zu béid Säite vum CR164 eng grouss Geschäfts- an Aktivitéitszon.

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

D'[[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Siderurgie]] géint Enn vum [[19. Joerhonnert]], déi Nopeschuertschafte wéi [[Esch-Uelzecht]], [[Déifferdeng]] oder [[Diddeleng]] a richteg Stied verwandelt huet, hat kaum Afloss op d'Uertschaften aus der Gemeng Monnerech. Dës Dierfer blouwen duerch den Akerbau gekennzeechent. Eréischt nom [[Zweete Weltkrich]] a virun allem an den 1970er an 1980er Jore gouf et eng reegelrecht Bevëlkerungsexplosioun.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mondercange luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''coupé d'or et d'argent, à la fasce de gueules brochant, accompagné en chef d'une rose à six feuilles de gueules entre deux étoiles du même, en pointe d'une porte ouverte du même.''&lt;br&gt;&lt;!--{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[xx]] [[19xx]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[xx]] [[19xx]] - Mémorial B xx, Säit xx - Projet: xx 19xx--&gt;
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vu Monnerech gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung'''&lt;br&gt;
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 1999 || 1 || '''4''' || '''3''' || 1 || 4 || -
|- 
| 2005 || 1 || '''4''' || 2 || 1 || '''5''' || -
|- 
| 2011 || 0 || 3 || 2 || 1 || '''7''' || -
|- 
| 2017 || - || '''5''' ||''' 2''' || 1 || 5 || -
|- 
| 2023 || - || '''6''' || '''2''' || 0 || 4 || 1 
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
{{Div col|cols = 2}}
*...
* 1844: Pierre Steichen&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* ...
* 1867: [[Jean Steichen]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/xf98xpf368/pages/2/articles/DIVL137?search=Steichen+monder%C3%A7ange|Titel=Avis. — Nomination de bourgmestres.|Gekuckt=2026-03-31|Datum=1867-01-25|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Mémorial]]|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
*...
*  ... [[Jacques Steichen]]
* 1945: P. Bicheler&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
*...
* 1966 – 1969: Fernand Dondelinger
* 1970 – 1975: [[Arthur Thinnes]] ([[CSV]])
* 1975 – 1976: [[Mathias Traufler]] ([[LSAP]])&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/w5fzh3/pages/10/articles/DTL294 Monnerich: Trendwende im Proporz.] In: d'Letzeburger Land, 28. Jg., nº 42 (16.10.1981), p. 10 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1976 – 1984: Arthur Thinnes (CSV)
* 1984 – 1993: Théo Wernimont (CSV)
* 1993 – 1998: Camille Medinger (CSV)
* 1999 – 2005: [[Jean-Claude Schanen]] (CSV)
* 2005 – Dez. 2012: [[Dan Kersch]] (LSAP)
* Jan. 2013 – 2017: [[Christine Schweich]] (LSAP)
* zanter 2017: [[Jeannot Fürpass]] (CSV)
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Monnerech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{|
|
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[Pimodi]]
* [[PRO-SUD]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
|
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SIVEC]]
* [[SYCOSAL]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARE]]
* [[TICE]]
|}

== Kuckeswäertes ==
* Zu Monnerech um [[CR106]] ass déi eenzeg [[Karting-Pist zu Monnerech|Karting-Pist]] am Land
* De Formatiounszenter vun der [[FLF]] läit och um CR106 nieft der Karting-Pist

== Literatur ==
* Weber, John: ''La population de Mondercange de 1766 à 1803'' - In: 100 Joer Pompjeën Monnerech: 1901 - 2001. - Monnerich: Sapeurs-pompiers, 2001. - P. 128-141, tabl.

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Uergel Kierch Monnerech]]
* [[Kierch Monnerech]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.mondercange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Monnerech]
* [https://web.archive.org/web/20170409054520/http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/mondercange D'Gemeng Monnerech op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.spm.lu Offiziell Säit vun de Pompjeeë vu Monnerech]
* [http://www.monnerecher-schoulen.lu/ Monnerecher Schoulen]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Monnerech]]
[[Kategorie:Gemeng Monnerech| ]]</text>
      <sha1>buid3h0ajngjrjescyqsx1tmzqf7qwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Manternach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73884</id>
    <revision>
      <id>2686421</id>
      <parentid>2685299</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:01:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5087" sha1="7c6dwleu7484xgclasfyb44ag9f1mjp" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Manternach 
 | Numm (Däitsch)  = Manternach
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Manternach}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|42|25|N|6|25|25|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Manternach läit am Kanton Gréiwemaacher am Oste vum Land.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 | ville = Manternach
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]]
 | est = [[Gemeng Mäertert|Mäertert]]
 | ouest = 
 | sud-est = 
 | sud = [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
 | sud-ouest = [[Gemeng Biwer|Biwer]]
 | nord-ouest= [[Gemeng Bech|Bech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Berbuerg]]
* [[Lelleg]]
* [[Manternach]]
* [[Mënjecker]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Berbuerger Haff]]
* [[Berbuerger Wald]]
* [[Les Rochers (Manternach)|Les Rochers]]
* [[Papeterie (Manternach)|Papeterie]]
* [[Schorenshaff]]
* [[Sirdallschlass]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
Manternach huet bis d'[[Franséisch Revolutioun]] der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] gehéiert. D'[[Härenhaus Manternach|Härenhaus]] (haut d'Märei) war eng Filial vun där Abtei.

{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms manternach luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''écartelé d'or et d'azur à la croix ancrée écartelée de gueules et d'argent, brochant''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[29. Oktober]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[19. Dezember]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1379 - Projet: 1983 [[Jean-Claude Loutsch]]}}.
|}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
{{Div col|cols = 2}}
* 1844 – 1849: M. Prost&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/c3fjgf/pages/2/articles/DTL53 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 87, Erstes Blatt (14.04.1934), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 – 1850: E. De Waha
* 1850 – 1867: J. Mehlen
* 1867 – 1885: J. Prost
* 1885 – 1894: M. Schram
* 1894 – 1909: M. Schiltz
* 1909&lt;ref name=BMs/&gt; – 1941&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qd672t/pages/4/articles/DTL208 Sterbefall in Berburg.] In: Luxemburger Wort, 1943. Jg., nº 16&amp;17 (16.01.1943), p. 4 [Digitised by the National Library of Luxembourg],&lt;/ref&gt;: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nikolaus Wagner]]
*...
* 1975 – 2005: Henri Frank
* 2005 – 2011: Willibrord de Jong
* 2011 – 2017: Henri Frank
* zanter 2017: [[Jean-Pierre Hoffmann (Lokalpolitiker)|Jean-Pierre Hoffmann]]
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Manternach ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SIAEG]]
* [[SIGI]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]
* [[SYNECOSPORT]]

== Jumelage ==
[[Fichier:Luxembourg, Manternach, commune d'Europe (103).jpg|thumb|E ''Jumelage''-Schëld (2021) iwwert eng Partnerschaft déi schonn zanter iwwer zéng Joer net méi besteet]]
Manternach hat 1991 e [[Jumelage]] mat der [[Frankräich|franséischer]] Gemeng [[Saint-Désert]] ([[Departement Saône-et-Loire|Saône-et-Loire]]) ënnerschriwwen; dës Partnerschaft gouf awer den 30. September 2010 vun der franséischer Gemeng gekënnegt, well keng Aktivitéiten méi tëscht béide Gemenge bestanen hunn a well de ''Comité de Jumelage'' sech net un all Konditioune gehalen hat&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.saint-desert.fr/uploads/Compte%20Rendu%20CM/2010/CR%20Conseil%20Municipal%20du%20jeudi%2030%20septembre%202010.pdf|Titel=Compte rendu conseil municipal : jeudi 30 septembre 2010|Gekuckt=13.12.2021|Datum=30.09.2010|Editeur=www.saint-desert.fr|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Manternach.jpg|thumb|Manternach]]
* [[Manternacher Millen|Holzmillen]]
* [[Kierch Manternach]]
* [[Naturschutzgebitt Manternacher Fiels]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Gare Manternach]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.manternach.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Manternach]
* [https://web.archive.org/web/20170409053612/http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/manternach D'Gemeng Manternach op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen an Notten}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Manternach]]
[[Kategorie:Gemeng Manternach| ]]</text>
      <sha1>7c6dwleu7484xgclasfyb44ag9f1mjp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686524</id>
      <parentid>2686421</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nei Grafik huet net fonctionéiert</comment>
      <origin>2686524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6957" sha1="izxlrwhn39meqs6pg5vfmmi4dojbdd6" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Manternach 
 | Numm (Däitsch)  = Manternach
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Manternach}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|42|25|N|6|25|25|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Manternach läit am Kanton Gréiwemaacher am Oste vum Land.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 | ville = Manternach
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]]
 | est = [[Gemeng Mäertert|Mäertert]]
 | ouest = 
 | sud-est = 
 | sud = [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
 | sud-ouest = [[Gemeng Biwer|Biwer]]
 | nord-ouest= [[Gemeng Bech|Bech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Berbuerg]]
* [[Lelleg]]
* [[Manternach]]
* [[Mënjecker]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Berbuerger Haff]]
* [[Berbuerger Wald]]
* [[Les Rochers (Manternach)|Les Rochers]]
* [[Papeterie (Manternach)|Papeterie]]
* [[Schorenshaff]]
* [[Sirdallschlass]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
Manternach huet bis d'[[Franséisch Revolutioun]] der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] gehéiert. D'[[Härenhaus Manternach|Härenhaus]] (haut d'Märei) war eng Filial vun där Abtei.

{{Intro Gemeng}}

===Entwécklung vun der Awunnerzuel===
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.8)
 id:darkgrey value:gray(0.6)
 id:bar value:rgb(0.9,0.35,0.25)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:white

BarData=
 bar:1821 text:1821
 bar:1871 text:1871
 bar:1910 text:1910
 bar:1922 text:1922
 bar:1935 text:1935
 bar:1947 text:1947
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
 bar:2021 text:2021

PlotData=
 color:bar width:20 align:left
 bar:1821 from:0 till:1010
 bar:1871 from:0 till:1444
 bar:1910 from:0 till:1407
 bar:1922 from:0 till:1273
 bar:1935 from:0 till:1166
 bar:1947 from:0 till:1119
 bar:1960 from:0 till:1001
 bar:1970 from:0 till:981
 bar:1981 from:0 till:948
 bar:1991 from:0 till:1023
 bar:2001 from:0 till:1322
 bar:2011 from:0 till:1741
 bar:2021 from:0 till:2216

PlotData=
 bar:1821 at: 1010 fontsize:S text:1.010 shift:(-14,5)
 bar:1871 at: 1444 fontsize:S text:1.444 shift:(-14,5)
 bar:1910 at: 1407 fontsize:S text:1.407 shift:(-14,5)
 bar:1922 at: 1273 fontsize:S text:1.273 shift:(-14,5)
 bar:1935 at: 1166 fontsize:S text:1.166 shift:(-14,5)
 bar:1947 at: 1119 fontsize:S text:1.119 shift:(-14,5)
 bar:1960 at: 1001 fontsize:S text:1.001 shift:(-14,5)
 bar:1970 at: 981 fontsize:S text:981 shift:(-8,5)
 bar:1981 at: 948 fontsize:S text:948 shift:(-8,5)
 bar:1991 at: 1023 fontsize:S text:1.023 shift:(-14,5)
 bar:2001 at: 1322 fontsize:S text:1.322 shift:(-14,5)
 bar:2011 at: 1741 fontsize:S text:1.741 shift:(-14,5)
 bar:2021 at: 2216 fontsize:S text:2.216 shift:(-14,5)
&lt;/timeline&gt;
{{Statec Awunner}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms manternach luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''écartelé d'or et d'azur à la croix ancrée écartelée de gueules et d'argent, brochant''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[29. Oktober]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[19. Dezember]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1379 - Projet: 1983 [[Jean-Claude Loutsch]]}}.
|}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

==Politik==
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
{{Div col|cols = 2}}
* 1844 - 1849: M. Prost&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/c3fjgf/pages/2/articles/DTL53 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 87, Erstes Blatt (14.04.1934), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1850: E. De Waha
* 1850 - 1867: J. Mehlen
* 1867 - 1885: J. Prost
* 1885 - 1894: M. Schram
* 1894 - 1909: M. Schiltz
* 1909&lt;ref name=BMs/&gt; - 1941&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qd672t/pages/4/articles/DTL208 Sterbefall in Berburg.] In: Luxemburger Wort, 1943. Jg., nº 16&amp;17 (16.01.1943), p. 4 [Digitised by the National Library of Luxembourg],&lt;/ref&gt;: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nikolaus Wagner]]
*...
* 1975 - 2005: Henri Frank
* 2005 - 2011: Willibrord de Jong
* 2011 - 2017: Henri Frank
* zanter 2017: [[Jean-Pierre Hoffmann (Lokalpolitiker)|Jean-Pierre Hoffmann]]
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Manternach ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SIAEG]]
* [[SIGI]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]
* [[SYNECOSPORT]]

== Jumelage ==
[[Fichier:Luxembourg, Manternach, commune d'Europe (103).jpg|thumb|E ''Jumelage''-Schëld (2021) iwwert eng Partnerschaft déi schonn zanter iwwer zéng Joer net méi besteet]]
Manternach hat 1991 e [[Jumelage]] mat der [[Frankräich|franséischer]] Gemeng [[Saint-Désert]] ([[Departement Saône-et-Loire|Saône-et-Loire]]) ënnerschriwwen; dës Partnerschaft gouf awer den 30. September 2010 vun der franséischer Gemeng gekënnegt, well keng Aktivitéiten méi tëscht béide Gemenge bestanen hunn a well de ''Comité de Jumelage'' sech net un all Konditioune gehalen hat&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.saint-desert.fr/uploads/Compte%20Rendu%20CM/2010/CR%20Conseil%20Municipal%20du%20jeudi%2030%20septembre%202010.pdf|Titel=Compte rendu conseil municipal : jeudi 30 septembre 2010|Gekuckt=13.12.2021|Datum=30.09.2010|Editeur=www.saint-desert.fr|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Manternach.jpg|thumb|Manternach]]
* [[Manternacher Millen|Holzmillen]]
* [[Kierch Manternach]]
* [[Naturschutzgebitt Manternacher Fiels]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Gare Manternach]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.manternach.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Manternach]
* [https://web.archive.org/web/20170409053612/http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/manternach D'Gemeng Manternach op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen an Notten}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Manternach]]
[[Kategorie:Gemeng Manternach| ]]</text>
      <sha1>izxlrwhn39meqs6pg5vfmmi4dojbdd6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686525</id>
      <parentid>2686524</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T11:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>grafik</comment>
      <origin>2686525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5314" sha1="fhapu7m9omjiss9nh1osculxpiw7evc" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Manternach 
 | Numm (Däitsch)  = Manternach
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Manternach}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|42|25|N|6|25|25|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Manternach läit am Kanton Gréiwemaacher am Oste vum Land.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 | ville = Manternach
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]]
 | est = [[Gemeng Mäertert|Mäertert]]
 | ouest = 
 | sud-est = 
 | sud = [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
 | sud-ouest = [[Gemeng Biwer|Biwer]]
 | nord-ouest= [[Gemeng Bech|Bech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Berbuerg]]
* [[Lelleg]]
* [[Manternach]]
* [[Mënjecker]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Berbuerger Haff]]
* [[Berbuerger Wald]]
* [[Les Rochers (Manternach)|Les Rochers]]
* [[Papeterie (Manternach)|Papeterie]]
* [[Schorenshaff]]
* [[Sirdallschlass]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
Manternach huet bis d'[[Franséisch Revolutioun]] der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] gehéiert. D'[[Härenhaus Manternach|Härenhaus]] (haut d'Märei) war eng Filial vun där Abtei.

{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms manternach luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''écartelé d'or et d'azur à la croix ancrée écartelée de gueules et d'argent, brochant''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[29. Oktober]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[19. Dezember]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1379 - Projet: 1983 [[Jean-Claude Loutsch]]}}.
|}
=== Demographesch Entwécklung ===
	
{{Awunnerdiagramm
	
 |ageklappt=op
	
 |vun=2018
	
 |xTyp=string
	
 |chart=Graph:Population development annual.chart
	
}}
&lt;br&gt;
{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}
==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
{{Div col|cols = 2}}
* 1844 – 1849: M. Prost&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/c3fjgf/pages/2/articles/DTL53 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 87, Erstes Blatt (14.04.1934), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 – 1850: E. De Waha
* 1850 – 1867: J. Mehlen
* 1867 – 1885: J. Prost
* 1885 – 1894: M. Schram
* 1894 – 1909: M. Schiltz
* 1909&lt;ref name=BMs/&gt; – 1941&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qd672t/pages/4/articles/DTL208 Sterbefall in Berburg.] In: Luxemburger Wort, 1943. Jg., nº 16&amp;17 (16.01.1943), p. 4 [Digitised by the National Library of Luxembourg],&lt;/ref&gt;: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nikolaus Wagner]]
*...
* 1975 – 2005: Henri Frank
* 2005 – 2011: Willibrord de Jong
* 2011 – 2017: Henri Frank
* zanter 2017: [[Jean-Pierre Hoffmann (Lokalpolitiker)|Jean-Pierre Hoffmann]]
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Manternach ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SIAEG]]
* [[SIGI]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]
* [[SYNECOSPORT]]

== Jumelage ==
[[Fichier:Luxembourg, Manternach, commune d'Europe (103).jpg|thumb|E ''Jumelage''-Schëld (2021) iwwert eng Partnerschaft déi schonn zanter iwwer zéng Joer net méi besteet]]
Manternach hat 1991 e [[Jumelage]] mat der [[Frankräich|franséischer]] Gemeng [[Saint-Désert]] ([[Departement Saône-et-Loire|Saône-et-Loire]]) ënnerschriwwen; dës Partnerschaft gouf awer den 30. September 2010 vun der franséischer Gemeng gekënnegt, well keng Aktivitéiten méi tëscht béide Gemenge bestanen hunn a well de ''Comité de Jumelage'' sech net un all Konditioune gehalen hat&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.saint-desert.fr/uploads/Compte%20Rendu%20CM/2010/CR%20Conseil%20Municipal%20du%20jeudi%2030%20septembre%202010.pdf|Titel=Compte rendu conseil municipal : jeudi 30 septembre 2010|Gekuckt=13.12.2021|Datum=30.09.2010|Editeur=www.saint-desert.fr|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Manternach.jpg|thumb|Manternach]]
* [[Manternacher Millen|Holzmillen]]
* [[Kierch Manternach]]
* [[Naturschutzgebitt Manternacher Fiels]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Gare Manternach]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.manternach.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Manternach]
* [https://web.archive.org/web/20170409053612/http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/manternach D'Gemeng Manternach op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen an Notten}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Manternach]]
[[Kategorie:Gemeng Manternach| ]]</text>
      <sha1>fhapu7m9omjiss9nh1osculxpiw7evc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Miersch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73885</id>
    <revision>
      <id>2686422</id>
      <parentid>2685300</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8714" sha1="rbzh9q12fpevujf787q72bri9k9vnap" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mersch 
 | Numm (Däitsch)  = Mersch
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Miersch}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|45|00|N|06|06|00|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
D'Gemeng Miersch läit an den Däller vun [[Uelzecht]], [[Mamer (Baach)|Mamer]] an [[Äisch]], déi sech e Wee duerch de [[Sandsteen]] gesicht hunn, an de Koppe ronderëm. D'Uertschaft Miersch läit am Agank vum [[Äischdall]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Miersch
 | nord =[[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]]
 | nord-est = [[Gemeng Noumer|Noumer]]
 | est =  [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | sud-est = [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]]
 | sud= [[Gemeng Kielen|Kielen]] {{0}}{{0}} -{{0}}{{0}}  [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Biissen|Biissen]]
}}

==Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Essen]]
* [[Miersch]]
* [[Miesdref]]
* [[Pëtten]]
* [[Recken]]
* [[Rolleng (Miersch)|Rolleng]]
* [[Schëndels]]
{{Div col end}}

===Häff a Lieu-diten===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Bënzert]]
* [[Biereng (Miersch)|Biereng]]
* [[Bierengerbierg]]
* [[Bierschbech]]
* [[Fënsterdaller Haff]]
* [[Helbich]]
* [[Héngerhaff|Hingerhaff]]
* [[Hosbich]]
* [[Hunnebuer]]
* [[Miersch-Gare]]
* [[Reckener Barrière]]
* [[Rouschthaff]]
* [[Scheierhaff (Miesdref)|Scheierhaff]]
* [[Schéiferei (Schëndels)|Schéiferei]]
* [[Schëndelsser Millen]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 10. Januar 1929 gouf eng Fläch vu ronn 92 [[Ar (Flächemooss)|ha]] Bësch vun der Gemeng Miersch ofgespléckt a bei d'[[Gemeng Noumer]] derbäi geprafft.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1929/01/10/n2|Titel=Loi du 10 janvier 1929, ayant pour objet d'incorporer dans le territoire de la section d'Oberglabach, commune de Nommern, deux domaines boisés faisant partie des sections de Beringen, resp. de Moesdorf, commune de Mersch|Gekuckt=11.07.2026|Datum=10.01.1929|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mersch luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''fascé d'or et d'azur, la fasce du chef chargée à dextre d'une molette de sable, à la bordure de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[12. Oktober]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1234 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Miersch gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 15 (bis 2023: 13) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Well op den 30. September 2022 méi ewéi 10.000 Leit an der Gemeng ugemellt waren, ass d'Zuel vun de Schäffen no de Gemengewale vum 11. Juni 2023 vun zwéin op dräi eropgesat ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/2023/06/21/a327|Titel=Arrêté grand-ducal du 21 juin 2023 portant fixation du nombre des échevins de la commune de Mersch à trois|Gekuckt=28.06.2023|Datum=21.06.2023|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] || Leit
|- 
| 1999 || 3 || 6 || 2 || 2 || -
|- 
| 2005 || 4 || 4 || 3 || 2 || -
|- 
| 2011 || '''3''' || '''5''' || 4 || 1 || -
|- 
| 2017 || '''4''' || '''5''' || 3 || 1 || -
|- 
| 2023 || '''4''' || '''7''' || 2 || - || 2
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

Aus de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengerotswale]] vun 2011 ass eng [[Demokratesch Partei|DP]]-[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-Koalitioun mat 8 Sëtz als Gewënner ervirgaangen, mat dem Albert Henkel (DP) als [[Buergermeeschter]] an dem Michel Reiland (CSV) als éischten an de Michel Malherbe (DP) als zweete Schäffen. 2016 huet den Albert Henkel säi Buergermeeschteramt zu Gonschte vum Michel Malherbe opginn.

No de Wale vun 2017 an 2013 gouf d'DP-CSV-Koalitioun virugefouert; de Malherbe blouf Buergermeeschter&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1085411.html &quot;Michel Malherbe vun der DP bleift Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 13.10.2017, 06:01:12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/gemengewalen|Titel=RTL - Gemengewalen|Gekuckt=14.07.2023|Wierk=RTL|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;.

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
{{Div col|cols = 2}}
*...
* 1844: [[Emmanuel Servais]]&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1843/12/29/n1/jo Arrêté royal grand-ducal du 29 décembre 1843, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849: [[Nicolas Schroeder]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081209051903/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1849/0016/a016.pdf#page=1 Memorial N°16 vun 1849 mat dem ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 13 février 1849, n°12,] portant nomination de bourgmestres&lt;/ref&gt;
*...
* 1854 – 1859: [[Joseph Servais]]
* 1859 – 1867: [[Michel Clement]]
* 1867 – 1878: Joseph Servais
*...
* 1890 – 1920: [[Gustave Wilhelmy]]&lt;ref&gt;[http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1890/0069/a069.pdf Memorial N°69 vun 1890] mat enger ganzer Rei vun Nominatioune vu Buergermeeschteren&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.mersch.lu/la-commune-se-presente/decouvrir-la-commune/sections-de-la-commune/rollingen Historesches aus der Sektioun Rolleng] op www.mersch.lu ofgeruff den 1. November 2015&lt;/ref&gt;
*...
* ? – 1957: [[Edouard Kraus]]
* 1958 – 1970: Eugène Schroeder&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/zx3z0x8z0/pages/7/articles/DIVL550 Abschiedsfeier in Mersch.] In: Luxemburger Wort, 123. Jg., n° 17/18 (17.01.1970), p. 7 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1970 – 1982: [[Jules Dentzer]]
* 1982 – 1993: [[Marcel Erpelding]]
* 1994 – 1999: [[Albert Lentz]]
* 2000 – 2003: Marcel Erpelding
* 2004 – 2016: [[Albert Henkel]]
* zanter 2016: [[Michel Malherbe]]
{{Div col end}}

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Miersch ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|col=2}}
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Centre]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}

==Kuckeswäertes==
* den [[Centre national de littérature|Nationale Literaturzentrum]]
* d'[[Nationalmonument vun der Onofhängegkeet]]
* de [[Méchelstuerm (Miersch)|Méchelstuerm]]
* d'[[Schlass Miersch]]
* [[Réimesch Villa zu Miersch]]
* de [[Menhir vu Recken]]
* d'[[Mamerleeën]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Lëtzebuerger Kannerduerf Miersch]]
* [[Zockerfabréck vu Miersch]]
* [[Kierch Miersch]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mersch.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Miersch]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/mersch D'Gemeng Miersch op der Websäit vum Syvicol]

== Galerie ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Miersch Tuerm.jpg|[[Méchelstuerm Miersch|De [[Méchelstuerm (Miersch)|Méchelstuerm]] zu Miersch
Fichier:Mersch Maison Servais front.jpg|D'[[Servais-Haus (Miersch)|Servais-Haus]]
Fichier:Luxembourg Mersch national monument of independence 20090712 02.jpg|D'[[Nationalmonument vun der Onofhängegkeet|Onofhängegkeetsmonument]]
Fichier:Mersch 130.jpg|D'[[Réimesch Villa Miersch|Réimesch Villa]]
Fichier:Pettingen Luxembourg 20090918 05.jpg|D'[[Waasserbuerg Pëtten|Waasserbuerg zu Pëtten]]
Fichier:Menhir Eenelter Luxembg 01.jpg|De [[Menhir vu Recken]]
&lt;/gallery&gt;

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemeng Miersch|*]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Miersch]]</text>
      <sha1>rbzh9q12fpevujf787q72bri9k9vnap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686520</id>
      <parentid>2686422</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8704" sha1="jd2zzqw3t759axyf1ji5s64kudyc1t1" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Mersch 
 | Numm (Däitsch)  = Mersch
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Miersch}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|45|00|N|06|06|00|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie==
D'Gemeng Miersch läit an den Däller vun [[Uelzecht]], [[Mamer (Baach)|Mamer]] an [[Äisch]], déi sech e Wee duerch de [[Sandsteen]] gesicht hunn, an de Koppe ronderëm. D'Uertschaft Miersch läit am Agank vum [[Äischdall]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Miersch
 | nord =[[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]]
 | nord-est = [[Gemeng Noumer|Noumer]]
 | est =  [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | sud-est = [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]]
 | sud= [[Gemeng Kielen|Kielen]] {{0}}{{0}} -{{0}}{{0}}  [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Biissen|Biissen]]
}}

==Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Essen]]
* [[Miersch]]
* [[Miesdref]]
* [[Pëtten]]
* [[Recken]]
* [[Rolleng (Miersch)|Rolleng]]
* [[Schëndels]]
{{Div col end}}

===Häff a Lieu-diten===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Bënzert]]
* [[Biereng (Miersch)|Biereng]]
* [[Bierengerbierg]]
* [[Bierschbech]]
* [[Fënsterdaller Haff]]
* [[Helbich]]
* [[Héngerhaff|Hingerhaff]]
* [[Hosbich]]
* [[Hunnebuer]]
* [[Miersch-Gare]]
* [[Reckener Barrière]]
* [[Rouschthaff]]
* [[Scheierhaff (Miesdref)|Scheierhaff]]
* [[Schéiferei (Schëndels)|Schéiferei]]
* [[Schëndelsser Millen]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 10. Januar 1929 gouf eng Fläch vu ronn 92 [[Ar (Flächemooss)|ha]] Bësch vun der Gemeng Miersch ofgespléckt a bei d'[[Gemeng Noumer]] derbäi geprafft.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1929/01/10/n2|Titel=Loi du 10 janvier 1929, ayant pour objet d'incorporer dans le territoire de la section d'Oberglabach, commune de Nommern, deux domaines boisés faisant partie des sections de Beringen, resp. de Moesdorf, commune de Mersch|Gekuckt=11.07.2026|Datum=10.01.1929|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms mersch luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''fascé d'or et d'azur, la fasce du chef chargée à dextre d'une molette de sable, à la bordure de gueules''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[12. Oktober]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[4. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1234 - Projet: [[Nicolas Lemogne]] 1983}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Miersch gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 15 (bis 2023: 13) [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Well op den 30. September 2022 méi ewéi 10.000 Leit an der Gemeng ugemellt waren, ass d'Zuel vun de Schäffen no de Gemengewale vum 11. Juni 2023 vun zwéin op dräi eropgesat ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/2023/06/21/a327|Titel=Arrêté grand-ducal du 21 juin 2023 portant fixation du nombre des échevins de la commune de Mersch à trois|Gekuckt=28.06.2023|Datum=21.06.2023|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] || Leit
|- 
| 1999 || 3 || 6 || 2 || 2 || -
|- 
| 2005 || 4 || 4 || 3 || 2 || -
|- 
| 2011 || '''3''' || '''5''' || 4 || 1 || -
|- 
| 2017 || '''4''' || '''5''' || 3 || 1 || -
|- 
| 2023 || '''4''' || '''7''' || 2 || - || 2
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

Aus de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengerotswale]] vun 2011 ass eng [[Demokratesch Partei|DP]]-[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-Koalitioun mat 8 Sëtz als Gewënner ervirgaangen, mat dem Albert Henkel (DP) als [[Buergermeeschter]] an dem Michel Reiland (CSV) als éischten an de Michel Malherbe (DP) als zweete Schäffen. 2016 huet den Albert Henkel säi Buergermeeschteramt zu Gonschte vum Michel Malherbe opginn.

No de Wale vun 2017 an 2013 gouf d'DP-CSV-Koalitioun virugefouert; de Malherbe blouf Buergermeeschter&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1085411.html &quot;Michel Malherbe vun der DP bleift Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 13.10.2017, 06:01:12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/gemengewalen|Titel=RTL - Gemengewalen|Gekuckt=14.07.2023|Wierk=RTL|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;.

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
{{Div col|cols = 2}}
*...
* 1844: [[Emmanuel Servais]]&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1843/12/29/n1/jo Arrêté royal grand-ducal du 29 décembre 1843, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1849: [[Nicolas Schroeder]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081209051903/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1849/0016/a016.pdf#page=1 Memorial N°16 vun 1849 mat dem ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 13 février 1849, n°12,] portant nomination de bourgmestres&lt;/ref&gt;
*...
* 1854 – 1859: [[Joseph Servais]]
* 1859 – 1867: [[Michel Clement]]
* 1867 – 1878: Joseph Servais
*...
* 1890 – 1920: [[Gustave Wilhelmy]]&lt;ref&gt;[http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1890/0069/a069.pdf Memorial N°69 vun 1890] mat enger ganzer Rei vun Nominatioune vu Buergermeeschteren&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.mersch.lu/la-commune-se-presente/decouvrir-la-commune/sections-de-la-commune/rollingen Historesches aus der Sektioun Rolleng] op www.mersch.lu ofgeruff den 1. November 2015&lt;/ref&gt;
*...
* ? – 1957: [[Edouard Kraus]]
* 1958 – 1970: Eugène Schroeder&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/zx3z0x8z0/pages/7/articles/DIVL550 Abschiedsfeier in Mersch.] In: Luxemburger Wort, 123. Jg., n° 17/18 (17.01.1970), p. 7 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1970 – 1982: [[Jules Dentzer]]
* 1982 – 1993: [[Marcel Erpelding]]
* 1994 – 1999: [[Albert Lentz]]
* 2000 – 2003: Marcel Erpelding
* 2004 – 2016: [[Albert Henkel]]
* zanter 2016: [[Michel Malherbe]]
{{Div col end}}

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Miersch ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|col=2}}
* [[Syndicat des eaux du Centre|SEC]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Centre]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}

==Kuckeswäertes==
* den [[Centre national de littérature|Nationale Literaturzentrum]]
* d'[[Nationalmonument vun der Onofhängegkeet]]
* de [[Méchelstuerm (Miersch)|Méchelstuerm]]
* d'[[Schlass Miersch]]
* [[Réimesch Villa zu Miersch]]
* de [[Menhir vu Recken]]
* d'[[Mamerleeën]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Lëtzebuerger Kannerduerf Miersch]]
* [[Zockerfabréck vu Miersch]]
* [[Kierch Miersch]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mersch.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Miersch]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/mersch D'Gemeng Miersch op der Websäit vum Syvicol]

== Galerie ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Miersch Tuerm.jpg|[[Méchelstuerm Miersch|De [[Méchelstuerm (Miersch)|Méchelstuerm]] zu Miersch
Fichier:Mersch Maison Servais front.jpg|D'[[Servais-Haus (Miersch)|Servais-Haus]]
Fichier:Luxembourg Mersch national monument of independence 20090712 02.jpg|D'[[Nationalmonument vun der Onofhängegkeet|Onofhängegkeetsmonument]]
Fichier:Mersch 130.jpg|D'[[Réimesch Villa Miersch|Réimesch Villa]]
Fichier:Pettingen Luxembourg 20090918 05.jpg|D'[[Waasserbuerg Pëtten|Waasserbuerg zu Pëtten]]
Fichier:Menhir Eenelter Luxembg 01.jpg|De [[Menhir vu Recken]]
&lt;/gallery&gt;

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemeng Miersch|*]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Miersch]]</text>
      <sha1>jd2zzqw3t759axyf1ji5s64kudyc1t1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Noumer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74099</id>
    <revision>
      <id>2686427</id>
      <parentid>2685306</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4742" sha1="sgkj1fn9l62q46sdyzk4kyuq6nhwcuy" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Nommern
 | Numm (Däitsch)  = Nommern
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Noumer}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|47|39|N|06|10|25|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Noumer
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | est =  [[Gemeng Fiels|Fiels]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | ouest =  [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer Bierg]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Schieren|Schieren]] 
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Kruuchten]]
* [[Nidderglabech]]
* [[Noumer]]
* [[Schrondweiler]]
* [[Uewerglabech]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Beesten]]
* [[Buerghaff]]
* [[Eechelbuer]]
* [[Klenge Buerghaff]]
* [[Kruuchten-Gare]]
* [[Schleederhaff]]
* [[Seelerhaff]]
{{div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 10. Januar 1929 gouf eng Fläch vu ronn 92 [[Ar (Flächemooss)|ha]] Bësch vun der [[Gemeng Miersch]] ofgespléckt a bei d'Gemeng Noumer derbäi geprafft.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1929/01/10/n2|Titel=Loi du 10 janvier 1929, ayant pour objet d'incorporer dans le territoire de la section d'Oberglabach, commune de Nommern, deux domaines boisés faisant partie des sections de Beringen, resp. de Moesdorf, commune de Mersch|Gekuckt=11.07.2026|Datum=10.01.1929|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms nommern luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''burelé d'or et d'azur de dix pièces à la croix ancrée de gueules brochante, au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[13. Juli]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[17. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 972 - Projet: 1982 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* [[Jean-Pierre Heuardt (Schrondweiler)|Jean-Pierre Heuardt]] (1844)&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
*...
* 2000 – 2017: [[Marc Eicher]]
* 2017 – 2021: John Mühlen
* 2021 – 2023: Franco Campana
* zanter 2023: [[Sophie Diderrich]]

===Fusiounspläng===
Eng méiglech Fusioun tëscht de Gemengen Noumer, [[Gemeng Fiels|Fiels]] a [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] gouf den 9. November 2014 an engem Gemenge-Referendum refuséiert: Zwar waren an der Fiels 66,53&amp;nbsp;% vun de Wieler fir sou eng Fusioun, mä zu Noumer ware 70,05&amp;nbsp;% dergéint, an zu Fëschbech souguer 76,02&amp;nbsp;%.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/581324.html &quot;Noumer a Fëschbech soen Neen, nëmmen d'Fiels wielt Jo.&quot;] rtl.lu, Leschten Update: 10.11.2014, 07:09:09.&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Noumer ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[FILANO]]
* [[Maintien à domicile-Medernach]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}} 
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Kierch Noumer]]
* [[Kapell zu Uewerglabech]]
* prehistorescht archeologescht an Naturschutzgebitt [[Naturschutzgebitt Eechelbuer-Lock|Eechelbuer-Lock]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.nommern.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Noumer]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/nommern D'Gemeng Noumer op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Noumer]]
[[Kategorie:Gemeng Noumer| ]]</text>
      <sha1>sgkj1fn9l62q46sdyzk4kyuq6nhwcuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686515</id>
      <parentid>2686427</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4732" sha1="50n0477xd3t8qw3tl5c5af0rwed0ktv" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Nommern
 | Numm (Däitsch)  = Nommern
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Noumer}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|47|39|N|06|10|25|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Noumer
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | est =  [[Gemeng Fiels|Fiels]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | ouest =  [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer Bierg]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Schieren|Schieren]] 
}}

== Uertschaften an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Kruuchten]]
* [[Nidderglabech]]
* [[Noumer]]
* [[Schrondweiler]]
* [[Uewerglabech]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Beesten]]
* [[Buerghaff]]
* [[Eechelbuer]]
* [[Klenge Buerghaff]]
* [[Kruuchten-Gare]]
* [[Schleederhaff]]
* [[Seelerhaff]]
{{div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 10. Januar 1929 gouf eng Fläch vu ronn 92 [[Ar (Flächemooss)|ha]] Bësch vun der [[Gemeng Miersch]] ofgespléckt a bei d'Gemeng Noumer derbäi geprafft.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1929/01/10/n2|Titel=Loi du 10 janvier 1929, ayant pour objet d'incorporer dans le territoire de la section d'Oberglabach, commune de Nommern, deux domaines boisés faisant partie des sections de Beringen, resp. de Moesdorf, commune de Mersch|Gekuckt=11.07.2026|Datum=10.01.1929|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms nommern luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''burelé d'or et d'azur de dix pièces à la croix ancrée de gueules brochante, au chef de gueules chargé de trois merlettes d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[13. Juli]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[17. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 972 - Projet: 1982 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* [[Jean-Pierre Heuardt (Schrondweiler)|Jean-Pierre Heuardt]] (1844)&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
*...
* 2000 – 2017: [[Marc Eicher]]
* 2017 – 2021: John Mühlen
* 2021 – 2023: Franco Campana
* zanter 2023: [[Sophie Diderrich]]

===Fusiounspläng===
Eng méiglech Fusioun tëscht de Gemengen Noumer, [[Gemeng Fiels|Fiels]] a [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] gouf den 9. November 2014 an engem Gemenge-Referendum refuséiert: Zwar waren an der Fiels 66,53&amp;nbsp;% vun de Wieler fir sou eng Fusioun, mä zu Noumer ware 70,05&amp;nbsp;% dergéint, an zu Fëschbech souguer 76,02&amp;nbsp;%.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/581324.html &quot;Noumer a Fëschbech soen Neen, nëmmen d'Fiels wielt Jo.&quot;] rtl.lu, Leschten Update: 10.11.2014, 07:09:09.&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Noumer ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[FILANO]]
* [[Maintien à domicile-Medernach]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckt och ==
* {{LNM}} 
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Kierch Noumer]]
* [[Kapell zu Uewerglabech]]
* prehistorescht archeologescht an Naturschutzgebitt [[Naturschutzgebitt Eechelbuer-Lock|Eechelbuer-Lock]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.nommern.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Noumer]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/nommern D'Gemeng Noumer op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Noumer]]
[[Kategorie:Gemeng Noumer| ]]</text>
      <sha1>50n0477xd3t8qw3tl5c5af0rwed0ktv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Péiteng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74374</id>
    <revision>
      <id>2686430</id>
      <parentid>2685358</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10626" sha1="s5jxacgj8yqhbep9p3f255vt1r7t47z" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Pétange 
 | Numm (Däitsch)  = Petingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Péiteng}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|33|23|N|5|52|37|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng Péiteng läit haut mat hire knapp 12&amp;nbsp;km² op der Plaz 12 vun flächeméisseg klengste Gemengen am Land. Mat {{wikidata|property|P1082}} Awunner &lt;small&gt;({{wikidata|qualifier|P1082|P585}})&lt;/small&gt; ass et awer awunnerméisseg déi fënneftgréisst&lt;ref&gt;hannert Lëtzebuerg, Esch-Uelzecht, Déifferdeng an Diddeleng&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;Den Auslännerundeel louch 2010 bei 44,66&amp;nbsp;%&lt;ref&gt;Péiteng aktuell, Informatiounsblat vun der Gemeng Péiteng, N° 87 - Mäerz 2010&lt;/ref&gt;.

== Geographie ==
D'Gemeng Péiteng läit am Dall vun der [[Kuer]] an ass ëmgi vun de Gemenge [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] (fréier [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]]) an [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] lëtzebuergersäits, de Gemenge [[Longlaville|Longsduerf]] (fr: ''Longlaville'') an [[Zounen]] (fr: ''Saulnes'') op franséischer Säit an [[Éibeng]] (fr: ''Aubange'') op der belscher Säit.

Nom Tausch vun Terrainen tëscht de Gemenge Käerjeng a Péiteng ass de Gemengenterritoire vu Péiteng am Joer 2025 ëm 320,41 Ar méi grouss ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2025/07/18/a334/jo|Titel=Loi du 18 juillet 2025 portant changement de limites entre la Commune de Käerjeng et la Commune de Pétange|Gekuckt=27.06.2026|Datum=18.07.2025|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Mam Gesetz vum 12. Juni 2026 ass dunn nach eng Fläch vun 12,57 [[Ar (Flächemooss)|Ar]] (''Rue des Ateliers'') vun der Gemeng Péiteng ewechgeholl a bei d'Gemeng Käerjeng geprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2026/06/12/a294/jo|Titel=Loi du 12 juin 2026 portant changement de limites entre la Commune de Käerjeng et la Commune de Pétange|Gekuckt=27.06.2026|Datum=12.06.2026|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Péiteng
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]]
 | est =  
 | sud-est= [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]]
 | sud= (F)
 | sud-ouest =  
 | ouest =  (B)
 | nord-ouest = 
}}

===Verkéier===
D'Gemeng Péiteng läit un de Linne [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|6]] a [[Eisebunnsstreck Péiteng - Lëtzebuerg|7]] vun der [[Société nationale des chemins de fer luxembourgeois|Lëtzebuerger Eisebunn]].

Un de Stroosseverkéier ass d'Gemeng ugeschloss duerch d'Nationalstroossen [[Nationalstrooss 5|N5]], [[Nationalstrooss 5B|N5B]], [[Nationalstrooss 5C|N5C]], [[Nationalstrooss 5F|N5F]], [[Nationalstrooss 31|N31]], den [[CR176]] an den [[CR111]].

Soss ass d'Gemeng nach un den ëffentleche Persounentransport ugeschloss iwwer d'Buslinnen 1, 3, 13 a 14 vum [[TICE]] a verschidde Linne vum [[Régime général des transports routiers|RGTR]].

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Péiteng]]
* [[Rodange]]
* [[Rolleng (Péiteng)|Rolleng]] (fr.: ''Lamadelaine'')

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Fond-de-Gras]]  (deels och an der [[Gemeng Déifferdeng]])
* [[Neimillen (Péiteng)|Neimillen]]
* [[Roudenhaff (Péiteng)|Roudenhaff]]
* [[Wäissenhaff (Péiteng)|Wäissenhaff]]

== Geschicht ==
1601 gouf d'Grenz tëscht [[Loutrengen]] a Lëtzebuerg festgeluecht: Péiteng huet dunn zu Lëtzebuerg, Rodange a Rolleng zu [[Loutrengen]] a [[Herzogtum Bar|Bar]] gehéiert. 

{{Intro Gemeng}}

De Bevëlkerungszouwuess am 19. Joerhonnert koum wéi op den Héichte ronderëm Péiteng d'[[Minett (Äerz)|Minett]] exploitéiert ginn ass, wéi d'[[MMRA|Rodanger Schmelz]] entstanen ass, a wéi d'Eisebunn gebaut gouf.

1906 gouf eng Gas-Beliichtung an de Stroosse vun der Gemeng a Betrib geholl. 1912 gouf d'Gemeng un d'interkommunaalt Waassernetz an 1931 un d'elektrescht Stroumnetz ugeschloss.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms petange luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''coupé; en chef d'azur à deux bars adossés d'or, cantonnés de quatre croisettes recroisettées au pied fiché du même; en pointe de gueules au lion d'or; à la fasce bretessée d'argent brochant sur la partition''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[21. Mee]] [[1976]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. November]] [[1976]] - Mémorial B 1976, Säit 1425 - Projet: 1976 [[Jean-Claude Loutsch]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Péiteng gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2011 aus 17 an zanter 2023 aus 19 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Well op den 30. September 2022 méi ewéi 20.000 Leit an der Gemeng ugemellt waren, ass d'Zuel vun de Schäffen no de Gemengewale vum 11. Juni 2023 vun dräi op véier eropgesat ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/2023/06/21/a328|Titel=Arrêté grand-ducal du 21 juin 2023 portant fixation du nombre des échevins de la commune de Pétange à quatre|Gekuckt=28.06.2023|Datum=21.06.2023|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Déi Konservativ|Kons.]] || [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]]
|- 
| 1999 || 0 || 8 || 1 || - || 6 || - || - || -
|- 
| 2005 || 0 || 7 || 1 || 1 || 6 || - || - || -
|- 
| 2011 || 1 || 8 || 1 || 2 || 5 || - || - || -
|- 
| 2017 || 0 || '''8''' || 1 || 2 || '''4 '''|| 0 || 0 || 2
|- 
| 2023 || 0 || 6 || 2 || 2 || 5 || 0 || 0 || 4
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://petange.lu/administration/la-commune-se-presente/bourgmestre/|Titel=Bourgmestre|Gekuckt=2026-03-13|Wierk=Pétange|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; ===
{|
|
* 1796 – 1798: Pierre Berquin, Rodange 
* 1798: Franz Thill, Rolleng
* 1798: Nicolas Gloutin, Rodange
* 1798 – 1800: Nicolas Thill, Rolleng
* 1800 – 1801: Pierre Berquin
* 1801 – 1806: Nicolas Gloutin
* 1806 – 1810: Nicolas Bosseler, Rolleng
* 1810 – 1811: Jean Baptiste Dehaye, Rodange
* 1811 – 1814: François Thill sen., Rolleng
* 1814 – 1819: Johannes Everling, Péiteng
* 1819 – 1829: Dominique Nothomb, Péiteng
* 1830 – 1832: Jean-Pierre Nothomb
| valign= &quot;top&quot; |
* 1833 – 1836: François Thill sen.
* 1836 – 1848: Jean-Henry Reichling, Péiteng&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1848 – 1854: François Thill sen.
* 1854 – 1858: Pierre Tockert, Rolleng
* 1858 – 1861: Jean Kauffmann, Péiteng
* 1861 – 1873: Pierre Kirpach, Péiteng
* 1873 – 1891: François Thill jun., Rolleng
* 1891 – 1906: [[Jean Thill (Politiker)|Jean Thill]], Rolleng
* 1906 – 1918: [[Jean Waxweiler]], Péiteng
* 1918 – 1921: [[Mathias Heinen]], Péiteng
* 1921 – 1925: [[Jean-Pierre Kirchen]], Péiteng
* 1925 – 1934: [[Marcel Schintgen]], Péiteng
| valign= &quot;top&quot; |
* 1935 – 1941: [[Pierre Hamer (Politiker)|Pierre Hamer]], Péiteng
* 1941 – 1944: Dr. Kohn
* 1946 – 1962: [[Joseph Philippart]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1962 – 1978: [[Théophile Kirsch]]
* 1979 – 1987: [[Armand Kaiser]]
* 1988 – 1993: [[René Putzeys]]
* 1994 – 1999: [[Roger Klein]]
* 2000 – 2004: [[Jean-Marie Halsdorf]]
* 2004 – 2004: [[Pierre Mellina]] (ff)
* 2004 – 2023: Pierre Mellina
* zanter 2023: Jean-Marie Halsdorf
|}
[[Fichier:Pétange, Moulin, rue de l'église.jpg|thumb|350px|De Kulturzentrum Wax]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Péiteng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[Syndicat intercommunal pour l'assainissement du bassin de la Chiers|SIACH]]
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[Minett-Kompost]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SIDOR]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[SIKOR]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]
* [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette|TICE]]
*[[Syndicat de communes régional pour la promotion et le développement de la région du sud|PRO-SUD]]
{{Div col end}}

==Jumelagen==
Péiteng ass jumeléiert mat:
* [[Maribor]] a {{SVN}}
* [[Schio]] an {{ITA}}
* [[Schiffweiler]] an {{DEU}}

== Literatur ==
*''De Geschichtsfuerscher aus der Gemeng Péiteng: eine Chronik aus der Dreiländerecke Petingen-Rollingen-Rodingen''. Jg. 1, Nr. 1 (Jan. 2006), Péiteng: Amis de l'histoire de la commune. 24&amp;nbsp;cm, all Mount

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Gare Péiteng]]
* [[Rangéiergare Péiteng]]
* [[Centre Wax]]
* [[Kierch Péiteng|Parkierch vu Péiteng]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.petange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Péiteng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/petange D'Gemeng Péiteng op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Peiteng]]
[[Kategorie:Gemeng Péiteng| ]]</text>
      <sha1>s5jxacgj8yqhbep9p3f255vt1r7t47z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686513</id>
      <parentid>2686430</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10615" sha1="pqyjbi5cfge2tk8nm7u3heqhx0szk9u" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Pétange 
 | Numm (Däitsch)  = Petingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Péiteng}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|33|23|N|5|52|37|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng Péiteng läit haut mat hire knapp 12&amp;nbsp;km² op der Plaz 12 vun flächeméisseg klengste Gemengen am Land. Mat {{wikidata|property|P1082}} Awunner &lt;small&gt;({{wikidata|qualifier|P1082|P585}})&lt;/small&gt; ass et awer awunnerméisseg déi fënneftgréisst&lt;ref&gt;hannert Lëtzebuerg, Esch-Uelzecht, Déifferdeng an Diddeleng&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;Den Auslännerundeel louch 2010 bei 44,66&amp;nbsp;%&lt;ref&gt;Péiteng aktuell, Informatiounsblat vun der Gemeng Péiteng, N° 87 - Mäerz 2010&lt;/ref&gt;.

== Geographie ==
D'Gemeng Péiteng läit am Dall vun der [[Kuer]] an ass ëmgi vun de Gemenge [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] (fréier [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]]) an [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] lëtzebuergersäits, de Gemenge [[Longlaville|Longsduerf]] (fr: ''Longlaville'') an [[Zounen]] (fr: ''Saulnes'') op franséischer Säit an [[Éibeng]] (fr: ''Aubange'') op der belscher Säit.

Nom Tausch vun Terrainen tëscht de Gemenge Käerjeng a Péiteng ass de Gemengenterritoire vu Péiteng am Joer 2025 ëm 320,41 Ar méi grouss ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2025/07/18/a334/jo|Titel=Loi du 18 juillet 2025 portant changement de limites entre la Commune de Käerjeng et la Commune de Pétange|Gekuckt=27.06.2026|Datum=18.07.2025|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Mam Gesetz vum 12. Juni 2026 ass dunn nach eng Fläch vun 12,57 [[Ar (Flächemooss)|Ar]] (''Rue des Ateliers'') vun der Gemeng Péiteng ewechgeholl a bei d'Gemeng Käerjeng geprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2026/06/12/a294/jo|Titel=Loi du 12 juin 2026 portant changement de limites entre la Commune de Käerjeng et la Commune de Pétange|Gekuckt=27.06.2026|Datum=12.06.2026|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Péiteng
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]]
 | est =  
 | sud-est= [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]]
 | sud= (F)
 | sud-ouest =  
 | ouest =  (B)
 | nord-ouest = 
}}

===Verkéier===
D'Gemeng Péiteng läit un de Linne [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|6]] a [[Eisebunnsstreck Péiteng - Lëtzebuerg|7]] vun der [[Société nationale des chemins de fer luxembourgeois|Lëtzebuerger Eisebunn]].

Un de Stroosseverkéier ass d'Gemeng ugeschloss duerch d'Nationalstroossen [[Nationalstrooss 5|N5]], [[Nationalstrooss 5B|N5B]], [[Nationalstrooss 5C|N5C]], [[Nationalstrooss 5F|N5F]], [[Nationalstrooss 31|N31]], den [[CR176]] an den [[CR111]].

Soss ass d'Gemeng nach un den ëffentleche Persounentransport ugeschloss iwwer d'Buslinnen 1, 3, 13 a 14 vum [[TICE]] a verschidde Linne vum [[Régime général des transports routiers|RGTR]].

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Péiteng]]
* [[Rodange]]
* [[Rolleng (Péiteng)|Rolleng]] (fr.: ''Lamadelaine'')

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Fond-de-Gras]]  (deels och an der [[Gemeng Déifferdeng]])
* [[Neimillen (Péiteng)|Neimillen]]
* [[Roudenhaff (Péiteng)|Roudenhaff]]
* [[Wäissenhaff (Péiteng)|Wäissenhaff]]

== Geschicht ==
1601 gouf d'Grenz tëscht [[Loutrengen]] a Lëtzebuerg festgeluecht: Péiteng huet dunn zu Lëtzebuerg, Rodange a Rolleng zu [[Loutrengen]] a [[Herzogtum Bar|Bar]] gehéiert.

{{Intro Gemeng}}

De Bevëlkerungszouwuess am 19. Joerhonnert koum wéi op den Héichte ronderëm Péiteng d'[[Minett (Äerz)|Minett]] exploitéiert ginn ass, wéi d'[[MMRA|Rodanger Schmelz]] entstanen ass, a wéi d'Eisebunn gebaut gouf.

1906 gouf eng Gas-Beliichtung an de Stroosse vun der Gemeng a Betrib geholl. 1912 gouf d'Gemeng un d'interkommunaalt Waassernetz an 1931 un d'elektrescht Stroumnetz ugeschloss.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms petange luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''coupé; en chef d'azur à deux bars adossés d'or, cantonnés de quatre croisettes recroisettées au pied fiché du même; en pointe de gueules au lion d'or; à la fasce bretessée d'argent brochant sur la partition''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[21. Mee]] [[1976]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[15. November]] [[1976]] - Mémorial B 1976, Säit 1425 - Projet: 1976 [[Jean-Claude Loutsch]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Péiteng gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter 2011 aus 17 an zanter 2023 aus 19 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

Well op den 30. September 2022 méi ewéi 20.000 Leit an der Gemeng ugemellt waren, ass d'Zuel vun de Schäffen no de Gemengewale vum 11. Juni 2023 vun dräi op véier eropgesat ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/2023/06/21/a328|Titel=Arrêté grand-ducal du 21 juin 2023 portant fixation du nombre des échevins de la commune de Pétange à quatre|Gekuckt=28.06.2023|Datum=21.06.2023|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Zesummesetzung ===
{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Déi Konservativ|Kons.]] || [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]]
|- 
| 1999 || 0 || 8 || 1 || - || 6 || - || - || -
|- 
| 2005 || 0 || 7 || 1 || 1 || 6 || - || - || -
|- 
| 2011 || 1 || 8 || 1 || 2 || 5 || - || - || -
|- 
| 2017 || 0 || '''8''' || 1 || 2 || '''4 '''|| 0 || 0 || 2
|- 
| 2023 || 0 || 6 || 2 || 2 || 5 || 0 || 0 || 4
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu elections.lu}}

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://petange.lu/administration/la-commune-se-presente/bourgmestre/|Titel=Bourgmestre|Gekuckt=2026-03-13|Wierk=Pétange|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; ===
{|
|
* 1796 – 1798: Pierre Berquin, Rodange 
* 1798: Franz Thill, Rolleng
* 1798: Nicolas Gloutin, Rodange
* 1798 – 1800: Nicolas Thill, Rolleng
* 1800 – 1801: Pierre Berquin
* 1801 – 1806: Nicolas Gloutin
* 1806 – 1810: Nicolas Bosseler, Rolleng
* 1810 – 1811: Jean Baptiste Dehaye, Rodange
* 1811 – 1814: François Thill sen., Rolleng
* 1814 – 1819: Johannes Everling, Péiteng
* 1819 – 1829: Dominique Nothomb, Péiteng
* 1830 – 1832: Jean-Pierre Nothomb
| valign= &quot;top&quot; |
* 1833 – 1836: François Thill sen.
* 1836 – 1848: Jean-Henry Reichling, Péiteng&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1848 – 1854: François Thill sen.
* 1854 – 1858: Pierre Tockert, Rolleng
* 1858 – 1861: Jean Kauffmann, Péiteng
* 1861 – 1873: Pierre Kirpach, Péiteng
* 1873 – 1891: François Thill jun., Rolleng
* 1891 – 1906: [[Jean Thill (Politiker)|Jean Thill]], Rolleng
* 1906 – 1918: [[Jean Waxweiler]], Péiteng
* 1918 – 1921: [[Mathias Heinen]], Péiteng
* 1921 – 1925: [[Jean-Pierre Kirchen]], Péiteng
* 1925 – 1934: [[Marcel Schintgen]], Péiteng
| valign= &quot;top&quot; |
* 1935 – 1941: [[Pierre Hamer (Politiker)|Pierre Hamer]], Péiteng
* 1941 – 1944: Dr. Kohn
* 1946 – 1962: [[Joseph Philippart]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1962 – 1978: [[Théophile Kirsch]]
* 1979 – 1987: [[Armand Kaiser]]
* 1988 – 1993: [[René Putzeys]]
* 1994 – 1999: [[Roger Klein]]
* 2000 – 2004: [[Jean-Marie Halsdorf]]
* 2004 – 2004: [[Pierre Mellina]] (ff)
* 2004 – 2023: Pierre Mellina
* zanter 2023: Jean-Marie Halsdorf
|}
[[Fichier:Pétange, Moulin, rue de l'église.jpg|thumb|350px|De Kulturzentrum Wax]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Péiteng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols=3}}
* [[Syndicat intercommunal pour l'assainissement du bassin de la Chiers|SIACH]]
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[Minett-Kompost]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SIDOR]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[SIKOR]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]
* [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette|TICE]]
*[[Syndicat de communes régional pour la promotion et le développement de la région du sud|PRO-SUD]]
{{Div col end}}

==Jumelagen==
Péiteng ass jumeléiert mat:
* [[Maribor]] a {{SVN}}
* [[Schio]] an {{ITA}}
* [[Schiffweiler]] an {{DEU}}

== Literatur ==
*''De Geschichtsfuerscher aus der Gemeng Péiteng: eine Chronik aus der Dreiländerecke Petingen-Rollingen-Rodingen''. Jg. 1, Nr. 1 (Jan. 2006), Péiteng: Amis de l'histoire de la commune. 24&amp;nbsp;cm, all Mount

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Gare Péiteng]]
* [[Rangéiergare Péiteng]]
* [[Centre Wax]]
* [[Kierch Péiteng|Parkierch vu Péiteng]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [http://www.petange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Péiteng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/petange D'Gemeng Péiteng op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Peiteng]]
[[Kategorie:Gemeng Péiteng| ]]</text>
      <sha1>pqyjbi5cfge2tk8nm7u3heqhx0szk9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Reckeng op der Mess</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74375</id>
    <revision>
      <id>2686434</id>
      <parentid>2685377</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8585" sha1="rid8zgnr2igzx07ubl7xept0bs3q2em" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Reckange-sur-Mess 
 | Numm (Däitsch) = Reckingen/Mess
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Reckeng op der Mess}} 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|33|40|N|06|00|25|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch – Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Reckeng op der Mess läit am Süde vum Land am [[Kanton Esch-Uelzecht]] an huet eng Gesamtfläch vun 20,42&amp;nbsp;km². Dovu sinn 56,6 [[Hektar|ha]] mat Bësch bedeckt. D'[[Mess]] fléisst duerch d'Uertschafte Reckeng op der Mess, Éileng a Wickreng&lt;ref name=&quot;reckange chiffres&quot;&gt;reckange.lu: [http://www.reckange.lu/la-commune-se-presente/la-commune-en-chiffres ''La commune se présente: La commune en chiffres'']&lt;/ref&gt;.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Reckeng op der Mess
 | nord =
 | nord-est = [[Gemeng Bartreng|Bartreng]]
 | est =  [[Gemeng Leideleng|Leideleng]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Monnerech|Monnerech]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Dippech|Dippech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Riedgen]]
* [[Éileng]]
* [[Lampech]]
* [[Piisseng]]
* [[Reckeng op der Mess]]
* [[Wickreng]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Pretemerhaff]]

== Geschicht ==
1784 hu sech d'Uertschafte [[Éileng]], [[Lampech]], [[Piisseng]], [[Reckeng op der Mess]], [[Riedgen]] a [[Wickreng]] zesummegedoe fir d'Gemeng Reckeng op der Mess ze forméieren. Vun 1823 un huet och [[Leideleng]] zur Gemeng gehéiert, éier den 1. Juli 1856 (Gesetz vum 3. Mäerz 1856) d'Sektioune Leideleng a [[Schléiwenhaff]] vun der Gemeng Reckeng ofgetrennt goufe fir eng eegestänneg [[Gemeng Leideleng]] ze forméieren&lt;ref name=&quot;reckange histoire&quot;&gt;reckange.lu: [https://web.archive.org/web/20140131103932/http://www.reckange.lu/la-commune-se-presente/decouvrir-la-commune ''La commune se présente: Description'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1856/03/03/n4/jo|Titel=Loi du 3 mars 1856 qui érige une nouvelle commune sous le nom de Leudelange|Gekuckt=18.06.2023|Datum=03.03.1856|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

===Wopen===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;75%&quot;
|[[Fichier:Coat of arms reckange sur mess luxbrg.png|100px]]
|Beschreiwung:&lt;br&gt;''tranché d'argent et de sable par une bande ondée et coticés d'azur et d'argent de quatre pièces, accompagnée en chef de trois merlettes de sable posées 2,1 et en pointe d'une croix ancrée d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[25. September]] [[1980]] - [[Arrêté Ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1144 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980}}&lt;br&gt;Am Wope sinn d'Emailer vun den dräi Hären déi jeeweils eng Zäit Meeschter zu Reckeng waren, an zwar déi Lampecher ''[de sable à la croix ancrée d'or]'', déi Reckener ''[de sable à bande d'argent]'' an déi Wickrenger ''[d'argent à tois merlettes de sable]''. Um Kapp gouf de Wope vun de Wickrenger iwwerholl an op der Spëtzt dee vun de Lampecher. Déi blo queesch Well symboliséiert d'[[Mess]] déi duerch d'Gemeng leeft.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{update}}
Den 8. Dezember 2010 hunn an der Gemeng 2 173 Persoune gewunnt, dovun 1120 Fraen (51,5 %) an 1053 Männer (48,5 %). Déi meescht Awunner ware Lëtzebuerger; déi gréisst auslännesch Communautéit hunn d'Portugise mat 105 Persounen (4,8 % vun der Gesamtbevëlkerung) gestallt.

532 Persounen (24,5 %) ware méi jonk wéi 20 Joer an 432 Persounen (19,9 %) ware méi al wéi 60 Joer.

D'Haaptuertschaft Reckeng op der Mess hat mat 825 Awunner déi meescht Awunner an der Gemeng, virun Éileng (493 Awunner), Lampech (353 Awunner), Riedgen (333 Awunner), Piisseng (85 Awunner) a Wickreng (84 Awunner).&lt;ref name=&quot;reckange chiffres&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Awunner no Nationalitéit'''
! Rang !! Nationalitéit&lt;br&gt; !! Awunner
! Rang !! Nationalitéit&lt;br&gt; !! Awunner
|-
| 1 || {{flagicon|Luxembourg}} [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuergesch]] || ''1712''
| 7 || {{flagicon|United Kingdom}} [[Vereenegt Kinnekräich|Brittesch]] || ''23''
|-
| 2 || {{flagicon|Portugal}} [[Portugal|Portugisesch]] || ''105''
| 8 || {{flagicon|Netherlands}} [[Holland|Hollännesch]] || ''22''
|-
| 3 || {{flagicon|France}} [[Frankräich|Franséisch]] || ''92''
| 9 || {{flagicon|USA}} [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] || ''14''
|-
| 4 || {{flagicon|Italy}} [[Italien|Italieenesch]] || ''53''
| 10 || {{flagicon|Poland}} [[Polen|Polnesch]] || ''8''
|-
| 5 || {{flagicon|Germany}} [[Däitschland|Däitsch]] || ''48''
| || Aner Nationalitéiten || 53
|-
| 6 || {{flagicon|Belgium}} [[Belsch]] || ''43''
| || Total || '''2173'''
|}

{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://reckange.lu/la-commune/politique/le-bourgmestre/|Titel=Le Bourgmestre|Gekuckt=2026-01-17|Wierk=Reckange-sur-Mess|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; ===
*1804  –  1808: Johann Kettenmeyer
*1809  –  1813: ???
*1814  –  1823: Johann Ensch
*1823  –  1835: Clemens Hemmer
*1836  –  1843: Dominique Mertes
* 1844  –  1854: Dominik Greten&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081209051903/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1849/0016/a016.pdf#page=1 Memorial N°16 vun 1849 mat dem ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 13 février 1849, n°12,] portant nomination de bourgmestres&lt;/ref&gt;
*1855  –  1860: Johann Peter Kirsch
*1861  –  1866: Dominik Greten
*1867  –  1911: [[Pierre Kirsch|Peter Kirsch]]
*1912  –  1920: Ferdinand Greten
*1921  –  1931: Alfons Miltgen
* 1932  –  1940: [[Jean-Pierre Hilger|Jean – Pierre Hilger]]
* 1940  –  1944: ''däitsch Besatzung''
* 1945  –  1963: [[Jean-Pierre Hilger|Jean – Pierre Hilger]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
*1964  –  1965: Egid Greten (bis den 13. Januar 1965)
*1965  –  1975: Victor Jacqué
*1976  –  1981: Leo Wies
*1982  –  1987: [[Ernest Osch]]
*1988  –  1994: Jean Haine
*1994  –  1998: ???
*1999  –  2006: [[Albert Huberty]]
* 2007  –  2011: [[Raymond Sinnen]]&lt;!--*26.12.1946 †16.05.2026--&gt;
* zanter 2011: [[Carlo Muller]]

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Reckeng op der Mess ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[Minett Kompost]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SIVEC]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Kuckt och ==
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Reckange-sur-Mess|{{PAGENAME}}}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [https://web.archive.org/web/20100430190405/http://www.reckange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Reckeng op der Mess]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/reckange-sur-mess D'Gemeng Reckeng op der Mess op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1856/0071903/0071903.pdf#page=6 D'Gesetz iwwer d'Kreatioun vun der Gemeng Leideleng ] ''(Loi du 3 mars 1856 qui érige une nouvelle commune sous le nom de Leudelange.)'' {{fr}} {{de}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reckeng op der Mess]]
[[Kategorie:Gemeng Reckeng op der Mess| ]]</text>
      <sha1>rid8zgnr2igzx07ubl7xept0bs3q2em</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686510</id>
      <parentid>2686434</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8575" sha1="sbsgltspm4a3ww4c0cdyl30g3s68b35" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Reckange-sur-Mess 
 | Numm (Däitsch) = Reckingen/Mess
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Reckeng op der Mess}} 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|33|40|N|06|00|25|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch – Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Reckeng op der Mess läit am Süde vum Land am [[Kanton Esch-Uelzecht]] an huet eng Gesamtfläch vun 20,42&amp;nbsp;km². Dovu sinn 56,6 [[Hektar|ha]] mat Bësch bedeckt. D'[[Mess]] fléisst duerch d'Uertschafte Reckeng op der Mess, Éileng a Wickreng&lt;ref name=&quot;reckange chiffres&quot;&gt;reckange.lu: [http://www.reckange.lu/la-commune-se-presente/la-commune-en-chiffres ''La commune se présente: La commune en chiffres'']&lt;/ref&gt;.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Reckeng op der Mess
 | nord =
 | nord-est = [[Gemeng Bartreng|Bartreng]]
 | est =  [[Gemeng Leideleng|Leideleng]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Monnerech|Monnerech]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Dippech|Dippech]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols = 3}}
* [[Riedgen]]
* [[Éileng]]
* [[Lampech]]
* [[Piisseng]]
* [[Reckeng op der Mess]]
* [[Wickreng]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Pretemerhaff]]

== Geschicht ==
1784 hu sech d'Uertschafte [[Éileng]], [[Lampech]], [[Piisseng]], [[Reckeng op der Mess]], [[Riedgen]] a [[Wickreng]] zesummegedoe fir d'Gemeng Reckeng op der Mess ze forméieren. Vun 1823 un huet och [[Leideleng]] zur Gemeng gehéiert, éier den 1. Juli 1856 (Gesetz vum 3. Mäerz 1856) d'Sektioune Leideleng a [[Schléiwenhaff]] vun der Gemeng Reckeng ofgetrennt goufe fir eng eegestänneg [[Gemeng Leideleng]] ze forméieren&lt;ref name=&quot;reckange histoire&quot;&gt;reckange.lu: [https://web.archive.org/web/20140131103932/http://www.reckange.lu/la-commune-se-presente/decouvrir-la-commune ''La commune se présente: Description'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1856/03/03/n4/jo|Titel=Loi du 3 mars 1856 qui érige une nouvelle commune sous le nom de Leudelange|Gekuckt=18.06.2023|Datum=03.03.1856|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

===Wopen===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;75%&quot;
|[[Fichier:Coat of arms reckange sur mess luxbrg.png|100px]]
|Beschreiwung:&lt;br&gt;''tranché d'argent et de sable par une bande ondée et coticés d'azur et d'argent de quatre pièces, accompagnée en chef de trois merlettes de sable posées 2,1 et en pointe d'une croix ancrée d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[25. September]] [[1980]] - [[Arrêté Ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1144 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1980}}&lt;br&gt;Am Wope sinn d'Emailer vun den dräi Hären déi jeeweils eng Zäit Meeschter zu Reckeng waren, an zwar déi Lampecher ''[de sable à la croix ancrée d'or]'', déi Reckener ''[de sable à bande d'argent]'' an déi Wickrenger ''[d'argent à tois merlettes de sable]''. Um Kapp gouf de Wope vun de Wickrenger iwwerholl an op der Spëtzt dee vun de Lampecher. Déi blo queesch Well symboliséiert d'[[Mess]] déi duerch d'Gemeng leeft.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{update}}
Den 8. Dezember 2010 hunn an der Gemeng 2 173 Persoune gewunnt, dovun 1120 Fraen (51,5 %) an 1053 Männer (48,5 %). Déi meescht Awunner ware Lëtzebuerger; déi gréisst auslännesch Communautéit hunn d'Portugise mat 105 Persounen (4,8 % vun der Gesamtbevëlkerung) gestallt.

532 Persounen (24,5 %) ware méi jonk wéi 20 Joer an 432 Persounen (19,9 %) ware méi al wéi 60 Joer.

D'Haaptuertschaft Reckeng op der Mess hat mat 825 Awunner déi meescht Awunner an der Gemeng, virun Éileng (493 Awunner), Lampech (353 Awunner), Riedgen (333 Awunner), Piisseng (85 Awunner) a Wickreng (84 Awunner).&lt;ref name=&quot;reckange chiffres&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Awunner no Nationalitéit'''
! Rang !! Nationalitéit&lt;br&gt; !! Awunner
! Rang !! Nationalitéit&lt;br&gt; !! Awunner
|-
| 1 || {{flagicon|Luxembourg}} [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuergesch]] || ''1712''
| 7 || {{flagicon|United Kingdom}} [[Vereenegt Kinnekräich|Brittesch]] || ''23''
|-
| 2 || {{flagicon|Portugal}} [[Portugal|Portugisesch]] || ''105''
| 8 || {{flagicon|Netherlands}} [[Holland|Hollännesch]] || ''22''
|-
| 3 || {{flagicon|France}} [[Frankräich|Franséisch]] || ''92''
| 9 || {{flagicon|USA}} [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] || ''14''
|-
| 4 || {{flagicon|Italy}} [[Italien|Italieenesch]] || ''53''
| 10 || {{flagicon|Poland}} [[Polen|Polnesch]] || ''8''
|-
| 5 || {{flagicon|Germany}} [[Däitschland|Däitsch]] || ''48''
| || Aner Nationalitéiten || 53
|-
| 6 || {{flagicon|Belgium}} [[Belsch]] || ''43''
| || Total || '''2173'''
|}

{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://reckange.lu/la-commune/politique/le-bourgmestre/|Titel=Le Bourgmestre|Gekuckt=2026-01-17|Wierk=Reckange-sur-Mess|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; ===
*1804  –  1808: Johann Kettenmeyer
*1809  –  1813: ???
*1814  –  1823: Johann Ensch
*1823  –  1835: Clemens Hemmer
*1836  –  1843: Dominique Mertes
* 1844  –  1854: Dominik Greten&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081209051903/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1849/0016/a016.pdf#page=1 Memorial N°16 vun 1849 mat dem ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 13 février 1849, n°12,] portant nomination de bourgmestres&lt;/ref&gt;
*1855  –  1860: Johann Peter Kirsch
*1861  –  1866: Dominik Greten
*1867  –  1911: [[Pierre Kirsch|Peter Kirsch]]
*1912  –  1920: Ferdinand Greten
*1921  –  1931: Alfons Miltgen
* 1932  –  1940: [[Jean-Pierre Hilger|Jean – Pierre Hilger]]
* 1940  –  1944: ''däitsch Besatzung''
* 1945  –  1963: [[Jean-Pierre Hilger|Jean – Pierre Hilger]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
*1964  –  1965: Egid Greten (bis den 13. Januar 1965)
*1965  –  1975: Victor Jacqué
*1976  –  1981: Leo Wies
*1982  –  1987: [[Ernest Osch]]
*1988  –  1994: Jean Haine
*1994  –  1998: ???
*1999  –  2006: [[Albert Huberty]]
* 2007  –  2011: [[Raymond Sinnen]]&lt;!--*26.12.1946 †16.05.2026--&gt;
* zanter 2011: [[Carlo Muller]]

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Reckeng op der Mess ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[Minett Kompost]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SIVEC]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Kuckt och ==
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Reckange-sur-Mess|{{PAGENAME}}}}

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
* [https://web.archive.org/web/20100430190405/http://www.reckange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Reckeng op der Mess]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/reckange-sur-mess D'Gemeng Reckeng op der Mess op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1856/0071903/0071903.pdf#page=6 D'Gesetz iwwer d'Kreatioun vun der Gemeng Leideleng ] ''(Loi du 3 mars 1856 qui érige une nouvelle commune sous le nom de Leudelange.)'' {{fr}} {{de}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reckeng op der Mess]]
[[Kategorie:Gemeng Reckeng op der Mess| ]]</text>
      <sha1>sbsgltspm4a3ww4c0cdyl30g3s68b35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Réiser</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74377</id>
    <revision>
      <id>2686441</id>
      <parentid>2685388</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6839" sha1="bqsmzekw02b005y3vfserkh445ugjaz" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Roeser 
 | Numm (Däitsch)  = Roeser
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Réiser}} 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|32|10|N|06|08|45|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Réiser läit tëscht de [[Gemeng Beetebuerg|Gemenge Beetebuerg]] an [[Gemeng Hesper|Hesper]] an zitt sech am Süde bis op d'[[Frankräich|franséisch]] Grenz, wou se un d'[[Zoufftgen|Gemeng Suuftgen]] stéisst.

Mat enger Gesamtfläch vun 2,379 [[Ar (Flächemooss)|ha]] ass se no [[Gemeng Suessem|Suessem]] flächeméisseg déi zweetgréisst Gemeng aus dem Kanton Esch-Uelzecht&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12700&amp;IF_Language=fra&amp;MainTheme=1&amp;FldrName=1|Titel=Subdivisions territoriales (Situation au 1er janvier 2018)|Gekuckt=15.07.2020|Datum=01.01.2018|Editeur=Source: Administration du Cadastre et de la Topographie|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Réiser
 | nord =  [[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]{{0}} [[Gemeng Hesper|Hesper]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | sud-est= [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]]
 | sud= [[Zoufftgen]] (F)
 | sud-ouest =  [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]]
 | ouest = [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] 
}}

== Uertschaften an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols = 2}}
* [[Béiweng]]
* [[Bierchem]]
* [[Krautem]]
* [[Kockelscheier]] 
* [[Léiweng]]
* [[Peppeng]]
* [[Réiser]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{div col|cols = 2}}
* [[Haus vun der Natur|Kräizhaff]]
* [[Jean-Mathias-Haff]]
* [[Munnerëffer Strooss (Peppeng)|Munnerëffer Strooss]]
* [[Poudrerie (Kockelscheier)|Poudrerie]]
{{div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms roeser luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''gironné d'or et d'azur de douze pièces, à lécusson de gueules chargé de trois feuilles de nenuphar d'orposées 2 et 1, brochant sur le tout.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[8. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1981, Säit 1032 - Projet: 1984 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Gemengerot===
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

Bis 2011 goufen 11 Conseilleren an de [[Gemengerot]] gewielt; zanter 2017 sinn et der 13.

De Schäfferot baséiert sech, no de Gemengewale vun 2011 wéi och deene vun 2017, op eng Majoritéit vun [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] an [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]].&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1087657.html &quot;LSAP-CSV-Koalitiounsaccord, Jungen bleift Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 19.10.2017, 23:26:38.&lt;/ref&gt;

'''Zesummesetzung'''
&lt;br&gt;{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]
|- 
| 1999 || || || || 
|- 
| 2005 || 3 || 1 || - || 7 
|- 
| 2011 || '''2''' || 2 || 2 || '''5'''
|- 
| 2017 || '''3''' || 2 || 2 || '''6'''
|- 
| 2023 || 3 || 2 || 1 || '''7'''
|} 
{{small|Quell: elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1800 – 1806: François Blouet
* 1806 – 1812: Nicolas Knepper
* 1812 – 1820: Pierre Schintgen
* 1822 – 1825: [[Jean-Jacques Knepper|Johan Jacob Knepper]]
* 1825 – 1830: Michel Schmit
* 1831 – 1842: Jean Jaminet
*
* 1844: Jean Jaminet&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://www.legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1843/12/29/n1/jo Memorial N°3 vun 1844, S. 18]&lt;/ref&gt;
*
* 1849 – 1857: Jean Joseph Antoine Rolle
* 1858 – 1875 Jean Jaminet
* 1876 – 1886: [[Alexandre Schintgen]]
* 1897 – 1912: François Hirtz
*...
* 1915 – 1921: [[Paul Goedert]]&lt;!--source: Stroosseschëld--&gt;
* 1921 – 1928: [[Emile Barthel]]&lt;!--source: Stroosseschëld--&gt;
* 1929 – 1932: [[Jean-Pierre Hoffmann (Lokalpolitiker Réiser)|Jean-Pierre Hoffmann]]&lt;!--source: Stroosseschëld--&gt;
* 1933 – ?: [[Joseph Lentz]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/bfzk51db2s/pages/3/articles/DIVL157 Avis. — Administration communale]. In: Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg = Memorial des Großherzogtums Luxemburg, nº 25 (03.06.1933), p. 351 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* ...
* 1946 – 1963: [[Aloyse Weber]]
* 1964 – 1967: [[Alex Federspil]]
* 1967 – 1969: [[Jean Braun]]
* 1970 – 1975: [[Arthur Sinner]]
* 1976 – 1981: [[Milla Hoffmann]]
* 1982 – 2008: Arthur Sinner
* zanter 2008: [[Tom Jungen]]

== Radio zu Réiser ==
*[[Radio Locale Réiserbann-Betebuerg]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Réiser ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SPIC]]
* [[STEP]]
* [[SYCOSAL]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Jumelage ==
* [[Turi]] an {{ITA}}
* [[Simmern/Hunsrück]] an {{DEU}}

== Literatur ==
* Pierre Back, Pit Hamen, ''Roeserbann, L'histoire du Roeserbann d'hier à aujourd'hui'', 2015, Gérard Klopp éditions, Mondorf-les Bains, 220 S., ISBN 2-911992-68-7

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Donatuskierch zu Réiser]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.roeser.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Réiser]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/roeser D'Gemeng Réiser op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.hmr.lu Offiziell Säit vun der Réiserbänner Musek]
* [http://www.pompjeen-reiserbann.lu Offiziell Säit vun de Réiserbänner Pompjeen]
* [http://www.roeserschool.lu Réiser Schoulen]
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reiser]]
[[Kategorie:Gemeng Réiser| ]]</text>
      <sha1>bqsmzekw02b005y3vfserkh445ugjaz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686507</id>
      <parentid>2686441</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6829" sha1="soolmlaugjdvyy4p829iplew5v43uta" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Roeser 
 | Numm (Däitsch)  = Roeser
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Réiser}} 
 | Koordinaten = {{coor dms|49|32|10|N|06|08|45|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Réiser läit tëscht de [[Gemeng Beetebuerg|Gemenge Beetebuerg]] an [[Gemeng Hesper|Hesper]] an zitt sech am Süde bis op d'[[Frankräich|franséisch]] Grenz, wou se un d'[[Zoufftgen|Gemeng Suuftgen]] stéisst.

Mat enger Gesamtfläch vun 2,379 [[Ar (Flächemooss)|ha]] ass se no [[Gemeng Suessem|Suessem]] flächeméisseg déi zweetgréisst Gemeng aus dem Kanton Esch-Uelzecht&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12700&amp;IF_Language=fra&amp;MainTheme=1&amp;FldrName=1|Titel=Subdivisions territoriales (Situation au 1er janvier 2018)|Gekuckt=15.07.2020|Datum=01.01.2018|Editeur=Source: Administration du Cadastre et de la Topographie|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Réiser
 | nord =  [[Stad Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]{{0}} [[Gemeng Hesper|Hesper]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | sud-est= [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]]
 | sud= [[Zoufftgen]] (F)
 | sud-ouest =  [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]]
 | ouest = [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] 
}}

== Uertschaften an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols = 2}}
* [[Béiweng]]
* [[Bierchem]]
* [[Krautem]]
* [[Kockelscheier]] 
* [[Léiweng]]
* [[Peppeng]]
* [[Réiser]]
{{div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{div col|cols = 2}}
* [[Haus vun der Natur|Kräizhaff]]
* [[Jean-Mathias-Haff]]
* [[Munnerëffer Strooss (Peppeng)|Munnerëffer Strooss]]
* [[Poudrerie (Kockelscheier)|Poudrerie]]
{{div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms roeser luxbrg.png|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''gironné d'or et d'azur de douze pièces, à lécusson de gueules chargé de trois feuilles de nenuphar d'orposées 2 et 1, brochant sur le tout.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[8. Mee]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1981, Säit 1032 - Projet: 1984 [[Marcel Lenertz]]}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Gemengerot===
De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt.

Bis 2011 goufen 11 Conseilleren an de [[Gemengerot]] gewielt; zanter 2017 sinn et der 13.

De Schäfferot baséiert sech, no de Gemengewale vun 2011 wéi och deene vun 2017, op eng Majoritéit vun [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] an [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]].&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1087657.html &quot;LSAP-CSV-Koalitiounsaccord, Jungen bleift Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 19.10.2017, 23:26:38.&lt;/ref&gt;

'''Zesummesetzung'''
&lt;br&gt;{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]
|- 
| 1999 || || || || 
|- 
| 2005 || 3 || 1 || - || 7 
|- 
| 2011 || '''2''' || 2 || 2 || '''5'''
|- 
| 2017 || '''3''' || 2 || 2 || '''6'''
|- 
| 2023 || 3 || 2 || 1 || '''7'''
|} 
{{small|Quell: elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1800 – 1806: François Blouet
* 1806 – 1812: Nicolas Knepper
* 1812 – 1820: Pierre Schintgen
* 1822 – 1825: [[Jean-Jacques Knepper|Johan Jacob Knepper]]
* 1825 – 1830: Michel Schmit
* 1831 – 1842: Jean Jaminet
*
* 1844: Jean Jaminet&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://www.legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1843/12/29/n1/jo Memorial N°3 vun 1844, S. 18]&lt;/ref&gt;
*
* 1849 – 1857: Jean Joseph Antoine Rolle
* 1858 – 1875 Jean Jaminet
* 1876 – 1886: [[Alexandre Schintgen]]
* 1897 – 1912: François Hirtz
*...
* 1915 – 1921: [[Paul Goedert]]&lt;!--source: Stroosseschëld--&gt;
* 1921 – 1928: [[Emile Barthel]]&lt;!--source: Stroosseschëld--&gt;
* 1929 – 1932: [[Jean-Pierre Hoffmann (Lokalpolitiker Réiser)|Jean-Pierre Hoffmann]]&lt;!--source: Stroosseschëld--&gt;
* 1933 – ?: [[Joseph Lentz]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/bfzk51db2s/pages/3/articles/DIVL157 Avis. — Administration communale]. In: Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg = Memorial des Großherzogtums Luxemburg, nº 25 (03.06.1933), p. 351 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* ...
* 1946 – 1963: [[Aloyse Weber]]
* 1964 – 1967: [[Alex Federspil]]
* 1967 – 1969: [[Jean Braun]]
* 1970 – 1975: [[Arthur Sinner]]
* 1976 – 1981: [[Milla Hoffmann]]
* 1982 – 2008: Arthur Sinner
* zanter 2008: [[Tom Jungen]]

== Radio zu Réiser ==
*[[Radio Locale Réiserbann-Betebuerg]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Réiser ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols = 3}}
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SPIC]]
* [[STEP]]
* [[SYCOSAL]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}
== Jumelage ==
* [[Turi]] an {{ITA}}
* [[Simmern/Hunsrück]] an {{DEU}}

== Literatur ==
* Pierre Back, Pit Hamen, ''Roeserbann, L'histoire du Roeserbann d'hier à aujourd'hui'', 2015, Gérard Klopp éditions, Mondorf-les Bains, 220 S., ISBN 2-911992-68-7

== Kuckt och ==
{{LNM}}
* [[Donatuskierch zu Réiser]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.roeser.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Réiser]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/roeser D'Gemeng Réiser op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.hmr.lu Offiziell Säit vun der Réiserbänner Musek]
* [http://www.pompjeen-reiserbann.lu Offiziell Säit vun de Réiserbänner Pompjeen]
* [http://www.roeserschool.lu Réiser Schoulen]
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Reiser]]
[[Kategorie:Gemeng Réiser| ]]</text>
      <sha1>soolmlaugjdvyy4p829iplew5v43uta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wollef</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75145</id>
    <revision>
      <id>2686316</id>
      <parentid>2686077</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dewilda</username>
        <id>51264</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Nei Presenz vum Wollef zanter den 2010er Joren */ Entschiedegunge</comment>
      <origin>2686316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51100" sha1="mtvss4pvr6y9g6wss9owvb43yc8bxmi" xml:space="preserve">{{Infobox Déieren
 | Numm = Wollef
 | An anere Sproochen =
 | Bild = Canis lupus.jpg
 | Bildtext = E Wollef
 | Räich = [[Déiereräich]]
 | Stamm = [[Chordata]]
 | Klass = [[Mamendéieren]]
 | Uerdnung = [[Raubdéieren]]
 | Famill = [[Hënn]]
 | Ënnerfamill = [[Echt Hënn]]
 | Gattung = [[Canis]]
 | Wëssenschaftlechen Numm = Canis lupus
 | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[Carl von Linné|„&lt;span class=&quot;Person&quot;&gt;Linnaeus&lt;/span&gt;“]] 1758
 | Ënnerandeelung_ranking = 
 | Ënnerandeelung = 
}}
[[Fichier:Gray Wolf Distribution.gif|thumb|300px|D'Verbreedung vum Wollef (Stand 2018)&lt;br&gt;&lt;small&gt;(''gréng'' = aktuell, ''rout'' = fréier)&lt;/small&gt;]]
De '''Wollef''' (''Canis lupus'') ass e [[Raubdéieren|Raubdéier]] vun der [[Gattung (Biologie)|Gattung]] ''[[Canis]]'', aus der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Hënn]] (Canidae).
__TOC__
Wëllef ware fréier a ganz [[Europa (Kontinent)|Europa]] verbreet, goufen awer a West- a Mëtteleuropa sou gutt wéi ausgerott.

Wëllef gläiche grondsätzlech engem groussen [[Haushond]], just datt hiren [[Torso]] méi laang an d'Broscht méi héich ass. De Kapp ass relativ grouss, d'Stier breet, an d'Oueren éischter kuerz. De Schwanz ass buuschteg an ongeféier en Drëttel sou laang wéi de Kierper.&lt;ref&gt;Henryk Okarma: ''Der Wolf. Ökologie, Verhalten, Schutz''. Parey, Berlin 1997, S. 11 ff.&lt;/ref&gt; D'Faarf vum Pelz variéiert; et gëtt wäiss, crèmefaarweg, donkel, gielzeg, roudelzeg, gro a schwaarz Wëllef. An den temperéierte Klimazone vun Europa ass déi dominant Faarf gro, méi am Norde gëtt d'Proportioun vun de schwaarzen a wäisse méi grouss. De Bauch, d'Been an d'Maul si méi hell wéi de Rescht vum Kierper. Och Gréisst a Gewiicht ass no de Géigende verschidden: an de Bëschgéigende vu [[Lettland]], [[Wäissrussland]], [[Alaska]] a [[Kanada]] kënne se vu Kapp bis Hënner bis zu 160&amp;nbsp;cm a vum Buedem bis un d'Schëller 80&amp;nbsp;cm grouss a bis zu 80&amp;nbsp;kg schwéier ginn. Am Viischten Orient an op der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]] gi se just bis zu 80&amp;nbsp;cm laang a ronn 20&amp;nbsp;kg schwéier. Déi mëtteleuropäesch Wëllef leien tëscht deenen zwéin Extremer.

Et gëtt dräizéng lieweg an zwou ausgestuerwen Ënneraarten.

Déi normal Sozialuerdnung vun de Wëllef ass de [[Ruddel]]. Dëse besteet an der Reegel aus enger Elterekoppel mat hirem Nowuess. Jonk Wëllef ginn eréischt mat zwee Joer geschlechtsräif a siche sech dann hiert eegent Revéier. Bis dohi këmmere se sech mat ëm hir jonk Gesëschter, déi dat Joer no hinne gebuer goufen. Wollefsruddelen hunn all e fest Revéier, dat se, wann et muss sinn, vehement verdeedegen.

De Wëllef hiren Haaptkascht besteet aus Planzefrësser, déi s'am Ruddel joen. Jee no Géigend kënnen dat [[Elch]]en, [[Ren|Rendéieren]] a soss [[Hirscher|Hirschaarten]], an an de Bierger [[Wëllschwäin]], [[Wëllschof]] a [[Steebéck]] sinn. Dobäi komme méi kleng Mamendéiere wéi [[Huesen]], [[Kanéngchen|Kanéngercher]], [[Wullmais]] a [[Lemmini|Lemmingen]], an, nobäi bei de Mënschen, och alt [[Schof]], [[Ranner|Kaalwer]], [[Haushond|Haushënn]] a [[Hauskaz|-kazen]]. D'Wëllef friessen och Planze wéi [[Molbier]], [[Rout Molbier]], [[Schwaarzbier]], Wëlluebst, [[Spackelter]] a [[Grieser]].

[[Fichier:Howlsnow.jpg|thumb|left|250px| E Wollef, deen huerelt]]
[[Fichier:Wolf howls.ogg|thumb|left|250px|D'Huerelen]]

== De Wollef zu Lëtzebuerg ==

De Wollef ass eent vun den ursprénglech heemesche Wëlldéieren zu Lëtzebuerg a war iwwer Joerhonnerte feste Bestanddeel vun der natierlecher [[Fauna]] am Land.

An der Zäit, wéi d'Bevëlkerung zu Lëtzebuerg gréisstendeels vun der Landwirtschaft gelieft huet, an d'Verméigen an d'Existenzgrondlag vun de Mënschen zu engem groussen Deel vun hirem [[Véi]] ofhängeg waren, gouf de Wollef als eng grouss wirtschaftlech Gefor ugesinn. Zousätzlech gouf en als méiglechen Iwwerdroer vun der [[Tollwut]] gefaart, enger Krankheet, géint déi et bis zur Entwécklung vun der éischter erfollegräicher Post-Expositiounsbehandlung duerch de [[Louis Pasteur]] am Joer 1885 keng wierksam Heelung gouf an déi bal ëmmer zu engem qualvollen Doud gefouert huet. Fir d'Gesondheet an d'Liewensgrondlag vun der Bevëlkerung ze schützen, gouf de Wollef dofir mat de Mëttelen an de Méiglechkeete vun där Zäit konsequent bekämpft. Als Ureiz huet d'Regierung Primme fir all erluechte Wollef ausbezuelt.

Fir d'Primm ausbezuelt ze kréien, huet de Jeeër de Kapp vum erluechte Wollef misste virleeën. Fir Fuddelereien ze verhënneren an auszeschléissen, datt dee selwechte Wollef méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf, goufen d'Oueren nom Kontrolléieren ofgeschnidden. Esou goufen tëscht 1818 an 1821 um Gebitt vum haitege Groussherzogtum am ganzen 211 Déieren dout gemaach, dorënner 75 Wëllefinnen, 76 Wëllef a 60 Jongdéieren.&lt;ref&gt;Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987, Luxemburg: 353-374.&lt;/ref&gt;

D'Gesetz vum 8 Januar 1850 setzt eng Primm vu 25 [[Lëtzebuerger Frang|Frang]] fir en erwuesse Wollef oder Wëllefin, a 5 Frang fir e jonke Wollef fest.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1850/01/08/n2|Titel=Loi du 8 janvier 1850, N°69, accordant des primes pour destruction de loups|Gekuckt=12.07.2026|Datum=08.01.1850|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; Zum Verglach: 1888 huet e [[Akkord]]aarbechter bei der ''Cerabati'' zu Waasserbëlleg tëscht 3 a 5 Frang den Dag verdéngt. Mat 25 Frang huet d'Primm fir en erwuessene Wollef domat ongeféier dem Akommes vun enger Aarbechtswoch entsprach a war fir déi deemoleg Zäit e bedeitende finanzielle Ureiz.&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/cerabatiWasserbillig.html Säit vun der Cerabati op industrie.lu]&lt;/ref&gt;

Den [[Ernest Nicolas Georges Faber|Ernest Faber]] huet 1908 eng Lescht mat de genauen Detailer iwwert d'Primmen déi vun 1850 un ausbezuelt goufe publizéiert.&lt;ref&gt;[[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 411-419.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#ccccff;&quot;
! Wien 
! Wou 
! Gemeng &lt;small&gt;&lt;small&gt;Gemenge sinn déi vun 2026&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
! Kanton 
! style=&quot;width: 100px;&quot; data-sort-type=&quot;dateIso&quot; | Wéini 
! 
! Wat 
|-
| Reiff Peter in Niedefeulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value=&quot;1850-01-01&quot; | 1. Jan. 1850 || 1 || Wölfin
|-
| Boos Wilhelm in Hosingen || Housen || Parc Housen || Clierf || data-sort-value=&quot;1850-01-03&quot; | 3. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Thom. Adam in Feulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value=&quot;1850-01-05&quot; | 5. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Kayser Nik. in Perlé || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value=&quot;1850-01-07&quot; | 7. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Ficcard F. in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1850-01-16&quot; | 16. Jan. 1850 || 1 || Wölfin
|-
| Gresch Nik. in Kahler || Koler || Garnech || Capellen || data-sort-value=&quot;1850-01-18&quot; | 18. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Fiedler Peter in Ulflingen || Ëlwen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value=&quot;1850-02-24&quot; | 24. Feb. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Mai Nik. u. Kons. in Obermertzig || Méchelbuch || Viichten || Réiden || data-sort-value=&quot;1850-04-12&quot; | 12. April 1850 || 3 || junge Wölfe
|-
| Egide C. u. Kons. in Niederbesslingen || Kierchen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value=&quot;1850-05-07&quot; | 7. Mai 1850 || 3 || junge Wölfe
|-
| Meyers Nik. in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1850-05-09&quot; | 9. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe
|-
| Harlé Nik. in Gonderingen || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1850-05-13&quot; | 13. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe
|-
| Munsbach Anton in Mensdorf || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1850-05-13&quot; | 13. Mai 1850 || 1 || junger Wolf
|-
| Schiltz Johann, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1851-01-26&quot; | 26. Jan. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Koch Franz in Konsthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value=&quot;1851-01-28&quot; | 28. Jan. 1851 || 1 || Wölfin
|-
| Haler Michel in Brandenburg || Branebuerg || Tandel || Veianen || data-sort-value=&quot;1851-02-14&quot; | 14. Feb. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Scheck Johann in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1851-04-17&quot; | 17. April 1851 || 8 || Nestwölfe
|-
| Schaack El. in Winseler || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value=&quot;1851-05-30&quot; | 30. Mai 1851 || 7 || Nestwölfe
|-
| Faber-Knepper, Gerber in Wiltz || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value=&quot;1851-11-20&quot; | 20. Nov. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Steffen J.P. in Esch a. d. Alz. || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1851-11-24&quot; | 24. Nov. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Heinrich Fr. in Petingen || Péiting || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1851-12-11&quot; | 11. Dez. 1851 || 1 || Wölfin
|-
| Neu Nik. in Buderscheid || Bidscht || Géisdref || Wolz || data-sort-value=&quot;1852-05-05&quot; | 5. Mai 1852 || 2 || junge Wölfe
|-
| Gerard J. B. in Cessingen || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1853-02-22&quot; | 22. Feb 1853 || 1 || Wölfin
|-
| Bertemes Johann, Hirt in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1853-12-28&quot; | 28. Dez. 1853 || 1 || Wölfin
|-
| Geib Fr. in Harlingen || Harel || Stauséigemeng || Wolz || data-sort-value=&quot;1854-12-22&quot; | 22. Dez. 1854 || 1 || Wolf
|-
| Lentz Peter in Weiler z. Th. || Weiler zum Tuer || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1856-12-05&quot; | 5. Dez. 1856 || 1 || Wolf
|-
| Goedert Gust. in Lannen || Lannen || Réiden op der Atert || Réiden || data-sort-value=&quot;1857-01-30&quot; | 30. Jan. 1857 || 1 || Wolf
|-
| Reisdorf Johann in Zolver || Zolwer || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1857-08-06&quot; | 6. Aug. 1857 || 1 || Wolf
|-
| Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster (Elgert.) || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1858-02-03&quot; | 3. Feb. 1858  || 1 || Wölfin
|-
| Metz Jul., Advokat in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1858-03-07&quot; | 7. März 1858 || 1 || Wolf
|-
| Lorang Johann in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1859-03-12&quot; | 12. März 1859 || 1 || Wölfin
|-
| Mayonnette Ph. in Roodt (Ell) || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value=&quot;1860-01-11&quot; | 11. Jan. 1860 || 1 || Wölfin
|-
| Schaul Ph. in Boxhorn || Aasselbuer || Wëntger || Clierf || data-sort-value=&quot;1860-02-18&quot; | 18. Feb. 1860 || 1 || Wolf
|-
| Arend G., Grenzaufseher in Wiltz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1860-08-02&quot; | 2. Aug. 1860 || 1 || Wölfin
|-
| Demuth Bernard in Holtz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1860-11-19&quot; | 19. Nov. 1860 || 1 || Wölfin
|-
| Delles Ph. In Mensdorf || Menster || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1861-01-21&quot; | 21. Jan. 1861 || 1 || Wolf
|-
| Diederich Nik. in Frisingen || Fréiseng || Fréiseng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1861-09-21&quot; | 21. Sept. 1861 || 1 || Wolf
|-
| Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1862-01-05&quot; | 5. Jan. 1862 || 1 || Wölfin
|-
| de Wacquant L. Aug. in Foetz || Recken (Essenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1862-01-23&quot; | 23. Jan. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Molitor J. P., Gehilfsförster in Peppingen || Réiser || Réiser || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1862-05-31&quot; | 31. Mai 1862 || 1 || Wolf
|-
| Schlitz Joh., Vater u. Sohn, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1862-10-06&quot; | 6. Oktob. 1862 || 2 || Wölfe
|-
| Beissel J., Gastwirt in Oberkerschen || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-11-03&quot; | 3. Nov. 1862 || 2 || Wölfe
|-
| Werner Peter, Müller in Niederkorn || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-11-03&quot; | 3. Nov. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Dogé Fr., Gutsverwalter in Betzdorf || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1862-11-07&quot; | 7. Nov. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Kinnen Th. in Wydigerhof || Ouljen (Hardt) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1862-11-11&quot; | 11. Nov. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Kayser J. P., Privatförster in Steinbrücken || Monnerech || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1862-09-15&quot; | 15. Sept. 1862 || 1 || Wölfin
|-
| Strauss H., Müller in Simmern || Simmer (Hobscheiterheck) || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-12-02&quot; | 2. Dez. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Durst Johann, Gehilfsförster in Bissen || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-12-30&quot; | 30. Dez. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value=&quot;1863-01-27&quot; | 27. Jan. 1863 || 1 || Wölfin
|-
| Stomp Th. u. Hansen Jos. in Brouch || Recken (Mandelbach) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1863-05-27&quot; | 27. Mai. 1863 || 8 || Nestwölfe
|-
| Wolff J. P.. Sohn in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1863-10-01&quot; | 1. Okt. 1863 || 1 || Wölfin
|-
| Baldauff H. in Echternach || Uesweller (Grossenbusch) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1863-11-03&quot; | 3. Nov. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Krisch Wilh., Knecht, Wiltzermühle (Mamer) || Mamer (bei d. Mühle) || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1863-11-15&quot; | 15. Nov. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Heiardt Nikolas, Jagdhüter in Bettemburg || Biergem || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1863-11-27&quot; | 27. Nov. 1863 || 1 || Wölfin
|-
| Metz Norbert, Hüttenherr in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1863-12-17&quot; | 17. Dez. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Baldauff H., Kauffmann in Echternach || Hierber (Schlammeweg) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1863-12-23&quot; | 23. Dez. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Durst Math., Privatförster in Bissen || Biissen (Dellenberg) || Biissen || Miersch || data-sort-value=&quot;1863-12-31&quot; | 31. Dez. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Demuyser J. P., Forstaccessist in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1864-01-31&quot; | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin
|-
| Baldauff H. Kauffmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1864-01-31&quot; | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin
|-
| Nothomb Alf. In Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Nothomb Pol, Sohn, in Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Beissel Joh. in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Schumacher Gust. in Dippach || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Blonding Jak. in Oberkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-10-07&quot; | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe
|-
| Franck Wilhelm, Gastwirt in Küntzig || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-10-07&quot; | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe
|-
| Praus J. A. Gerichtsschreiber in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1864-11-03&quot; | 3. Nov. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value=&quot;1865-01-18&quot; | 18. Jan. 1865 || 1 || Wölfin
|-
| Schleich Nik. Jos. in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1865-01-20&quot; | 20. Jan. 1865 || 1 || Wölfin
|-
| Schleich J. B, in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1865-01-22&quot; | 22. Jan. 1865 || 1 || Wolf
|-
| Beissel J., Gastwirt in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1865-01-25&quot; | 25. Jan. 1865 || 1 || Wolf
|-
| Schroeder Michel in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1865-06-20&quot; | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf
|-
| Hoppesch J. P. in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1865-06-20&quot; | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf
|-
| Metz Norbert u. Emil, Hüttenherren in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1865-11-17&quot; | 17. Nov. 1865 || 3 || Wölfe
|-
| Baron de Tornaco in Sassenheim || Zolwer (Hunnenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1865-12-27&quot; | 27. Dez. 1865 || 1 || Wölfin
|-
| Stoltz Mathias im Kahlochenerhof || Kalscheierhaff || Koplescht || Capellen || data-sort-value=&quot;1866-01-04&quot; | 4. Jan. 1866 || 1 || Wolf
|-
| von Heemsheck, Oberst-Kommandant in Echternach || Iechternach (Irreltgen) || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1866-01-10&quot; | 10. Jan. 1866 || 1 || Wölfin
|-
| Wagner Anna, Ehefrau Jak. Tempel in Keispelt || Keespelterbësch || Kielen || Capellen || data-sort-value=&quot;1866-05-10&quot; | 10. Mai. 1866 || 6 || Nestwölfe
|-
| Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem (Grossenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1866-11-19&quot; | 19. Nov. 1866 || 1 || Wolf
|-
| Kraus Joh., Privatförster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1867-01-01&quot; | 1. Jan. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Sëll || Sëll || Réiden || data-sort-value=&quot;1867-01-26&quot; | 26. Jan. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Namur Ernest Agronom in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1867-01-21&quot; | 21 u. 22. Jan. 1867 || 2 || Wölfe
|-
| Jacoby Peter, Förster in Senningen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1867-01-17&quot; | 17 u. 22. Jan. 1867 || 3 || Wölfinnen
|-
| Schmitt Nik., Hirt in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1867-02-18&quot; | 18. Feb. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Graf von Ansemburg Gaston || Huelmes || Helperknapp || Miersch || data-sort-value=&quot;1867-09-05&quot; | 5. Sept. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Keusch Jak. Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-10-18&quot; | 18. Okt. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1867-11-03&quot; | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Angelsberg Johann, Notar in Feulen || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1867-11-03&quot; | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Nothumb Alf. in Petingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1867-11-09&quot; | 9. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Speller, Leutnant-Adjutant in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1867-11-20&quot; | 20. Nov. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Röhling Hub., Jagdhüter in Ansemburg || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value=&quot;1867-11-29&quot; | 29. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Fuhrmann Ant., Förster in Goetzingen || Käerch || Käerch || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-12-07&quot; | 7. Dez. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Gloutin Melch. in Rodingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1867-12-07&quot; | 7. Dez. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Klein Nik. in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-12-11&quot; | 11. Dez. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Grotia Nik. in Küntzig || Kënzeg || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-12-16&quot; | 16. Dez. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Lamort Jul., Industrielle in Manternach || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1867-12-30&quot; | 30. Dez. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Ury Paul in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1867-12-31&quot; | 31. Dez. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Ellis Eduard auf Höhenhof || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1868-01-05&quot; | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Fischer Ad. Bürgermeister in Cessingen || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1868-01-05&quot; | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Weisgerber Joh. u. Kons. in Holzem || Holzem || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1868-01-06&quot; | 6. Jan. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Klepper Fr., Förster in Düdelingen || Diddeleng || Diddeleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1868-01-07&quot; | 7. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Heinrich Fr. Forstbrigadier in Petingen || Péiting (Kebelzack) || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1868-01-08&quot; | 8. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Ury Paul in Syren || Siren (Ahlen Weiher) || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1868-01-11&quot; | 11. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Koch J. P. in Schengen || Wëntreng || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1868-01-13&quot; | 13. Jan. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Keusch Jak., Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1868-01-14&quot; | 14. Jan. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1868-03-05&quot; | 5. März 1868 || 1 || Wolf
|-
| Jeanty Peter in Oberpallen || Biekerech || Biekerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1868-08-25&quot; | 25. Aug. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1868-10-04&quot; | 4. Okt. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Michel. Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1868-12-10&quot; | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Hanff Felix, Agronom in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1868-12-10&quot; | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Baldauff H. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1869-01-27&quot; | 27. Jan. 1869 || 1 || Wolf
|-
| Hemmer Ed., Notarkandidat in Koerich || Giewel (Scheuerheck) || Käerch || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-03-04&quot; | 4. März 1869 || 1 || Wolf
|-
| Mersch Michel, Sohn, Gerber in Simmern || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-03-16&quot; | 16. März 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Biwer (Senfen) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-02-01&quot; | Februar 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Goschet Michel in Consthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value=&quot;1869-05-06&quot; | 6. Mai 1869 || 1 || Wolf
|-
| Hans Ernst, Förster in Biwer || Manternach (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-08-20&quot; | 20. Aug. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer (Wolfsloch) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-10-28&quot; | 28. Okt. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Lux Peter in Goetzingen || Giewel (Seitert) || Käerch || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-12-06&quot; | 6. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Flammant J. P. in Junglinster || Jonglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-12-08&quot; | 8. Dez. 1869 || 1 || Wolf
|-
| Baron de Loë || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-12-13&quot; | 13. Dez. 1869 || 1 || Wolf
|-
| Greten Nik. in Reckingen a. d. M. || Recken (Schimberg) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1869-12-21&quot; | 21. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-12-24&quot; | 24. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Raty Narciss in Lasauvage || Nidderkuer || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1869-12-25&quot; | 25. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Dutreux Nik., Geometer in Mersch || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1869-12-01&quot; | Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Grün Johann in Canach || Kanech || Lenneng || Réimech || data-sort-value=&quot;1869-12-01&quot; | Dez. 1869 || 1 || Wolf &lt;br&gt;&lt;small&gt;Dieser Wolf wurde mit der Axt erschlagen&lt;/small&gt;
|-
| Fischer Aug., Gerber in Luxbg. || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-01-23&quot; | 23. Jan. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Faber Georg, Oberförster in Mersch || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1870-02-08&quot; | 8. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1870-02-09&quot; | 9. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Brimeyer Johann, Privatförster in Schoenfels || Schëndels (Goerensbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1870-02-09&quot; | 9. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Recken (Blumsbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1870-02-15&quot; | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-02-15&quot; | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-02-20&quot; | 20. Febr 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Baldauff H., Kaufmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1870-02-23&quot; | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Zimmer Nik., Eigent. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1870-02-23&quot; | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Knepper Eug., Tierarzt in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1870-02-23&quot; | 23. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Baron von Fürstenberg || Tënten || Helperknapp || Miersch || data-sort-value=&quot;1870-02-25&quot; | 25. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Baron von Tornaco u. Kons. in Sassenheim || Suessem a Nidderkäerjeng || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-12-01&quot; | ? Dez. 1870 || 3 || Wölfe
|-
| Fischer Bernard in Dippach || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1870-12-06&quot; | 6. Dez. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Kremer Johann in Roedgen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1870-12-09&quot; | 9. Dez. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1871-02-08&quot; | 8. Febr. 1871 || 1 || Wölfin
|-
| Kayser J. B., Förster in Steinbrücken || Biergem (Seitert) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1871-09-09&quot; | 9. Sept. 1871 || 1 || Wölfin
|-
| de Wacqant in Foetz || Recken (Scheuerbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1871-12-10&quot; | 10. Dez. 1871 || 1 || Wolf
|-
| Baron von Tornaco in Sanem || Suessem (Grossenb.) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1871-12-11&quot; | 11. Dez. 1871 || 1 || Wolf
|-
| Wester J. C., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Kohlen) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1872-01-10&quot; | 10. Jan. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Schumann Fr., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Jungenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1872-01-14&quot; | 14. Jan. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Wolff-Fixmer J. u. Kons. in Berburg || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1872-04-05&quot; | 5. April 1872 || 2 || junge Wölfe
|-
| Wolff J. B., Rentner in Luxemburg || Garnech || Garnech || Capellen || data-sort-value=&quot;1872-09-11&quot; | 11. Sept. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Hilger Fr. in Bartringen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1872-10-08&quot; | 8. Okt. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Knepper Aug. in Pissingen || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1872-11-16&quot; | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin
|-
| Kettenmeyer J. N. in Reckingen a. d. M. || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1872-11-16&quot; | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin
|-
| Speller, Hauptmann in Luxemburg || Beetebuerg (Wald) || Beetebuerg || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1872-11-19&quot; | 19. Nov. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Kerschen Ant. in Hivingen || Scheierbësch || Keel || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1873-02-13&quot; | 13. Febr. 1873 || 1 || Wölfin
|-
| Joerg J., Sekretär in Mamer || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1873-02-15&quot; | 15. Febr. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Kolbach Joh. in Capellen || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1873-02-13&quot; | 13. Febr. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1873-07-14&quot; | 14. Juli 1873 || 1 || Wolf
|-
| Petry Bern, Schreiner in Olingen || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1873-07-21&quot; | 21. Juli 1873 || 1 || junger Wolf
|-
| Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-11-30&quot; | Ende November 1873 || 1 || Wölfin
|-
| Seibenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-12-30&quot; | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Koch J. P. in Remerschen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-12-30&quot; | 30. Dez. 1873 || 1 || Wölfin
|-
| Gloden Nik., Bürgermeister in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-12-30&quot; | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Hoffmann H. in Betzdorf || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1874-01-06&quot; | 6. Jan. 1874 || 1 || Wolf
|-
| Kremer Bernard in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1874-01-09&quot; | 9. Jan. 1874 || 1 || Wolf
|-
| de la Fontaine Leo, Rentner in Luxemburg || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1874-01-13&quot; | 13. Jan. 1874 || 1 || Wolf
|-
| Feipel N. F., Winzer in Wellenstein || Welleschten || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1874-02-24&quot; | 24. Febr. 1874 || 1 || Wölfin
|-
| Sauer Leo, Einnehmer. in Remerschen || Rëmerschen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1874-02-25&quot; | 25. Febr. 1874 || 1 || Wölfin
|-
| Ungeheuer, Jagdhüter in Münschecker || Lelleg || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1874-07-13&quot; | 13. Juli 1874 || 2 || junge Wölfe
|-
| Stoffel Peter, Förster in Waldbredimus || Trënteng || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value=&quot;1876-02-07&quot; | 7. Febr. 1876 || 1 || Wölfin
|-
| Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1876-02-23&quot; | 23 Febr. 1876 || 1 || Wolf
|-
| Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1876-11-04&quot; | 4. Nov. 1876 || 1 || Wolf
|-
| Jungblut Peter in Rameldingen || Gréngewald || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1877-01-31&quot; | 31. Jan. 1877 || 1 || Wolf
|-
| Jungblut Nik. in Rameldingen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1877-02-21&quot; | 21. Febr. 1877 || 2 || Wölfinnen
|-
| Remesch Fr., Förster in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1877-02-23&quot; | 23. Febr. 1877 || 1 || Wölfin
|-
| de Maringh Gasp., Rentner in Remich || Bous || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value=&quot;1878-01-29&quot; | 29. Jan. 1878 || 1 || Wolf
|-
| Elvinger Andr., Privatförster in Helmsingen || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1878-12-21&quot; | 21. Dez. 1878 || 1 || Wolf
|-
| Sauber Math., Hirt in Geyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1879-01-05&quot; | 5. Jan. 1879 || 1 || Wölfin &lt;br&gt;&lt;small&gt;Diese Wölfin wurde in einer Falle gefangen&lt;/small&gt;
|-
| Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1879-02-06&quot; | 6. u. 21. Febr. 1879 || 2 || Wölfe
|-
| Müller Joh. in Zittig || Bech || Bech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1879-02-28&quot; | 28. Febr. 1879 || 1 || Wolf
|-
| Metz Em., Hüttenherr in Beggen u. Muller Hub., Hüttenherr in Esch a. d. A. || Betzder a Biwer || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1879-10-23&quot; | 23. Okt. 1879 || 5 || Wölfe
|-
| Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1879-12-08&quot; | 8. Dez. 1879 || 1 || Wölfin
|-
| Gretsch Jos. in Remich || Greiweldeng (Mesbusch) || Stadbriedemes || Réimech || data-sort-value=&quot;1880-01-08&quot; | 8. Jan. 1880 || 1 || Wölfin
|-
| Müller Hub. Industr. in Esch a. d. A. || Ouljen (Stockbusch) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1880-11-04&quot; | 4. Nov. 1880 || 1 || Wölfin
|-
| Heuschling Nik., Förster in Itzig u. Belgrad Joh., Feldhüter in Itzig || Hesper || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1880-12-22&quot; | 22. Dez. 1880 || 1 || Wölfin
|-
| Bisdorff Joh., Gehilfsförster in Kapenacker || Wuermer (Kreuzbusch) || Wuermer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1881-02-04&quot; | 4. Febr. 1881 || 1 || Wolf
|-
| Schneider Joh. in Alzingen || Alzeng || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1881-09-16&quot; | 16. Sept. 1881 || 1 || Wolf
|-
| de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-11-08&quot; | 8. Nov. 1882 || 2 || Wölfinnen
|-
| Mertzig Johann in Breinert || Biwer (Ronkenberg) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-12-10&quot; | 10. Dez. 1882 || 1 || Wolf
|-
| Lamort Eug. in Manternach || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-12-15&quot; | 15. Dez. 1882 || 1 || Wölfin
|-
| de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Biwer (Frohn) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-12-23&quot; | 23. Dez. 1882 || 1 || Wölfin
|-
| Witry Michel in Strassen || Rollengergronn (Baumbusch) || Lëtzebuerg || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1883-03-12&quot; | 12. März 1883 || 1 || Wolf
|-
| Sauber Math., Hirt in Goyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1883-03-16&quot; | 16. März 1883 || 1 || Wolf
|-
| de la Fontaine Th. in Luxemburg || Biwerbësch || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1883-07-08&quot; | 8. Juli 1883 || 1 || Wölfin
|-
| Wolff Ed., Untersuchungsrichter in Luxemburg || Ouljen (Kiem) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1903-04-24&quot; | 24. April 1903 &lt;small&gt;(sic)&lt;/small&gt; || 1 || Wolf
|-
|}

An der Tabell sinn am Ganzen 242 Déieren opgezielt: 121 Wëllef, 72 Wëllefinnen, 20 jonk Wëllef an 29 Naschtwëllef. Ënner engem Naschtwollef huet een e jonke Wollef verstanen, deen nach am Bau gelieft huet an nach net selbststänneg war. Well Naschtwëllef nëmmen do virkommen, wou sech e Ruddel etabléiert an Nofollger kritt, gëllt hiren Noweis gläichzäiteg als Beweis dofir, datt sech an där Géigend e reproduzéierende Wollefsruddel niddergelooss hat.

1893 koum en neit Reglement, dat d'Montante d'selwecht gelooss huet mä déi administrativ Formalitéiten genau festgeluecht huet. D'Primm gouf nëmmen op Basis vun engem Certificat vum Buergermeeschter ausbezuelt. Dëse Certificat huet misse bestätegen, datt de Wollef an der jeeweileger Gemeng erluecht gouf an datt a Presenz vum Buergermeeschter ee [[Fanger]] vun der rietser viischter Patt ofgeschnidde gouf. Dës Moossnam sollt alt erëm Mëssbrauch verhënneren an ausschléissen, datt dat selwecht Déier méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rmin/1893/08/25/n1/jo|Titel=Règlement du 25 août 1893 pris en exécution de la loi sur la chasse|Gekuckt=12.07.2026|Datum=25.08.1893|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#ccccff;&quot;
! Kanton 
! Zuel 
|-
| Capellen || 42
|-
| Clierf || 8 
|-
| Dikrech || 2
|-
| Esch-Uelzecht || 32
|-
| Gréiwemaacher || 44
|-
| Iechternach || 21
|-
| Lëtzebuerg || 22
|-
| Miersch || 22
|-
| Réiden || 24
|-
| Réimech || 12
|-
| Veianen || 1
|-
| Wolz || 12
|}

Déi regional Opstellung vun de Fäll weist, datt d'Erleeë vun de Wëllef net gläichméisseg iwwer d'Land verdeelt war an datt am [[Éislek]] déi mannst Déieren erluecht goufen. Eng méiglech Erklärung dofir wier, datt am Norden haaptsächlech [[Louheck]]e ugeplanzt waren. Dës [[Bësch zu Lëtzebuerg|Bëscher]] goufen deemools intensiv genotzt an all 20 bis 25 Joer ëmgeschnidden sou datt et am Éislek wéineg al, zoue Bëscher, mee virun allem [[Jéngt]]e stoungen.

Laang Zäit ass ugeholl ginn, datt de leschte Wollef zu Lëtzebuerg de [[24. Abrëll]] [[1893]] am [[Ouljen|Ouljer]] Bësch beim &quot;[[Kiem]]&quot; vum [[Édouard Wolff (1851)|Édouard Wolff]] erschoss gouf.&lt;ref&gt;Op der Gedenkplack, déi de [[Saint Hubert Club]] am Joer [[1937]] gestëft huet, steet fälschlecherweis, dat wier am Joer 1892 geschitt [http://www.betzdorf.lu Commune de Betzdorf]: Tourisme. Les sentiers. Wollefswee (download: 2.12.2008).&lt;/ref&gt; Nei Erkenntnesser weisen, datt och nach méi spéit Wëllef zu Lëtzebuerg opgetruede sinn. Den 20. Februar 1895 gouf e Wollef an der Géigend vu [[Schëndels]], deen an eng Fal gerode war, erschoss. Am Mee 1899 goufen am [[Gréngewald]] an der Ëmgéigend vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] dräi jonk Wëllef fonnt, déi vergëft Fleesch gefriess haten: zwéi waren dout, den drëtte konnt gerett ginn.&lt;ref name =&quot;wollef1893-1920&quot;&gt;Massard 2015a.&lt;/ref&gt;
 
Am [[Éischte Weltkrich]] sinn nees Wëllef zu Lëtzebuerg gemellt ginn: am November-Dezember 1914 bei [[Uespelt]] a bei [[Ënsber]], am Januar-Februar 1917 an der [[Dikrech]]er Géigend an dono e bëssen iwwerall am Land. Ob et sech wierklech ëm Wëllef oder nëmmen ëm grouss Hënn gehandelt huet, léisst sech nodréiglech net vu Fall zu Fall klären.&lt;ref name =&quot;wollef1893-1920&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Massard 2015b.&lt;/ref&gt;
 
Den 28. Februar 1920 gouf am Bësch tëscht [[Bierg (Betzder)|Bierg]] ([[Gemeng Betzder]]) a [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholz]] ([[Gemeng Fluessweiler]]) e Wollef, deen an eng Fal gerode war, vum Fieschter vum Schlass Bierg, erschoss. Zwee Fachleit aus der Forstverwaltung an de Staatsveterinär [[Emile Moutrier]] hunn d'Déier ënnersicht an et als Wollef identifizéiert.&lt;ref name =&quot;wollef1893-1920&quot;/&gt;

Dono blouf et gutt 90 Joer roueg ëm d'Déier.

=== Nei Presenz vum Wollef zanter den 2010er Joren ===
Am Juli 2011 gouf an der Gemeng [[Gedinne]], an der [[Provënz Namouer]], fir d'éischt zanter 110 Joer, nees e Wollef an der Belsch gesinn.&lt;ref&gt;[http://www.lesoir.be/actualite/belgique/2011-09-22/le-loup-est-de-retour-en-belgique-apres-un-siecle-865135.php &quot;Le loup est de retour en Belgique... après un siècle.&quot;] lesoir.be, 22 September 2011, 21:41.&lt;/ref&gt; Am Februar 2014 gouf op e puer Plazen am [[Departement Moselle|Museldepartement]], bei [[Lorquin]] respektiv bei [[Walscheid]], een (oder méi) Exemplare gesinn.&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/view/ein-wolf-in-lothringen-5305d38be4b080dc756b9f34 &quot;Ein Wolf in Lothringen?&quot;] wort.lu, 20.02.14, 11:06.&lt;/ref&gt; Well net méi auszeschléisse wier, datt en och zu Lëtzebuerg nees opdauche kéint,&lt;ref&gt;Cf. Schley, L. &amp; R. Reding, 2014. Auf dem Weg in die Grossregion: Der Wolf steht vor unserer Haustür. ''Regulus'' 4: 4-7.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://chd.lu/wps/portal/public/RoleEtendu?action=doQuestpaDetails&amp;id=12872&amp;backto=/wps/portal/public/FicheDepute?ref=23920# Question écrite n°727 - Sujet: le retour du loup en Europe.] op chd.lu.&lt;/ref&gt; huet de Staatssekretär fir Ëmwelt [[Camille Gira]] 2017 en Aktiounsplang virgestallt, wat ze maachen ass, wann et sou wäit wier.&lt;ref&gt;[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktiouns- a Managementsplang fir den Ëmgang mat Wëllef zu Lëtzebuerg]&lt;/ref&gt; Doropshi sinn d'Modalitéite vun den Entschiedegunge festgeluecht ginn. Wann e Wollef d'Véi vun engem Bauer blesséiert oder ëmbréngt, iwwerhëlt de Staat d'Käschten. D'Naturverwaltung iwwerpréift d'Situatioun op der Plaz an hëlt DNA-Prouwe fir ze beweisen, ob de Wollef de Schëllege war. Ass dëse Beweis sécher, gëtt de Schued, dee vum ''Service de la production animale'' vun der [[ASTA]] berechent gouf un de Proprietär ausbezuelt. Falls d'Déieren den Ugrëff iwwerlieft hunn awer blesséiert goufen, bezuelt de Staat zousätzlech all d'Käschten déi beim [[Veterinär|Véidokter]] fir d'Behandlung entstinn. Ass de Beweis net sécher, a wann de Wollef awer net als Ursaach ausgeschloss ka ginn, da gëtt de Schued nach zu 75 Prozent rembourséiert. Datt selwecht gëllt och fir den [[Haushond#Hondstyppen|Hierdenhond]] oder de Juegdhond, wann se vun engem Wollef blesséiert oder erbass goufen. Et ginn och Subventioune fir präventiv Moossnamen, wéi zum Beispill d'Opstelle vun elektresch [[Zonk|Zénk]], vu Maschendrot oder och d'Uschafe vun engem speziell ausgebilten Hierdenhond.&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2023/08/30/a569/jo Groussherzoglecht Reglement vum 30. August 2023]&lt;/ref&gt;

Am Juli 2017 hat e [[Leideleng]]er Bauer en Déier fotograféiere kënnen, dat mat grousser Warscheinlechkeet e Wollef war.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/wahrscheinlich-ein-wolf/899099.html|Titel=Sichtung in Leudelingen, Wahrscheinlich ein Wolf|Gekuckt=24.5.2024|Datum=7.7.2024|Editeur=wort.lu}}&lt;/ref&gt;

Am September 2017 huet eng [[DNA]]-Analys bestätegt, datt et ee Wollef war, deen e puer Woche virdrun aacht Schof tëscht [[Garnech]] an [[Holzem]] gerass hat. Dëse Wollef koum aus enger Populatioun, déi hir Verbreedung an den italieeneschen a franséischen Alpen huet an déi och schonn an de [[Vogesen]], a [[Loutrengen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf.&lt;ref&gt;[http://www.environnement.public.lu/actualites/2017/09/01_le_loup_au_luxembourg/index.html Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren] (sic). Communiqué vum 1. 9. 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schley, L. &amp; J. Herr, 2017. Erster Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren (sic). Cf. Literatur.&lt;/ref&gt; Deemno war de Wollef no knapps 100 Joer erëm zu Lëtzebuerg ukomm. 

Duerno goufen ëmmer nees Wëllef sporadesch gesinn.

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-open sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#ccccff;&quot;
! Wéini
! Wou 
! Originn
! Bemierkung 
! Referenzen
|-
| data-sort-value=&quot;2018-02-01&quot; | Feb. 2018||  [[Furen]] || || nogewisen ||
|-
| data-sort-value=&quot;2017-12&quot; | Dez. 2018||  [[Käerch]]-[[Simmer]]|| ||net sécher ob Wollef  ||&lt;ref&gt;[https://gouvernement.lu/de/actualites/toutes_actualites/communiques/2018/12-decembre/19-wolfshinweis-luxemburg.html &quot;Konkreter Wolfshinweis im Westen Luxemburgs.&quot;] Presscommuniqué op gouvernement.lu, 19.12.2018.&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2020-04&quot; | Abrëll. 2020||  ëm [[Nidderaanwen]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||3 Schof gerass ||&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/1517207.html &quot;Et war e Wollef, deen Enn Abrëll 3 Schof am Raum Nidderaanwen gerass huet.&quot;] rtl.lu, 13.05.2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hermes, S., 2020. ''Ein Wolf als Täter. Genetische Analysen bestätigen: Raubtier für Schafrisse im Raum Niederanven verantwortlich.'' Luxemburger Wort vum 14. Mai 2020, S. 24.&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2021-08&quot; | Summer 2021||  ëm d'Belsch Grenz zu [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || ||1 Schof gerass, am Wanter nogewisen ||&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/die-sichtung-eines-wolfs-ist-nachgewiesen-61ddcd32de135b923614ddc0 &quot;Die Sichtung eines Wolfs ist nachgewiesen.&quot;] wort.lu, 11.01.2022.&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2022-12&quot; | Dez. 2022||  Raum [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || ||1 Schof gerass, warscheinlich vun engem Wollef ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417|Titel=Totes Schaf, Mögliche Wolfsanwesenheit bei Ulflingen|Gekuckt=28. 12. 2022|Auteur=wort.lu|archivedate=2022-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221228093110/https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.dbb-wolf.de/Wolfsmanagement/monitoring/scalp-kriterien|Titel={{de}} Wolfsmanagement, SCALP-Kriterien|Gekuckt=28. 12. 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2023-01&quot; | Jan. 2023||  [[Tratten]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun&lt;ref&gt;Där hire Verbreedungsschwéierpunkt erstreckt sech vun der [[Wisła]] am Zentrum vu [[Polen]] bis an [[Niddersachsen]].&lt;/ref&gt; ||nogewisen, männlech ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2030989.html|Titel=D'Naturverwaltung confirméiert, Am Raum Tratten war e Wollef ënnerwee|Gekuckt=15. 2. 2023|Datum=15.2.2023|Editeur=rtl.lu}}&lt;/ref&gt;

|-
| data-sort-value=&quot;2023-07&quot; | Juli 2023||  Raum [[Léiler]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||1 Schof gerass, nogewisen ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B01-wolf-lieler.html|Titel=Eindeutiger Wolfsnachweis im Raum Lieler|Gekuckt=2.8.2023|Datum=1.8.2023|Editeur=Ëmweltministère}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2023-08&quot; | Mëtt Aug. 2023||  Raum [[Iechternach]] a [[Gemeng Beefort|Beefort]] || || net gewosst ob et dee selwechte war wéi dee vum Juli ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B22-wolf-luxemburg-osten.html|Titel=Eindeutige Wolfsnachweise im Osten Luxemburgs|Gekuckt=22.08.2023|Datum=22.08.2023|Editeur=Ëmweltministère}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2106420.html|Titel=Wollef am Oste vum Land gefilmt|Gekuckt=24.8.2023|Datum=24.8.2023|Editeur=rtl.lu}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2024-04&quot; | Abrëll 2024||  [[Bruechtebaach]] || || 1 Kallef gerass, nogewisen ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/der-tag-in-luxemburg-wolfsnachweis-in-brachtenbach/13021761.html|Titel=Wolfsnachweis in Brachtenbach|Gekuckt=24.5.2024|Datum=24.5.2024|Editeur=wort.lu}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2024-12&quot; | Mëtt Dez. 2024|| Raum [[Dol]] || || 2 Schof gerass, nogewise vun engem weibliche Wollef, deen an Holland am Ruddel &quot;Zuidwest-Veluwe&quot; gebuer, an am Oktober 2023 fir d'éischt [[Genetik|geneetesch]] erfaasst gouf.||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024+de+actualites+toutes_actualites+communiques+2025+01-janvier+16-wolf-dahl-informationsabend.html|Titel=Wolfsweibchen im Raum Dahl – Informationsabend am 21. Januar|Gekuckt=16.01.2025|Editeur=Naturverwaltung}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2025-04&quot; | 11. Abrëll 2025|| Raum [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]-[[Gemeng Clierf|Clierf]] || || 2 x gesinn a fotograféiert ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2025%2B04-avril%2B15-wolf-sichtung.html|Titel=Wolf im Raum Kiischpelt-Klerf unterwegs gesichtet|Gekuckt=24.04.2025|Datum=15.04.2025|Editeur=Naturverwaltung}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2026-02&quot; | Enn Feb. 2026|| [[Gemeng Wëntger]] || || 5 Schof gerass an 2 blesséiert vun enger Wollefsmudder, déi schonn 2025 an [[Thüringen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf. ||&lt;ref&gt;[https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Naturverwaltung-bestaetigt-Wolf-reisst-fuenf-Schafe-auf-einer-Weide-im-Oesling-25645.html Naturverwaltung bestätigt: Wolf reißt fünf Schafe auf einer Weide im Ösling]&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2026-03&quot; | Feb.-Mäerz 2026|| [[Hengescht]] || || Eng Rei Schof vun enger anerer Wollefsmudder gerass, déi zu engem Ruddel aus der belscher [[Äifel|Nordäifel]] gehéiert an deels an Däitschland, deels am [[Héicht Venn|Héije Venn]] aktiv ass.||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/zweites-wolfsweibchen-im-norden-des-landes-nachgewiesen/144221965.html|Titel=Zwei Vorfälle in wenigen Tagen, Zweites Wolfsweibchen im Norden des Landes nachgewiesen|Gekuckt=23.03.2026|Auteur=Sophie Hermes|Datum=23.03.2026|Editeur=wort.lu [€]}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2026-00&quot; | || || || ||
|}

== De Wollef a Mythos a Literatur ==
{{Kapitel Info feelt}}

==Kuckt och==
* ''[[De Wëllefchen an de Fiisschen]]''
* [[Wollefsschlucht (Iechternach)]]
* [[Wollefsgrouf (Biekerech)]]
* [[Fleeschwollef]]

== Literatur ==
* Anonym, 1893. [[Luxemburger Zeitung]] Nr. 115 (25. Apr.): 3 (Wolf im Rodenburger Wald von Richter Wolff erlegt). 
* Delguste-Van der Kaa, Marie-Hélène, 2003. Histoire des loups dans les deux Luxembourg. Rossignol, 2003.
* [[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 389-394, 411-419.
* [[Romain Hilgert|Hilgert, Romain]], 2013. [https://web.archive.org/web/20130515005010/http://www.land.lu/2013/04/19/vom-ungeziefer-zum-umweltmenetekel%e2%80%a9/ Vom Ungeziefer zum Umweltmenetekel: Vor 120 Jahren verlor der letzte Wolf in Luxemburg das Leben, danach auch den Kopf.] Lëtzebuerger Land Nr. 16: 6 (19. April 2013).
* [[Jos Massard|Massard, Jos. A.]], 1985. [http://massard.info/pdf/pasteur_2.pdf Zum hundertsten Jahrestag der ersten Tollwutimpfung (II): Von Hunden und Wölfen.] Tageblatt 1985, Nr. 159 (13. Jul.): 9. 
* Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987, Luxemburg: 353-374.
* Massard, Jos. A., 2015a. [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920_LJ.pdf ''Der Mythos vom letzten Wolf in Luxemburg. Der 1893 bei Olingen erlegte Wolf war nicht der letzte. Wölfe traten noch viel später als bisher angenommen in Luxemburg auf. Eine Aufarbeitung in drei Teilen.''] — Teil I: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 258 (5. November): 19. — Teil II: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 259 (6. November): 19 (''Der Erste Weltkrieg brachte die Wölfe zurück''). — Teil III: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 260 (7. November): 19 (''1920 – Ein Wolf bei Berg''). [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920er_lang.pdf Erweiterte Online-Version.]
* Massard, Jos. A., 2015b. [https://massard.info/pdf/Massard_Loups1917_ANLux.pdf ''Das Wiederauftauchen der Wölfe im Großherzogtum Luxemburg im Jahr 1917 im Spiegel einer Sammlung von Zeitungsausschnitten aus dem “Fonds Schaack” im Luxemburger Nationalarchiv'']. Published online.
*[[Laurent Schley|Schley, L.]] &amp; J. Herr, 2017. ''Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren.'' [[regulus (Zäitschrëften)|regulus Zäitschrëft fir Natur &amp; Ëmwelt]] 4 2017: 12-15.
*Schley, L., M. Jacobs, S. Collet, A. Kristiansen &amp; J. Herr, 2021. First wolves in Luxembourg since 1893, originating from the Alpine and Central European populations. ''Mammalia''. DOI: https://doi.org/10.1515/mammalia-2020-0119

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Canis lupus}}
* [https://web.archive.org/web/20230104201245/http://biodiversite.wallonie.be/fr/le-reseau-loup.html?IDC=6418 Le Réseau Loup], op dem Site ''La biodiversité en Wallonie''
* ''[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktions- und Managementplan für den Umgang mit Wölfen in Luxemburg]'', Technischer Bericht der Naturverwaltung betreffend Wildtiermanagement und Jagd, Nr. 5, 2017, 56 S.
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Hënn]]</text>
      <sha1>mtvss4pvr6y9g6wss9owvb43yc8bxmi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686323</id>
      <parentid>2686316</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2686323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51099" sha1="kldficwl8dbo58i9dabn7kzvn42bhli" xml:space="preserve">{{Infobox Déieren
 | Numm = Wollef
 | An anere Sproochen =
 | Bild = Canis lupus.jpg
 | Bildtext = E Wollef
 | Räich = [[Déiereräich]]
 | Stamm = [[Chordata]]
 | Klass = [[Mamendéieren]]
 | Uerdnung = [[Raubdéieren]]
 | Famill = [[Hënn]]
 | Ënnerfamill = [[Echt Hënn]]
 | Gattung = [[Canis]]
 | Wëssenschaftlechen Numm = Canis lupus
 | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[Carl von Linné|„&lt;span class=&quot;Person&quot;&gt;Linnaeus&lt;/span&gt;“]] 1758
 | Ënnerandeelung_ranking = 
 | Ënnerandeelung = 
}}
[[Fichier:Gray Wolf Distribution.gif|thumb|300px|D'Verbreedung vum Wollef (Stand 2018)&lt;br&gt;&lt;small&gt;(''gréng'' = aktuell, ''rout'' = fréier)&lt;/small&gt;]]
De '''Wollef''' (''Canis lupus'') ass e [[Raubdéieren|Raubdéier]] vun der [[Gattung (Biologie)|Gattung]] ''[[Canis]]'', aus der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Hënn]] (Canidae).
__TOC__
Wëllef ware fréier a ganz [[Europa (Kontinent)|Europa]] verbreet, goufen awer a West- a Mëtteleuropa sou gutt wéi ausgerott.

Wëllef gläiche grondsätzlech engem groussen [[Haushond]], just datt hiren [[Torso]] méi laang an d'Broscht méi héich ass. De Kapp ass relativ grouss, d'Stier breet, an d'Oueren éischter kuerz. De Schwanz ass buuschteg an ongeféier en Drëttel sou laang wéi de Kierper.&lt;ref&gt;Henryk Okarma: ''Der Wolf. Ökologie, Verhalten, Schutz''. Parey, Berlin 1997, S. 11 ff.&lt;/ref&gt; D'Faarf vum Pelz variéiert; et gëtt wäiss, crèmefaarweg, donkel, gielzeg, roudelzeg, gro a schwaarz Wëllef. An den temperéierte Klimazone vun Europa ass déi dominant Faarf gro, méi am Norde gëtt d'Proportioun vun de schwaarzen a wäisse méi grouss. De Bauch, d'Been an d'Maul si méi hell wéi de Rescht vum Kierper. Och Gréisst a Gewiicht ass no de Géigende verschidden: an de Bëschgéigende vu [[Lettland]], [[Wäissrussland]], [[Alaska]] a [[Kanada]] kënne se vu Kapp bis Hënner bis zu 160&amp;nbsp;cm a vum Buedem bis un d'Schëller 80&amp;nbsp;cm grouss a bis zu 80&amp;nbsp;kg schwéier ginn. Am Viischten Orient an op der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]] gi se just bis zu 80&amp;nbsp;cm laang a ronn 20&amp;nbsp;kg schwéier. Déi mëtteleuropäesch Wëllef leien tëscht deenen zwéin Extremer.

Et gëtt dräizéng lieweg an zwou ausgestuerwen Ënneraarten.

Déi normal Sozialuerdnung vun de Wëllef ass de [[Ruddel]]. Dëse besteet an der Reegel aus enger Elterekoppel mat hirem Nowuess. Jonk Wëllef ginn eréischt mat zwee Joer geschlechtsräif a siche sech dann hiert eegent Revéier. Bis dohi këmmere se sech mat ëm hir jonk Gesëschter, déi dat Joer no hinne gebuer goufen. Wollefsruddelen hunn all e fest Revéier, dat se, wann et muss sinn, vehement verdeedegen.

De Wëllef hiren Haaptkascht besteet aus Planzefrësser, déi s'am Ruddel joen. Jee no Géigend kënnen dat [[Elch]]en, [[Ren|Rendéieren]] a soss [[Hirscher|Hirschaarten]], an an de Bierger [[Wëllschwäin]], [[Wëllschof]] a [[Steebéck]] sinn. Dobäi komme méi kleng Mamendéiere wéi [[Huesen]], [[Kanéngchen|Kanéngercher]], [[Wullmais]] a [[Lemmini|Lemmingen]], an, nobäi bei de Mënschen, och alt [[Schof]], [[Ranner|Kaalwer]], [[Haushond|Haushënn]] a [[Hauskaz|-kazen]]. D'Wëllef friessen och Planze wéi [[Molbier]], [[Rout Molbier]], [[Schwaarzbier]], Wëlluebst, [[Spackelter]] a [[Grieser]].

[[Fichier:Howlsnow.jpg|thumb|left|250px| E Wollef, deen huerelt]]
[[Fichier:Wolf howls.ogg|thumb|left|250px|D'Huerelen]]

== De Wollef zu Lëtzebuerg ==

De Wollef ass eent vun den ursprénglech heemesche Wëlldéieren zu Lëtzebuerg a war iwwer Joerhonnerte feste Bestanddeel vun der natierlecher [[Fauna]] am Land.

An der Zäit, wéi d'Bevëlkerung zu Lëtzebuerg gréisstendeels vun der Landwirtschaft gelieft huet, an d'Verméigen an d'Existenzgrondlag vun de Mënschen zu engem groussen Deel vun hirem [[Véi]] ofhängeg waren, gouf de Wollef als eng grouss wirtschaftlech Gefor ugesinn. Zousätzlech gouf en als méiglechen Iwwerdroer vun der [[Tollwut]] gefaart, enger Krankheet, géint déi et bis zur Entwécklung vun der éischter erfollegräicher Post-Expositiounsbehandlung duerch de [[Louis Pasteur]] am Joer 1885 keng wierksam Heelung gouf an déi bal ëmmer zu engem qualvollen Doud gefouert huet. Fir d'Gesondheet an d'Liewensgrondlag vun der Bevëlkerung ze schützen, gouf de Wollef dofir mat de Mëttelen an de Méiglechkeete vun där Zäit konsequent bekämpft. Als Ureiz huet d'Regierung Primme fir all erluechte Wollef ausbezuelt.

Fir d'Primm ausbezuelt ze kréien, huet de Jeeër de Kapp vum erluechte Wollef misste virleeën. Fir Fuddelereien ze verhënneren an auszeschléissen, datt dee selwechte Wollef méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf, goufen d'Oueren nom Kontrolléieren ofgeschnidden. Esou goufen tëscht 1818 an 1821 um Gebitt vum haitege Groussherzogtum am ganzen 211 Déieren dout gemaach, dorënner 75 Wëllefinnen, 76 Wëllef a 60 Jongdéieren.&lt;ref&gt;Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987, Luxemburg: 353-374.&lt;/ref&gt;

D'Gesetz vum 8 Januar 1850 setzt eng Primm vu 25 [[Lëtzebuerger Frang|Frang]] fir en erwuesse Wollef oder Wëllefin, a 5 Frang fir e jonke Wollef fest.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1850/01/08/n2|Titel=Loi du 8 janvier 1850, N°69, accordant des primes pour destruction de loups|Gekuckt=12.07.2026|Datum=08.01.1850|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; Zum Verglach: 1888 huet e [[Akkord]]aarbechter bei der ''Cerabati'' zu Waasserbëlleg tëscht 3 a 5 Frang den Dag verdéngt. Mat 25 Frang huet d'Primm fir en erwuessene Wollef domat ongeféier dem Akommes vun enger Aarbechtswoch entsprach a war fir déi deemoleg Zäit e bedeitende finanzielle Ureiz.&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/cerabatiWasserbillig.html Säit vun der Cerabati op industrie.lu]&lt;/ref&gt;

Den [[Ernest Nicolas Georges Faber|Ernest Faber]] huet 1908 eng Lescht mat de genauen Detailer iwwert d'Primmen déi vun 1850 un ausbezuelt goufe publizéiert.&lt;ref&gt;[[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 411-419.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#ccccff;&quot;
! Wien 
! Wou 
! Gemeng &lt;small&gt;&lt;small&gt;Gemenge sinn déi vun 2026&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
! Kanton 
! style=&quot;width: 100px;&quot; data-sort-type=&quot;dateIso&quot; | Wéini 
! 
! Wat 
|-
| Reiff Peter in Niedefeulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value=&quot;1850-01-01&quot; | 1. Jan. 1850 || 1 || Wölfin
|-
| Boos Wilhelm in Hosingen || Housen || Parc Housen || Clierf || data-sort-value=&quot;1850-01-03&quot; | 3. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Thom. Adam in Feulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value=&quot;1850-01-05&quot; | 5. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Kayser Nik. in Perlé || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value=&quot;1850-01-07&quot; | 7. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Ficcard F. in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1850-01-16&quot; | 16. Jan. 1850 || 1 || Wölfin
|-
| Gresch Nik. in Kahler || Koler || Garnech || Capellen || data-sort-value=&quot;1850-01-18&quot; | 18. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Fiedler Peter in Ulflingen || Ëlwen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value=&quot;1850-02-24&quot; | 24. Feb. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Mai Nik. u. Kons. in Obermertzig || Méchelbuch || Viichten || Réiden || data-sort-value=&quot;1850-04-12&quot; | 12. April 1850 || 3 || junge Wölfe
|-
| Egide C. u. Kons. in Niederbesslingen || Kierchen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value=&quot;1850-05-07&quot; | 7. Mai 1850 || 3 || junge Wölfe
|-
| Meyers Nik. in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1850-05-09&quot; | 9. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe
|-
| Harlé Nik. in Gonderingen || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1850-05-13&quot; | 13. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe
|-
| Munsbach Anton in Mensdorf || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1850-05-13&quot; | 13. Mai 1850 || 1 || junger Wolf
|-
| Schiltz Johann, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1851-01-26&quot; | 26. Jan. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Koch Franz in Konsthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value=&quot;1851-01-28&quot; | 28. Jan. 1851 || 1 || Wölfin
|-
| Haler Michel in Brandenburg || Branebuerg || Tandel || Veianen || data-sort-value=&quot;1851-02-14&quot; | 14. Feb. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Scheck Johann in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1851-04-17&quot; | 17. April 1851 || 8 || Nestwölfe
|-
| Schaack El. in Winseler || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value=&quot;1851-05-30&quot; | 30. Mai 1851 || 7 || Nestwölfe
|-
| Faber-Knepper, Gerber in Wiltz || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value=&quot;1851-11-20&quot; | 20. Nov. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Steffen J.P. in Esch a. d. Alz. || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1851-11-24&quot; | 24. Nov. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Heinrich Fr. in Petingen || Péiting || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1851-12-11&quot; | 11. Dez. 1851 || 1 || Wölfin
|-
| Neu Nik. in Buderscheid || Bidscht || Géisdref || Wolz || data-sort-value=&quot;1852-05-05&quot; | 5. Mai 1852 || 2 || junge Wölfe
|-
| Gerard J. B. in Cessingen || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1853-02-22&quot; | 22. Feb 1853 || 1 || Wölfin
|-
| Bertemes Johann, Hirt in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1853-12-28&quot; | 28. Dez. 1853 || 1 || Wölfin
|-
| Geib Fr. in Harlingen || Harel || Stauséigemeng || Wolz || data-sort-value=&quot;1854-12-22&quot; | 22. Dez. 1854 || 1 || Wolf
|-
| Lentz Peter in Weiler z. Th. || Weiler zum Tuer || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1856-12-05&quot; | 5. Dez. 1856 || 1 || Wolf
|-
| Goedert Gust. in Lannen || Lannen || Réiden op der Atert || Réiden || data-sort-value=&quot;1857-01-30&quot; | 30. Jan. 1857 || 1 || Wolf
|-
| Reisdorf Johann in Zolver || Zolwer || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1857-08-06&quot; | 6. Aug. 1857 || 1 || Wolf
|-
| Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster (Elgert.) || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1858-02-03&quot; | 3. Feb. 1858  || 1 || Wölfin
|-
| Metz Jul., Advokat in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1858-03-07&quot; | 7. März 1858 || 1 || Wolf
|-
| Lorang Johann in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1859-03-12&quot; | 12. März 1859 || 1 || Wölfin
|-
| Mayonnette Ph. in Roodt (Ell) || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value=&quot;1860-01-11&quot; | 11. Jan. 1860 || 1 || Wölfin
|-
| Schaul Ph. in Boxhorn || Aasselbuer || Wëntger || Clierf || data-sort-value=&quot;1860-02-18&quot; | 18. Feb. 1860 || 1 || Wolf
|-
| Arend G., Grenzaufseher in Wiltz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1860-08-02&quot; | 2. Aug. 1860 || 1 || Wölfin
|-
| Demuth Bernard in Holtz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1860-11-19&quot; | 19. Nov. 1860 || 1 || Wölfin
|-
| Delles Ph. In Mensdorf || Menster || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1861-01-21&quot; | 21. Jan. 1861 || 1 || Wolf
|-
| Diederich Nik. in Frisingen || Fréiseng || Fréiseng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1861-09-21&quot; | 21. Sept. 1861 || 1 || Wolf
|-
| Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1862-01-05&quot; | 5. Jan. 1862 || 1 || Wölfin
|-
| de Wacquant L. Aug. in Foetz || Recken (Essenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1862-01-23&quot; | 23. Jan. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Molitor J. P., Gehilfsförster in Peppingen || Réiser || Réiser || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1862-05-31&quot; | 31. Mai 1862 || 1 || Wolf
|-
| Schlitz Joh., Vater u. Sohn, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1862-10-06&quot; | 6. Oktob. 1862 || 2 || Wölfe
|-
| Beissel J., Gastwirt in Oberkerschen || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-11-03&quot; | 3. Nov. 1862 || 2 || Wölfe
|-
| Werner Peter, Müller in Niederkorn || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-11-03&quot; | 3. Nov. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Dogé Fr., Gutsverwalter in Betzdorf || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1862-11-07&quot; | 7. Nov. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Kinnen Th. in Wydigerhof || Ouljen (Hardt) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1862-11-11&quot; | 11. Nov. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Kayser J. P., Privatförster in Steinbrücken || Monnerech || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1862-09-15&quot; | 15. Sept. 1862 || 1 || Wölfin
|-
| Strauss H., Müller in Simmern || Simmer (Hobscheiterheck) || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-12-02&quot; | 2. Dez. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Durst Johann, Gehilfsförster in Bissen || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-12-30&quot; | 30. Dez. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value=&quot;1863-01-27&quot; | 27. Jan. 1863 || 1 || Wölfin
|-
| Stomp Th. u. Hansen Jos. in Brouch || Recken (Mandelbach) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1863-05-27&quot; | 27. Mai. 1863 || 8 || Nestwölfe
|-
| Wolff J. P.. Sohn in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1863-10-01&quot; | 1. Okt. 1863 || 1 || Wölfin
|-
| Baldauff H. in Echternach || Uesweller (Grossenbusch) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1863-11-03&quot; | 3. Nov. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Krisch Wilh., Knecht, Wiltzermühle (Mamer) || Mamer (bei d. Mühle) || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1863-11-15&quot; | 15. Nov. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Heiardt Nikolas, Jagdhüter in Bettemburg || Biergem || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1863-11-27&quot; | 27. Nov. 1863 || 1 || Wölfin
|-
| Metz Norbert, Hüttenherr in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1863-12-17&quot; | 17. Dez. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Baldauff H., Kauffmann in Echternach || Hierber (Schlammeweg) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1863-12-23&quot; | 23. Dez. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Durst Math., Privatförster in Bissen || Biissen (Dellenberg) || Biissen || Miersch || data-sort-value=&quot;1863-12-31&quot; | 31. Dez. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Demuyser J. P., Forstaccessist in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1864-01-31&quot; | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin
|-
| Baldauff H. Kauffmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1864-01-31&quot; | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin
|-
| Nothomb Alf. In Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Nothomb Pol, Sohn, in Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Beissel Joh. in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Schumacher Gust. in Dippach || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Blonding Jak. in Oberkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-10-07&quot; | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe
|-
| Franck Wilhelm, Gastwirt in Küntzig || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-10-07&quot; | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe
|-
| Praus J. A. Gerichtsschreiber in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1864-11-03&quot; | 3. Nov. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value=&quot;1865-01-18&quot; | 18. Jan. 1865 || 1 || Wölfin
|-
| Schleich Nik. Jos. in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1865-01-20&quot; | 20. Jan. 1865 || 1 || Wölfin
|-
| Schleich J. B, in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1865-01-22&quot; | 22. Jan. 1865 || 1 || Wolf
|-
| Beissel J., Gastwirt in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1865-01-25&quot; | 25. Jan. 1865 || 1 || Wolf
|-
| Schroeder Michel in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1865-06-20&quot; | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf
|-
| Hoppesch J. P. in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1865-06-20&quot; | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf
|-
| Metz Norbert u. Emil, Hüttenherren in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1865-11-17&quot; | 17. Nov. 1865 || 3 || Wölfe
|-
| Baron de Tornaco in Sassenheim || Zolwer (Hunnenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1865-12-27&quot; | 27. Dez. 1865 || 1 || Wölfin
|-
| Stoltz Mathias im Kahlochenerhof || Kalscheierhaff || Koplescht || Capellen || data-sort-value=&quot;1866-01-04&quot; | 4. Jan. 1866 || 1 || Wolf
|-
| von Heemsheck, Oberst-Kommandant in Echternach || Iechternach (Irreltgen) || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1866-01-10&quot; | 10. Jan. 1866 || 1 || Wölfin
|-
| Wagner Anna, Ehefrau Jak. Tempel in Keispelt || Keespelterbësch || Kielen || Capellen || data-sort-value=&quot;1866-05-10&quot; | 10. Mai. 1866 || 6 || Nestwölfe
|-
| Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem (Grossenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1866-11-19&quot; | 19. Nov. 1866 || 1 || Wolf
|-
| Kraus Joh., Privatförster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1867-01-01&quot; | 1. Jan. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Sëll || Sëll || Réiden || data-sort-value=&quot;1867-01-26&quot; | 26. Jan. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Namur Ernest Agronom in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1867-01-21&quot; | 21 u. 22. Jan. 1867 || 2 || Wölfe
|-
| Jacoby Peter, Förster in Senningen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1867-01-17&quot; | 17 u. 22. Jan. 1867 || 3 || Wölfinnen
|-
| Schmitt Nik., Hirt in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1867-02-18&quot; | 18. Feb. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Graf von Ansemburg Gaston || Huelmes || Helperknapp || Miersch || data-sort-value=&quot;1867-09-05&quot; | 5. Sept. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Keusch Jak. Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-10-18&quot; | 18. Okt. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1867-11-03&quot; | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Angelsberg Johann, Notar in Feulen || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1867-11-03&quot; | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Nothumb Alf. in Petingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1867-11-09&quot; | 9. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Speller, Leutnant-Adjutant in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1867-11-20&quot; | 20. Nov. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Röhling Hub., Jagdhüter in Ansemburg || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value=&quot;1867-11-29&quot; | 29. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Fuhrmann Ant., Förster in Goetzingen || Käerch || Käerch || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-12-07&quot; | 7. Dez. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Gloutin Melch. in Rodingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1867-12-07&quot; | 7. Dez. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Klein Nik. in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-12-11&quot; | 11. Dez. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Grotia Nik. in Küntzig || Kënzeg || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-12-16&quot; | 16. Dez. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Lamort Jul., Industrielle in Manternach || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1867-12-30&quot; | 30. Dez. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Ury Paul in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1867-12-31&quot; | 31. Dez. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Ellis Eduard auf Höhenhof || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1868-01-05&quot; | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Fischer Ad. Bürgermeister in Cessingen || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1868-01-05&quot; | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Weisgerber Joh. u. Kons. in Holzem || Holzem || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1868-01-06&quot; | 6. Jan. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Klepper Fr., Förster in Düdelingen || Diddeleng || Diddeleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1868-01-07&quot; | 7. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Heinrich Fr. Forstbrigadier in Petingen || Péiting (Kebelzack) || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1868-01-08&quot; | 8. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Ury Paul in Syren || Siren (Ahlen Weiher) || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1868-01-11&quot; | 11. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Koch J. P. in Schengen || Wëntreng || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1868-01-13&quot; | 13. Jan. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Keusch Jak., Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1868-01-14&quot; | 14. Jan. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1868-03-05&quot; | 5. März 1868 || 1 || Wolf
|-
| Jeanty Peter in Oberpallen || Biekerech || Biekerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1868-08-25&quot; | 25. Aug. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1868-10-04&quot; | 4. Okt. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Michel. Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1868-12-10&quot; | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Hanff Felix, Agronom in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1868-12-10&quot; | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Baldauff H. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1869-01-27&quot; | 27. Jan. 1869 || 1 || Wolf
|-
| Hemmer Ed., Notarkandidat in Koerich || Giewel (Scheuerheck) || Käerch || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-03-04&quot; | 4. März 1869 || 1 || Wolf
|-
| Mersch Michel, Sohn, Gerber in Simmern || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-03-16&quot; | 16. März 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Biwer (Senfen) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-02-01&quot; | Februar 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Goschet Michel in Consthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value=&quot;1869-05-06&quot; | 6. Mai 1869 || 1 || Wolf
|-
| Hans Ernst, Förster in Biwer || Manternach (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-08-20&quot; | 20. Aug. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer (Wolfsloch) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-10-28&quot; | 28. Okt. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Lux Peter in Goetzingen || Giewel (Seitert) || Käerch || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-12-06&quot; | 6. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Flammant J. P. in Junglinster || Jonglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-12-08&quot; | 8. Dez. 1869 || 1 || Wolf
|-
| Baron de Loë || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-12-13&quot; | 13. Dez. 1869 || 1 || Wolf
|-
| Greten Nik. in Reckingen a. d. M. || Recken (Schimberg) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1869-12-21&quot; | 21. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-12-24&quot; | 24. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Raty Narciss in Lasauvage || Nidderkuer || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1869-12-25&quot; | 25. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Dutreux Nik., Geometer in Mersch || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1869-12-01&quot; | Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Grün Johann in Canach || Kanech || Lenneng || Réimech || data-sort-value=&quot;1869-12-01&quot; | Dez. 1869 || 1 || Wolf &lt;br&gt;&lt;small&gt;Dieser Wolf wurde mit der Axt erschlagen&lt;/small&gt;
|-
| Fischer Aug., Gerber in Luxbg. || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-01-23&quot; | 23. Jan. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Faber Georg, Oberförster in Mersch || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1870-02-08&quot; | 8. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1870-02-09&quot; | 9. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Brimeyer Johann, Privatförster in Schoenfels || Schëndels (Goerensbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1870-02-09&quot; | 9. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Recken (Blumsbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1870-02-15&quot; | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-02-15&quot; | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-02-20&quot; | 20. Febr 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Baldauff H., Kaufmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1870-02-23&quot; | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Zimmer Nik., Eigent. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1870-02-23&quot; | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Knepper Eug., Tierarzt in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1870-02-23&quot; | 23. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Baron von Fürstenberg || Tënten || Helperknapp || Miersch || data-sort-value=&quot;1870-02-25&quot; | 25. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Baron von Tornaco u. Kons. in Sassenheim || Suessem a Nidderkäerjeng || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-12-01&quot; | ? Dez. 1870 || 3 || Wölfe
|-
| Fischer Bernard in Dippach || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1870-12-06&quot; | 6. Dez. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Kremer Johann in Roedgen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1870-12-09&quot; | 9. Dez. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1871-02-08&quot; | 8. Febr. 1871 || 1 || Wölfin
|-
| Kayser J. B., Förster in Steinbrücken || Biergem (Seitert) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1871-09-09&quot; | 9. Sept. 1871 || 1 || Wölfin
|-
| de Wacqant in Foetz || Recken (Scheuerbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1871-12-10&quot; | 10. Dez. 1871 || 1 || Wolf
|-
| Baron von Tornaco in Sanem || Suessem (Grossenb.) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1871-12-11&quot; | 11. Dez. 1871 || 1 || Wolf
|-
| Wester J. C., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Kohlen) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1872-01-10&quot; | 10. Jan. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Schumann Fr., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Jungenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1872-01-14&quot; | 14. Jan. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Wolff-Fixmer J. u. Kons. in Berburg || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1872-04-05&quot; | 5. April 1872 || 2 || junge Wölfe
|-
| Wolff J. B., Rentner in Luxemburg || Garnech || Garnech || Capellen || data-sort-value=&quot;1872-09-11&quot; | 11. Sept. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Hilger Fr. in Bartringen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1872-10-08&quot; | 8. Okt. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Knepper Aug. in Pissingen || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1872-11-16&quot; | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin
|-
| Kettenmeyer J. N. in Reckingen a. d. M. || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1872-11-16&quot; | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin
|-
| Speller, Hauptmann in Luxemburg || Beetebuerg (Wald) || Beetebuerg || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1872-11-19&quot; | 19. Nov. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Kerschen Ant. in Hivingen || Scheierbësch || Keel || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1873-02-13&quot; | 13. Febr. 1873 || 1 || Wölfin
|-
| Joerg J., Sekretär in Mamer || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1873-02-15&quot; | 15. Febr. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Kolbach Joh. in Capellen || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1873-02-13&quot; | 13. Febr. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1873-07-14&quot; | 14. Juli 1873 || 1 || Wolf
|-
| Petry Bern, Schreiner in Olingen || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1873-07-21&quot; | 21. Juli 1873 || 1 || junger Wolf
|-
| Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-11-30&quot; | Ende November 1873 || 1 || Wölfin
|-
| Seibenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-12-30&quot; | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Koch J. P. in Remerschen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-12-30&quot; | 30. Dez. 1873 || 1 || Wölfin
|-
| Gloden Nik., Bürgermeister in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-12-30&quot; | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Hoffmann H. in Betzdorf || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1874-01-06&quot; | 6. Jan. 1874 || 1 || Wolf
|-
| Kremer Bernard in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1874-01-09&quot; | 9. Jan. 1874 || 1 || Wolf
|-
| de la Fontaine Leo, Rentner in Luxemburg || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1874-01-13&quot; | 13. Jan. 1874 || 1 || Wolf
|-
| Feipel N. F., Winzer in Wellenstein || Welleschten || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1874-02-24&quot; | 24. Febr. 1874 || 1 || Wölfin
|-
| Sauer Leo, Einnehmer. in Remerschen || Rëmerschen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1874-02-25&quot; | 25. Febr. 1874 || 1 || Wölfin
|-
| Ungeheuer, Jagdhüter in Münschecker || Lelleg || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1874-07-13&quot; | 13. Juli 1874 || 2 || junge Wölfe
|-
| Stoffel Peter, Förster in Waldbredimus || Trënteng || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value=&quot;1876-02-07&quot; | 7. Febr. 1876 || 1 || Wölfin
|-
| Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1876-02-23&quot; | 23 Febr. 1876 || 1 || Wolf
|-
| Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1876-11-04&quot; | 4. Nov. 1876 || 1 || Wolf
|-
| Jungblut Peter in Rameldingen || Gréngewald || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1877-01-31&quot; | 31. Jan. 1877 || 1 || Wolf
|-
| Jungblut Nik. in Rameldingen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1877-02-21&quot; | 21. Febr. 1877 || 2 || Wölfinnen
|-
| Remesch Fr., Förster in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1877-02-23&quot; | 23. Febr. 1877 || 1 || Wölfin
|-
| de Maringh Gasp., Rentner in Remich || Bous || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value=&quot;1878-01-29&quot; | 29. Jan. 1878 || 1 || Wolf
|-
| Elvinger Andr., Privatförster in Helmsingen || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1878-12-21&quot; | 21. Dez. 1878 || 1 || Wolf
|-
| Sauber Math., Hirt in Geyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1879-01-05&quot; | 5. Jan. 1879 || 1 || Wölfin &lt;br&gt;&lt;small&gt;Diese Wölfin wurde in einer Falle gefangen&lt;/small&gt;
|-
| Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1879-02-06&quot; | 6. u. 21. Febr. 1879 || 2 || Wölfe
|-
| Müller Joh. in Zittig || Bech || Bech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1879-02-28&quot; | 28. Febr. 1879 || 1 || Wolf
|-
| Metz Em., Hüttenherr in Beggen u. Muller Hub., Hüttenherr in Esch a. d. A. || Betzder a Biwer || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1879-10-23&quot; | 23. Okt. 1879 || 5 || Wölfe
|-
| Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1879-12-08&quot; | 8. Dez. 1879 || 1 || Wölfin
|-
| Gretsch Jos. in Remich || Greiweldeng (Mesbusch) || Stadbriedemes || Réimech || data-sort-value=&quot;1880-01-08&quot; | 8. Jan. 1880 || 1 || Wölfin
|-
| Müller Hub. Industr. in Esch a. d. A. || Ouljen (Stockbusch) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1880-11-04&quot; | 4. Nov. 1880 || 1 || Wölfin
|-
| Heuschling Nik., Förster in Itzig u. Belgrad Joh., Feldhüter in Itzig || Hesper || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1880-12-22&quot; | 22. Dez. 1880 || 1 || Wölfin
|-
| Bisdorff Joh., Gehilfsförster in Kapenacker || Wuermer (Kreuzbusch) || Wuermer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1881-02-04&quot; | 4. Febr. 1881 || 1 || Wolf
|-
| Schneider Joh. in Alzingen || Alzeng || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1881-09-16&quot; | 16. Sept. 1881 || 1 || Wolf
|-
| de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-11-08&quot; | 8. Nov. 1882 || 2 || Wölfinnen
|-
| Mertzig Johann in Breinert || Biwer (Ronkenberg) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-12-10&quot; | 10. Dez. 1882 || 1 || Wolf
|-
| Lamort Eug. in Manternach || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-12-15&quot; | 15. Dez. 1882 || 1 || Wölfin
|-
| de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Biwer (Frohn) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-12-23&quot; | 23. Dez. 1882 || 1 || Wölfin
|-
| Witry Michel in Strassen || Rollengergronn (Baumbusch) || Lëtzebuerg || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1883-03-12&quot; | 12. März 1883 || 1 || Wolf
|-
| Sauber Math., Hirt in Goyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1883-03-16&quot; | 16. März 1883 || 1 || Wolf
|-
| de la Fontaine Th. in Luxemburg || Biwerbësch || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1883-07-08&quot; | 8. Juli 1883 || 1 || Wölfin
|-
| Wolff Ed., Untersuchungsrichter in Luxemburg || Ouljen (Kiem) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1903-04-24&quot; | 24. April 1903 &lt;small&gt;(sic)&lt;/small&gt; || 1 || Wolf
|-
|}
An der Tabell sinn am Ganzen 242 Déieren opgezielt: 121 Wëllef, 72 Wëllefinnen, 20 jonk Wëllef an 29 Naschtwëllef. Ënner engem Naschtwollef huet een e jonke Wollef verstanen, deen nach am Bau gelieft huet an nach net selbststänneg war. Well Naschtwëllef nëmmen do virkommen, wou sech e Ruddel etabléiert an Nofollger kritt, gëllt hiren Noweis gläichzäiteg als Beweis dofir, datt sech an där Géigend e reproduzéierende Wollefsruddel niddergelooss hat.

1893 koum en neit Reglement, dat d'Montanten d'selwecht gelooss huet mä déi administrativ Formalitéiten genee festgeluecht huet. D'Primm gouf nëmmen op Basis vun engem Certificat vum Buergermeeschter ausbezuelt. Dëse Certificat huet misse bestätegen, datt de Wollef an der jeeweileger Gemeng erluecht gouf an datt a Presenz vum Buergermeeschter eng [[Zéif]] vun der rietser viischter Patt ofgeschnidde gouf. Dës Moossnam sollt alt erëm Mëssbrauch verhënneren an ausschléissen, datt dat selwecht Déier méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rmin/1893/08/25/n1/jo|Titel=Règlement du 25 août 1893 pris en exécution de la loi sur la chasse|Gekuckt=12.07.2026|Datum=25.08.1893|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#ccccff;&quot;
! Kanton 
! Zuel 
|-
| Capellen || 42
|-
| Clierf || 8 
|-
| Dikrech || 2
|-
| Esch-Uelzecht || 32
|-
| Gréiwemaacher || 44
|-
| Iechternach || 21
|-
| Lëtzebuerg || 22
|-
| Miersch || 22
|-
| Réiden || 24
|-
| Réimech || 12
|-
| Veianen || 1
|-
| Wolz || 12
|}
Déi regional Opstellung vun de Fäll weist, datt d'Erleeë vun de Wëllef net gläichméisseg iwwer d'Land verdeelt war an datt am [[Éislek]] déi mannst Déieren erluecht goufen. Eng méiglech Erklärung dofir wier, datt am Norden haaptsächlech [[Louheck]]e ugeplanzt waren. Dës [[Bësch zu Lëtzebuerg|Bëscher]] goufen deemools intensiv genotzt an all 20 bis 25 Joer ëmgeschnidden sou datt et am Éislek wéineg al, zoue Bëscher, mee virun allem [[Jéngt]]e stoungen.

Laang Zäit ass ugeholl ginn, datt de leschte Wollef zu Lëtzebuerg de [[24. Abrëll]] [[1893]] am [[Ouljen|Ouljer]] Bësch beim &quot;[[Kiem]]&quot; vum [[Édouard Wolff (1851)|Édouard Wolff]] erschoss gouf.&lt;ref&gt;Op der Gedenkplack, déi de [[Saint Hubert Club]] am Joer [[1937]] gestëft huet, steet fälschlecherweis, dat wier am Joer 1892 geschitt [http://www.betzdorf.lu Commune de Betzdorf]: Tourisme. Les sentiers. Wollefswee (download: 2.12.2008).&lt;/ref&gt; Nei Erkenntnesser weisen, datt och nach méi spéit Wëllef zu Lëtzebuerg opgetruede sinn. Den 20. Februar 1895 gouf e Wollef an der Géigend vu [[Schëndels]], deen an eng Fal gerode war, erschoss. Am Mee 1899 goufen am [[Gréngewald]] an der Ëmgéigend vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] dräi jonk Wëllef fonnt, déi vergëft Fleesch gefriess haten: zwéi waren dout, den drëtte konnt gerett ginn.&lt;ref name =&quot;wollef1893-1920&quot;&gt;Massard 2015a.&lt;/ref&gt;
 
Am [[Éischte Weltkrich]] sinn nees Wëllef zu Lëtzebuerg gemellt ginn: am November-Dezember 1914 bei [[Uespelt]] a bei [[Ënsber]], am Januar-Februar 1917 an der [[Dikrech]]er Géigend an dono e bëssen iwwerall am Land. Ob et sech wierklech ëm Wëllef oder nëmmen ëm grouss Hënn gehandelt huet, léisst sech nodréiglech net vu Fall zu Fall klären.&lt;ref name =&quot;wollef1893-1920&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Massard 2015b.&lt;/ref&gt;
 
Den 28. Februar 1920 gouf am Bësch tëscht [[Bierg (Betzder)|Bierg]] ([[Gemeng Betzder]]) a [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholz]] ([[Gemeng Fluessweiler]]) e Wollef, deen an eng Fal gerode war, vum Fieschter vum Schlass Bierg, erschoss. Zwee Fachleit aus der Forstverwaltung an de Staatsveterinär [[Emile Moutrier]] hunn d'Déier ënnersicht an et als Wollef identifizéiert.&lt;ref name =&quot;wollef1893-1920&quot;/&gt;

Dono blouf et gutt 90 Joer roueg ëm d'Déier.

=== Nei Presenz vum Wollef zanter den 2010er Joren ===
Am Juli 2011 gouf an der Gemeng [[Gedinne]], an der [[Provënz Namouer]], fir d'éischt zanter 110 Joer, nees e Wollef an der Belsch gesinn.&lt;ref&gt;[http://www.lesoir.be/actualite/belgique/2011-09-22/le-loup-est-de-retour-en-belgique-apres-un-siecle-865135.php &quot;Le loup est de retour en Belgique... après un siècle.&quot;] lesoir.be, 22 September 2011, 21:41.&lt;/ref&gt; Am Februar 2014 gouf op e puer Plazen am [[Departement Moselle|Museldepartement]], bei [[Lorquin]] respektiv bei [[Walscheid]], een (oder méi) Exemplare gesinn.&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/view/ein-wolf-in-lothringen-5305d38be4b080dc756b9f34 &quot;Ein Wolf in Lothringen?&quot;] wort.lu, 20.02.14, 11:06.&lt;/ref&gt; Well net méi auszeschléisse wier, datt en och zu Lëtzebuerg nees opdauche kéint,&lt;ref&gt;Cf. Schley, L. &amp; R. Reding, 2014. Auf dem Weg in die Grossregion: Der Wolf steht vor unserer Haustür. ''Regulus'' 4: 4-7.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://chd.lu/wps/portal/public/RoleEtendu?action=doQuestpaDetails&amp;id=12872&amp;backto=/wps/portal/public/FicheDepute?ref=23920# Question écrite n°727 - Sujet: le retour du loup en Europe.] op chd.lu.&lt;/ref&gt; huet de Staatssekretär fir Ëmwelt [[Camille Gira]] 2017 en Aktiounsplang virgestallt, wat ze maachen ass, wann et sou wäit wier.&lt;ref&gt;[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktiouns- a Managementsplang fir den Ëmgang mat Wëllef zu Lëtzebuerg]&lt;/ref&gt; Doropshi sinn d'Modalitéite vun den Entschiedegunge festgeluecht ginn. Wann e Wollef d'Véi vun engem Bauer blesséiert oder ëmbréngt, iwwerhëlt de Staat d'Käschten. D'Naturverwaltung iwwerpréift d'Situatioun op der Plaz an hëlt DNA-Prouwe fir ze beweisen, ob de Wollef de Schëllege war. Ass dëse Beweis sécher, gëtt de Schued, dee vum ''Service de la production animale'' vun der [[ASTA]] berechent gouf un de Proprietär ausbezuelt. Falls d'Déieren den Ugrëff iwwerlieft hunn awer blesséiert goufen, bezuelt de Staat zousätzlech all d'Käschten déi beim [[Veterinär|Véidokter]] fir d'Behandlung entstinn. Ass de Beweis net sécher, a wann de Wollef awer net als Ursaach ausgeschloss ka ginn, da gëtt de Schued nach zu 75 Prozent rembourséiert. Datt selwecht gëllt och fir den [[Haushond#Hondstyppen|Hierdenhond]] oder de Juegdhond, wann se vun engem Wollef blesséiert oder erbass goufen. Et ginn och Subventioune fir präventiv Moossnamen, wéi zum Beispill d'Opstelle vun elektresch [[Zonk|Zénk]], vu Maschendrot oder och d'Uschafe vun engem speziell ausgebilten Hierdenhond.&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2023/08/30/a569/jo Groussherzoglecht Reglement vum 30. August 2023]&lt;/ref&gt;

Am Juli 2017 hat e [[Leideleng]]er Bauer en Déier fotograféiere kënnen, dat mat grousser Warscheinlechkeet e Wollef war.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/wahrscheinlich-ein-wolf/899099.html|Titel=Sichtung in Leudelingen, Wahrscheinlich ein Wolf|Gekuckt=24.5.2024|Datum=7.7.2024|Editeur=wort.lu}}&lt;/ref&gt;

Am September 2017 huet eng [[DNA]]-Analys bestätegt, datt et ee Wollef war, deen e puer Woche virdrun aacht Schof tëscht [[Garnech]] an [[Holzem]] gerass hat. Dëse Wollef koum aus enger Populatioun, déi hir Verbreedung an den italieeneschen a franséischen Alpen huet an déi och schonn an de [[Vogesen]], a [[Loutrengen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf.&lt;ref&gt;[http://www.environnement.public.lu/actualites/2017/09/01_le_loup_au_luxembourg/index.html Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren] (sic). Communiqué vum 1. 9. 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schley, L. &amp; J. Herr, 2017. Erster Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren (sic). Cf. Literatur.&lt;/ref&gt; Deemno war de Wollef no knapps 100 Joer erëm zu Lëtzebuerg ukomm. 

Duerno goufen ëmmer nees Wëllef sporadesch gesinn.

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-open sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#ccccff;&quot;
! Wéini
! Wou 
! Originn
! Bemierkung 
! Referenzen
|-
| data-sort-value=&quot;2018-02-01&quot; | Feb. 2018||  [[Furen]] || || nogewisen ||
|-
| data-sort-value=&quot;2017-12&quot; | Dez. 2018||  [[Käerch]]-[[Simmer]]|| ||net sécher ob Wollef  ||&lt;ref&gt;[https://gouvernement.lu/de/actualites/toutes_actualites/communiques/2018/12-decembre/19-wolfshinweis-luxemburg.html &quot;Konkreter Wolfshinweis im Westen Luxemburgs.&quot;] Presscommuniqué op gouvernement.lu, 19.12.2018.&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2020-04&quot; | Abrëll. 2020||  ëm [[Nidderaanwen]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||3 Schof gerass ||&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/1517207.html &quot;Et war e Wollef, deen Enn Abrëll 3 Schof am Raum Nidderaanwen gerass huet.&quot;] rtl.lu, 13.05.2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hermes, S., 2020. ''Ein Wolf als Täter. Genetische Analysen bestätigen: Raubtier für Schafrisse im Raum Niederanven verantwortlich.'' Luxemburger Wort vum 14. Mai 2020, S. 24.&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2021-08&quot; | Summer 2021||  ëm d'Belsch Grenz zu [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || ||1 Schof gerass, am Wanter nogewisen ||&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/die-sichtung-eines-wolfs-ist-nachgewiesen-61ddcd32de135b923614ddc0 &quot;Die Sichtung eines Wolfs ist nachgewiesen.&quot;] wort.lu, 11.01.2022.&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2022-12&quot; | Dez. 2022||  Raum [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || ||1 Schof gerass, warscheinlich vun engem Wollef ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417|Titel=Totes Schaf, Mögliche Wolfsanwesenheit bei Ulflingen|Gekuckt=28. 12. 2022|Auteur=wort.lu|archivedate=2022-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221228093110/https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.dbb-wolf.de/Wolfsmanagement/monitoring/scalp-kriterien|Titel={{de}} Wolfsmanagement, SCALP-Kriterien|Gekuckt=28. 12. 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2023-01&quot; | Jan. 2023||  [[Tratten]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun&lt;ref&gt;Där hire Verbreedungsschwéierpunkt erstreckt sech vun der [[Wisła]] am Zentrum vu [[Polen]] bis an [[Niddersachsen]].&lt;/ref&gt; ||nogewisen, männlech ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2030989.html|Titel=D'Naturverwaltung confirméiert, Am Raum Tratten war e Wollef ënnerwee|Gekuckt=15. 2. 2023|Datum=15.2.2023|Editeur=rtl.lu}}&lt;/ref&gt;

|-
| data-sort-value=&quot;2023-07&quot; | Juli 2023||  Raum [[Léiler]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||1 Schof gerass, nogewisen ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B01-wolf-lieler.html|Titel=Eindeutiger Wolfsnachweis im Raum Lieler|Gekuckt=2.8.2023|Datum=1.8.2023|Editeur=Ëmweltministère}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2023-08&quot; | Mëtt Aug. 2023||  Raum [[Iechternach]] a [[Gemeng Beefort|Beefort]] || || net gewosst ob et dee selwechte war wéi dee vum Juli ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B22-wolf-luxemburg-osten.html|Titel=Eindeutige Wolfsnachweise im Osten Luxemburgs|Gekuckt=22.08.2023|Datum=22.08.2023|Editeur=Ëmweltministère}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2106420.html|Titel=Wollef am Oste vum Land gefilmt|Gekuckt=24.8.2023|Datum=24.8.2023|Editeur=rtl.lu}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2024-04&quot; | Abrëll 2024||  [[Bruechtebaach]] || || 1 Kallef gerass, nogewisen ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/der-tag-in-luxemburg-wolfsnachweis-in-brachtenbach/13021761.html|Titel=Wolfsnachweis in Brachtenbach|Gekuckt=24.5.2024|Datum=24.5.2024|Editeur=wort.lu}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2024-12&quot; | Mëtt Dez. 2024|| Raum [[Dol]] || || 2 Schof gerass, nogewise vun engem weibliche Wollef, deen an Holland am Ruddel &quot;Zuidwest-Veluwe&quot; gebuer, an am Oktober 2023 fir d'éischt [[Genetik|geneetesch]] erfaasst gouf.||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024+de+actualites+toutes_actualites+communiques+2025+01-janvier+16-wolf-dahl-informationsabend.html|Titel=Wolfsweibchen im Raum Dahl – Informationsabend am 21. Januar|Gekuckt=16.01.2025|Editeur=Naturverwaltung}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2025-04&quot; | 11. Abrëll 2025|| Raum [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]-[[Gemeng Clierf|Clierf]] || || 2 x gesinn a fotograféiert ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2025%2B04-avril%2B15-wolf-sichtung.html|Titel=Wolf im Raum Kiischpelt-Klerf unterwegs gesichtet|Gekuckt=24.04.2025|Datum=15.04.2025|Editeur=Naturverwaltung}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2026-02&quot; | Enn Feb. 2026|| [[Gemeng Wëntger]] || || 5 Schof gerass an 2 blesséiert vun enger Wollefsmudder, déi schonn 2025 an [[Thüringen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf. ||&lt;ref&gt;[https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Naturverwaltung-bestaetigt-Wolf-reisst-fuenf-Schafe-auf-einer-Weide-im-Oesling-25645.html Naturverwaltung bestätigt: Wolf reißt fünf Schafe auf einer Weide im Ösling]&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2026-03&quot; | Feb.-Mäerz 2026|| [[Hengescht]] || || Eng Rei Schof vun enger anerer Wollefsmudder gerass, déi zu engem Ruddel aus der belscher [[Äifel|Nordäifel]] gehéiert an deels an Däitschland, deels am [[Héicht Venn|Héije Venn]] aktiv ass.||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/zweites-wolfsweibchen-im-norden-des-landes-nachgewiesen/144221965.html|Titel=Zwei Vorfälle in wenigen Tagen, Zweites Wolfsweibchen im Norden des Landes nachgewiesen|Gekuckt=23.03.2026|Auteur=Sophie Hermes|Datum=23.03.2026|Editeur=wort.lu [€]}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2026-00&quot; | || || || ||
|}

== De Wollef a Mythos a Literatur ==
{{Kapitel Info feelt}}

==Kuckt och==
* ''[[De Wëllefchen an de Fiisschen]]''
* [[Wollefsschlucht (Iechternach)]]
* [[Wollefsgrouf (Biekerech)]]
* [[Fleeschwollef]]

== Literatur ==
* Anonym, 1893. [[Luxemburger Zeitung]] Nr. 115 (25. Apr.): 3 (Wolf im Rodenburger Wald von Richter Wolff erlegt). 
* Delguste-Van der Kaa, Marie-Hélène, 2003. Histoire des loups dans les deux Luxembourg. Rossignol, 2003.
* [[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 389-394, 411-419.
* [[Romain Hilgert|Hilgert, Romain]], 2013. [https://web.archive.org/web/20130515005010/http://www.land.lu/2013/04/19/vom-ungeziefer-zum-umweltmenetekel%e2%80%a9/ Vom Ungeziefer zum Umweltmenetekel: Vor 120 Jahren verlor der letzte Wolf in Luxemburg das Leben, danach auch den Kopf.] Lëtzebuerger Land Nr. 16: 6 (19. April 2013).
* [[Jos Massard|Massard, Jos. A.]], 1985. [http://massard.info/pdf/pasteur_2.pdf Zum hundertsten Jahrestag der ersten Tollwutimpfung (II): Von Hunden und Wölfen.] Tageblatt 1985, Nr. 159 (13. Jul.): 9. 
* Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987, Luxemburg: 353-374.
* Massard, Jos. A., 2015a. [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920_LJ.pdf ''Der Mythos vom letzten Wolf in Luxemburg. Der 1893 bei Olingen erlegte Wolf war nicht der letzte. Wölfe traten noch viel später als bisher angenommen in Luxemburg auf. Eine Aufarbeitung in drei Teilen.''] — Teil I: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 258 (5. November): 19. — Teil II: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 259 (6. November): 19 (''Der Erste Weltkrieg brachte die Wölfe zurück''). — Teil III: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 260 (7. November): 19 (''1920 – Ein Wolf bei Berg''). [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920er_lang.pdf Erweiterte Online-Version.]
* Massard, Jos. A., 2015b. [https://massard.info/pdf/Massard_Loups1917_ANLux.pdf ''Das Wiederauftauchen der Wölfe im Großherzogtum Luxemburg im Jahr 1917 im Spiegel einer Sammlung von Zeitungsausschnitten aus dem “Fonds Schaack” im Luxemburger Nationalarchiv'']. Published online.
*[[Laurent Schley|Schley, L.]] &amp; J. Herr, 2017. ''Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren.'' [[regulus (Zäitschrëften)|regulus Zäitschrëft fir Natur &amp; Ëmwelt]] 4 2017: 12-15.
*Schley, L., M. Jacobs, S. Collet, A. Kristiansen &amp; J. Herr, 2021. First wolves in Luxembourg since 1893, originating from the Alpine and Central European populations. ''Mammalia''. DOI: https://doi.org/10.1515/mammalia-2020-0119

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Canis lupus}}
* [https://web.archive.org/web/20230104201245/http://biodiversite.wallonie.be/fr/le-reseau-loup.html?IDC=6418 Le Réseau Loup], op dem Site ''La biodiversité en Wallonie''
* ''[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktions- und Managementplan für den Umgang mit Wölfen in Luxemburg]'', Technischer Bericht der Naturverwaltung betreffend Wildtiermanagement und Jagd, Nr. 5, 2017, 56 S.
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Hënn]]</text>
      <sha1>kldficwl8dbo58i9dabn7kzvn42bhli</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686404</id>
      <parentid>2686323</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2686404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51113" sha1="tjs6qbo4bft595xd1to47yliw7z1ene" xml:space="preserve">{{Infobox Déieren
 | Numm = Wollef
 | An anere Sproochen =
 | Bild = Canis lupus.jpg
 | Bildtext = E Wollef
 | Räich = [[Déiereräich]]
 | Stamm = [[Chordata]]
 | Klass = [[Mamendéieren]]
 | Uerdnung = [[Raubdéieren]]
 | Famill = [[Hënn]]
 | Ënnerfamill = [[Echt Hënn]]
 | Gattung = [[Canis]]
 | Wëssenschaftlechen Numm = Canis lupus
 | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[Carl von Linné|„&lt;span class=&quot;Person&quot;&gt;Linnaeus&lt;/span&gt;“]] 1758
 | Ënnerandeelung_ranking = 
 | Ënnerandeelung = 
}}
[[Fichier:Gray Wolf Distribution.gif|thumb|300px|D'Verbreedung vum Wollef (Stand 2018)&lt;br&gt;&lt;small&gt;(''gréng'' = aktuell, ''rout'' = fréier)&lt;/small&gt;]]
De '''Wollef''' (''Canis lupus'') ass e [[Raubdéieren|Raubdéier]] vun der [[Gattung (Biologie)|Gattung]] ''[[Canis]]'', aus der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Hënn]] (Canidae).
__TOC__
Wëllef ware fréier a ganz [[Europa (Kontinent)|Europa]] verbreet, goufen awer a West- a Mëtteleuropa sou gutt wéi ausgerott.

Wëllef gläiche grondsätzlech engem groussen [[Haushond]], just datt hiren [[Torso]] méi laang an d'Broscht méi héich ass. De Kapp ass relativ grouss, d'Stier breet, an d'Oueren éischter kuerz. De Schwanz ass buuschteg an ongeféier en Drëttel sou laang wéi de Kierper.&lt;ref&gt;Henryk Okarma: ''Der Wolf. Ökologie, Verhalten, Schutz''. Parey, Berlin 1997, S. 11 ff.&lt;/ref&gt; D'Faarf vum Pelz variéiert; et gëtt wäiss, crèmefaarweg, donkel, gielzeg, roudelzeg, gro a schwaarz Wëllef. An den temperéierte Klimazone vun Europa ass déi dominant Faarf gro, méi am Norde gëtt d'Proportioun vun de schwaarzen a wäisse méi grouss. De Bauch, d'Been an d'Maul si méi hell wéi de Rescht vum Kierper. Och Gréisst a Gewiicht ass no de Géigende verschidden: an de Bëschgéigende vu [[Lettland]], [[Wäissrussland]], [[Alaska]] a [[Kanada]] kënne se vu Kapp bis Hënner bis zu 160&amp;nbsp;cm a vum Buedem bis un d'Schëller 80&amp;nbsp;cm grouss a bis zu 80&amp;nbsp;kg schwéier ginn. Am Viischten Orient an op der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]] gi se just bis zu 80&amp;nbsp;cm laang a ronn 20&amp;nbsp;kg schwéier. Déi mëtteleuropäesch Wëllef leien tëscht deenen zwéin Extremer.

Et gëtt dräizéng lieweg an zwou ausgestuerwen Ënneraarten.

Déi normal Sozialuerdnung vun de Wëllef ass de [[Ruddel]]. Dëse besteet an der Reegel aus enger Elterekoppel mat hirem Nowuess. Jonk Wëllef ginn eréischt mat zwee Joer geschlechtsräif a siche sech dann hiert eegent Revéier. Bis dohi këmmere se sech mat ëm hir jonk Gesëschter, déi dat Joer no hinne gebuer goufen. Wollefsruddelen hunn all e fest Revéier, dat se, wann et muss sinn, vehement verdeedegen.

De Wëllef hiren Haaptkascht besteet aus Planzefrësser, déi s'am Ruddel joen. Jee no Géigend kënnen dat [[Elch]]en, [[Ren|Rendéieren]] a soss [[Hirscher|Hirschaarten]], an an de Bierger [[Wëllschwäin]], [[Wëllschof]] a [[Steebéck]] sinn. Dobäi komme méi kleng Mamendéiere wéi [[Huesen]], [[Kanéngchen|Kanéngercher]], [[Wullmais]] a [[Lemmini|Lemmingen]], an, nobäi bei de Mënschen, och alt [[Schof]], [[Ranner|Kaalwer]], [[Haushond|Haushënn]] a [[Hauskaz|-kazen]]. D'Wëllef friessen och Planze wéi [[Molbier]], [[Rout Molbier]], [[Schwaarzbier]], Wëlluebst, [[Spackelter]] a [[Grieser]].

[[Fichier:Howlsnow.jpg|thumb|left|250px| E Wollef, deen huerelt]]
[[Fichier:Wolf howls.ogg|thumb|left|250px|D'Huerelen]]

== De Wollef zu Lëtzebuerg ==

De Wollef ass eent vun den ursprénglech heemesche Wëlldéieren zu Lëtzebuerg a war iwwer Joerhonnerte feste Bestanddeel vun der natierlecher [[Fauna]] am Land.

An der Zäit, wéi d'Bevëlkerung zu Lëtzebuerg gréisstendeels vun der Landwirtschaft gelieft huet, an d'Verméigen an d'Existenzgrondlag vun de Mënschen zu engem groussen Deel vun hirem [[Véi]] ofhängeg waren, gouf de Wollef als eng grouss wirtschaftlech Gefor ugesinn. Zousätzlech gouf en als méiglechen Iwwerdroer vun der [[Tollwut]] gefaart, enger Krankheet, géint déi et bis zur Entwécklung vun der éischter erfollegräicher Post-Expositiounsbehandlung duerch de [[Louis Pasteur]] am Joer 1885 keng wierksam Heelung gouf an déi bal ëmmer zu engem qualvollen Doud gefouert huet. Fir d'Gesondheet an d'Liewensgrondlag vun der Bevëlkerung ze schützen, gouf de Wollef dofir mat de Mëttelen an de Méiglechkeete vun där Zäit konsequent bekämpft. Als Ureiz huet d'Regierung Primme fir all erluechte Wollef ausbezuelt.

Fir d'Primm ausbezuelt ze kréien, huet de Jeeër de Kapp vum erluechte Wollef misste virleeën. Fir Fuddelereien ze verhënneren an auszeschléissen, datt dee selwechte Wollef méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf, goufen d'Oueren nom Kontrolléieren ofgeschnidden. Esou goufen tëscht 1818 an 1821 um Gebitt vum haitege Groussherzogtum am ganzen 211 Déieren dout gemaach, dorënner 75 Wëllefinnen, 76 Wëllef a 60 Jongdéieren.&lt;ref&gt;Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987, Luxemburg: 353-374.&lt;/ref&gt;

D'Gesetz vum 8 Januar 1850 setzt eng Primm vu 25 [[Lëtzebuerger Frang|Frang]] fir en erwuesse Wollef oder Wëllefin, a 5 Frang fir e jonke Wollef fest.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1850/01/08/n2|Titel=Loi du 8 janvier 1850, N°69, accordant des primes pour destruction de loups|Gekuckt=12.07.2026|Datum=08.01.1850|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; Zum Verglach: 1888 huet e [[Akkord]]aarbechter bei der ''Cerabati'' zu Waasserbëlleg tëscht 3 a 5 Frang den Dag verdéngt. Mat 25 Frang huet d'Primm fir en erwuessene Wollef domat ongeféier dem Akommes vun enger Aarbechtswoch entsprach a war fir déi deemoleg Zäit e bedeitende finanzielle Ureiz.&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/cerabatiWasserbillig.html Säit vun der Cerabati op industrie.lu]&lt;/ref&gt;

Den [[Ernest Nicolas Georges Faber|Ernest Faber]] huet 1908 eng Lescht mat de genauen Detailer iwwert d'Primmen déi vun 1850 un ausbezuelt goufe publizéiert.&lt;ref&gt;[[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 411-419.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#ccccff;&quot;
! Wien 
! Wou 
! Gemeng &lt;small&gt;&lt;small&gt;Gemenge sinn déi vun 2026&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
! Kanton 
! style=&quot;width: 100px;&quot; data-sort-type=&quot;dateIso&quot; | Wéini 
! 
! Wat 
|-
| Reiff Peter in Niedefeulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value=&quot;1850-01-01&quot; | 1. Jan. 1850 || 1 || Wölfin
|-
| Boos Wilhelm in Hosingen || Housen || Parc Housen || Clierf || data-sort-value=&quot;1850-01-03&quot; | 3. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Thom. Adam in Feulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value=&quot;1850-01-05&quot; | 5. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Kayser Nik. in Perlé || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value=&quot;1850-01-07&quot; | 7. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Ficcard F. in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1850-01-16&quot; | 16. Jan. 1850 || 1 || Wölfin
|-
| Gresch Nik. in Kahler || Koler || Garnech || Capellen || data-sort-value=&quot;1850-01-18&quot; | 18. Jan. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Fiedler Peter in Ulflingen || Ëlwen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value=&quot;1850-02-24&quot; | 24. Feb. 1850 || 1 || Wolf
|-
| Mai Nik. u. Kons. in Obermertzig || Méchelbuch || Viichten || Réiden || data-sort-value=&quot;1850-04-12&quot; | 12. April 1850 || 3 || junge Wölfe
|-
| Egide C. u. Kons. in Niederbesslingen || Kierchen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value=&quot;1850-05-07&quot; | 7. Mai 1850 || 3 || junge Wölfe
|-
| Meyers Nik. in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1850-05-09&quot; | 9. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe
|-
| Harlé Nik. in Gonderingen || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1850-05-13&quot; | 13. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe
|-
| Munsbach Anton in Mensdorf || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1850-05-13&quot; | 13. Mai 1850 || 1 || junger Wolf
|-
| Schiltz Johann, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1851-01-26&quot; | 26. Jan. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Koch Franz in Konsthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value=&quot;1851-01-28&quot; | 28. Jan. 1851 || 1 || Wölfin
|-
| Haler Michel in Brandenburg || Branebuerg || Tandel || Veianen || data-sort-value=&quot;1851-02-14&quot; | 14. Feb. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Scheck Johann in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1851-04-17&quot; | 17. April 1851 || 8 || Nestwölfe
|-
| Schaack El. in Winseler || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value=&quot;1851-05-30&quot; | 30. Mai 1851 || 7 || Nestwölfe
|-
| Faber-Knepper, Gerber in Wiltz || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value=&quot;1851-11-20&quot; | 20. Nov. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Steffen J.P. in Esch a. d. Alz. || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1851-11-24&quot; | 24. Nov. 1851 || 1 || Wolf
|-
| Heinrich Fr. in Petingen || Péiting || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1851-12-11&quot; | 11. Dez. 1851 || 1 || Wölfin
|-
| Neu Nik. in Buderscheid || Bidscht || Géisdref || Wolz || data-sort-value=&quot;1852-05-05&quot; | 5. Mai 1852 || 2 || junge Wölfe
|-
| Gerard J. B. in Cessingen || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1853-02-22&quot; | 22. Feb 1853 || 1 || Wölfin
|-
| Bertemes Johann, Hirt in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1853-12-28&quot; | 28. Dez. 1853 || 1 || Wölfin
|-
| Geib Fr. in Harlingen || Harel || Stauséigemeng || Wolz || data-sort-value=&quot;1854-12-22&quot; | 22. Dez. 1854 || 1 || Wolf
|-
| Lentz Peter in Weiler z. Th. || Weiler zum Tuer || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1856-12-05&quot; | 5. Dez. 1856 || 1 || Wolf
|-
| Goedert Gust. in Lannen || Lannen || Réiden op der Atert || Réiden || data-sort-value=&quot;1857-01-30&quot; | 30. Jan. 1857 || 1 || Wolf
|-
| Reisdorf Johann in Zolver || Zolwer || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1857-08-06&quot; | 6. Aug. 1857 || 1 || Wolf
|-
| Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster (Elgert.) || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1858-02-03&quot; | 3. Feb. 1858  || 1 || Wölfin
|-
| Metz Jul., Advokat in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1858-03-07&quot; | 7. März 1858 || 1 || Wolf
|-
| Lorang Johann in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1859-03-12&quot; | 12. März 1859 || 1 || Wölfin
|-
| Mayonnette Ph. in Roodt (Ell) || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value=&quot;1860-01-11&quot; | 11. Jan. 1860 || 1 || Wölfin
|-
| Schaul Ph. in Boxhorn || Aasselbuer || Wëntger || Clierf || data-sort-value=&quot;1860-02-18&quot; | 18. Feb. 1860 || 1 || Wolf
|-
| Arend G., Grenzaufseher in Wiltz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1860-08-02&quot; | 2. Aug. 1860 || 1 || Wölfin
|-
| Demuth Bernard in Holtz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1860-11-19&quot; | 19. Nov. 1860 || 1 || Wölfin
|-
| Delles Ph. In Mensdorf || Menster || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1861-01-21&quot; | 21. Jan. 1861 || 1 || Wolf
|-
| Diederich Nik. in Frisingen || Fréiseng || Fréiseng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1861-09-21&quot; | 21. Sept. 1861 || 1 || Wolf
|-
| Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1862-01-05&quot; | 5. Jan. 1862 || 1 || Wölfin
|-
| de Wacquant L. Aug. in Foetz || Recken (Essenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1862-01-23&quot; | 23. Jan. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Molitor J. P., Gehilfsförster in Peppingen || Réiser || Réiser || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1862-05-31&quot; | 31. Mai 1862 || 1 || Wolf
|-
| Schlitz Joh., Vater u. Sohn, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1862-10-06&quot; | 6. Oktob. 1862 || 2 || Wölfe
|-
| Beissel J., Gastwirt in Oberkerschen || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-11-03&quot; | 3. Nov. 1862 || 2 || Wölfe
|-
| Werner Peter, Müller in Niederkorn || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-11-03&quot; | 3. Nov. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Dogé Fr., Gutsverwalter in Betzdorf || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1862-11-07&quot; | 7. Nov. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Kinnen Th. in Wydigerhof || Ouljen (Hardt) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1862-11-11&quot; | 11. Nov. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Kayser J. P., Privatförster in Steinbrücken || Monnerech || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1862-09-15&quot; | 15. Sept. 1862 || 1 || Wölfin
|-
| Strauss H., Müller in Simmern || Simmer (Hobscheiterheck) || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-12-02&quot; | 2. Dez. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Durst Johann, Gehilfsförster in Bissen || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1862-12-30&quot; | 30. Dez. 1862 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value=&quot;1863-01-27&quot; | 27. Jan. 1863 || 1 || Wölfin
|-
| Stomp Th. u. Hansen Jos. in Brouch || Recken (Mandelbach) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1863-05-27&quot; | 27. Mai. 1863 || 8 || Nestwölfe
|-
| Wolff J. P.. Sohn in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1863-10-01&quot; | 1. Okt. 1863 || 1 || Wölfin
|-
| Baldauff H. in Echternach || Uesweller (Grossenbusch) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1863-11-03&quot; | 3. Nov. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Krisch Wilh., Knecht, Wiltzermühle (Mamer) || Mamer (bei d. Mühle) || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1863-11-15&quot; | 15. Nov. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Heiardt Nikolas, Jagdhüter in Bettemburg || Biergem || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1863-11-27&quot; | 27. Nov. 1863 || 1 || Wölfin
|-
| Metz Norbert, Hüttenherr in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1863-12-17&quot; | 17. Dez. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Baldauff H., Kauffmann in Echternach || Hierber (Schlammeweg) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1863-12-23&quot; | 23. Dez. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Durst Math., Privatförster in Bissen || Biissen (Dellenberg) || Biissen || Miersch || data-sort-value=&quot;1863-12-31&quot; | 31. Dez. 1863 || 1 || Wolf
|-
| Demuyser J. P., Forstaccessist in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1864-01-31&quot; | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin
|-
| Baldauff H. Kauffmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1864-01-31&quot; | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin
|-
| Nothomb Alf. In Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Nothomb Pol, Sohn, in Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Beissel Joh. in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Schumacher Gust. in Dippach || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-09-26&quot; | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Blonding Jak. in Oberkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-10-07&quot; | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe
|-
| Franck Wilhelm, Gastwirt in Küntzig || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1864-10-07&quot; | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe
|-
| Praus J. A. Gerichtsschreiber in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1864-11-03&quot; | 3. Nov. 1864 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value=&quot;1865-01-18&quot; | 18. Jan. 1865 || 1 || Wölfin
|-
| Schleich Nik. Jos. in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1865-01-20&quot; | 20. Jan. 1865 || 1 || Wölfin
|-
| Schleich J. B, in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1865-01-22&quot; | 22. Jan. 1865 || 1 || Wolf
|-
| Beissel J., Gastwirt in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1865-01-25&quot; | 25. Jan. 1865 || 1 || Wolf
|-
| Schroeder Michel in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1865-06-20&quot; | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf
|-
| Hoppesch J. P. in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1865-06-20&quot; | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf
|-
| Metz Norbert u. Emil, Hüttenherren in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1865-11-17&quot; | 17. Nov. 1865 || 3 || Wölfe
|-
| Baron de Tornaco in Sassenheim || Zolwer (Hunnenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1865-12-27&quot; | 27. Dez. 1865 || 1 || Wölfin
|-
| Stoltz Mathias im Kahlochenerhof || Kalscheierhaff || Koplescht || Capellen || data-sort-value=&quot;1866-01-04&quot; | 4. Jan. 1866 || 1 || Wolf
|-
| von Heemsheck, Oberst-Kommandant in Echternach || Iechternach (Irreltgen) || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1866-01-10&quot; | 10. Jan. 1866 || 1 || Wölfin
|-
| Wagner Anna, Ehefrau Jak. Tempel in Keispelt || Keespelterbësch || Kielen || Capellen || data-sort-value=&quot;1866-05-10&quot; | 10. Mai. 1866 || 6 || Nestwölfe
|-
| Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem (Grossenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1866-11-19&quot; | 19. Nov. 1866 || 1 || Wolf
|-
| Kraus Joh., Privatförster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1867-01-01&quot; | 1. Jan. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Sëll || Sëll || Réiden || data-sort-value=&quot;1867-01-26&quot; | 26. Jan. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Namur Ernest Agronom in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1867-01-21&quot; | 21 u. 22. Jan. 1867 || 2 || Wölfe
|-
| Jacoby Peter, Förster in Senningen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1867-01-17&quot; | 17 u. 22. Jan. 1867 || 3 || Wölfinnen
|-
| Schmitt Nik., Hirt in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1867-02-18&quot; | 18. Feb. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Graf von Ansemburg Gaston || Huelmes || Helperknapp || Miersch || data-sort-value=&quot;1867-09-05&quot; | 5. Sept. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Keusch Jak. Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-10-18&quot; | 18. Okt. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1867-11-03&quot; | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Angelsberg Johann, Notar in Feulen || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1867-11-03&quot; | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Nothumb Alf. in Petingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1867-11-09&quot; | 9. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Speller, Leutnant-Adjutant in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1867-11-20&quot; | 20. Nov. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Röhling Hub., Jagdhüter in Ansemburg || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value=&quot;1867-11-29&quot; | 29. Nov. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Fuhrmann Ant., Förster in Goetzingen || Käerch || Käerch || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-12-07&quot; | 7. Dez. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Gloutin Melch. in Rodingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1867-12-07&quot; | 7. Dez. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Klein Nik. in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-12-11&quot; | 11. Dez. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Grotia Nik. in Küntzig || Kënzeg || Käerjeng || Capellen || data-sort-value=&quot;1867-12-16&quot; | 16. Dez. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Lamort Jul., Industrielle in Manternach || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1867-12-30&quot; | 30. Dez. 1867 || 1 || Wölfin
|-
| Ury Paul in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1867-12-31&quot; | 31. Dez. 1867 || 1 || Wolf
|-
| Ellis Eduard auf Höhenhof || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1868-01-05&quot; | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Fischer Ad. Bürgermeister in Cessingen || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1868-01-05&quot; | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Weisgerber Joh. u. Kons. in Holzem || Holzem || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1868-01-06&quot; | 6. Jan. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Klepper Fr., Förster in Düdelingen || Diddeleng || Diddeleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1868-01-07&quot; | 7. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Heinrich Fr. Forstbrigadier in Petingen || Péiting (Kebelzack) || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1868-01-08&quot; | 8. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Ury Paul in Syren || Siren (Ahlen Weiher) || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1868-01-11&quot; | 11. Jan. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Koch J. P. in Schengen || Wëntreng || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1868-01-13&quot; | 13. Jan. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Keusch Jak., Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1868-01-14&quot; | 14. Jan. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1868-03-05&quot; | 5. März 1868 || 1 || Wolf
|-
| Jeanty Peter in Oberpallen || Biekerech || Biekerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1868-08-25&quot; | 25. Aug. 1868 || 1 || Wölfin
|-
| Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1868-10-04&quot; | 4. Okt. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Michel. Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1868-12-10&quot; | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Hanff Felix, Agronom in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1868-12-10&quot; | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf
|-
| Baldauff H. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1869-01-27&quot; | 27. Jan. 1869 || 1 || Wolf
|-
| Hemmer Ed., Notarkandidat in Koerich || Giewel (Scheuerheck) || Käerch || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-03-04&quot; | 4. März 1869 || 1 || Wolf
|-
| Mersch Michel, Sohn, Gerber in Simmern || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-03-16&quot; | 16. März 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Biwer (Senfen) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-02-01&quot; | Februar 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Goschet Michel in Consthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value=&quot;1869-05-06&quot; | 6. Mai 1869 || 1 || Wolf
|-
| Hans Ernst, Förster in Biwer || Manternach (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-08-20&quot; | 20. Aug. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer (Wolfsloch) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-10-28&quot; | 28. Okt. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Lux Peter in Goetzingen || Giewel (Seitert) || Käerch || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-12-06&quot; | 6. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Flammant J. P. in Junglinster || Jonglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-12-08&quot; | 8. Dez. 1869 || 1 || Wolf
|-
| Baron de Loë || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value=&quot;1869-12-13&quot; | 13. Dez. 1869 || 1 || Wolf
|-
| Greten Nik. in Reckingen a. d. M. || Recken (Schimberg) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1869-12-21&quot; | 21. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1869-12-24&quot; | 24. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Raty Narciss in Lasauvage || Nidderkuer || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1869-12-25&quot; | 25. Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Dutreux Nik., Geometer in Mersch || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1869-12-01&quot; | Dez. 1869 || 1 || Wölfin
|-
| Grün Johann in Canach || Kanech || Lenneng || Réimech || data-sort-value=&quot;1869-12-01&quot; | Dez. 1869 || 1 || Wolf &lt;br&gt;&lt;small&gt;Dieser Wolf wurde mit der Axt erschlagen&lt;/small&gt;
|-
| Fischer Aug., Gerber in Luxbg. || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-01-23&quot; | 23. Jan. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Faber Georg, Oberförster in Mersch || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1870-02-08&quot; | 8. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1870-02-09&quot; | 9. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Brimeyer Johann, Privatförster in Schoenfels || Schëndels (Goerensbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1870-02-09&quot; | 9. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Recken (Blumsbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1870-02-15&quot; | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-02-15&quot; | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-02-20&quot; | 20. Febr 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Baldauff H., Kaufmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1870-02-23&quot; | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Zimmer Nik., Eigent. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1870-02-23&quot; | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Knepper Eug., Tierarzt in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1870-02-23&quot; | 23. Febr. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Baron von Fürstenberg || Tënten || Helperknapp || Miersch || data-sort-value=&quot;1870-02-25&quot; | 25. Febr. 1870 || 1 || Wölfin
|-
| Baron von Tornaco u. Kons. in Sassenheim || Suessem a Nidderkäerjeng || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1870-12-01&quot; | ? Dez. 1870 || 3 || Wölfe
|-
| Fischer Bernard in Dippach || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value=&quot;1870-12-06&quot; | 6. Dez. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Kremer Johann in Roedgen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1870-12-09&quot; | 9. Dez. 1870 || 1 || Wolf
|-
| Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value=&quot;1871-02-08&quot; | 8. Febr. 1871 || 1 || Wölfin
|-
| Kayser J. B., Förster in Steinbrücken || Biergem (Seitert) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1871-09-09&quot; | 9. Sept. 1871 || 1 || Wölfin
|-
| de Wacqant in Foetz || Recken (Scheuerbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1871-12-10&quot; | 10. Dez. 1871 || 1 || Wolf
|-
| Baron von Tornaco in Sanem || Suessem (Grossenb.) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1871-12-11&quot; | 11. Dez. 1871 || 1 || Wolf
|-
| Wester J. C., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Kohlen) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1872-01-10&quot; | 10. Jan. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Schumann Fr., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Jungenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value=&quot;1872-01-14&quot; | 14. Jan. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Wolff-Fixmer J. u. Kons. in Berburg || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1872-04-05&quot; | 5. April 1872 || 2 || junge Wölfe
|-
| Wolff J. B., Rentner in Luxemburg || Garnech || Garnech || Capellen || data-sort-value=&quot;1872-09-11&quot; | 11. Sept. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Hilger Fr. in Bartringen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1872-10-08&quot; | 8. Okt. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Knepper Aug. in Pissingen || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1872-11-16&quot; | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin
|-
| Kettenmeyer J. N. in Reckingen a. d. M. || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1872-11-16&quot; | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin
|-
| Speller, Hauptmann in Luxemburg || Beetebuerg (Wald) || Beetebuerg || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1872-11-19&quot; | 19. Nov. 1872 || 1 || Wolf
|-
| Kerschen Ant. in Hivingen || Scheierbësch || Keel || Esch-Uelzecht || data-sort-value=&quot;1873-02-13&quot; | 13. Febr. 1873 || 1 || Wölfin
|-
| Joerg J., Sekretär in Mamer || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1873-02-15&quot; | 15. Febr. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Kolbach Joh. in Capellen || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value=&quot;1873-02-13&quot; | 13. Febr. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1873-07-14&quot; | 14. Juli 1873 || 1 || Wolf
|-
| Petry Bern, Schreiner in Olingen || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1873-07-21&quot; | 21. Juli 1873 || 1 || junger Wolf
|-
| Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-11-30&quot; | Ende November 1873 || 1 || Wölfin
|-
| Seibenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-12-30&quot; | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Koch J. P. in Remerschen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-12-30&quot; | 30. Dez. 1873 || 1 || Wölfin
|-
| Gloden Nik., Bürgermeister in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1873-12-30&quot; | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf
|-
| Hoffmann H. in Betzdorf || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1874-01-06&quot; | 6. Jan. 1874 || 1 || Wolf
|-
| Kremer Bernard in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1874-01-09&quot; | 9. Jan. 1874 || 1 || Wolf
|-
| de la Fontaine Leo, Rentner in Luxemburg || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1874-01-13&quot; | 13. Jan. 1874 || 1 || Wolf
|-
| Feipel N. F., Winzer in Wellenstein || Welleschten || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1874-02-24&quot; | 24. Febr. 1874 || 1 || Wölfin
|-
| Sauer Leo, Einnehmer. in Remerschen || Rëmerschen || Schengen || Réimech || data-sort-value=&quot;1874-02-25&quot; | 25. Febr. 1874 || 1 || Wölfin
|-
| Ungeheuer, Jagdhüter in Münschecker || Lelleg || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1874-07-13&quot; | 13. Juli 1874 || 2 || junge Wölfe
|-
| Stoffel Peter, Förster in Waldbredimus || Trënteng || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value=&quot;1876-02-07&quot; | 7. Febr. 1876 || 1 || Wölfin
|-
| Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1876-02-23&quot; | 23 Febr. 1876 || 1 || Wolf
|-
| Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1876-11-04&quot; | 4. Nov. 1876 || 1 || Wolf
|-
| Jungblut Peter in Rameldingen || Gréngewald || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1877-01-31&quot; | 31. Jan. 1877 || 1 || Wolf
|-
| Jungblut Nik. in Rameldingen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1877-02-21&quot; | 21. Febr. 1877 || 2 || Wölfinnen
|-
| Remesch Fr., Förster in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value=&quot;1877-02-23&quot; | 23. Febr. 1877 || 1 || Wölfin
|-
| de Maringh Gasp., Rentner in Remich || Bous || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value=&quot;1878-01-29&quot; | 29. Jan. 1878 || 1 || Wolf
|-
| Elvinger Andr., Privatförster in Helmsingen || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1878-12-21&quot; | 21. Dez. 1878 || 1 || Wolf
|-
| Sauber Math., Hirt in Geyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1879-01-05&quot; | 5. Jan. 1879 || 1 || Wölfin &lt;br&gt;&lt;small&gt;Diese Wölfin wurde in einer Falle gefangen&lt;/small&gt;
|-
| Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1879-02-06&quot; | 6. u. 21. Febr. 1879 || 2 || Wölfe
|-
| Müller Joh. in Zittig || Bech || Bech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1879-02-28&quot; | 28. Febr. 1879 || 1 || Wolf
|-
| Metz Em., Hüttenherr in Beggen u. Muller Hub., Hüttenherr in Esch a. d. A. || Betzder a Biwer || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1879-10-23&quot; | 23. Okt. 1879 || 5 || Wölfe
|-
| Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1879-12-08&quot; | 8. Dez. 1879 || 1 || Wölfin
|-
| Gretsch Jos. in Remich || Greiweldeng (Mesbusch) || Stadbriedemes || Réimech || data-sort-value=&quot;1880-01-08&quot; | 8. Jan. 1880 || 1 || Wölfin
|-
| Müller Hub. Industr. in Esch a. d. A. || Ouljen (Stockbusch) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1880-11-04&quot; | 4. Nov. 1880 || 1 || Wölfin
|-
| Heuschling Nik., Förster in Itzig u. Belgrad Joh., Feldhüter in Itzig || Hesper || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1880-12-22&quot; | 22. Dez. 1880 || 1 || Wölfin
|-
| Bisdorff Joh., Gehilfsförster in Kapenacker || Wuermer (Kreuzbusch) || Wuermer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1881-02-04&quot; | 4. Febr. 1881 || 1 || Wolf
|-
| Schneider Joh. in Alzingen || Alzeng || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1881-09-16&quot; | 16. Sept. 1881 || 1 || Wolf
|-
| de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-11-08&quot; | 8. Nov. 1882 || 2 || Wölfinnen
|-
| Mertzig Johann in Breinert || Biwer (Ronkenberg) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-12-10&quot; | 10. Dez. 1882 || 1 || Wolf
|-
| Lamort Eug. in Manternach || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-12-15&quot; | 15. Dez. 1882 || 1 || Wölfin
|-
| de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Biwer (Frohn) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1882-12-23&quot; | 23. Dez. 1882 || 1 || Wölfin
|-
| Witry Michel in Strassen || Rollengergronn (Baumbusch) || Lëtzebuerg || Lëtzebuerg || data-sort-value=&quot;1883-03-12&quot; | 12. März 1883 || 1 || Wolf
|-
| Sauber Math., Hirt in Goyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value=&quot;1883-03-16&quot; | 16. März 1883 || 1 || Wolf
|-
| de la Fontaine Th. in Luxemburg || Biwerbësch || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1883-07-08&quot; | 8. Juli 1883 || 1 || Wölfin
|-
| Wolff Ed., Untersuchungsrichter in Luxemburg || Ouljen (Kiem) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value=&quot;1903-04-24&quot; | 24. April 1903 &lt;small&gt;(sic)&lt;/small&gt; || 1 || Wolf
|-
|}
An der Tabell sinn am Ganzen 242 Déieren opgezielt: 121 Wëllef, 72 Wëllefinnen, 20 jonk Wëllef an 29 Naschtwëllef. Ënner engem Naschtwollef huet een e jonke Wollef verstanen, deen nach am Bau gelieft huet an nach net selbststänneg war. Well Naschtwëllef nëmmen do virkommen, wou sech e Ruddel etabléiert an eng Nozuucht huet, gëllt hiren Noweis gläichzäiteg als Beweis dofir, datt sech an där Géigend e Wollefsruddel niddergelooss hat, dat sech reproduzéiert hat.

1893 koum en neit Reglement, dat d'Montanten d'selwecht gelooss huet mä déi administrativ Formalitéiten genee festgeluecht huet. D'Primm gouf nëmmen op Basis vun engem Certificat vum Buergermeeschter ausbezuelt. Dëse Certificat huet misse bestätegen, datt de Wollef an der jeeweileger Gemeng erluecht gouf an datt a Presenz vum Buergermeeschter eng [[Zéif]] vun der rietser viischter Patt ofgeschnidde gouf. Dës Moossnam sollt alt erëm Mëssbrauch verhënneren an ausschléissen, datt dat selwecht Déier méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rmin/1893/08/25/n1/jo|Titel=Règlement du 25 août 1893 pris en exécution de la loi sur la chasse|Gekuckt=12.07.2026|Datum=25.08.1893|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#ccccff;&quot;
! Kanton 
! Zuel 
|-
| Capellen || 42
|-
| Clierf || 8 
|-
| Dikrech || 2
|-
| Esch-Uelzecht || 32
|-
| Gréiwemaacher || 44
|-
| Iechternach || 21
|-
| Lëtzebuerg || 22
|-
| Miersch || 22
|-
| Réiden || 24
|-
| Réimech || 12
|-
| Veianen || 1
|-
| Wolz || 12
|}
Déi regional Opstellung vun de Fäll weist, datt d'Erleeë vun de Wëllef net gläichméisseg iwwer d'Land verdeelt war an datt am [[Éislek]] déi mannst Déieren erluecht goufen. Eng méiglech Erklärung dofir wier, datt am Norden haaptsächlech [[Louheck]]e ugeplanzt waren. Dës [[Bësch zu Lëtzebuerg|Bëscher]] goufen deemools intensiv genotzt an all 20 bis 25 Joer ëmgeschnidden sou datt et am Éislek wéineg al, zoue Bëscher, mee virun allem [[Jéngt]]e stoungen.

Laang Zäit ass ugeholl ginn, datt de leschte Wollef zu Lëtzebuerg de [[24. Abrëll]] [[1893]] am [[Ouljen|Ouljer]] Bësch beim &quot;[[Kiem]]&quot; vum [[Édouard Wolff (1851)|Édouard Wolff]] erschoss gouf.&lt;ref&gt;Op der Gedenkplack, déi de [[Saint Hubert Club]] am Joer [[1937]] gestëft huet, steet fälschlecherweis, dat wier am Joer 1892 geschitt [http://www.betzdorf.lu Commune de Betzdorf]: Tourisme. Les sentiers. Wollefswee (download: 2.12.2008).&lt;/ref&gt; Nei Erkenntnesser weisen, datt och nach méi spéit Wëllef zu Lëtzebuerg opgetruede sinn. Den 20. Februar 1895 gouf e Wollef an der Géigend vu [[Schëndels]], deen an eng Fal gerode war, erschoss. Am Mee 1899 goufen am [[Gréngewald]] an der Ëmgéigend vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] dräi jonk Wëllef fonnt, déi vergëft Fleesch gefriess haten: zwéi waren dout, den drëtte konnt gerett ginn.&lt;ref name =&quot;wollef1893-1920&quot;&gt;Massard 2015a.&lt;/ref&gt;
 
Am [[Éischte Weltkrich]] sinn nees Wëllef zu Lëtzebuerg gemellt ginn: am November-Dezember 1914 bei [[Uespelt]] a bei [[Ënsber]], am Januar-Februar 1917 an der [[Dikrech]]er Géigend an dono e bëssen iwwerall am Land. Ob et sech wierklech ëm Wëllef oder nëmmen ëm grouss Hënn gehandelt huet, léisst sech nodréiglech net vu Fall zu Fall klären.&lt;ref name =&quot;wollef1893-1920&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Massard 2015b.&lt;/ref&gt;
 
Den 28. Februar 1920 gouf am Bësch tëscht [[Bierg (Betzder)|Bierg]] ([[Gemeng Betzder]]) a [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholz]] ([[Gemeng Fluessweiler]]) e Wollef, deen an eng Fal gerode war, vum Fieschter vum Schlass Bierg, erschoss. Zwee Fachleit aus der Forstverwaltung an de Staatsveterinär [[Emile Moutrier]] hunn d'Déier ënnersicht an et als Wollef identifizéiert.&lt;ref name =&quot;wollef1893-1920&quot;/&gt;

Dono blouf et gutt 90 Joer roueg ëm d'Déier.

=== Nei Presenz vum Wollef zanter den 2010er Joren ===
Am Juli 2011 gouf an der Gemeng [[Gedinne]], an der [[Provënz Namouer]], fir d'éischt zanter 110 Joer, nees e Wollef an der Belsch gesinn.&lt;ref&gt;[http://www.lesoir.be/actualite/belgique/2011-09-22/le-loup-est-de-retour-en-belgique-apres-un-siecle-865135.php &quot;Le loup est de retour en Belgique... après un siècle.&quot;] lesoir.be, 22 September 2011, 21:41.&lt;/ref&gt; Am Februar 2014 gouf op e puer Plazen am [[Departement Moselle|Museldepartement]], bei [[Lorquin]] respektiv bei [[Walscheid]], een (oder méi) Exemplare gesinn.&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/view/ein-wolf-in-lothringen-5305d38be4b080dc756b9f34 &quot;Ein Wolf in Lothringen?&quot;] wort.lu, 20.02.14, 11:06.&lt;/ref&gt; Well net méi auszeschléisse wier, datt en och zu Lëtzebuerg nees opdauche kéint,&lt;ref&gt;Cf. Schley, L. &amp; R. Reding, 2014. Auf dem Weg in die Grossregion: Der Wolf steht vor unserer Haustür. ''Regulus'' 4: 4-7.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://chd.lu/wps/portal/public/RoleEtendu?action=doQuestpaDetails&amp;id=12872&amp;backto=/wps/portal/public/FicheDepute?ref=23920# Question écrite n°727 - Sujet: le retour du loup en Europe.] op chd.lu.&lt;/ref&gt; huet de Staatssekretär fir Ëmwelt [[Camille Gira]] 2017 en Aktiounsplang virgestallt, wat ze maachen ass, wann et sou wäit wier.&lt;ref&gt;[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktiouns- a Managementsplang fir den Ëmgang mat Wëllef zu Lëtzebuerg]&lt;/ref&gt; Doropshi sinn d'Modalitéite vun den Entschiedegunge festgeluecht ginn. Wann e Wollef d'Véi vun engem Bauer blesséiert oder ëmbréngt, iwwerhëlt de Staat d'Käschten. D'Naturverwaltung iwwerpréift d'Situatioun op der Plaz an hëlt DNA-Prouwe fir ze beweisen, ob de Wollef de Schëllege war. Ass dëse Beweis sécher, gëtt de Schued, dee vum ''Service de la production animale'' vun der [[ASTA]] berechent gouf un de Proprietär ausbezuelt. Falls d'Déieren den Ugrëff iwwerlieft hunn awer blesséiert goufen, bezuelt de Staat zousätzlech all d'Käschten déi beim [[Veterinär|Véidokter]] fir d'Behandlung entstinn. Ass de Beweis net sécher, a wann de Wollef awer net als Ursaach ausgeschloss ka ginn, da gëtt de Schued nach zu 75 Prozent rembourséiert. Dat selwecht gëllt och fir den [[Haushond#Hondstyppen|Hierdenhond]] oder de Juegdhond, wann se vun engem Wollef blesséiert oder erbass goufen. Et gëtt och Subventioune fir preventiv Moossnamen, wéi zum Beispill d'Opstelle vun elektreschen [[Zonk|Zénk]], vu Maschendrot oder och d'Uschafe vun engem speziell ausgebilten Hierdenhond.&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2023/08/30/a569/jo Groussherzoglecht Reglement vum 30. August 2023]&lt;/ref&gt;

Am Juli 2017 hat e [[Leideleng]]er Bauer en Déier fotograféiere kënnen, dat mat grousser Warscheinlechkeet e Wollef war.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/wahrscheinlich-ein-wolf/899099.html|Titel=Sichtung in Leudelingen, Wahrscheinlich ein Wolf|Gekuckt=24.5.2024|Datum=7.7.2024|Editeur=wort.lu}}&lt;/ref&gt;

Am September 2017 huet eng [[DNA]]-Analys bestätegt, datt et ee Wollef war, deen e puer Woche virdrun aacht Schof tëscht [[Garnech]] an [[Holzem]] gerass hat. Dëse Wollef koum aus enger Populatioun, déi hir Verbreedung an den italieeneschen a franséischen Alpen huet an déi och schonn an de [[Vogesen]], a [[Loutrengen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf.&lt;ref&gt;[http://www.environnement.public.lu/actualites/2017/09/01_le_loup_au_luxembourg/index.html Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren] (sic). Communiqué vum 1. 9. 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schley, L. &amp; J. Herr, 2017. Erster Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren (sic). Cf. Literatur.&lt;/ref&gt; Deemno war de Wollef no knapps 100 Joer erëm zu Lëtzebuerg ukomm. 

Duerno goufen ëmmer nees Wëllef sporadesch gesinn.

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-open sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#ccccff;&quot;
! Wéini
! Wou 
! Originn
! Bemierkung 
! Referenzen
|-
| data-sort-value=&quot;2018-02-01&quot; | Feb. 2018||  [[Furen]] || || nogewisen ||
|-
| data-sort-value=&quot;2017-12&quot; | Dez. 2018||  [[Käerch]]-[[Simmer]]|| ||net sécher ob Wollef  ||&lt;ref&gt;[https://gouvernement.lu/de/actualites/toutes_actualites/communiques/2018/12-decembre/19-wolfshinweis-luxemburg.html &quot;Konkreter Wolfshinweis im Westen Luxemburgs.&quot;] Presscommuniqué op gouvernement.lu, 19.12.2018.&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2020-04&quot; | Abrëll. 2020||  ëm [[Nidderaanwen]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||3 Schof gerass ||&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/1517207.html &quot;Et war e Wollef, deen Enn Abrëll 3 Schof am Raum Nidderaanwen gerass huet.&quot;] rtl.lu, 13.05.2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hermes, S., 2020. ''Ein Wolf als Täter. Genetische Analysen bestätigen: Raubtier für Schafrisse im Raum Niederanven verantwortlich.'' Luxemburger Wort vum 14. Mai 2020, S. 24.&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2021-08&quot; | Summer 2021||  ëm d'Belsch Grenz zu [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || ||1 Schof gerass, am Wanter nogewisen ||&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/die-sichtung-eines-wolfs-ist-nachgewiesen-61ddcd32de135b923614ddc0 &quot;Die Sichtung eines Wolfs ist nachgewiesen.&quot;] wort.lu, 11.01.2022.&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2022-12&quot; | Dez. 2022||  Raum [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || ||1 Schof gerass, warscheinlich vun engem Wollef ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417|Titel=Totes Schaf, Mögliche Wolfsanwesenheit bei Ulflingen|Gekuckt=28. 12. 2022|Auteur=wort.lu|archivedate=2022-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221228093110/https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.dbb-wolf.de/Wolfsmanagement/monitoring/scalp-kriterien|Titel={{de}} Wolfsmanagement, SCALP-Kriterien|Gekuckt=28. 12. 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2023-01&quot; | Jan. 2023||  [[Tratten]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun&lt;ref&gt;Där hire Verbreedungsschwéierpunkt erstreckt sech vun der [[Wisła]] am Zentrum vu [[Polen]] bis an [[Niddersachsen]].&lt;/ref&gt; ||nogewisen, männlech ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2030989.html|Titel=D'Naturverwaltung confirméiert, Am Raum Tratten war e Wollef ënnerwee|Gekuckt=15. 2. 2023|Datum=15.2.2023|Editeur=rtl.lu}}&lt;/ref&gt;

|-
| data-sort-value=&quot;2023-07&quot; | Juli 2023||  Raum [[Léiler]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||1 Schof gerass, nogewisen ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B01-wolf-lieler.html|Titel=Eindeutiger Wolfsnachweis im Raum Lieler|Gekuckt=2.8.2023|Datum=1.8.2023|Editeur=Ëmweltministère}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2023-08&quot; | Mëtt Aug. 2023||  Raum [[Iechternach]] a [[Gemeng Beefort|Beefort]] || || net gewosst ob et dee selwechte war wéi dee vum Juli ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B22-wolf-luxemburg-osten.html|Titel=Eindeutige Wolfsnachweise im Osten Luxemburgs|Gekuckt=22.08.2023|Datum=22.08.2023|Editeur=Ëmweltministère}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2106420.html|Titel=Wollef am Oste vum Land gefilmt|Gekuckt=24.8.2023|Datum=24.8.2023|Editeur=rtl.lu}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2024-04&quot; | Abrëll 2024||  [[Bruechtebaach]] || || 1 Kallef gerass, nogewisen ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/der-tag-in-luxemburg-wolfsnachweis-in-brachtenbach/13021761.html|Titel=Wolfsnachweis in Brachtenbach|Gekuckt=24.5.2024|Datum=24.5.2024|Editeur=wort.lu}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2024-12&quot; | Mëtt Dez. 2024|| Raum [[Dol]] || || 2 Schof gerass, nogewise vun engem weibliche Wollef, deen an Holland am Ruddel &quot;Zuidwest-Veluwe&quot; gebuer, an am Oktober 2023 fir d'éischt [[Genetik|geneetesch]] erfaasst gouf.||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024+de+actualites+toutes_actualites+communiques+2025+01-janvier+16-wolf-dahl-informationsabend.html|Titel=Wolfsweibchen im Raum Dahl – Informationsabend am 21. Januar|Gekuckt=16.01.2025|Editeur=Naturverwaltung}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2025-04&quot; | 11. Abrëll 2025|| Raum [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]-[[Gemeng Clierf|Clierf]] || || 2 x gesinn a fotograféiert ||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2025%2B04-avril%2B15-wolf-sichtung.html|Titel=Wolf im Raum Kiischpelt-Klerf unterwegs gesichtet|Gekuckt=24.04.2025|Datum=15.04.2025|Editeur=Naturverwaltung}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2026-02&quot; | Enn Feb. 2026|| [[Gemeng Wëntger]] || || 5 Schof gerass an 2 blesséiert vun enger Wollefsmudder, déi schonn 2025 an [[Thüringen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf. ||&lt;ref&gt;[https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Naturverwaltung-bestaetigt-Wolf-reisst-fuenf-Schafe-auf-einer-Weide-im-Oesling-25645.html Naturverwaltung bestätigt: Wolf reißt fünf Schafe auf einer Weide im Ösling]&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2026-03&quot; | Feb.-Mäerz 2026|| [[Hengescht]] || || Eng Rei Schof vun enger anerer Wollefsmudder gerass, déi zu engem Ruddel aus der belscher [[Äifel|Nordäifel]] gehéiert an deels an Däitschland, deels am [[Héicht Venn|Héije Venn]] aktiv ass.||&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/zweites-wolfsweibchen-im-norden-des-landes-nachgewiesen/144221965.html|Titel=Zwei Vorfälle in wenigen Tagen, Zweites Wolfsweibchen im Norden des Landes nachgewiesen|Gekuckt=23.03.2026|Auteur=Sophie Hermes|Datum=23.03.2026|Editeur=wort.lu [€]}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;2026-00&quot; | || || || ||
|}

== De Wollef a Mythos a Literatur ==
{{Kapitel Info feelt}}

==Kuckt och==
* ''[[De Wëllefchen an de Fiisschen]]''
* [[Wollefsschlucht (Iechternach)]]
* [[Wollefsgrouf (Biekerech)]]
* [[Fleeschwollef]]

== Literatur ==
* Anonym, 1893. [[Luxemburger Zeitung]] Nr. 115 (25. Apr.): 3 (Wolf im Rodenburger Wald von Richter Wolff erlegt). 
* Delguste-Van der Kaa, Marie-Hélène, 2003. Histoire des loups dans les deux Luxembourg. Rossignol, 2003.
* [[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 389-394, 411-419.
* [[Romain Hilgert|Hilgert, Romain]], 2013. [https://web.archive.org/web/20130515005010/http://www.land.lu/2013/04/19/vom-ungeziefer-zum-umweltmenetekel%e2%80%a9/ Vom Ungeziefer zum Umweltmenetekel: Vor 120 Jahren verlor der letzte Wolf in Luxemburg das Leben, danach auch den Kopf.] Lëtzebuerger Land Nr. 16: 6 (19. April 2013).
* [[Jos Massard|Massard, Jos. A.]], 1985. [http://massard.info/pdf/pasteur_2.pdf Zum hundertsten Jahrestag der ersten Tollwutimpfung (II): Von Hunden und Wölfen.] Tageblatt 1985, Nr. 159 (13. Jul.): 9. 
* Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987, Luxemburg: 353-374.
* Massard, Jos. A., 2015a. [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920_LJ.pdf ''Der Mythos vom letzten Wolf in Luxemburg. Der 1893 bei Olingen erlegte Wolf war nicht der letzte. Wölfe traten noch viel später als bisher angenommen in Luxemburg auf. Eine Aufarbeitung in drei Teilen.''] — Teil I: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 258 (5. November): 19. — Teil II: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 259 (6. November): 19 (''Der Erste Weltkrieg brachte die Wölfe zurück''). — Teil III: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 260 (7. November): 19 (''1920 – Ein Wolf bei Berg''). [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920er_lang.pdf Erweiterte Online-Version.]
* Massard, Jos. A., 2015b. [https://massard.info/pdf/Massard_Loups1917_ANLux.pdf ''Das Wiederauftauchen der Wölfe im Großherzogtum Luxemburg im Jahr 1917 im Spiegel einer Sammlung von Zeitungsausschnitten aus dem “Fonds Schaack” im Luxemburger Nationalarchiv'']. Published online.
*[[Laurent Schley|Schley, L.]] &amp; J. Herr, 2017. ''Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren.'' [[regulus (Zäitschrëften)|regulus Zäitschrëft fir Natur &amp; Ëmwelt]] 4 2017: 12-15.
*Schley, L., M. Jacobs, S. Collet, A. Kristiansen &amp; J. Herr, 2021. First wolves in Luxembourg since 1893, originating from the Alpine and Central European populations. ''Mammalia''. DOI: https://doi.org/10.1515/mammalia-2020-0119

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Canis lupus}}
* [https://web.archive.org/web/20230104201245/http://biodiversite.wallonie.be/fr/le-reseau-loup.html?IDC=6418 Le Réseau Loup], op dem Site ''La biodiversité en Wallonie''
* ''[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktions- und Managementplan für den Umgang mit Wölfen in Luxemburg]'', Technischer Bericht der Naturverwaltung betreffend Wildtiermanagement und Jagd, Nr. 5, 2017, 56 S.
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Hënn]]</text>
      <sha1>tjs6qbo4bft595xd1to47yliw7z1ene</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michel Heiter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80860</id>
    <revision>
      <id>2686363</id>
      <parentid>2651603</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="958" sha1="b2flps7a3ycupn7ym0rlshjria09v59" xml:space="preserve">{{SkizzKonscht}}
{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf
}}
[[Fichier:Portrait Caroline Servais-Collart, Michel Heiter, CNL-101.jpg|thumb|upright|Dëse Portrait vun der Caroline Servais-Collart (1833-1883) gouf posthum (1898) vum Michel Heiter gemoolt.]]
De '''Michel Heiter''', gebuer den [[10. September]] [[1860]] zu [[Biereng (Miersch)|Biereng]] bei [[Miersch]], a gestuerwen de [[6. Juni]] [[1906]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Moler.

Hien huet zu [[München]] an zu [[Paräis]] Konscht studéiert.

[[1893]] war hie Matgrënner vum ''[[Cercle artistique de Luxembourg]]''.

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Heiter Michel}}
[[Kategorie:Gebuer 1860]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1906]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]</text>
      <sha1>b2flps7a3ycupn7ym0rlshjria09v59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean-Pierre Decker (Sculpteur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80892</id>
    <revision>
      <id>2686356</id>
      <parentid>2652487</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1105" sha1="fjgo8ial65zvdcenvpgjowczhtzigtp" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Sculpteur Jean-Pierre Decker|aner Leit mat dem selwechten Numm|Jean-Pierre Decker}}
{{SkizzKonscht}}
{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
De '''Jean-Pierre Decker''', och &quot;'''Älterhännes'''&quot; genannt, gebuer den [[29. September]] [[1869]] zu [[Munneref]], och do gestuerwen den [[8. Januar]] [[1954]],&lt;ref&gt;[[Luxemburger Lexikon]], 1. Oplo, 2006, S. 85&lt;/ref&gt; war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Sculpteur.

== Wierker ==
* Mobilier (deelweis) an der [[Kierch Munneref|Kierch]] zu [[Munneref]]

== Éiereung ==
Zu Munneref gouf eng Strooss nom Jean-Pierre Decker genannt (L-5654).&lt;ref&gt;[https://map.geoportail.lu/addresses/Mondorf-les-Bains/Rue%20Jean-Pierre%20Decker/?lang=fr Lokalisatioun] op geoportail.lu.&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Decker, Jean-Pierre}}
[[Kategorie:Gebuer 1869]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Sculpteuren]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>fjgo8ial65zvdcenvpgjowczhtzigtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Méi Info 1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>81608</id>
    <revision>
      <id>2686445</id>
      <parentid>2660578</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>provisoresch Kat</comment>
      <origin>2686445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="obvk2wwcia1tdzw478k1969vzeii986" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span class=&quot;notheme&quot; style=&quot;border-left-style: solid; border-left-color:#FFCEFF; padding: 2px; background: #FDF7FF; color:#000;&quot;&gt;[[Fichier:Searchtool.svg|18px]]&amp;nbsp;Méi Informatioun doriwwer am Artikel: '''[[{{{1}}}]]'''.&lt;/span&gt;&lt;br&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;

[[Kategorie:Test]]</text>
      <sha1>obvk2wwcia1tdzw478k1969vzeii986</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686449</id>
      <parentid>2686445</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="324" sha1="is8wrzeybxh7yc1rckguwsiefkwuh9t" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span class=&quot;notheme&quot; style=&quot;border-left-style: solid; border-left-color:#FFCEFF; padding: 2px; background: #FDF7FF; color:#000;&quot;&gt;[[Fichier:Searchtool.svg|18px]]&amp;nbsp;Méi Informatioun doriwwer am Artikel: '''[[{{{1}}}]]'''.&lt;/span&gt;&lt;br&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;

[[Kategorie:Test1]]</text>
      <sha1>is8wrzeybxh7yc1rckguwsiefkwuh9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paul Flesch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82852</id>
    <revision>
      <id>2686350</id>
      <parentid>2685061</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5615" sha1="7l3bzstffxdqh2xmqgysbhtf1vfcaua" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
De '''Paul Flesch''', gebuer den [[3. Dezember]] [[1870]] zu [[Dikrech]], a gestuerwen de [[27. Juni]] [[1955]] um [[Briddel]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Architekt, Urbanist, Fräimaurer a Politiker.

== Liewen ==
Hien huet vun 1892 bis 1895 zu [[München]] op der ''Königliche Bayerische Technische Hochschule'' Architektur studéiert, an huet sech, no engem Joer Stage zu [[Paräis]] a Reesen an de Midi vu Frankräich an an Algerien, 1896 als Architekt néiergelooss.&lt;ref&gt;Quell, wou net anescht uginn: Scuto, 2006, an der Literatur.&lt;/ref&gt;

1900 ass hie mat senger Famill op [[Esch-Uelzecht]] geplënnert a gouf do 1901 Stadarchitekt. Ënnert senger Leedung gouf d'Deviatioun vun der [[Uelzecht]] an d'Verlängerung vun der [[Uelzechtstrooss]] bis op d'Brillplaz, mat hiren Niewestroossen, souwéi d'Urbaniséierung vum Brill-Quartier ausgeschafft.

1907 gouf hien zum Architekt vum der neier Industrieschoul, dem spéidere [[LGE|Jongelycée]], ernannt. Wärend dem Bau koum et zu Meenungsverschiddenheeten ë.&amp;nbsp;a. mat den Entrepreneren [[Armand Spoo]] an Nicolas Hoffmann. Wéi de Spoo 1909 zum neie Buergermeeschter gewielt gouf, an den Hoffmann Schäffe gouf, huet et net laang gedauert, bis de Flesch entlooss gouf. Hien huet dat net op sech sëtze gelooss, huet dergéint geklot a sech selwer bei den nächste Walen opgesat, a gouf och gewielt. Hie war bis 1912 Gemengerot, dono nach eng Kéier vun 1914 bis 1917. Mä schonn 1915 huet hie, wéinst senger ausgesprachener Frankophilie, missen d'Land verloossen a goung mat senger Famill op Paräis. Do huet hien eng Hëllefsorganisatioun fir déi fräiwëlleg Lëtzebuerger an der Friemelegioun gegrënnt,

An der [[Tëschekrichszäit]] gouf hie Member vun der [[Alliance française]] a stoung och a Kontakt mam franséische Geheimdéngscht.

Vun [[1926]] bis [[1928]] war hie fir d'[[Radikal Partei]] Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[[Nicolas Als|Als, Nicolas]], [[Robert Philippart|Robert L. Philippart]]: ''La Chambre des Députés, Histoire et Lieux de Travail'', Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg, 1994, ISBN 2-87954-021-6, S. 514&lt;/ref&gt;

Nom [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitschen Iwwerfall 1940]] ass de Paul Flesch, dee seng Sympathie zu Frankräich net verstoppt huet, fir e puer Méint an de Prisong komm. Staark dovu gezeechent huet hie sech dono no an no aus dem ëffentleche Liewen zeréckgezunn. Déi lescht Joren huet hien um Briddel, bei enger vu sengen Duechteren, gewunnt.

Hie war Grënnungsmember vum Escher ''Verschéinerungsveräin'' (1901), vum [[Fräidenkerbond]] (1904) a méi spéit vun der [[Société des architectes luxembourgeois]], där hiren éischte President hie war.

De Paul Flesch war vun 1897 bis zu sengem Doud mat der Marie Glodt bestuet, si haten zwou Duechteren an ee Jong, dee jonk gestuerwen ass.
 
== Wierker ==
* [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette|Industrieschoul]] (1905-1909) zu [[Esch-Uelzecht]]
* [[Postgebai Esch-Uelzecht|Postgebai zu Esch-Uelzecht]] (1930) (zesumme mat dem [[Nicolas Schmit-Noesen]])
* ''[[Belvédère um Escher Gaalgebierg|Pavillon Belvédère]]'' (1936) um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]] zu Esch-Uelzecht
* Villa vum [[Nottär]] Gantenbein zu Esch-Uelzecht (5, rue Xavier-Brasseur)
* eng Rëtsch Haiser an der Rue du Dix-Septembre zu Esch; den Nr. 33 war säin eegent Wunnhaus
* 8 Ingenieurs- an Direkteschvillaen an der Lëtzebuerger Strooss (1912, zesumme mam [[Paul Funck]]), souwéi e puer herrschaftlech Haiser vis-à-vis (dorënner d'Nummer 79).
* Haus op Nummer 31, Victor-Hugo-Strooss, zu Esch-Uelzecht
* Ensembel op 38, Dicksstrooss, mat den Eckgebaier zu der Uelzechtstrooss an der Industriestrooss zu Esch
=== Biller ===
&lt;gallery&gt;
File:Lycée de garçons Esch-sur-Alzette 2026-01 ---11.jpg|Industrieschoul, haut Escher Jongelycée (LGE; 1909)
Fichier:Monopteros at Gaalgebierg Luxenborg.jpg|Belvédère um Escher Gaalgebierg (1936)
31 rue Victor Hugo, Esch-sur-Alzette 2026-01.jpg|31, Victor-Hugo-Str. Esch
File:38, rue Dicks - Esch-sur-Alzette 2026-01 ---5.jpg|38, Dicksstrooss, Esch
Maison Gantenbein Esch-sur-Alzette 2026-01 ---8.jpg|Maison Gantenbein Esch (1924)
File:23_rue_du_X_Septembre_Esch-sur-Alzette_2011-06.jpg|Haus an der r. du X septembre
File:Esch-Alzette 82 rue de Luxembourg 01.jpg|eng vun den Direkteschvillae vun Arbed-Schëffleng (84, Lëtzebuergerstrooss)
&lt;/gallery&gt;

== Gielercher ==

* {{LHCH| (Promotioun 1933).&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/7gb8zs/pages/3/articles/DTL50?search=Paul%20Flesch%20 Lokal-Chronik am Luxemburger Wort] vum 16. Mäerz 1933&lt;/ref&gt;}}

== Literatur ==
* [[Pierre Gilbert (Architekt)|Gilbert, P.]], 1986. ''La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.'' Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik|BNL]] LB 1061, Ss. 172-173
* [[Denis Scuto|Scuto, Denis]] (2006). ''Paul Flesch. (1870-1955). Architecte de la Ville et bâtisseur de la Liberté''. Ss. 60-71. In: ''100 Joer Esch. 1906-2006''. Ville d'Esch-Alzette, 2006, ISBN 2-87954-149-2.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Flesch Paul}}
[[Kategorie:Gebuer 1870]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Fräimaurer]]
[[Kategorie:Chevalier de la Légion d'honneur]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Lokalpolitiker]]</text>
      <sha1>7l3bzstffxdqh2xmqgysbhtf1vfcaua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Käerjeng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84771</id>
    <revision>
      <id>2686335</id>
      <parentid>2685228</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22569" sha1="jzzmd6qzjz3gcpe6kwlptbrb87zor5b" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm = Käerjeng
 | Bild = 
 | Bildtext =
 | An anere Sproochen =
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Capellen}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Käerjeng}} 
 | Koordinaten =
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}. D'Gemeng ass den 1. Januar 2012 aus der [[Gemengefusioun|Fusioun]] vun de Gemengen [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]] a [[Gemeng Kënzeg|Kënzeg]] entstanen.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Käerjeng läit am Südweste vu Lëtzebuerg am [[Kanton Capellen]].

Si mécht nërdlech d'Grenz mat [[Grass]], enger Exklav vun der [[Gemeng Stengefort]], a mat der [[Gemeng Garnech]], am Oste leien d'[[Gemeng Dippech]] an d'[[Gemeng Suessem]], am Süden d'[[Gemeng Déifferdeng]] an d'[[Gemeng Péiteng]], an am Westen déi belsch Gemengen [[Éibeng]], [[Miezeg]] an [[Arel]].

Nom Tausch vun Terrainen tëscht de Gemenge Käerjeng a Péiteng ass de Gemengenterritoire vu Käerjeng am Joer 2025 ëm 320,41 Ar méi kleng ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2025/07/18/a334/jo|Titel=Loi du 18 juillet 2025 portant changement de limites entre la Commune de Käerjeng et la Commune de Pétange|Gekuckt=27.06.2026|Datum=18.07.2025|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Mam Gesetz vum 12. Juni 2026 ass eng Fläch vun 12,57 [[Ar (Flächemooss)|Ar]] (''Rue des Ateliers'') vun der Gemeng Péiteng ewechgeholl a bei d'Gemeng Käerjeng geprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2026/06/12/a294/jo|Titel=Loi du 12 juin 2026 portant changement de limites entre la Commune de Käerjeng et la Commune de Pétange|Gekuckt=27.06.2026|Datum=12.06.2026|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
|ville = Käerjeng 
|nord = [[Arel]] (Belsch), [[Gemeng Stengefort|Stengefort]]
|nord-est = [[Gemeng Garnech|Garnech]]
|est = [[Gemeng Dippech|Dippech]]
|sud-est = [[Gemeng Suessem|Suessem]]
|sud = [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]]
|sud-ouest = [[Gemeng Péiteng|Péiteng]] 
|ouest = [[Éibeng]] (Belsch)
|nord-ouest= [[Miezeg]] (Belsch)
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
'''Fréier Gemeng Nidderkäerjeng'''
{{Div col|cols=2}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
* [[Lénger]]
* [[Nidderkäerjeng]]
* [[Uewerkäerjeng]]
&lt;/div&gt;
'''Fréier Gemeng Kënzeg'''
* [[Féngeg]]
* [[Kënzeg]]

{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Nidderkäerjeng'''
* [[Bomecht]]
* [[Bommelscheier]]
&lt;/div&gt;
'''Fréier Gemeng Kënzeg'''
* [[Schack]]
* [[Schockmillen]] (op der Schock)
* [[Neidréisch]]
* [[Nuechtbann]]
{{Div col end}}

== Etymologie ==
* D'Wuert ''Käerjeng'' kënnt vum keltesche ''Karusa'' a bedeit ''kleng Steebaach''. 36 n. Chr. gouf schonn eng Siidlung ''Charus'' ernimmt, doraus gëtt ''Chara'', ''Cher'' (947), ''Kersen'' (1243) a ''Karen'' (1486).
* ''Kënzeg'' kënnt aus dem laténgesche ''Curmiciacus'', aus Curmic- gouf Kunz- an -iacus gouf zu -ingen.
* ''Lénger'' kënnt vum dem keltesche ''Lianog'' a bedeit ''klengt Feld''. Spéider heescht et ''Linceres'' (1281), ''Lyneres'' (1339), ''Lynieres delais Cheraize'' (1381), ''Leinert'' (1758) a ''Lyngeres'' a gëtt 1798 ''Linger''.
* Féngeg gëtt eréischt 1473 fir d'éischt ernimmt an iwwer den Ursprong vum Numm ass wéineg bekannt. Aus ''Fünich'', ''Finnich'', ''Fennich'', ''Finnange'', ''Finnig'', ''Pfennig'' a ''Feigny'' gëtt schlussendlech ''Fingig''.&lt;ref name=&quot;kaerjeng.lu&quot;&gt;{{Citation|URL=http://www.kaerjeng.lu/gemeng-kaerjeng/historique |Titel=Geschicht vun der Gemeng Käerjeng op www.käerjeng.lu |Gekuckt=29.12.2013 |Archiv-Datum=11.01.2014 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20140111025310/http://www.kaerjeng.lu/gemeng-kaerjeng/historique }}&lt;/ref&gt;

== Geschicht ==
{{Update}}[[Fichier:Eck Rue de l'Eglise Rue de Bascharage.jpg|thumb|Al Schoul, aalt Paschtoueschhaus a Kierch zu Uewerkäerjeng]]
Dat eelst Zeeche vun Awunner um Terrain vun der haiteger Gemeng Käerjeng gouf an den 1990er Joren entdeckt. Deemools gouf eng aristokratesch Grafkummer vu 4,3 op 4,2 Meter aus der Zäit vun de [[Gallier]] fonnt, déi op ongeféier 70 v. Chr. konnt datéiert ginn.&lt;ref&gt;[http://www.mnha.public.lu/collections/protohistoire/fer_recent/clemency/ Chambre funéraire Clemency MNHA] (op franséisch)&lt;/ref&gt;

{{Méi Info 1|Grafkummer vu Kënzeg}}
Kënzeg gouf fir d'éischt am 8. Joerhonnert an engem Dokument vum [[Karl Martell|Karl Martel]]&lt;nowiki/&gt;l ernimmt.

Nidderkäerjeng gouf fir d'éischt de 4. Abrëll 1281 ernimmt, an engem Fräiheetsbréif vun de Béimer. Deemools war et mat Uewerkäerjeng, Lénger a Péiteng an der ''Hoheit Kerschen'' zesummegeschloss. Kënzeg krut seng Onofhängegkeet warscheinlech schonn 1260.

An der Zäit vum franséische Regime vum [[Directoire]] bis zum Enn vum [[Premier Empire]] war Käerjeng Haaptuert vun engem franséische Kanton am [[Département des Forêts]]. 1799 entsteet d'''Mairie de Bascharage'' mat den Dierfer Nidderkäerjeng, Uewerkäerjeng a Lénger. Den éischte Buergermeeschter gouf 1800 de Pierre Clement&lt;ref name=&quot;kaerjeng.lu&quot;/&gt;.

Fir ze verhënneren datt d'Käerjenger Jongen ënner dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] an d'Arméi aberuff ginn, goufen ënner dem Pierre Clement all d'Jongen déi gebuer goufen als Meedercher agedroen. An den zwee Joer 1803 an 1804 goufe sou 16 Jongen zu Meedercher 'gemaach'. No zwee Joer gouf d'Gebuerteregëster fir d'éischt kontrolléiert an de Bedruch ass opgeflunn. De Pierre Clement an de Sekretär Nicolas Himbert hu sou hiert Mandat verluer. 1805 gouf de Pierre Clement allerdéngs erëmgewielt an ass nach bis 1816 Buergermeeschter bliwwen&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.kaerjeng.lu/rue%20Clement%20Pierre.pdf?FileID=publications%2Frue%2520clement%2520pierre.pdf |Titel=Rue Pierre Clement |Gekuckt=29.12.2013 |Archiv-Datum=05.03.2016|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160305011152/http://www.kaerjeng.lu/rue%20Clement%20Pierre.pdf?FileID=publications/rue%2520clement%2520pierre.pdf }}&lt;/ref&gt;.

== Populatioun ==
D'Gemeng Käerjeng hat am Joer 2012 9.865 Awunner a war domat wat d'Awunner betrëfft, déi gréisst Gemeng am Kanton Capellen an déi aacht zu Lëtzebuerg.

D'Awunner sinn sou op déi 5 Uertschafte vun der Gemeng verdeelt:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; | 
! Uertschaft || Awunner
|-
| [[Féngeg]] || align=&quot;right&quot; | 413
|-
| [[Kënzeg]] || align=&quot;right&quot; | 1832
|-
| [[Lénger]] || align=&quot;right&quot; | 567
|-
| [[Nidderkäerjeng]] || align=&quot;right&quot; | 5387
|-
| [[Uewerkäerjeng]] || align=&quot;right&quot; | 1657
|- class=&quot;sortbottom&quot; 
| '''Am Ganzen''' || align=&quot;right&quot; | '''9865'''
|}

72 % vun den Awunner vun der Gemeng Käerjeng hunn d'Lëtzebuerger Nationalitéit, 28 % vun der Bevëlkerung sinn Auslänner.

Mat 948 Awunner oder 9,6 % vun allen Awunner bilden d'Portugisen déi gréisst auslännesch Bevëlkerungsgrupp. Och 405 Fransousen (4,1 %), 389 Belsch (3,9 %) an 355 Italieener (3,6 %) wunnen zu Käerjeng.

Bal 10 % vun den Awunner vun der Gemeng wunnen eleng an der Avenue de Luxembourg, der Haaptstrooss vun Nidderkäerjeng.

=== Demographesch Entwécklung ===
==== Virun der Fusioun (bis 2011) ====
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q17496568
 |ageklappt=op
 |bis = 2011
 |daten =
 1821=1781 # manuell Daten, well op Wikidata net disponibel
1851=2517
1871=2612
1880=2606
1890=2516
1900=2609
1910=2714
1922=2895
1930=3281
1935=3376
1947=3267
1960=3938
1970=5225
1978=6030
1979=6016
1981=6072
1983=6130
1984=6220
1985=6220
1986=6250
1987=6300
1988=6362
1989=6492
1990=6544
1991=6662
1992=6790
1993=6919
1994=7183
1995=7469
1996=7724
1997=7974
1998=8114
1999=8267
2000=8411
2001=8695
2002=8787
2003=8937
2004=8956
2005=9137
2006=9362
2007=9408
2008=9357
2009=9381
2010=9474
2011=9671
2012=3947
2013=4061
2014=4104
2015=4205
2016=4247
2017=4330
2018=4426
}}
==== No der Fusioun (zënter 2012) ====
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |vun=2012
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Fusioun===
Den 18. Mee 2010 huet de [[Gemeng Nidderkäerjeng|Käerjenger]] Gemengerot, dee selwechten Dag wéi dee vun der [[Gemeng Kënzeg]], engem Accord zu enger Fusioun tëscht den zwou Gemengen Nidderkäerjeng (mat Uewerkäerjeng a Lénger) a Kënzeg (mat Féngeg) zougestëmmt.&lt;ref&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/68173.html &quot;D'Gemeng Kënzeg fusionéiert mat der Gemeng Nidderkäerjeng.&quot;] ''rtl.lu'', 18.05.2010, 15:56 - Fir d'lescht aktualiséiert: 18.05.2010, 20:35.&lt;/ref&gt; Bei engem Referendum, de 5. Dezember 2010 hunn an den zwou Gemengen eng Majoritéit vun de Wieler sech fir eng Fusioun ausgeschwat (58 % zu Nidderkäerjeng, 56,17 % zu Kënzeg).&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/2010/12/129445/aus-niederkerschen-und-kuentzig-wird-kaeerjeng.php &quot;Bürger sagen Ja: Aus Niederkerschen und Küntzig wird Käerjeng.&quot;] wort.lu, 05.12.2010 16:24.&lt;/ref&gt;

D'Fusioun gouf definitiv am Gesetz vum 24. Mee 2011 ''portant fusion des communes de Bascharage et de Clemency''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2011/0110/a110.pdf#page=2 |Titel=Gesetz vum 24. Mee 2011 iwwer d'Fusioun |Gekuckt=17.07.2011 |Archiv-Datum=19.10.2013 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20131019082909/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2011/0110/a110.pdf#page=2 }}&lt;/ref&gt; festgehalen an ass den 1. Januar 2012 a Kraaft getrueden.

&lt;gallery&gt;
Fichier:Map Bascharage.PNG|Nidderkäerjeng...
Fichier:Map Clemency.PNG|a Kënzeg...
Fichier:Map Käerjeng.png|fusionéieren zu Käerjeng.
&lt;/gallery&gt;
===Gemengerot===
De Gemengerot setzt sech zanter 2017 aus 15 Conseilleren zesummen. Als Resultat vun de Gemengewale vum 11. Juni 2023 gëtt de Schäfferot vun enger Majoritéit vun CSV-LSAP gedroen.&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/gemengewalen Gemengewalen - Liveticker] rtl.lu, 11:58 13/06/2023.&lt;/ref&gt; Vun 2017 bis 2023 war dat eng CSV-déi gréng-Koalitioun.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1088134.html &quot;Michel Wolter bleift Buergermeeschter vu Käerjeng.&quot;] rtl.lu, 20.10.2017, 09:26:54.&lt;/ref&gt;

{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 2011 || 0 || 4 || 1 || 2 || 5 || -
|- 
| 2017 || 0 || '''7''' || 1 || '''2''' || 5 || -
|- 
| 2023 || 1 || '''7''' || 1 || 1 || '''4''' || 1
|} 
{{small|Quell: RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{|class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot;|
==== Fréier Gemeng Kënzeg ====
|-
| 1815/16-1830 || Pierre Decker
|-
| 1830-1832|| Henri Simon 
|-
| 1832-1836|| Michel Schleimer 
|-
| 1836-1861|| Michel Maximlien Joseph Tibesar&lt;ref name=&quot;Memorial N°3 vun 1844&quot;&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://data.legilux.public.lu/file/load?uri=http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
|-
| 1861 Januar-Abrëll|| Wilhelm Ernster 
|-
| 1861-1867|| Jean Kirsch
|-
| 1867-1879|| Pierre Berens
|-
| 1879-1891|| Jean Kirsch
|-
| 1891-1912|| J.-B. Biver
|-
| 1912-1921|| Jean-Eugène Kirsch
|-
| 1921-1925|| J.-P- Schmitz
|-
| 1925-1933|| Nic Klein
|-
| 1933-1946|| Michel Schumacher
|-
| 1946-1957|| Joseph Jeitz&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=04.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
|-
| 1957-1963|| Félix Heinen
|-
| 1964-1969|| Albert Kirsch
|-
| 1970-1975|| Antoine Hirtz
|-
| 1976-1981|| Marcel Hellbach
|-
| 1982-1984|| [[Guillaume Jeitz (Buergermeeschter)|Guillaume Jeitz]]
|-
| 1985-1987|| Nicolas Ehleringer
|-
| 1987-1996|| Fred Reuter
|-
| 1997-2007|| Daniel Hautus
|-
| 2007-2011|| Jeannot Jeanpaul
|}
{|class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot;|

==== Fréier Gemeng Nidderkäerjeng ====
|-
|1800 - 1816
|[[Pierre Clement]]
|-
|...
|
|-
| 1844 - 1858 || Jean Wagner&lt;ref name=&quot;Memorial N°3 vun 1844&quot;/&gt;
|-
| [[1858]] - [[1893]] || J.-Nic. Schumacher
|-
| [[1894]] - [[1902]] || [[Pierre Schütz]]
|-
| [[1903]] - [[1917]]|| Jules Hemmer
|-
| [[1918]] - [[1928]]|| [[Jean Peschong]]
|-
| [[1929]] - [[1946]]|| [[Théophile Aubart]]
|-
| [[1946]] - [[1957]]|| [[Nicolas Meyers (1902)|Nicolas Meyers]]
|-
| [[1958]] - [[1987]]|| Robert Steichen
|-
| [[1988]] - [[1990]]|| [[Marcel Gillen]]
|-
| [[1990]] - [[1994]]|| André Siebenbour
|-
| [[1994]] - [[1999]]|| Jos Thill
|-
| [[1999]] - [[2007]]|| [[Jean Christophe]]
|-
| [[2007]] - [[2010]]|| [[Jeannot Halsdorf]]
|-
| [[2010]] - [[2011]]|| [[Michel Wolter]]
|}

=== No der Fusioun ===
* 2011 - 2026: [[Michel Wolter]]
* 2026 -  : [[Nadine Braconnier]]

== Ekonomie ==
[[Fichier:BrauereiBofferding01.jpg|thumb|350px|D'Brauerei Bofferding am Zentrum vun Nidderkäerjeng]]
An der Gemeng Käerjeng ass d'[[Zone d'activité économique Robert Steichen]] ugesidelt. Do hu sech am Laf vun der Zäit eng Partie grouss Betriber, wéi Delphi, Luxguard an General Motors néiergelooss. Zanter 2006 ass och den italieenesche Fabrikant vu Kichenartikelen Tontarelli zu Käerjeng vertrueden. Am selwechte Joer huet awer d'Entreprise TDK hir Dieren zougemaach, mä zanter 2012 produzéiert de Groussbäcker ''Pains &amp; Tradition'' an engem Deel vun de fréieren Hale vun der TDK seng Wueren.

D'[[Brasserie Nationale]] huet zu Käerjeng hire Sëtz. Do ginn d'Béiermarke Bofferding a Battin produzéiert.

D'Bus- a Reesgesellschaft [[Sales-Lentz]] ass aus der fréierer Busentreprise ''Josy Lenz'' ervirgaangen an hat sech am Ufank um fréiere Bauerenhaff vum Josy Lentz ongeféier do wou haut de ''Smatch'' an der ''Rue de la Résistance'' ass etabléiert. Wéi se mat der Zäit méi grouss gouf, ass se aus dem Zentrum an d'Industriezon geplënnert.

== Verkéier ==
Duerch Nidderkäerjeng leeft d'{{N5}}, déi do Avenue de Luxembourg heescht an déi Käerjeng mat Péiteng a mat der Stad verbënnt. Iwwer Käerjenger Terrain leeft och d'[[Collectrice du Sud]].

D'Gemeng Käerjeng ass un d'[[RGTR]], [[TICE]] an [[TEC]]-Busnetz ugeschloss.

Op Käerjenger Buedem läit och d'[[Gare Nidderkäerjeng-Suessem]] un der [[Eisebunnsstreck Péiteng - Lëtzebuerg|Linn 70]], déi Péiteng an d'Stad matenee verbënnt. Och d'[[Eisebunnsstreck Péiteng-Ettelbréck]] (Atertlinn) ass bis 1967 duerch Uewerkäerjeng a Kënzeg gelaf. Déi fréier Gare vun Uewerkäerjeng, vun där just nach Ruinen iwwereg waren, gouf 2011 ofgerappt, an der aler [[Gare Kënzeg|Gare vu Kënzeg]] ass haut e Café mat Versammlungsraim fir Veräiner.

Do wou fréier d'[[Atertlinn]] verlaf ass, ass haut d'[[Vëlospist PC12]].

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Käerjeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{|
|
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[PRO-SUD]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SIACH]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
|valign=&quot;top&quot;|
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SIKOR]]
* [[SYVICOL]]
* [[TICE]]
|}

== Kuckeswäertes ==
=== Kierchen ===
* D'[[Kierch Nidderkäerjeng|Kierch vun Nidderkäerjeng]] gouf vun 1978 bis 1982 gebaut an den 23. Mee 1982 vum Mgr. [[Jean Hengen]] geweit. De Patréiner ass den [[hellege Willibrord]]. Et ass déi modernst Kierch am Land. An der Kierch ass en aalt Kräiz aus dem [[17. Joerhonnert]] an e [[Kräizwee]] vun der [[Bettina Sabbatini]]. Vis-à-vis vun der Willibrorduskierch, do wou haut d'Claus-Cito-Plaz ass, stoung nach bis 1985 déi al Maximäinkierch. Si war 1788 gebaut an 1862 vergréissert ginn. Si war zum Schluss ze kleng.&lt;ref&gt;[Broschür 25 Joer Willibrorduskierch Nidderkäerjeng]&lt;/ref&gt;
* D'[[Kierch Uewerkäerjeng|Kierch vun Uewerkäerjeng]] gouf 1740 gebaut an de 15. August 1761 geweit. D'Miwwele stamen aus dem Barock, dorënner dräi historesch wäertvoll Altär an eng Kanzel.
* Zu Lénger steet eng géint 1863 am neoromanesche Stil gebaute [[Kierch Lénger|Kierch]]. Si ass der [[Onbefleckt Empfängnis|Onbefleckter Empfängnis]] vun der Jongfra Maria geweit. An der Kierch kann een en Tabernakel an e Kräiz vun der Bettina Sabbatini fannen.&lt;ref&gt;[http://bascharage.cathol.lu/Communaute_pastorale_de_Bascharage,Communaute_pastorale_de_Bascharage,Communaute_pastorale_de_Bascharage,_Hautcharage_et_Linger/Eglises.html bascharage.cathol.lu Eglises]&lt;/ref&gt;
* Mam Bau vun der [[Kierch Kënzeg|Kënzeger Kierch]] gouf 1726 ugefaangen. Si ass dem hellege Remi geweit.
* D'[[Maximäinkapell zu Kënzeg]] staamt aus dem fréien 18. Joerhonnert. Nieft der Kapell steet déi [[Lann zu Kënzeg|Wëll Lann]] an eng [[Erënnerungsplack Kënzeg|Erënnerungsplack]].
* D'[[Kierch Féngeg|Kierch vu Féngeg]] gouf vun 1864-1866 gebaut an de 26. Mäerz 1866 ageweit. De Patréiner ass den hellege Mathias. D'Kierch gouf 2003 ëmfaassend renovéiert.
 
&lt;gallery&gt; 
Fichier:Kierch Uewerkäerjeng.jpg|Kierch vun Uewerkäerjeng 
Fichier:KenzeKier12.JPG|Kierch vu Kënzeg 
Fichier:KënzegWëllLann01.jpg|Maximäin-Kapell mat der Wëller Lann 
&lt;/gallery&gt;

=== Wäschbueren ===
* Zu Uewerkäerjeng fënnt een en deelweis ënnerierdeschen ale Wäschbuer e bësse baussent Duerf laanscht de Feldwee fir op [[Héiweng]].
* Zu Féngeg steet en iwwerdeckte Wäschbuer an der Mëtt vum Duerf. An dësem Wäschbuer ass d'Quell vun der klenger Baach [[Këschel]].
 
&lt;gallery&gt; 
Fichier:Fengeg waeschbur.jpg|De Féngeger Wäschbuer
Fichier:Wäschbur Uewerkäerjeng.jpg|Den Uewerkäerjenger Wäschbuer 
&lt;/gallery&gt;

=== D'[[Schlass vu Kënzeg|Kënzeger Schlass]] === 
[[Fichier:Clemency Castle.JPG|thumb|D'Kënzeger Schlass]] 
Dat klengt Kënzeger Schlass gouf 1665 am [[Renaissance]]-Stil vum Johann Ferdinand vu Blanchard gebaut a fofzeg Joer méi spéit dem [[Barock]]-Stil vun der Zäit ugepasst. Och am 18. Joerhonnert goufe nach Verännerunge virgeholl. An de leschte Jore stoung d'Gebai laang eidel, mä 2009 gouf et ëmfaassend renovéiert.

=== Natur ===
* Tëscht Féngeg an Uewerkäerjeng läit d'Naturschutzgebitt [[Naturschutzgebitt Boufferdanger Muer|Boufferdanger Muer]].
* Südlech vu Lénger fënnt een d'Naturschutzgebitt [[Naturschutzgebitt Lénger Wisen|Lénger Wisen]].
* Tëscht der Biff an der Industriezon Haneboesch läit d'Naturschutzgebitt [[Naturschutzgebitt Dreckswiss|Dreckswiss]].
* Net wäit vum alen Uewerkäerjenger Wäschbuer leien d'Griechten, déif an de Buedem gegruewe Quellen, déi d'[[Mierbaach]] mat Waasser beliwweren.
* Nieft der Maximäinkapell steet déi [[Wëll Lann]] zu Kënzeg, ee vun den eelsten a déckste Beem zu Lëtzebuerg. Déi Wëll Lann huet no engem Stuerm vum 25. Juni 2006, bei deem den Haaptaascht ofgebrach war, bis op de Stamm zeréckgeschnidde misse ginn, schéisst awer nach ëmmer aus.

== Veräinsliewen ==
{{Div col|cols=2}}
[[Fichier:Harmonie Hautcharage.jpg|thumb|D'Harmonie Hautcharage gëtt e Concert op der [[Plëss d'Arem|Plëss]] an der Stad, Mee 2013.]]
* Foussball: [[UN Käerjéng 97]], [https://web.archive.org/web/20120415110025/http://www.flf.lu/clubs/club.php?club_id=500022 ''Étoile sportive Clemency'']
* Handball: [[Handball Käerjeng]], Roude Léiw Bascharage
* Basket: BBC Bascharage Hedgehogs
* Keelen: Keelefrënn Uewerkäerjeng, K.C. Fiisschen Linger, K.C. Braustiedler 04 Käerjeng, K.C. Emmer um Dill Bascharage, K.C. Roadrunners Bascharage
* Fëschen: Fëschersport Club, Grondel Hautcharage, Sportfëscher Bascharage
* Dëschtennis: D.T. Fingig, D.T. Avenier Hautcharage, D.T. Bascharage, Entre-Nous Linger
* Tennis: Tennis Club Bascharage, Tennis Kéinzeg-Féngeg
* Kampfsport: Karate Club Bascharage
* Harmonien: Harmonie Municipale Bascharage, Harmonie Hautcharage, Harmonie Clemency
* Ste. Cécile Choralle Bascharage, Kënzeg, Féngeg, Hautcharage a Lénger
* [[Fräizäit-Sport Kéinzeg]] organiséiert sportlech Aktivitéiten am net-kompetitive Beräich
* [https://web.archive.org/web/20100901180234/http://tractor.lu/ Päerds- an Trakterfrënn Lëtzebuerg]
* Scouten: Grupp St. Willibrord Bascharage
{{Div col end}}

== Bekannt Leit aus der Gemeng ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Louis Biren (Resistenzler)|Louis Biren]] (*1898 zu Kënzeg-1987), Handwierker a Resistenzler
* [[Claus Cito]] (*1882 zu Nidderkäerjeng-1965), Sculpteur
* [[Paul Dahm]] (*1951 zu Nidderkäerjeng), Komponist a Museker
* [[Michel Gloesener]] (*1792 zu Uewerkäerjeng-1876), Physiker a Fuerscher
* [[Nicolas Margue]] (*1888 zu Féngeg-1976), Professer a Politiker
* [[Léon Nilles]] (*1928 zu Nidderkäerjeng-2016), Bauingenieur, Auteur an Hotelier
* [[Jean Octave]] (), Journalist an Tëleespriecher
* [[Michel Wolter]] (*1962), Politiker, Buergermeeschter vun der Gemeng Nidderkäerjeng an der Gemeng Käerjeng
{{Div col end}}

== Literatur ==
* [[Rolf Ketter]] (Text), [[Yvon Lambert (Forograf)|Yvon Lambert]] (Fotoen): ''Liewen an der Gemeng Käerjhéng'', Buch mat 2 Audio-Kassetten; Bascharage 1993.
* Schroeder, Michael: ''Wachsmuot von Künzich (Kunzech): ein Luxemburger Minnesänger'' - In: Annuaire: vol. II des actes du XXIe congrès international des sciences généalogique et héraldique de Luxembourg (1994) / Association luxembourgeoise de généalogie et d'héraldique = Jahrbuch / Luxemburger Gesellschaft für Genealogie und Heraldik. - 1995, p.&amp;nbsp;59-72, ill.

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
{{LNM}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kaerjeng.lu/ D'Websäit vun der Gemeng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/kaerjeng D'Gemeng Käerjeng op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}

{{DEFAULTSORT:Gemeng Kaerjeng}}
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kaerjeng]]
[[Kategorie:Gemeng Käerjeng| ]]</text>
      <sha1>jzzmd6qzjz3gcpe6kwlptbrb87zor5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Méi Info 1/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87365</id>
    <revision>
      <id>2686396</id>
      <parentid>2614459</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="405" sha1="bvfzkfi9x24r1ne8ydzyqpjiuzv5k0h" xml:space="preserve">{{Dokumentatiounssäit}}
&lt;blockquote&gt;
{{Méi Info 1}}
&lt;/blockquote&gt;

== Kopéiervirlag ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; copy&gt;
{{Méi Info 1|Numm vum Artikel}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Kuckt och ==
* {{tl|Méi Info 2}}
* {{tl|Méi Info 2 OL}}
* {{tl|Méi Info 3}}
* {{tl|Méi Info 6}}
* {{tl|Méi Info Kapitel}}
* {{tl|Méi Info Spezial}}

&lt;includeonly&gt;[[Kategorie:Schablounen:Textbausteng]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>bvfzkfi9x24r1ne8ydzyqpjiuzv5k0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Méi Info 2/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87385</id>
    <revision>
      <id>2686397</id>
      <parentid>2673933</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="428" sha1="cd7la5keypmdgmm9leymrmb35mdman3" xml:space="preserve">{{Dokumentatiounssäit}}
&lt;blockquote&gt;
{{Méi Info 2}}
&lt;/blockquote&gt;

== Kopéiervirlag ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; copy&gt;
{{Méi Info 2|Numm vum 1. Artikel|Numm vum 2. Artikel}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Kuckt och ==
* {{tl|Méi Info 1}}
* {{tl|Méi Info 2 OL}}
* {{tl|Méi Info 3}}
* {{tl|Méi Info 6}}
* {{tl|Méi Info Kapitel}}
* {{tl|Méi Info Spezial}}

&lt;includeonly&gt;[[Kategorie:Schablounen:Textbausteng]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>cd7la5keypmdgmm9leymrmb35mdman3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Méi Info 3/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87390</id>
    <revision>
      <id>2686399</id>
      <parentid>2614462</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="448" sha1="t59ulexeonm0hsu05ddzl4kofxicpe4" xml:space="preserve">{{Dokumentatiounssäit}}
&lt;blockquote&gt;
{{Méi Info 3}}
&lt;/blockquote&gt;

== Kopéiervirlag ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; copy&gt;
{{Méi Info 3|Numm vum 1. Artikel|Numm vum 2. Artikel|Numm vum 3. Artikel}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Kuckt och ==
* {{tl|Méi Info 1}}
* {{tl|Méi Info 2}}
* {{tl|Méi Info 2 OL}}
* {{tl|Méi Info 6}}
* {{tl|Méi Info Kapitel}}
* {{tl|Méi Info Spezial}}

&lt;includeonly&gt;[[Kategorie:Schablounen:Textbausteng]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>t59ulexeonm0hsu05ddzl4kofxicpe4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ärenzdallgemeng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87493</id>
    <revision>
      <id>2686505</id>
      <parentid>2686107</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Melouresbot</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demographesch Entwécklung */ Orthographie, replaced: {{Schabloun:Statec Awunner}} → {{Statec Awunner}} using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7179" sha1="31dmjyufac9xy1nykp8mv0si2xqrzbs" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Commune de la vallée de l'Ernz
 | Numm (Däitsch) = Ernztalgemeinde
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Ärenzdall}} 
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]].

D'Ärenzdallgemeng ass den 1. Januar 2012 aus der Fusioun vun de Gemengen [[Gemeng Iermsdref|Iermsdref]] a [[Gemeng Miedernach|Miedernach]] entstanen. De Verwaltungssëtz ([[Chef-lieu]]) vun der Gemeng ass zu [[Miedernach]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften === 
{{Div col|cols = 2}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Iermsdref'''
** [[Eppelduerf]]
** [[Iermsdref]]
** [[Folkendeng]]
** [[Keiwelbaach (Iermsdref)|Keiwelbaach]]
** [[Steeën]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Miedernach'''
** [[Miedernach]]
** [[Marxbierg (Miedernach)|Marxbierg]]
** [[Ousterbuer (Miedernach)|Ousterbuer]]
** [[Pletschette]]
** [[Suewelbuer]] (Savelborn), ausser engem Bauerenhaff, deen zur Gemeng [[Waldbëlleg]] gehéiert
** [[Kitzebuer]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Iermsdref'''
** [[Bakesmillen]]
** [[Bricherheck]]
** [[Bricherhaff (Iermsdref)|Bricherhaff]]
** [[Gilcher]]
** [[Hessemillen]]
** [[Hoossebierg]]
** [[Moderhaff]]
** [[Neimillen (Iermsdref)|Neimillen]]
** [[Reisermillen]]
** [[Spierberich]]
** [[Webeschhaff]]
{{Div col end}}

==Geographie==
Wéi den Numm et ausdréckt, läit d'Ärenzdallgemeng am Dall vun der [[Wäiss Iernz|Wäisser Ärenz]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Ärenzdall
 | nord =  [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]]
 | nord-est = [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]]
 | est =  [[Gemeng Beefort|Beefort]]
 | sud-est = [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]]
 | sud= [[Gemeng Fiels|Fiels]] {{0}} {{0}} {{0}} [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Noumer|Noumer]]
 | ouest =  [[Gemeng Schieren|Schieren]]
 | nord-ouest = [[Gemeng Dikrech|Dikrech]]
}}

===Fréier Gemeng Iermsdref===
D'Landschaftsbild vun der fréierer Gemeng Iermsdref ass gréisstendeels vu landwirtschaftlechen Aktivitéiten (Wisen a Felder an enger oppener Gewan) markéiert. Ronderëm ware praktesch iwwerall Bëscher, déi awer zu 90 % um Territoire vun den Nopeschgemenge louchen. D'[[Wäiss Iernz]], déi vu Süden no Norden derduerch leeft, huet d'Gemeng an zwou topographesch verschidde Géigende gespléckt, mat am Westen, dem méi oder manner flaache Plateau vu [[Steeën]] a [[Folkendeng]], an am Osten, vum Uwänner vun der Iernz un, der koppeger Géigend tëscht [[Iermsdref]] an [[Eppelduerf]]. Do louch och, op enger flaacher Kopp, eng ronn 400 m nërdlech vum [[Gréiwenhaff]], mat 420 Meter déi héchst Plaz an der Gemeng. Déi déifst Plaz war op der [[Hessemillen]] op ongeféier 210 Meter, do, wou d'[[Kriibsebaach (Wäiss Iernz)|Kriibsebaach]] an d'Wäiss Iernz leeft. 
&lt;!-- Hei misst vun engem Kënnegen och eng Fusioun gemaach ginn:--&gt;

===Fréier Gemeng Miedernach===
{{Kapitel Info feelt}}

==Geschicht==
=== Gemengefusioun ===
Den 21. Mäerz 2010 hunn d'Bierger vun deenen zwou Gemenge sech an engem Referendum zu iwwer 83 % fir dës Fusioun ausgeschwat. Nom Vott vum Gemengerot de 6. Abrëll war d'Entscheedung definitiv.

D'Fusioun:
&lt;gallery&gt;
Fichier:Map Medernach.PNG|Miedernach...
Fichier:Map Ermsdorf.PNG|an Iermsdref...
File:Map Ärenzdall.png|fusionéieren zu Ärenzdall.
&lt;/gallery&gt;

Am Juli 2022 gouf en neit Gemengenhaus, an der Fielsser Strooss zu Miedernach, a Betrib geholl&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230327230115/https://aerenzdall.lu/downloads/AAAUopMqQiI/gemengebuet-n2023-1.pdf &quot;Nouvelle mairie / Neues Gemeindehaus&quot;] am ''Gemengebuet'' 2023-01, S.72-73, op aerenzdall.lu.&lt;/ref&gt;.

=== Naturkatastroph ===
* Den 22. Juli 2016 goufen d'Uertschaften an der Ärenzdallgemeng, gradewéi déi an de Gemenge [[Gemeng Fiels|Fiels]] a [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]], d'Affer vun engem Joerhonnertreen, deen a kuerzer Zäit zu gewaltegen Iwwerschwemmunge gefouert huet bei deene vill Leit all hire Besëtz verluer hunn&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/lokales/tag-2-nach-der-flut-land-unter-im-ernztal-5794f75dac730ff4e7f64019 ''Land unter im Ernztal''] op wort.lu&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/lokales/ursachenforschung-nach-ueberschwemmung-ein-fuer-luxemburg-unvorstellbares-ausmass-5795dfbaac730ff4e7f64083 ''Ein für Luxemburg unvorstellbares Ausmaß''] op wort.lu vum 25. Juli 2016&lt;/ref&gt;.

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |iwwerschrëft= == Demographesch Entwécklung ==
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
=== Buergermeeschteren ===
* 2012 - 2022&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/buergermeister-der-ernztalgemeinde-tritt-zurueck-63a46688de135b923697a3c0|Titel=Bürgermeister der Ernztalgemeinde tritt zurück|Gekuckt=22.12.2022|Datum=22.12.2022|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;: [[André Kirschten]]
* zanter 2023: [[Bob Bintz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.html|Titel=Assermentation du nouveau bourgmestre et d'un nouvel échevin de la commune de la Vallée de l'Ernz|Gekuckt=09.02.2023|Datum=09.02.2023|Wierk=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

== Kuckeswäertes ==
* den Dolebierg
* d'Juddemonument zu Miedernach&lt;ref&gt;[[Marc Schoentgen|Schoentgen, Marc]]: ''Die jüdische Gemeinschaft in Medernach – Einwanderung, Integration und Verfolgung'' [https://web.archive.org/web/20071111183644/http://www.fanfaremedernach.lu/000001985c0a4f46e/000001985c0a6e97f/index.html (Auszuch)]&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Ärenzdallgemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|col=2}}
* Maintien à domicile-Medernach
* Parc Naturel Mullerthal
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[Syndicat d'eau Savelborn Freckeisen]]
* [[Syndicat pour la création d'un Parc Naturel dans la région du Mullerthal|Syndicat Mullerthal]]
* [[SYVICOL]]
{{div col end}}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ärenzdall]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
* [[Bloen Eck]], e bekannte Café-Restaurant zu Steeën op der [[Nationalstrooss 14|N14]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Vallée de l'Ernz|Ärenzdall}}
* [http://www.aerenzdall.lu/accueil Offiziell Websäit vun der Gemeng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/vallee-de-l-ernz D'Ärenzdallgemeng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.fanfaremedernach.lu Homepage vun der Miedernacher Musek]
* [https://web.archive.org/web/20130528004347/http://fcmedernach.lu/ Homepage vum Miedernacher Foussball]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Aerenzdall}}
[[Kategorie:Gemeng Ärenzdall| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>31dmjyufac9xy1nykp8mv0si2xqrzbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Parc Housen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87495</id>
    <revision>
      <id>2686429</id>
      <parentid>2685345</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7489" sha1="dozfz0r46vc1c6odks35fu3zq82w2gm" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Parc Hosingen
 | Numm (Däitsch)  = Parc Hosingen
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Parc Housen}} 
 | Koordinaten    = {{coor dms|50|00|52.95|N|06|05|28.63|O}}
 }}
[[Fichier:Parc Hosingen2.jpg|thumb|D'Schoul vun der Gemeng Parc Housen]]

D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]; se ass den [[1. Januar]] [[2012]] aus der [[Gemengefusioun|Fusioun]] vun de Gemengen [[Gemeng Houschent|Houschent]], [[Gemeng Housen|Housen]] a [[Gemeng Konstem|Konstem]] entstanen. Se läit am [[Kanton Clierf]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie ==
===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Parc Housen
 | nord-est = 
 | nord-ouest = [[Gemeng Clierf|Clierf]]
 | nord = 
 | ouest = 
 | est =  (D)
 | sud = [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | sud-ouest = [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]
 | sud-est =  [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]]
}}
=== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ===
=== Uertschaften === 
{{Div col|cols = 3}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Houschent'''
* [[Ënnerschlënner]]
* [[Houschent]], heiansdo och ''Stroosshouschent'' genannt
* [[Houschter Déckt]]
* [[Iewescht Schlënner]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Housen'''
* [[Boukels (Housen)|Boukels]]
* [[Duerscht]]
* [[Ënnereesbech]]
* [[Housen]]
* [[Näidsen]]
* [[Rouderssen]]
* [[Uewereesbech]]
* [[Wuelessen]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Konstem'''
* [[Holztem]]
* [[Konstem]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 3}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Houschent'''
* [[Kéiermillen]]
* [[Maarkebaach (Houschent)|Maarkebaach]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Housen'''
* [[Akescht (Lieu-dit)|Akescht]]
* [[Doosber Bréck]] 
* [[Duerschter Haischen]]
* [[Eesbech]] 
* [[Haff Ahl]]
* [[Fennbierg]] 
* [[Honicht]] 
* [[Kounenhaff]]
* [[Leemkaul (Housen)|Leemkaul]]
* [[Schinker]]
* [[Schmitzdell]]
* [[Veianerstrooss]] 
* [[Waldberg]]
* [[Wegscheid]]
* [[Wuelesser Déckt]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Konstem'''
* [[Geieschhaff (Konstem)|Geieschhaff]]
* [[Housener Barrière]]
* [[Poschend]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Gemeng ass den [[1. Januar]] [[2012]] aus der [[Gemengefusioun|Fusioun]] vun de Gemengen [[Gemeng Houschent|Houschent]], [[Gemeng Housen|Housen]] a [[Gemeng Konstem|Konstem]] entstanen. Si ass vun der Fläch hier déi véiertgréisst Gemeng am Land.

D'Fusioun gouf am Juli 2010 an engem [[Gemengereferendum|Referendum]] vun enger Majoritéit vu 77 % vun de Wieler guttgeheescht&lt;ref&gt;''[http://news.rtl.lu/news/national/72611.html#expand Referendum: Aus Housen, Houschent a Konstem gëtt Parc Housen]'' rtl.lu&lt;/ref&gt;, an duerch d'Fusiounsgesetz vum 24. Mee 2011 konsolidéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2011/0110/a110.pdf#page=7 |Titel=Fusiounsgesetz vum 24. Mee 2011 |Gekuckt=13.10.2011|Archiv-Datum=19.10.2013|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20131019082909/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2011/0110/a110.pdf#page=7 }}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery&gt;
Fichier:Map Hoscheid.PNG|Houschent...
Fichier:Map Hosingen.PNG|Housen...
Fichier:Map Consthum.PNG|a Konstem...
Fichier:Parc Hosingen map.svg|fusionéieren zu Parc Housen
&lt;/gallery&gt;

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |vun=2012
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
Duerch d'Fusiounsgesetz vum 24. Mee 2011 gouf déi politesch Struktur vun der Gemeng follgendermoosse festgeluecht:

De Schäfferot besteet aus dem Buergermeeschter an dräi Schäffen. No de Gemengewale vun 2023 gëtt et nach just zwéi Schäffen.
De Gemengerot besteet an der Walperiod vum 1. Januar 2012 bis den 31. Dezember aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]], respektiv 13 an där duerno. Bei de Wale vun 2023 gëtt d'Zuel vun de Conseilleren de Reglementer vum Walgesetz ugepasst. Den éischte Gemengerot gouf an de Wale vum 9. Oktober 2011 nom [[Majorzwal|Majorzsystem]] an de Sektioune Konstem, Houschent an Housen gewielt.

===Buergermeeschteren===
* 2011 – 2017: Jacquot Heinen
* zanter 2017: Romain Wester

==Gemengenhaiser==
D'Gemengenhaus vu Parc Housen gouf 2019 a Betrib geholl. Et ass e Multifunktionsgebai, dat aus zwéin Trakte besteet, ee fir d'Administratioun an ee fir déi technesch Servicer. Et läit ''Op der Héi,'' nieft dem Kultur- a Rettungszentrum. D'Bauaarbechten hunn annerhalleft Joer gedauert an eng 9,8 Milliounen Euro kascht. Virdrun ass de Gemengerot vun der fusionéierter Gemeng am Festsaal ''A Meesch'' zu [[Wuelessen]] zesummekomm.&lt;ref&gt;Quell vun dësem Kapitel, wou net anescht uginn: [https://web.archive.org/web/20201221110111/https://www.wort.lu/de/lokales/rathaus-geschichten-hosingen-5fd9d18fde135b92362aed98 &quot;Rathaus-Geschichten: Hosingen.&quot;] wort.lu, 21.12.2020.&lt;/ref&gt;

Iwwerdeems gouf d'Gemengenhaus vun der fréierer [[Gemeng Housen]], zesumme mam Par- a mam Schwësterhaus niewendrun, fir 15 Milliounen Euro renovéiert, a gëtt verschiddene Sozialservicer zur Dispositioun gestallt, dorënner de [[Resonord]].

D'Gemengenhaus vun der fréierer [[Gemeng Konstem]] gëtt, nodeems et e puer Joer eng Filial vun der Gemeng Parc House war, ewell als Veräinsbau an Agence vun engem mobille Fleegeservice benotzt.

Dat vun der fréierer [[Gemeng Houschent]] war och kuerz eng Filial vu Parc Housen, an ass zanterhier un den interkommunalen Informatiounssyndikat [[SIGI]] verlount.

'''Déi dräi fréier Gemengenhaiser'''
&lt;gallery&gt;
Gemengenhaus zu Housen.jpg|Housen
Gemengenhaus Konstem.JPG|Konstem
HoscheidTownHall2154.jpg|Houschent
&lt;/gallery&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Parc Housen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{|
|
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Maison de retraite Clervaux]]
* [[Naturpark Our]]
* [[SICLER]]
* [[SIDEC]]
|
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SISPOLO]]
* [[SIVOUR]]
* [[SYVICOL]]
|}

== Kuckeswäertes ==
* Den [[RTL]] [[Sendemast vun Housen]] ass mat 300 m dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Bauwierk vu Lëtzebuerg]].
* De [[Memorial Parc Housen]]

== Literatur ==
*[[Nicolas Bosseler|Bosseler, Nicolas]]: ''Hoscheid auf der Strass: Entwicklungsgeschichte einer Gemeinde durch eine vielhundertjährige Epoche'', Gemeng Houschent 1978.

== Kuckt och ==
* {{LNM}} 
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Schéissstand Bleesdall]],  de [[Schéissstand]] vun der [[Lëtzebuerger Arméi]] an  der ''Schilkeschleedchen''

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.hosingen.lu Websäit vun der Gemeng]
* [https://www.syvicol.lu/fr/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/clervaux/parc-hosingen D'Gemeng Parc Housen op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Clierf}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Parc Housen]]
[[Kategorie:Gemeng Parc Housen| ]]</text>
      <sha1>dozfz0r46vc1c6odks35fu3zq82w2gm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Centre de recherche public de la santé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87773</id>
    <revision>
      <id>2686395</id>
      <parentid>2657700</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:24:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>.....</comment>
      <origin>2686395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7328" sha1="odh8uahaokqbeypu41ndp3iwcps035q" xml:space="preserve">{{Infobox Entreprise 
| Numm = Centre de recherche public de la santé&lt;br&gt;''Luxembourg Institute of Health (LIH)''
| Logo = 
| Bild = CRP-Santé, Groussgaass.jpg
| Bildtext = E Stand vum fréiere CRP-Santé an der Groussgaass
| Typ = [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|Ëffentlecht Etablissement]]
| Slogan = 
| Grënnungsdatum = 31.05.1999
| Sëtz = 1A-B, rue Thomas Edison&lt;br&gt;L-1445 Stroosssen
| Leedung = [[Gregor Baertz]] &lt;small&gt;(President)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Ulf Nehrbass]] &lt;small&gt;(Generaldirekter)&lt;/small&gt;
| Mataarbechter = 
| Branche = Fuerschung, Wëssenschaft
| Produit = 
| Ëmsaz = 
| Homepage = [http://www.lih.lu/ www.lih.lu]
}}
De '''Centre de recherche public de la santé''', gekierzt '''CRP-Santé''', ass eng ëffentlech Fuerschungsariichtung déi 1988 gegrënnt gouf&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1987/03/09/n1/jo|Titel=Loi du 9 mars 1987 ayant pour objet l'organisation de la recherche et du développement technologique dans le secteur public (...)|Gekuckt=17.09.2020|Datum=09.03.19987|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1988/04/18/n2/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 18 avril 1988 portant création d'un centre de recherche public auprès du Laboratoire national de santé|Gekuckt=17.09.2020|Datum=18.04.1988|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; an de Statut vun engem [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|ëffentlechen Etablissement]] huet. Mam Gesetz vun 2014 gouf e reorganiséiert a heescht zanterhier '''Luxembourg Institute of Health''' (gekierzt '''LIH''')&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2014/12/03/n2/jo|Titel=Loi du 3 décembre 2014 ayant pour objet l'organisation des centres de recherche publics|Gekuckt=17.09.2020|Datum=03.12.2014|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Den LIH ass zu Lëtzebuerg déi féierend ëffentlech Ariichtung fir grondleeënd, preklinesch a klinesch [[Fuerschung]] am Beräich vun de [[Biowëssenschaften]].

Den Haaptsëtz vum LIH ass an der Rue Thomas-Edison zu [[Stroossen]]&lt;ref&gt;Cf. Règlement grand-ducal du 18 avril 1988 portant création d'un centre de recherche public auprès du Laboratoire national de santé. [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1988/0019/a019.pdf#page=19 Mémorial A N° 19: 445-446 du 29.04.1988.] + RECTIFICATIF du règlement grand-ducal du 18 avril 1988 portant création d'un centre de recherche public auprès du Laboratoire national de santé. [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1988/0025/a025.pdf#page=10 Mémorial A n° 25: 532-534 du 31.05.1988]&lt;/ref&gt; a seng Departementer sinn a verschiddene Gebaier ronderëm an uechter d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] ënnerbruecht&lt;ref&gt;Cf. ënner anerem: Loi du 12 juin 2004 relative à la construction d'un nouveau bâtiment dans l'intérêt du Centre de Recherche Public-Santé à Luxembourg. [https://web.archive.org/web/20110923015902/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2004/0098/2004A15982.html Mémorial A N° 98: 1598-1599 du 28.06.2004]&lt;/ref&gt;. Et ass geplangt, datt e spéider op de [[Belval]] plënnere soll&lt;ref&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/230895.html &quot;Fusiounen: Déi 2 CRPe gi bis 2018 op Belval zesummegeluecht.&quot;] RTL.lu - 19.04.2012, 15:38 | Fir d'lescht aktualiséiert: 19.04.2012, 17:23.&lt;/ref&gt;, wou en en Deel vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] op der Héichuewenterrass géif.

==Missiounen==
Dem LIH seng spezifesch Missioun ass et fir wëssenschaftlech, wirtschaftlech a gesellschaftlech Wäerter fir Lëtzebuerg ze schafen, andeems en eng orientéiert [[Grondlagefuerschung]], eng [[Ugewant Wëssenschaft|applizéiert Fuerschung]] gradewéi Studien an Entwécklungen am Beräich vun der [[biomedezin]]escher Fuerschung mécht.

Zu den Aufgabe vum LIH gehéiert och d'Uleeën, d'Exploitatioun an d'Gestioun vun enger [[Biobank]] am Respekt vun den [[Eethik|eetheschen]] an internationale Sécherheetsvirschrëften an andeems d'Confidentialitéit vun de Spenderdonnéeë garantéiert gëtt. D'Biobank bitt Ressource wéi annotéiert perséinlech Prouwen, Technologieplattformen a wëssenschaftlech Expertisen, déi fir d'Entwécklung vum Wëssen iwwer d'Preventioun, d'Diagnos an d'Behandlung vu Krankheeten erfuerdert sinn.

Alles wat mat der Biobank ze dinn huet, gëtt an engem gesonnerten Institut vum LIH, dem [[Institut Integrated BioBank of Luxembourg]] realiséiert.

==Aktivitéiten a Servicer==
Dem LIH seng Fuerschungsberäicher begräifen haaptsächlech [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]], [[Immunologie|Immunologesch]] Krankheeten, [[Neurodegenerativ Krankheeten|neurodegenerativ Erkrankungen]] a [[Preventivmedizin]].

==Departementer vum LIH==
* Kardiovascular Krankheeten
* Immunologie
* Onkologie
* Ëffentlech Gesondheet
* Virologie, Allergologie an Immunitéit

==Organisatioun==
Den LIH gëtt vun engem Verwaltungsrot vun néng Membere geréiert, vun deenen der aacht wéinst hirer Kompetenz an der Fuerschung, hirer Erfarung an der Gestioun vu wëssenschaftleche Programmer a Projeten, der Opwäertung vun der Fuerschung an der industrieller Entwécklung oder wéinst hire Kenntnisser am Gesondheetsberäich ausgewielt ginn. En néngte Member gëtt vum Regierungsrot op Propositioun vum Ekonomiesminister genannt.
{{div col|cols=2}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Verwaltungsrot 
!Period
!President
|-
|05.12.2014&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/adm/agc/2014/12/05/n2/jo|Titel=Arrêté du Gouvernement en conseil du 5 décembre 2014 portant nomination des membres du conseil d'administration du Luxembourg Institute of Health (LIH)|Gekuckt=18.09.2020|Datum=05.12.2014|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/adm/agc/2019/12/11/b4167/jo|Titel=Arrêté du Gouvernement en conseil du 11 décembre 2019 portant nomination des membres du conseil d'administration du Luxembourg Institute of Health (LIH)|Gekuckt=18.09.2020|Datum=11.12.2019|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;-31.12.2024
|[[Gregor Baertz]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Direktioun LIH
!Period
!Generaldirekter&lt;br&gt;''&lt;small&gt;Chief Executive Officer&lt;/small&gt;'' 
|-
|2008 (?)-01.10.2016
|[[Jean-Claude Schmit]]
|-
|01.01.2016&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.lih.lu/blog/our-news-1/post/dr-catherine-larue-appointed-as-interim-chief-executive-officer-of-lih-27|Titel=Dr Catherine Larue appointed as interim Chief Executive Officer of LIH|Gekuckt=18.09.2020|Datum=18.12.2015|Editeur=www.lih.lu|Sprooch=en|Archiv-Datum=09.12.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20201209224645/https://www.lih.lu/blog/our-news-1/post/dr-catherine-larue-appointed-as-interim-chief-executive-officer-of-lih-27}}&lt;/ref&gt;-01.10.2017
|[[Catherine Larue]] ''ad interim''
|-
|01.10.2017&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.lih.lu/blog/our-news-1/post/dr-ulf-nehrbass-appointed-as-lih-s-new-ceo-143|Titel=Dr Ulf Nehrbass appointed as LIH's new CEO|Gekuckt=18.09.2020|Datum=27.10.2017|Editeur=www.lih.lu|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt; - haut
|[[Ulf Nehrbass]]
|-
|}
{{div col end}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.lih.lu/ Internetsäit vum Luxembourg Institute of Health]

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Fuerschungsariichtungen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>odh8uahaokqbeypu41ndp3iwcps035q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ernest Grosber</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89968</id>
    <revision>
      <id>2686348</id>
      <parentid>2654176</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1912" sha1="p46vb2at9m0e9iypuerfqrh9e2tbe6u" xml:space="preserve">{{SkizzKonscht}}
{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
Den '''Ernest Grosber''', gebuer den [[19. Abrëll]] [[1884]] zu [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]], a gestuerwen den [[30. August]] [[1955]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]],&lt;ref&gt;[[Luxemburger Lexikon]], 1. Oplo, 2006, S. 153&lt;/ref&gt; war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Sculpteur.

Fir d'[[Weltausstellung]] 1937 zu [[Paräis]] huet hien, zesumme mat de Sculpteuren [[Aloyse Deitz]], [[Albert Kratzenberg]] a [[Léon Nosbusch]], d'Skulpturaarbechte vum Relief ''Vue panoramique de la Ville de Luxembourg'' no enger Zeechnung vum [[Pierre Blanc]] un der Haaptfassad vum Lëtzebuerger Pavillon ausgefouert.&lt;ref&gt;''Die Eröffnung des Luxemburger Pavillons auf der Pariser Ausstellung''. [[Luxemburger Wort]] Nr 165 vum 14. Juni 1937 ([https://web.archive.org/web/20170724192313/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=en#panel:pp|issue:1265650|article:DTL70 Link])&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mousset, Jean-Luc … [et al.]: ''Petit parmi les grands: Le Luxembourg aux Expositions universelles de Londres à Shanghai (1851-2010)''. Luxembourg: Musée national d'histoire et d'art, 2010 (Publications du Musée national d'histoire et d'art Luxembourg 11), Ss. 208, 216.&lt;/ref&gt;

== Wierker ==
* Skulpturaarbechten um [[Michel-Rodange-Monument um Knuedler|Michel-Rodange-Monument]] (zesumme mam [[Henri Demuth]], no engem Entworf vum [[Jean Curot]]) um [[Knuedler]], Stad Lëtzebuerg;
* Skulpturaarbechten um [[Mausoleum vun de franséischen Zaldoten (Stad Lëtzebuerg)|Mausoleum vun de franséischen Zaldoten]] um [[Nikloskierfecht]], Stad Lëtzebuerg.

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Grosber Ernest}}
[[Kategorie:Gebuer 1884]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Sculpteuren]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]</text>
      <sha1>p46vb2at9m0e9iypuerfqrh9e2tbe6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ernest Schneider</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90708</id>
    <revision>
      <id>2686360</id>
      <parentid>2652494</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1381" sha1="5ycxq7ibtk9ju0rb60ti2v4dkwwydgl" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
Den '''Ernest André Schneider''', gebuer den [[3. November]] [[1885]] zu [[Esch-Uelzecht]], a gestuerwen den [[30. Januar]] [[1954]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]],&lt;ref&gt;[[Luxemburger Lexikon]], 1. Oplo, 2006, S. 387&lt;/ref&gt; war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Zänndokter]], [[Fräimaurerei|Fräimaurer]] an [[Archeologie|Hobbyarcheolog]].

A sengem Buch iwwer ''Archäologische Felskunde'' huet hien en Inventaire gemaach vu prehistoresche Fielsritzen an -zeechnungen, virun allem am [[Lëtzebuerger Sandsteen]] an der Géigend vum [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Mëllerdall]].

== Wierk ==
* Schneider, Ernest (1939). ''Material zu einer archäologischen Felskunde des Luxemburger Landes''. Edition des Amis des Musées. (Luxemburg: Buck).

== Literatur ==
* [[Jos Massard|Massard, Jos. A.]] (2007). [http://massard.info/pdf/hirschpm.pdf ''Der Rothirsch in Luxemburg, einst und jetzt.'' S. 13]
* [[Conny Reichling|Reichling, Conny]] (2014) Dokterthees [https://orbilu.uni.lu/handle/10993/15539 Le Dr. Ernest Schneider et les gravures sur Grès de Luxembourg. Étude du fonds épistolaire inédit]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Schneider Ernest}}
[[Kategorie:Gebuer 1885]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Archeologen]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]]</text>
      <sha1>5ycxq7ibtk9ju0rb60ti2v4dkwwydgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Theokratie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90891</id>
    <revision>
      <id>2686410</id>
      <parentid>2546453</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2686410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="jmjf97j1c058kou3kkdau95ebiyvoe3" xml:space="preserve">{{SkizzRel}}
Eng '''Theokratie''' ass eng [[Regierung]]sform, bei där d'[[Staatsgewalt]] eleng reliéis legitiméiert a vun enger (aus der Siicht vun den Unhänger vun der Staatsrelioun) [[Gott|gëttlech]] gewielter Persoun, enger Priisterschaft (Klerus) oder sakralen Institutiounen ([[Hierokratie]]) op der Grondlag vu [[Relioun|reliéise]] Prinzipien ausgeüübt gëtt. E Staat, deen op Theokratie baséiert, gëtt och als ''Gottesstaat'' bezeechent.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Staatsformen]]</text>
      <sha1>jmjf97j1c058kou3kkdau95ebiyvoe3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Méi Info Spezial</title>
    <ns>10</ns>
    <id>91486</id>
    <revision>
      <id>2686394</id>
      <parentid>2660585</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="63itgzmrt1d7gwf7mnujqtlwiwzbcpp" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;margin-bottom: 0.5em; border-top:1px solid #CCCCCC; padding: 2px; background: #F9F9F9; text-align: left; font-size: 100%;&quot;&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;Méi Informatioun doriwwer am Artikel: '''{{{1}}}''' [[Fichier:Searchtool.svg|18px]]&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>63itgzmrt1d7gwf7mnujqtlwiwzbcpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Margaret Thatcher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97900</id>
    <revision>
      <id>2686286</id>
      <parentid>2613980</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T12:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2686286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2578" sha1="r8i2w5o3xx8visxav36vo3repuj4lqu" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
D''''Margaret Hilda Thatcher, Baroness Thatcher of Kesteven''', gebuer den [[13. Oktober]] [[1925]] zu [[Grantham (Lincolnshire)|Grantham]], [[Lincolnshire]] als ''Margaret Hilda Roberts'', a gestuerwen den [[8. Abrëll]] [[2013]] zu [[London]], war eng [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] Politikerin a [[Lëscht vu Cheemiker|Cheemikerin]].&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Margaret-Thatcher Margaret Thatcher, Prime minister of United Kingdom ]&lt;/ref&gt; Si war vun 1975 bis 1990 Leader vun der [[Konservativ Partei (Groussbritannien)|Conservative Party]] a vu Mee 1979 bis November 1990 Premierministesch vum Vereenegte Kinnekräich. Si war déi éischt Fra an deem Amt a gouf zweemol erëmgewielt.

Vun 1970 bis 1974 war si ënner dem Premier [[Edward Heath]] Ministesch fir Kultur a Wëssenschaften.

Als Premierministesch hat si de Spëtznumm ''Iron Lady'' (&quot;Eisen Damm&quot;) a war bekannt fir, op innepoliteschem Plang, hire Kampf géint d'Gewerkschaften, d'Kierze vu Sozialleeschtungen an d'Privatiséierunge vun enger sëllege Staatsbetriber (&quot;Thatcherismus&quot;). Aussepolitesch bleiwe virun allem hir Roll am [[Falklandkrich]] an, op europäeschem Plang, hiren Asaz fir méiglechst vill vun der brittescher Kontributioun zum EG-Budget erëmzekréien an Erënnerung.

An de leschte Jore vun hirem Liewen ass si net méi ëffentlech opgetrueden, si huet ënner [[Demenz]] gelidden. Si ass den 8 Abrëll 2013 un de Follge vun engem Schlag gestuerwen.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-22067155 BBC news.]&lt;/ref&gt;

== Literatur ==
* John Campbell: Margaret Thatcher: Grocer's Daughter to Iron Lady, Vintage Books 2009. ISBN 0-09-954003-7
* Ian Gilmour: ''Dancing with Dogma: Thatcherite Britain in the Eighties.'' Simon &amp; Schuster, 1992, ISBN 0-671-71176-8
* Margaret Thatcher: ''Downing Street No. 10.'' 1. Auflage. Econ, Düsseldorf u.a. 1993, ISBN 3-430-19066-5.
* Margaret Thatcher; Robin Harris (Herausgeber): The Collected Speeches of Margaret Thatcher. HarperCollins 1997. ISBN 0-00-255703-7
* Hugo Young: ''One of Us: A Biography of Margaret Thatcher'', Macmillan, London 1989. ISBN 
0-333-34439-1

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun brittesch Premierministeren}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Thatcher Margaret}}
[[Kategorie:Gebuer 1925]]
[[Kategorie:Politiker (Groussbritannien)]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2013]]
[[Kategorie:Brittesch Premierministeren]]
[[Kategorie:Persounen, déi d'Presidential Medal of Freedom kruten]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>r8i2w5o3xx8visxav36vo3repuj4lqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Bouise</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98704</id>
    <revision>
      <id>2686437</id>
      <parentid>2621396</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7813" sha1="3idatkrvkcynvti3h9qoy9gzl61dbev" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Jean Bouise''', gebuer als '''Jean Joseph Bouise''' den [[3. Juni]] [[1929]] zu [[Le Havre]], a gestuerwen de [[6. Juli]] [[1989]] zu [[Lyon]], war e [[Frankräich|franséische]] [[Schauspiller]].

De Jean Bouise huet seng Schauspillercarrière am Joer 1951 mat dem Theaterstéck ''Bottines et collets montés'' nom [[Eugène Labiche]] a [[Georges Courteline]] ënner der Regie vum [[Roger Planchon]] am [[Théâtre de la Comédie de Lyon]] zu [[Lyon]] ugefaangen.

Seng éischt Roll a Kino krut hien eréischt am Joer 1962 am Film ''El otro Cristóbal'' vum [[Armand Gatti]] deen 1963 um Filmfestival vu [[Cannes]] gelaf ass.

Am Film ''Tintin et les oranges bleues'' (1964) vum [[Philippe Condroyer]] huet hien de [[Kapitän Haddock]] gespillt. Duerno koume vill Filmer vu bedeitende Filmregisseuren an deenen de Jean Bouise haaptsächlech an Niewerolle matgespillt huet. Sou war hien ze gesinn a ''La vieille dame indigne'' (1965) vum [[René Allio]], ''La guerre est finie'' (1966) vum [[Alain Resnais]], ''Z'' (1969) vum [[Costa-Gavras]], ''Dupont Lajoie'' (1975) vum [[Yves Boisset]], ''Le vieux fusil'' (1975) vum [[Robert Enrico]] an ''Nikita'' (1990) vum Luc Besson.

== Filmographie ==
=== vun 1963 bis 1969 ===
* 1963: ''El otro Cristóbal'' vum [[Arman Gatti]]
* 1963: ''La foire aux cancres'' vum [[Louis Daquin]] mam [[Dominique Paturel]] a [[Jean Rochefort]]
* 1964: ''Soy Cuba'' vum [[Mikhaïl Kalatozov]]
* 1964: ''Tintin et les oranges bleues'' vum [[Philippe Condroyer]] mam [[Jean-Pierre Talbot]] a [[Jenny Orléans]]
* 1965: ''La vieille dame indigne'' vum René Allio mam [[Sylvie]] a [[Victor Lanoux]]
* 1966: ''La guerre est finie'' vum [[Alain Resnais]] mam [[Yves Montand]] an [[Ingrid Thulin]]
* 1966: ''Avec la peau des autres'' vum [[Jacques Deray]] mam [[Lino Ventura]] a [[Jean Servais]]
* 1968: ''Les hors-la-loi'' vum [[Tewfik Fares]]
* 1968: ''Le mois le plus beau'' vum [[Guy Blanc]] mam [[Georges Géret]] a [[Magali Noël]]
* 1969: ''[[L'américain (Film 1969)|L'américain]]'' vum [[Marcel Bozzuffi]] mam [[Jean-Louis Trintignant]] a [[Simone Signoret]]
* 1969: ''[[Z (Film 1969)|Z]]'' vum [[Costa-Gavras]] mam Yves Montand an [[Irene Papas]]

=== vun 1970 bis 1979 ===
* 1970: ''Mourir d'aimer'' vum [[André Cayatte]] mam [[Annie Girardot]] a [[Claude Cerval]]
* 1970: ''[[Les choses de la vie]]'' vum [[Claude Sautet]] mam [[Michel Piccoli]] a [[Romy Schneider]]
* 1970: ''L'aveu'' vum Costa-Gavras mam Yves Montand a Simone Signoret
* 1971: ''Rendez-vous à Bray'' vum [[André Delvaux]] mam [[Anna Karina]] a [[Mathieu Carrière]]
* 1971: ''La poudre d'escampette'' vum [[Philippe de Broca]] mam [[Marlène Jobert]] a [[Michael York]]
* 1971: ''Out 1: Noli me tangere'' vum [[Jacques Rivette]] a [[Suzanne Schiffman]] mam [[Jean-Pierre Léaud]] a [[Michael Lonsdale]]
* 1972: ''Out 1: Spectre'' vum Jacques Rivette mam [[Michael Lonsdale]] a [[Françoise Fabian]]
* 1972: ''Les feux de la chandeleur'' vum [[Serge Korber]] mam Annie Girardot a [[Claude Jade]]
* 1972: ''Les camisards'' vum René Allio mam [[Rufus]] an [[Dominique Labourier]]
* 1972: ''[[L'attentat (Film 1972)|L'attentat]]'' vum [[Yves Boisset]] mam Jean-Louis Trintignant a [[Jean Seberg]]
* 1972: ''Les caïds'' vum [[Robert Enrico]] mam [[Serge Reggiani]] a [[Juliet Berto]]
* 1973: ''[[Le grand blond avec une chaussure noire]]'' vum [[Yves Robert]] mam [[Pierre Richard]] a [[Bernard Blier]]
* 1973: ''Les granges brûlées'' vum [[Jean Chapot]] mam [[Alain Delon]] a Simone Signoret
* 1974: ''[[Le retour du grand blond]]'' vum Yves Robert mam Pierre Richard a [[Jean Carmet]]
* 1975: ''[[Folle à tuer]]'' vum Yves Boisset mam Marlène Jobert an [[Tomás Milián]]
* 1975: ''[[Dupont Lajoie]]'' vum Yves Boisset mam Jean Carmet a [[Jean-Pierre Marielle]]
* 1975: ''La brigade'' vum [[René Gilson]] mam [[Brigitte Fossey]]
* 1975: ''[[Section spéciale]]'' vum Costa-Gavras mam [[Louis Seigner]] a [[François Maistre]]
* 1975: ''[[Le vieux fusil]]'' vum [[Robert Enrico]] mam [[Philippe Noiret]] a [[Romy Schneider]]
* 1976: ''Monsieur Klein'' vum [[Joseph Losey]] mam Alain Delon a [[Jeanne Moreau]]
* 1976: ''[[Mado]]'' vum [[Claude Sautet]] mam [[Michel Piccoli]] an [[Ottavia Piccolo]]
* 1977: ''Le juge Fayard dit Le Shériff'' vum Yves Boisset mam [[Patrick Dewaere]] an [[Aurore Clément]]
* 1977: ''Le point de mire'' vum [[Jean-Claude Tramont]] mam Annie Girardot a [[Jacques Dutronc]]
* 1977: ''[[Mort d'un pourri]]'' vum [[Georges Lautner]] mam Alain Delon an [[Ornella Muti]]
* 1978: ''Les petits câlins'' vum [[Jean-Marie Poiré]] mam [[Dominique Laffin]] a [[Josiane Balasko]]
* 1978: ''Sale rêveur'' vum Jean-Marie Poiré mam Jacques Dutronc a [[Lea Massari]]
* 1978: ''Les routes du sud'' vum Joseph Losey mam Yves Montand a [[Miou-Miou]]
* 1978: ''Un papillon sur l'épaule'' vum Jacques Deray mam [[Lino Ventura]] a [[Claudine Auger]]
* 1979: ''[[Coup de tête (Film 1979)|Coup de tête]]'' vum [[Jean-Jacques Annaud]] mam [[Patrick Dewaere]] a [[France Dougnac]]
* 1979: '' Paco el seguro'' vum [[Didier Haudepin]] mam Patrick Dewaere a [[Christine Pascal]]

=== vun 1980 bis 1990 ===
* 1980: ''Anthracite'' vum [[Édouard Niermans]] mam [[Bruno Cremer]]
* 1982: ''Hécate'' vum [[Daniel Schmid]] mam [[Bernard Giraudeau]] a [[Lauren Hutton]]
* 1983: ''[[Si j'avais mille ans]]'' vum [[Monique Enckell]] mam [[Daniel Olbrychski]] a [[Marie Dubois]]
* 1983: ''[[Le dernier combat]]'' vum [[Luc Besson]] mam [[Jean Reno]] a [[Fritz Wepper]]
* 1983: ''Édith et Marcel'' vum [[Claude Lelouch]] mam [[Evelyne Bouix]] a [[Jacques Villeret]]
* 1983: ''La bête noire'' vum [[Patrick Chaput]] mam [[Richard Bohringer]] a [[Georges Géret]]
* 1983: ''[[Équateur]]'' vum [[Serge Gainsbourg]] mam [[Francis Huster]] a [[Barbara Sukowa]]
* 1983: ''Au nom de tous les miens'' vum Robert Enrico mam [[Michael York]] a [[Brigitte Fossey]]
* 1984: ''L'air du crime'' vum [[Alain Klarere]] mam [[Tchéky Karyo]]
* 1985: ''Partir, revenir'' vum Claude Lelouch mam [[Annie Girardot]] a [[Françoise Fabian]]
* 1985: ''Subway'' vum Luc Besson mam [[Isabelle Adjani]] a [[Christopher Lambert]]
* 1985: ''Strictement personnel'' vum [[Pierre Jolivet]] mam [[Pierre Arditi]] a Jean Reno
* 1986: ''Zone rouge'' vum Robert Enrico mam [[Sabine Azéma]] a [[Richard Anconina]]
* 1986: ''La dernière image'' vum [[Mohamed Lakhdar Hamina]] mam [[Véronique Jannot]] a [[Michel Boujenah]]
* 1987: ''Dernier été à Tanger'' vum [[Alexandre Arcady]] mam [[Valeria Golino]] a [[Roger Hanin]]
* 1987: ''[[L'été en pente douce]]'' vum [[Gérard Krawczyk]] mam [[Jean-Pierre Bacri]] a [[Pauline Lafont]]
* 1987: ''Châteauroux district'', vum [[Philippe Charigot]] mam [[Guy Marchand]] an [[Nathalie Nell]]
* 1987: ''Jenatsch'' vum Daniel Schmid mam [[Christine Boisson]] a [[Carole Bouquet]]
* 1987: ''Spirale'' vum [[Christopher Frank]] mam [[Richard Berry (Schauspiller)|Richard Berry]] a [[Claire Nebout]]
* 1987: ''De guerre lasse'' vum Robert Enrico mam [[Nathalie Baye]] a [[Christophe Malavoy]]
* 1988: ''[[Le grand bleu]]'' vum Luc Besson mam [[Rosanna Arquette]] a [[Jean-Marc Barr]]
* 1988: ''L'oeuvre au noir'' vum André Delvaux mam [[Gian Maria Volonté]] an [[Anna Karina]]
* 1989: ''Un été d'orages'' vum [[Charlotte Brandstorm]] mam [[Judith Godrèche]] a [[Marie-Christine Barrault]]
* 1989: ''La révolution française'' vum Robert Enrico mam [[Klaus Maria Brandauer]] a [[Claudia Cardinale]]
* 1990: ''[[Nikita (Film)|Nikita]]'' vum Luc Besson mam [[Anne Parillaud]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Bouise Jean}}
[[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Franséisch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Gebuer 1929]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1989]]
[[Kategorie:César fir de beschte Schauspiller an enger Nieweroll]]</text>
      <sha1>3idatkrvkcynvti3h9qoy9gzl61dbev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>James Mason</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98731</id>
    <revision>
      <id>2686452</id>
      <parentid>2685393</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11099" sha1="h6eajuve2lpv8pf9hzb27fml2z1chao" xml:space="preserve">{{Skizz}}{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:James Mason (1971) by Erling Mandelmann.jpg|350px|thumb|Den James Mason (1971)]]
Den '''James Neville Mason''', gebuer de [[15. Mee]] [[1909]] zu [[Huddersfield]] am [[West Yorkshire]] an [[England]], a gestuerwen de [[27. Juli]] [[1984]] zu [[Lausanne]] an der [[Schwäiz]], war en englesche [[Schauspiller]].

Den James Mason war an iwwer 150 Filmer ze gesinn dorënner Wierker vu bedeitende Filmregisseure wéi [[Vincente Minnelli]] (''Madame Bovary''), [[Joseph M. Mankiewizc]] (''Julius Caesar'') an [[Alfred Hitchcock]] (North by Northwest). 
== Filmographie ==
== Kino ==
=== vun 1935 bis 1939 === 
* 1935: ''Late Extra'', vum [[Albert Parker]] mam [[Alastair Sim]] 
* 1936: ''Twice Branded '', vum [[Maclean Rogers]] 
* 1936: ''Prison Breaker'', vum [[Adrian Brunel]] 
* 1936: ''Troubled Waters'', vum [[Albert Parker]] mam Alastair Sim
* 1936: ''Blind Man's Bluff'', vum Albert Parker mam [[Basil Sydney]] 
* 1936: ''Secret of Stamboul'', vum [[Andrew Marton]] mam [[Valerie Hobson]] 
* 1937: ''The Mill on the Floss'', vum [[Tim Whelan]] mam [[Geraldine Fitzgerald]] 
* 1937: ''Fire Over England'', vum [[William K. Howard]] mam [[Flora Robson]] a [[Vivien Leigh]]
* 1937: ''Catch As Catch Can'', vum [[Roy Kellino]] mam [[Finlay Currie]] 
* 1937: ''Return of the Scarlet Pimpernel'', vum [[Hanns Schwarz]] 
* 1938: ''The High Command'', vum [[Thorold Dickinson]] mam [[Lionel Atwill]] a [[Lucie Mannheim]]
* 1939: ''I Met a Murderer'', vum Roy Kellino 
=== vun 1940 bis 1949 ===
* 1941: ''The Patient Vanishes'', vum [[Lawrence Huntington]] mam [[Mary Clare]] 
* 1942: ''Hatter's Castle'', vum [[Lance Comfort]] mam [[Robert Newton]] an [[Deborah Kerr]]
* 1942: ''The Night Has Eyes'', vum [[Leslie Arliss]] 
* 1942: ''Alibi'', vum [[Brian Desmond Hurst]] mam [[Margaret Lockwood]] 
* 1942: ''Secret Mission'', vum [[Harold French]] mam [[Michael Wilding]] 
* 1942: ''Thunder Rock'', vum [[Roy Boulting]] mam [[Michael Redgrave]] a [[Lilli Palmer]]
* 1943: ''The Bells Go Down'', vum [[Basil Dearden]]
* 1943: ''The Man in Grey'', vum Leslie Arliss mam Margaret Lockwood a [[Stewart Granger]]
* 1943: ''They Met in the Dark'', vum [[Carl Lamac]] mam [[Joyce Howard]] 
* 1944: ''Candlelight in Algeria'', vum [[George King]] 
* 1944: ''Hotel Reserve'', vum [[Lance Comfort]], [[Mutz Greenbaum]] a [[Victor Hanbury]] mam Lucie Mannheim an [[Herbert Lom]]
* 1944: ''Fanny by Gaslight'', vum [[Anthony Asquith]] mam Stewart Granger a [[Phyllis Calvert]] 
* 1945: ''A Place of One's Own'', vum [[Bernard Knowles]] mam Margaret Lockwood an [[Dennis Price]]
* 1945: ''They Were Sisters'', vum [[Arthur Crabtree]] mam Phyllis Calvert 
* 1945: ''The Seventh Veil'', vum [[Compton Bennett]] mam [[Ann Todd]] an Herbert Lom
* 1945: ''The Wicked Lady'', vum Leslie Arliss mam Margaret Lockwood
* 1946: ''[[Odd Man Out]]'', vum [[Carol Reed]] mam [[Robert Newton]] a [[Cyril Cusack]] 
* 1947: ''The Upturned Glass'', vum [[Lawrence Huntington]] 
* 1948: ''Caught'', vum [[Max Ophüls]] mam [[Barbara Bel Geddes]] a [[Robert Ryan]] 
* 1949: ''[[Madame Bovary]]'', vum [[Vincente Minnelli]] mam [[Jennifer Jones]] a [[Louis Jourdan]] 
* 1949: ''The Reckless Moment'', vum Max Ophüls mam [[Joan Bennett]] 
* 1949: ''East Side, West Side'', vum [[Mervyn LeRoy]] mam [[Barbara Stanwyck]] an [[Ava Gardner]] 
=== vun 1950 bis 1959 ===
* 1950: ''One Way Street'', vum [[Hugo Fregonese]] mam [[Märta Torén]] an [[Dan Duryea]]
* 1951: ''[[Pandora and the Flying Dutchman]]'', vum [[Albert Lewin]] mam [[Ava Gardner]] 
* 1951: ''The Desert Fox: The Story of Rommel'', vum [[Henry Hathaway]] mam [[Cedric Hardwicke]] an [[Jessica Tandy]]
* 1952: ''Lady Possessed'', vum [[William Spier]] mam [[June Havoc]] 
* 1952: ''[[5 Fingers]]'', vum [[Joseph L. Mankiewicz]] mam [[Danielle Darrieux]] a [[Michael Rennie]]
* 1952: ''The Prisoner of Zenda'', vum [[Richard Thorpe]] mam [[Stewart Granger]] an Deborah Kerr
* 1952: ''Face to Face'', vum [[John Brahm]] mam [[Gene Lockhart]] 
* 1953: ''Charade'', vum Roy Kellino mam [[Pamela Mason]] 
* 1953: Story of three Loves, vum [[Vincente Minnelli]] a [[Gottfried Reinhardt]] 
* 1953: ''Botany Bay'', vum [[John Farrow]] mam [[Alan Ladd]] a [[Patricia Medina]]
* 1953: ''[[Julius Caesar (Film 1953)|Julius Caesar]]'', vum Joseph M. Mankiewizc mam [[Marlon Brando]] an [[John Gielgud]] 
* 1953: ''The Desert Rats'', vum [[Robert Wise]] mam [[Richard Burton]] 
* 1953: ''[[The Man Between (Film 1953)|The Man Between]]'', vum [[Carol Reed]] mam [[Claire Bloom]] an [[Hildegard Knef]]
* 1954: ''[[Prince Valiant (Film 1954)|Prince Valiant]]'', vum [[Henry Hathaway]] mam [[Janet Leigh]] a [[Robert Wagner (Schauspiller)|Robert Wagner]]
* 1954: ''[[A Star is Born]]'', vum [[George Cukor]] mam [[Judi Garland]] 
* 1954: ''[[20,000 Leagues Under the Sea (Film 1954)|20,000 Leagues Under the Sea]]'', vum [[Richard Fleischer]] mam [[Kirk Douglas]] a [[Peter Lorre]]
* 1956: ''Forever, Darling'', vum [[Alexander Hall]] mam [[Lucille Ball]] 
* 1957: ''[[Bigger Than Life]]'', vum [[Nicholas Ray]] mam [[Barbara Rush]] a [[Walter Matthau]]
* 1957: ''[[Island in the Sun (Film)|Island in the Sun]]'', vum [[Robert Rossen]] mam [[Joan Fontaine]], [[Dorothy Dandridge]] an [[Harry Belafonte]] 
* 1958: ''Cry Terror!'', vum [[Andrew L. Stone]] mam [[Inger Stevens]] a [[Rod Steiger]]
* 1958: ''The Decks Ran Red'', vum [[Andrew L. Stone]] mam Dorothy Dandridge a [[Stuart Whitman]]
* 1959: ''[[Journey to the Center of the Earth (Film 1959)|Journey to the Center of the Earth]]'', vum [[Henry Levin]] mam [[Pat Boone]] an [[Diane Baker]] 
* 1959: ''[[North by Northwest]]'', vum [[Alfred Hitchcock]] mam [[Cary Grant]] an [[Eva Marie Saint]] 
* 1959: ''A Touch of Larceny'', vum [[Guy Hamilton]] mam [[George Sanders]] a [[Vera Miles]]

=== vun 1960 bis 1969 ===
* 1960: ''The Trials of Oscar Wilde'', vum [[Ken Hughes]] mam [[Peter Finch]] an [[Yvonne Mitchell]]
* 1960: ''The Marriage-Go-Round'', vum [[Walter Lang]] mam [[Susan Hayward]] an [[Julie Newmar]] 
* 1962: ''[[Lolita (1962)|Lolita]]'', vum [[Stanley Kubrick]] mam [[Peter Sellers]] a [[Shelley Winters]] 
* 1962: ''Tiara Tahiti'', vum [[Ted Kotcheff]] mam [[John Mills]] a [[Claude Dauphin]] 
* 1962: ''[[Hero's Island]]'', vum [[Leslie Stevens]] mam [[Neville Brand]] an [[Harry Dean Stanton]]
* 1963: ''Beta Som'', vum [[Charles Frend]] mam [[Lilli Palmer]] a [[Gabriele Ferzetti]]
* 1963: ''[[The Fall of the Roman Empire]]'', vum [[Anthony Mann]] mam [[Alec Guinness]] a [[Sophia Loren]]
* 1963: ''[[The Pumpkin Eater]]'', vum [[Jack Clayton]] mam [[Anne Bancroft]] a Peter Finch
* 1964: ''Genghis Khan'', vum [[Henry Levin]] mam [[Stephen Boyd]] an [[Omar Sharif]] 
* 1965: ''[[Lord Jim]]'', vum [[Richard Brooks]] mam [[Peter O’Toole]] a [[Curd Jürgens]] 
* 1964: ''Los pianos mecánicos'', vum [[Juan Antonio Bardem]] mam [[Melina Mercouri]] an [[Hardy Krüger]]
* 1965: ''[[The Blue Max]]'', vum [[John Guillermin]] mam [[George Peppard]] an [[Ursula Andress]] 
* 1966: ''Georgy Girl'', vum [[Silvio Narizzano]] mam [[Alan Bates]] an [[Charlotte Rampling]]
* 1966: ''The Deadly Affair'', vum [[Sidney Lumet]] mam [[Simone Signoret]] a [[Maximilian Schell]]
* 1968: ''Stranger in the House'', vum [[Pierre Rouve]] mam [[Geraldine Chaplin]] an [[Ian Ogilvy]]
* 1968: ''Duffy'', vum [[Robert Parrish]] mam [[James Coburn]] a [[Susannah York]]
* 1968: ''The Sea Gull'', vum Sidney Lumet mam [[Vanessa Redgrave]] a Simone Signoret
* 1968: ''Mayerling'', vum [[Terence Young]] mam [[Omar Sharif]] a [[Catherine Deneuve]] 
* 1969: ''Age of Consent'', vum [[Michael Powell]] mam [[Helen Mirren]]

=== vun 1970 bis 1979 ===
* 1970: ''The Yin and the Yang of Mr. Go'', vum [[Burgess Meredith]] mam [[Jack MacGowran]] a [[Jeff Bridges]]
* 1970: ''Spring and Port Wine'', vum [[Peter Hammond]] mam [[Susan George]] 
* 1970: ''De la part des copains'', vum Terence Young mam [[Charles Bronson]] a [[Liv Ullmann]]
* 1971: ''Kill!'', vum [[Romain Gary]] mam [[Stephen Boyd]] a [[Jean Seberg]] 
* 1971: ''El hombre de Río Malo'', vum [[Eugenio Martín]] mam [[Lee Van Cleef]] an [[Gina Lollobrigida]]
* 1972: ''Child's Play'', vum Sidney Lumet mam [[Robert Preston]] a [[Beau Bridges]]
* 1973: ''The Last of Sheila'', vum [[Herbert Ross]] mam [[Richard Benjamin]] an [[James Coburn]]
* 1973: ''The Mackintosh Man'', vum [[John Huston]] mam [[Paul Newman]] an [[Dominique Sanda]]
* 1974: ''11 Harrowhouse'', vum [[Aram Avakian]] mam [[Charles Grodin]] a [[Candice Bergen]] 
* 1974: ''The Marseille Contract'', vum [[Robert Parrish]] mam [[Michael Caine]] an [[Anthony Quinn]]
* 1975: ''Mandingo'', vum [[Richard Fleischer]] mam [[Susan George]] a [[Perry King]]
* 1975: ''La città sconvolta: caccia spietata ai rapitori'', vum [[Fernando Di Leo]] mam [[Luc Merenda]] a [[Valentina Cortese]]
* 1975: '' La polizia interviene: ordine di uccidere'', vum [[Giuseppe Rosati]] mam [[Stephen Boyd]] an [[Enrico Maria Salerno]] 
* 1975: ''Autobiography of a Princess'', vum [[James Ivory]] 
* 1975: ''Inside Out'', vum [[Peter Duffell]] mam [[Telly Savalas]] an [[Aldo Ray]]
* 1975: ''Gente di rispetto'', vum [[Luigi Zampa]] mam [[Jennifer O'Neill]] a [[Franco Nero]]
* 1976: ''Paura in città'', vum [[Giuseppe Rosati]] mam [[Raymond Pellegrin]] 
* 1976: '' Voyage of the Damned'', vum [[Stuart Rosenberg]] mam [[Faye Dunaway]] an [[Oskar Werner]]
* 1976: ''[[Cross of Iron]]'', vum [[Sam Peckinpah]] mam James Coburn a [[Maximilian Schell]]
* 1977: ''The Boys from Brazil'', vum [[Franklin M. Schaffner]] mam [[Laurence Olivier]] a [[Gregory Peck]]
* 1978: ''Heaven Can Wait'', vum [[Warren Beatty]] mam Warren Beatty an [[Julie Christie]]
* 1978: ''Bloodline'', vum Terence Young mam [[Audrey Hepburn]] a [[Romy Schneider]] 
* 1979: ''The Passage'', vum [[J. Lee Thompson]] mam [[Anthony Quinn]] a [[Christopher Lee]] 
* 1979: ''North Sea Highjack'', vum [[Andrew V. McLaglen]] mam [[Roger Moore]] an [[Anthony Perkins]] 
* 1979: ''Murder by Decree'', vum [[Bob Clark]] mam [[Christopher Plummer]] a [[Susan Clark]]

=== vun 1980 bis 1985 ===
* 1981: ''[[Evil Under the Sun (Film 1982)|Evil Under the Sun]]'', vum [[Guy Hamilton]] mam [[Peter Ustinov]] a [[Maggie Smith]] 
* 1982: ''A Dangerous Summer'', vum [[Quentin Masters]] mam [[Tom Skerritt]] 
* 1982: ''[[The Verdict]]'', vum Sidney Lumet mam Paul Newman an Charlotte Rampling 
* 1983: ''Yellowbeard'', vum [[Mel Damski]] mam [[Peter Boyle]]
* 1985: ''The Assisi Underground'', vum [[Alexander Ramati]] mam [[Ben Cross]] an [[Irene Papas]]
* 1985: ''The Shooting Party'', vum [[Alan Bridges]] mam [[Edward Fox]] an [[John Gielgud]]

== Literatur ==
* Diana De Rosso: '' James Mason: A Personal Biography'' (1989)
* Sheridan Morley: ''Odd Man Out: James Mason'' (1989)

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Mason James}}
[[Kategorie:Englesch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Gebuer 1909]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1984]]
[[Kategorie:Golden Globe fir de beschte Schauspiller an engem Musical oder Kaméidisstéck]]
[[Kategorie:Englesch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Hollywood Walk of Fame]]</text>
      <sha1>h6eajuve2lpv8pf9hzb27fml2z1chao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jane Birkin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98850</id>
    <revision>
      <id>2686425</id>
      <parentid>2659942</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11046" sha1="iw6qvpqavoxvjhvcuamxxypb9djmomw" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:Jane birkin 1970.jpg|thumb|upright|D'Jane Birkin 1970.]]
D''''Jane Birkin''', ([[Order of the British Empire|OBE]]) gebuer als '''Jane Mallory Birkin''' de [[14. Dezember]] [[1946]] zu [[Marylebone]], engem Quartier vun der [[City of Westminster]] zu [[London]], a gestuerwen de [[16. Juli]] [[2023]] zu [[Paräis]], war eng [[England|englesch]] [[Schauspillerin]], [[Filmregisseur]]in a [[Sängerin]], déi zanter dem Enn vun den 1960er Jore haaptsächlech a Frankräich gelieft a geschafft huet.

D'Jane Birkin war d'Duechter vum Lieutenant-Commander (Korvettekapitän) David Birkin an der Schauspillerin [[Judy Campbell]]. Hire Brudder ass de brittesche Filmregisseur an Dréibuchauteur [[Andrew Birkin]]. Si war d'Mamm vun der Fotografin [[Kate Barry]] an de Schauspillerinne [[Charlotte Gainsbourg]] a [[Lou Doillon]].

==Karriär==
D'Jane Birkin hat eng kleng ma opfälleg Roll am Film am [[Michelangelo Antonioni]] sengem ''[[Blow Up]]'' (1967). 1968 huet si nieft der [[Romy Schneider]] an dem [[Alain Delon]] a ''[[La Piscine (Film 1968)|La Piscine]]'' vum [[Jacques Deray]] gespillt.

Wärend den Dréiaarbechte vu ''[[Slogan (Film)|Slogan]]'' huet si de [[Serge Gainsbourg]] kennegeléiert. 1969 huet si mat him d'Lidd ''Je t'aime … moi non plus'' opgeholl, dat de Gainsbourg scho mat der [[Brigitte Bardot]] opgeholl, ma op hire Wonsch net publizéiert hat. D'Lidd, méi gekeimt wéi gesongen, gouf, obwuel oder éischter well et op ville Radiosstatiounen verbuede war, et ze spillen, e grousse Succès. De Gainsbourg an d'Birkin hunn dono deels solo, deels zesummen, Musek produzéiert. D'Jane Birkin huet an där Period och a ville Filmer matgespillt, dorënner ''[[Le mouton enragé]]'' vum [[Michel Deville]] an ''[[Death on the Nile (Film 1978)|Death on the Nile]]'' vum [[John Guillermin]], souwéi och a ville wéineg bekannte Filmer. No hirer Trennung vum Gainsbourg, 1980, war si mam Regisseur [[Jacques Doillon]] zesummen, deen et hir erméiglecht huet, méi usprochsvoll Rollen ze spillen.

[[Fichier:Charlotte Gainsbourg and Jane Birkin (2011).jpg|thumb|D'Jane Birkin an hir Duechter [[Charlotte Gainsbourg]] (2010)]]

== Filmographie ==
=== als Schauspillerin (Kino) ===
=== vun 1965 bis 1969 ===
* 1965: ''The Knack... and How to Get It'' vum [[Richard Lester]] mam [[Rita Tushingham]] a [[Michael Crawford]]
* 1965: ''[[Kaleidoscope (Film 1966)|Kaleidoscope]]'' vum [[Jack Smight]] mam [[Warren Beatty]] a [[Susannah York]] 
* 1966: ''[[Blow-Up]]'' vum [[Michelangelo Antonioni]] mam [[Vanessa Redgrave]] a [[Sarah Miles]] 
* 1968: ''Wonderwall'' vum [[Joe Massot]] mam [[Jack MacGowran]] 
* 1968: ''Slogan'' vum [[Pierre Grimblat]] mam [[Serge Gainsbourg]] an [[Andréa Parisy]] 
* 1969: ''[[La piscine (Film 1968)|La piscine]]'' vum [[Jacques Deray]] mam [[Romy Schneider]], [[Alain Delon]] a [[Maurice Ronet]] 
* 1969: ''Les chemins de Katmandou '' vum [[André Cayatte]] mam [[Serge Gainsbourg]], [[Pascale Audret]] an [[Elsa Martinelli]] 
* 1969: ''Trop petit mon ami'' vum [[Eddy Matalon]] mam [[Michael Dunn]], [[Bernard Fresson]] a [[Claude Brasseur]] 
* 1969: ''Sex Power'' vum [[Henry Chapier]] mam [[Bernadette Lafont]]

=== vun 1970 bis 1979 ===
* 1970: ''Alba Pagana'' vum [[Ugo Liberatore]] mam [[John Steiner]] 
* 1970: ''Cannabis'' vum [[Pierre Koralnik]] mam Serge Gainsbourg, [[Gabriele Ferzetti]] a [[Curd Jürgens]]
* 1971: ''Devetnaest djevojaka i jedan mornar'' (19 filles et un marin) vum [[Milutin Kosovac]] mam Serge Gainsbourg 
* 1971: ''Romansa konjokradice'' (''Romance of a Horsethief'') vum [[Abraham Polonsky]] mam [[Yul Brynner]], [[Eli Wallach]] a Serge Gainsbourg 
* 1972: ''Trop jolies pour être honnêtes'' vum [[Richard Balducci]] mam Bernadette Lafont an [[Elisabeth Wiener]] 
* 1973: ''Dark Places'' vum [[Don Sharp]] mam [[Christopher Lee]] an [[Herbert Lom]] 
* 1973: ''Don Juan 73 ou Si Don Juan était une femme'' vum [[Roger Vadim]] mam [[Brigitte Bardot]], [[Robert Hossein]] a [[Mathieu Carrière]] 
* 1973: ''La morte negli occhi del gatto'' vum [[Antonio Margheriti]] mam [[Hiram Keller]] a [[Venantino Venantini]] 
* 1973: ''Projection privée'' vum [[Françoise Letterier]] mam [[Françoise Fabian]] a [[Bulle Ogier]] 
* 1974: ''[[Le mouton enragé]]'' vum [[Michel Deville]] mam [[Jean-Louis Trintignant]], Romy Schneider a [[Jean-Pierre Cassel]] 
* 1974: ''La moutarde me monte au nez'' vum [[Claude Zidi]] mam [[Pierre Richard]] a [[Claude Piéplu]] 
* 1974: ''[[Comment réussir quand on est con et pleurnichard]]'' vum [[Michel Audiard]] mam [[Jean Carmet]], [[Jean-Pierre Marielle]], [[Jean Rochefort]] a [[Stéphane Audran]] 
* 1974: ''Sérieux comme le plaisir'' vum [[Robert Benayoun]] mam [[Isabelle Huppert]] 
* 1975: ''[[La course à l'échalote]]'' vum Claude Zidi mam Pierre Richard a [[Michel Aumont]] 
* 1975: ''Catherine et compagnie'' vum [[Michel Boisrond]] mam [[Patrick Dewaere]] a [[Jean-Claude Brialy]] 
* 1975: ''Sept morts sur ordonnance'' vum [[Jacques Rouffio]] mam [[Gérard Depardieu]], [[Michel Piccoli]] a [[Marina Vlady]] 
* 1976: ''[[Je t'aime moi non plus]]'' vum Serge Gainsbourg mam [[Joe Dalessandro]] a [[Reinhard Kolldehoff]]
* 1976: ''Le diable au coeur'' vum [[Bernard Queysanne]] mam [[Jacques Spiesser]], [[Philippe Lemaire]] an [[Emmanuelle Riva]]
* 1976: ''Bruciati da cocente passione'' vum [[Giorgio Capitani]] mam [[Aldo Maccione]] a [[Catherine Spaak]]
* 1977: ''L'animal'' vum [[Claude Zidi]] mam [[Jean-Paul Belmondo]], [[Raquel Welch]] an [[Dany Saval]]
* 1978: ''[[Death on the Nile (Film 1978)|Death on the Nile]]'' vum [[John Guillermin]] mam [[Bette Davis]], [[Peter Ustinov]] a [[Maggie Smith]] 
* 1979: ''Au bout du bout du banc'' vum [[Peter Kassovitz]] mam [[Victor Lanoux]] a [[Georges Wilson]] 
* 1979: ''[[Melancoly Baby]]'' vum [[Clarisse Gabus]] mam Jean-Louis Trintignant a [[Jean-Luc Bideau]]
* 1979: ''La miel'' vum [[Pedro Masó]]

=== vun 1980 bis 1989 ===
* 1980: ''La fille prodigue'' vum [[Jacques Doillon]] mam [[Michel Piccoli]] an [[Eva Renzi]]
* 1981: ''Egon Schiele - Exzess und Bestrafung'' vum [[Herbert Vesely]] mam Mathieu Carrière a [[Christine Kaufmann]]
* 1981: ''[[Rends-moi la clé!]]'' vum [[Gérard Pirès]] mam [[Guy Marchand]] a [[Jacques Dutronc]]
* 1982: ''[[Evil Under the Sun (Film 1982)|Evil Under the Sun]]'' vum [[Guy Hamilton]] mam [[Peter Ustinov]], [[Maggie Smith]], [[James Mason]] an [[Diana Rigg]]
* 1983: ''[[L'ami de Vincent]]'' vum [[Pierre Granier-Deferre]] mam [[Philippe Noiret]], Jean Rochefort a [[Marie-France Pisier]]
* 1983: ''Nestor Burma, détective de choc'' vum [[Jean-Luc Miesch]] mam [[Michel Serrault]] a Guy Marchand
* 1983: ''Circulez y a rien à voir'' vum [[Patrice Leconte]] mam [[Michel Blanc]] a [[Jacques Villeret]]
* 1983: ''L'amour par terre'' vum [[Jacques Rivette]] mam [[Géraldine Chaplin]] 
* 1984: ''La pirate'' vum [[Jacques Doillon]] mam [[Philippe Léotard]] a [[Maruschka Detmers]] 
* 1984: ''Le garde du corps'' vum [[François Leterrier]] mam [[Gérard Jugnot]] a [[Sami Frey]] 
* 1985: ''Le neveu de Beethoven'' vum [[Paul Morrissey]] mam [[Nathalie Baye]] a [[Wolfgang Reichmann]] 
* 1985: ''Dust'' vum [[Marion Hänsel]] mam [[Trevor Howard]] 
* 1986: ''Leave All Fair'' vum [[John Reid]] mam [[John Gielgud]] a [[Féodor Atkine]]
* 1986: ''[[La femme de ma vie]]'' vum [[Régis Wargnier]] mam [[Christophe Malavoy]] a Jean-Louis Trintignant
* 1987: ''Comédie !'' vum [[Jacques Doillon]] mam [[Alain Souchon]] - 
* 1987: ''Kung-Fu Master'' vum [[Agnès Varda]] mam [[Charlotte Gainsbourg]], [[Lou Doillon]] a [[Mathieu Demy]] 
* 1987: ''Jane B. par Agnès V.'' vum Agnès Varda mam [[Alain Souchon]], [[Jean-Pierre Léaud]] a Philippe Léotard 
* 1987: ''Soigne ta droite'' vum [[Jean-Luc Godard]] mam [[Dominique Lavanant]] a [[Pauline Lafont]]

=== vun 1990 bis 1999 ===
* 1990: ''Daddy nostalgie'' vum [[Bertrand Tavernier]] mam [[Dirk Bogarde]] 
* 1991: ''[[La belle noiseuse]]'' vum [[Jacques Rivette]] mam [[Michel Piccoli]] an [[Emmanuelle Béart]] 
* 1995: ''Noir comme le souvenir'' vum [[Jean-Pierre Mocky]] mam [[Sabine Azéma]] a [[Jean-François Stévenin]]
* 1995: ''[[Les cent et une nuits de Simon Cinéma]]'' vum [[Agnès Varda]] mam [[Michel Piccoli]], [[Marcello Mastroianni]], [[Anouk Aimée]] a [[Fanny Ardant]]
* 1997: ''[[On connaît la chanson]]'' vum [[Alain Resnais]] mam [[André Dussollier]], [[Lambert Wilson]] a [[Sabine Azéma]] 
* 1998: ''A Soldier's Daughter Never Cries'' vum [[James Ivory]] mam [[Kris Kristofferson]] a [[Virginie Ledoyen]] 
* 1999: ''The Last September''}} vum [[Deborah Warner]] mam [[Michael Gambon]] a [[Barbara Hershey]]

=== vun 2000 bis 2009 ===
* 2001: ''Ceci est mon corps'' vum [[Rodolphe Marconi]] mam [[Louis Garrel]] an [[Mélanie Laurent]] 
* 2001: ''Reines d'un jour'' vum [[Marion Vernoux]] mam [[Karin Viard]] a [[Victor Lanoux]]
* 2002: ''Merci Docteur Rey'' vum [[Andrew Litvack]] mam [[Stanislas Merhar]], [[Dianne Wiest]], [[Vanessa Redgrave]] a [[Bulle Ogier]] 
* 2003: ''Mariées mais pas trop'' vum [[Catherine Corsini]] mam [[Émilie Dequenne]] a [[Pierre Richard]] 
* 2006: ''Boxes'' vum Jane Birkin mam Jane Birkin, [[Géraldine Chaplin]] a [[Michel Piccoli]] 
* 2006: ''La tête de maman'' vum [[Carine Tardieu]] mam Karin Viard, [[Pascal Elbé]] a [[Kad Merad]] 
* 2009: ''36 vues du pic Saint-Loup'' vum Jacques Rivette mam [[Sergio Castellitto]] a [[Jacques Bonnaffé]]

=== vun 2010 bis ===
* 2010: ''Thelma, Louise et Chantal'' vum [[Benoît Pétré]] mam [[Catherine Jacob]] a [[Caroline Cellier]]
* 2011: ''Si tu meurs, je te tue'' vum [[Hiner Saleem]] mam [[Mylène Demongeot]] 
* 2012: ''Venuto al mondo'' vum Sergio Castellitto mam [[Penélope Cruz]] 
* 2013: ''Nugu-ui ttal-do anin Haewon '' vum [[Sang-soo Hong]]

== Discographie ==
* ''Di Doo Dah'' (1973)
* ''Lolita Go Home'' (1975)
* ''Ex Fan Des Sixties'' (1978)
* ''Baby Alone In Babylone'' (1983)
* ''Lost Song'' (1987)
* ''Jane Au Bataclan'' (1987)
* ''Amours Des Feintes'' (1990)
* ''Integral Au Casino De Paris'' (1992)
* ''Versions Jane'' (1996)
* ''Integral A L'olympia'' (1996)
* ''The Best Of'' (1998)
* ''A la légère'' (1999)
* ''Arabesque'' (2002) (Live-Album)
* ''Rendez-vous'' (2004)
* ''Fictions'' (2006)
* ''Enfants d'Hiver'' (2008)

== Literatur ==
* Crawford, Gabrielle: ''Jane Birkin''. Planegg: Hannibal Verlag, 2005, ISBN 3-85445-260-8

== Gielercher ==
*{{Commandeur de l'ordre des Arts et des Lettres}}
*{{Officier de l'ordre national du Mérite}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Jane Birkin}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}

{{DEFAULTSORT:Birkin Jane}}
[[Kategorie:Englesch Filmschauspillerinnen]]
[[Kategorie:Englesch Sänger]]
[[Kategorie:Englesch Popsänger]]
[[Kategorie:Englesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1946]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2023]]
[[Kategorie:César fir déi bescht Schauspillerin an enger Nieweroll/Nominatiounen]]
[[Kategorie:Officers of the Order of the British Empire]]
[[Kategorie:Commandeur des Arts et des Lettres]]
[[Kategorie:Officier de l'ordre national du Mérite]]</text>
      <sha1>iw6qvpqavoxvjhvcuamxxypb9djmomw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wolfgang Preiss</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99050</id>
    <revision>
      <id>2686438</id>
      <parentid>2669807</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:11:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9949" sha1="nsfam8ovi9ibivne5nf4uyihdzn5ktx" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie|Bild=PreissWolfgang.jpg}}
De '''Wolfgang Preiss''', gebuer de [[27. Februar]] [[1910]] zu [[Nürnberg]], a gestuerwen de [[27. November]] [[2002]] zu [[Bühl]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]].

De Wolfgang Preiss huet a méi wéi 150 Filmer matgespillt.

Bekannt Filmer vun him si ''[[Canaris (Film)|Canaris]]'' (1954) vum [[Alfred Weidenmann]], ''[[Die 1000 Augen des Dr. Mabuse]]'' (1960) vum [[Fritz Lang]], ''[[The Counterfeit Traitor]]'' (1962) vum [[George Seaton (Regisseur)|George Seaton]], ''[[The Train (Film 1964)|The Train]]'' (1964) vum [[John Frankenheimer]], ''[[Paris brûle-t-il? (Film)|Paris brûle-t-il?]]'' (1966) vum [[René Clément]], a ''[[The Longest Day (Film)|The Longest Day]]'' (1962) vum [[Ken Annakin]], [[Andrew Marton]] a [[Bernhard Wicki]].

== Filmographie ==
==== vun 1942 bis 1949 ====
* 1942: ''Die große Liebe'', vum [[Rolf Hansen]] mam [[Zarah Leander]] a [[Grethe Weiser]]
* 1943: ''Besatzung Dora'', vum [[Karl Ritter]] 
==== vun 1950 bis 1959 ====
* 1951: ''Falschmünzer am Werk'', vum [[Louis Agotay]] mam [[Paul Klinger]] a [[Paul Dahlke]]
* 1954: ''[[Canaris (Film|Canaris]]'', vum [[Alfred Weidenmann]] mam [[O.E. Hasse]] a [[Barbara Rütting]]
* 1955: ''Oberarzt Dr. Solm'', vum [[Paul May (Filmregisseur)|Paul May]] mam [[Hans Söhnker]] an [[Antje Weisgerber]]
* 1955: ''Der 20. Juli'', vum [[Falk Harnack]] mam [[Annemarie Düringer]] a [[Robert Freitag]]
* 1955: ''[[Der Cornet - Die Weise von Liebe und Tod]]'', vum [[Walter Reisch]] mam [[Peter van Eyck]] a [[Götz von Langheim]]
* 1956: ''Vor Sonnenuntergang'', vum [[Gottfried Reinhardt]] mam [[Hans Albers]] a [[Martin Held]]
* 1956: ''[[... wie einst Lili Marleen]]'', vum [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)|Paul Verhoeven]] mam [[Adrian Hoven]] a [[Marianne Hold]]
* 1956: ''Anastasia, die letzte Zarentochter'', vum [[Falk Harnack]] mam [[Lilli Palmer]] an [[Ivan Desny]]
* 1956: ''[[Johannisnacht (Film 1956)|Johannisnacht]]'', vum [[Harald Reinl]] mam [[Willy Birgel]] an [[Hertha Feiler]]
* 1956: ''[[Von der Liebe besiegt]]'', vum [[Luis Trenker]] mam Robert Freitag a Marianne Hold
* 1956: ''[[Stresemann (Film)|Stresemann]]'', vum [[Alfred Braun]] mam [[Ernst Schröder (Schauspiller)|Ernst Schröder]] an [[Anouk Aimée]]
* 1957: ''Haie und kleine Fische'', vum [[Frank Wisbar]] mam [[Hansjörg Felmy]] a [[Sabine Bethmann]]
* 1958: ''[[Ich war ihm hörig]]'', vum [[Wolfgang Becker]] mam Barbara Rütting a [[Carlos Thompson]]
* 1958: ''Gli italiani sono matti'', vum [[Duilio Coletti]] mam [[Victor McLaglen]] a [[Marianne Koch]]
* 1958: ''Die grünen Teufel von Monte Cassino'', vum Harald Reinl mam [[Joachim Fuchsberger]] an [[Antje Geerk]]
* 1958: ''[[Grabenplatz 17]]'', vum [[Erich Engels]] mam [[Kai Fischer]] a [[Carl Lange (Schauspiller)|Carl Lange]]
* 1958: ''Das Mädchen mit den Katzenaugen'', vum [[Eugen York]] mam [[Vera Tschechowa]] a Joachim Fuchsberger
* 1958: ''[[I battellieri del Volga]]'', vum [[Viktor Tourjansky]] mam [[John Derek]] an [[Elsa Martinelli]]
* 1958: ''Hunde, wollt ihr ewig leben'', vum Frank Wisbar mam [[Joachim Hansen]] an [[Horst Frank]]
* 1959: ''Arzt ohne Gewissen'', vum Falk Harnack mam [[Ewald Balser]] a Barbara Rütting
* 1959: ''[[Rosen für den Staatsanwalt]]'', vum [[Wolfgang Staudte]] mam [[Martin Held]] an [[Ingrid van Bergen]]
* 1959: ''[[La valse du gorille]]'', vum [[Bernard Borderie]] mam [[Charles Vanel]] a [[Roger Hanin]]
* 1959: ''Nacht fiel über Gotenhafen'', vum Frank Wisbar mam [[Sonja Ziemann]] an [[Erik Schumann]]

==== vun 1960 bis 1969 ====
* 1960: ''Herrin der Welt: Teil I'', vum [[William Dieterle]] mam [[Martha Hyer]] a Carlos Thompson 
* 1960: ''Herrin der Welt: Teil II'', vum William Dieterle mam Martha Hyer a Lino Ventura
* 1960: ''Il mulino delle donne di pietra'', vum [[Giorgio Ferroni]] mam [[Pierre Brice]] a [[Scilla Gabel]]
* 1960: ''[[Die 1000 Augen des Dr. Mabuse]]'', vum [[Fritz Lang]] mam [[Dawn Addams]] a Peter van Eyck
* 1961: ''[[Geständnis einer Sechzehnjährigen]]'', vum [[Georg Tressler]] mam [[Barbara Frey]] an Ivan Desny
* 1961: ''La Fayette'', vum [[Jean Dréville]] mam [[Michel Le Royer]] an [[Jack Hawkins]]
* 1961: ''[[Im Stahlnetz des Dr. Mabuse]]'', vum Harald Reinl mam [[Gert Fröbe]], [[Lex Barker]] an [[Daliah Lavi]]
* 1961: ''Riviera-Story'', vum [[Wolfgang Becker]] mam [[Ulla Jacobsson]] a [[Jean-Paul Belmondo]]
* 1962: ''Das Mädchen und der Staatsanwalt'', vum [[Jürgen Goslar]] mam [[Götz George]] an [[Elke Sommer]]
* 1962: ''[[Die unsichtbaren Krallen des Dr. Mabuse]]'', vum Harald Reinl mam [[Lex Barker]] a [[Karin Dor]]
* 1962: ''[[The Counterfeit Traitor]]'', vum [[George Seaton (Regisseur)|George Seaton]] mam [[William Holden]] a [[Lilli Palmer]]
* 1962: ''[[Das Testament des Dr. Mabuse (Film 1962)|Das Testament des Dr. Mabuse]]'', vum [[Werner Klingler]] mam [[Gert Fröbe]] a [[Senta Berger]]
* 1962: ''[[The Longest Day (Film)|The Longest Day]]'', vum [[Ken Annakin]], [[Andrew Marton]] a [[Bernhard Wicki]] mam [[Sean Connery]], [[Bourvil]], [[Henry Fonda]], [[John Wayne]], [[Peter van Eyck]] a [[Robert Ryan]]
* 1963: ''[[Die schwarze Kobra]]'', vum [[Rudolf Zehetgruber]] mam Adrian Hoven an [[Ann Smyrner]]
* 1963: ''[[Scotland Yard jagt Dr. Mabuse]]'', vum Paul May mam Peter van Eyck a [[Klaus Kinski]]
* 1963: ''[[Der Henker von London]]'', vum [[Edwin Zbonek]] mam [[Hansjörg Felmy]] a [[Maria Perschy]]
* 1963: ''[[The Cardinal]] '', vum [[Otto Preminger]] mam [[Tom Tryon]], [[Carol Lynley]] a [[Romy Schneider]]
* 1964: ''Der Fluch der grünen Augen'', vum [[Ákos Ráthonyi]] mam Adrian Hoven an [[Erika Remberg]]
* 1964: ''[[Frühstück mit dem Tod]]'', vum [[Franz Antel]] mam Sonja Ziemann a [[Loni von Friedl]]
* 1964: ''Échappement libre'', vum [[Jean Becker (Filmregisseur)|Jean Becker]] mam Jean-Paul Belmondo a [[Jean Seberg]]
* 1964: ''[[Die Todesstrahlen des Dr. Mabuse]]'', vum [[Hugo Fregonese]] mam [[Peter van Eyck]] an [[Yvonne Furneaux]]
* 1964: ''[[The Train (Film 1964)|The Train]]'', vum [[John Frankenheimer]] mam [[Burt Lancaster]] a [[Jeanne Moreau]]
* 1964: ''[[I cento cavalieri]]'', vum [[Vittorio Cottafavi]] mam [[Mark Damon]] an [[Antonella Lualdi]]
* 1965: ''Sursis pour un espion'', vum [[Jean Maley]] mam [[Jean Servais]] an [[Dany Robin]]
* 1965: ''[[Von Ryan's Express]]'', vum [[Mark Robson]] mam [[Frank Sinatra]] an [[Trevor Howard]]
* 1965: ''[[Corrida pour un espion]]'', vum [[Maurice Labro]] mam [[Ray Danton]] an der [[Pascale Petit]]
* 1966: ''Residencia para espías'', vum [[Jesús Franco]] mam [[Eddie Constantine]] an [[Anita Höfer]]
* 1966: ''[[Paris brûle-t-il? (Film)|Paris brûle-t-il?]]'', vum [[René Clément]] mam [[Kirk Douglas]], [[Jean-Paul Belmondo]], [[Glenn Ford]], [[Gert Fröbe]] an [[Alain Delon]]
* 1966: ''Avec la peau des autres'', vum [[Jacques Deray]] mam [[Lino Ventura]] a [[Marilù Tolo]]
* 1967: ''Jungfrau aus zweiter Hand'', vum [[Ákos Ráthonyi]] mam [[Helga Sommerfeld]] an [[Ingrid van Bergen]]
* 1967: ''[[Geheimnisse in goldenen Nylons]]'', vum [[Christian-Jaque]] mam [[Peter Lawford]] an [[Ira von Fürstenberg]]
* 1967: ''[[Mister Dynamit - Morgen küßt Euch der Tod]]'', vum [[Franz Josef Gottlieb]] mam Lex Barker, [[Amedeo Nazzari]] a Maria Perschy
* 1968: ''Lo sbarco di Anzio'', vum [[Edward Dmytryk]] mam [[Robert Mitchum]] a [[Robert Ryan]]
* 1968: ''Der Sarg bleibt heute zu'', vum [[Ramón Comas]] mam Adrian Hoven 
* 1968: ''Jack of Diamonds'', vum [[Don Taylor]] mam [[George Hamilton]] a [[Marie Laforêt]]
* 1968: ''Tamara'', vum [[Hans Jürgen Pohland]] mam Barbara Rütting
* 1969: ''Hannibal Brooks'', vum [[Michael Winner]] mam [[Oliver Reed]] an [[Helmut Lohner]]
* 1969: ''La legione dei dannati'', vum [[Umberto Lenzi]] mam [[Curd Jürgens]] an [[Jack Palance]]

==== vun 1970 bis 1979 ====
* 1971: ''Playgirl 70'', vum [[Federico Chentrens]] mam [[Luciana Paluzzi]] a [[Jean Sobieski]]
* 1971: ''Raid on Rommel'', vum [[Henry Hathaway]] mam [[Richard Burton]] 
* 1971: ''Giornata nera per l'ariete'', vum [[Luigi Bazzoni]] mam [[Franco Nero]] a [[Silvia Monti]]
* 1971: ''[[Una farfalla con le ali insanguinate]]'', vum [[Duccio Tessari]] mam [[Helmut Berger]] a [[Carole André]]
* 1972: ''The Salzburg Connection'', vum [[Lee H. Katzin]] mam [[Barry Newman]] a [[Klaus Maria Brandauer]]
* 1972: ''Un uomo da rispettare'', vum [[Michele Lupo]] mam [[Kirk Douglas]] a [[Giuliano Gemma]]
* 1975: ''Le grand délire'', vum [[Dennis Berry]] mam [[Jean Seberg]] an [[Isabelle Huppert]]
* 1977: ''[[A Bridge Too Far (Film)|A Bridge Too Far]]'', vum [[Richard Attenborough]] mam [[Dirk Bogarde]], [[Gene Hackman]], [[Sean Connery]], [[Michael Caine]] an [[Anthony Hopkins]]
* 1977: ''Die Standarte'', vum [[Ottokar Runze]] mam [[Simon Ward]] a [[Siegfried Rauch]]
* 1978: ''[[The Boys from Brazil]]'', vum [[Franklin J. Schaffner]] mam [[Gregory Peck]], [[Laurence Olivier]], [[James Mason]] a [[Lilli Palmer]]
* 1979: ''[[Bloodline]]'', vum [[Terence Young]] mam [[Audrey Hepburn]] a [[Ben Gazzara]]

==== vun 1980 bis 1996 ====
* 1980: ''The Formula'', vum [[John G. Avildsen]] mam [[George C. Scott]], [[Marlon Brando]] a [[Marthe Keller]]
* 1981: ''[[Fantasma d'amore]]'', vum [[Dino Risi]] mam [[Romy Schneider]] a [[Marcello Mastroianni]]
* 1985: ''Vergeßt Mozart'', vum [[Miloslav Luther]] mam [[Armin Mueller-Stahl]] an [[Uwe Ochsenknecht]]
* 1987: ''The Second Victory'', vum [[Gerald Thomas]] mam [[Helmut Griem]] a [[Renée Soutendijk]]
* 1988: ''Land der Väter, Land der Söhne'', vum [[Nico Hofmann]] mam [[Karl-Heinz von Liebezeit]] 
* 1990: ''Dr. M'', vum [[Claude Chabrol]] mam [[Alan Bates]] a [[Jan Niklas]]
* 1996: ''Aire libre'', vum [[Luis Armando Roche]] mam [[Christian Vadim]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Preiss Wolfgang}}
[[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Gebuer 1910]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2002]]</text>
      <sha1>nsfam8ovi9ibivne5nf4uyihdzn5ktx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles Vanel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99635</id>
    <revision>
      <id>2686439</id>
      <parentid>2645488</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16635" sha1="7uxoxwyelefojhztag1oh31knysaoor" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Charles Vanel''', gebuer als '''Marie-Charles Vanel''' den [[21. August]] [[1892]] zu [[Rennes]], a gestuerwen de [[15. Abrëll]] [[1989]] zu [[Cannes]], war e [[Frankräich|franséische]] [[Schauspiller]] a [[Filmregisseur]].

1908 stoung de Charles Vanel fir d'éischt als Schauspiller zu Paräis op der Bün, 1910 huet hie seng éischt Rollen am Film gespillt. Hie war an enger 180 Filmer ze gesinn.

Zu senge wichtege Kinosfilmer zielen ''[[Les croix de bois]]'' (1931) vum [[Raymond Bernard]], ''[[Le salaire de la peur]]'' (1952) vum [[Henri-Georges Clouzot]], ''[[To Catch a Thief]]'' (1954) vum [[Alfred Hitchcock]], ''[[La mort en ce jardin]]'' (1956) vum [[Luis Buñuel]] a ''[[Cadaveri eccellenti]]'' (1976) vum [[Francesco Rosi]].
== Filmographie ==
=== Kino ===
=== als Regisseur ===
*1929: ''Dans la nuit'' (Stommfilm)
*1932: ''Affaire classée'' (Kuerzfilm)
=== als Schauspiller ===
==== vun 1909 bis 1919 ====
* 1912: ''Jim Crow'' vum [[Robert Péguy]]
* 1917: ''La p'tite du sixième'' vum [[Louis Mercanton]] a [[René Hervil]]

==== vun 1919 bis 1929 ====
* 1920: ''Miarka, la fille à l'ourse'' vum [[Louis Mercanton]]
* 1920: ''Le secret de Lone-Star'' vum [[Jacques de Baroncelli]]
* 1921: ''La fille de Camargue'' vum [[Henri Étiévant]]
* 1921: ''Crépuscule d'épouvante'' vum [[Henri Étiévant]]
* 1922: ''L'âtre'' oder ''Au creux des sillons'' vum [[Robert Boudrioz]]
* 1922: ''Phroso'' vum [[Louis Mercanton]]
* 1923: ''Le vol'' vum Robert Péguy
* 1923: ''Tempêtes'' vum [[Robert Boudrioz]]
* 1923: ''La mendiante de Saint-Sulpice'' vum [[Charles Burguet]],
* 1923: ''La maison du mystère'' vum [[Alexandre Volkoff]], (Film an 10 Episoden)
* 1923: ''Calvaire d'amour'' vum [[Victor Tourjansky]]
* 1923: ''Du crépuscule à l'aube'' vum [[Jacques de Féraudy]]
* 1924: ''Pêcheur d'Islande'' vum Jacques de Baroncelli
* 1924: ''La nuit de la revanche'' vum [[Henri Étiévant]]
* 1924: ''In the Spider's Web'' vum [[Robert Boudrioz]]
* 1924: ''La flambée des rêves'' oder ''Un homme riche'' vum Jacques de Baroncelli
* 1924: ''Les cinquante ans de Don Juan'' oder ''Le réveil de Maddalone'' vum [[Henri Étiévant]]
* 1924: ''L'autre aile'' vum [[Henri Andréani]]
* 1924: ''Âme d'artiste'' oder ''Rêve et réalité'' vum [[Germaine Dulac]]
* 1925: ''Le réveil'' vum Jacques de Baroncelli
* 1925: ''L'orphelin du cirque'' vum [[Georges Lannes]]
* 1925: ''Barocco'' vum [[Charles Burguet]]
* 1925: ''600000 francs par mois'' vum [[Nicolas Koline]] a [[Robert Péguy]]
* 1926: ''La flamme'' vum René Hervil
* 1926: ''Nitchevo'' vum Jacques de Baroncelli
* 1926: ''Martyre'' vum [[Charles Burguet]]
* 1927: ''Feu'' vum Jacques de Baroncelli
* 1927: ''La proie du vent'' vum [[René Clair]]
* 1927: ''Charité'' vum [[B. Simon]]
* 1927: ''Maquillage'' vum [[Félix Basch]]
* 1927: ''Die weisse Sklavin'' vum [[Augusto Genina]]
* 1927: ''Paname n'est pas Paris'' vum [[Nicolaï Malikoff]]
* 1927: ''Les ombres du passé'' vum [[Fred Leroy-Granville]]
* 1927: ''Königin Luise, 1. Teil - Die Jugend der Königin Luise'' vum [[Karl Grune]]
* 1928: ''L'équipage'' vum [[Maurice Tourneur]]
* 1928: ''[[Waterloo (1928)|Waterloo]]'' vum [[Karl Grune]]
* 1928: ''Le passager'' vum Jacques de Baroncelli
* 1928: ''Les Fourchambault'' vum [[Georges Monca]]
* 1928: ''La femme rêvée'' vum [[Jean Durand]]
* 1928: ''Königin Luise, 2. Teil'' vum [[Karl Grune]]
* 1929: ''Die Liebe der Brüder Rott'' vum [[Erich Waschneck]]
* 1929: ''Trois jours entre la vie et la mort'' vum [[Paul Heinz]]
* 1929: ''Drei Tage auf Leben und Tod - aus dem Logbuch der U.C.1'' vum Paul Heinz
* 1929: ''Dans la nuit'' vum Charles Vanel

==== vun 1930 bis 1939 ====
* 1930: ''Chiqué'', vum [[Pierre Colombier]] (Kuerzfilm)
* 1930: ''L'arlésienne'' vum Jacques de Baroncelli
* 1930: ''Accusée… levez-vous !'' vum [[Maurice Tourneur]] mam [[Gaby Morlay]]
* 1931: ''La maison jaune de Rio'' vum Robert Péguy a Karl Grune
* 1931: ''Maison de danses'' vum Maurice Tourneur mam Gaby Morlay
* 1931: ''Faubourg Montmartre'' vum [[Raymond Bernard]] mam Gaby Morlay
* 1931: ''Daïnah la métisse'' vum [[Jean Grémillon]]
* 1932: ''[[Les croix de bois]]'' vum [[Raymond Bernard]] mam [[Pierre Blanchar]]
* 1932: ''Affaire classée'' vum Charles Vanel (Kuerzfilm)
* 1932: ''Gitanes'' vum Jacques de Baroncelli
* 1932: ''Au nom de la loi'' vum Maurice Tourneur
* 1933: ''L'homme mystérieux'' vum Maurice Tourneur (Kuerzfilm)
* 1934: ''Au bout du monde'' vum [[Henri Chomette]] a [[Gustav Ucicky]] mam Pierre Blanchar a [[Käthe von Nagy]]
* 1934: ''Le roi de Camargue'' vum Jean de Baroncelli
* 1934: ''[[Les misérables]]'' vum Raymond Bernard mam [[Harry Baur]] a [[Paul Azaïs]]
* 1934: ''[[Le grand jeu]]'' vum [[Jacques Feyder (Filmregisseur)|Jacques Feyder]] mam [[Marie Bell]] a [[Pierre Richard-Willm]]
* 1935: ''L'équipage'' vum [[Anatole Litvak]] mam [[Annabella]] a [[Jean-Pierre Aumont]]
* 1935: ''Le domino vert'' vum [[Henri Decoin]] an [[Herbert Selpin]] mam [[Danielle Darrieux]]
* 1935: ''L'impossible aveu'' vum [[Guarino Glavany]]
* 1935: ''Les bateliers de la Volga'' vum [[Wladimir Strijewski]] mam Pierre Blanchar a [[Valéry Inkijinoff]]
* 1936: ''[[Michel Strogoff (Film 1936)|Michel Strogoff]]'' vum Jacques de Baroncelli a [[Richard Eichberg]] mam [[Anton Walbrook]] an [[Yvette Lebon]]
* 1936: ''Port-Arthur'' vum [[Nicolas Farkas]] mam Anton Walbrook an Danielle Darrieux
* 1936: ''La peur'' vum [[Victor Tourjansky]] mam Gaby Morlay
* 1936: ''Jenny'' vum [[Marcel Carné]] mam [[Françoise Rosay]] an [[Albert Préjean]]
* 1936: ''Les grands'' vum [[Félix Gandéra]] mam Gaby Morlay a [[Pierre Larquey]]
* 1936: ''La flamme'' vum [[André Berthomieu]] mam [[Raymond Cordy]] a [[Josette Day]]
* 1936: ''[[Courrier Sud]]'' vum [[Pierre Billon (Filmregisseur)|Pierre Billon]] mam Pierre Richard-Willm a [[Jany Holt]]
* 1936: ''[[La belle équipe]]'' vum [[Julien Duvivier]] mam [[Jean Gabin]] a [[Viviane Romance]]
* 1936: ''L'assaut'' vum [[Pierre-Jean Ducis]] mam [[Alice Field]]
* 1937: ''Troika sur la piste blanche'' vum [[Jean Dréville]] mam [[Jean Murat]] a Jany Holt
* 1937: ''Police mondaine'' vum [[Michel Bernheim]] a [[Christian Chamborant]] mam Alice Field a Pierre Larquey
* 1937: ''Les pirates du rail'' vum [[Christian-Jaque]] mam [[Suzy Prim]] an [[Erich von Stroheim]]
* 1937: ''L'occident'' vum [[Henri Fescourt]]
* 1937: ''La femme du bout du monde'' vum [[Jean Epstein]] mam Jean-Pierre Aumont
* 1938: ''Abus de confiance'' vum [[Henri Decoin]] mam Danielle Darrieux an Yvette Lebon
* 1938: ''SOS Sahara'' vum Jacques de Baroncelli mam Jean-Pierre Aumont
* 1938: ''Légions d'honneur'' vum [[Maurice Gleize]] mam Marie Bell a [[Pierre Renoir]]
* 1938: ''[[Carrefour (Film)|Carrefour]]'' vum [[Curtis Bernhardt]] mam [[Jules Berry]] a [[Suzy Prim]]
* 1938: ''Bar du sud'' vum Henri Fescourt mam [[Jean Galland]]
* 1939: ''Yamilé sous les cèdres'' vum [[Charles d'Espinay]] mam [[Denise Bosc]]
* 1939: ''La brigade sauvage'' vum [[Marcel L'Herbier]] a [[Jean Dréville]]
* 1939: ''La loi du nord'' oder vum Jacques Feyder mam [[Michèle Morgan]] a Pierre Richard-Willm

==== vun 1940 bis 1949 ====
* 1940: ''L'or du Cristobal'' vum [[Jean Stelli]] mam [[Conchita Montenegro]] an [[Albert Préjean]]
* 1940: ''La nuit merveilleuse'' vum [[Jean-Paul Paulin]] mam [[Fernandel]] a [[Janine Darcey]]
* 1941: ''Le diamant noir'' vum [[Jean Delannoy]] mam [[Louise Carletti]] a Gaby Morlay
* 1942: ''Les affaires sont les affaires'' vum Jean Dréville mam [[Robert Le Vigan]]
* 1942: ''Promesse à l'inconnue'' vum [[André Berthomieu]] mam [[Claude Dauphin]] a [[Madeleine Robinson]]
* 1942: ''Haut le vent'' vum Jacques de Baroncelli mam [[Mireille Balin]]
* 1943: ''Le soleil a toujours raison'' vum Pierre Billon mam [[Tino Rossi]] a [[Micheline Presle]]
* 1943: '' Danza del fuego'' vum [[André Hugon]] an [[Jorge Salviche]]
* 1943: ''Les Roquevillard'' vum Jean Dréville mam [[Aimé Clariond]]
* 1944: ''Le ciel est à vous'' vum [[Jean Grémillon]] mam [[Madeleine Renaud]] a [[Jean Debucourt]]
* 1945: ''L'Enquête du 58'' vum [[Jean Tédesco]] mam [[Daniel Gélin]] a [[Julien Carette]] (Kuerzfilm)
* 1945: ''La ferme du pendu'' vum Jean Dréville mam [[Alfred Adam]] a [[Guy Decomble]]
* 1946: ''Gringalet'' vum André Berthomieu
* 1946: ''La cabane aux souvenirs'' vum Jean Stelli mam [[Ariane Borg]] a Pierre Larquey
* 1947: ''Le bateau à soupe'' vum [[Maurice Gleize]] mam Alfred Adam
* 1947: ''Le diable souffle'' vum [[Edmond T. Gréville]] mam [[Jean Chevrier]]
* 1948 ''Vertigine d'amore'' vum [[Luigi Capuano]] mam [[Piero Lulli]] a [[Folco Lulli]]
* 1948: ''La femme que j'ai assassinée'' vum [[Jacques Daniel-Norman]] mam Pierre Larquey
* 1949: ''In nome della legge'' vum [[Pietro Germi]] mam [[Massimo Girotti]] a [[Saro Urzì]]

==== vun 1950 bis 1959 ====
* 1950: ''Tempête sur les Mauvents'' vum [[Gilbert Dupré]]
* 1950: ''Malaire'' vum [[Alejandro Perla]] mam [[Andrée Debar]]
* 1950: ''Gli inesorabili'' vum [[Camillo Mastrocinque]] mam [[Rossano Brazzi]] a [[Claudine Dupuis]]
* 1950: ''Cuori sul mare'' vum [[Giorgio Bianchi]] mam [[Jacques Sernas]] a [[Marcello Mastroianni]]
* 1950: ''Il bivio'' vum [[Fernando Cerchio]] mam [[Raf Vallone]] a Claudine Dupuis
* 1951: ''L'ultima sentenza'' vum [[Mario Bonnard]] mam [[Antonella Lualdi]] an [[Eleonora Rossi Drago]]
* 1951: ''Incantesimo tragico'' vum [[Mario Sequi]] mam Rossano Brazzi a [[María Félix]]
* 1953: ''[[Le salaire de la peur (Film)|Le salaire de la peur]]'' vum [[Henri-Georges Clouzot]] mam [[Yves Montand]], [[Folco Lulli]] a [[Peter van Eyck]]
* 1953: ''Maddalena'' vum Augusto Genina mam [[Märta Torén]] an [[Gino Cervi]]
* 1954: ''[[Si Versailles m'était conté...]]'' vum [[Sacha Guitry]] mam [[Claudette Colbert]] an [[Nicole Courcel]]
* 1954: ''[[L'affaire Maurizius]]'' vum [[Julien Duvivier]] mam Daniel Gélin a Madeleine Robinson
* 1954: ''L'allegro squadrone'' vum [[Paolo Moffa]] mam [[Vittorio De Sica]] an [[Alberto Sordi]]
* 1955: ''Quando tramonta il sole'' vum [[Guido Brignone]] mam [[Abbe Lane]]
* 1955: ''[[Les diaboliques]]'' vum [[Henri-Georges Clouzot]] mam [[Simone Signoret]], [[Véra Clouzot]] a [[Paul Meurisse]]
* 1955: ''[[To Catch a Thief]]'' vum [[Alfred Hitchcock]] mam [[Cary Grant]] a [[Grace Kelly]]
* 1955: ''Un missionnaire'' vum [[Maurice Cloche]] mam [[Jacques Berthier]] a [[René Blancard]]
* 1955: ''Tam tam mayumbe'' vum [[Gian Gaspare Napolitano]] mam Marcello Mastroianni a [[Pedro Armendáriz]]
* 1956: ''[[La mort en ce jardin]]'' vum [[Luis Buñuel]] mam Simone Signoret a [[Georges Marchal]]
* 1956: ''Difendo il mio amore'' vum [[Giulio Macchi]] a [[Vincent Sherman]] mam [[Martine Carol]] a [[Vittorio Gassman]]
* 1957: ''[[Le feu aux poudres]]'' vum Henri Decoin mam [[Raymond Pellegrin]] a [[Françoise Fabian]]
* 1957: ''Les suspects'' vum Jean Dréville mam [[Anne Vernon]] a [[Jacques Morel (Schauspiller)|Jacques Morel]]
* 1958: ''Le piège'' vum [[Charles Brabant]] mam [[Raf Vallone]] a [[Magali Noël]]
* 1958: ''[[Le gorille vous salue bien]]'' vum [[Bernard Borderie]] mam [[Lino Ventura]] a [[Bella Darvi]]
* 1958: ''[[Rafles sur la ville]]'' vum [[Pierre Chenal]] mam Bella Darvi an [[Danik Patisson]]
* 1959: ''[[I battellieri del Volga]]'' vum [[Victor Tourjansky]] mam [[John Derek]], [[Elsa Martinelli]] an [[Dawn Addams]]
* 1959: ''Les naufrageurs'' vum [[Charles Brabant]] mam [[Dany Carrel]] an [[Henri Vidal]]
* 1959: ''Pêcheur d'Islande'' vum [[Pierre Schoendoerffer]] mam [[Jean-Claude Pascal]] a [[Juliette Mayniel]]
* 1959: ''[[La valse du gorille]]'' vum Bernard Borderie mam [[Jess Hahn]] a [[Wolfgang Preiss]]

==== vun 1960 bis 1969 ====
* 1960: ''[[La vérité (Film 1960)|La vérité]]'' vum Henri-Georges Clouzot mam [[Brigitte Bardot]], Paul Meurisse a [[Sami Frey]]
* 1960: ''María, matrícula de Bilbao'' vum [[Ladislao Vajda]] mam [[Nadia Gray]]
* 1961: ''Tintin et le mystère de la toison d'or'' vum [[Jean-Jacques Vierne]] mam [[Jean-Pierre Talbot]] a [[Georges Wilson]]
* 1962: ''Lo sgarro'' vum [[Silvio Siano]] mam [[Gérard Blain]]
*1962: ''La steppa'', vum [[Alberto Lattuada]] mam [[Marina Vlady]] a [[Cristina Gaioni]]
* 1963: ''Rififi à Tokyo'' vum [[Jacques Deray]] mam [[Karlheinz Böhm]] a [[Barbara Lass]]
* 1963: ''[[L'aîné des Ferchaux]]'' vum [[Jean-Pierre Melville]] mam [[Jean-Paul Belmondo]] a [[Michèle Mercier]]
* 1963: ''Un roi sans divertissement'' vum [[François Leterrier]] mam [[Claude Giraud]] a [[Colette Renard]]
* 1963: ''[[Symphonie pour un massacre]]'' vum Jacques Deray mam [[Michel Auclair]] a [[Jean Rochefort]]
* 1965: ''Le chant du monde'' vum [[Marcel Camus]] mam [[Hardy Krüger]] a [[Catherine Deneuve]]
* 1967: ''Un homme de trop'' vum [[Costa-Gavras]] mam [[Bruno Cremer]] a [[Jean-Claude Brialy]]
* 1967: ''Ballade pour un chien'' vum [[Gérard Vergez]] mam [[Julien Guiomar]]
* 1968: ''La prisonnière'' vum Henri-Georges Clouzot mam [[Laurent Terzieff]] an [[Elisabeth Wiener]]
* 1968: ''[[Maldonne (Film)|Maldonne]]'' vum [[Sergio Gobbi]] mam [[Pierre Vaneck]] a [[Robert Hossein]]

==== vun 1970 bis 1979 ====
* 1970: ''Ils'' vum [[Jean-Daniel Simon]] mam [[Michel Duchaussoy]] an [[Alexandra Stewart]]
* 1971: ''Comptes à rebours'' vum [[Roger Pigaut]] mam [[Michel Bouquet]] a [[Serge Reggiani]]
* 1972: ''La nuit bulgare'' vum [[Michel Mitrani]] mam Marina Vlady a [[François Périer]]
* 1972: ''La più bella serata della mia vita'' vum [[Ettore Scola]] mam [[Alberto Sordi]] a [[Michel Simon]]
* 1972: ''Camorra'' vum [[Pasquale Squitieri]] mam [[Fabio Testi]] a [[Jean Seberg]]
* 1973: ''[[Par le sang des autres]]'' vum [[Marc Simenon]] mam [[Mylène Demongeot]] a [[Bernard Blier]]
* 1975: ''Sept morts sur ordonnance'' vum [[Jacques Rouffio]] mam [[Michel Piccoli]] an [[Jane Birkin]]
* 1976: ''Es herrscht Ruhe im Land'' vum [[Peter Lilienthal]] mam [[Mario Pardo]]
* 1976: ''Cadaveri eccellenti'' vum [[Francesco Rosi]] mam Lino Ventura a [[Marcel Bozzuffi]]
* 1976: ''Comme un boomerang'' vum [[José Giovanni]] mam [[Alain Delon]] a [[Carla Gravina]]
* 1976: ''À l'ombre d'un été'' vum [[Jean-Louis van Belle]] mam [[Maurice Ronet]] an [[Josephine Chaplin]]
* 1976: ''[[Nuit d'or]]'' vum [[Serge Moati]] mam [[Klaus Kinski]] a [[Marie Dubois]]
* 1977: ''Alice ou la dernière fugue'' vum [[Claude Chabrol]] mam [[Sylvia Kristel]] a [[Jean Carmet]]
* 1978: ''Ne pleure pas'' vum [[Jacques Ertaud]] mam [[Christine Laurent]] a [[Jacques Dynam]]
* 1979: ''Le chemin perdu'' vum [[Patricia Moraz]] mam [[Delphine Seyrig]] a Magali Noël

==== vun 1980 bis 1989 ====
* 1980: ''La puce et le privé'' vum [[Roger Kay]] mam [[Bruno Cremer]] a [[Catherine Alric]]
* 1981: ''[[Tre fratelli]]'' vum [[Francesco Rosi]] mam [[Philippe Noiret]] a [[Michele Placido]]
* 1987: ''Si le soleil ne revenait pas'' vum [[Claude Goretta]] mam [[Philippe Léotard]]
* 1988: ''Les saisons du plaisir'' vum [[Jean-Pierre Mocky]] mam [[Stéphane Audran]] a [[Jean-Pierre Bacri]]

=== TV ===
* 1960: ''On roule à deux'' vum [[Georges Folgoas]]
* 1967: ''L'arlésienne'' vum [[Pierre Badel]]
* 1968: ''La séparation'' vum [[Maurice Cazeneuve]]
* 1968: ''Les grandes espérances '' vum [[Marcel Cravenne]]
* 1970: ''Sébastien et la Mary-Morgane'' (TV-Serie) (13 Episoden) vum [[Cécile Aubry]]
* 1972: ''Le père Goriot'', vum [[Guy Jorré]]
* 1972: ''Les Thibault]'', (TV-Serie a 6 Episode vun 90 Minutten) vum [[André Michel]] an [[Alain Boudet]]
* 1973: ''Le reflet dans la mer'' vum [[Olivier Ricard]]
* 1973: ''Au bout du rouleau'' vum [[Claude-Jean Bonnardot]]
* 1973: ''Le violon de Vincent'' vum [[Jean-Pierre Gallo]]
* 1974: ''Le juge et son bourreau '' vum [[Daniel Le Comte]]
* 1974: ''La vie de plaisance'' vum [[Pierre Gautherin]]
* 1975: ''Velhe Péralta''
* 1978: ''Thomas Guérin, retraité'' vum [[Patrick Jamain]]
* 1979: ''Le mandarin'' vum [[Patrick Jamain]]
* 1979: ''Charles Vanel ou la passion du métier'' Documentaire vum [[Armand Panigel]]
* 1980: ''L'oasis'' vum Marcel Teulade
* 1980: ''Otototoï'' vum [[Richard Rein]]
* 1982: ''Les Michaud'' vum [[Georges Folgoas]]

== Literatur ==
* Charles Ford: ''Charles Vanel, un comédien exemplaire'', Éditions France-empire, 1986.
* Jacqueline Cartier: ''Monsieur Vanel: un siècle de souvenirs, un an d'entretiens'', Paris, Éditions Robe

== Um Spaweck==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Vanel Charles}}
[[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Franséisch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1892]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1989]]
[[Kategorie:César d'honneur]]
[[Kategorie:Beschte Schauspiller beim Festival vu Cannes]]</text>
      <sha1>7uxoxwyelefojhztag1oh31knysaoor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Gielgud</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100491</id>
    <revision>
      <id>2686456</id>
      <parentid>2674881</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8600" sha1="1jgmt8mtkexcwfrojj3cg8xmui63dc4" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}

De Sir '''John Gielgud''', gebuer als '''Arthur John Gielgud''' de [[14. Abrëll]] [[1904]] zu [[Kensington (London)|Kensington]], [[England]], a gestuerwen den [[21. Mee]] [[2000]] zu [[Wotton Underwood]], (England), war en englesche [[Schauspiller]].

De John Gielgud gëllt als ee vun de bedeitendsten englesche Schauspiller vum 20. Joerhonnert. Hie war Student op der [[Royal Academy of Dramatic Art]] zu [[London]].

Bedeitend Filmer mam John Gielgud sinn an de Joren 1936 ''[[Secret Agent]]'' vum [[Alfred Hitchcock]], 1953 ''[[Julius Cäsar (Film 1953)|Julius Caesar]]'' vum [[Joseph L. Mankiewicz]] mam [[Marlon Brando]], 1964 ''[[Becket (Film, 1964)|Becket]]'', vum [[Peter Glenville]] mam [[Richard Burton]] a [[Peter O'Toole]], 1965 ''[[Falstaff (Film, 1965)|Falstaff]]'' vum [[Orson Welles]] an 1980 ''[[The Elephant Man]]'' vum [[David Lynch]].

== Filmographie ==
=== Kino ===
=== vun 1924 bis 1949 ===
* 1924: ''Who Is the Man?'', vum [[Walter Summers]] 
* 1929: ''The Clue of the New Pin'', vum [[Arthur Maude]] 
* 1932: ''Insult'', vum [[Harry Lachman]] 
* 1933: ''The Good Companions'', vum [[Victor Saville]] mam [[Edmund Gwenn]] 
* 1936: ''[[Secret Agent (Film 1936)|Secret Agent]]'', vum [[Alfred Hitchcock]] mam [[Peter Lorre]] a [[Madeleine Carroll]] 
* 1941: ''The Prime Minister'', vum [[Thorold Dickinson]] 
* 1941: ''An Airman's Letter to His Mother'', vum [[Michael Powell]] (Kuerzfilm)

=== vun 1950 bis 1959 ===
* 1953: ''[[Julius Caesar (Film 1953)|Julius Caesar]]'', vum [[Joseph L. Mankiewicz]] mam [[Marlon Brando]] an [[James Mason]] 
* 1954: ''[[Romeo and Juliet (Film 1954)|Romeo and Juliet]]'', vum [[Renato Castellani]] mam [[Laurence Harvey]] a [[Flora Robson]] 
* 1955: ''[[Richard III (Film 1955)|Richard III]]'', vum [[Laurence Olivier]] mam Laurence Olivier a [[Claire Bloom]] 
* 1956: ''[[Around the World in 80 Days (Film 1956)|Around the World in 80 Days]]'', vum [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] mam [[David Niven]], [[Trevor Howard]], [[Martine Carol]], [[Fernandel]] a [[Shirley MacLaine]] 
* 1957: ''The Barretts of Wimpole street'', vum [[Sidney Franklin]] mam [[Jennifer Jones]] a [[Virginia McKenna]] 
* 1957: ''[[Saint Joan (Film 1957)|Saint Joan]]'', vum [[Otto Preminger]] mam [[Richard Widmark]] a [[Jean Seberg]]

=== vun 1960 bis 1969 ===
* 1964: ''[[Becket (Film, 1964)|Becket]]'', vum [[Peter Glenville]] mam [[Richard Burton]] a [[Peter O'Toole]] 
* 1929: ''Treasure Island'', vum [[Orson Welles]] mam Orson Welles a [[Fernando Rey]] (Kuerzfilm)
* 1965: ''[[Campanadas a medianoche]]'', vum [[Orson Welles]] mam Orson Welles a [[Jeanne Moreau]] 
* 1965: ''The Loved One'', vum [[Tony Richardson]] mam [[Robert Morse]] an [[Anjanette Comer]] 
* 1968: ''Sebastian'', vum [[David Greene]] mam [[Dirk Bogarde]] a [[Susannah York]]
* 1968: ''The Charge of the Light Brigade'', vum Tony Richardson mam [[Trevor Howard]] a [[Vanessa Redgrave]] 
* 1968: ''[[Assignment to Kill]]'', vum [[Sheldon Reynolds]] mam [[Patrick O'Neal]] an [[Herbert Lom]]
* 1968: ''The Shoes of the Fisherman'', vum Michael Anderson mam [[Anthony Quinn]], Laurence Olivier an [[Oskar Werner]] 
* 1969: ''Oh! What a Lovely War'', vum [[Richard Attenborough]] mam [[Colin Farrell]] a [[Corin Redgrave]]

=== vun 1970 bis 1979 ===
* 1970: ''Julius Caesar'', vum [[Stuart Burge]] mam [[Charlton Heston]] an [[Jason Robards]]
* 1972: ''Eagle in a Cage'', vum [[Fielder Cook]] mam [[Ralph Richardson]] a [[Billie Whitelaw]]
* 1973: ''Lost Horizon'', vum [[Charles Jarrott]] mam [[Peter Finch]] a [[Liv Ullmann]]
* 1974: ''Murder on the Orient Express'', vum [[Sidney Lumet]] mam [[Albert Finney]], [[Lauren Bacall]], [[Ingrid Bergman]], [[Sean Connery]] an [[Anthony Perkins]] 
* 1974: ''11 Harrowhouse'', vum [[Aram Avakian]] mam [[Charles Grodin]] a [[Candice Bergen]]
* 1974: ''Gold'' vum [[Peter Hunt]] mam [[Roger Moore]] a [[Susannah York]]
* 1975: ''Galileo'', vum [[Joseph Losey]] mam [[Topol]] an [[Edward Fox]] 
* 1976: ''[[Aces High]]'', vum [[Jack Gold]] mam [[Malcolm McDowell]] a [[Christopher Plummer]] 
* 1976: ''[[Providence]]'', vum [[Alain Resnais]] mam Dirk Bogarde an [[David Warner]] 
* 1977: ''Joseph Andrews'', vum [[Tony Richardson]] mam [[Ann-Margret]] a [[Peter Firth]]
* 1977: ''A Portrait of the Artist as a Young Man'', vum [[Joseph Strick]] 
* 1979: ''Murder by Decree'', vum [[Bob Clark]] mam Christopher Plummer an James Mason 
* 1979: ''Caligula'', vum [[Tinto Brass]] mam [[Malcolm McDowell]], Peter O'Toole an [[Helen Mirren]] 
* 1979: ''The Human Factor'', vum Otto Preminger mam [[Richard Attenborough]] an [[Derek Jacobi]] 
* 1979: ''Dyrygent'' (''Der Dirigent''), vum [[Andrzej Wajda]] mam [[Krystyna Janda]]

=== vun 1980 bis 1989 ===
* 1980: ''[[The Elephant Man (Film 1980)|The Elephant Man]]'', vum [[David Lynch]] mam [[Anthony Hopkins]], [[John Hurt]] an [[Anne Bancroft]] 
* 1980: ''The Formula'', vum [[John G. Avildsen]] mam [[George C. Scott]], Marlon Brando a [[Marthe Keller]] 
* 1981: ''Sphinx'', vum [[Franklin J. Schaffner]] mam [[Lesley-Anne Down]], [[Frank Langella]] a [[Maurice Ronet]]
* 1981: ''[[Chariots of Fire]]'', vum [[Hugh Hudson]] mam [[Nicholas Farrell]] a [[Ben Cross]] 
* 1981: ''Lion of the Desert'', vum [[Moustapha Akkad]] mam [[Anthony Quinn]] an [[Oliver Reed]] 
* 1981: ''[[Priest of Love]]'', vum [[Christopher Miles]] mam [[Ian McKellen]] an [[Ava Gardner]]
* 1981: ''Arthur'', vum [[Steve Gordon]] mam [[Dudley Moore]] a [[Liza Minnelli]] 
* 1982: ''[[Gandhi (Film)|Gandhi]]'', vum Richard Attenborough mam [[Ben Kingsley]] a [[Candice Bergen]] 
* 1983: ''The Wicked Lady'', vum [[Michael Winner]] mam [[Faye Dunaway]] an [[Alan Bates]] 
* 1984: ''Scandalous'', vum [[Rob Cohen]] 
* 1985: ''Plenty'', vum [[Fred Schepisi]] mam [[Meryl Streep]] a [[Charles Dance]] 
* 1985: ''The Shooting Party'', vum [[Alan Bridges]] mam James Mason an [[Edward Fox]] 
* 1985: ''Leave All Fair'', vum [[John Reid]] mam [[Jane Birkin]] a [[Simon Ward]]
* 1986: ''The Whistle Blowe'', vum [[Simon Langton]] mam [[Michael Caine]] an [[James Fox]]
* 1987: ''Barbablù, Barbablù'', vum [[Fabio Carpi]] mam Susannah York 
* 1988: ''Arthur 2: On the Rocks'', vum [[Bud Yorkin]] mam Dudley Moore a Liza Minnelli
* 1988: ''[[Appointment with Death (Film 1988)|Appointment with Death]]'', vum Michael Winner mam [[Peter Ustinov]] a Lauren Bacall 
* 1989: ''Getting It Right'', vum [[Randal Kleiser]] mam [[Helena Bonham Carter]]

=== vun 1990 bis 2000 ===
* 1990: ''Strike It Rich'', vum [[James Scott]] mam [[Robert Lindsay]] a [[Molly Ringwald]]
* 1991: ''Prospero's Books'', vum [[Peter Greenaway]] mam [[Erland Josephson]] 
* 1992: ''Swan Song'', vum [[Kenneth Branagh]] (Kuerzfilm)
* 1992: ''Shining Through'', vum [[David Seltzer]] mam [[Michael Douglas]] a [[Melanie Griffith]]
* 1992: ''The Power of One'', vum [[John G. Avildsen]] mam [[Armin Mueller-Stahl]] 
* 1995: ''First Knight'', vum [[Jerry Zucker]] mam Sean Connery a [[Richard Gere]]
* 1995: ''Haunted'', vum [[Lewis Gilbert]] mam [[Aidan Quinn]] a [[Kate Beckinsale]] 
* 1996: ''Shine'', vum [[Scott Hicks]] mam [[Geoffrey Rush]] 
* 1996: ''The Portrait of a Lady'', vum [[Jane Campion]] mam [[Nicole Kidman]] an [[John Malkovich]] 
* 1996: ''[[Hamlet (Film, 1996)|Hamlet]]'', vum [[Kenneth Branagh]] mam Richard Attenborough an [[Julie Christie]] 
* 1998: ''The Tichborne Claimant '', vum [[David Yates]] mam [[Stephen Fry]] 
* 1998: ''Elizabeth'', vum [[Shekhar Kapur]] mam [[Cate Blanchett]] an [[Joseph Fiennes]] 
* 2000: ''Catastrophe'', vum [[David Mamet]] mam [[Harold Pinter]] a (Kuerzfilm)

== Auszeechnungen ==
* 1982: Oscar als beschte Schauspiller an enger Nieweroll am Film ''Arthur''

== Literatur ==
* John Gielgud: ''Acting Shakespeare''. Pan Books, London 1997, ISBN 0-330-35224-5 (zesumme mam John Miller).
* John Gielgud: ''An Actor and his Time''. Penguin Books, Harmondsworth 1981, ISBN 0-1400-5636-X 
* John Gielgud: ''Stage directions''. Greenwood Press, Westport, Conn. 1979, ISBN 0-313-21035-7. 
* Robert Tanitch: ''Gielgud''. Harrap, London 1988, ISBN 0-245-54560-3

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Gielgud John}}
[[Kategorie:Englesch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Englesch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Oscar fir de beschte Schauspiller an enger Nieweroll]]
[[Kategorie:Gebuer 1904]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2000]]
[[Kategorie:Golden Globe fir de beschte Schauspiller an enger Nieweroll]]
[[Kategorie:Emmy-Gewënner]]
[[Kategorie:Grammy-Gewënner]]
[[Kategorie:Tony Awards]]
[[Kategorie:Membere vum Order of the Companions of Honour]]</text>
      <sha1>1jgmt8mtkexcwfrojj3cg8xmui63dc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Becker (Filmregisseur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101363</id>
    <revision>
      <id>2686428</id>
      <parentid>2621362</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1880" sha1="2d3ofpjudde2ci9nomi4yc9a197pbno" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Filmregisseur Jean Becker|aner Leit mat dem selwechten Numm|Jean Becker}}
{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:Jean Becker Cannes 2012.jpg|thumb|180px|De Jean Becker 2012]]
De '''Jean Becker''', gebuer als ''Jean Louis Paul Becker'' den [[10. Mee]] [[1933]] zu [[Paräis]], ass e [[Frankräich|franséische]] [[Filmregisseur]], [[Dréibuchauteur]] a [[Schauspiller]].

Hien ass de Jong vum franséische Filmregisseur [[Jacques Becker]] an de Brudder vum Kameramann [[Étienne Becker]].

== Filmographie ==
=== Kino ===
=== als Regisseur ===
* 1961: ''[[Un nommé La Rocca]]'', mam [[Jean-Paul Belmondo]] a [[Christine Kaufmann]]
* 1964: ''Échappement libre'', mam Jean-Paul Belmondo a [[Jean Seberg]]
* 1965: ''[[Pas de caviar pour tante Olga]]'', mam [[Pierre Brasseur (Schauspiller)|Pierre Brasseur]] a [[Francis Blanche]]
* 1966: ''[[Tendre voyou]]'', mam Jean-Paul Belmondo an [[Nadja Tiller]]
* 1983: ''[[L'été meurtrier]]'', mam [[Isabelle Adjani]] an [[Alain Souchon]]
* 1995: ''[[Élisa (Film 1995)|Élisa]]'', mam [[Vanessa Paradis]] a [[Gérard Depardieu]]
* 1999: ''Les enfants du marais'', mam [[Jacques Villeret]] an [[Isabelle Carré]]
* 2001: ''Un crime au paradis'', mam Jacques Villeret a [[Josiane Balasko]]
* 2003: ''Effroyables jardins'', mam Jacques Villeret an André Dussollier
* 2007: ''[[Dialogue avec mon jardinier]]'', mam [[Daniel Auteuil]] a [[Jean-Pierre Darroussin]]
* 2008: ''Deux jours à tuer'', mam [[Albert Dupontel]] a [[Marie-Josée Croze]]
* 2010: ''La tête en friche'', mam Gérard Depardieu
* 2012: ''Bienvenue parmi nous'', mam [[Patrick Chesnais]] a [[Miou-Miou]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Becker Jean}}
[[Kategorie:Franséisch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Franséisch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Gebuer 1933]]</text>
      <sha1>2d3ofpjudde2ci9nomi4yc9a197pbno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernando Sancho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101422</id>
    <revision>
      <id>2686454</id>
      <parentid>2669675</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9633" sha1="crfm06db3hp89bg3aeh0icv6xrchni8" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Fernando Sancho''', gebuer de [[7. Januar]] [[1916]] zu [[Saragossa]] a [[Spuenien]], a gestuerwen den [[31. Juli]] [[1990]] zu [[Madrid]], war e spuenesche [[Schauspiller]].

De Fernando Sanchez huet an iwwer 200 Filmer matgespillt. Hien ass besonnesch bekannt duerch seng Rollen als Bandit an den Italo-Western. Hie war awer och an Niewerollen a Filmer wéi ''King of Kings'' 1961 vum [[Nicholas Ray]] a ''Lawrence of Arabia'' 1962 vum [[David Lean]] ze gesinn.

== Filmographie ==
=== Kino (Auswiel) ===
=== vun 1944 bis 1949 ===
* 1944: ''Orosia'', vum [[Florián Rey]] mam [[José Nieto (Schauspiller)|José Nieto]]
* 1947: ''Las inquietudes de Shanti Andía'', vum [[Arturo Ruiz Castillo]] mam [[Jorge Mistral]] 
* 1947: ''Cuando los ángeles duermen'', vum [[Ricardo Gascón]] mam [[Amedeo Nazzari]] 
* 1948: ''Si te hubieses casado conmigo'', vum [[Viktor Tourjansky]] mam [[Fernando Rey]] 
=== vun 1950 bis 1959 ===
* 1951: ''Andalousie'', vum [[Robert Vernay]] mam [[Luis Mariano]] a [[Carmen Sevilla]]
* 1951: ''La señora de Fátima'', vum [[Rafael Gil]] mam Fernando Rey
* 1952: ''Los ojos dejan huellas'', vum [[José Luis Sáenz de Heredia]] mam [[Raf Vallone]] 
* 1953: ''[[La belle de Cadix (Film)|La belle de Cadix]]'', vum [[Raymond Bernard]] an [[Eusebio Fernández Ardavín]] mam Luis Mariano a Carmen Sevilla
* 1953: ''El beso de Judas'', vum Rafael Gil mam [[Francisco Rabal]] a [[Gérard Tichy]]
* 1954: ''Aventuras del barbero de Sevilla'', vum [[Ladislao Vajda]] mam [[Luis Mariano]] an [[Danielle Godet]]
* 1954: ''El torero'', vum [[René Wheeler]] mam [[Danielle Darrieux]] a [[Maurice Ronet]]
* 1955: ''That Lady'', vum [[Terence Young]] mam [[Olivia de Havilland]] a [[Gilbert Roland]]
* 1955: ''[[Muerte de un ciclista]]'', vum [[Juan Antonio Bardem]] mam [[Lucia Bosé]] 
* 1957: ''Der Stern von Afrika'', vum [[Alfred Weidenmann]] mam [[Joachim Hansen]] a [[Marianne Koch]]
* 1957: ''Femmine tre volte'', vum [[Steno]] mam [[Sylva Koscina]] 
* 1958: ''Io, mammeta e tu'', vum [[Carlo Ludovico Bragaglia]] mam [[Marisa Merlini]] a [[Renato Salvatori]]
* 1958: ''Gli zitelloni'', vum [[Giorgio Bianchi]] mam [[Vittorio De Sica]] a [[Walter Chiari]]
* 1958: ''[[Die Sklavenkarawane (Film)|Die Sklavenkarawane]]'', vum [[Georg Marischka]] mam [[Viktor Staal]] a [[Georg Thomalla]]
* 1959: ''Llegaron dos hombres'', vum [[Arne Mattsson]] an [[Eusebio Fernández Ardavín]] mam Francisco Rabal, [[Ulla Jacobsson]] a [[Christian Marquand]]
* 1959: ''[[Der Löwe von Babylon (Film)|Der Löwe von Babylon]]'', vum [[Johannes Kai]] a [[Ramón Torrado]] mam [[Helmuth Schneider]] an [[Theo Lingen]]

=== vun 1960 bis 1969 ===
* 1961: ''Goliath contro i giganti'', vum [[Guido Malatesta]] mam [[Brad Harris]] a [[Gloria Milland]]
* 1961: ''King of Kings'', vum [[Nicholas Ray]] mam [[Jeffrey Hunter]] a [[Robert Ryan]]
* 1961: ''Madame Sans-Gêne'', vum [[Christian-Jaque]] mam [[Sophia Loren]] a [[Robert Hossein]]
* 1962: ''[[Arrivano i titani]]'', vum [[Duccio Tessari]] mam [[Pedro Armendáriz]], [[Giuliano Gemma]] an [[Antonella Lualdi]]
* 1962: ''[[El hijo del capitán Blood]]'', vum [[Tulio Demicheli]] mam [[Sean Flynn]] an [[Alessandra Panaro]]
* 1962: ''[[Lawrence of Arabia (Film)|Lawrence of Arabia]]'', vum [[David Lean]] mam [[Peter O'Toole]] an [[Alec Guinness]]
* 1962: ''Der Teppich des Grauens'', vum [[Harald Reinl]] mam [[Joachim Fuchsberger]] a [[Karin Dor]]
* 1963: ''La fuente mágica'', vum [[Fernando Lamas]] mam [[Esther Williams]] a Fernando Lamas
* 1963: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Witwe]]'', vum [[Franz Josef Gottlieb]] mam [[O. W. Fischer]] a [[Klaus Kinski]]
* 1963: ''[[The Ceremony (Film 1963)|The Ceremony]]'', vum [[Laurence Harvey]] mam Laurence Harvey a [[Sarah Miles]]
* 1963: ''Tres hombres buenos'', vum [[Joaquín Luis Romero Marchent]] mam [[Geoffrey Horne]] 
* 1963: ''El sabor de la venganza'', vum Joaquín Luis Romero Marchent mam [[Richard Harrison]] a Gloria Milland
* 1964: ''Échappement libre'', vum [[Jean Becker (Filmregisseur)|Jean Becker]] mam [[Jean-Paul Belmondo]] a [[Jean Seberg]]
* 1964: ''Minnesota Clay'', vum [[Sergio Corbucci]] mam [[Cameron Mitchell]] a [[Georges Rivière]]
* 1964: ''Desafío en Río Bravo'', vum [[Tulio Demicheli]] mam [[Guy Madison]] a [[Madeleine Lebeau]]
* 1965: ''ElLos cuatreros'', vum [[Ramón Torrado]] mam [[Edmund Purdom]] a [[Frank Latimore]]
* 1965: ''Agente 077 dall'oriente con furore'', vum [[Sergio Grieco]] mam [[Ken Clark]] a [[Margaret Lee]]
* 1965: ''[[Durchs wilde Kurdistan (Film)|Durchs wilde Kurdistan]]'', vum Franz Josef Gottlieb mam [[Lex Barker]] a [[Marie Versini]]
* 1965: ''[[100.000 Dollari per Ringo]]'', vum [[Alberto De Martino]] mam [[Richard Harrison]] a [[Massimo Serato]]
* 1965: ''Sette pistole per i Mac Gregor'', vum [[Franco Giraldi]] mam [[Robert Woods]] 
* 1965: ''Im Reiche des silbernen Löwen'', vum Franz Josef Gottlieb mam Lex Barker a [[Ralf Wolter]]
* 1965: ''L'uomo dalla pistola d'oro'', vum [[Alfonso Balcázar]] mam [[Carl Möhner]] a Gloria Milland
* 1965: ''[[Una pistola per Ringo]]'', vum Duccio Tessari mam Giuliano Gemma a [[Lorella De Luca]]
* 1965: ''[[Il ritorno di Ringo]]'', vum Duccio Tessari mam Giuliano Gemma a Lorella De Luca
* 1965: ''Sette magnifiche pistole'', vum [[Romolo Guerrieri]] mam Sean Flynn an [[Ida Galli]] 
* 1966: ''[[Delitto quasi perfetto]]'', vum [[Mario Camerini]] mam [[Philippe Leroy (Schauspiller)|Philippe Leroy]] a [[Pamela Tiffin]]
* 1966: ''Per il gusto di uccidere'', vum [[Tonino Valerii]] mam [[Craig Hill]] an [[George Martin]]
* 1965: ''Agente 3S3, massacro al sole'', vum [[Sergio Sollima]] mam [[George Ardisson]] a [[Frank Wolff]]
* 1966: ''Surcouf, l'eroe dei sette mari'', vum [[Roy Rowland]] a [[Sergio Bergonzelli]] mam [[Gérard Barray]] an [[Antonella Lualdi]]
* 1966: ''Arizona Colt'', vum [[Michele Lupo]] mam Giuliano Gemma a [[Corinne Marchand]]
* 1966: ''[[La resa dei conti]]'', vum Sergio Sollima mam [[Lee Van Cleef]] an [[Tomás Milián]]
* 1966: ''[[Django spara per primo]]'', vum [[Alberto De Martino]] mam [[Glenn Saxson]] an [[Erika Blanc]] 
* 1967: ''Clint el solitario'', vum Alfonso Balcázar mam [[George Martin]] a Marianne Koch
* 1967: ''Odio per odio'', vum [[Domenico Paolella]] mam [[Antonio Sabato]] an [[John Ireland]]
* 1967: ''Little Rita nel West'', vum [[Ferdinando Baldi]] mam [[Terence Hill]] a [[Rita Pavone]]
* 1968: ''Crónica de un atraco'', vum [[Jaime Jesús Balcázar]] mam [[Tomás Milián]] an [[Anita Ekberg]]
* 1968: ''Tutto per tutto'', vum [[Umberto Lenzi]] mam John Ireland
* 1968: ''L'ira di Dio'', vum [[Alberto Cardone]] mam [[Brett Halsey]] 
* 1968: ''Réquiem para el gringo'', vum [[Eugenio Martín]] mam [[Lang Jeffries]] 
* 1968: ''El magnífico Tony Carrera'', vum José Antonio de la Loma mam [[Thomas Hunter]] a [[Gila von Weitershausen]]
* 1968: ''[[Se incontri Sartana prega per la tua morte]]'', vum [[Gianfranco Parolini]] mam [[Gianni Garko]] a [[Klaus Kinski]]
* 1969: ''20.000 dollari sporchi di sangue'', vum [[Alberto Cardone]] mam [[Brett Halsey]]

=== vun 1970 bis 1979 ===
* 1970: ''Nelle pieghe della carne'', vum [[Sergio Bergonzelli]] mam [[Eleonora Rossi Drago]] a [[Pier Angeli]]
* 1970: ''La vie amoureuse de l'homme invisible'', vum [[Pierre Chevalier]] mam [[Howard Vernon]] 
* 1971: ''Abre tu fosa…, amigo, llega Sábata'', vum [[Juan Bosch]] mam [[Richard Harrison]] 
* 1971: ''[[X312 - Flug zur Hölle]]'', vum [[Jesús Franco]] mam [[Thomas Hunter]] a Gila von Weitershausen
* 1972: ''La caza del oro'', vum [[Juan Bosch]] mam [[Anthony Steffen]] 
* 1972: ''Tutti fratelli nel west... per parte di padre'', vum [[Sergio Grieco]] mam [[Antonio Sabato]] a [[Marisa Mell]]
* 1972: ''Los fabulosos de Trinidad'', vum [[Ignacio F. Iquino]] mam [[Richard Harrison]] 
* 1972: ''La guerrilla'', vum [[Rafael Gil]] mam Francisco Rabal 
* 1973: ''El ataque de los muertos sin ojos'', vum [[Amando de Ossorio]] mam [[Tony Kendall]] 
* 1973: ''Il figlio di Zorro'', vum [[Gianfranco Baldanello]] mam [[William Berger]] 
* 1974: ''Una cuerda al amanecer'', vum [[Manuel Esteba]] mam [[Pierre Brice]] 
* 1975: ''Novios de la muerte'', vum Rafael Gil mam Julián Mateos
* 1975: ''Dallas'', vum Juan Bosch mam Anthony Steffen a [[Gillian Hills]]
* 1975: ''La cruz del diabloLa luna negra'', vum [[John Gilling]] mam [[Carmen Sevilla]] 
* 1976: ''What Changed Charley Farthing?'', vum [[Sidney Hayers]] mam [[Hayley Mills]] a [[Lionel Jeffries]]
* 1976: ''Halt die Luft an alter Gauner - Der Stockfisch und das Stinktier'', vum Günter Goldhammer a [[Peter Harlos]] mam [[Claus Wilcke]] an [[Henning Venske]]
* 1977: ''Cambio de sexo'', vum [[Vicente Aranda]] mam [[Victoria Abril]] a [[Lou Castel]]
* 1989: ''Quel pomeriggio maledetto'', vum [[Mario Siciliano]] mam Lee Van Cleef an John Ireland
* 1979: ''Zwei tolle Käfer räumen auf'', vum [[Rudolf Zehetgruber]] mam [[Brad Harris]]

=== vun 1980 bis 1989 ===
* 1981: ''El lobo negro'', vum Rafael Romero Marchent 
* 1981: ''Asalto al casino'', vum [[Max H. Boulois]] mam [[Peter Cushing]] a [[Claudine Auger]]
* 1982: ''Othello, el comando negro'', vum Max H. Boulois mam [[Tony Curtis]] an [[Joanna Pettet]]
* 1983: ''1919, crónica del alba'', vum [[Antonio José Betancor]] mam [[Miguel Molina]] a [[Cristina Marsillach]]
* 1989: ''La vaquilla'', vum [[Luis García Berlanga]] mam [[Alfredo Landa]] 
* 1989: ''La luna negra'', vum [[Imanol Uribe]] mam [[Lydia Bosch]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Sancho Fernando}}
[[Kategorie:Spuenesch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Gebuer 1916]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1990]]</text>
      <sha1>crfm06db3hp89bg3aeh0icv6xrchni8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pierre Johanns</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101766</id>
    <revision>
      <id>2686365</id>
      <parentid>2652370</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7244" sha1="g8y76xt5zgr7qvob836evsvq5jtnft7" xml:space="preserve">{{SkizzChrëscht}}
{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
De '''Pierre Johanns''', gebuer den [[1. Abrëll]] [[1882]] zu [[Hengescht]], a gestuerwen den [[8. Februar]] [[1955]] zu [[Arel]], war e lëtzebuergeschen Auteur, [[Theolog]] a [[Missionnaire]] an [[Indien]].

== Publikatiounen (Auswiel) ==
* ''Vers le Christ par le Védanta'' (2 Vol.), Louvain, 1932-33. 
* ''Hinduism'', London, 1935. 
* ''Introduction to the Vedanta'', Ranchi (Indien), 1943. 
* ''La pensée religieuse de l'Inde'', Namouer, 1952.

== Bibliographie ==
=== Primär ===
*&quot;The Agent Intellect in the Western and Eastern Philosophies.&quot; ThD Dissertatioun, Oxford University, n.d.
*&quot;To Christ through the Vedanta.&quot; ''The Light of the East'' 1-13 (Okt. 1922) 3; (Nov. 1922) 3-4; (Dez. 1922) 2; (Jan. 1923) 3-4; (Feb. 1923) 3; (Mäe. 1923) 2-3; (Abr. 1923) 3; (Mee 1923) 3-4; (Juni 1923) 4-5; (Juli 1923) 3-4; (Aug. 1923) 4; (Sep. 1923) 3-4; (Okt. 1933) 5; (Nov. 1923) 5-6; (Dez. 1923) 3-4; (Jan. 1924) 3-5; (Feb. 1924) 3-5; (Mäe. 1924) 4-6; (Abr. 1924) 3-4; (Mee 1924) 5-6; (Juni 1924) 4-5; (Juli 1924) 3-4; (Aug. 1924) 3-4; (Sep. 1924) 3.5; (Okt. 1924) 3-4; (Nov. 1924) 3-4; (Dez. 1924) 3-4; (Jan. 1925) 4-5; (Feb. 1925) 3-4; (Mäe. 1925) 5-7; (Abr. 1925) 3-4; (Mee 1925) 3-5; (Juni 1925) 3-5; (Juli 1925) 4-6; (Aug. 1925) 3-6; (Sep. 1925) 4-5; (Okt. 1925) 3-4; (Nov. 1925) 3-4; (Dez. 1925) 4-5; (Jan. 1926) 2-4; (Feb. 1926) 4-6; (Mäe. 1926) 4-5; (Juni 1926) 6-7; (Juli 1926) 7-8; (Aug. 1926) 4-6; (Sep. 1926) 4-5; (Okt. 1926, p.&amp;nbsp;5; (Nov. 1926) 4-5; (Dez. 1926) 5-6; (Jan.1927) 4-6; (Feb.1921) 4-6; (Mäe. 1927)4-5; (Abr. 1927) 4-6; (Mee 1927) 4-5; (Juni 1927) 4-5; (Juli 1927) 4-5; (Aug. 1927) 4-5; (Sep. 1927) 3-4; (Okt. 1927) 4-5; (Nov. 1927) 5-6; (Dez. 1927) 5-6; (Jan. 1928) 5-6; (Feb. 1928) 4-6; Mäe. 1928) 3-5; (Abr. 1928) 4-6; (Mee 1928) 4-5; (Juni 1928) 4-6; (Aug. 1928) 4-8; (Sep. 1928) 4-5; (Okt. 1928) 5-6; Nov. 1928) 5-7; (Dez. 1928) 5-6; Jan. 1929) 4-6; (Feb. 1929) 5-6; (Mäe. 1929) 6-8; (Abr. 1929) 3-5; (Mee 1929)4-5; Juni 1929) 5-6; Juli 1929) 5-7; (Aug. 1929) 3-5; (Sep. 1929) 4-6; (Okt. 1929)4-6; (Nov. 1929) 4-6; (Dez. 1929) 4-7; Okt. 193f) 8-12; (Nov. 1931) 21-23; (Dez. 1931) 31-34; (Jan. 1932) 44-47; (Mäe. 1932) 69-72; (Abr. 1932) 82-84; (Mee 1932) 94-96; (Juni 1932)106-108; (Juli 1932) 116-119; (Aug. 1932) 129-132; (Sep. 1932)141-144; (Okt. 1932) 10-12; (Nov. 1932) 16-19; (Dez. 1932) 30-32; (Jan. 1933) 45-48; (Feb. 1933) 55-57; (Mäe. 1933) 67-69; (Abr. 1933) 79-81; (Juni 1933) 104-106; (Juli 1933) 113-116; (Aug. 1933) 125-127; (Sep. 1933) 140-142; Okt. 1933) 6-8; (Nov. 1933) 19-22; (Dez. 1933) 30-34; (Mäe. 1934) 69-71; (Abr. 1934) 78-81.
*“Three Views on Nature.” ''The Light of the East'' (Juli 1924) 1-2. 
*“The Goal of Christian Spirituality.” ''The Light of the East'' (Jan. 1934) 42-45. 
*“Short Outlines of Hinduism.” ''The Light of the East'' (Juli 1934) 115-119; (Sep. 1934) 140-142; (Jan. 1935) 43-47; (Feb. 1935) 54-57; (Mäe. 1935) 68-71; (Okt. 1935) 7-9, (Nov. 1935) 20-24; (Dez. 1935) 32-35.
*“Pure Actuality and World Possibility.” ''The Light of the East'' (Mäe. 1936) 67-69. 
*“Deiformity and Deiformation.” ''The Light of the East'' (Abr. 1936) 81-84. 
*“Christian Faith and Vedanta.” ''The Light of the East'' (Mee 1936) 93-96. 
*“Outlines of a Philosophy of the Ideal.” ''The Light of the East'' (Juni 1936) 106-108; (Juli 1936) 117-129; (Sep. 1936) 129-132. 
*“Panentheism.” ''The Light of the East'' (Sep. 1936) 142-144.
*“The Quest for God in the Rigveda.” ''The Light of the East'' (Jan. 1937) 16-17. 
*“The Quest of God in the Brahmanas.” ''The Light of the East'' (Abr. 1937) 76-77. 
*“Quest of God in the Older Upanishads.” ''The Light of the East'' (Okt. 1937) 196- 199.
*“The Quest of God in the Upanishads.” ''The Light of the East'' (Dez. 1937) 234-236; (Mäe. 1938) 56-58. 
*“To Christ through the Vedanta.” Synopsis. MS (1930), in Indian Academy Papers 1930, St Mary's Kurseong, 769-817. [Kuckt Baago 49.]
*''A Synopsis of To Christ through the Vedanta''. Part I: Samkara. Part II: Rāmānuja. Part III: Vallabha. Part IV: Chaitanya. Light of the East Series nos. 4, 7, 9, 19. Calcutta: Light of the East Secretariate / Ranchi: Catholic Press, 1944. 
*''Vers le Christ par le Vedanta''. 2 vols. Louvain: Museum Lessianum, section philosophique, 1932-33.
*''Hinduism''. London, 1935.
*''Introduction to the Vedanta''. Light of the East Series, no. 23. Calcutta: Light of the East Office, 1943. [Den Datum ass vun De Smet, &quot;Bibliography,&quot; Guidelines in Indian Philosophy ([Pune: JDV,] 1968) 3.]
*''La pensée religieuse de l'Inde''. Namouer, 1952.
*''Veronica: A Passion Play''. The Light of the East Series, no. 5.
*''Refuge of Sinners: A Mystery Play''. The Light of the East Series, no. 8.
*''Annunciation: A Mystery Play''. The Light of the East Series, no. 14.
*''The Little Way''. The Light of the East Series 15. Kalkutta, 1931.
*''To Christ through the Vedānta: The Writings of Reverend P. Johanns, S.J.'' 2 vols. Ed. Theo de Greeff. Bangalore: The United Theological College, 1996.
*“General Historical Survey. Part I (B.C. 1200 - A.D. 700).” ''Religious Hinduism''. 4th rev. edition. Ed. R. De Smet and J. Neuner. Bombay: St Pauls, 1997. 31-48. [Geholl vun Hinduism, London 1935, kuckt De Smet, &quot;Foreword&quot; 19.]
*“General Historical Survey. Part II (A.D. 700 - 1600).” ''Religious Hinduism''. 4th rev. edition. Ed. R. De Smet and J. Neuner. Mumbai: St Pauls, 1997. 49-64. [Geholl vun Hinduism, London 1935, kuckt De Smet, &quot;Foreword&quot; 19.]

=== Sekundär ===
* Aleaz, K.P. ''Christian Thought through Advaita Vedanta''. Delhi: ISPCK, 1996. 
* Coelho, Ivo. “Pierre Johanns, SJ of the Calcutta School of Indology.” Review vumSean Doyle, ''Synthesizing the Vedanta: The Theology of Pierre Johanns, S.J.'' (Oxford, etc.: Peter Lang, 2006). ''Divyadaan: Journal of Philosophy and Education'' 22/1 (2011) 133-140.
* De Smet, Richard. &quot;Foreword.&quot; ''Religious Hinduism.'' 4th ed. Ed. R. De Smet and J. Neuner. Mumbai: St Pauls, 1997. 19.
* Doyle, Sean, ''Synthesizing the Vedanta: the Theology of Pierre Johanns S.J.'', Oxford, 2006.
* Mattam, Joseph, ''Land of the Trinity: A Study of Modern Christian approaches to Hinduism'', Bangalore, TPI, 1975.
* Mattam, Joseph, &quot;Interpreting Christ to India: The Calcutta School.” ''Indian Journal of Theology'' 23 (1974) 198-202.
* Wilfred, Felix, ''Beyond Settled Foundations: The Journey of Indian Theology'', Madras, Department of Christian Studies at the University of Madras, 1993. Ch. 3 A: &quot;Fr P. Johanns and the Calcutta School,&quot; 37-40.
* England, John C., Jose Kuttianimattathil, John M. Prior, Lily A. Quintos, David Suh Kwang-sun, Janice Wikeri, eds. ''Asian Christian Theologies: A Research Guide to Authors, Movements, Sources''. Vol. 1: Asia Region 7th-20th centuries; South Asia; Austral Asia. Delhi: ISPCK / Claretian Publishers; Maryknoll: Orbis, 2002. 220-1: Pierre Johanns, sj (1882-1955).

{{DEFAULTSORT:Johanns Pierre}}
[[Kategorie:Gebuer 1882]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Jesuitten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Theologen]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Missionnairen]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]</text>
      <sha1>g8y76xt5zgr7qvob836evsvq5jtnft7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>James Caan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102025</id>
    <revision>
      <id>2686312</id>
      <parentid>2586441</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T17:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6974" sha1="szzdb5181z0n1vnye12jrp7win9caax" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
Den '''James Caan''', gebuer als ''James Edmund Caan'' de [[26. Mäerz]] [[1940]] an der [[Bronx]] zu [[New York City|New York]], a gestuerwen de [[6. Juli]] [[2022]] zu [[Los Angeles]], war en [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesche]] [[Schauspiller]] a [[Filmregisseur]].

Den James Caan huet a Filmer vu bekannte Filmregisseure wéi [[Billy Wilder]], [[Howard Hawks]], [[Francis Ford Coppola]], [[Sam Peckinpah]], [[Claude Lelouch]] a [[Lars von Trier]] matgespillt.

==Filmographie==
===Kino=== 
===als Schauspiller===
{{div col}}
* 1963: ''[[Irma la Douce]]'', vum [[Billy Wilder]] mam [[Jack Lemmon]] a [[Shirley MacLaine]] 
* 1964: ''Lady in a Cage'', vum [[Walter Grauman]] mam [[Olivia de Havilland]] 
* 1965: ''[[The Glory Guys]]'', vum [[Arnold Laven]] mam [[Tom Tryon]] a [[Senta Berger]]
* 1965: ''Red Line 7000'', vum [[Howard Hawks]] 
* 1966: ''[[El Dorado (Film 1966)|El Dorado]]'', vum Howard Hawks mam [[John Wayne]] a [[Robert Mitchum]] 
* 1967: ''Countdown'', vum [[Robert Altman]] mam [[Joanna Moore]] a [[Robert Duvall]]
* 1967: ''Games'', vum [[Curtis Harrington]] mam [[Simone Signoret]] a [[Katharine Ross]]
* 1967: ''Journey to Shiloh'', vum [[William Hale]] mam [[Michael Sarrazin]] 
* 1969: ''The Rain People'', vum [[Francis Ford Coppola]] mam [[Shirley Knight]] a [[Robert Duvall]]
* 1968: ''Submarine X-1'', vum [[William A. Graham]] 
* 1970: ''Rabbit Run'', vum [[Jack Smight]] mam [[Carrie Snodgress]] an [[Anjanette Comer]]
* 1971: ''T.R. Baskin'', vum [[Herbert Ross]] mam [[Candice Bergen]] a [[Peter Boyle]]
* 1972: ''[[The Godfather]]'', vum Francis Ford Coppola mam [[Marlon Brando]] an [[Al Pacino]]
* 1973: ''Slither'', vum [[Howard Zieff]] mam Peter Boyle a [[Sally Kellerman]]
* 1973: ''Cinderella Liberty'', vum [[Mark Rydell]] mam [[Marsha Mason]] an [[Eli Wallach]]
* 1973: ''Freebie and the Bean'', vum [[Richard Rush]] mam [[Alan Arkin]] 
* 1974: ''The Gambler'', vum [[Karel Reisz]] mam [[Paul Sorvino]] a [[Lauren Hutton]]
* 1974: ''[[The Godfather Part II]]'', vum Francis Ford Coppola mam Al Pacino a [[Robert De Niro]]
* 1975: ''The Killer Elite'', vum [[Sam Peckinpah]] mam [[Robert Duvall]] a [[Gig Young]]
* 1975: ''Funny Lady'', vum [[Herbert Ross]] mam [[Barbra Streisand]] an [[Omar Sharif]]
* 1975: ''[[Rollerball (Film 1975)|Rollerball]] '', vum [[Norman Jewison]] mam [[John Houseman]] a [[Maud Adams]]
* 1976: ''Gone with the West'', vum [[Bernard Girard]] mam [[Stefanie Powers]] an [[Aldo Ray]]
* 1976: ''Harry and Walter Go to New York'', vum [[Mark Rydell]] mam [[Elliott Gould]] a [[Michael Caine]]
* 1976: ''Silent Movie'', vum [[Mel Brooks]] mam Mel Brooks a [[Marty Feldman]] 
* 1977: ''Un autre homme, une autre chance'', vum [[Claude Lelouch]] mam [[Geneviève Bujold]] a [[Francis Huster]]
* 1978: ''[[Comes a Horseman]]'', vum [[Alan J. Pakula]] mam [[Jane Fonda]] an [[Jason Robards]]
* 1978: ''[[A Bridge Too Far (Film)|A Bridge Too Far]]'', vum [[Richard Attenborough]] mam [[Sean Connery]], [[Gene Hackman]], Michael Caine, [[Anthony Hopkins]], [[Maximilian Schell]] an [[Hardy Krüger]]
* 1979: ''1941'', vum [[Steven Spielberg]] mam [[Dan Aykroyd]] a [[Christopher Lee]]
* 1980: ''Chapter Two'', vum [[Robert Moore]] mam [[Joseph Bologna]] 
* 1981: ''[[Thief]]'', vum [[Michael Mann]] mam [[Tuesday Weld]] an [[James Belushi]]
* 1981: ''Les uns et les autres'', vum Claude Lelouch mam [[Robert Hossein]] an [[Nicole Garcia]]
* 1982: ''Kiss Me Goodbye'', vum [[Robert Mulligan]] mam [[Sally Field]] a [[Jeff Bridges]]
* 1987: ''Gardens of Stone'', vum Francis Ford Coppola mam [[Anjelica Huston]] an [[James Earl Jones]]
* 1988: ''Alien Nation'', vum [[Graham Baker]] mam [[Mandy Patinkin]] an [[Terence Stamp]]
* 1990: ''[[Dick Tracy (1990)|Dick Tracy]] '', vum [[Warren Beatty]] mam Warren Beatty
* 1990: ''Misery'', vum [[Rob Reiner]] mam [[Kathy Bates]] a [[Lauren Bacall]]
* 1991: ''The Dark Backward'', vum [[Adam Rifkin]] mam [[Judd Nelson]] a [[Rob Lowe]]
* 1991: ''For the Boys'', vum [[Mark Rydell]] mam [[Bette Midler]] an [[George Segal]]
* 1992: ''Honeymoon in Vegas'', vum [[Andrew Bergman]] mam [[Nicolas Cage]] a [[Sarah Jessica Parker]]
* 1993: ''The Program'', vum [[David S. Ward]] mam [[Halle Berry]]
* 1993: ''Flesh and Bone'', vum [[Steve Kloves]] mam [[Dennis Quaid]] a [[Meg Ryan]]
* 1995: ''A Boy Called Hate'', vum [[Mitch Marcus]] mam [[Scott Caan]] 
* 1996: ''North Star'', vum [[Nils Gaup]] mam [[Christopher Lambert]] a [[Burt Young]]
* 1996: ''Bottle Rocket'', vum [[Wes Anderson]] mam [[Owen Wilson]] 
* 1996: ''Eraser'', vum [[Chuck Russell]] mam [[Arnold Schwarzenegger]] an [[James Coburn]]
* 1996: ''Bulletproof'', vum [[Ernest R. Dickerson]] mam [[Adam Sandler]] 
* 1999: ''This Is My Father'', vum [[Paul Quinn]] 
* 1999: ''Mickey Blue Eyes'', vum [[Kelly Makin]] mam [[Hugh Grant]] a [[Jeanne Tripplehorn]]
* 2000: ''The Yards'', vum [[James Gray (Filmregisseur)|James Gray]] mam [[Mark Wahlberg]] an [[Joaquin Phoenix]]
* 2000: ''The Way of the Gun'', vum [[Christopher McQuarrie]] mam [[Benicio Del Toro]] an [[Juliette Lewis]]
* 2000: ''Luckytown'', vum [[Paul Nicholas]] mam [[Kirsten Dunst]] a [[Vincent Kartheiser]]
* 2001: ''Viva Las Nowhere'', vum [[Jason Bloom]] 
* 2001: ''In the Shadows'', vum [[Ric Roman Waugh]] mam [[Matthew Modine]] 
* 2002: ''City of Ghosts'', vum [[Matt Dillon]] mam Matt Dillon 
* 2003: ''This Thing of Ours'', vum [[Danny Provenzano]] 
* 2003: ''[[Dogville]]'', vum [[Lars von Trier]] mam [[Nicole Kidman]], [[Harriet Andersson]] a [[Ben Gazzara]]
* 2003: ''Elf'', vum [[Jon Favreau]] mam [[Will Ferrell]] a [[Mary Steenburgen]]
* 2003: ''Jericho Mansions'', vum [[Alberto Sciamma]] mam [[Geneviève Bujold]] an [[Jennifer Tilly]]
* 2008: ''Get Smart'', vum [[Peter Segal]] mam [[Anne Hathaway]] an [[Terence Stamp]]
* 2009: ''New York, I Love You'' 
* 2009: ''Middle Men'', vum [[George Gallo]] mam [[Giovanni Ribisi]] 
* 2009: ''Mercy'', vum [[Patrick Hoelck]] 
* 2010: ''Henry's Crime'', vum [[Malcolm Venville]] mam [[Keanu Reeves]] 
* 2011: ''Detachment'', vum [[Tony Kaye]] mam [[Adrien Brody]] a [[Marcia Gay Harden]]
* 2011: ''Minkow'', vum [[Bruce Caulk]] mam [[Mark Hamill]] an [[Talia Shire]]
* 2012: ''Small Apartments'', vum [[Jonas Åkerlund]] 
* 2012: ''That's My Boy'', vum [[Sean Anders]] mam [[Adam Sandler]] 
* 2012: ''For the Love of Money'', vum [[Ellie Kanner]]
{{div col end}}

===als Regisseur a Schauspiller===
* 1980: ''Hide in Plain Sight'', mam [[Jill Eikenberry]] an [[Danny Aiello]]
===TV (Auswiel)===
===als Schauspiller===
* 2003 - 2007: ''Las Vegas'', (TV-Serie) (88 Episoden)
* 2013: ''Back in the Game'', (TV-Serie) (11 Episoden)
==Um Spaweck==
{{commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Caan James}}
[[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:US-amerikanesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1940]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2022]]
[[Kategorie:Hollywood Walk of Fame]]
[[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspiller]]</text>
      <sha1>szzdb5181z0n1vnye12jrp7win9caax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bernard Arens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102312</id>
    <revision>
      <id>2686369</id>
      <parentid>2674287</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2841" sha1="jnupgmh6z0vp8m052o3gx5c4bedfzte" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
De '''Bernard Arens''', gebuer de [[24. Juli]] [[1873]] zu [[Housen]], a gestuerwen den [[1. Februar]] [[1954]] zu [[Köln]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Kathoulesch Kierch|kathouleschen Theolog]] an Auteur.

== Liewen ==
De Bernard Arens war Member vum Jesuittenuerden. Hien huet zu [[Feldkirch]] an [[Éisträich]] an op der Theologescher Fakultéit vu [[Valkenburg aan de Geul|Valkenburg]] an [[Holland]] als Enseignant geschafft. Säi Fachgebitt war d'Missiounswëssenschaft (Missiologie). Vun 1912 bis 1916 a vun 1925 bis 1933 huet en d'Zäitschrëft ''&quot;Die katholischen Missionen&quot;'' geleet, déi vum ''&quot;Päpstlichen Werk der Glaubensverbreitung&quot;'' erausgi gouf. Nieft enger Rei vun theologesche Fachaarbechten huet en och Wierker iwwer Theemen aus der kathoulescher Missiounsgeschicht verëffentlecht an en huet Iwwersetzungen aus dem [[Franséisch]]en an d'[[Däitsch]] gemaach.

== Wierker==
* ''Das Leben der jungfräulichen Gottesmutter in Bildern'', Wien 1898
* ''Kränze um's Mutterhaupt'', Paderborn 1902
* ''Licht und Schatten'', Stuttgart [u.a.] 1902
* ''Der große Tag'', Einsiedeln [u.a.] 1905
* ''Die selige Julie Billiart, Stifterin der Genossenschaft Unserer Lieben Frau, und ihr Werk'', Freiburg i.Br. 1908
* ''Die Lektüre'', Freiburg im Breisgau 1911
* ''Der Sohn des Mufti'', Freiburg i.Br. 1911
* ''Des Schwarzrocks letzter Sieg'', Freiburg i.Br. 1913
* ''Die Mission im Festsaale'', Freiburg i.Br. 1917
* ''Gebete für Missionsandachten'', Freiburg i.Br. 1918
* ''Das katholische Zeitungswesen in Ostasien und Ozeanien'', Aachen 1918
* ''Die Mission im Familien- und Gemeindeleben'', Freiburg im Breisgau 1918
* ''Papst Pius X. und die Weltmission'', Aachen 1919
* ''Das Buch'', Freiburg i.Br. 1920
* ''Handbuch der katholischen Missionen'', Freiburg 1920
* ''Die katholischen Missionsvereine'', Freiburg i.Br. 1922
* ''Jesuitenorden und Weltmission'', Regensburg 1937

==Editeursaarbechten==
* ''Pius Graf des Enffans d'Avernas'', Graz 1902
* ''Zum Jubelfest des Heiligen Johannes Berchmans'', Aachen 1921

==Iwwersetzungen==
* [[Victor Delaporte]]: ''Hektor von Loc'h Maria'', Freiburg i.Br. 1901
* [[Victor Delaporte]]: ''Runen des Lebens'', Freiburg i.Br. 1921
* [[Konrad von Würzburg]]: ''Konrads von Würzburg Goldene Schmiede'', Köln 1904
* [[Joseph Morey]]: ''Anna von Xainctonge, Stifterin der Ursulinen von Dole'', Freiburg i.Br. 1903
* [[Henri Tricard]]: ''Garcia Moreno'', Freiburg i.Br. 1902
* [[Henri Tricard]]: ''Vitus'', Freiburg i.Br. 1901
==Kuckt och==
*[[Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller]]
==Um Spaweck==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Arens Bernard}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Jesuitten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1873]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]</text>
      <sha1>jnupgmh6z0vp8m052o3gx5c4bedfzte</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paul Muller (Schauspiller)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104231</id>
    <revision>
      <id>2686458</id>
      <parentid>2668349</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19104" sha1="lhhmb7ggebg2ffny52izzn3krg5fuyz" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Paul Muller''', gebuer als ''Paul Konrad Müller'' den [[11. Mäerz]] [[1923]] zu [[Neuchâtel]], a gestuerwen den [[2. September]] [[2016]] zu Tivoli, war e Schwäizer [[Schauspiller]].

Vun 1942 u war de Paul Muller als Schauspiller am Theater ze gesinn. Seng Karriär am Kino huet am Joer 1948 mam Film '' Ruy Blas '' vum [[Pierre Billon (Filmregisseur)|Pierre Billon]] ugefaangen. Meeschtens war hien an Niewerollen ze gesinn. Hien huet an iwwer 240 TV- a Kinosfilmer matgespillt

== Filmographie ==
=== Kino ===
=== vun 1948 bis 1949 ===
* 1948: '' Ruy Blas '', vum [[Pierre Billon (Filmregisseur)|Pierre Billon]] mam [[Jean Marais]] an [[Danielle Darrieux]]
* 1948: '' Une grande fille toute simple '', vum [[Jacques Manuel]] mam [[Madeleine Sologne]] a [[Raymond Rouleau]]
* 1949: '' Il bacio di una morta '', vum [[Guido Brignone]] mam [[Gianna Maria Canale]] 
* 1949: '' Fabiola '', vum [[Alessandro Blasetti]] mam [[Michèle Morgan]] an [[Henri Vidal]]
* 1949: '' Guglielmo Tell '', vum [[Giorgio Pastina]] a [[Michal Waszynski]] mam [[Gino Cervi]] a [[Gabriele Ferzetti]]
* 1949: '' Il falco rosso '', vum [[Carlo Ludovico Bragaglia]] mam [[Jacques Sernas]] 
* 1949: '' Romanticismo '', vum [[Clemente Fracassi]] 
* 1949: ''Vespro siciliano'', vum [[Giorgio Pastina]] mam [[Marina Berti]] a [[Roldano Lupi]]
=== vun 1950 bis 1959 ===
* 1950: ''Totò cerca moglie'', vum Carlo Ludovico Bragaglia mam [[Totò]] a [[Marisa Merlini]]
* 1950: ''La bisarca'', vum [[Giorgio Simonelli]] mam [[Peppino De Filippo]] a [[Silvana Pampanini]]
* 1950: ''Strano appuntamento'', vum [[Dezsö Ákos Hamza|D.A. Hamza]] mam [[Umberto Spadaro]] a [[Rossana Podestà]]
* 1951: ''Il capitano nero '', vum [[Giorgio Ansoldi]] an [[Alberto Pozzetti]] mam [[Steve Barclay]] a [[Marina Berti]]
* 1951: ''La città si difende'', vum [[Pietro Germi]] mam [[Gina Lollobrigida]] a [[Renato Baldini]]
* 1951: ''La vendetta del corsaro'', vum [[Primo Zeglio]] mam [[Jean-Pierre Aumont]] a [[Maria Montez]]
* 1951: ''Stasera sciopero '', vum [[Mario Bonnard]] 
* 1952: ''Pentimento'', vum [[Mario Costa]] mam [[Cesare Danova]] 
* 1952: ''Viva il cinema!'', vum [[Giorgio Baldaccini]] an [[Enzo Trapani]] mam [[Delia Scala]] 
* 1952: ''La voce del sangue'', vum [[Pino Mercanti]] 
* 1952: ''Abracadabra'', vum [[Max Neufeld]] mam [[Mario Riva]]
* 1952: ''Il peccato di Anna '', vum [[Camillo Mastrocinque]] mam [[Anna Vita]] a [[Ben Johnson]]
* 1952: ''Il tenente Giorgio'', vum [[Raffaello Matarazzo]] mam [[Massimo Girotti]] a [[Milly Vitale]]
* 1952: ''Fratelli d'Italia'', vum [[Fausto Saraceni]] mam [[Ettore Manni]] 
* 1953: ''I sette dell'orsa maggiore'', vum [[Duilio Coletti]] mam [[Pierre Cressoy]] a [[Carlo Bellini]]
* 1953: ''La cieca di Sorrento'', vum [[Giacomo Gentilomo]] mam [[Antonella Lualdi]] 
* 1954: ''I misteri della giungla nera'', vum [[Gian Paolo Callegari]] a [[Ralph Murphy]] mam [[Lex Barker]] 
* 1954: ''La prigioniera di Amalfi'', vum [[Giorgio Cristallini]] mam Marisa Merlini 
* 1954: '' Due notti con Cleopatra '', vum [[Mario Mattoli]] mam [[Sophia Loren]] an [[Alberto Sordi]]
* 1954: '' Opinione pubblica '', vum [[Maurizio Corgnati]] a [[Goffredo Alessandrini]] mam [[Daniel Gélin]] an [[Delia Scala]]
* 1954: '' La vendetta dei Tughs '', vum [[Gian Paolo Callegari]] a Ralph Murphy mam Lex Barker 
* 1954: '' La schiava del peccato '', vum Raffaello Matarazzo mam Silvana Pampanini a [[Marcello Mastroianni]]
* 1954: ''[[Viaggio in Italia]]'', vum [[Roberto Rossellini]] mam [[Ingrid Bergman]] an [[George Sanders]]
* 1955: ''I cavalieri della regina'', vum [[Mauro Bolognini]] 
* 1955: '' Verrat an Deutschland '', vum [[Veit Harlan]] mam [[Kristina Söderbaum]] a [[Valéry Inkijinoff]]
* 1955: ''Suonno d'ammore '', vum [[Sergio Corbucci]] mam [[Achille Togliani]] 
* 1955: ''Tam tam mayumbe'', vum [[Gian Gaspare Napolitano]] a [[Folco Quilici]] mam Marcello Mastroianni a [[Pedro Armendáriz]]
* 1955: ''Agguato sul mare'', vum [[Pino Mercanti]] mam [[Ettore Manni]] an [[Nadia Gray]]
* 1950: ''Lacrime di sposa'', vum [[Sante Chimirri]] mam [[Achille Togliani]] a [[Barbara Shelley]]
* 1956: ''[[I vampiri]]'', vum [[Riccardo Freda]] mam Gianna Maria Canale a [[Wandisa Guida]]
* 1956: ''Incatenata dal destino'', vum [[Enzo Di Gianni]] mam [[Tamara Lees]] an [[Cesare Danova]]
* 1956: ''[[Checkpoint (Film 1956)|Checkpoint]]'', vum [[Ralph Thomas]] mam [[Anthony Steel]] an [[Odile Versois]]
* 1957: ''[[Les aventures d'Arsène Lupin]]'', vum [[Jacques Becker]] mam [[Robert Lamoureux]] a [[Liselotte Pulver]]
* 1957: ''Il conte di Matera'', vum [[Luigi Capuano]] mam [[Virna Lisi]] an [[Giacomo Rossi-Stuart]]
* 1958: ''Quando gli angeli piangono'', vum [[Marino Girolami]] mam [[Sylva Koscina]] a [[Fausto Tozzi]]
* 1958: ''Il romanzo di un giovane povero '', vum Marino Girolami mam [[Gustavo Rojo]] 
* 1958: ''Afrodite, dea dell'amore'', vum Mario Bonnard mam [[Isabelle Corey]] an [[Anthony Steffen]]
* 1958: ''The Naked Maja'', vum [[Henry Koster]] mam [[Ava Gardner]] an [[Anthony Franciosa]]
* 1958: ''Capitan Fuoco'', vum [[Carlo Campogalliani]] mam [[Lex Barker]] a [[Massimo Serato]]
* 1959: ''Il corsaro della mezzalun'', vum [[Giuseppe Maria Scotese]] mam [[John Derek]] an [[Ingeborg Schöner]]
* 1959: ''Nel segno di Roma'', vum Guido Brignone mam [[Anita Ekberg]] a [[Georges Marchal]]
* 1959: ''Avventura in città'', vum [[Roberto Savarese]] 
* 1959: ''Due selvaggi a corte'', vum [[Ferdinando Baldi]] mam [[Leonora Ruffo]] 
* 1959: ''[[Signé Arsène Lupin]]'', vum [[Yves Robert]] mam Robert Lamoureux an [[Alida Valli]]

=== vun 1960 bis 1969 ===
* 1960: ''[[Plein soleil]]'', vum [[René Clément]] mam [[Alain Delon]], [[Maurice Ronet]] a [[Marie Laforêt]]
* 1960: ''La strada dei giganti'', vum [[Guido Malatesta]] mam [[Chelo Alonso]] an [[Ivo Garrani]]
* 1960: ''The Enemy General'', vum [[George Sherman]] mam [[Van Johnson]] an [[Dany Carrel]]
* 1960: ''[[La venere dei pirati]]'', vum [[Mario Costa]] mam Gianna Maria Canale a [[Massimo Serato]]
* 1960: ''Il conquistatore dell'Oriente'', vum [[Tanio Boccia]] mam Gianna Maria Canale a [[Rik Battaglia]]
* 1960: ''Teseo contro il Minotauro'', vum [[Silvio Amadio]] mam [[Rosanna Schiaffino]] a Rik Battaglia
* 1960: ''Un canto nel deserto'', vum [[Marino Girolami]] mam [[Claudio Villa]] a [[Valeria Fabrizi]]
* 1961: ''La grande vallata'', vum [[Angelo Dorigo]] mam [[Rossana Podestà]] a [[Scilla Gabel]]
* 1961: ''[[Il relitto]]'', vum [[Michael Cacoyannis]] mam [[Van Heflin]] a [[Franco Fabrizi]]
* 1961: ''[[Legge di guerra]]'', vum [[Bruno Paolinelli]] mam [[Mel Ferrer]] a [[Magali Noël]]
* 1961: ''Francis of Assisi'', vum [[Michael Curtiz]] mam [[Bradford Dillman]] a [[Stuart Whitman]]
* 1961: ''Capitani di ventura'', vum [[Angelo Dorigo]] mam Wandisa Guida a [[Gérard Landry]]
* 1961: ''[[El Cid (Film)|El Cid]]'', vum [[Anthony Mann]] mam [[Charlton Heston]], Sophia Loren a [[Geneviève Page]]
* 1961: ''[[Barabbas (Film 1961)|Barabbas]]'', vum [[Richard Fleischer]] mam [[Anthony Quinn]] a [[Silvana Mangano]]
* 1962: ''Ponzio Pilato'', vum [[Irving Rapper]] an [[Gian Paolo Callegari]] mam [[Jean Marais]] a [[Jeanne Crain]]
* 1961: ''Il giustiziere dei mari'', vum [[Domenico Paolella]] mam [[Richard Harrison]] a [[Michèle Mercier]]
* 1962: ''Lasciapassare per il morto'', vum [[Mario Gariazzo]] mam [[Alberto Lupo]] a [[Linda Christian]]
* 1962: ''It Happened in Athens'', vum [[Andrew Marton]] mam [[Jayne Mansfield]] 
* 1962: ''[[Le prigioniere dell'isola del diavolo]]'', vum Domenico Paolella mam [[Guy Madison]] a Michèle Mercier
* 1962: ''I normanni'', vum [[Giuseppe Vari]] mam [[Cameron Mitchell]] a [[Geneviève Grad]]
* 1962: ''Straße der Verheißung'', vum [[Imo Moszkowicz]] mam [[Mario Adorf]], [[Karin Baal]] a [[Johanna von Koczian]]
* 1962: ''Beta Som'', vum [[Charles Frend]] a [[Bruno Vailati]] mam [[Lilli Palmer]] an [[James Mason]]
* 1963: ''[[Maciste, l'eroe più grande del mondo]]'', vum [[Michele Lupo]] mam [[Mark Forest]] a [[Giuliano Gemma]]
* 1963: ''Kali Yug, la dea della vendetta'', vum [[Mario Camerini]] mam [[Senta Berger]] a [[Paul Guers]]
* 1964: ''Il dominatore del deserto'', vum [[Tanio Boccia|Amerigo Anton]] mam [[Kirk Morris]] a [[Rosalba Neri]]
* 1964: ''Freddy, Tiere, Sensationen'', vum [[Karl Vibach]] mam [[Freddy Quinn]] a [[Rudolf Platte]]
* 1964: ''Cover Girls'', vum [[José Bénazéraf]] mam [[Fred Williams]] an [[Giorgia Moll]]
* 1961: ''[[Io uccido, tu uccidi]]'', vum [[Gianni Puccini]] mam [[Emmanuelle Riva]] a [[Jean-Louis Trintignant]]
* 1965: ''Von Ryan's Express'', vum [[Mark Robson]] mam [[Frank Sinatra]] an [[Trevor Howard]]
* 1965: ''Amanti d'oltretomba'', vum [[Mario Caiano|Allen Grünewald]] mam [[Barbara Steele]] an [[Helga Liné]]
* 1965: ''Da Istanbul ordine di uccidere'', vum [[Carlo Ferrero|Alex Butler]] mam [[Christopher Logan]] a [[Lucretia Love]]
* 1965: ''Uncas, el fin de una raza'', vum [[Mateo Cano]] mam [[Jack Taylor]] 
* 1965: ''Il compagno Don Camillo'', vum [[Luigi Comencini]] mam [[Fernandel]] an [[Gino Cervi]]
* 1965: ''[[Mordnacht in Manhattan]]'', vum [[Harald Philipp]] mam [[George Nader]] an [[Heinz Weiss]]
* 1966: ''La vendetta di Lady Morgan'', vum [[Massimo Pupillo|Max Hunter]] mam [[Erika Blanc]] a [[Gordon Mitchell]]
* 1966: ''K.O. va e uccidi'', vum [[Carlo Ferrero]] mam Lucretia Love 
* 1966: ''Io, io, io... e gli altri'', vum [[Alessandro Blasetti]] mam Gina Lollobrigida a Silvana Mangano
* 1966: ''[[Roger la Honte (Film 1966)|Roger la Honte]]'', vum Riccardo Freda mam [[Georges Géret]] an [[Irene Papas]]
* 1966: ''Borman'', vum [[Bruno Paolinelli|John Huxley]] mam [[Liana Orfei]] an [[Dominique Boschero]]
* 1966: ''Non faccio la guerra, faccio l'amore'', vum [[Franco Rossi]] mam [[Catherine Spaak]] a [[Philippe Leroy (Schauspiller)|Philippe Leroy]]
* 1967: ''Ballata da un miliardo'', vum [[Gianni Puccini]] mam [[Ray Danton]] 
* 1967: ''[[Der Mörderclub von Brooklyn]]'', vum [[Werner Jacobs]] mam [[George Nader]] an [[Heinz Weiss]]
* 1967: ''[[Peau d'espion]]'', vum [[Édouard Molinaro]] mam [[Louis Jourdan]] a Senta Berger
* 1967: ''Silenzio: Si uccide'', vum [[Guido Zurli]] 
* 1967: ''[[Indomptable Angélique]]'', vum [[Bernard Borderie]] mam Michèle Mercier a [[Robert Hossein]]
* 1961: ''Persecución hasta Valencia '', vum [[Julio Coll]] mam [[Tom Tryon]] 
* 1968: ''Uno di più all'inferno'', vum [[Giovanni Fago]] mam [[George Hilton]] 
* 1968: ''Thompson 1880'', vum [[Guido Zurli|Albert Moore]] mam [[George Martin]] a Gordon Mitchell
* 1968: ''Stuntman'', vum [[Marcello Baldi]] mam Gina Lollobrigida a [[Marisa Mell]]
* 1969: ''Cinque figli di cane'', vum [[Alfio Caltabiano]] mam [[George Eastman]] 
* 1969: ''Monte Carlo or Bust!'', vum [[Ken Annakin]] mam [[Tony Curtis]] a [[Bourvil]]
* 1969: ''Malenka'', vum [[Amando de Ossorio]] mam Anita Ekberg an [[Diana Lorys]]
* 1969: ''[[Paroxismus]]'', vum [[Jesús Franco|Jess Franco]] mam [[James Darren]] a [[Klaus Kinski]]
* 1969: ''Sex Charade'', vum [[Jesús Franco]] mam [[Soledad Miranda]] an [[Howard Vernon]]
* 1969: ''Puro siccome un angelo papà mi fece monaco... di Monza'' vum [[Giovanni Grimaldi]] mam [[Lando Buzzanca]]

=== vun 1970 bis 1979 ===
* 1970: ''Les cauchemars naissent la nuit'', vum Jesús Franco mam [[Diana Lorys]] an [[Jack Taylor]]
* 1970: ''[[Wie kommt ein so reizendes Mädchen zu diesem Gewerbe?]]'', vum [[Will Tremper]] mam [[Barbi Benton|Barbara Benton]] a [[Broderick Crawford]]
* 1970: ''Eugenie'', vum Jesús Franco mam [[Maria Rohm]] a [[Christopher Lee]]
* 1970: ''Pusycat, Pussycat - I Love You'', vum [[Rod Amateau]] mam [[Ian McShane]] an [[John Gavin]]
* 1970: ''Nachts, wenn Dracula erwacht'', vum [[Jesús Franco]] mam Christopher Lee, [[Herbert Lom]] a Klaus Kinski
* 1970: ''Angeli senza paradiso'', vum [[Ettore Maria Fizzarotti]] mam [[Albano]] a [[Romina Power]]
* 1970: ''Juliette'', vum Jesús Franco mam Soledad Miranda 
* 1971: ''Vampyros Lesbos'', vum [[Jesús Franco|Franco Manera]] mam Soledad Miranda an [[Dennis Price]]
* 1971: ''[[Der Teufel kam aus Akasava]] '', vum Jesús Franco mam [[Fred Williams]] an [[Horst Tappert]]
* 1971: ''[[X312 - Flug zur Hölle]]'', vum Jesús Franco mam [[Thomas Hunter]] a [[Gila von Weitershausen]]
* 1971: ''L'albatros'', vum [[Jean-Pierre Mocky]] mam Jean-Pierre Mocky a [[Marion Game]]
* 1971: ''[[La figlia di Frankenstein]]'', vum [[Mel Welles]] mam [[Joseph Cotten]] a [[Rosalba Neri]]
* 1971: ''Sie tötete in Ekstase'', vum [[Jesús Franco|Frank Hollmann]] mam [[Soledad Miranda|Susann Korda]] a Fred Williams
* 1972: ''Camorra'', vum [[Pasquale Squitieri]] mam [[Fabio Testi]] a [[Jean Seberg]]
* 1972: ''Robinson und seine wilden Sklavinnen'', vum [[Jesús Franco]] mam [[Andrea Rau]] an [[Anne Libert]]
* 1972: ''La vita a volte è molto dura, vero Provvidenza?'', vum [[Giulio Petroni]] mam [[Tomás Milián]] an [[Janet Agren]]
* 1972: ''Treasure Island'', vum [[Andrea Bianchi|Andrew White]] mam [[Orson Welles]] a [[Lionel Stander]]
* 1972: ''Morbosità'', vum [[Luigi Russo]] mam [[Eva Czemerys]] an [[Jenny Tamburi]]
* 1972: ''[[Estratto dagli archivi segreti della polizia di una capitale europea]]'', vum [[Riccardo Freda|Robert Hampton]] mam [[Camille Keaton]] a [[Luciana Paluzzi]]
* 1973: ''Maria Rosa la guardona'', vum [[Marino Girolami]] mam [[Ninetto Davoli]] a [[Riccardo Garrone]]
* 1973: ''Hitler: The Last Ten Days'', vum [[Ennio De Concini]] mam [[Alec Guinness]] a [[Simon Ward]]
* 1973: ''Studio legale per una rapina'', vum Amerigo Anton mam [[Kai Fischer]] 
* 1973: ''L'histoire très bonne et très joyeuse de Colinot Trousse-Chemise'', vum [[Nina Companeez]] mam [[Francis Huster]] a [[Brigitte Bardot]]
* 1974: ''La nuit des étoiles filantes'', vum Jesús Franco a [[Jean Rollin]] mam [[Britt Nichols]] an [[Howard Vernon]]
* 1974: ''The Arena'', vum [[Steve Carver]] mam [[Pam Grier]] a Lucretia Love
* 1975: ''I miracoli accadono ancora'', vum [[Giuseppe Maria Scotese]] 
* 1975: ''Fatevi vivi: la polizia non interverrà'', vum [[Giovanni Fago]] mam [[Henry Silva]] a Gabriele Ferzetti
* 1974: ''Un linceul n'a pas de poches'', vum Jean-Pierre Mocky mam [[Jean Carmet]] a [[Michel Constantin]]
* 1974: ''Eroi all'inferno'', vum [[Joe D'Amato]] mam Klaus Kinski 
* 1974: ''Convoi de femmes'', vum [[Pierre Chevalier]] mam [[Alice Arno]] an [[Olivier Mathot]]
* 1975: ''Furia nera '', vum [[Demofilo Fidani]] mam [[Ettore Manni]] 
* 1975: ''Une vierge pour Saint-Tropez'', vum [[Georges Friedland|Gregory Freed]] 
* 1975: ''Les nuits brûlantes de Linda '', vum [[Jesús Franco|J.P. Johnson]] mam Alice Arno a [[Lina Romay (Schauspillerin)|Lina Romay]]
* 1975: ''Downtown - Die nackten Puppen der Unterwelt'', vum [[Jesús Franco|Wolfgang Frank]] mam Jesús Franco a Lina Romay
* 1976: ''La orca'', vum [[Eriprando Visconti]] mam [[Michele Placido]] a [[Rena Niehaus]]
* 1976: ''Frauengefängnis'', vum Jesús Franco mat der Lina Romay
* 1976: ''Tutto suo padre'', vum [[Maurizio Lucidi]] mam [[Enrico Montesano]] a [[Marilù Prati]]
* 1976: ''Mark colpisce ancora'', vum [[Stelvio Massi]] mam [[John Saxon]] an [[John Steiner]]
* 1976: ''[[Une femme à sa fenêtre]]'', vum [[Pierre Granier-Deferre]] mam [[Romy Schneider]] a [[Philippe Noiret]]
* 1976: ''Bestialità'', vum [[George Eastman]] mam [[Juliette Mayniel]] an [[Enrico Maria Salerno]]
* 1977: ''Kiss Me Killer'', vum Jesús Franco 
* 1977: ''Il prefetto di ferro'', vum Pasquale Squitieri mam Giuliano Gemma a [[Claudia Cardinale]]
* 1977: ''Mogliamante'', vum [[Marco Vicario]] mam [[Laura Antonelli]] a [[Marcello Mastroianni]]
* 1978: ''L'affaire Suisse'', vum [[Max Peter Ammann]] mam [[Jean Sorel]] a [[Guido Alberti]]
* 1978: ''[[Le témoin (Film 1978)|Le témoin]]'', vum Jean-Pierre Mocky mam [[Alberto Sordi]] a [[Philippe Noiret]]
* 1978: ''Piccole labbra'', vum [[Mimmo Cattarinich]] mam [[Pierre Clémenti]] a [[Katya Berger]]
* 1976: ''Indagine su un delitto perfetto'', vum [[Giuseppe Rosati]] mam [[Gloria Guida]] an Joseph Cotten
* 1979: ''Mostruosita'', vum [[Peter Skerl]]

=== vun 1980 bis 1989 ===
* 1980: ''Fantozzi contro tutti'', vum [[Neri Parenti]] a [[Paolo Villaggio]] mam Paolo Villaggio 
* 1981: ''Camera d'albergo'', vum [[Mario Monicelli]] mam [[Vittorio Gassman]] a [[Monica Vitti]]
* 1982: ''Monsignor'', vum [[Frank Perry]] mam [[Christopher Reeve]] a [[Geneviève Bujold]]
* 1982: ''Sogni mostruosamente proibiti'', vum Neri Parenti mam Paolo Villaggio an Alida Valli
* 1983: ''Nana'', vum [[Dan Wolman]] mam Katya Berger a [[Jean-Pierre Aumont]]
* 1985: ''Die Praxis der Liebe'', vum [[Valie Export]] mam [[Rüdiger Vogler]]
* 1985: ''Liberté, égalité, choucroute'', vum [[Jean Yanne]] mam [[Michel Serrault]] an [[Ursula Andress]]
* 1985: ''[[Le due vite di Mattia Pascal]]'', vum [[Mario Monicelli]] mam Mario Monicelli a Senta Berger
* 1985: ''Fracchia contro Dracula'', vum Neri Parenti mam Paolo Villaggio an [[Edmund Purdom]]
* 1986: ''[[Speriamo che sia femmina]]'', vum Mario Monicelli mam [[Liv Ullmann]] a [[Catherine Deneuve]]
* 1986: ''Senza vergogna'', vum [[Gianni Siragusa]] mam [[Malisa Longo]] 
* 1986: ''Salome'', vum [[Claude d'Anna]] mam [[Tomás Milián]] 
* 1987: ''Mercenari dell'apocalisse'', vum [[Leandro Lucchetti]] 
* 1987: ''Montecarlo Gran Casinò'', vum [[Carlo Vanzina]] mam [[Christian De Sica]] 
* 1988: ''Der Commander'', vum [[Antonio Margheriti|Anthony M. Dawson]] mam [[Lewis Collins]], [[Lee Van Cleef]] a [[Brett Halsey]]
* 1988: ''Fantozzi va in pensione'', vum Neri Parenti mam Paolo Villaggio
* 1989: ''Bloody psycho'', vum [[Leandro Lucchetti]] 
* 1989: ''Le porte dell'inferno'', vum [[Umberto Lenzi]] mam Giacomo Rossi-Stuart
* 1989: ''La bottega dell'orefice'', vum Michael Anderson mam [[Burt Lancaster]] an [[Daniel Olbrychski]]
* 1989: ''Massacre'', vum [[Andrea Bianchi]] 
* 1989: ''La casa del sortilegio'', vum [[Armand Weston]] mam [[John Carradine]]

=== vun 1990 bis 2004 ===
* 1990: ''Lucrezia Borgia'', vum [[Lorenzo Onorati]] 
* 1990: ''Fantozzi alla riscossa'', vum Neri Parenti mam Paolo Villaggio a [[Milena Vukotic]]
* 1990: ''Hansel e Gretel'', vum [[Giovanni Simonelli]] 
* 1991: ''Paprika'', vum [[Tinto Brass]] mam [[Stéphane Ferrara]] a [[Martine Brochard]]
* 1991: ''Le comiche 2'', vum Neri Parenti mam Paolo Villaggio
* 1993: ''[[Fiorile]]'', vum [[Paolo Taviani]] a [[Vittorio Taviani]] mam [[Claudio Bigagli]] 
* 1994: ''OcchioPinocchio'', vum [[Francesco Nuti]] mam Francesco Nuti an [[Joss Ackland]]
* 1997: ''Roseanna's Grave'', vum [[Paul Weiland]] mam [[Jean Reno]] a [[Polly Walker]]
* 1999: ''Li chiamarono... briganti!'', vum [[Pasquale Squitieri]] mam [[Franco Nero]] a [[Claudia Cardinale]]
* 2002: ''L'inverno'', vum [[Nina Di Majo]] mam [[Valeria Golino]] a [[Valeria Bruni Tedeschi]]
* 2004: ''Touristes? Oh yes!'', vum Jean-Pierre Mocky mam [[Antoine Cholet]]

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Muller Paul}}
[[Kategorie:Schwäizer Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Schwäizer Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Schwäizer Televisiounsschauspiller]]
[[Kategorie:Gebuer 1923]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2016]]</text>
      <sha1>lhhmb7ggebg2ffny52izzn3krg5fuyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Daniel Emilfork</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112891</id>
    <revision>
      <id>2686442</id>
      <parentid>2644275</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6927" sha1="61yc7fo6ovjwxm73afyi7krhwdxy192" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
Den '''Daniel Emilfork''', gebuer als ''Daniel Zapognikof'' de [[7. Abrëll]] [[1924]] zu [[Providencia]], [[Chile]], a gestuerwen de [[17. Oktober]] [[2006]] zu [[Paräis]], war e [[Frankräich|franséische]] [[Schauspiller]].

Zanter 1949 huet hien a Frankräich gelieft.

Duerch säin aussergewéinlecht Gesiicht huet hien am Kino bal ëmmer de Béise gespillt. Am Theater hat hien d'Méiglechkeet all säi Kënnen als Schauspiller ënner Bewäis ze stellen, sou a Stécker vum [[Federico García Lorca]], [[William Shakespeare|Shakespeare]], [[Anton Tschechow|Tschechow]] an [[Fjodor Michailowitsch Dostojewski|Dostoïevski]].

== Filmographie ==
=== Kino ===
==== vun 1955 bis 1959 ====
*1955: ''Futures vedettes'', vum [[Marc Allégret]] mam [[Jean Marais]] a [[Brigitte Bardot]]
*1955: ''[[Sophie et le crime]]'', vum [[Pierre Gaspard-Huit]] mam [[Marina Vlady]] a [[Peter van Eyck]]
*1955: ''[[Frou-Frou (Film 1955)|Frou-Frou]]'', vum [[Augusto Genina]] mam [[Dany Robin]] a [[Philippe Lemaire]]
*1956: ''[[Notre-Dame de Paris (Film 1956)|Notre-Dame de Paris]]'', vum [[Jean Delannoy]] mam [[Anthony Quinn]] an [[Gina Lollobrigida]]
*1957: ''Sait-on jamais...'', vum [[Roger Vadim]] mam [[Françoise Arnoul]], [[Christian Marquand]] a [[Robert Hossein]]
*1957: ''[[Les espions]]'', vum [[Henri-Georges Clouzot]] mam [[Curd Jürgens]] a [[Peter Ustinov]]
*1957: ''Une Parisienne'', vum [[Michel Boisrond]] mam [[Charles Boyer]], [[Henri Vidal]] a Brigitte Bardot
*1958: ''[[Maigret tend un piège (Film)|Maigret tend un piège]]'', vum Jean Delannoy mam [[Jean Gabin]] an [[Annie Girardot]]
*1958: ''Le temps des œufs durs'', vum [[Norbert Carbonnaux]] mam [[Fernand Gravey]] an [[Darry Cowl]]
*1958: ''Goha'', vum [[Jacques Baratier (Filmregisseur)|Jacques Baratier]] mam [[Omar Sharif]]
*1958: ''[[Sans famille (Film 1958)|Sans famille]]'', vum [[André Michel]] mam [[Gino Cervi]] a [[Simone Renant]]
*1959: ''Les motards'', vum [[Jean Laviron]] mam [[Roger Pierre]] a [[Jean-Marc Thibault]]
*1959: ''Du rififi chez les femmes'' vum [[Alex Joffé]] mam [[Nadja Tiller]] a Robert Hossein
*1959: ''Pantalaskas'' vum [[Paul Paviot]] mam [[Carl Studer]] a [[Jacques Marin]]

==== vun 1960 bis 1969 ====
*1960: ''Le bal des espions'', vum [[Michel Clément]] mam Françoise Arnoul a [[Rosanna Schiaffino]]
*1961: ''Le triomphe de Michel Strogoff'', vum [[Victor Tourjansky]] mam Curd Jürgens a [[Capucine]]
*1961: ''Le rendez-vous de minuit'', vum [[Roger Leenhardt]] mam [[Lilli Palmer]] a [[Michel Auclair]]
*1962: ''La poupée'', vum Jacques Baratier mam [[Zbigniew Cybulski]] a [[Claudio Gora]]
*1963: ''[[Seul... à corps perdu]]'', vum [[Jean Maley]] a [[Raymond Bailly]] mam [[Giselle Pascal]] an [[Yves Massard]]
*1963: ''[[Les bricoleurs (Film 1963)|Les bricoleurs]]'', vum [[Jean Girault]] mam [[Francis Blanche]] an [[Elke Sommer]]
*1963: ''[[OSS 117 se déchaîne]]'', vum [[André Hunebelle]] mam [[Kerwin Mathews]] an [[Irina Demick]]
*1963: ''Commissaire mène l'enquête'', vum [[Fabien Collin]] mam [[Dany Carrel]] a Robert Hossein
*1963: ''[[Ballade pour un voyou]]'', vum [[Jean-Claude Bonnardot]] mam [[Laurent Terzieff]] an [[Hildegard Knef]]
*1963: ''[[Château en Suède (Film 1963)|Château en Suède]]'', vum Roger Vadim mam [[Monica Vitti]] a [[Jean-Claude Brialy]]
*1964: ''[[Des frissons partout]]'', vum [[Raoul André]] mam [[Eddie Constantine]] a [[Perrette Pradier]]
*1964: ''[[L'assassin viendra ce soir]]'', vum [[Jean Maley]] mam [[François Deguelt]] a [[Jean Tissier]]
*1964: ''Agent spécial à Venise'' vum [[André Versini]] mam [[Sean Flynn]] a [[Pierre Mondy]]
*1965: ''The Liquidator'' vum [[Jack Cardiff]] mam [[Rod Taylor]] an [[Trevor Howard]]
*1965: ''[[Dis-moi qui tuer]]'', vum [[Étienne Périer]] mam [[Michèle Morgan]] a [[Paul Hubschmid]]
*1965: ''What's New, Pussycat'', vum [[Clive Donner]] mam [[Peter Sellers]], [[Peter O'Toole]] a [[Romy Schneider]]
*1965: ''[[L'or du duc]]'', vum Jacques Baratier mam [[Claude Rich]] an [[Elsa Martinelli]]
*1965: ''[[Lady L (Film)|Lady L]]'', vum Peter Ustinov mam [[Sophia Loren]] a [[Paul Newman]]
*1966: ''[[Trans-Europ-Express (Film 1966)|Trans-Europ-Express]]'', vum [[Alain Robbe-Grillet]] mam [[Jean-Louis Trintignant]] a [[Marie-France Pisier]]
*1967: ''[[Lotosblüten für Miss Quon]]'', vum [[Jürgen Roland]] mam [[Lang Jeffries]] a [[Werner Peters]]
*1967: ''L'inconnu de Shandigor'', vum [[Jean-Louis Roy]] mam [[Marie-France Boyer]] a [[Serge Gainsbourg]]

==== vun 1970 bis 1979 ====
*1970: ''Midi minuit'', vum [[Pierre Philippe]] mam [[Sylvie Fennec]]
*1971: ''[[La plus longue nuit du diable]]'', vum [[Jean Brismée]] mam [[Erika Blanc]] a [[Jean Servais]]
*1971: ''Kill!'', vum [[Romain Gary]] mam [[Stephen Boyd]], [[Jean Seberg]] an [[James Mason]]
*1972: ''Travels with My Aunt'', vum [[George Cukor]] mam [[Maggie Smith]]
*1976: ''Il Casanova di Federico Fellini'', vum [[Federico Fellini]] mam [[Donald Sutherland]] an [[Tina Aumont]]
*1978: ''[[Who Is Killing the Great Chefs of Europe?]]'', vum [[Ted Kotcheff]] mam [[George Segal]] a [[Jacqueline Bisset]]
*1979: ''Subversion'', vum [[Stanislav Stanojevic]] mam [[Nathalie Nell]] a [[Florence Giorgetti]]
*1979: ''L'extraordinaire ascension de Maurice Bellange'', vum [[Bruno Decharme]] mam Florence Giorgetti (Kuerzfilm)

==== vun 1980 bis 1989 ====
*1982: ''Deux heures moins le quart avant Jésus-Christ]]'', vum [[Jean Yanne]] mam [[Coluche]] a [[Michel Serrault]]
*1982: ''Meurtres à domicile'', vum [[Marc Lobet]] mam [[Anny Duperey]] a [[Bernard Giraudeau]]
*1983: ''La belle captive'', vum Alain Robbe-Grillet mam [[Daniel Mesguich]] a [[Cyrielle Clair]]
*1986: ''Pirates'', vum [[Roman Polanski]] mam [[Walter Matthau]]
*1986: ''Le passage'', vum [[René Manzor]] mam [[Alain Delon]] a [[Christine Boisson]]
*1988: ''Niezwykła podróż Baltazara Kobera'', vum [[Wojciech Has]] mam [[Michael Lonsdale]] an [[Emmanuelle Riva]]
*1988: ''La dernière fuite'', vum [[Yves Turquier]] a [[François Verret]] (Kuerzfilm)
==== vun 1990 bis 2007 ====
*1990: ''Artcore oder Der Neger'', vum [[Heinz Peter Schwerfel]] mam [[Hans Meyer]]
*1993: ''Die Inschrift des Gottes'' vum Heinz Peter Schwerfel (Kuerzfilm)
*1994: ''Taxandria'', vum [[Raoul Servais]] mam [[Armin Mueller-Stahl]]
*1995: ''De vliegende Hollander'', vum [[Jos Stelling]] mam [[René Groothof]]
*1995: ''[[La cité des enfants perdus]]'', vum [[Marc Caro]] a [[Jean-Pierre Jeunet]] mam [[Ron Perlman]] an [[Dominique Pinon]]
*2000: ''Les frères Sœur'', vum [[Frédéric Jardin]] mam [[José Garcia]] an [[Denis Podalydès]]
*2007: ''Faut que ça danse !'', vum [[Noémie Lvovsky]] mam [[Jean-Pierre Marielle]] a [[Valeria Bruni Tedeschi]]
==Um Spaweck==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Emilfork Daniel}}
[[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Franséisch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Gebuer 1924]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2006]]</text>
      <sha1>61yc7fo6ovjwxm73afyi7krhwdxy192</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>François Périer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114495</id>
    <revision>
      <id>2686450</id>
      <parentid>2659310</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10653" sha1="dg93cw56pzivr9iod19b0zyko7j7xsr" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''François Périer''', gebuer als ''François Gabriel Marie Pillu'' den [[10. November]] [[1919]] zu [[Paräis]], an och do gestuerwen den [[29. Juni]] [[2002]], war e [[Frankräich|franséische]] [[Schauspiller]].

Souwuel am Theater wéi och beim Film krut de François Périer seng éischt Rollen am Joer 1938. Duerno war hien an iwwer 120 TV- a Kinosfilmer als Schauspiller aktiv.

Hien huet a Filmer vu sou bedeitende Filmregisseure wéi [[Marcel Carné]], [[Julien Duvivier]], [[René Clair]], [[René Clément]], [[Costa-Gavras]], [[Alain Resnais]] a [[Jean-Pierre Melville]] matgespillt.Och war hien nieft sou bekannte Schauspiller a Schauspillerinne wéi [[Michel Simon]], [[Michèle Morgan]], [[Bernard Blier]], [[Marcello Mastroianni]], [[Vittorio De Sica]], [[Yves Montand]], [[Alain Delon]] a [[Romy Schneider]] am Kino ze gesinn.

== Filmographie ==
=== Kino ===
==== vun 1938 bis 1939 ====
* 1938: ''La chaleur du sein'', vum [[Jean Boyer (Regisseur)|Jean Boyer]] mam [[Michel Simon]] an [[Arletty]]
* 1938: ''[[Hôtel du Nord]]'', vum [[Marcel Carné]] mam [[Annabella]] a [[Jean-Pierre Aumont]]
* 1939: ''[[La fin du jour]]'', vum [[Julien Duvivier]] mam [[Victor Francen]] a Michel Simon
* 1939: ''Le veau gras'', vum [[Serge de Poligny]] mam [[Elvire Popesco]] an [[Armand Bernard]]
* 1939: ''[[L'entraîneuse]]'', vum [[Albert Valentin]] mam [[Gilbert Gil]]

==== vun 1940 bis 1949 ====
* 1941: ''Le duel'', vum [[Pierre Fresnay]] mam [[Yvonne Printemps]] a [[Raimu]]
* 1941: ''[[Premier bal]]'', vum [[Christian-Jaque]] mam [[Marie Déa]] a [[Fernand Ledoux]]
* 1941: ''[[Les jours heureux]]'', vum [[Jean de Marguenat]] mam [[Pierre Richard-Willm]] a [[Juliette Faber]]
* 1942: ''[[Mariage d'amour]]'', vum [[Henri Decoin]] mam Juliette Faber a [[Paul Meurisse]]
* 1942: ''Lettres d'amour'', vum [[Claude Autant-Lara]] mam [[Odette Joyeux]] a [[Simone Renant]]
* 1943: ''Le camion blanc'', vum [[Léo Joannon]] mam [[Jules Berry]] a [[Blanchette Brunoy]]
* 1943: ''La ferme aux loups '', vum [[Richard Pottier]] mam Paul Meurisse a [[Martine Carol]]
* 1944:! ''Bonsoir mesdames, bonsoir messieurs'', vum [[Roland Tual]]
* 1944: ''L'enfant de l'amour '', vum [[Jean Stelli]] mam [[Gaby Morlay]] an [[Aimé Clariond]]
* 1946: ''Sylvie et le fantôme'', vum Claude Autant-Lara mam Odette Joyeux a [[Pierre Larquey]]
* 1946: ''La tentation de Barbizon'', vum Jean Stelli mam [[Simone Renant]] a Juliette Faber
* 1946: ''Au petit bonheur'', vum [[Marcel L'Herbier]] mam [[Danielle Darrieux]] an [[André Luguet]]
* 1946: ''Un revenant'', vum Christian-Jaque mam [[Louis Jouvet]] a [[Gaby Morlay]]
* 1947: ''[[Le silence est d'or]]'', vum [[René Clair]] mam [[Maurice Chevalier]] an [[Dany Robin]]
* 1948: ''Une jeune fille savait'', vum [[Maurice Lehmann]] mam André Luguet an Dany Robin
* 1948: ''La vie en rose '', vum [[Jean Faurez]] mam [[Louis Salou]] a [[Simone Valère]]
* 1948: ''Femme sans passé'', vum [[Gilles Grangier]] mam [[Alfred Adam]] a [[Sophie Desmarets]]
* 1949: ''Un chien et madame'', vum [[Marcel Martin]] (Kuerzfilm)
* 1949: ''Jean de la Lune'', vum [[Marcel Achard]] mam [[Danielle Darrieux]] a [[Claude Dauphin]]
* 1949: ''[[Retour à la vie (Film 1949)|Retour à la vie]]'', Sketch: ''Le retour d'Antoine'' vum [[Georges Lampin]]

==== vun 1950 bis 1959 ====
* 1950: ''[[La souricière (Film)|La souricière]]'', vum [[Henri Calef]] mam [[Bernard Blier]] a Pierre Larquey
* 1949: ''[[Orphée]]'', vum [[Jean Cocteau]] mam [[Jean Marais]] a [[María Casares]]
* 1950: ''Au p'tit zouave '', vum Gilles Grangier mam Dany Robin a [[Marie Daëms]]
* 1950: ''Les anciens de Saint-Loup'', vum Georges Lampin mam [[Bernard Blier]] a [[Serge Reggiani]]
* 1950: ''[[Souvenirs perdus]]'', vum [[Christian-Jaque]] mam Armand Bernard
* 1951: ''Mon phoque et elles'', vum [[Pierre Billon (Filmregisseur)|Pierre Billon]] mam Marie Daëms a [[Jeanne Fusier-Gir]]
* 1952: ''L'amour, Madame'', vum Gilles Grangier mam Arletty a Marie Daëms
* 1952: ''Elle et moi '', vum [[Guy Lefranc]] mam Dany Robin
* 1953: ''Un trésor de femme'', vum Jean Stelli mam Marie Daëms
* 1953: ''Jeunes mariés'', vum Gilles Grangier mam [[Anne Vernon]] a [[Folco Lulli]]
* 1951: ''Capitaine Pantoufle'', vum Guy Lefranc mam [[Marthe Mercadier]]
* 1953: ''Villa Borghese'', vum [[Gianni Franciolini]] mam [[Eduardo De Filippo]] a [[Vittorio De Sica]]
* 1954: ''Tempi nostri - Zibaldone n. 2 '', vum [[Alessandro Blasetti]] a [[Paul Paviot]] mam Vittorio De Sica an [[Elisa Cegani]]
* 1954: ''[[Secrets d'alcôve]]'', Sketch: ''Le lit de la Pompadour'' vum [[Jean Delannoy]] mam Martine Carol a Bernard Blier
* 1954: ''[[Scènes de ménage]]'', vum [[André Berthomieu]] mam Bernard Blier
* 1954: ''Cadet Rousselle'', vum [[André Hunebelle]] mam Dany Robin a Bourvil
* 1955: ''Escale à Orly'', vum [[Jean Dréville]] mam Dany Robin an [[Dieter Borsche]]
* 1955: ''[[Les évadés (Film 1955)|Les évadés]]'', vum [[Jean-Paul Le Chanois]] mam Pierre Fresnay
* 1954: ''[[The Man Who Never Was]]'', vum [[Ronald Neame]] mam [[Clifton Webb]] a [[Gloria Grahame]]
* 1956: ''[[Gervaise (Film)|Gervaise]]'', vum [[René Clément]] mam [[Maria Schell]]
* 1956: ''Je reviendrai à Kandara'', vum [[Victor Vicas]] mam [[Daniel Gélin]] a [[Bella Darvi]]
* 1957: ''Que les hommes sont bêtes'', vum [[Roger Richebé]] mam [[Dany Carrel]] a [[Pierre Mondy]]
* 1957: ''[[Les louves]]'', vum [[Luis Saslavsky]] mam [[Micheline Presle]] a [[Jeanne Moreau]]
* 1957: ''[[Le notti di Cabiria]]'', vum [[Federico Fellini]] mam [[Giulietta Masina]]
* 1957: ''[[Tous peuvent me tuer]]'', vum [[Henri Decoin]] mam [[Peter van Eyck]] an [[Anouk Aimée]]
* 1957: ''[[Charmants garçons]]'', vum Henri Decoin mam [[Zizi Jeanmaire]] an [[Henri Vidal]]
* 1958: ''La Bigorne, caporal de France'', vum [[Robert Darène]] mam [[Rossana Podestà]] a [[Robert Hirsch (Schauspiller)|Robert Hirsch]]
* 1959: ''[[Bobosse (Film)|Bobosse]]'', vum [[Etienne Périer]] mam [[Micheline Presle]] a [[Jacques Jouanneau]]
* 1959: ''Il magistrato'', vum [[Luigi Zampa]] mam [[José Suárez]] a [[Jacqueline Sassard]]

==== vun 1960 bis 1969 ====
* 1960: ''Reveille-toi cherie'', vum [[Claude Magnier]] mam Daniel Gélin a [[Geneviève Cluny]]
* 1951: ''[[Le testament d'Orphée]]'', vum [[Jean Cocteau]] mam [[Yul Brynner]] a Jean Cocteau
* 1960: ''La corde raide'', vum [[Jean-Charles Dudrumet]] mam [[Annie Girardot]]
* 1960: ''La française et l'amour'', Sketch: ''Le divorce'' vum Christian-Jaque mam Annie Girardot a [[Francis Blanche]]
* 1960: ''Chien de pique'', vum [[Yves Allégret]] mam [[Eddie Constantine]] a [[Raymond Pellegrin]]
* 1961: ''Les amours de Paris'', vum [[Jacques Poitrenaud]] mam [[Nicole Courcel]] a [[Perrette Pradier]]
* 1961: ''L'amant de cinq jours'', vum [[Philippe de Broca]] mam [[Jean Seberg]] a [[Jean-Pierre Cassel]]
* 1962: ''[[Les petits matins]]'', vum [[Jacqueline Audry]] mam [[Lino Ventura]] a [[Robert Hossein]]
* 1963: ''Le coup de bambou'', vum [[Jean Boyer (Regisseur)|Jean Boyer]] mam Micheline Presle an [[Noël Roquevert]]
* 1963: ''[[Les veinards]]'', Sketch: ''Le manteau de vison'' vum [[Jean Girault]] mam [[Jacqueline Monsigny]] a [[Guy Tréjan]]
* 1963: ''[[I compagni]]'', vum [[Mario Monicelli]] mam [[Marcello Mastroianni]] a [[Renato Salvatori]]
* 1963: ''Dragées au poivre'', vum [[Jacques Baratier (Filmregisseur)|Jacques Baratier]] mam [[Guy Bedos]] a [[Jean-Paul Belmondo]]
* 1963: ''Les bijoux'', vum [[Carlo Rim]] (Kuerzfilm)
* 1963: ''La visita'', vum [[Antonio Pietrangeli]] mam [[Sandra Milo]] a [[Mario Adorf]]
* 1964: ''[[Week-end à Zuydcoote (Film)|Week-end à Zuydcoote]]'', vum [[Henri Verneuil]] mam Jean-Paul Belmondo a [[Catherine Spaak]]
* 1967: ''Un homme de trop'', vum [[Costa-Gavras]] mam [[Charles Vanel]] a [[Jean-Claude Brialy]]
* 1967: ''[[Le samouraï]]'', vum [[Jean-Pierre Melville]] mam [[Alain Delon]] an [[Nathalie Delon]]
* 1968: ''Les gauloises bleues'', vum [[Michel Cournot]] mam Annie Girardot a [[Jean-Pierre Kalfon]]
* 1969: ''[[Z (Film 1969)|Z]]'', vum Costa-Gavras mam [[Yves Montand]] an [[Irene Papas]]

==== vun 1970 bis 1979 ====
* 1970: ''[[Les caprices de Marie]]'', vum Philippe de Broca mam [[Philippe Noiret]], [[Valentina Cortese]] a [[Marthe Keller]]
* 1970: ''[[Le cercle rouge]]'', vum Jean-Pierre Melville mam Alain Delon, [[Bourvil]], [[Gian Maria Volonté]] an [[Yves Montand]]
* 1970: ''Tumuc Humac'', vum [[Jean-Marie Périer]] mam [[Marc Porel]] an [[Dani]]
* 1971: ''[[Max et les ferrailleurs]]'', vum [[Claude Sautet]] mam [[Michel Piccoli]] a [[Romy Schneider]]
* 1971: ''[[Juste avant la nuit]]'', vum [[Claude Chabrol]] mam [[Michel Bouquet]] a [[Stéphane Audran]]
* 1972: ''La nuit bulgare'', vum [[Michel Mitrani]] mam [[Marina Vlady]] a Charles Vanel
* 1972: ''[[L'attentat (Film 1972)|L'attentatt]]'', vum [[Yves Boisset]] mam [[Jean-Louis Trintignant]] a Jean Seberg
* 1972: ''[[Vogliamo i colonnelli]]'', vum [[Mario Monicelli]] mam [[Ugo Tognazzi]] a [[Claude Dauphin]]
* 1974: ''[[Antoine et Sébastien]]'', vum Jean-Marie Périer mam [[Jacques Dutronc]] an [[Ottavia Piccolo]]
* 1974: ''Stavisky'', vum [[Alain Resnais]] mam Jean-Paul Belmondo an [[Anny Duperey]]
* 1976: ''Docteur Françoise Gailland'', vum [[Jean-Louis Bertuccelli]] mam Annie Girardot a [[Jean-Pierre Cassel]]
* 1976: ''[[Police Python 357]]'', vum [[Alain Corneau]] mam Yves Montand a [[Simone Signoret]]
* 1978: ''La raison d'état'', vum [[André Cayatte]] mam [[Jean Yanne]] a [[Monica Vitti]]
* 1979: ''La guerre des polices'', vum [[Robin Davis]] mam [[Claude Brasseur]] a [[Marlène Jobert]]

==== vun 1980 bis 1996 ====
* 1980: ''Le bar du téléphone'', vum [[Claude Barrois]] mam [[Daniel Duval]] a Raymond Pellegrin
* 1983: ''Le battant'', vum Alain Delon mam Alain Delon a [[Pierre Mondy]]
* 1984: ''Le tartuffe'', vum [[Gérard Depardieu]] mam Gérard Depardieu
* 1987: ''Soigne ta droite '', vum [[Jean-Luc Godard]] mam [[Jane Birkin]] a [[Pauline Lafont]]
* 1990: ''Lacenaire'', vum [[Francis Girod]] mam [[Daniel Auteuil]] a [[Jean Poiret]]
* 1991: ''La pagaille'', vum [[Pascal Thomas]] mam [[Patrick Chesnais]]
* 1992: ''Voyage à Rome'', vum [[Michel Lengliney]] mam [[Gérard Jugnot]] a [[Suzanne Flon]]
* 1996: ''Mémoires d'un jeune con'', vum [[Patrick Aurignac]] mam [[Mathilde Seigner]]

== Gielercher ==
*{{Commandeur de l'ordre des Arts et des Lettres}}
== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Perier Francois}}
[[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Franséisch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Gebuer 1919]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2002]]
[[Kategorie:Commandeur des Arts et des Lettres]]</text>
      <sha1>dg93cw56pzivr9iod19b0zyko7j7xsr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michel Hülsemann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114880</id>
    <revision>
      <id>2686368</id>
      <parentid>2652366</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2617" sha1="7zwpvf0ekzsha1grj2h4andobwwphd9" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
De '''Michel Hülsemann''', gebuer den [[3. November]] [[1885]] am [[Pafendall]], a gestuerwen den [[9. Oktober]] [[1955]] an der Schwäiz&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/59m0q23k3/pages/6/articles/DIVL727?search=Michel%20H%C3%BClsemann Doudesannonce vum Michel Hülsemann] am Luxemburger wort vum 12. Oktober 1955 op eluxemburgensia.lu gekuckt den 11. Abrëll 2022&lt;/ref&gt;, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Musek|Museker]].

Hien ass als éischt op d'Museksschoul zu [[Köln]] gaangen a gouf duerno an der [[Dikrech]]er Primärschoul [[Schoulmeeschter]] fir Musek, 1910 [[Organist|Hafforganist]] an 1914 Professer fir Uergel a Piano am [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg|Stater Conservatoire]].

Hie war Dirigent a verschiddene Gesangsveräiner an huet och komponéiert&lt;ref&gt;[http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_15-1984_26-27.pdf „Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?“], Evy Friedrich, an Ons Stad 15/1984, Säit 26.&lt;/ref&gt;; ë.&amp;nbsp;a. huet hie Kannerlidder vum [[Michel Hever]] vertount&lt;ref&gt;.[http://www.autorenlexikon.lu/page/author/152/1529/DEU/index.html Michel Hever am „Luxemburger Autorenlexikon“] op www.autorenlexikon.lu; fir d'lescht gekuckt den 21. September 2014.&lt;/ref&gt;.

De Michel Hülsemann ass de Grousspapp vun der [[Sylvie Hülsemann]].

== Wierk (Auswiel) ==

* Hülsemann, M.; Goergen, W. ''Bei Dir : Lid fir eng Sangstömm mat Klavěerbeglédonk''. Luxemburg: Verl. fum Comptoir de musique Maison Stomps, Succr. M. Hülsemann 1950.
* Hülsemann, M.; Hein, N. ''O Tro'scht vum Land''. Luxembourg: Impr. P. Linden 1939.
* Hülsemann, M.; Koenig, L. ''Letzeburger Oktavlidd''. Luxembourg: [s.n.] 1938.
* Hülsemann, M.; Koenig, L. ''Letzeburger Oktavlidd''. Luxembourg: Impr. P. Linden 1950.
* Hülsemann, M.; Koenig, L. ''Sankt Greinslidd''. Luxembourg: Worré 1953.
* Hülsemann, M.; Mertens, F. ''Letzeburger Oktavlidd'' : marche de procession : pour harmonie - fanfare. Ostende: Andel 1939.
* Mertens, F.; Hülsemann, M. ''Letzeburger Oktavlidd'' : marche de procession pour harmonie et fanfare. Luxembourg: M. Hülsemann 1939.

== Éierungen ==

* {{OCCCH}}
* Nom Michel Hülsemann ass eng Strooss am [[Pafendall]] benannt.
{{Referenzen an Notten}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Hulsemann Michel}}
[[Kategorie:Gebuer 1885]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Komponisten]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Organisten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Schoulmeeschteren]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>7zwpvf0ekzsha1grj2h4andobwwphd9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Serge Ecker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122070</id>
    <revision>
      <id>2686345</id>
      <parentid>2666707</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7888" sha1="et0eeocsh7zeg2n2z8zpthmawas2j41" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = geschützt
}}
[[Fichier:Luxembourg, Église Saint-Jean (Neumünster) côté Alzette (101).jpg|thumb|260px|D'[[Melusina (Skulptur)|Melusina]] bei der Uelzecht am Gronn.]]
De '''Serge Ecker''', gebuer de [[5. Mäerz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://sergeecker.com/20240913_SergeEcker_Portfolio__public_xs.pdf|Titel=Curriculum Vitae|Gekuckt=31.01.2026|Editeur=sergeecker.com|Sprooch=fr|Wierk=PORTFOLIO - Serge Ecker - 13/09/2024}}&lt;/ref&gt; [[1982]] zu [[Esch-Uelzecht]] an opgewuess zu [[Keel]], ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Sculpteur, 3D-Graphiker an Installatiounskënschtler.

== Liewen ==
Säi Secondaire huet en am [[Lycée des arts et métiers]] um [[Lampertsbierg]] gemaach. Duerno huet en zu [[Nice]] Filmwëssenschaft studéiert mat Schwéierpunkt op 3D-[[Animatiounsfilm]]er a Spezialeffekter.

No sengem Studium huet en zu [[Köln]] bei engem Animatiounsstudio fir Publicitéits- an Dokumentarfilmer geschafft. Zu Lëtzebuerg huet en duerno fir ee Joer beim Architektebüro ''Ballinipitt'' geschafft éier en am Dezember 2008 seng eege Firma am Beräich vum 3D-Design gegrënnt huet. Gläichzäiteg gouf en och als Kënschtler aktiv an huet sech duerch kritesch Wierker ë.&amp;nbsp;a. iwwer [[Lampedusa]] an d'Installatioun ''Forget the Names, Let's Talk about Numbers'' en Numm gemaach. Hien huet zanter 2010 ausser zu Lëtzebuerg och e Wunnsëtz zu [[Berlin]], wou e sech fir seng kënschtleresch Aarbecht inspiréiert. Hi war deen Éischten zu Lëtzebuerg deen en [[3D-Drécker]] fir seng Aarbecht benotzt huet an och fir kënschtleresch Zwecker agesat huet.

Wéi d'Stad Lëtzebuerg 2013 fir den 1050. Anniversaire vun der Stad Lëtzebuerg e Concours ausgeschriwwen hat fir eng Skulptur vun der [[Melusina]] z'entwerfen, déi méi spéit am [[Stadgronn]] sollt placéiert ginn, huet en do matgemaach. De 25. Februar 2014 ass hien als Gewënner vum Concours bekannt gemaach ginn&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200206195814/https://www.wort.lu/de/lokales/melusina-kommt-in-den-stadtgrund-530c9048e4b01171e9aa3c50 &quot;Melusina&quot; kommt in den Stadtgrund] op wort.lu vum 25. Februar 2014&lt;/ref&gt;. 

Aus engem digitalen 3D-Modell vun der Melusina-Skulptur ass mat enger 5-achseger CNC-Fräs ('''[[Computer Numerical Control|C]]'''[[Computer Numerical Control|omputer '''N'''umerical '''C'''ontrol]]) zu Berlin e Positiv realiséiert ginn, deen dunn an d'[[Zsolnay Parzeläinsmanufaktur]] an [[Ungarn]] geschéckt gouf. Do gouf en Negativ gemaach, deen aus [[Pyrogranit]] geformt a gebrannt gouf. Pyrogranit ass eng Zort extra haart [[Keramik]], déi sech besonnesch fir Ausseberäicher eegent well se wiederbestänneg ass. D'Melusina gouf dann de 14. Oktober 2015 am Gronn géintiwwer vun der [[Abtei Neimënster]] ageweit&lt;ref&gt;Cf. Nonet 2015 an der Literatur.&lt;/ref&gt;.

Am Kader vum [[Trounwiessel (Lëtzebuerg)#Trounwiessel 2025|Trounwiessel 2025]] huet hien eng Büst vum [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Guillaume]] realiséiert, déi an der [[Géisserei|Konschtgéisserei]] Strassacker zu [[Süßen]] ([[Baden-Württemberg]]) gegoss gouf&lt;ref&gt;Depliant « Présentation des portraits officiels de LL.AA.RR. le Grand-Duc et la Grande-Duchesse » vum MNAHA, 2026&lt;/ref&gt;.

== Ausstellungen (Auswiel) ==
=== Eenzelausstellungen ===
{{Div col|cols=2}}
* 2025: ''murmurare'', Centre d'Art Nei Liicht, Diddeleng
* 2024: ''Passages'' ELEKTRON, Bridderhaus, Esch-Uelzecht
* 2020: ''mea''nwhile Cécil's Box, Cercle Cité, Lëtzebuerg
* 2020: ''zero panorama'' Centre des arts pluriels, Ettelbréck
* 2018: ''Transtition: Neischmelz'' Hall Fonducq, Diddeleng
* 2018: ''Transitus Immobilis'' (zesumme mat der [[Catherine Lorent]]), Kunstraum, Wien
* 2017: ''Forever died with yesterday'' Raja Gallery, Tallinn
* 2017: ''Breaking invisible structures'' Technonoplis, Athen
* 2017: ''Do clouds listen?'' Sofronis Arts, Lëtzebuerg
* 2016: ''Tracing Transitions'' Architecture Biennale Venedeg, Lëtzebuerger Pavillon
* 2016: ''GREXIT'' (scenography) Abtei Neimënster, Lëtzebuerg
* 2015: ''Inertia of the real'' Centre d'Art Dominique Lang, Diddeleng
* 2015: ''Handle with care'' AICA Kiosk, Lëtzebuerg
* 2012: ''Tracing Space'' (with Thomas Hawranke) Galerie vum Theater, Esch-Uelzecht
{{Div col end}}

=== Gruppenausstellungen ===
{{Div col|cols=2}}
* 2023: ''au rendez-vous des amis'' SaarArt 2023, Saarbrécken &amp; Berlin
* 2022: ''Landscapes'' Kayl-Rumelange, Esch 2022, Lëtzebuerg
* 2021: ''Niemand blickt auf sein Leben zurück...'' Kunstraum, Wien
* 2019: ''Luxembourg - Tokyo'' Fellner Louvigny Gallery, Lëtzebuerg
* 2018: ''Art2Cure'' Galérie indépendance BIL, Lëtzebuerg
* 2017: ''8èmes Jeux de la francophonie'' Bibliothèque nationale, Abidjan
* 2017: ''Eigenheim'' Krome Gallery, Lëtzebuerg
* 2016: ''Cahiers des rues'' Archelogical Museum, Patras
* 2015: ''Where the grass is greener'' Kunstmuseum Liechtenstein, Vaduz
* 2015: ''Rotondes 2.0'' Rotondes, Lëtzebuerg
* 2015: ''DDays'' Carreau du Temple, Paräis
* 2014: ''Heaven, Earth &amp; People'' Galerie Gaasch, Diddeleng
* 2014: ''Angste Povera'' Carré Rotones, Lëtzebuerg
* 2014: ''3D Printshow Arts'' Metropolitan Pavilion, New York
* 2013: ''Salon d'automne CAL'' Carré Rotondes, Lëtzebuerg
* 2013: ''3D Printshow Arts'' Carroussel du Louvre, Paräis
* 2013: ''White Inside #1'' Casino, Forum d'art contemporain, Lëtzebuerg
* 2013: ''You I Landscape'' Carré Rotondes, Lëtzebuerg
* 2012: ''Emergency'' Maison du G.D. de Luxembourg, Bréissel
* 2012: ''La liberté meurt au bout d'une corde'' Musée de la résistance, Esch-Uelzecht
* 2012: Latsempoar Casino, Forum d'art contemporain, Lëtzebuerg
* 2011: ''Forum der Grossregion'' In den Ministergärten, Berlin
{{Div col end}}

== Publikatiounen ==
{{Div col|cols=2}}
* 2023: ''Paysages du fer'', Éditions Klopp
* 2022: ''Waisskaul'' (Franck Miltgen), Distanz
* 2021: ''Gudden Appetit,'' DKollektiv &amp; FerroForum
* 2019: ''&lt; peripher&gt; Artmix 11'', Ministère de la Culture Luxembourg &amp; Saarland
* 2017: ''Tracing Transitions'' Luxembourg Pavilion, Luxembourg Center for Architecture
* 2014: ''Diagonale 45 - Retrospective 50 années'', Lions International Club, Esch-Uelzecht
* 2013: ''Im Reich der Mitte'' 2.0 Regiofactum, Saarbrécken
* 2013: ''You I Landscape'' CNA, Ministère de la culture, Carré Rotondes
* 2012: ''What comes after the L'' (Daniel Jacoby), Mousse Publishing/Casino Lux
* 2012: ''La liberté meurt chaque jour au bout d’une corde,'' Musée de la résistance
* 2011: ''Tracing Space'', Lions International Club, Esch-Uelzecht
{{Div col end}}

== Auszeechnungen ==
{{Div col|cols=2}}
* 2024: „Bert Theis“-Bourse
* 2023: Fotographie-Subsid - Centre national de l'audiovisuel „Hidden in plain sight“ (Aarbechtstitel)
* 2017: Bronze Medail - Skulptur/Installatioun - ''Jeux de la Francophonie'', Abidjan
* 2017: Laureat vum Concours - Œuvre nationale de secours Grande-Duchesse Charlotte: Start-up
* 2016: Start-Up-Subsid - Œuvre nationale de secours Grande-Duchesse Charlotte
* 2015: Fotographie-Subsid - Centre national de l'audiovisuel „Urban Prairie“
* 2014: Laureat vum Concours fir d'Melusina-Skulptur
* 2013: Fotographie-Subsid - Centre national de l'audiovisuel „Haikyo“
{{Div col end}}
== Literatur ==
* Pol Schock: ''Die Faszination des „Post-Digitalen'' am [[Luxemburger Wort]] vum 13. Oktober 2015
* Nonet, Erwan, 2015. [https://www.lequotidien.lu/luxembourg/melusine-reve-sur-les-rives-de-lalzette/ Mélusine rêve sur les rives de l'Alzette, dans le Grund. Le Quotidien (en ligne), 14 décembre 2015].

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://sergeecker.com/ Dem Serge Ecker seng Internetsäit]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Ecker Serge}}
[[Kategorie:Gebuer 1982]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Sculpteuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Graphiker]]</text>
      <sha1>et0eeocsh7zeg2n2z8zpthmawas2j41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Helperknapp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124294</id>
    <revision>
      <id>2686289</id>
      <parentid>2685130</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T12:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5975" sha1="1z77zj6moajctlz6dusohatu5mcce7x" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|der Gemeng Helperknapp|d'Knupp mat deem Numm|Helperknapp}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Helperknapp 
 | Numm (Däitsch)  = Helperknapp
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Helperknapp}}
 | Koordinaten    = {{coor dms|49|43|02|N|06|0|38|O}} 
}}
D''''{{PAGENAME}}''' läit am [[Kanton Miersch]] an ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}. D'[[Märei]] ass an der Huelmesser Strooss.

D'Gemeng ass den 1. Januar 2018 aus der [[Gemengefusioun|Fusioun]] vun de Gemenge [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] an [[Gemeng Tënten|Tënten]] entstanen. Den Numm kënnt vun der markanter Knupp [[Helperknapp]] hier, déi graff gekuckt um hallwe Wee tëscht den Uertschaften [[Tënten]] a [[Béiwen-Atert|Béiwen]] läit.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==  Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Helperknapp
 | nord =[[Gemeng Viichten|Viichten]]
 | nord-est = [[Gemeng Biissen|Biissen]]
 | est =  [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Kielen|Kielen]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Habscht|Habscht]]
 | ouest =  [[Gemeng Sëll|Sëll]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Useldeng|Useldeng]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Béiwen-Atert'''
* [[Béiwen-Atert]]
* [[Bëschdref]]
* [[Bill]]
* [[Bruch (Miersch)|Bruch]]
* [[Fënsterdall]]
* [[Gréiweknapp]]
* [[Openthalt]]

'''Fréier Gemeng Tënten'''
* [[Aansebuerg]]
* [[Buer (Helperknapp)|Buer]]
* [[Huelmes]]
* [[Klaushaff (Helperknapp)|Klaushaff]]
* [[Kuelbecherhaff]]
* [[Mariendall]]
* [[Tënten]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Béiwen-Atert'''
* [[Betzemillen]]
* [[Bricher Millen]]
* [[Fënsterdallerhéicht]]
* [[Helperknapp]]

'''Fréier Gemeng Tënten'''
* [[Märjendaller Haff]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
===Fusioun===
Den 1. Januar 2018 huet d'[[Gemeng Tënten]] mat der [[Gemeng Béiwen-Atert]] zur Gemeng Helperknapp fusionéiert. Dës Fusioun ass de 25. Mee 2014 an engem Referendum mat 69,5 % zu Béiwen a mat 64,5 zu Tënten guttgeheescht ginn.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/538604.html &quot;Fusioun begréisst: Béiwen mat 69,5 an Téinten mat 64,5 % Jo!&quot;] rtl.lu, 25.05.2014, 16:33:23.&lt;/ref&gt; De 24. Februar 2016 huet d'[[Chamber]] eestëmmeg dem Gesetz fir déi Fusioun, zum 1. Januar 2018, zougestëmmt.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/880324.html &quot;Béiwen an Tënten fusionéieren an Habscht a Simmer och.&quot;] rtl.lu, 24.02.2016, 17:44:16.&lt;/ref&gt; An enger éischter Phas war geplangt, datt och d'[[Gemeng Sëll]] sollt mat fusionéieren, déi schlussendlech awer een anere Wee gaangen ass.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/537878.html &quot;Referendum um Sonndeg zu Béiwen un der Attert an Téinten.&quot;] rtl.lu, 23.05.2014, 12:30:38.&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Fichier:Map Boevange-sur-Attert.PNG|Béiwen...
Fichier:Map Tuntange.PNG| an Tënten...
Fichier:Map Helperknapp.png|fusionéieren zu Helperknapp
&lt;/gallery&gt;

=== Wopen ===
D'Fusiounsgemeng Helperknapp huet kee Wopen; se benotzt e Logo, deen engem Wope gläicht, awer keen ass.
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:AC-Helperknapp.png|100x100px]]&lt;br&gt;Logo vun der&lt;br&gt;Gemeng Helperknapp
|De Logo symboliséiert den [[Helperknapp]], e gréngen Hiwwel, als Referenz un déi vill Bëscher an der Regioun. Zwou vertikal Sträifen, déi sech iwwert den Helperknapp verlängeren, bilden de grousse Buschtaf „H“ (fir '''H'''elperknapp).
De gréngen Toun symboliséiert d'Natur a steet fir d'ländlech Identitéit vun der Gemeng. Déi brong Faarf am Text erënnert souwuel un d'Äerd wéi och un de lokale Steen, deen an der traditioneller Architektur an an der lokaler Ierfschaft ze fannen ass.​​
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Schabloun:Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
Bei de Gemengewale vum 11. Juni 2023 gouf de Gemengerot vun der Gemeng Helperknapp eng éischt Kéier nom [[Proporzsystem]] gewielt.
===Resultater===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Joer !! EB* !! [[CSV]] !! [[DP]] !! AzH* !! [[déi Gréng|gréng]]
|-
| 2023 || 4 || 2 || 2 || 2|| 1
|}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; EB = Engagéiert Bierger; AzH = All zesummen Helperknapp
 
===Buergermeeschteren===
* 2018 - 2019: [[Paul Mangen]]
* 2019 - 2023: [[Frank Conrad]]&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/lokal/a/1370512.html &quot;Helperknapp: Buergermeeschter Frank Conrad gouf vereedegt.&quot;] rtl.lu, 02-07-2019.&lt;/ref&gt;
* zanter 2023: [[Paul Mangen]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=11.07.2023|Datum=11.07.2023|Wierk=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

== Partnerschafte mat auslännesche Stied ==
* [[Zechin]] ([[Brandenburg (Land)|Brandenburg]])

==Gemengesyndikater==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:

* SEC
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets provenant de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]]
* [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires de l'Ouest|SIDERO]]
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]]

==Kuckt och==
* [[Kierch Béiwen-Atert]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.helperknapp.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Helperknapp]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Helperknapp| ]]</text>
      <sha1>1z77zj6moajctlz6dusohatu5mcce7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pierre Schiltz (Ingenieur)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125052</id>
    <revision>
      <id>2686364</id>
      <parentid>2656777</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3868" sha1="plimy48bm5n3zknimxnpikev514s1fe" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Ingenieur-Chimiste Pierre Schiltz|aner Leit mam selwechten Numm|Pierre Schiltz}}
{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
De '''Pierre Schiltz''', gebuer de [[7. Abrëll]] [[1890]] zu [[Lonkech]], a gestuerwen den [[28. September]] [[1954]] zu [[Déifferdeng]]&lt;ref&gt;''Archives de l'Institut grand-ducal de Luxembourg, section des sciences naturelles, physiques et mathématiques'' 22 (1954), S. 256 (Décès); do steet als Doudesdag den 28. September 1954 (dësen Datum ass an engem Mail vum Biergeramt vun der Stad Déifferdeng vum 17. Mee 2016 confirméiert ginn. Bei Heuertz 1955 steet iertëmlecherweis: 23. September, en Drockfeeler dee bei Massard 1969: S. 169, iwwerholl ginn ass.&lt;/ref&gt;, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Ingenieur]]-[[Chimie|chimiste]] a Wëssenschaftler&lt;ref name=&quot;“schiltzp“&quot;&gt;Heuertz 1955, Massard 1990, S. 169.&lt;/ref&gt;.

De Pierre Schiltz huet als Ingenieur-chimiste bei der [[Hauts-fourneaux et aciéries de Differdange, St-Ingbert, Rumelange|Hadir]] geschafft. Hien huet och Coursen an der “Léierbud” vun der Schmelz (École professionelle de Differdange) ginn&lt;ref name=&quot;“schiltzp“&quot; /&gt;.

Hie gouf 1920 Member vun der [[Société des naturalistes luxembourgeois|SNL]]; vun 1925 bis 1929 war hien de President vun der [[Geologie|geologescher]] Sektioun vum Veräin. Am Joer 1923 ass hie ''membre correspondant'' vun der [[Section des sciences naturelles, physiques et mathématiques (Institut grand-ducal)|wëssenschaftlecher Sektioun]] vum [[Institut grand-ducal]] ginn&lt;ref name=&quot;“schiltzp“&quot; /&gt;.

Am [[Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois|Bulletin vun der SNL]] huet hien eng ganz Rei vu geologeschen Artikelen a Rapporte vun Excursioune publizéiert. Säi leschten Artikel ass 1953 an den ''[[Archives des sciences naturelles, physiques et mathématiques|Archives]]'' vun der ''Section des sciences'' vum Institut grand-ducal erauskomm. Seng Artikelen hu sech virun allem mam [[Dogger (Geologie)|Dogger]] an der [[Minett (Äerz)|Minett]] befaasst. Hien ass och bekannt fir seng Artikelen iwwer de [[Naturschutzgebitt Boufferdanger Muer|Boufferdanger Muer]]&lt;ref&gt;Eng Lëscht vu senge Publikatioune fënnt een am Noruf, deen de Marcel Heuertz publizéiert huet; weider Detailer si bei J.A. Massard &amp; [[Gaby Geimer|G. Geimer]]: ''Table générale des publications de la [[Société de botanique du grand-duché de Luxembourg|Société de Botanique du Grand-Duché de Luxembourg]] (1874-1905) et de la Société des Naturalistes Luxembourgeois (1891-1989), avec index analytique des matières''. [https://web.archive.org/web/20220921074837/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=2506010&amp;search_terms=#issue:2506010 Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois, 91 (1990)], ze fannen (Nr. 198-200, 549, 666-668, 878-894, 1167, 2592, 2595, 2641).&lt;/ref&gt;.

== Literatur ==
* [[Marcel Heuertz|Heuertz, M.]], 1955. ''Nécrologie. Pierre Schiltz, 1890-1954.'' Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 59 (1954), S. 12-16.[https://web.archive.org/web/20210922012406/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=2483254&amp;search_terms=#issue:2483254]
* [[Jos Massard|Massard, J.A.]], 1990. [http://massard.info/pdf/SNL_1990_091_005_214corr.pdf ''La Société des Naturalistes Luxembourgeois du point de vue historique.''] Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 91, S. 5-214.

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Schiltz Pierre}}
[[Kategorie:Gebuer 1890]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Geologen]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Cheemiker]]
[[Kategorie:Membere vun der Société des naturalistes luxembourgeois]]</text>
      <sha1>plimy48bm5n3zknimxnpikev514s1fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fritz Schneider</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125359</id>
    <revision>
      <id>2686367</id>
      <parentid>2652378</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5629" sha1="rvy8pbee6vmi7ege1vw3xcah99j2d95" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
De '''Fritz Schneider''', gebuer als '''François Schneider''' den [[18. Januar]] [[1900]] zu [[Esch-Uelzecht]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://query.an.etat.lu/Query/detail.aspx?ID=707509|Titel=Gebuertsschäin Nr. 23|Gekuckt=30.12.2025|Datum=18.01.1900|Wierk=CT-03-02-0368 Naissances, 1897-1901 (Registre)|Editeur=Ville d'Esch-sur-Alzette, Archives nationales|Säiten=S. 226|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;, a gestuerwen de [[17. Oktober]] [[1955]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Professer a Politiker.&lt;ref name = Massard2015&gt;Massard 2015, S. 82-84.&lt;/ref&gt;

== Professer am Kolléisch ==

No der Première huet Fritz Schneider fir d'éischt Medezin studéiert, dono awer op d'Naturwëssenschaften ëmgesuedelt. Am Mäerz 1923 huet hien zu Lëtzebuerg den Doktoratsexamen (Spezialitéit: Biologie) gepackt. Hie gouf Stagiaire am [[Athénée de Luxembourg|Atheneum]], wou hie seng ganz Karriär als Enseignant gemaach huet. Seng Nominatioun als Professer krut hien den 30. September 1929. Hien huet [[Biologie]] a [[Geographie]] enseignéiert,

== Sozialist ==
De Fritz Schneider war politesch lénks engagéiert. Bei de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] vum Oktober 1934 huet hien an der Stad op der Lëscht vun der [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|Aarbechterpartei]] kandidéiert; seng Partei krut siwe Sëtz, hien hat sech als néngte klasséiert. Wéi am November 1937 de [[René Blum]] an de [[Pierre Krier]] Minister gi sinn, ass hien den 22. November 1937 als [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseiller]] an de Stater Gemengerot nogerëtscht.

== Kommunist ==

Bei de Gemengewale vum 7. Oktober 1945 huet de Fritz Schneider op der Lëscht vun der [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|kommunistescher Partei]] (KPL) kandidéiert, déi zwéi Sëtz krut, mam him als Éischtgewielten an dem Dr. [[Charles Marx]] als Zweetgewielten. De Fritz Schneider gouf Schäffen am neie [[Schäfferot]], an deem all d'Parteie vertruede waren an dee vum 1. Januar 1946 mat dem Buergermeeschter [[Gaston Diderich]] un der Spëtz funktionéiert huet. Am Oktober 1947 huet de Fritz Schneider als Schäffen demissionéiert, ass awer Conseiller bliwwen. Am September 1950 huet hien och dat Mandat opginn.

Bei de [[Chamberwale vum 21. Oktober 1945]] war de Fritz Schneider am [[Walbezierk Zentrum]] als Eenzegen op der Lëscht vun der KPL gewielt ginn. Als Staatsbeamte konnt hien awer säi Mandat net untrieden. A senger Plaz hätt eigentlech den Dr. Charles Marx an d'Chamber komme sollen, deen ass awer de 14. November 1945 Minister ginn, zwéin Deeg ier déi nei Chamber fir d'éischt zesumme koum. Well d'Claire Urbany zu Gonschte vun hirem am Süde gewielte Mann [[Dominique Urbany]] op hiert Mandat verzicht huet, ass schliisslech den [[Nicolas Moes|Nic. Moes]], de President vum FLA, dem «Freie Letzeburger Arbechterverband», als kommunisteschen Zentrumsdeputéierten an d'Chamber komm.&lt;ref&gt;Massard 2015, S. 84. Kuck och: Escher Tageblatt 1945-11-17, S. 1 (Die erste Arbeitstagung der neuen Kammer)[https://web.archive.org/web/20220704052358/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=112278&amp;search_terms=#panel:pp%7Cissue:112278%7Cpage:1].&lt;/ref&gt;

== Sekretär vun der SNL ==
De Fritz Schneider ass am Oktober 1918 Member vun der [[Société des naturalistes luxembourgeois]] (SNL) ginn. Vum 25. Abrëll 1926 bis den 21. Dezember 1927 war hie Sekretär vum Veräin; säi Virgänger war den [[Edouard Pierret]] a säin Nofollger de [[Félix Heuertz]].&lt;ref&gt;Massard 2015, S. 81.&lt;/ref&gt;

== Auteur ==
Am [[Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois|Bulletin vun der SNL]] huet de Fritz Schneider an de Joren 1926-1927 e puer kleng Artikele publizéiert.&lt;ref&gt;Massard 2015, S. 83. Kuck och: J.A. Massard &amp; [[Gaby Geimer|G. Geimer]], 1990. [https://web.archive.org/web/20220921074837/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=2506010&amp;search_terms=#issue:2506010 ''Table générale des publications de la Société de Botanique du Grand-Duché de Luxembourg (1874-1905) et de la Société des Naturalistes Luxembourgeois (1891-1989), avec index analytique des matières''.] Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois, 91, S. 364.&lt;/ref&gt; Bekannt ass hien als den Auteur vum Schoulbuch «Géographie du Grand-Duché de Luxembourg» (1952), dat am Secondaire um Programm stoung.

=== Wierk (Auswiel) ===

* Schneider, François. ''Le Grand-Duché de Luxembourg  : physique, politique, économique''. Luxembourg: Fr. Schneider, 1934. Print.
* Schneider, François. ''Le Grand-Duché de Luxembourg''. S.l: Fr. Schneider, 1947. Print.

== Gielchen ==
* {{OCCCH| (Promotioun 1951)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160303180113/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1951/0013/a013.pdf Memorial N°13 vun 1951] mat enger Lëscht vu Leit déi am Ordre de la couronne de chêne dekoréiert goufen&lt;/ref&gt;}}

== Literatur ==

*[[Jos Massard|Massard, J.A.]], 2015. ''[http://massard.info/pdf/Massard_2015_5-302_add.pdf La Société des naturalistes luxembourgeois de 1890 à 2015.]'' Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 116, S. 5-302.

{{Referenzen}}

{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Schneider Fritz}}
[[Kategorie:Gebuer 1900]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Enseignanten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Politiker (Lëtzebuerg)]]
[[Kategorie:Chevalier de l'ordre de la couronne de chêne]]</text>
      <sha1>rvy8pbee6vmi7ege1vw3xcah99j2d95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Rouspert-Mompech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129889</id>
    <revision>
      <id>2686446</id>
      <parentid>2685386</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T09:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>nei Grafik Demographesch Entwécklung</comment>
      <origin>2686446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6528" sha1="2vn8ws2th5iv67w4f0u2021f3j1fntt" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Logo = Rosport-Mompach ROMO logo.png
 | Numm (Franséisch) = Rosport-Mompach
 | Numm (Däitsch)  = Rosport-Mompach
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rouspert-Mompech}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|48|21|N|06|30|13|O|O}}
 }}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Iechternach]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng ass den 1. Januar 2018 aus der [[Gemengefusioun|Fusioun]] vun de [[Gemeng Rouspert|Gemenge Rouspert]] a [[Gemeng Mompech|Mompech]] entstanen. Se huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Rouspert-Mompech
 | nord =  
 | nord-est = (D)
 | est =  
 | sud-est = [[Gemeng Mäertert|Mäertert]]
 | sud= [[Gemeng Manternach|Manternach]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Bech|Bech]]
 | nord-ouest = [[Iechternach]]
}}

==Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt;==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréierer Gemeng Mompech'''
* [[Buerschdref]]
* [[Bur (Rouspert-Mompech)|Bur]]
* [[Giwenech]]
* [[Hierber]]
* [[Liljen]]
* [[Méischdref]]
* [[Mompech]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréierer Gemeng Rouspert'''
* [[Dickweiler]]
* [[Giischt]]
* [[Giischterklaus]]
* [[Hénkel]]
* [[Rouspert]]
* [[Steenem]]
* [[Uesweller]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréierer Gemeng Mompech'''
* [[Buerer Millen]]
* [[Hierber Millen]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréierer Gemeng Rouspert'''
* [[Frombuerg|Frombuerger Haff]]
* [[Méchelsbierg]]
* [[Pafebierg]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

== Geschicht ==
===Fusioun===
De 24. Abrëll 2016 haten d'Bierger aus de [[Gemeng Rouspert|Gemenge Rouspert]] a [[Gemeng Mompech|Mompech]] an engem Gemengereferendum mat grousser Majoritéit fir eng Fusioun vun hire Gemenge gestëmmt (80,07 Prozent zu Rouspert, 65,18 Prozent zu Mompech).

=== Wopen ===
D'Fusiounsgemeng Rouspert-Mompech huet kee Wopen; se benotzt e Logo, deen op de Wope vun de fréiere Gemenge Rouspert a Mompech opgebaut ass.

{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Rosport-Mompach ROMO logo.png|200x200px]]&lt;br&gt;Logo vun der&lt;br&gt;Gemeng Rouspert-Mompech
|De Logo ass op de Wope vun de fréierer Gemenge Rouspert a Mompech opgebaut, déi allebéid e Kräiz an hirem Wopen haten. Dëst Symbol gouf isoléiert an duplizéiert fir esou e Logo ze schafen, deen Traditioun an Dynamik matenee verbënnt. E kann als Millerad interpretéiert ginn, wat eng Referenz op d'Theme Beweegung, Virukommen an am bildleche Sënn Energie duerstellt. Et ass et och e staarkt Symbol vu Verknëppung an Zesummenhalt. Déi oppen, wäiss Plaze sti fir Transparenz a vermëttele Frëscht a Liichtegkeet.
Déi giel-rout Téin hunn e frëndlechen an energiegeluedenen Effekt a sinn och eng Uspillung op de Sandsteen an der Regioun. Déi turquoise Faarf - eng Kombinatioun vu blo a gréng - symboliséiert d'Natur an déi héich Liewensqualitéit an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://rosportmompach.lu/wp-content/uploads/2020/10/ROMO_01_WEB.pdf|Titel=Rosport-Mompachs Markenzeichen, S. 4|Gekuckt=18.06.2023|Datum=06.2018|Editeur=rosportmompach.lu/|Sprooch=de|archivedate=2023-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230630135557/https://rosportmompach.lu/wp-content/uploads/2020/10/ROMO_01_WEB.pdf}}&lt;/ref&gt;.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |vun=2018
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;br&gt;
{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
Den 8. Oktober 2017 gouf de gemeinsame Gemengerot nach nom [[Majorzsystem]] separat an den zwou Fusionsgemenge gewielt. Déi Kéier drop, den 11. Juni 2023, ginn dann 11 Gemengeréit nom [[Proporzsystem]] gewielt, well duerch d'Fusioun d'Limitt vun 3.000 Awunner iwwerschratt gouf&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160427073829/http://www.wort.lu/de/lokales/referendum-in-rosport-und-mompach-ein-klares-ja-571cd4181bea9dff8fa76a0d &quot;Referendum in Rosport und Mompach - Ein klares Ja!&quot;] op wort.lu vum 24 Abrëll 2016&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery&gt;
Fichier:Map Rosport.PNG|Rouspert…
Fichier:Map Mompach.PNG|a Mompech…
Fichier:Map Rosport-Mompach.png|fusionéieren zu Rouspert-Mompech
&lt;/gallery&gt;

=== Buergermeeschteren ===
* 2017 - 2022: Romain Osweiler
* zanter Sept. 2022: Stéphanie Weydert&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220911104734/https://www.wort.lu/de/lokales/stephanie-weydert-als-buergermeisterin-vereidigt-631b5048de135b9236367240 &quot;Stéphanie Weydert als Bürgermeisterin vereidigt.&quot;] wort.lu, 09.09.2022.&lt;/ref&gt;

== Kuckeswäertes ==
* [[Staudamm zu Rouspert|Staudamm]]
* [[Musée Tudor]] an der [[Villa Tudor (Rouspert)|Villa Tudor]]
* [[Schlass Irminenhaff]]
* [[Kierch Rouspert]]
* [[Kapell Giischterklaus]]
* [[Lann op der Giischterklaus|Bemierkenswäert Lann op der Giischterklaus]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Rouspert ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}}
* [[Internationales Abwasserklärwerk Mompach/Trier-Land]]
* [[Internationales Abwasserklärwerk Rosport/Trier-Land]]
* [[ISKFZ]]
* [[SICEC]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]
* [[SIDERE]]
* [[SIAEE]]
{{div col end}}

== Jumelage ==
* [[Velence]] an {{HUN}}

==Bekannt Rousperter==
* [[Henri Tudor]] (Ingenieur)
* [[Aloyse Steinmetz]] (Schoulmeeschter, Lokalhistoriker)

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
* [[Sources Rosport]]
* [[Naturschutzgebitt Deiwelskopp]]

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
==Um Spaweck==
{{commonscat}}
* [https://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/loi/2017/06/16/a591/jo/fr/html/eli-etat-leg-loi-2017-06-16-a591-jo-fr-html.html D'Fusiounsgesetz fir d'Gemeng Rouspert-Mompech]
* [http://www.rosport-mompach.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Rouspert-Mompech]
* [https://www.syvicol.lu/fr/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/echternach/rosport-mompach D'Gemeng Rouspert op der Websäit vum Syvicol]

{{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Rouspert-Mompech|*]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Rouspert-Mompech]]</text>
      <sha1>2vn8ws2th5iv67w4f0u2021f3j1fntt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unité de garde et d'appui opérationnel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132842</id>
    <revision>
      <id>2686406</id>
      <parentid>2624479</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>......</comment>
      <origin>2686406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4720" sha1="183f4mxt1ldx59ju8jcm7ny45yt3edz" xml:space="preserve">D''''Unité de garde et d'appui opérationnel''' (ofgekierzt '''UGAO''') ass déi [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Bereetschaftspolice an eng Unitéit vun der [[Direction centrale police administrative]] vun der [[Police grand-ducale]]. D'UGAO ass ënnerdeelt an de ''Service Palais'', de ''Support aérien'', de ''Groupe canin'' an de ''Groupe de garde et de protection''.
== Ënnerdeelung an Aufgaben ==
=== Service Palais ===
De ''Service Palais'' këmmert sech virun allem ëm d'Site vun der groussherzoglecher Famill:
* Gard vun de Residenze vun der groussherzoglecher Famill (Groussherzogleche Palais, Schlass Bierg, Schlass Fëschbech)
* Zougangskontroll op de Site
* Peripheriesiwwerwaachung
* Sécherheets- an Éieremissioun
* Uerdnungs- a Verkéiersservice
* Empfänke vu Schrëftverkéier a Päck
* Dierwiechtersservice fir d'Geriicht Dikrech
=== Support Aérien - SUPA ===
[[Fichier:McDonnell Douglas MD-902 Explorer II, Luxembourg - Police JP6395518.jpg|thumb|De Policehelikopter mat der Registréierung LX-PGA um Findel]]
De ''Support Aérien'' (ofgekierzt ''SUPA'') erfëllt seng Missioune mam eenzege lëtzebuergesche Policehelikopter, enger MD-902, déi vu [[Luxembourg Air Rescue|LAR]]-Pilote geflu gëtt a mat Opérateure vum SUPA gesat gëtt. D'Rufzeeche vun dësem Helikopter ass ''Police 1''. D'Aufgabe vum SUPA sinn:
* Generell Iwwerwaachung vum nationalen Territoire
* Preventiv Flich géint d'Kriminalitéit
* Ënnerstëtzung vu Buedemunitéiten aus der Loft
* Sich no vermësste Persounen
* Encadrement vu Groussevenementer
* D'Huele vu Fotoen
* Evaluatioun an Iwwerwaachung vum Stroosseverkéier
* Iwwerwaachung vu verschiddene Geldtransporter
* Ënnerstëtzung vu Grenzregiounen (Belsch, Däitschland) op Ufro
==== Statistik ====
2017 war den Helikopter von der Police am Ganze 620 Stonnen an der Loft; dëst am Kader vu 761 Missiounen déi 552 Flich gefuerdert hunn&lt;ref&gt;[https://police.public.lu/dam-assets/fr/police-se-presente/statistiques/rapport-d-activite-2017-pgd.pdf#page=28 RAPPORT D'ACTIVITÉ 2017 DE LA POLICE GRAND-DUCALE]&lt;/ref&gt;.

D'Fluchstonne vum Helikopter hate follgend Zwecker:
* 452 Stonne preventiv Patrullen um gesamten Territoire (373 Flich)
* 168 Stonne Missiounsflich (179 Flich)
* 17 Fluchstonnen hunn dem Training vun den Equipage gedéngt
* 2 Fluchstonne ware fir den Training mat der [[Unité spéciale de la police|USP]] geduecht
* 6 Fluchstonne goufe mat der [[Lëtzebuerger Arméi|Arméi]] absolvéiert fir dës op hir [[Kosovo Force|KFOR]]-Missioune firzebereeden.

=== Groupe canin ===
De Groupe canin schafft mat 16 däitsche Schéiferhënn a Malinoishënn (eng Varietéit vum belsche Schéiferhond), wouvun der 8 op d'Siche vun Drogen, 5 op d'Siche vun explosive Stoffer an 2 op d'Siche vu Brandbeschleuneger trainéiert sinn. Et gëtt 15 Hondsmeeschteren. D'Missioune vum Groupe Canin sinn:
* Sich no Rauschgëfter
* Preventiv Sich no explosive Stoffer
* Opspiere vu Persounen an Objeten
* Verdeedegung
* Preventiv Patrullen a Kontrollen
* Sich no Brandbeschleuneger
* Fänke vun ausgebrachenen oder agressiven Hënn
* Betäube vun aneren Déieren a kritesche Situatiounen

=== Groupe de garde et de protection - GGP===
'''Cadre permanent'''
* Ausbildung an Encadrement vu GIBs-Memberen
* Koordinatioun an Iwwerwaachung vum Transport vu Gefaangenen
* Gestioun a Kontroll vun den ''Avertissements taxés'' (Protokoller)
* Gestioun vum Fuhrpark, vun den Ekipementer a vun den de Policelokaler
* Koordinatioun an Iwwerwaachung vun den äußere Grenze vum Centre des Conférences Kirchberg
* Réckféierung vu Persoune fir déi en Haftbefeel ausgestallt gouf
* Speziell Missiounen: Réckféierungen (Ofschiebungen), Ausliwwere vu Gefaangenen un [[Ambassade]]n
* Verantwortlech wärend der Permanence
'''Groupe des inspecteurs et brigadiers''' (GIB)
* Service fir Gard, Sécherheet a Protektioun
: * Transport vu geféierleche Gefaangen a Verurteelten
: * Gard vu Gefaangenen a festgehalene Persounen am Spidol (7 Deeg op 7, 24 Stonnen op 24)
: * Dierwiechterservice fir d'Geriichter Lëtzebuerg an Dikrech
: * Sécherheetsposte beim Ausseministère
: * Uerdnungsservice bei der Chamber (wärend den ëffentleche Sëtzungen)
: * Sécherheetsposte bei der US-Ambassade a beim EU-Conseil um/zu Kierchbierg/Senningen
* Verschidde Patrullen
: * Protektioun vu sensible Plazen
: * Begleedung a Kontrollen an nationalen Zich
: * Verstäerkung mat motoriséierte Patrullen oder zu Fouss fir déi regional Bezierker
* Verstäerkung vun den zentrale Servicer a regionalen Direktiounen
: * Réckféierunge vun Asylanten (no der Reegelung vun Dublin)
: * Speziell Servicer (Manifestatiounen, Fussballsmatcher, etc.)
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Police zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>183f4mxt1ldx59ju8jcm7ny45yt3edz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Infobox Biographie</title>
    <ns>10</ns>
    <id>133903</id>
    <revision>
      <id>2686288</id>
      <parentid>2670756</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T12:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>mam Parameter „Kand“ gouf näischt gemaach (dofir awer mat „Kanner“)</comment>
      <origin>2686288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4306" sha1="261ticfizgn2wpr80udo09c3sagotx8" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| above = &lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{#if:{{{Numm|}}}|{{{Numm}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/span&gt;

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=200px|alt={{{alt|}}}}}

| caption    = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}

| image2           = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Wopen|}}}|{{wikidata|property|raw|P94}}}}|size=80px|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2         = {{{Wopebeschreiwung|}}}

| label2     = Gebuertsnumm
| data2      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| class2     = nickname

| label3    = Pseudonym
| data3     = {{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| class3    = nickname

| label10    = Gebuer
| data10     = {{If empty|{{{Gebuertsdatum|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P569|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P569}}}} |{{wikidata|property|linked|P19}}}}}}

| label14    = Gestuerwen
| data14     = {{If empty|{{{Gestuerwen|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P570|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P570}}}}|{{wikidata|property|linked|P20}}}}}}

| label15    = Doudesursaach
| data15     = {{wikidata|property|linked|P509}}

| label20    = Nationalitéit
| data20     = {{If empty|{{{Nationalitéit|}}}|{{wikidata|properties|short|linked|P27}}}}
| class20    = category

| label24    = Educatioun
| data24     = {{If empty|{{{Educatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P69|sep=&lt;br&gt;}}}}

| label26    = Aktivitéit
| data26     = {{If empty|{{{Aktivitéit|}}}|{{Aktivitéite mat Genus}}}}

| label27    = Auteursrechter
| data27     = {{{Droits d'auteur|}}}

| class26    = role

| label47    = Partei
| data47     = {{If empty|{{{Partei|}}}|{{wikidata|properties|linked|P102}}}}
| class47    = org

| label48    = Fonctioun
| data48     = {{If empty|{{{Fonctioun|}}}|{{Fonctioune mat Genus}}}}
| class48    = org

| label49    = Member vun
| data49     = {{If empty|{{{Member vun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P463}}}}
| class49    = org

| label50    = Auszeechnungen
| data50     = {{If empty|{{{Gielercher|}}}|{{wikidata|properties|linked|P166}}}}
| class450    = org

| header59   = {{#if:{{wikidata|property|linked|P22}}{{wikidata|property|linked|P3373}}{{{Papp|}}}{{{Mamm|}}}{{{Kanner|}}}{{{Bestuet mat|}}}{{{Geschwëster|}}}{{wikidata|properties|linked|P40}}{{wikidata|properties|linked|P451}}{{{Liewenspartner|}}}{{If empty|{{{Bestuet mat|}}}|{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|keng||{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|onbekannt||{{wikidata|properties|linked|P26}}}}}}}}|Famill}}

| label60    = Bestuet mat
| data60     = {{If empty|{{{Bestuet mat|}}}| {{#invoke:LifePartner|show|P26}}}}

| label61    = Liewenspartner(in)
| data61     = {{If empty|{{#invoke:LifePartner|show|P451}}|{{{Liewenspartner|}}}}}

| label62    = Papp
| data62     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P22}}|{{{Papp|}}}}}

| label63    = Mamm
| data63     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P25}}|{{{Mamm|}}}}}

| label64    = Geschwëster
| data64     = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P3373}}|{{{Geschwëster|}}}}}

| label65    = {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P1971}}|1|Kand|Kanner}}
| data65     = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P40}}|{{{Kanner|}}}}}

| label66    = Websäit
| data66     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P856}}|{{{Websäit|}}}}}

| below      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}}
{{Infobox | subbox = yes
                              | child = yes
                              | above           = 
                              | image           = {{{Schëld|}}}
                              | caption         = {{{Schëldtext|}}}
                    }}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>261ticfizgn2wpr80udo09c3sagotx8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686308</id>
      <parentid>2686288</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T16:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wann uewen dan och ënnen (oder net?)</comment>
      <origin>2686308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4299" sha1="d58040k1ntx9aec6126wdbv31v0bd89" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| above = &lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{#if:{{{Numm|}}}|{{{Numm}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/span&gt;

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=200px|alt={{{alt|}}}}}

| caption    = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}

| image2           = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Wopen|}}}|{{wikidata|property|raw|P94}}}}|size=80px|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2         = {{{Wopebeschreiwung|}}}

| label2     = Gebuertsnumm
| data2      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| class2     = nickname

| label3    = Pseudonym
| data3     = {{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| class3    = nickname

| label10    = Gebuer
| data10     = {{If empty|{{{Gebuertsdatum|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P569|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P569}}}} |{{wikidata|property|linked|P19}}}}}}

| label14    = Gestuerwen
| data14     = {{If empty|{{{Gestuerwen|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P570|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P570}}}}|{{wikidata|property|linked|P20}}}}}}

| label15    = Doudesursaach
| data15     = {{wikidata|property|linked|P509}}

| label20    = Nationalitéit
| data20     = {{If empty|{{{Nationalitéit|}}}|{{wikidata|properties|short|linked|P27}}}}
| class20    = category

| label24    = Educatioun
| data24     = {{If empty|{{{Educatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P69|sep=&lt;br&gt;}}}}

| label26    = Aktivitéit
| data26     = {{If empty|{{{Aktivitéit|}}}|{{Aktivitéite mat Genus}}}}

| label27    = Auteursrechter
| data27     = {{{Droits d'auteur|}}}

| class26    = role

| label47    = Partei
| data47     = {{If empty|{{{Partei|}}}|{{wikidata|properties|linked|P102}}}}
| class47    = org

| label48    = Fonctioun
| data48     = {{If empty|{{{Fonctioun|}}}|{{Fonctioune mat Genus}}}}
| class48    = org

| label49    = Member vun
| data49     = {{If empty|{{{Member vun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P463}}}}
| class49    = org

| label50    = Auszeechnungen
| data50     = {{If empty|{{{Gielercher|}}}|{{wikidata|properties|linked|P166}}}}
| class450    = org

| header59   = {{#if:{{wikidata|property|linked|P22}}{{wikidata|property|linked|P3373}}{{{Papp|}}}{{{Mamm|}}}{{{Kanner|}}}{{{Bestuet mat|}}}{{{Geschwëster|}}}{{wikidata|properties|linked|P40}}{{wikidata|properties|linked|P451}}{{{Liewenspartner|}}}{{If empty|{{{Bestuet mat|}}}|{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|keng||{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|onbekannt||{{wikidata|properties|linked|P26}}}}}}}}|Famill}}

| label60    = Bestuet mat
| data60     = {{If empty|{{{Bestuet mat|}}}| {{#invoke:LifePartner|show|P26}}}}

| label61    = Liewenspartner(in)
| data61     = {{If empty|{{#invoke:LifePartner|show|P451}}|{{{Liewenspartner|}}}}}

| label62    = Papp
| data62     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P22}}|{{{Papp|}}}}}

| label63    = Mamm
| data63     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P25}}|{{{Mamm|}}}}}

| label64    = Geschwëster
| data64     = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P3373}}|{{{Geschwëster|}}}}}

| label65    = {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P1971}}|Kanner}}
| data65     = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P40}}|{{{Kanner|}}}}}

| label66    = Websäit
| data66     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P856}}|{{{Websäit|}}}}}

| below      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}}
{{Infobox | subbox = yes
                              | child = yes
                              | above           = 
                              | image           = {{{Schëld|}}}
                              | caption         = {{{Schëldtext|}}}
                    }}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d58040k1ntx9aec6126wdbv31v0bd89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686310</id>
      <parentid>2686308</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T16:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Soued031</username>
        <id>11905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4257" sha1="dwsrs4upx00o2gvi3idifnviwcft5ei" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| above = &lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{#if:{{{Numm|}}}|{{{Numm}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/span&gt;

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=200px|alt={{{alt|}}}}}

| caption    = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}

| image2           = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Wopen|}}}|{{wikidata|property|raw|P94}}}}|size=80px|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2         = {{{Wopebeschreiwung|}}}

| label2     = Gebuertsnumm
| data2      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| class2     = nickname

| label3    = Pseudonym
| data3     = {{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| class3    = nickname

| label10    = Gebuer
| data10     = {{If empty|{{{Gebuertsdatum|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P569|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P569}}}} |{{wikidata|property|linked|P19}}}}}}

| label14    = Gestuerwen
| data14     = {{If empty|{{{Gestuerwen|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P570|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P570}}}}|{{wikidata|property|linked|P20}}}}}}

| label15    = Doudesursaach
| data15     = {{wikidata|property|linked|P509}}

| label20    = Nationalitéit
| data20     = {{If empty|{{{Nationalitéit|}}}|{{wikidata|properties|short|linked|P27}}}}
| class20    = category

| label24    = Educatioun
| data24     = {{If empty|{{{Educatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P69|sep=&lt;br&gt;}}}}

| label26    = Aktivitéit
| data26     = {{If empty|{{{Aktivitéit|}}}|{{Aktivitéite mat Genus}}}}

| label27    = Auteursrechter
| data27     = {{{Droits d'auteur|}}}

| class26    = role

| label47    = Partei
| data47     = {{If empty|{{{Partei|}}}|{{wikidata|properties|linked|P102}}}}
| class47    = org

| label48    = Fonctioun
| data48     = {{If empty|{{{Fonctioun|}}}|{{Fonctioune mat Genus}}}}
| class48    = org

| label49    = Member vun
| data49     = {{If empty|{{{Member vun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P463}}}}
| class49    = org

| label50    = Auszeechnungen
| data50     = {{If empty|{{{Gielercher|}}}|{{wikidata|properties|linked|P166}}}}
| class450    = org

| header59   = {{#if:{{wikidata|property|linked|P22}}{{wikidata|property|linked|P3373}}{{{Papp|}}}{{{Mamm|}}}{{{Kanner|}}}{{{Bestuet mat|}}}{{{Geschwëster|}}}{{wikidata|properties|linked|P40}}{{wikidata|properties|linked|P451}}{{{Liewenspartner|}}}{{If empty|{{{Bestuet mat|}}}|{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|keng||{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|onbekannt||{{wikidata|properties|linked|P26}}}}}}}}|Famill}}

| label60    = Bestuet mat
| data60     = {{If empty|{{{Bestuet mat|}}}| {{#invoke:LifePartner|show|P26}}}}

| label61    = Liewenspartner(in)
| data61     = {{If empty|{{#invoke:LifePartner|show|P451}}|{{{Liewenspartner|}}}}}

| label62    = Papp
| data62     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P22}}|{{{Papp|}}}}}

| label63    = Mamm
| data63     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P25}}|{{{Mamm|}}}}}

| label64    = Geschwëster
| data64     = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P3373}}|{{{Geschwëster|}}}}}

| label65    = Kanner
| data65     = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P40}}|{{{Kanner|}}}}}

| label66    = Websäit
| data66     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P856}}|{{{Websäit|}}}}}

| below      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}}
{{Infobox | subbox = yes
                              | child = yes
                              | above           = 
                              | image           = {{{Schëld|}}}
                              | caption         = {{{Schëldtext|}}}
                    }}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dwsrs4upx00o2gvi3idifnviwcft5ei</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686311</id>
      <parentid>2686310</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T16:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Soued031</username>
        <id>11905</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4304" sha1="e8wn8bq127lper7u6hzwq84mr6e8ka2" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| above = &lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{#if:{{{Numm|}}}|{{{Numm}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/span&gt;

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=200px|alt={{{alt|}}}}}

| caption    = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}

| image2           = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Wopen|}}}|{{wikidata|property|raw|P94}}}}|size=80px|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2         = {{{Wopebeschreiwung|}}}

| label2     = Gebuertsnumm
| data2      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| class2     = nickname

| label3    = Pseudonym
| data3     = {{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| class3    = nickname

| label10    = Gebuer
| data10     = {{If empty|{{{Gebuertsdatum|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P569|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P569}}}} |{{wikidata|property|linked|P19}}}}}}

| label14    = Gestuerwen
| data14     = {{If empty|{{{Gestuerwen|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P570|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P570}}}}|{{wikidata|property|linked|P20}}}}}}

| label15    = Doudesursaach
| data15     = {{wikidata|property|linked|P509}}

| label20    = Nationalitéit
| data20     = {{If empty|{{{Nationalitéit|}}}|{{wikidata|properties|short|linked|P27}}}}
| class20    = category

| label24    = Educatioun
| data24     = {{If empty|{{{Educatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P69|sep=&lt;br&gt;}}}}

| label26    = Aktivitéit
| data26     = {{If empty|{{{Aktivitéit|}}}|{{Aktivitéite mat Genus}}}}

| label27    = Auteursrechter
| data27     = {{{Droits d'auteur|}}}

| class26    = role

| label47    = Partei
| data47     = {{If empty|{{{Partei|}}}|{{wikidata|properties|linked|P102}}}}
| class47    = org

| label48    = Fonctioun
| data48     = {{If empty|{{{Fonctioun|}}}|{{Fonctioune mat Genus}}}}
| class48    = org

| label49    = Member vun
| data49     = {{If empty|{{{Member vun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P463}}}}
| class49    = org

| label50    = Auszeechnungen
| data50     = {{If empty|{{{Gielercher|}}}|{{wikidata|properties|linked|P166}}}}
| class450    = org

| header59   = {{#if:{{wikidata|property|linked|P22}}{{wikidata|property|linked|P3373}}{{{Papp|}}}{{{Mamm|}}}{{{Kanner|}}}{{{Bestuet mat|}}}{{{Geschwëster|}}}{{wikidata|properties|linked|P40}}{{wikidata|properties|linked|P451}}{{{Liewenspartner|}}}{{If empty|{{{Bestuet mat|}}}|{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|keng||{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|onbekannt||{{wikidata|properties|linked|P26}}}}}}}}|Famill}}

| label60    = Bestuet mat
| data60     = {{If empty|{{{Bestuet mat|}}}| {{#invoke:LifePartner|show|P26}}}}

| label61    = Liewenspartner(in)
| data61     = {{If empty|{{#invoke:LifePartner|show|P451}}|{{{Liewenspartner|}}}}}

| label62    = Papp
| data62     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P22}}|{{{Papp|}}}}}

| label63    = Mamm
| data63     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P25}}|{{{Mamm|}}}}}

| label64    = Geschwëster
| data64     = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P3373}}|{{{Geschwëster|}}}}}

| label65    = Kanner
| data65 = {{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P40}}|keng||{{If empty|{{wikidata|properties|linked|P40}}|{{{Kanner|}}}}}}}

| label66    = Websäit
| data66     = {{If empty|{{wikidata|property|linked|P856}}|{{{Websäit|}}}}}

| below      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}}
{{Infobox | subbox = yes
                              | child = yes
                              | above           = 
                              | image           = {{{Schëld|}}}
                              | caption         = {{{Schëldtext|}}}
                    }}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e8wn8bq127lper7u6hzwq84mr6e8ka2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686319</id>
      <parentid>2686311</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <comment>Wopebeschreiwung just wa Wope lokal, kaum benotzt Parameteren ëmbenannt, all Parameter lokal iwwerschreifbar gemaach</comment>
      <origin>2686319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4408" sha1="pv3nvgbtvaveniyqrp2b5hybieh6ujx" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| above = &lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{If empty|{{{Numm|}}}{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/span&gt;

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=200px|alt={{{alt|}}}}}

| caption    = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}

| image2           = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Wopen|}}}|{{wikidata|property|raw|P94}}}}|size=80px|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2         = {{#if:{{{Wopen|}}}|{{{Wopebeschreiwung|}}}}}

| label2     = Gebuertsnumm
| data2      = {{If empty|{{{Gebuertsnumm|}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}}}}}}}
| class2     = nickname

| label3    = Pseudonym
| data3     = {{If empty|{{{Pseudonym|}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}}}}}}}
| class3    = nickname

| label10    = Gebuer
| data10     = {{If empty|{{{Gebuer|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P569|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P569}}}} |{{wikidata|property|linked|P19}}}}}}

| label14    = Gestuerwen
| data14     = {{If empty|{{{Gestuerwen|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P570|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P570}}}}|{{wikidata|property|linked|P20}}}}}}

| label15    = Doudesursaach
| data15     = {{If empty|{{{Doudesursaach|}}}|{{wikidata|property|linked|P509}}}}

| label20    = Nationalitéit
| data20     = {{If empty|{{{Nationalitéit|}}}|{{wikidata|properties|short|linked|P27}}}}
| class20    = category

| label24    = Educatioun
| data24     = {{If empty|{{{Educatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P69|sep=&lt;br&gt;}}}}

| label26    = Aktivitéit
| data26     = {{If empty|{{{Aktivitéit|}}}|{{Aktivitéite mat Genus}}}}

| label27    = Auteursrechter
| data27     = {{{Auteursrechter|}}}

| class26    = role

| label47    = Partei
| data47     = {{If empty|{{{Partei|}}}|{{wikidata|properties|linked|P102}}}}
| class47    = org

| label48    = Fonctioun
| data48     = {{If empty|{{{Fonctioun|}}}|{{Fonctioune mat Genus}}}}
| class48    = org

| label49    = Member vun
| data49     = {{If empty|{{{Member vun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P463}}}}
| class49    = org

| label50    = Auszeechnungen
| data50     = {{If empty|{{{Auszeechnungen|}}}|{{wikidata|properties|linked|P166}}}}
| class450    = org

| header59   = {{#if:{{wikidata|property|linked|P22}}{{wikidata|property|linked|P3373}}{{{Papp|}}}{{{Mamm|}}}{{{Kanner|}}}{{{Bestuet mat|}}}{{{Geschwëster|}}}{{wikidata|properties|linked|P40}}{{wikidata|properties|linked|P451}}{{{Liewenspartner|}}}{{If empty|{{{Bestuet mat|}}}|{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|keng||{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|onbekannt||{{wikidata|properties|linked|P26}}}}}}}}|Famill}}

| label60    = Bestuet mat
| data60     = {{If empty|{{{Bestuet mat|}}}|{{#invoke:LifePartner|show|P26}}}}

| label61    = Liewenspartner(in)
| data61     = {{If empty|{{{Liewenspartner|}}}|{{#invoke:LifePartner|show|P451}}}}

| label62    = Papp
| data62     = {{If empty|{{{Papp|}}}|{{wikidata|property|linked|P22}}}}

| label63    = Mamm
| data63     = {{If empty|{{{Mamm|}}}|{{wikidata|property|linked|P25}}}}

| label64    = Geschwëster
| data64     = {{If empty|{{{Geschwëster|}}}|{{wikidata|properties|linked|P3373}}}}

| label65    = Kanner
| data65 = {{If empty|{{{Kanner|}}}|{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P40}}|keng||{{wikidata|properties|linked|P40}}}}

| label66    = Websäit
| data66     = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}}

| below      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}}
{{Infobox | subbox = yes
                              | child = yes
                              | above           = 
                              | image           = {{{Schëld|}}}
                              | caption         = {{{Schëldtext|}}}
                    }}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pv3nvgbtvaveniyqrp2b5hybieh6ujx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686320</id>
      <parentid>2686319</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4410" sha1="1vy9drdip8m12j19has9b63fys96zm6" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| above = &lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{If empty|{{{Numm|}}}{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/span&gt;

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=200px|alt={{{alt|}}}}}

| caption    = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}

| image2           = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Wopen|}}}|{{wikidata|property|raw|P94}}}}|size=80px|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2         = {{#if:{{{Wopen|}}}|{{{Wopebeschreiwung|}}}}}

| label2     = Gebuertsnumm
| data2      = {{If empty|{{{Gebuertsnumm|}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P1477|FETCH_WIKIDATA}}}}}}}}
| class2     = nickname

| label3    = Pseudonym
| data3     = {{If empty|{{{Pseudonym|}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}|{{PAGENAMEBASE}}||{{If empty|{{#invoke:Wikidata|getValue|P742|FETCH_WIKIDATA}}}}}}}}
| class3    = nickname

| label10    = Gebuer
| data10     = {{If empty|{{{Gebuer|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P569|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P569}}}} |{{wikidata|property|linked|P19}}}}}}

| label14    = Gestuerwen
| data14     = {{If empty|{{{Gestuerwen|}}}|{{br separated entries|{{#ifeq:{{wikidata|qualifier|raw|P570|P1480}}|Q5727902|ca.&amp;nbsp;}}{{#invoke:DateLb|formatDate|{{wikidata|property|P570}}}}|{{wikidata|property|linked|P20}}}}}}

| label15    = Doudesursaach
| data15     = {{If empty|{{{Doudesursaach|}}}|{{wikidata|property|linked|P509}}}}

| label20    = Nationalitéit
| data20     = {{If empty|{{{Nationalitéit|}}}|{{wikidata|properties|short|linked|P27}}}}
| class20    = category

| label24    = Educatioun
| data24     = {{If empty|{{{Educatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P69|sep=&lt;br&gt;}}}}

| label26    = Aktivitéit
| data26     = {{If empty|{{{Aktivitéit|}}}|{{Aktivitéite mat Genus}}}}

| label27    = Auteursrechter
| data27     = {{{Auteursrechter|}}}

| class26    = role

| label47    = Partei
| data47     = {{If empty|{{{Partei|}}}|{{wikidata|properties|linked|P102}}}}
| class47    = org

| label48    = Fonctioun
| data48     = {{If empty|{{{Fonctioun|}}}|{{Fonctioune mat Genus}}}}
| class48    = org

| label49    = Member vun
| data49     = {{If empty|{{{Member vun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P463}}}}
| class49    = org

| label50    = Auszeechnungen
| data50     = {{If empty|{{{Auszeechnungen|}}}|{{wikidata|properties|linked|P166}}}}
| class450    = org

| header59   = {{#if:{{wikidata|property|linked|P22}}{{wikidata|property|linked|P3373}}{{{Papp|}}}{{{Mamm|}}}{{{Kanner|}}}{{{Bestuet mat|}}}{{{Geschwëster|}}}{{wikidata|properties|linked|P40}}{{wikidata|properties|linked|P451}}{{{Liewenspartner|}}}{{If empty|{{{Bestuet mat|}}}|{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|keng||{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P26}}|onbekannt||{{wikidata|properties|linked|P26}}}}}}}}|Famill}}

| label60    = Bestuet mat
| data60     = {{If empty|{{{Bestuet mat|}}}|{{#invoke:LifePartner|show|P26}}}}

| label61    = Liewenspartner(in)
| data61     = {{If empty|{{{Liewenspartner|}}}|{{#invoke:LifePartner|show|P451}}}}

| label62    = Papp
| data62     = {{If empty|{{{Papp|}}}|{{wikidata|property|linked|P22}}}}

| label63    = Mamm
| data63     = {{If empty|{{{Mamm|}}}|{{wikidata|property|linked|P25}}}}

| label64    = Geschwëster
| data64     = {{If empty|{{{Geschwëster|}}}|{{wikidata|properties|linked|P3373}}}}

| label65    = Kanner
| data65 = {{If empty|{{{Kanner|}}}|{{#ifeq:{{wikidata|properties|linked|P40}}|keng||{{wikidata|properties|linked|P40}}}}}}

| label66    = Websäit
| data66     = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}}

| below      = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}}
{{Infobox | subbox = yes
                              | child = yes
                              | above           = 
                              | image           = {{{Schëld|}}}
                              | caption         = {{{Schëldtext|}}}
                    }}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentatioun}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1vy9drdip8m12j19has9b63fys96zm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Infobox Biographie/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>134990</id>
    <revision>
      <id>2686325</id>
      <parentid>2614294</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <comment>Dokumentatioun un d'Géigewaart ugepasst (just dat mam 30. November hunn ech nach net iwwerpréift...)</comment>
      <origin>2686325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3649" sha1="j7ypp44ee7otzt2b93rktor8f1jrz32" xml:space="preserve">{{Dokumentatiounssäit}}
Dëst ass eng Infobox, déi um Ufank vun all Artikel iwwer Persoune gebraucht ka ginn.

Si kritt de gréissten Deel vun hiren Informatiounen automatesch vu Wikidata, mee all Feld kann och lokal gesat ginn.

== Benotzen ==
Et geet schonn duer, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Infobox Biographie}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; an den Artikel ze setzen, fir datt eng Këscht riets op der Säit opgebaut gëtt, virausgesat den Artikel ass op Wikidata verlinkt an et stinn do op d'mannst e puer Haaptdonnéeë vun där Persoun.

Et kann een awer d'Kopéiervirlag ënne benotzen, andeems een hannert den &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; vun eenzele Felder de gewënschte Wäert schreift. An deem Fall huet de sou definéierte lokale Wäert Prioritéit géigeniwwer vun deem, wat eventuell op Wikidata ze fannen ass.

== Kopéiervirlag ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; copy&gt;
{{Infobox Biographie
 | Numm                 = 
 | Bild                 = keng eckeg Klamere benotzen, just de Fichiersnumm
 | alt                  = 
 | Bildbeschreiwung     = 
 | Wopen                = 
 | image_alt            = 
 | Wopebeschreiwung     = 
 | Gebuertsnumm         =
 | Pseudonym            =
 | Gebuer               = 
 | Gestuerwen           = 
 | Doudesursaach        =
 | Nationalitéit        = 
 | Educatioun           = 
 | Aktivitéit           = 
 | Auteursrechter       = 
 | Partei               = 
 | Fonctioun            = 
 | Member vun           = 
 | Auszeechnungen       = 
 | Bestuet mat          = 
 | Liewenspartner       = 
 | Papp                 = 
 | Mamm                 = 
 | Geschwëster          =
 | Kanner               =  
 | Websäit              = 
 | Schëld               =
 | Schëldtext           =
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Donnéeën ==
=== Wäerter vu Wikidata a lokal Wäerter ===
Prinzipiell gëtt fir all Parameteren de Wäert vu Wikidata geholl, falls en existéiert an net duerch e lokale Wäert iwwerschriwwe gëtt, ausser fir &lt;code&gt;Numm&lt;/code&gt;, d'Alt-Texter &lt;code&gt;alt&lt;/code&gt; an &lt;code&gt;image_alt&lt;/code&gt;, souwéi fir &lt;code&gt;Wopebeschreiwung&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Auteursrechter&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Schëld&lt;/code&gt; a &lt;code&gt;Schëldtext&lt;/code&gt;.

&lt;code&gt;Bildbeschreiwung&lt;/code&gt; gëtt just iwwerholl, wann se op Lëtzebuergesch op Wikidata steet an d'Bild net lokal gesat gouf. &lt;code&gt;Gebuertsnumm&lt;/code&gt; a &lt;code&gt;Pseudonym&lt;/code&gt; gi just dann iwwerholl, wa se sech vum Lemma vum Artikel ënnerscheeden.

All d'Wäerter kënne lokal definéiert ginn an déi eventuell besteeënd Wäerter vu Wikidata iwwerschreiwen.

=== Feeler ===
D'Feeler, déi vu Wikidata kommen, kann ee flécken, andeems een op de Wikidata-Logo ënne riets klickt: [[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px]].

Wann eng Bildbeschreiwung vu Wikidata kënnt a just aus dem Datum vum Bild besteet an deen Datum den 30. November vun iergendengem Joer ass, da weist d'Infobox ee Joer méi u wéi se eigentlech sollt. Bis ewell ass keng aner Feelerverbesserung bekannt wéi den Zäitpunkt op Wikidata vun engem ganzen Datum an eng einfach Joreszuel ëmzeänneren.

=== Wäert net ugewisen ===
Wann e Wäert net ugewise gëtt, obwuel e bei Wikidata steet an net duerch e lokale Parameterwäert iwwerschriwwe gouf, dann heescht dat, datt de Label vum Wäert net op Lëtzebuergesch iwwersat gouf. Wann et eng Aktivitéit ass, muss een de Label iwwersetzen (neutral, wann net männlech) an idealerweis zousätzlech an der Këscht „weiblech Form vum Label“ déi weiblech Form a fir „männlech Form vum Label“ déi männlech uginn. D'weiblech Forme kann een am [[Lëtzebuerger Online Dictionnaire|LOD]] nokucken.

&lt;includeonly&gt;[[Kategorie:Infoboxen:Biographie|Biographie]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>j7ypp44ee7otzt2b93rktor8f1jrz32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun Diskussioun:Infobox Biographie</title>
    <ns>11</ns>
    <id>135126</id>
    <revision>
      <id>2686324</id>
      <parentid>2662575</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <comment>/* Iwwerschreiwe lokal vs Wikidata */ Äntweren</comment>
      <origin>2686324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7536" sha1="i256vwbjqes36n29ilx2fcu82zbz9lg" xml:space="preserve">&quot;Bestuet mat Papp, Mamm, Geschwëster, Kanner/Kand.“ Ass dat net e bësse vill inzestuös? --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 23:15, 27. Okt. 2017 (UTC)

:Effektiv stee do: Bestuet mat (Komma) Papp (Komma) asw, deemno eng Opzielung vu Rubriken déi mat Komma getrennt sinn.  Wat ass doru schlecht oder falsch? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 06:43, 28. Okt. 2017 (UTC)

== Modullen ==
An der Infobox Biographie gi Modullen opgeruff déi et net gëtt. Et wier deemno och flott wann ee mol eng Aarbecht zergutts géif fäerdeg maachen, ier ee sech Kapp iwwer Fouss an déi nächst stierzt. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:50, 3. Nov. 2017 (UTC)

:Dat huet lo näischt mat Wopen ze dinn, mee ech äntweren trotzdeem op dëser Säit: Éierlech gesot war meng Oarbecht beim Mëttelalter, an ech hat se net fäerdeggemat wi ech mech an d'Infobox Biographie gestierzt hunn. Ech kommen zwar wuel och nach op déi zréck, mee momentan wollt ech eben nawell grad meng Oarbecht fäerdegman oder op d'mannst e puer Schräck virukommen dermat, an di ass lo d'Mëttelalter (och well ech puer Bicher geschwënn an d'Nationalbibliothéik muss zréckdroen, dat vum Loutsch gehéiert awer net dozou). --[[User:Otets|Otets &amp;clubs;]] 11:34, 3. Nov. 2017 (UTC)

::Tjo mä d'Infobox ass eng Saach déi u villen Artikelen hängt. Wann s déi net wolls korrekt maachen, dann häss de sollen d'Patten dervu loossen. Et war jo een amgaang drun ze schaffen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 12:10, 3. Nov. 2017 (UTC)

:::Deen ee sot mer e giff dat positiv gesinn datt ech mathëllefe wéilt. Wann ech kucken da feele just d'Lua-Moduler &quot;If empty/i18n&quot; an &quot;Infobox/i18n&quot;. Datt ech kee Lua kann dat sot ech dem Soued, a bei deenen zwee Moduler do ass et en plus sou datt et déi op deenen anere grousse Wikie sou wäit ech dat gesinn net gëtt also ass sech och näischt mat einfach knäipen. An zu gudder lescht kommen di zwee Moduler vun der If empty Routine, di ech net als éischt an d'Schabloun gesat hunn. Oder spills de op d'Aktivitéitsoffro un, di effektiv vu mär kënnt, mee wu bis ewell kee Rot weess, de Soued huet zwar eng Iddi mee ech weess wi gesot net wi ech di iddi programméiere soll, a sou woarde mer datt Wikidata eis besser Routinen zur Verfügung stellt? --[[User:Otets|Otets &amp;clubs;]] 17:36, 3. Nov. 2017 (UTC)

::::Tjo sou ass et alt wéi dat däitscht Sprachwuert seet: Viele Köche verderben den Brei. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:14, 3. Nov. 2017 (UTC)

== Iwwerschreiwe lokal vs Wikidata ==
Kéint een net rëm man, datt lokal Daten iwwer d'Famill d'Date vu Wikidata iwwerschreiwe kënnen? De Grond fir meng Ufro ass deen, datt een op Wikidata keng Familljemembere bäisetze ka wann déi keng Fiche op Wikidata hunn. Dat bréngt et mat sech, datt wann een z.B. zweemol bestuet war oder zwee Kanner huet awer just een dervu bekannt ass an eng Fiche huet, da kënnt an d'Infobox just déi eng Persoun stoen (wat onvollstänneg ass a souguer e bëssen an d'Ier leet) an et sou wi Wikidata am Ament (menges Wëssens no) fonctionnéiert an d'Schabloun am Ament konfiguréiert ass keng Méiglechkeet gëtt dat ze verbesseren. --[[User:Otets|Otets &amp;clubs;]] 09:43, 27. Nov. 2017 (UTC)

:Et ass elo méiglech, Familljemembere lokal ze iwwerschreiwen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:43, 17. Jul. 2026 (UTC)

==Gewënschte Fotoen==
Moien, 
firwat gouf de Standard-Defaulttext fir Leit z'invitéieren, hir Foten eropzelueden, ewechgemaach? Wann näischt do steet, kënnt och keen Net-Reegelméissege Mataarbechter op d'Iddi, seng Foto eropzelueden... 
Ech fannen, esou Saache sollten diskutéiert ginn, ier do hannerwands Ännerunge gemaach ginn.--[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 09:00, 12. Feb. 2018 (UTC)
:Ech këmmere mech elo net méi ëm d'Infobox Biographie ausser déi fiktiv ([[Benotzer Diskussioun:Soued031#Infobox Biographie|hei d'Grënn]]). D. h. wann s du se nees dra wëlls maach et. Ech weess net wéi dacks ech erkläre muss datt et net heescht datt e Bild bei Bild= steet datt en da fräi ass. Wann ee mer elo seet jo mä dat kann ee kontrolléieren da soll e mer de Skript weisen deen net 3 Meter laang ass an dee méi wéi 2 Leit aus der Wiki hei verstinn. An ech wëll dann och gären e Skript gesinn deen net 1 km laang ass a kontrolléiert wéini e Bild oder eng Foto froe Sënn mécht. Ech hat och erkläert wéi een dat léise kéint an zwar e Bot dee kuckt wou e lb-wiki-link ass op wikidata. Dat gesäit da sou aus bei Leit: [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_Women_in_Red/Missing_articles_by_nationality/Luxembourg Lëtzebuerger Fraen déi op der englescher Wiki keen Artikel hunn]. Wann d'Fro elo kënnt jo mä dat kéint een och mat Plaze maachen ma [https://tools.wmflabs.org/wikishootme/#lat=49.61187776316115&amp;lng=6.208460927009583&amp;zoom=17 hei] ass d'Äntwert. Yes ech sinn e bësse salty :). --[[Benotzer:Soued031|Soued031]] ([[Benotzer Diskussioun:Soued031|Diskussioun]]) 11:49, 12. Feb. 2018 (UTC)
:::Et deet mer Leed, wann s de haut mam falsche Fouss opgestanen bass, ma meng Loscht, mech ugranzen ze loossen, hält sech och a Grenzen. Ech si keen Hellseher, kann dofir net roden, wat s du an deger Fräizäit alles esou diskutéiert huet. Mär geet et drëm, dass en Neophyte, dee eng Foto vun enger ''Luxembourg Celebrity'' doheem um Computer huet, dës op Commons luede kann, wann en op der Artikelssäit e frëndlechen Hiweis fënnt. Op Commons si genuch Leit, déi iwwerpréifen, ob d'Bild fräi ass an dofir an Artikele gesat ka ginn. Well ech all Dag vun engem Bot informéiert ginn, wat et Neies zu Lëtzebuerger Sujeten op Commons gëtt, kann ech dat Bild da bei Wikidata asetzen, sou dass et am Artikel ze gesinn ass. Souvill zum Thema &quot;Script&quot;. Ass déi Méiglechkeet net do, gëtt et kee Bild. Sorry, wann déi Logik eppes ze einfach ass. Meng Froe si ''Result-oriented'', net ''process-oriented'' (vun deem ech net vill Ahnung hunn). --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:31, 12. Feb. 2018 (UTC)

:::Meng Meenung zu deem Sujet:
:::''Wann näischt do steet, kënnt och keen Net-Reegelméissege Mataarbechter op d'Iddi, seng Foto eropzelueden''. 
::: Dozou kann ech nëmme soen datt ech an de leschten 10 Joer nach keng 3 fir net ze soen nach keen hallwen Neophit op der Wiki begéint hunn deen eng Foto eropgeluet huet. Ech loosse méch awer gär op déi hiweisen wann ech do eppes sollt iwwersinn hunn.

::::Avertéiert Wikipedianer wësse souwisou wat se am Beräich Foto eropluede maache sollen.

::::Fir e ganze Pak vun Artikelen wäerte mer warscheinlech ni eng Foto kréien, einfach well et keng gëtt an och ni eng gi wäert. An deene Fäll fannen ech et illusoresch (fir en héiflechen Ausdrock ze gebrauchen, manner héiflech ausgedréckt pure Quatsch) fir no enger Foto ze froen. Fir sou Fäll ass sou een Automatissem fir eng Foto ze froen, liicht nieft der Schinn. 

:::::Wann deemno ee mengt et géif eng Mindestchance bestoen fir eng Foto ze kréien da kann en déi Nofro jo einfach manuell mat der Schabloun asetzen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 11:23, 18. Feb. 2018 (UTC)</text>
      <sha1>i256vwbjqes36n29ilx2fcu82zbz9lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:If empty/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>135297</id>
    <revision>
      <id>2686317</id>
      <parentid>2665586</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="473" sha1="nhe28a2fjqvq577wrn9ku66xv5gch8v" xml:space="preserve">{{Dokumentatiounssäit}}
Dës Schabloun ass eng Hëllefsschabloun, fir an anere Schabloune benotzt ze ginn. Se ka belibeg vill Parameteren entgéinthuelen a gëtt deen éischten net eidele Wäert zréck.

Dës Schabloun baséiert op dem [[Modul:If empty]].

{{TemplateData-Header}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {},
	&quot;description&quot;: &quot;Gëtt den éischten net eidele Parameter zeréck.&quot;,
	&quot;format&quot;: &quot;inline&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Kategorie:Schablounen]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>nhe28a2fjqvq577wrn9ku66xv5gch8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modul:Autoritéitskontroll</title>
    <ns>828</ns>
    <id>136758</id>
    <revision>
      <id>2686307</id>
      <parentid>2684864</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T16:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40366-53</username>
        <id>72226</id>
      </contributor>
      <origin>2686307</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="17491" sha1="8t9nc0t15hv3mptb4ejzj1x2g4h9qip" xml:space="preserve">require('strict')

local function getCatForId( id )
	local title = mw.title.getCurrentTitle()
	local namespace = title.namespace
	if namespace == 0 then
		return '[[Kategorie:Wikipedia-Artikele mat ' .. id .. '-Identifianten]]'
	elseif namespace == 2 and not title.isSubpage then
		return '[[Kategorie:Benotzersäite mat ' .. id .. '-Identifianten]]'
	else
		return '[[Kategorie:Aner Säite mat ' .. id .. '-Identifianten]]'
	end
end

local function fideLink( id )
	return '[https://ratings.fide.com/profile/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'FIDE' )
end

local function coslLink( id )
	return '[https://teamletzebuerg.lu/athlete/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'COSL' )
end

local function lalLink( id )
	return '[http://www.autorenlexikon.lu/page/author/' .. id .. '/FRE/index.html ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'Autorenlexikon' )
end

local function mnahaLink( id )
	return '[https://www.konschtlexikon.mnaha.lu/entry/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'MNAHA' )
end

local function chdLink( id )
	return '[https://www.chd.lu/lu/deputy/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function worldcatLink( id )
	return '[https://www.worldcat.org/identities/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function CplLink( id )
	return '[https://www.press.lu/membre/?member=' .. id .. ' ' .. id ..']'
end	

local function imdbLink( id )
	return '[https://tools.wmflabs.org/wikidata-externalid-url/?p=345&amp;url_prefix=http://www.imdb.com/&amp;id=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function cevLink( id )
	return '[https://www.cev.eu/PlayerDetail.aspx?PlayerID=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function viafLink( id )
	if not string.match( id, '^%d+$' ) then
		return false
	end
	return '[https://viaf.org/viaf/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'VIAF' )
end

local function kulturnavLink( id )
	return '[http://kulturnav.org/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function sikartLink( id )
	return '[http://www.sikart.ch/KuenstlerInnen.aspx?id=' .. id .. '&amp;lng=en ' .. id .. ']'
end

local function tlsLink( id )
	local id2 = id:gsub(' +', '_')
	return '[http://tls.theaterwissenschaft.ch/wiki/' .. id2 .. ' ' .. id .. ']'
end

local function ciniiLink( id )
	return '[http://ci.nii.ac.jp/author/' .. id .. '?l=en ' .. id .. ']'
end

local function bneLink( id )
	return '[http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&amp;authority_id=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function uscongressLink( id )
	return '[http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function narapersonLink( id )
	return '[https://research.archives.gov/person/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function naraorganizationLink( id )
	return '[https://research.archives.gov/organization/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function botanistLink( id )
	local id2 = id:gsub(' +', '%%20')
	return '[http://www.ipni.org/ipni/advAuthorSearch.do?find_abbreviation=' .. id2 .. ' ' .. id .. ']'
end
local function  inaturalistplaceLink( id )
	return '[https://www.inaturalist.org/places/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function  inaturalisttaxonLink( id )
	return '[https://www.inaturalist.org/taxa/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function mgpLink( id )
	-- TODO Implement some sanity checking regex
	return '[http://www.genealogy.ams.org/id.php?id=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function rslLink( id )
	-- TODO Implement some sanity checking regex
	return '[http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&amp;find_code=SYS&amp;adjacent=Y&amp;local_base=RSL11&amp;request=' .. id .. '&amp;CON_LNG=ENG ' .. id .. ']'
end

local function leonoreLink( id )
-- Identifiants allant de LH/1/1 à LH/2794/54 (légionnaires)
-- Identifiants allant de C/0/1 à C/0/84 (84 légionnaires célèbres)
-- Identifiants allant de 19800035/1/1 à 19800035/385/51670 (légionnaires décédés entre 1954 et 1977, et quelques dossiers de légionnaires décédés avant 1954)
	if not string.match( id, '^LH/%d%d?%d?%d?/%d%d?%d?$' ) and
	   not string.match( id, '^C/0/%d%d?$' ) and
	   not string.match( id, '^19800035/%d%d?%d?%d?/%d%d?%d?%d?%d?$' ) then
		return false
	end
	return '[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/leonore_fr?ACTION=CHERCHER&amp;FIELD_1=COTE&amp;VALUE_1=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function sbnLink( id )
	if not string.match( id, '%u%u[%u0-3]V%d%d%d%d%d%d' ) then
		return false
	end
	return '[https://opac.sbn.it/nome/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'SBN' )
end

local function nkcLink( id )
	return '[http://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&amp;local_base=aut&amp;ccl_term=ica=' .. id .. '&amp;CON_LNG=ENG ' .. id .. ']'
end

local function nclLink( id )
	if not string.match( id, '^%d+$' ) then
		return false
	end
	return '[http://aleweb.ncl.edu.tw/F/?func=accref&amp;acc_sequence=' .. id .. '&amp;CON_LNG=ENG ' .. id .. ']'
end

local function ndlLink( id )
	return '[https://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function sudocLink( id )
	if not string.match( id, '^%d%d%d%d%d%d%d%d[%dxX]$' ) then
		return false
	end
	return '[https://www.idref.fr/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function hlsLink( id )
	if not string.match( id, '^%d+$' ) then
		return false
	end
	return '[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/f/F' .. id .. '.php ' .. id .. ']'
end

local function lirLink( id )
	if not string.match( id, '^%d+$' ) then
		return false
	end
	return '[http://www.e-lir.ch/e-LIR___Lexicon.' .. id .. '.450.0.html ' .. id .. ']'
end

local function splitLccn( id )
	if id:match( '^%l%l?%l?%d%d%d%d%d%d%d%d%d?%d?$' ) then
		id = id:gsub( '^(%l+)(%d+)(%d%d%d%d%d%d)$', '%1/%2/%3' )
	end
	if id:match( '^%l%l?%l?/%d%d%d?%d?/%d+$' ) then
		return mw.text.split( id, '/' )
	end
	return false
end

local function append(str, c, length)
	while str:len() &lt; length do
		str = c .. str
	end
	return str
end

local function lccnLink( id )
	local parts = splitLccn( id )
	if not parts then
		return false
	end
	local lccnType = parts[1] ~= 'sh' and 'names' or 'subjects'
	id = parts[1] .. parts[2] .. append( parts[3], '0', 6 )
	return '[http://id.loc.gov/authorities/' .. lccnType .. '/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'LCCN' )
end

local function mbLink( id )
	-- TODO Implement some sanity checking regex
	return '[https://musicbrainz.org/artist/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'MusicBrainz' )
end

--Returns the ISNI check digit isni must be a string where the 15 first elements are digits
local function getIsniCheckDigit( isni )
	local total = 0
	for i = 1, 15 do
		local digit = isni:byte( i ) - 48 --Get integer value
		total = (total + digit) * 2
	end
	local remainder = total % 11
	local result = (12 - remainder) % 11
	if result == 10 then
		return &quot;X&quot;
	end
	return tostring( result )
end

--Validate ISNI (and ORCID) and retuns it as a 16 characters string or returns false if it's invalid
--See http://support.orcid.org/knowledgebase/articles/116780-structure-of-the-orcid-identifier
local function validateIsni( id )
	id = id:gsub( '[ %-]', '' ):upper()
	if not id:match( '^%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d[%dX]$' ) then
		return false
	end
	if getIsniCheckDigit( id ) ~= string.char( id:byte( 16 ) ) then
		return false
	end
	return id
end

local function isniLink( id )
	id = validateIsni( id )
	if not id then
		return false
	end
	return '[http://isni.org/isni/' .. id .. ' ' .. id:sub( 1, 4 ) .. ' ' .. id:sub( 5, 8 ) .. ' '  .. id:sub( 9, 12 ) .. ' '  .. id:sub( 13, 16 ) .. ']' .. getCatForId( 'ISNI' )
end

local function orcidLink( id )
	id = validateIsni( id )
	if not id then
		return false
	end
	id = id:sub( 1, 4 ) .. '-' .. id:sub( 5, 8 ) .. '-'  .. id:sub( 9, 12 ) .. '-'  .. id:sub( 13, 16 )
	return '[https://orcid.org/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'ORCID' )
end

local function gndLink( id )
	return '[https://d-nb.info/gnd/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'GND' )
end

local function selibrLink( id )
	if not string.match( id, '^%d+$' ) then
		return false
	end
	return '[https://libris.kb.se/auth/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'SELIBR' )
end

local function bnfLink( id )
	--Add cb prefix if it has been removed
	if not string.match( id, '^cb.+$' ) then
		id = 'cb' .. id
	end

	return '[http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/' .. id .. ' ' .. id .. '] [http://data.bnf.fr/ark:/12148/' .. id .. ' (data)]' .. getCatForId( 'BNF' )
end

local function bpnLink( id )
	if not string.match( id, '^%d+$' ) then
		return false
	end
	return '[http://www.biografischportaal.nl/en/persoon/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'BPN' )
end

local function ridLink( id )
	return '[https://www.researcherid.com/rid/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'RID' )
end

local function bibsysLink( id )
	return '[https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'BIBSYS' )
end

local function ulanLink( id )
	return '[https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&amp;role=&amp;nation=&amp;subjectid=' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'ULAN' )
end

local function aotwLink( id )
	return '[https://aow.degruyter.com/artist/_' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function nlaLink( id )
	return '[https://nla.gov.au/anbd.aut-an' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'NLA' )
end

local function rkdartistsLink( id )
	return '[https://rkd.nl/en/explore/artists/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'RKDartists' )
end

local function snacLink( id )
	return '[http://socialarchive.iath.virginia.edu/ark:/99166/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'SNAC-ID' )
end

local function dblpLink( id )
	return '[http://dblp.org/pid/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'DBLP' )
end

local function acmLink( id )
	return '[https://dl.acm.org/author_page.cfm?id=' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'ACM-DL' )
end

local function autoresuyLink( id )
	return '[http://autores.uy/autor/' .. id .. ' ' .. id .. ']' ..  getCatForId( 'autores.uy' )
end

local function picLink( id )
	return '[https://pic.nypl.org/constituents/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'PIC' )
end

local function dbcauthorLink( id )
	return '[https://viaf.org/processed/DBC|' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function discogsLink( id )
	return '[https://www.discogs.com/release/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'Discogs' )
end

local function discogsmasterLink( id ) 
     return '[https://www.discogs.com/fr/master/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function discogsartistLink( id ) 
     return '[https://www.discogs.com/fr/artist/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end


local function musicbrainzLink( id ) 
     return '[https://musicbrainz.org/release-group/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end

local function getIdsFromWikidata( itemId, property )
	local ids = {}
	local statements = mw.wikibase.getBestStatements( itemId, property )
	if statements then
		for _, statement in ipairs( statements ) do
			if statement.mainsnak.datavalue then
				table.insert( ids, statement.mainsnak.datavalue.value )
			end
		end
	end
	return ids
end

local function matchesWikidataRequirements( itemId, reqs )
	for _, group in ipairs( reqs ) do
		local property = 'P' .. group[1]
		local qid = group[2]
		local statements = mw.wikibase.getBestStatements( itemId, property )
		if statements ~= nil then
			for _, statement in ipairs( statements ) do
				if statement.mainsnak.datavalue ~= nil then
					if statement.mainsnak.datavalue.value['numeric-id'] == qid then
						return true
					end
				end
			end
		end
	end
	return false
end

local function createRow( id, label, rawValue, link, withUid )
	if link then
		if withUid then
			return '*&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;' .. label .. ' &lt;span class=&quot;uid&quot;&gt;' .. link .. '&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;\n'
		else
			return '*&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;' .. label .. ' ' .. link .. '&lt;/span&gt;\n'
		end
	else
		return '* &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;The ' .. id .. ' id ' .. rawValue .. ' is not valid.&lt;/span&gt;[[Kategorie:Wikipedia-Artikele mat feelerhaften Autoritéitskontroll-Identifianten (' .. id .. ')]]\n'
	end
end

--In this order: name of the parameter, label, propertyId in Wikidata, formatting function
local conf = {
	{ 'WorldCat', '[[WorldCat]]', 7859, worldcatLink },
	{ 'MNAHA', '[[Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht|MNAHA]]', 12804, mnahaLink },
	{ 'LAL', '[[Luxemburger Autorenlexikon]]', 4749, lalLink },
	{ 'COSL', '[[Comité olympique et sportif luxembourgeois|COSL]]', 12372, coslLink },
	{ 'chd', '[[Chamber]]', 12618, chdLink },
	{ 'IMDb', '[[Internet Movie Database|IMDb]]', 345, imdbLink },
	{ 'VIAF', '[[Virtual International Authority File|VIAF]]', 214, viafLink },
	{ 'CEV', 'CEV', 3725, cevLink },
	{ 'LCCN', '[[Library of Congress Control Number|LCCN]]', 244, lccnLink },
	{ 'ISNI', '[[International Standard Name Identifier|ISNI]]', 213, isniLink },
	{ 'ORCID', '[[ORCID]]', 496, orcidLink },
	{ 'GND', '[[Gemeinsame Normdatei|GND]]', 227, gndLink },
	{ 'SELIBR', '[[LIBRIS|SELIBR]]', 906, selibrLink },
	{ 'SUDOC', '[[Système universitaire de documentation|SUDOC]]', 269, sudocLink },
	{ 'BNF', '[[Bibliothèque nationale de France|BNF]]', 268, bnfLink },
	{ 'BPN', '[[Biografisch Portaal|BPN]]', 651, bpnLink },
	{ 'RID', '[[ResearcherID]]', 1053, ridLink },
	{ 'BIBSYS', '[[BIBSYS]]', 1015, bibsysLink },
	{ 'ULAN', '[[Union List of Artist Names|ULAN]]', 245, ulanLink },
	{ 'AOTW', 'Artists of the World', 4432, aotwLink },
	{ 'HDS', '[[Historical Dictionary of Switzerland|HDS]]', 902, hlsLink },
	{ 'LIR', '[[Historical Dictionary of Switzerland#Lexicon_Istoric_Retic|LIR]]', 886, lirLink },
	{ 'MBA', '[[MusicBrainz]]', 434, mbLink },
	{ 'MGP', '[[Mathematics Genealogy Project|MGP]]', 549, mgpLink },
	{ 'NLA', '[[National Library of Australia|NLA]]', 409, nlaLink },
	{ 'NDL', '[[National Diet Library|NDL]]', 349, ndlLink },
	{ 'NCL', '[[National Central Library|NCL]]', 1048, nclLink },
	{ 'NKC', '[[National Library of the Czech Republic|NKC]]', 691, nkcLink },
	{ 'SBN', '[[Istituto Centrale per il Catalogo Unico|ICCU]]', 396, sbnLink },
	{ 'RLS', '[[Russian State Library|RLS]]', 947, rslLink },
	{ 'iNaturalistPlace', '[[iNaturalist]]', 7471, inaturalistplaceLink },
	{ 'iNaturalistLink', '[[iNaturalist]]', 3151, inaturalisttaxonLink },
	{ 'Botanist', '[[Author citation (botany)|Botanist]]', 428, botanistLink },
	{ 'NARA-person', '[[National Archives and Records Administration|NARA]]', 1222, narapersonLink },
	{ 'NARA-organization', '[[National Archives and Records Administration|NARA]]', 1223, naraorganizationLink },
	{ 'USCongress', '[[Biographical Directory of the United States Congress|US Congress]]', 1157, uscongressLink },
	{ 'BNE', '[[Biblioteca Nacional de España|BNE]]', 950, bneLink },
	{ 'CINII', '[[CiNii]]', 271, ciniiLink },
	{ 'TLS', '[[Theaterlexikon der Schweiz|TLS]]', 1362, tlsLink },
	{ 'SIKART', '[[SIKART]]', 781, sikartLink },
	{ 'KULTURNAV', '[[KulturNav]]', 1248, kulturnavLink },
	{ 'RKDartists', '[[Netherlands Institute for Art History#Online artist pages|RKD]]', 650, rkdartistsLink },
	{ 'SNAC-ID', '[[Institute for Advanced Technology in the Humanities|IATH]]', 3430, snacLink },
	{ 'DBLP', '[[DBLP]]', 2456, dblpLink },
	{ 'ACM-DL', '[[ACM Digital Library|ACM DL]]', 864, acmLink },
	{ 'autores.uy', '[[autores.uy]]', 2558, autoresuyLink },
	{ 'PIC', '[[:d:Q23892012|PIC]]', 2750, picLink },
	{ 'DBC', 'DBC', 3846, dbcauthorLink },
	{ 'Discogs', '[[Discogs]]', 2206, discogsLink },
    { 'Discogs-Artist', '[[Discogs-Artist-ID]]', 1953, discogsartistLink },
    { 'Discogs-Master', '[[Discogs-Master-ID]]', 1954, discogsmasterLink },
    { 'MusicBrainz', '[[MusicBrainz-Gruppen-ID]]', 436, musicbrainzLink },
	{ 'Conseil de Presse', '[[ID vum Conseil de Presse Lëtzebuerg|CPL-ID]]', 4698, CplLink },
	{ 'FIDE', '[[Fédération Internationale des Échecs|FIDE]]', 1440, fideLink }
}

-- Check that the Wikidata item has this property--&gt;value before adding it
local reqs = {}

local p = {}

function p.authorityControl( frame )
	local parentArgs = frame:getParent().args
	--Create rows
	local elements = {}

	--redirect PND to GND
	if (parentArgs.GND == nil or parentArgs.GND == '') and parentArgs.PND ~= nil and parentArgs.PND ~= '' then
		parentArgs.GND = parentArgs.PND
	end

	--Wikidata fallback if requested
	local itemId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
	if itemId ~= nil then
		for _, params in ipairs( conf ) do
			if params[3] ~= 0 then
				local val = parentArgs[params[1]]
				if not val or val == '' then
					local canUseWikidata = nil
					if reqs[params[1]] ~= nil then
						canUseWikidata = matchesWikidataRequirements( itemId, reqs[params[1]] )
					else
						canUseWikidata = true
					end
					if canUseWikidata then
						local wikidataIds = getIdsFromWikidata( itemId, 'P' .. params[3] )
						if wikidataIds[1] then
							parentArgs[params[1]] = wikidataIds[1]
						end
					end
				end
			end
		end
	end

	--Configured rows
	local rct = 0
	for _, params in ipairs( conf ) do
		local val = parentArgs[params[1]]
		if val and val ~= '' then
			table.insert( elements, createRow( params[1], params[2] .. ':', val, params[4]( val ), true ) )
			rct = rct + 1
		end
	end
	local Navbox = require('Module:Navbox')
	local elementscats = ''
	if rct ~= 1 then
		elementscats  = '[[Kategorie:AK mat ' .. rct .. ' Elementer]]'
	else
		elementscats  = '[[Kategorie:AK mat ' .. rct .. ' Element]]'
	end

	if #elements ~= 0 then
		return Navbox._navbox( {
			name  = 'Autoritéitskontroll',
			bodyclass = 'hlist',
			group1 = 'Autoritéitskontroll' .. elementscats,
			list1 = table.concat( elements )
			} )
	else
		return &quot;&quot;
	end
end

return p</text>
      <sha1>8t9nc0t15hv3mptb4ejzj1x2g4h9qip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francis Collins</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143273</id>
    <revision>
      <id>2686412</id>
      <parentid>2654240</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4552" sha1="6nd241engt40vec2agkh46b2g5a6ecv" xml:space="preserve">{{SkizzWëssenschaft}}{{Infobox Biographie|Bild=Francis Collins official portrait.jpg}}
Den Dr.&lt;ref&gt;https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1990-09-21-9003190188-story.html&lt;/ref&gt; '''Francis ''Sellers'' Collins''', och ''Francis S. Collins'', gebuer de [[14. Abrëll]] [[1950]] zu [[Staunton (Virginia)|Staunton]] am Bundesstaat [[Virginia]], ass en [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesche]] Molekulargeneetiker, Biophysiker&lt;ref&gt;https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1559551/&lt;/ref&gt;, an notabelen Ënnerstëtzer vun der [[theistesch Evolutioun|theistescher Evolutioun]]&lt;ref&gt;https://slate.com/technology/2009/07/just-how-religious-is-francis-collins-obama-s-nominee-for-director-of-the-nih.html&lt;/ref&gt; souwéi Aktivist fir de Kompromëss tëschent Wëssenschaft (besonnesch d'[[Evolutioun]]stheorie) a Relioun, an de Grënner vu [[The BioLogos Foundation]], enger Organisatioun vun de chrëschtleche Biologiewëssenschaftler&lt;ref&gt;https://www.asa3.org/ASA/newsletter/julaug09.pdf&lt;/ref&gt;. Zanter dem Joer 2009 ass de Collins den Direkter vun den [[National Institutes of Health]] (NIH)&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20130913002555/http://www.hhs.gov/news/press/2009pres/08/20090807d.html&lt;/ref&gt;.

Hien huet um [[Human Genome Project]] participéiert, a war den Direkter vum [[National Human Genome Research Institute]] zu [[Bethesda (Maryland)|Bethesda]]&lt;ref&gt;http://archive.li/IdBFS&lt;/ref&gt; am [[Maryland]]. An den 1980er gouf de Francis Collins als den Haaptentwéckler vun der Method vum [[Chromosomespronk]] bekannt&lt;ref&gt;https://www.nature.com/scitable/topicpage/sequencing-human-genome-the-contributions-of-francis-686&lt;/ref&gt;.

Baussent de geneetesche Fuerschungen, gouf de Collins spéider als den Auteur vu Bicher iwwer Wëssenschaft, Medezin, Relioun an hirem Zesummespill méi bekannt. Als [[Born Again|Born-again-Chrëscht]], bestreit de Francis Collins de militanten [[Darwinismus|darwinisteschen]] [[Atheismus]], hie fërdert awer d'Iddi vun der theistescher Evolutioun a kritiséiert de [[Jonk-Äerd-Kreationismus]] an den ''[[Intelligent Design]]''. 2006 huet hie ''[[The Language of God: A Scientist Presents Evidence for Belief]]'', d'Buch iwwer säi reliéise Glawen an iwwer déi supposéiert Verbindung tëscht Geneetik an Herrgott geschriwwen&lt;ref&gt;https://www.salon.com/2006/08/07/collins_6/&lt;/ref&gt;. Dat Buch gëtt vun ''[[New York Times]]'' als Bestseller deklaréiert&lt;ref&gt;https://digitalshowcase.oru.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://www.google.ru/&amp;httpsredir=1&amp;article=1032&amp;context=sotl_ched&lt;/ref&gt;. Zanter 2009 ass hie Member vun der [[Peepstlech Akademie vun de Wëssenschaften|Peepstlecher Akademie vun de Wëssenschaften]]&lt;ref&gt;{{Citation |URL=https://www.catholicnewsagency.com/news/human_genome_and_embryology_experts_named_to_pontifical_academy_of_sciences |Titel=Archive copy |Gekuckt=2018-11-25 |archivedate=2020-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200731212456/https://www.catholicnewsagency.com/news/human_genome_and_embryology_experts_named_to_pontifical_academy_of_sciences }}&lt;/ref&gt;.

De Collins ass och e Museker (Gittar, Gesang) an der Rockband ''The Directors''&lt;ref&gt;http://archive.li/de2f&lt;/ref&gt;, déi bei wëssenschaftlechen Evenementer optrëtt&lt;ref&gt;http://articles.latimes.com/2010/sep/18/science/la-sci-francis-collins-jams-20100918&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.geoffreybeene.com/pdf/RSOS_Program.pdf |Titel=Archive copy |Gekuckt=25.11.2018 |Archiv-Datum=21.05.2014 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20140521012139/http://www.geoffreybeene.com/pdf/RSOS_Program.pdf }}&lt;/ref&gt;.

== Bicher ==
* 1998: ''Principles of Medical Genetics, 2nd Edition'' (mat T.D. Gelehrter an D. Ginsburg)
* 2006: ''[[The Language of God: A Scientist Presents Evidence for Belief]]''
* 2010: ''The Language of Life: DNA and the Revolution in Personalized Medicine''
* 2010: ''Belief: Readings on the Reason for Faith''
* 2011: ''The Language of Science and Faith: Straight Answers to Genuine Questions'' (mam [[Karl Giberson]])

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20180820202359/https://www.genome.gov/pages/about/organization/od/collins_cv_through_07272015.pdf Francis Sellers Collins, M.D., Ph.D.: Curriculum Vitae] {{en}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Collins Francis}}
[[Kategorie:Biophysiker]]
[[Kategorie:Gebuer 1950]]
[[Kategorie:Geneetiker]]
[[Kategorie:US-amerikanesch Auteuren]]
[[Kategorie:US-amerikanesch Biologen]]
[[Kategorie:US-amerikanesch Museker]]
[[Kategorie:US-amerikanesch Theologen]]
[[Kategorie:Persounen, déi d'Presidential Medal of Freedom kruten]]</text>
      <sha1>6nd241engt40vec2agkh46b2g5a6ecv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Méi Info Kapitel/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>155496</id>
    <revision>
      <id>2686402</id>
      <parentid>2614464</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="qw8v5og5d15nmfzli76vrwxwmaq0361" xml:space="preserve">{{Dokumentatiounssäit}}
&lt;blockquote&gt;
{{Méi Info Kapitel}}
&lt;/blockquote&gt;

== Kopéiervirlag ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; copy&gt;
{{Méi Info Kapitel|Numm vum Kapitel}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Kuckt och ==
* {{tl|Méi Info 1}}
* {{tl|Méi Info 2}}
* {{tl|Méi Info 2 OL}}
* {{tl|Méi Info 3}}
* {{tl|Méi Info 6}}
* {{tl|Méi Info Spezial}}

&lt;includeonly&gt;[[Kategorie:Schablounen:Textbausteng]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>qw8v5og5d15nmfzli76vrwxwmaq0361</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nicool</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159019</id>
    <revision>
      <id>2686327</id>
      <parentid>2660603</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3736" sha1="exp3f9ylf47hmiwxh9texeip2xph2cq" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Gebuer = ëm 1995
}}
D''''Nicole Bausch''', besser bekannt als '''Nicool''', gebuer ëm [[1995]]&lt;ref&gt;„Nicool, wie schreibt man einen Song?“, um Spaweck&lt;/ref&gt;, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Rap]]perin.&lt;ref&gt;tageblatt.lu: [https://www.tageblatt.lu/non-classe/muussegen-hip-hop-rapperin-nicool-praesentiert-ihr-erstes-album/ ''„Muussegen“ Hip-Hop: Rapperin Nicool präsentiert ihr erstes Album''] (6. Juni 2019)&lt;/ref&gt;

== Liewen a Karriär ==

Hire Groussmonni war de Sänger [[Fernand Koenig]].&lt;ref name=eldonei21/&gt; D'Nicool huet zu [[Bréissel]] studéiert.&lt;ref name=365femalemcs&gt;365femalemcs.com: [https://web.archive.org/web/20240918174352/https://www.365femalemcs.com/portraits/nicool/ Portait] (5. November 2020)&lt;/ref&gt; No engem Concert vum amerikanesche Rapper [[R.A. the Rugged Man]] huet si entscheet, selwer Hip-Hop ze maachen.&lt;ref&gt;100komma7.lu: [https://100komma7.lu/article/musek/beim-ufank-vum-n-fankt-de-wee-un ''Beim Ufank vum N fänkt de Wee un''] vum Marc Clement (28. Mee 2019)&lt;/ref&gt;

Am Juni 2019 huet si hiren éischten Album, ''Den Ufank vum N'', um Plackelabel [[De Läbbel]] verëffentlecht. E gouf vum [[David Galassi]] vun [[De Läb]] produzéiert. D'Beater fir deen Album koume vum 8Cee, [[Corbi]], Nick Sober a LaFleur. Schonn am Mäerz, respektiv am Mee, waren d'Singelen ''130 Säiten'' a ''Faul a bequem'' erauskomm.

2020 koumen d'Lidder ''Stolz'' an ''8002 6002'' no. Dat éischt handelt iwwer Geschlechtergläichheet, dat zweet ass eng Kollaboratioun mam [[Dany Le Loup]] a promouvéiert d'Péitrusshaus, e Krisenzentrum fir Jugendlecher.&lt;ref name=365femalemcs/&gt; Am selwechte Joer war si och um Titel ''My Way'' vun [[Ananda Grows]] ze héieren.

Duerno huet d'Nicool mat ''De Sonndeg'' en Hommage un hir Grousselteren opgeholl.&lt;ref name=eldonei21&gt;eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/news/a/114130.html ''Nei Musek vum Nicool''] (2021)&lt;/ref&gt; D'Beater fir deen Track huet den [[MKO]] produzéiert. Am Juli 2023 koum d'Lidd ''Al'' eraus, fir dat de [[Corbi]] de Beat gemaach an de Basti Kameter e Video gedréint huet.&lt;ref&gt;Video op [https://www.youtube.com/watch?v=VbjQujQpTME YouTube]&lt;/ref&gt; E puer Méint méi spéit, de 14. Oktober, war d'Releaseparty vun der Nicool hirer [[Extended Play|EP]] ''N vun der Welt'' an de Stater [[Rotonden]].&lt;ref&gt;Valeria Wiwinius: [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/2124965.html &quot;Nicool feiert nei EP am grousse Stil.&quot;] rtl.lu, 12.10.2023.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;lequotidien.lu: [https://lequotidien.lu/culture/musique-avec-n-vun-der-welt-nicool-passe-un-cap/ ''Avec N vun der Welt, Nicool passe un cap''] vum Gréogry Cimatti (13. Oktober 2023)&lt;/ref&gt;

D'Nicole Bausch schafft haaptberufflech als Kanner- a Jugendpsychologin.&lt;ref name=365femalemcs/&gt;

== Discographie ==
=== Albumen ===
* 2019: ''Den Ufank vum N''
* 2025: ''Liewen''

=== EP ===
* 2023: ''N vun der Welt''

===Lidder ===
* 2019: ''130 Säiten''
* 2019: ''Faul an bequem''
* 2020: ''Stolz''
* 2020: ''80026002'' {{small|(feat. [[Dany Le Loup]])}}
* 2021: ''De Sonnden''
* 2022: ''Duerch de Reen'' {{small|(mam Jambal)}}
* 2023: ''Wou ass d'Fra?''
* 2023: ''Al''

== Um Spaweck ==

* „[https://digitalpaper.wort.lu/data/1248/reader/reader.html?t=1697286978297#!preferred/0/package/1248/pub/2691/page/11 Nicool, wie schreibt man einen Song?]“ Interview vum Jörg Tschürtz mat der Nicool, wort.lu - Weekend Magazin 01, 14.10.2023, S. 10-11
* [https://www.rtl.lu/tele/no-art-on-air/a/2125713.html No ART on AIR - D'Nicole Bausch], rtl.lu, 14.10.2023
* [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063819485566 Facebook]
* [https://nicool.bandcamp.com/ Bandcamp]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Rapper]]
[[Kategorie:Gebuer (20. Joerhonnert)]]
[[Kategorie:Gebuer ?]]</text>
      <sha1>exp3f9ylf47hmiwxh9texeip2xph2cq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686332</id>
      <parentid>2686327</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Liewen a Karriär */ Archiv-Link fir futtisse Link</comment>
      <origin>2686332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3855" sha1="dxebjbrrgsnymzfuusx4c7pvt6gczwt" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Gebuer = ëm 1995
}}
D''''Nicole Bausch''', besser bekannt als '''Nicool''', gebuer ëm [[1995]]&lt;ref&gt;„Nicool, wie schreibt man einen Song?“, um Spaweck&lt;/ref&gt;, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Rap]]perin.&lt;ref&gt;tageblatt.lu: [https://www.tageblatt.lu/non-classe/muussegen-hip-hop-rapperin-nicool-praesentiert-ihr-erstes-album/ ''„Muussegen“ Hip-Hop: Rapperin Nicool präsentiert ihr erstes Album''] (6. Juni 2019)&lt;/ref&gt;

== Liewen a Karriär ==
Hire Groussmonni war de Sänger [[Fernand Koenig]].&lt;ref name=eldonei21/&gt; D'Nicool huet zu [[Bréissel]] studéiert.&lt;ref name=365femalemcs&gt;365femalemcs.com: [https://web.archive.org/web/20240918174352/https://www.365femalemcs.com/portraits/nicool/ Portait] (5. November 2020)&lt;/ref&gt; No engem Concert vum amerikanesche Rapper [[R.A. the Rugged Man]] huet si entscheet, selwer Hip-Hop ze maachen.&lt;ref&gt;100komma7.lu: [https://100komma7.lu/article/musek/beim-ufank-vum-n-fankt-de-wee-un ''Beim Ufank vum N fänkt de Wee un''] vum Marc Clement (28. Mee 2019)&lt;/ref&gt;

Am Juni 2019 huet si hiren éischten Album, ''Den Ufank vum N'', um Plackelabel [[De Läbbel]] verëffentlecht. E gouf vum [[David Galassi]] vun [[De Läb]] produzéiert. D'Beater fir deen Album koume vum 8Cee, [[Corbi]], Nick Sober a LaFleur. Schonn am Mäerz, respektiv am Mee, waren d'Singelen ''130 Säiten'' a ''Faul a bequem'' erauskomm.

2020 koumen d'Lidder ''Stolz'' an ''8002 6002'' no. Dat éischt handelt iwwer Geschlechtergläichheet, dat zweet ass eng Kollaboratioun mam [[Dany Le Loup]] a promouvéiert d'Péitrusshaus, e Krisenzentrum fir Jugendlecher.&lt;ref name=365femalemcs/&gt; Am selwechte Joer war si och um Titel ''My Way'' vun [[Ananda Grows]] ze héieren.

Duerno huet d'Nicool mat ''De Sonndeg'' en Hommage un hir Grousselteren opgeholl.&lt;ref name=eldonei21&gt;eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/news/a/114130.html ''Nei Musek vum Nicool''] (2021). [https://web.archive.org/web/20230928201815/https://www.eldo.lu/musek/news/a/114130.html Archivéiert] den 28.09.2023.&lt;/ref&gt; D'Beater fir deen Track huet den [[MKO]] produzéiert. Am Juli 2023 koum d'Lidd ''Al'' eraus, fir dat de [[Corbi]] de Beat gemaach an de Basti Kameter e Video gedréint huet.&lt;ref&gt;Video op [https://www.youtube.com/watch?v=VbjQujQpTME YouTube]&lt;/ref&gt; E puer Méint méi spéit, de 14. Oktober, war d'Releaseparty vun der Nicool hirer [[Extended Play|EP]] ''N vun der Welt'' an de Stater [[Rotonden]].&lt;ref&gt;Valeria Wiwinius: [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/2124965.html &quot;Nicool feiert nei EP am grousse Stil.&quot;] rtl.lu, 12.10.2023.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;lequotidien.lu: [https://lequotidien.lu/culture/musique-avec-n-vun-der-welt-nicool-passe-un-cap/ ''Avec N vun der Welt, Nicool passe un cap''] vum Gréogry Cimatti (13. Oktober 2023)&lt;/ref&gt;

D'Nicole Bausch schafft haaptberufflech als Kanner- a Jugendpsychologin.&lt;ref name=365femalemcs/&gt;

== Discographie ==
=== Albumen ===
* 2019: ''Den Ufank vum N''
* 2025: ''Liewen''

=== EP ===
* 2023: ''N vun der Welt''

===Lidder ===
* 2019: ''130 Säiten''
* 2019: ''Faul an bequem''
* 2020: ''Stolz''
* 2020: ''80026002'' {{small|(feat. [[Dany Le Loup]])}}
* 2021: ''De Sonnden''
* 2022: ''Duerch de Reen'' {{small|(mam Jambal)}}
* 2023: ''Wou ass d'Fra?''
* 2023: ''Al''

== Um Spaweck ==

* „[https://digitalpaper.wort.lu/data/1248/reader/reader.html?t=1697286978297#!preferred/0/package/1248/pub/2691/page/11 Nicool, wie schreibt man einen Song?]“ Interview vum Jörg Tschürtz mat der Nicool, wort.lu - Weekend Magazin 01, 14.10.2023, S. 10-11
* [https://www.rtl.lu/tele/no-art-on-air/a/2125713.html No ART on AIR - D'Nicole Bausch], rtl.lu, 14.10.2023
* [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063819485566 Facebook]
* [https://nicool.bandcamp.com/ Bandcamp]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Rapper]]
[[Kategorie:Gebuer (20. Joerhonnert)]]
[[Kategorie:Gebuer ?]]</text>
      <sha1>dxebjbrrgsnymzfuusx4c7pvt6gczwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Félix Dufays</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161294</id>
    <revision>
      <id>2686366</id>
      <parentid>2652488</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4090" sha1="g497vehnkvdvkzik0hfepdlf2dkqml4" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
De '''Félix Dufays''', gebuer als '''Jean-Pierre Félix Dufays''' de [[6. Mäerz]] [[1877]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]], a gestuerwen den [[13. Juni]] [[1954]] am [[Märjendaller Klouschter|Mariendall]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/92q5m8k3c/pages/1/articles/DIVL63?search=F%C3%A9lix%20Dufays|Titel=Ein Missionarsleben|Gekuckt=11.1.2021|Datum=18.6. 1954|Editeur=Luxemburger Wort}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergesche [[Missionnaire]] vun de [[Wäiss Pateren|Wäisse Pateren]] am [[Ruanda]] an am [[Burundi]], dee sech och als [[Schrëftsteller]], [[Lexikograph]], [[Ethnologie|Ethnolog]] a [[Filmmécher|Cineast]] en Numm gemaach huet.

== Liewen ==
De Jean-Pierre Dufays huet wärend senger Kandheet a senger Jugend zu [[Hollerech]] gelieft.

1890 ass hie bei de Wäisse Pateren am Märjendall agetrueden an ass vun do u just nach mat sengem 2. Virnumm Félix bekannt. 1892 ass hien zu [[Alger]] an de Lycée Saint-Eugène gaangen, wou hien de Grënner vum Uerden, de [[Kardinol]] [[Charles Martial Lavigerie]] perséinlech kenne geléiert huet. Nom Ofschloss vu sengem Secondaire zu [[Mechelen]] an zu [[Lille]] huet hie Philosophie a [[Frankräich]] zu [[Binson]] studéiert an [[Theologie]] zu Alger an zu [[Karthago]], wou hien 1903 zum [[Priister]] geweit gouf.

Hie goung an déi deemoleg däitsch Kolonie Ruanda an huet versicht d'Roll vun engem Kierchemann an engem Kolonisator ënner een Hutt ze bréngen. 1913 gouf hien als Missionaire kierchleche Verwalter am Burundi ernannt. Vun 1923 bis 1927 war hie [[Paschtouer]] a verschiddene Missiounsstatiounen.

No enger kuerzer Zäit zu [[Heston]] am [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] huet hie sech an de Studioe vun [[Épinay]] am Norde vu [[Paräis]] zum Filmmécher ausbilde gelooss.

Nom [[Zweete Weltkrich]] ass hien an d'Klouschter Märjendall zeréckkomm. Do war hie verantwortlech fir den neie Seminaire fir spéider Missionairen an [[Afrika]].

Duerch hien huet d'Klouschter vun de Wäisse Patere sech un der Kolonialausstellung vum Belsche Kongo bedeelegt, déi 1949 am [[Cercle municipal|Cercle]] war&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/flippingbook/ons_stad_96-2011_1-72_01.pdf|Titel=Ons Stad, 96-2011, S. 27|Gekuckt=12.1.2023}}&lt;/ref&gt; a fir déi vill Reklamm gemaach gouf&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/560p44/pages/4/articles/DTL620?search=Kolonialausstellung%20luxemburg|Titel=Jeder Luxemburger soll die Kolonialausstellung in Cerclegebäude besuchen|Gekuckt=12.1.2023|Datum=15.6.1949|Editeur=Luxemburger Wort}}&lt;/ref&gt;.

== Verëffentlechungen ==

* ''Lied und Gesang bei Brautwerbung und Hochzeit in Mulera-Ruanda,'' 1909
* ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda,'' 1912
* ''Pages d'épopée africaine. Jours troublés'', 1928
* ''Les Enchaînés. Au Kinyaga,''1939
* ''Le Calvaire de Cosma-Benda'', 1948, Roman, deen 1955 och ënner dem Titel ''La Rançon du crime'' eraus koum

== Filmer ==

* ''De Dakar à Gao'', 1930
* ''Sahara, terre féconde'', 1933&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://orbilu.uni.lu/handle/10993/410|Titel=Sahara, terre féconde (1933) A Missionary Film Directed by White Father Félix Dufays|Gekuckt=12.1.2023|Auteur= [[Paul Lesch]]|Datum=2012|Editeur=ORBilu}}&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
* [https://www.autorenlexikon.lu/page/author/211/2118/FRE/index.html Felix Dufays am Autorenlexikon]
* [https://data.bnf.fr/fr/16248440/felix_dufays/ Félix Dufays um Site vun der Bibliothèque nationale de France]

{{Referenzen an Notten}}
* Am [[Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht]] war vum 8. Abrëll bis de 6. November 2022 eng Ausstellung iwwer d'[https://www.mnha.lu/fr/expositions/le-passe-colonial-du-luxembourg kolonial Vergaangenheet vu Lëtzebuerg] ze gesinn.

{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Dufays Félix}}
[[Kategorie:Gebuer 1877]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Missionnairen]]
[[Kategorie:Ruanda]]
[[Kategorie:Burundi]]
[[Kategorie:Kolonialissem am Zesummenhank mat Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>g497vehnkvdvkzik0hfepdlf2dkqml4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adrienne d'Huart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162069</id>
    <revision>
      <id>2686374</id>
      <parentid>2665361</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3442" sha1="i7zucswacakasz9vsmxembrmgvmvr1c" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = geschützt
}}
D''''Adrienne Baudoin-d'Huart''', genannt '''Miny''', gebuer de [[26. Juli]] [[1892]] zu [[Carignan (Ardennes)|Carignan]], a gestuerwen den [[3. September]] [[1992]] zu [[Eaubonne]]&lt;ref&gt;Stierfregëster vun der Gemeng Eaubonne (Adrienne D HUART décédée le 3 septembre 1992 à l'age de 100 ans et née à Carignan (08) le 26 juillet 1892. Acte numéro 379)&lt;/ref&gt;, war eng lëtzebuergesch Molerin&lt;ref&gt;[[Joseph Welter|Jos Welter]], réd. (1993) ''Rétrospective: Cent ans d'art luxembourgeois 1893-1993''. Letzebuerg: Cercle artistique de Luxembourg / [[Crauthem]]: Lux-Print. ISBN 2-919970-24-0.&lt;/ref&gt;.

D'Adrienne d'Huart war d'Duechter vum Moler [[Ferdinand d'Huart]] (1858 – 1919) an der Marguerite Marthe Lecluse de Mesempré (1869 – 1956).&lt;ref&gt;Jules Mersch (1969) [https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=idc&amp;sid=luxbio&amp;vol=17&amp;chapter=2 &quot;Les barons d'Huart&quot;], ''Biographie nationale du pays de Luxembourg''.&lt;/ref&gt; 1907 ass d'Famill op Lëtzebuerg geplënnert. D'Adrienne d'Huart gouf vun hirem Papp enseignéiert an huet op der Académie Julian an der Académie de la Grande Chaumière zu [[Paräis]] Molerei studéiert. Nom Doud vun hirem Papp 1919 huet d'Huart sech a Frankräich néiergelooss, si huet awer och nach weider zu Lëtzebuerg ausgestallt. 1923 huet si de Georges Baudoin (1897-1964) bestuet.

Si huet haaptsächlech Blummen a Landschafte gemoolt. Am Joer 1916 hat si hir éischt Ausstellung, zesumme mat hirem Papp. Si war Member vum [[Cercle artistique de Luxembourg]] (CAL) a huet reegelméisseg un den alljärleche Salonen deelgeholl. 1982 huet de CAL eng Retrospektiv bei Geleeënheet vun hirem 90. Gebuertsdag organiséiert. Si hat Soloausstellungen an de Galerië Bradtke (1935), Wierschem (1937, 1969) a Becker (1989).

Zesumme mam [[Pierre Blanc]], dem [[Joseph Kutter]] a dem [[Jean Schaack]] huet si 1935 un der [[Weltausstellung]] zu [[Bréissel]] deelgeholl. Hiert Wierk gouf an d'Kollektioun vum [[Nationalmusée um Fëschmaart]] opgeholl; d'[[Villa Vauban]] huet och fënnef Wierker vun hir an der Sammlung&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://digitalpaper.wort.lu/data/2085/reader/reader.html?t=1772745239366#!preferred/0/package/2085/pub/4766/page/38|Titel=Warum Luxemburger Künstlerinnen lange das Nachsehen hatten|Gekuckt=05.03.2026|Datum=05.03.2026|Wierk=wort.lu|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.

==Kuckt och==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]

== Um Spaweck ==
* [https://collections.mnaha.lu/search/-/SUPERDEFAULT%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529%2BSUPERFULLTEXT%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529%2BSUPERUGCTERMS%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529%2BSUPERSEARCHTERMS_ARCHIVE%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529%2BDEFAULT%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529%2BFULLTEXT%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529%2BNORMDATATERMS%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529%2BUGCTERMS%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529%2BSEARCHTERMS_ARCHIVE%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529%2BCMS_TEXT_ALL%253A%2528adrienne%2BAND%2Bd%2527huart%2529/1/RELEVANCE/-/ Wierker vun der Adrienne d'Huart op collections.mnaha.lu]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:d'Huart, Adrienne}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Gebuer 1892]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1984]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Honnertjäreg]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]</text>
      <sha1>i7zucswacakasz9vsmxembrmgvmvr1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pierre Anen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162226</id>
    <revision>
      <id>2686375</id>
      <parentid>2652381</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1876" sha1="jsr8o4u4rigpezsk19lnz2z719ftbmd" xml:space="preserve">{{SkizzAuteur}}
{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
De '''Pierre Anen''', gebuer de [[6. September]] [[1874]] zu [[Steesel]], a gestuerwen de [[7. Mäerz]] [[1955]] zu [[Hesper]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Schoulmeeschter a Léierin|Schoulmeeschter]] a [[Historiker|Lokalhistoriker]].

De Pierre Anen war mat der Robertine Kleyer bestuet.&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/4gwjw14w2/pages/7/articles/DIVL488?search=Anen Doudesannonce am Wort vum 8. Mäerz 1955]&lt;/ref&gt;. Zu [[Fenteng]] an der [[Gemeng Hesper]] ass eng Strooss no him genannt: ''Rue Pierre-Anen''.

==Publikatiounen (Auswiel)==
* Anen, P., 1934. Geschichte der Gemeinde Hesperingen. Luxemburg: P. Worré-Mertens.
* Anen, P., 1940. Geschichte der Pfarrei Steinsel. Heimat und Mission. - Clairefontaine Jg. 14(1940), H. 4, p. 91-94 ; H. 6, p. 129-132 1940/4/91 1940/6/129.
* Anen, Pierre, 1945. Luxemburgs Flurnamen und Flurgeschichte. Luxemburg: Sankt-Paulus-Druckerei. 140 S.
* Anen, P. &amp; L. Thoss, 1975. Geschichte der Gemeinde Hesperingen. Hesperingen: Gemeindeverwaltung.

==Literatur==
* [[Roger Muller|Muller, R.]], 2001. Zur Erinnerung an Pierre Anen. P. 47-55 in: Hesper 2000 Hesperingen : Administration communale 2001 (Geschichte der Gemeinde Hesperingen ; Bd. 2).
* Schumacher, R., 2015. Wussten Sie schon, dass der bestbekannte Hesperinger Lokalhistoriker Pierre Anen gar nicht aus unserer Gemeinde herstammt? Buet Nr. 21, 03/2015.&lt;ref&gt;Cf. https://web.archive.org/web/20230324084359/http://www.gfhesper.lu/index.php/de/geschichte/wussten-sie-schon?start=30&lt;/ref&gt;

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Anen Pierre}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Schoulmeeschteren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Lokalhistoriker]]
[[Kategorie:Gebuer 1874]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]</text>
      <sha1>jsr8o4u4rigpezsk19lnz2z719ftbmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joanny Scotte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162240</id>
    <revision>
      <id>2686330</id>
      <parentid>2613089</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1607" sha1="tksby0mq1jumyn627pf9ninfww332af" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Joanny Scotte''', deen &lt;!--den …--&gt;als ''Crotte'' gebuer gouf, säin Numm awer méi spéit a ''Scotte'' ännere gelooss huet, war e franséischen [[Huttmécher]] an [[Erfinder]].

Hien huet sech scho fréi mat [[Dampmaschinn]]e beschäftegt an an de Joren 1892 an 1893 zu [[Épernay]] op d'mannst zwee Gefierer entwéckelt, déi mat [[Damp]] ugedriwwe goufen. Ëm 1893 huet hien zu Paräis d'[[Société des chaudières et voitures à vapeur système Scotte]] gegrënnt mat där hie seng Gefierer kommerziell gebaut huet, dorënner eng oppe [[Wagonette]] fir eng privat Clientèle oder méi grouss Gefierer fir de [[Giddertransport|Gidder]]- oder [[Persounentransport]].

{{Méi Info 1|Scotte-Tram}}

Mat engem aneren, als [[Omnibus]] genannte Gefier, an deem Plaz fir sechs Leit war, ass de Scott 1894 bei [[Paris-Rouen (Auto)|Paris-Rouen]], der éischt Autoscourse an der Geschicht matgefuer. Wéinst engem Accident koum hien net bis op d'Arrivée, e krut awer vum Organisateur e ''Prix d'encouragement'' vu 500 [[franséische Frang]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6132277|Titel=Le Petit journal|Gekuckt=26.03.2023|Auteur=Voitures sans chevaux - Le concours du « Petit journal »|Datum=24.07.1894|Wierk=Gallica|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

Mat der Produktioun vu senge Gefierer war et ëm 1914 fäerdeg an de Scotte ass op Épernay gaangen, wou hie eng Huttmécherei opgmemaach huet.

{{Referenzen an Notten}}

{{DEFAULTSORT:Scott Joanny}}
[[Kategorie:Franséisch Erfinder]]
[[Kategorie:Franséisch Industrieller]]
[[Kategorie:Gebuer (19. Joerhonnert)]]</text>
      <sha1>tksby0mq1jumyn627pf9ninfww332af</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marc Arian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162248</id>
    <revision>
      <id>2686329</id>
      <parentid>2621344</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8671" sha1="cqh2b3phv371uv7rlmq08zyasln4u5u" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Gebuer = 20. Joerhonnert
}}
De '''Marc Arian''' ass e [[Frankräich|franséische]] [[Schauspiller]].
== Filmographie ==
=== Kino ===
* 1948: ''La dame d'onze heures'' - Regie: [[Jean Devaivre]] - Haaptacteuren: [[Paul Meurisse]], [[Micheline Francey]]
* 1948: ''Les amoureux sont seuls au monde'' - Regie: [[Henri Decoin]] - Haaptacteuren: [[Louis Jouvet]], [[Renée Devillers]] - (als Mann an engem Concert)
* 1950: ''[[Le furet (Film 1950)|Le furet]]'' - Regie: [[Raymond Leboursier]] - Haaptacteuren: [[Jany Holt]], [[Colette Darfeuil]]
* 1950: ''[[Casimir (Film)|Casimir]]'' - Regie: [[Richard Pottier]] - Haaptacteuren: [[Fernandel]], [[Germaine Montero]] - (als Mataarbechter)
* 1950: ''La poison'' - Regie: [[Sacha Guitry]] - Haaptacteuren: [[Michel Simon]], [[Jean Debucourt]] - (als Greffier)
* 1952: ''Massacre en dentelles'' - Regie: [[André Hunebelle]] - Haaptacteuren: [[Raymond Rouleau]], [[Tilda Thamar]] - (als Dänzer)
* 1952: ''Monsieur Leguignon, lampiste'' - Regie: [[Maurice Labro]] - Haaptacteuren: [[Yves Deniaud (Schauspiller)|Yves Deniaud]], [[Jane Marken]] - (als Mann op eger Stee)
* 1953: ''La vie d'un honnête homme'' - Regie: Sacha Guitry - Haaptacteuren: Michel Simon, [[Laurence Badie]] - (als Valembray)
* 1953: ''La route Napoléon'' - Regie: [[Jean Delannoy]] - Haaptacteuren: [[Pierre Fresnay]], [[Henri Vilbert]] - (als Aarbechter)
* 1954: ''Le défroqué'' - Regie: [[Léo Joannon]] - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, [[Pierre Trabaud]] - (als Maître d'hôtel)
* 1954: ''[[Le port du désir]]'' - Regie: [[Edmond T. Gréville]] - Haaptacteuren: [[Jean Gabin]], [[Andrée Debar]] - (als Dänzer)
* 1955: ''L'impossible Monsieur Pipelet'' - Regie: André Hunebelle - Haaptacteuren: Michel Simon 	Michel Simon, [[Etchika Choureau]] - (als Zuschauer bei engem Boxmatch)
* 1955: ''Les Duraton'' - Regie: [[André Berthomieu]] - Haaptacteuren: [[Jane Sourza]], [[Ded Rysel]] - (als Mann um Geriicht)
* 1957: ''[[Les suspects (Film 1957)|Les suspects]]'' - Regie: [[Jean Dréville]] - Haaptacteuren: [[Charles Vanel]], [[Anne Vernon]] - (als Mann am Kino)
* 1957: ''[[À pied, à cheval et en voiture]]'' - Regie: [[Maurice Delbez]] - Haaptacteuren: [[Noël-Noël]], [[Denise Grey]] - (als Zeien)
* 1950: ''[[Les espions (Film 1957)|Les espions]]'' - Regie: [[Henri-Georges Clouzot]] - Haaptacteuren: [[Curd Jürgens]], [[Peter Ustinov]] - (als Spioun)
* 1959: ''Bobosse'' - Regie: [[Étienne Périer]] - Haaptacteuren: [[Micheline Presle]], [[François Périer]] - (als Zuschauer)
* 1959: '' Le grand chef '' - Regie: [[Henri Verneuil]] - Haaptacteuren: Fernandel, [[Gino Cervi]] - (als Infirmier)
* 1959: ''[[Messieurs les ronds de cuir (Film 1959)|Messieurs les ronds-de-cuir]]'' - Regie: [[Henri Diamant-Berger]] - Haaptacteuren: Noël-Noël, [[Philippe Clay]]
* 1959: ''[[125, rue Montmartre]]'' - Regie: [[Gilles Grangier]] - Haaptacteuren: [[Lino Ventura]], [[Andréa Parisy]]
* 1960: ''[[Le président (Film 1961)|Le président]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: Jean Gabin, [[Bernard Blier]] - (als Kniecht)
* 1962: '' Arsène Lupin contre Arsène Lupin '' - Regie: [[Édouard Molinaro]] - Haaptacteuren: [[Jean-Claude Brialy]], [[Jean-Pierre Cassel]]
* 1962: ''Le Diable et les Dix Commandements'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Françoise Arnoul]], Fernandel
* 1960: ''L'affaire d'une nuit'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: [[Pascale Petit]], [[Roger Hanin]] - (als Marcel)
* 1962: ''[[Mélodie en sous-sol]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: Jean Gabin, [[Alain Delon]] - (als Comptabel)
* 1963: ''Carambolages'' - Regie: [[Marcel Bluwal]] - Haaptacteuren: [[Louis de Funès]], Jean-Claude Brialy - (als Huissier)
* 1963: ''In the French Style '' - Regie: [[Robert Parrish]] - Haaptacteuren: [[Jean Seberg]], [[Stanley Baker]]
* 1963: ''[[Maigret voit rouge]]'' - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: Jean Gabin, [[Françoise Fabian]] - (als Employé)
* 1963: ''[[Charade (Film 1963)|Charade]]'' - Regie: [[Stanley Donen]] - Haaptacteuren: [[Cary Grant]], [[Audrey Hepburn]] - (als Mann am Métro)
* 1964: ''Une ravissante idiote'' - Regie: Édouard Molinaro - Haaptacteuren: [[Brigitte Bardot]], [[Anthony Perkins]] - (als Garçon)
* 1964: ''Du grabuge chez les veuves'' - Regie: [[Jacques Poitrenaud]] - Haaptacteuren: [[Danielle Darrieux]], [[Dany Carrel]] - (als Mann um Begriefnes)
* 1964: ''[[Monsieur (Film 1964)|Monsieur]]'' - Regie: [[Jean-Paul Le Chanois]] - Haaptacteuren: Jean Gabin, [[Liselotte Pulver]] - (als Client)
* 1964: ''Des pissenlits par la racine'' - Regie: [[Georges Lautner]] - Haaptacteuren: Louis de Funès, [[Mireille Darc]]
* 1964: ''[[Fantômas (Film 1964)|Fantômas]]'' - Regie: André Hunebelle - Haaptacteuren: [[Jean Marais]], [[Louis de Funès]], [[Mylène Demongeot]]
* 1965: ''L'amour à la chaîne'' - Regie: [[Claude de Givray]] - Haaptacteuren: [[Perrette Pradier]], [[Jean Yanne]]
* 1965: ''La métamorphose des cloportes'' - Regie: [[Pierre Granier-Deferre]] - Haaptacteuren: Lino Ventura, [[Irina Demick]]
* 1965: ''[[Du rififi à Paname]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: Jean Gabin, [[Nadja Tiller]]
* 1966: ''[[Trois enfants dans le désordre]]'' - Regie: Léo Joannon - Haaptacteuren: [[Bourvil]], [[Jean Lefebvre]] - (als Invité op enger Hochzäit)
* 1966: ''[[Le grand restaurant (Film 1966)|Le grand restaurant]]'' - Regie: [[Jacques Besnard]] - Haaptacteuren: Louis de Funès, Bernard Blier
* 1966: ''[[Le jardinier d'Argenteuil]]'' - Regie: Jean-Paul Le Chanois - Haaptacteuren: Jean Gabin, Liselotte Pulver - (als Wiert)
* 1966: ''[[Un idiot à Paris]]'' - Regie: [[Serge Korber]] - Haaptacteuren: Dany Carrel, Jean Lefebvre - (als falsche Blannen)
* 1967: ''Les encerclés'' - Regie: [[Christian Gion]] - Haaptacteuren: [[Jacques Higelin]], [[Rufus]]
* 1969: ''La vie, l'amour, la mort'' - Regie: [[Claude Lelouch]] - Haaptacteuren: [[Amidou]], [[Caroline Cellier]] - (als Greffier am Prisong)
* 1968: ''[[Le clan des Siciliens]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: Jean Gabin, Alain Delon - (als Passagéier)
* 1969: ''My Old Man'' - Regie: [[Larry Yust]] - (Kuerzfilm)
* 1970: ''Ces messieurs de la gâchette'' - Regie: [[Raoul André]] - Haaptacteuren: [[Francis Blanche]], [[Michel Serrault]] - (als Mann um Vëlo)
* 1969: ''L'aveu'' - Regie: [[Costa-Gavras]] - Haaptacteuren: [[Yves Montand]], [[Simone Signoret]] - (als Affekot)
* 1971: ''Les assassins de l'ordre'' - Regie: [[Marcel Carné]] - Haaptacteuren: [[Jacques Brel]], [[Catherine Rouvel]] - (als Journalist)
* 1971: ''[[Le casse]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: [[Jean-Paul Belmondo]], [[Omar Sharif]] - (als Besëtzer vun engem Restaurant)
* 1972: ''[[Le tueur (Film 1972)|Le tueur]]'' - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: Jean Gabin, [[Fabio Testi]]
* 1973: ''[[Les hommes (Film 1973)|Les hommes]]'' - Regie: [[Daniel Vigne]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Marcel Bozzuffi]] - (als President vum Geriicht)
* 1950: ''[[Les Chinois à Paris]]'' - Regie: Jean Yanne - Haaptacteuren: Jean Yanne, [[Nicole Calfan]] - (als Croupier)
* 1976: ''[[Le corps de mon ennemi]]'' - Regie: Henri Verneuil - Haaptacteuren: Jean-Paul Belmondo, [[Marie-France Pisier]]
* 1984: ''Un amour de Swann'' - Regie: [[Volker Schlöndorff]] - Haaptacteuren: [[Jeremy Irons]], [[Ornella Muti]] - (als Kniecht)

=== Televisioun ===
* 1964-1965: ''Les cinq dernières minutes'' - (TV-Serie) - (2 Episoden)
* 1965: ''La fabrique du roi'' - Regie: [[Georges Lacombe (Filmregisseur)|Georges Lacombe]] - Haaptacteuren: [[Dominique Vilar]], [[Bernard Murat]]
* 1966: ''Beaumarchais ou 60000 fusils'' - Regie: [[Marcel Bluwal]] - Haaptacteuren: [[Bernard Noël]], [[Bernard Fresson]]
* 1967: ''Les oiseaux rares'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1967: ''Salle n°8'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1971: ''Tang'' - (TV-Serie) - (Episod)
* 1972: ''La malle de Hambourg'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1973: ''L'étang de la Breure'' - (TV-Serie)
* 1974: ''Ton amour et ma jeunesse'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1974: ''La folie des bêtes'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1974: ''Der kleine Doktor'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1977-1978: ''Les folies Offenbach'' - (TV-Mini-Serie) - (2 Episoden)
* 1977 : ''Un juge, un flic'' - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1978 : ''La corde au cou'' - (TV-Mini-Serie) - (1 Episod)
* 1981: ''Nana'' - (TV-Mini-Serie) - (4 Episoden)
* 1990: ''Paparoff'' - (TV-Serie) - (1 Episod)

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Arian Marc}}
[[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Franséisch Televisiounsschauspiller]]
[[Kategorie:Franséisch Theaterschauspiller]]</text>
      <sha1>cqh2b3phv371uv7rlmq08zyasln4u5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Françoise Pescatore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163601</id>
    <revision>
      <id>2686373</id>
      <parentid>2662400</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3435" sha1="qu4vvazzhcuo3bx0k9p4tnc8srdklcg" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2025--&gt;
}}
[[Fichier:Alphonse Jungers, Portrait de Mademoiselle Françoise Pescatore, mnha 32006.jpg|thumb|260px|D'Françoise Pescatore, e Portrait vum [[Alphonse Jungers]]]]
D''''Marie Franziska Pescatore''', genannt '''Françoise Pescatore''', gebuer den [[11. Juli]] [[1877]] zu [[Mäertert]], a gestuerwen den [[28. August]] [[1954]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]], war eng lëtzebuergesch Molerin an Hierstellerin vun Dekoratiounsartikelen&lt;ref name=&quot;JW&quot;&gt;[[Joseph Welter|Welter, J.]], réd. (1993) ''Rétrospective: Cent ans d'art luxembourgeois 1893-1993''. Lëtzebuerg: [[Cercle artistique de Luxembourg]] / [[Crauthem]]: Lux-Print. ISBN 2-919970-24-0.&lt;/ref&gt;.

D'Françoise Pescatore war eng Duechter vum Industriellen a Politiker [[Dominique-Antoine Pescatore]] (1842-1916) an der Molerin [[Anne Pescatore|Anne Feltz]] (1842-1933)&lt;ref&gt;Gebuertsschäin [https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HT-6X7W-MMW?i=356&amp;wc=9RY3-N38%3A130080101%2C130192001 1877, n° 28].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JM&quot;&gt;[[Jules Mersch (Publizist)|Mersch, J.]], 1949 [https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&amp;sid=luxbio&amp;vol=02&amp;page=533&amp;zoom=3 &quot;Les Pescatore&quot;], ''Biographie nationale du pays de Luxembourg'', fascicule 02, S. 445-569.&lt;/ref&gt;. Si koum um [[Schlass Mäertert|Schlass vu Mäaertert]], dat hire Papp e puer Joer virun hirer Gebuert gebaut hat, op d'Welt.

D'Pescatore krut d'Aptitude fir Konscht an d'Wéi geluecht. Si huet d'Grondlage vun der Molerei vun hirer Mamm geléiert, déi dat och vun hirer Mamm der Elisabeth Piron geléiert hat. Hire Papp huet Karikaturen an Dekoratiounsmotiver a parlamentareschen Dokumenter gezeechent&lt;ref name=&quot;JM&quot; /&gt;. Si huet op der [[Académie royale des beaux-arts vu Bréissel]] studéiert. Si huet gemoolt a kleng Objeten aus Holz an Har gemaach&lt;ref name=&quot;JW&quot; /&gt;. Hir Eltere ware Mäzen vum [[Alphonse Jungers]], deen ëm 1894 dem Françoise säi Portrait gemoolt huet Am Februar 1896 goufen am Stadhaus déi agereecht Motiver vum [[Dicks-Lentz-Monument]], dorënner dat vum Jungers, ausgestallt. An engem getrennten Zëmmer goufen eng Rei Biller vum Jungers, dräi Portraite vum [[Jean-Pierre Huberty]] an eng Büst vun engem Juegdhidder vum 18 Joer ale Pescatore gewisen&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/mg4r2s/pages/3/articles/DTL79 &quot;Beaux-Arts (Suite)&quot;], ''L'indépendance luxembourgeoise'', 12. Februar 1896.&lt;/ref&gt;. Wéi hir Mamm war d'Pescatore am Kënschtlerveräin [[Cercle artistique de Luxembourg]]. 1950 huet si hir Objeten ausgestallt op der International Women's Exposition zu New York, mat dem [[Lotty Braun-Breck]], [[Colette Probst-Wurth]] a [[Denise Probst-Massin]].&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/ts9c56/pages/6/articles/DTL90 &quot;Ausstellung&quot;], ''[[Tageblatt|Escher Tageblatt]]'', 8. November 1950.&lt;/ref&gt;

D'Françoise Pescatore ass am Alter vu 77 Joer no engem Accident gestuerwen&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/kctmk7t71/pages/5/articles/DIVL751 &quot;Mademoiselle Françoise Pescatore&quot;], Doudesannonce vun der Famill, am ''[[Luxemburger Wort]]'' vum 31. Augustus 1954.&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]

{{Referenzen an Notten}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Pescatore Francoise}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Gebuer 1877]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1954]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]
[[Kategorie:Famill Pescatore]]</text>
      <sha1>qu4vvazzhcuo3bx0k9p4tnc8srdklcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sexuell iwwerdrobar Krankheet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163832</id>
    <revision>
      <id>2686400</id>
      <parentid>2636283</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>......</comment>
      <origin>2686400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4483" sha1="jh27uw5peaxvufqfab1kdbhhhv099ap" xml:space="preserve">[[Fichier:Wie schützt man sich vor Geschlechtskrankheiten?.webm|thumb|E kuerze Video op Däitsch iwwer Geschlechtskrankheeten]]
Eng '''sexuell iwwerdrobar Krankheet''' oder '''Geschlechtskrankheet''' ass eng [[Krankheet]], déi duerch bestëmmt [[Infektioun]]e verursaacht gëtt. Geschlechtskrankheete ginn och nach '''STD''' an '''STI''' genannt, vun den englesche Begrëffer ''sexually transmitted disease'' a ''sexually transmitted infection''. Si ginn haaptsächlech beim [[Geschlechtsverkéier|sexuelle Kontakt]] iwwerdroen, wéi [[Vaginalverkéier|Vaginal]]- [[Analverkéier|Anal]]- an [[Oralverkéier]] an och zum Beispill beim gemeinsame Benotze vu [[Sexspillsaach]]en.

== Iwwerdroung ==

Déi Infektioune ginn duerch [[Bakterien]], [[Virus]]sen oder [[Parasit]]te verursaacht. Zu de sexuell iwwerdrobare Krankheeten ziele [[Chlamydien]], [[Gonorrhoe]] (&quot;Tripper&quot;) a [[Syphilis]], déi duerch Bakterie verursaacht ginn. [[Human Papillomavirussen|HPV]], [[HIV]] an [[Aids]], [[Hepatitis]] A, B an C an [[Herpes]] ginn duerch Virusse verursaacht.&lt;ref name=tuebingen&gt;medizin.uni-tuebingen.de: [https://www.medizin.uni-tuebingen.de/de/das-klinikum/einrichtungen/kliniken/frauenklinik/jugendgynaekologie/geschlechtskrankheiten ''Geschlechtskrankheiten'']&lt;/ref&gt; Eng sexuell iwwerdrobar Infektioun ka vu Mënsch zu Mënsch duerch [[Blutt]], [[Sperma]], vaginal an aner Kierperflëssegkeeten iwwerdroe ginn.  

Déi Infektioune ginn awer net ëmmer duerch sexuelle Kontakt iwwerdroen. Si kënnen zum Beispill wärend der [[Schwangerschaft]] oder bei der Gebuert op e [[Puppelchen]] iwwerdroe ginn. Si kënnen och duerch eng Blutttransfusioun oder dat gemeinsaamt Benotze vun [[Injektiounsnol|Nol]]en iwwerdroe ginn.&lt;ref name=mayo&gt;mayoclinic.org: [https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sexually-transmitted-diseases-stds/symptoms-causes/syc-20351240 ''Sexually transmitted diseases (STDs)'']&lt;/ref&gt;

== Symptomer a Behandlung ==

Geschlechtskrankheete verursaachen net ëmmer Symptomer. Eng Persoun kann eng sexuell iwwerdrobar Infektiounen vun enger anerer Persoun kréien, déi gesond ze si schéngt a vläicht net emol weess, datt s'eng Infektioun huet.&lt;ref name=mayo/&gt;

Zu de Symptomer vun enger méiglecher Infektioun mat enger Geschlechtskrankheet zielen:&lt;ref name=tuebingen/&gt;
* d'Brenne beim Urinéieren
* e verännerten, opfällegen Ausfloss aus der [[Scheed]] oder dem [[Penis]]
* [[Bass]], [[Péng]] oder [[Haut|Hautverännerungen]] am Agank vun der Scheed, un der Scheed, um Penis oder um After
* Péng am Genitalberäich oder am Ënnerleif, Péng beim Geschlechtsverkéier
* Verännerungen am [[Mond]] oder an der [[Strass]] oder am [[Daarm|Enddaarm]] no Oral- oder Analverkéier.

An der Reegel loosse sech Geschlechtskrankheete gutt behandelen, mee onbehandelt kënne se schwéier gesondheetlech Konsequenzen hunn.&lt;ref&gt;aidshilfe.de: [https://www.aidshilfe.de/geschlechtskrankheiten ''Geschlechtskrankheiten'']&lt;/ref&gt;

== Preventioun ==

Et gëtt verschidde Moossnamen, déi een huele ka fir sech géint eng Infektioun ze schützen. Dozou gehéiert, sech géint HPV an Hepatitis A a B ze [[Impfung|impfen]] a beim Geschlechtsverkéier mat all Partner, deem säin Infektiounsstatus onbekannt ass, e Kondom zu gebrauchen. [[Kondom]]er reduzéieren de Risiko vun enger Infektioun, mee schützen net komplett. Donieft solle Leit, déi e puer Sexualpartner hunn, sech reegelméisseg op sexuell iwwerdrobar Krankheeten an HIV teste loossen. Wann een eng Geschlechtskrankheet huet, soll een d'Medikamenter, déi den Dokter verschriwwen huet, bis zum Enn anhuelen. An et soll ee keng [[Sprëtz]]en deelen.&lt;ref name=gouv23&gt;gouvernment.lu: [https://gouvernement.lu/de/actualites/toutes_actualites/communiques/2023/05-mai/08-campagne-infections-sexuellement-transmissibles.html ''Prävention von sexuell übertragbarer Infektionen: &quot;Protection is good for us!&quot; ​''] {{sic}}(8. Mee 2023)&lt;/ref&gt;

Geschlechtskrankheete si weltwäit e grousse Problem fir d'ëffentlech Gesondheet. Der [[Weltgesondheetsorganisatioun]] no stieche sech all Dag méi wéi eng Millioun Mënsche mat enger STI un. Zu Lëtzebuerg ass d'Zuel vun de gemellte Krankheeten (Chlamydien, Gonorrhoe, a Syphilis) vun 1.755 am Joer 2021 op 2.171 am Joer 2022 geklommen. Dat waren 23,7 % méi.&lt;ref name=gouv23/&gt;

== Kuckt och ==
* [[Verhiddungsmëttel]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Sexually transmitted diseases and disorders|{{PAGENAME}}}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Sexuell iwwerdrobar Krankheeten| ]]</text>
      <sha1>jh27uw5peaxvufqfab1kdbhhhv099ap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joseph Oth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163854</id>
    <revision>
      <id>2686372</id>
      <parentid>2665299</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3059" sha1="odob5zhj4n6rf4kckm3jy72qthczv17" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = ofgelaf &lt;!--01.01.2026--&gt;
}}
De '''Joseph Oth''', gebuer de [[14. Oktober]] [[1877]] zu [[Habscht]], a gestuerwen de [[7. Mäerz]] [[1955]] zu [[Dikrech]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/4gqcwdzb2/pages/6/articles/DIVL881|Titel=Avis de décès 13|Gekuckt=05.03.2026|Datum=11.03.1955|Wierk=In: Luxemburger Wort, 108. Jg., n° 70, Digitised by the National Library of Luxembourg|Säiten=S. 6|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergesche Professer a [[Molerei|Moler]].&lt;ref name=&quot;JW&quot;&gt;[[Jos Welter]], red. (1993) ''Rétrospective : Cent ans d'art luxembourgeois 1893-1993''. Lëtzebuerg: [[Cercle artistique de Luxembourg]] / [[Crauthem]]: Lux-Print. ISBN 2-919970-24-0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.konschtlexikon.mnaha.lu/entry/lkl000176/ &quot;Joseph Oth&quot;], ''Lëtzebuerger Konschtlexikon'', [[Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht|MNAHA]].&lt;/ref&gt;

De Joseph Oth war de Jong vum Schräiner Michel Oth a vun der Marie Lamock.&lt;ref&gt;Gebuertsschäin [https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HY-D13S-1FH?i=815&amp;wc=9RY4-VZ9%3A129771401%2C130051401 n° 68], 1877.&lt;/ref&gt; No der Beruffsschoul zu [[Karlsruhe]] huet hien op der [[Académie royale des beaux-arts de Bruxelles|Académie royale des beaux-arts]] zu [[Bréissel]] an op der [[Akademie der Bildenden Künste München|Konschtakademie vu München]] studéiert.&lt;ref&gt;[[Lambert Herr]] (2001) ''Signatures, portraits et auto-portraits : artistes plasticiens au Luxembourg''. Lëtzebuerg: Éditions Saint-Paul. ISBN 2-87963-382-6. S. 247.&lt;/ref&gt; Hie gouf ''Maître de dessin'' an 1924 ''Professeur de dessin'' am [[Lycée classique de Diekirch|Dikrecher Kolléisch]] ernannt an e gouf 1939 pensionéiert.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/6zjc804gxm/pages/3/articles/DIVL155 &quot;Enseignement supérieur et moyen&quot;], ''[[Mémorial]]'', n° 74, 5. Oktober 1939.&lt;/ref&gt;

Hien huet ënner anerem Landschaften an Ueleg an Aquarell gemoolt. Den Oth war Member vun der Kënschtlervereenegung [[Cercle artistique de Luxembourg]], wou hie vun 1914 bis 1954 am Cercle sengen alljärleche Salonen ausgestallt huet. Am Salon 1917 huet d'staatlech Kommissioun fënnef Biller vum Oth, [[Dominique Lang]], [[Henri Rabinger]], [[Joseph-Germain Strock|Joseph Strock]] an [[André Thyes]] kaaft.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/jh1sdj/pages/2/articles/DTL55 &quot;Luxem b. Kunstverein&quot;], ''[[Tageblatt|Escher Tageblatt]]'', 6. Juli 1917.&lt;/ref&gt;

De Joseph Oth ass no enger kuerzer Krankheet am Alter vu 77 Joer gestuerwen.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Gielercher ==
* {{OCCCH| (Promotioun 1938)&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/28srt5398w/pages/7/articles/DIVL505 &quot;Ordre de la Couronne de Chêne&quot;], ''Mémorial'', 22. Januar 1938.&lt;/ref&gt;}}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]]
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

{{DEFAULTSORT:Oth Joseph}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]]
[[Kategorie:Gebuer 1877]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1955]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]</text>
      <sha1>odob5zhj4n6rf4kckm3jy72qthczv17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kënschtlech Intelligenz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165065</id>
    <revision>
      <id>2686457</id>
      <parentid>2686241</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sultan Edijingo</username>
        <id>1468</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kultur */ ref LW 18.7.26</comment>
      <origin>2686457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5638" sha1="tpusf6pdodwpopkrf2zpsk7whnxqhs6" xml:space="preserve">[[Fichier:Nicolas_P._Rougier's_rendering_of_the_human_brain.png|miniatur|Duerstellung vum mënschleche Gehier nom Nicolas P. Rougier]]
'''Kënschtlech Intelligenz''' (gekierzt '''KI''' oder '''AI''' vum [[Englesch]]en ''artificial intelligence'') ass en Deelgebitt vun der [[Informatik]] dat sech mam Schafen a Verbessere vu [[Computerprogramm]]e befaasst, déi Aufgaben erleedege fir déi normalerweis mënschlech [[Intelligenz]] néideg ass, wéi z.&amp;nbsp;B. fir d'[[Sprooch]] z'erkennen, Decisiounen ze huelen oder eppes visuell z'erkennen.

== Geschicht ==
D'Geschicht vun der KI geet zeréck bis an d'[[1950]]&lt;nowiki/&gt;er-Joren, wéi de Begrëff „kënschtlech Intelligenz“ fir d'éischt vum [[Vereenegt Staate vun Amerika|amerikanesche]] Computerwëssenschaftler [[John McCarthy]] benotzt gouf. Zënterhier goufen op deem Gebitt enorm Fortschrëtter gemaach, mat bedeitende Meilesteng wéi dem Schafe vun den éischte KI-baséierte Systemer an d'Entwécklung vu fortgeschratten [[Algorithmus|Algorithmen]] déi et erlaben, datt Maschinnen „léieren“ a sech un nei Situatiounen upassen.

== Techniken ==
Et gëtt vill verschidden Techniken an der KI, déi all hir eege spezifesch Fäegkeeten erfuerderen. Dëst begräift [[maschinellt Léieren]], [[déift Léieren]], [[Neuronaalt Netzwierk|neuronal Netzwierker]], [[logescht Programméieren]], a [[Geneeteschen Algorithmus|geneetesch Algorithmussen]].

== Uwendungen ==
KI huet eng breet Pallett vun Uwendungen an ënnerschiddlechen Industrien, wéi z.&amp;nbsp;B. an der [[Automobilindustrie]], dem [[Gesondheetswiesen]], de [[Finanzsecteur|Finanzen]], den [[Entscheedungsënnerstëtzungssystem]]er an an der [[Spillindustrie]]. Se gëtt och benotzt fir komplex Problemer ze léisen déi grouss Datevolummen erfuerderen, wéi z.&amp;nbsp;B. an der [[Klimafuerschung]] oder der [[DNA-Sequenzéierung]].

=== Wou d'KI schonn erfollegräich agesat gëtt ===

* Alldeeglech Apparater: KI ass eng Technologie déi de Wee revolutionéiert huet, wéi mir mat der [[Technologie]] an eisem Alldag interagéieren. Vun der [[Taskautomatiséierung]] bis zum Entscheedungssupport, d'KI ännert d'Aart a Weis wéi mir Saache maachen&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://vivevirtual.es/lb/news-ai|Titel=Alldeeglech Beispiller vu kënschtlecher Intelligenz|Gekuckt=10.01.2024|Editeur=vivevirtual.es|Sprooch=lb|archivedate=2024-01-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240110080019/https://vivevirtual.es/lb/news-ai}}&lt;/ref&gt;
* Gesondheetswiesen: KI Systemer kënnen d'Gesondheetsdate vun engem Patient analyséieren a viraussoe wat déi effektiivst Behandlung fir dës Persoun wier&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Finanzen: KI kann Investitiounsentscheedungen treffen an e Bedruch entdecken&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.bloggersideas.com/lb/where-is-artificial-intelligence-used-today/|Titel=Wou gëtt haut kënschtlech Intelligenz benotzt? Mächteg Beispiller vun AI|Gekuckt=10.01.2024|Auteur=Jitendra Vaswani|Datum=12.11.2022|Editeur=www.bloggersideas.com|Sprooch=lb|Archiv-Datum=10.01.2024|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20240110080019/https://www.bloggersideas.com/lb/where-is-artificial-intelligence-used-today/}}&lt;/ref&gt;
* [[Cybersecurity]]: KI gëtt benotzt fir Systemer ze schafen déi d'Sécherheetsbedroungen identifizéieren an dorop reagéieren&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* Transport: KI gëtt benotzt fir Systemer ze kreéieren déi [[Autonoomt Gefier|autonom Gefierer]] kënne bedreiwen&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* Fabrikatioun: KI gëtt benotzt fir Modeller vu Produkter ze schafe mat deenen d'Produktiounsprozesser optimiséiert kënne ginn&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Dës Beispiller weisen d'Villfalt vun den Uwendunge bei deenen d'KI kann agesat ginn. Wann d'Technologie sech nach weider entwéckelt, ass et méiglech datt KI an nach méi Industrien an Uwendunge benotzt gëtt.

== Eethik ==
Wéi bei all neier Technologie, bréngt d'KI och eethesch Froe mat sech. Dëst beinhalt d'Fro vun der [[Privatsphär]], d'Gefor vun der Automatiséierung vun Aarbechtsplazen an d'Potenzial fir d'Mënschheet ze iwwerhuelen.

== Kultur ==
Zu Lëtzebuerg huet de [[Marco Barnig]]&lt;ref&gt;De Marco Barnig, gebuer den 29.01.1951 zu Lëtzebuerg a gestuerwen den 11.07.2026 zu Canchy, war en diploméierten Ingenieur vun der ETH Zürich. (cf. Doudesannonce am Luxemburger Wort, 17.07.2026, S.33)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sba, ''Luxemburger KI-Pionier Marco Barnig gestorben'', Luxemburger Wort, 18.07.2026, S.57.&lt;/ref&gt; am Januar 2024 dat éischt Buch mam Titel ''Les Jeunes Explorateurs – Sur les Sentiers du Patrimoine UNESCO'' verëffentlecht, dat integral vu kënschtlecher Intelligenz [[ChatGPT]] a [[LetzAI]] geschriwwen an illustréiert gouf.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://librairie.bod.fr/les-jeunes-explorateurs-marco-barnig-9782322521272|Titel=Les Jeunes Explorateurs - Sur les Sentiers du Patrimoine UNESCO|Gekuckt=16.4.2024|Auteur=Marco Barnig|Editeur=Books on Demand, ISBN 9782322521272}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/kultur/marco-barnig-liess-das-erste-buch-in-luxemburg-mit-ki-schreiben/11656541.html|Titel=ChatGPT als Autor, Marco Barnig ließ das erste Buch in Luxemburg mit KI schreiben|Gekuckt=16.4.2024|Auteur=Marc Thill|Datum=16.4.2024|Editeur=wort.lu [€], Luxemburger Wort, S. 40-41}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.web3.lu/creation-dun-livre-de-jeunesse-avec-chatgpt-et-letzai/|Titel=Création d’un livre de jeunesse avec ChatGPT et LetzAI|Gekuckt=25.5.2024|Datum=16.1.2024|Editeur=Websäit vum Marco Barnig}}&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
*[[Quantecomputer]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Artificial intelligence|{{PAGENAME}}}}{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Kënschtlech Intelligenz| ]]</text>
      <sha1>tpusf6pdodwpopkrf2zpsk7whnxqhs6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Méi Info 6/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>166063</id>
    <revision>
      <id>2686401</id>
      <parentid>2614463</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="528" sha1="6ofu11quwbsi4azb5eur1f95e9ro5l1" xml:space="preserve">{{Dokumentatiounssäit}}
&lt;blockquote&gt;
{{Méi Info 6}}
&lt;/blockquote&gt;

== Kopéiervirlag ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; copy&gt;
{{Méi Info 6|Numm vum 1. Artikel|Numm vum 2. Artikel|Numm vum 3. Artikel|Numm vum 4. Artikel|Numm vum 5. Artikel|Numm vum 6. Artikel|Numm vum 7. Artikel}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Kuckt och ==
* {{tl|Méi Info 1}}
* {{tl|Méi Info 2}}
* {{tl|Méi Info 2 OL}}
* {{tl|Méi Info 3}}
* {{tl|Méi Info Kapitel}}
* {{tl|Méi Info Spezial}}

&lt;includeonly&gt;[[Kategorie:Schablounen:Textbausteng]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>6ofu11quwbsi4azb5eur1f95e9ro5l1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>4 For Texas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166686</id>
    <revision>
      <id>2686309</id>
      <parentid>2674161</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T16:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1816" sha1="6biidwhtlqu0furiflo42uk3kwpku9s" xml:space="preserve">{{Infobox Film nei
|Plakat=
|Produktiounsland= 
|Produktiounsjoer= 
|Dauer=
|Originalsprooch= 
|Regie=[[Robert Aldrich]] 
|Dréibuch=[[Teddi Sherman]]&lt;br&gt;Robert Aldrich
|Fotografie=[[Ernest Laszlo]]
|Format={{1,85:1}}
|Faarftechnik={{Technicolor}}
|Musek=[[Nelson Riddle]]
|Schnëtt=[[Michael Luciano]]
|Produzent=Robert Aldrich
|Produktiounsgesellschaft=The Sam Company
|Haaptacteuren=[[Frank Sinatra]] als Zack Thomas&lt;br&gt;[[Dean Martin]] als Joe Jarrett&lt;br&gt;[[Anita Ekberg]] als Elya Carlson&lt;br&gt;[[Ursula Andress]] als Maxine Richter&lt;br&gt;[[Charles Bronson]] als Matson&lt;br&gt;[[Victor Buono]] als Harvey Burden&lt;br&gt;[[Edric Connor]] als George &lt;br&gt;[[Nick Dennis]] als Angel&lt;br&gt;[[Richard Jaeckel]] als Pete Mancini&lt;br&gt;[[Mike Mazurki]] als Chad &lt;br&gt;[[Wesley Addy]] als Winthrop Trowbridge&lt;br&gt;[[Marjorie Bennett]] als Emmaline&lt;br&gt;[[Virginia Christine]] &lt;br&gt;[[Ellen Corby]] &lt;br&gt;[[Jack Elam]] als Dobie&lt;br&gt;[[Joe DeRita]] &lt;br&gt;[[Larry Fine]] &lt;br&gt;[[Moe Howard]]&lt;br&gt;[[Barbara Payton]] }}
'''4 for Texas''' ass eng US-amerikanesch [[Western]]-Comédie vum [[Robert Aldrich]] aus dem Joer 1963 mam [[Frank Sinatra]] an [[Dean Martin]] an den Haaptrollen.

== Ëm wat geet et am Film? ==
Den Jack Thomas an den Joe Jarrett, sinn an enger Postkutsch ënnerwee, wéi dës vum Matson senger Band iwwerfall gëtt. Si kënnen d'Banditte verdreiwen, a fannen dono eng Waliss mat 100.000 Dollar dran. De Rescht vum Film geet et drëms, sech déi Sue géigesäiteg ofzehuelen, a gläichzäiteg de Matson a Schach ze halen, dat ganzt a Gesellschaft vun zwou attaktiven Dammen, dem Elya an dem Maxime...

== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:4 for Texas}}
[[Kategorie:US-amerikanesch Filmer]]
[[Kategorie:US-amerikanesch Kaméidisfilmer]]
[[Kategorie:Western]]
[[Kategorie:Filmer 1963]]
[[Kategorie:Filmer vum Robert Aldrich]]</text>
      <sha1>6biidwhtlqu0furiflo42uk3kwpku9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keir Starmer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166715</id>
    <revision>
      <id>2686285</id>
      <parentid>2682440</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T12:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>wéi bei den aneren</comment>
      <origin>2686285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1286" sha1="fyyw706c14bef9emdv6pn9ln6rsu3uo" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De Sir '''Keir Rodney Starmer''', [[KCB]], [[KC]], [[Privy Council|PC]], gebuer den  [[2. September]] [[1962]], ass e [[Vereenegt Kinnekräich|brittesche]] [[Politiker]] ([[Labour Party]]). Hie war vum 5. Juli 2024 bis zu sengem Récktrëtt, den 22. Juni 2026&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.bbc.com/news/live/ckger03mrl0t|Titel=Keir Starmer announces his resignation as prime minister and leader of Labour Party|Gekuckt=2026-06-22|Auteur=Caitlin Doherty, Tinshui Yeung, with Henry Zeffman reporting from Downing Street|Datum=2026-06-22|Wierk=BBC News|Sprooch=en-GB}}&lt;/ref&gt; [[Premierministere vum Vereenegte Kinnekräich|Premierminister vum Vereenegte Kinnekräich]].

Hie gouf 2015 als Deputéierte vun [[Holborn and St Pancras]] an d'[[House of Commons]] gewielt, wou hie vun 2020 bis d'Parlamentswale vum 4. Juli 2024 Oppositiousleader war. Zanter 2020 ass hien och de Leader vun der Labour Party.

Vun 2008 bis 2013 war hie [[Procureur général]].

== Um Spaweck==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen an Notten}}

{{Navigatioun brittesch Premierministeren}}
{{DEFAULTSORT:Starmer Keir}}
[[Kategorie:Gebuer 1962]]
[[Kategorie:Brittesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Brittesch Premierministeren]]
[[Kategorie:Brittesch Juristen]]</text>
      <sha1>fyyw706c14bef9emdv6pn9ln6rsu3uo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christian Stocker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170123</id>
    <revision>
      <id>2686376</id>
      <parentid>2622745</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>eidel Parametere fort</comment>
      <origin>2686376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1353" sha1="bu29z4j52svpg8hsbxpijr9d02k87qi" xml:space="preserve">{{Infobox Minister
| Funktioun1 = [[Bundeskanzler (Éisträich)|Bundeskanzler]]
| Amtszäit1 = 03.03.2025 - 
| Virgänger = [[Karl Nehammer]]
| Funktioun2 = Vizebuergermeescher vu Wiener Neustadt
| Amtszäit2 = 2000 - 2005
| Funktioun3 = Deputéierten
| Amtszäit3 = 2019 - 2025
}}
De '''Christian Stocker''', gebuer den [[20. Mäerz]] [[1960]] zu [[Wiener Neustadt]], ass en [[éisträich]]esche [[Politiker]] ([[Österreichische Volkspartei|ÖVP]]). Hien ass zanter dem 3. Mäerz 2025 [[Bundeskanzler (Éisträich)|Bundeskanzler vun der Republik Éisträich]].

De Stocker war vum Juni 2019 un Deputéierten am [[Nationalrot (Éisträich)|Nationalrot]] (Parlament). Tëscht September 2022 a Januar 2025 war hie Generalsekretär vu senger Partei. Am Januar 2025 gouf hie Parteipresident.

Vun 1990 bis 2025 war hien am Gemengerot vu Wiener Neustadt, eng Zäitchen als Vize-Buergermeeschter.

== Um Spaweck ==
* derstandard.de: [https://www.derstandard.de/story/3000000251561/stocker-ein-glatter-verhandler-fuer-den-job-den-keiner-will ''Stocker, ein glatter Verhandler für den Job, den keiner will''] (05.01.2025, Portrait)
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Stocker Christian}}
[[Kategorie:Gebuer 1960]]
[[Kategorie:Éisträichesch Bundeskanzleren]]
[[Kategorie:Éisträichesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Éisträichesch Juristen]]</text>
      <sha1>bu29z4j52svpg8hsbxpijr9d02k87qi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Méi Info 2 OL/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>170289</id>
    <revision>
      <id>2686398</id>
      <parentid>2614460</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="6vbc6a925ba08lrtelyoium3vogcvnz" xml:space="preserve">{{Dokumentatiounssäit}}
Dës Schabloun ka gebraucht ginn, wa Kapitele mat Iwwerschrëft aus engem Artikel sollen ugewise ginn. An deem Fall ginn d'Klamere fir d'Linken net automatesch gesat.
&lt;blockquote&gt;
{{Méi Info 2 OL}}
&lt;/blockquote&gt;

== Kopéiervirlag ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; copy&gt;
{{Méi Info 2 OL|Numm vum 1. Artikel|Numm vum 2. Artikel}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Kuckt och ==
* {{tl|Méi Info 1}}
* {{tl|Méi Info 2}}
* {{tl|Méi Info 3}}
* {{tl|Méi Info 6}}
* {{tl|Méi Info Kapitel}}
* {{tl|Méi Info Spezial}}

&lt;includeonly&gt;[[Kategorie:Schablounen:Textbausteng]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>6vbc6a925ba08lrtelyoium3vogcvnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alberto Cavalcanti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172140</id>
    <revision>
      <id>2686321</id>
      <parentid>2634712</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5679" sha1="0gk3efwab1o77d4pu5ipfpstdcyyjnj" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie
|Auteursrechter= bis 50 Joer nom Doud
}}
Den '''Alberto Cavalcanti''', gebuer als ''Alberto de Almeida Cavalcanti'' de [[6. Februar]] [[1897]] zu [[Rio de Janeiro]], a gestuerwen den [[23. August]] [[1982]] zu [[Paräis]], war e [[Brasilien|brasilianesche]] [[Filmregisseur]].

== Filmographie ==
=== Kino ===
* 1926: ''Rien que les heures'' - Haaptacteuren: [[Blanche Bernis]], [[Philippe Hériat]]
* 1927: ''La p'tite Lili'' - (Kuerzfilm)
* 1927: ''En rade'' - Haaptacteuren: [[Pierre Batcheff]], Blanche Bernis, [[Thomy Bourdelle]]
* 1927: ''[[Yvette (Film 1927)|Yvette]]'' - Haaptacteuren: [[Catherine Hessling]], [[Ica von Lenkeffy|Ica de Lenkeffy]], [[Pauline Carton]]
* 1929: ''Le train sans yeux'' - Haaptacteuren: [[Hans Mierendorff]], [[Gina Manès]], [[Georges Charlia]]
* 1929: ''[[Le capitaine Fracasse (Film 1929)|Le capitaine Fracasse]]'' - Haaptacteuren: [[Pierre Blanchar]], [[Lien Deyers]], [[Charles Boyer]]
* 1927: ''La jalousie de Barbouille'' - Haaptacteuren: [[Jean Aymé]], [[Jeanne Helbling]], [[Philippe Hériat]]
* 1930: ''[[Le petit chaperon rouge (Film 1930)|Le petit chaperon rouge]]'' - Haaptacteuren: Catherine Hessling, [[Jean Renoir]], [[André Cerf]]
* 1930: ''Toute sa vie'' - Haaptacteuren: [[Marcelle Chantal]], [[Fernand Fabre]], [[Pierre Richard-Willm]]
* 1930: ''A Canção do Berço'' - Haaptacteuren: [[Corina Freire]], [[Raul de Carvalho]]
* 1929: ''Vous verrez la semaine prochaine'' - (Dokumentarfilm)
* 1931: ''Dans une île perdue'' - Haaptacteuren: [[Enrique Rivero]], [[Danièle Parola]], [[Marguerite Moreno]]
* 1931: ''Les vacances du diable'' - Haaptacteuren: Marcelle Chantal, Thomy Bourdelle, [[Jacques Varennes]]
* 1931: ''À mi-chemin du ciel'' - Haaptacteuren: [[Janine Merrey]], [[Jeanne Marie-Laurent]], Enrique Rivero
* 1932: ''Le truc du Brésilien'' - Haaptacteuren: [[Colette Darfeuil]], [[Robert Arnoux]], [[Yvonne Garat]]
* 1932: ''En lisant le journal'' - (Kuerzfilm)
* 1932: ''Le jour du frotteur'' - (Dokumentarfilm)
* 1933: ''Tour de chant'' - (Dokumentarfilm) - (Kuerzfilm)
* 1933: ''Le mari garçon'' - Haaptacteuren: [[Jeanne Cheirel]], [[Mauricet]], [[Léon Belières]]
* 1933: ''Plaisirs défendus'' - Haaptacteuren: [[Marcel Carpentier]], [[Mathilde Alberti]]
* 1934: ''Nous ne ferons jamais de cinéma'' oder och ''Revue montmartroise'' - (Dokumentarfilm)
* 1934: ''Coralie et Compagnie'' - Haaptacteuren: [[Françoise Rosay]], Catherine Hessling, [[Pierre Bertin]]
* 1934 : ''Pett and Pott'' - (Kuerzfilm)
* 1934: ''New Rates'' - (Dokumentarfilm)
* 1934: ''The Glorious Sixth of June'' - (Kuerzfilm)
* 1935: ''Coal Face'' - (Kuerzfilm)
* 1936: ''Message from Geneva'' - (Dokumentarfilm)
* 1937: ''The Line to Tschierva Hut'' - (Dokumentarfilm)
* 1937: ''Who Writes to Switzerland'' - (Dokumentarfilm)
* 1937: ''We Live in Two Worlds'' - (Kuerzfilm)
* 1938: ''Mony a Pickle'' - (Kuerzfilm)
* 1937: ''Four Barriers'' - (Kuerzfilm)
* 1938: ''Happy in the Morning: A Film Fantasy'' - (Kuerzfilm)
* 1939: ''Men of the Alps'' - (Kuerzfilm)
* 1939: ''Midsummer Day's Work'' - (Kuerzfilm)
* 1940: ''Young Veteran'' - (Kuerzfilm)
* 1940: ''La cause Commune'' - (Kuerzfilm)
* 1940: ''Mastery of the Sea'' - (Kuerzfilm)
* 1941: ''Yellow Caesar'' - (Kuerzfilm)
* 1942: ''Alice in Switzerland'' - (Kuerzfilm)
* 1942: ''Went the Day Well?'' - Haaptacteuren: [[Leslie Banks]], [[Valerie Taylor]], [[Marie Lohr]]
* 1942: ''Film and Reality'' - (Dokumentarfilm)
* 1943: ''Watertight'' - (Dokumentarfilm)
* 1943: ''The Sky's the Limit'' - (Kuerzfilm)
* 1944: ''The Halfway House'' – Regie zesumme mam [[Basil Dearden]] - Haaptacteuren: [[Mervyn Johns]], [[Glynis Johns]], Françoise Rosay
* 1944: ''[[Champagne Charlie (Film 1944)|Champagne Charlie]]'' - Haaptacteuren: [[Tommy Trinder]], [[Stanley Holloway]], [[Jean Kent]]
* 1945: '''Dead of Night'' - Film an Episoden - Regie zesumme mam [[Charles Crichton]], [[Basil Dearden]] a [[Robert Hamer]]
* 1947: ''The Life and Adventures of Nicholas Nickleby'' - Haaptacteuren: [[Derek Bond]], [[Cedric Hardwicke]], [[Sally Ann Howes]]
* 1947: ''They Made Me a Fugitive'' - Haaptacteuren: [[Sally Gray]], [[Trevor Howard]], [[Griffith Jones]]
* 1948: ''The First Gentleman'' - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Aumont]], [[Joan Hopkins]], [[Cecil Parker]]
* 1949: ''For Them That Trespass'' - Haaptacteuren: [[Stephen Murray]], [[Richard Todd]], [[Patricia Plunkett]]
* 1952: ''Simão o caolho'' - Haaptacteuren: [[Mesquitinha]], [[Rachel Martins]]
* 1953: ''O Canto do Mar'' - Haaptacteuren: [[Margarida Cardoso]], [[Cacilda Lanuza]]
* 1954: ''Muhler de verdade'' - Haaptacteuren: [[Adoniran Barbosa]], [[Inezita Barroso]] 
* 1956: ''Herr Puntila und sein Knecht Matti'' - Haaptacteuren: [[Curt Bois]], [[Heinz Engelmann]], [[Maria Emo]]
* 1957: ''Die Windrose'' - Film an Episoden - Regie zesumme mam [[Joris Ivens]], [[Sergey Gerasimov]], [[Gillo Pontecorvo]] an [[Alex Viany]]
* 1958: ''La prima notte'' - Haaptacteuren: [[Martine Carol]], [[Vittorio De Sica]], [[Claudia Cardinale]]
* 1960: ''The Monster of Highgate Ponds'' - Haaptacteuren: [[Rachel Clay]], [[Michael Wade]], [[Ronald Howard]]
* 1967: ''Story of Israel''

=== Televisioun ===
* 1969: ''Les empaillés'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Dora Doll]], [[Denise Gence]], [[Les Frères Jacques]]
* 1971: ''La visite de la vieille dame'' - (TV-Film) - Haaptacteuren: [[Mary Marquet]], [[Louis Arbessier]], [[Jean Tissier]]
* 1978: ''Le voyageur du silence'' - (TV-Film) - (Kuerzfilm)

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Cavalcanti Alberto}}
[[Kategorie:Brasilianesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1897]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1982]]</text>
      <sha1>0gk3efwab1o77d4pu5ipfpstdcyyjnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kessler-Zwillingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173135</id>
    <revision>
      <id>2686328</id>
      <parentid>2651137</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T19:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5202" sha1="ham9kxcwrwgb1qel0w314iisktz6d46" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Gebuertsnumm  = Kaessler
|Pseudonym     = Kessler-Zwillingen
|Gebuer        = [[20. August]] [[1936]]
|Gestuerwen    = [[17. November]] [[2025]]
|Doudesursaach = Assistéierte Suizid
|Nationalitéit = [[Däitschland]]
|Aktivitéit    = Dänzerinnen, [[Schauspiller]]innen, Entertainerinnen
}}
[[File:Kessler Twins 1966.JPG|thumb|upright|1966, an enger Tëleesshow op CBS.]]
D''''Alice''' an d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;'''Ellen Kessler''', fir richteg ''Kaessler'', gebuer den [[20. August]] [[1936]] zu [[Nerchau]], a gestuerwen de [[17. November]] [[2025]] zu [[Grünwald]]&lt;ref&gt;Kilian Bäuml, Julian Mayr [https://www.merkur.de/deutschland/kessler-zwillinge-89-tot-todesursache-gestorben-sterbehilfe-maenner-verheiratet-kinder-zr-94041821.html &quot;Kessler-Zwillinge in München gemeinsam gestorben – sie änderten noch ihr Testament.&quot;] merkur.de, 17.11.2025.&lt;/ref&gt;, bekannt als '''Kessler-Zwillingen''', waren [[däitschland|däitsch]] [[Gesang|Sängerinnen]], [[Danz|Dänzerinnen]], [[Schauspiller]]innen an [[Entertainer]]innen, déi net nëmmen an Däitschland, ma doriwwer eraus an [[Italien]] (''Le gemelle Kessler''), [[Frankräich]] an an den [[Vereenegt Staaten|USA]] zesummen opgetruede sinn.

1959 hu si Däitschland beim [[Eurovision Song Contest 1959|Eurovision Song Contest]] vertrueden.

== Filmographie ==
=== Kino ===
* 1955: ''[[Solang’ es hübsche Mädchen gibt]]'' - Regie: [[Arthur Maria Rabenalt]] - Haaptacteuren:  [[Grethe Weiser]], [[Georg Thomalla]]
* 1956: ''[[Der Bettelstudent (1956)|Der Bettelstudent]]'' - Regie: [[Werner Jacobs]] - Haaptacteuren:  [[Gerhard Riedmann]], [[Waltraut Haas]]
* 1957: ''[[La garçonne]]'' - Regie: [[Jacqueline Audry]] - Haaptacteuren: [[Fernand Gravey]], [[Andrée Debar]]
* 1957: ''[[Vier Mädels aus der Wachau]]'' - Regie: [[Franz Antel]] - Haaptacteuren:  [[Isa Günther]], [[Jutta Günther]]
* 1957: ''[[Scherben bringen Glück (Film 1957)|Scherben bringen Glück]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren:  [[Adrian Hoven]], [[Gunther Philipp]]
* 1957: ''[[Die Zwillinge vom Zillertal]]'' - Regie: [[Harald Reinl]] - Haaptacteuren:  [[Joachim Fuchsberger]], [[Karin Dor]]
* 1957: ''[[Mit Rosen fängt die Liebe an]]'' - Regie: [[Peter Hamel]] - Haaptacteuren:  [[Ingmar Zeisberg]], [[Theo Lingen]]
* 1957: ''[[Der Graf von Luxemburg (Film 1957)|Der Graf von Luxemburg]]'' - Regie: [[Werner Jacobs]] - Haaptacteuren:  Gerhard Riedmann, [[Renate Holm]]
* 1958: ''[[Mein Mädchen ist ein Postillion]]'' - Regie: Rudolf Schündler - Haaptacteuren:  [[Rudolf Lenz]], [[Christine Görner]]
* 1958: ''[[Le bellissime gambe di Sabrina]]'' - Regie: [[Camillo Mastrocinque]] - Haaptacteuren:  [[Mamie Van Doren]], [[Antonio Cifariello]]
* 1958: ''[[Gräfin Mariza (Film 1958)|Gräfin Mariza]]'' - Regie: [[Rudolf Schündler]] - Haaptacteuren:  [[Rudolf Schock]], Christine Görner
* 1958: ''[[Mein Schatz ist aus Tirol]]'' - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], Joachim Fuchsberger
* 1959: ''[[La Paloma (Film 1959)|La Paloma]]'' - Regie: [[Paul Martin]] - Haaptacteuren:  [[Bibi Johns]], [[Karlheinz Böhm]]
* 1960: ''[[Les magiciennes]]'' - Regie: [[Serge Friedman]] - Haaptacteuren: [[Jacques Riberolles]], [[Ginette Leclerc]]
* 1960: ''[[La française et l'amour]]'' - Episod: ''L'adultère'' - Regie: [[Henri Verneuil]] - Haaptacteuren: [[Dany Robin]], [[Jean-Paul Belmondo]]
* 1961: ''[[Gli invasori]]'' - Regie: [[Mario Bava]] - Haaptacteuren: [[Cameron Mitchell]], [[Andrea Checchi]]
* 1961: ''[[Rocco e le sorelle]]'' - Regie: [[Giorgio Simonelli]] - Haaptacteuren: [[Tiberio Murgia]], [[Moira Orfei]]
* 1962: ''[[Der Vogelhändler (Film 1962)|Der Vogelhändler]] '' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren:  [[Cornelia Froboess]], [[Peter Weck]]
* 1962: ''[[Hochzeitsnacht im Paradies (Film 1962)|Hochzeitsnacht im Paradies]] '' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Peter Alexander]], Waltraut Haas
* 1962: ''[[Sodom and Gomorrah]]'' - Regie: [[Robert Aldrich]] - Haaptacteuren: [[Stewart Granger]], [[Anouk Aimée]] 
* 1963: ''[[Maskenball bei Scotland Yard]]'' - Regie: [[Domenico Paolella]] - Haaptacteuren:  [[Bill Ramsey]], [[France Anglade]]
* 1964: ''[[Il giovedì]]'' - Regie: [[Dino Risi]] - Haaptacteuren:  [[Walter Chiari]], [[Michèle Mercier]]
* 1964: ''[[Die Tote von Beverly Hills]] '' - Regie: [[Michael Pfleghar]] - Haaptacteuren:  [[Heidelinde Weis]], [[Klausjürgen Wussow]]

==Discographie==
{{Kapitel Info feelt}}

== Literatur ==
* Ernst Probst: ''Königinnen des Tanzes''. Probst, Mainz-Kostheim 2002, ISBN 3-935718-99-3.
* Alice und Ellen Kessler: ''Eins und eins ist eins. Alice &amp; Ellen Kessler. Die erste Autobiographie.'' Bruckmann, München 1996, ISBN 3-7654-2880-9.
* Bettina Greve / Richard Weize: ''Immer im Doppelpack'', Booklet vun der CD ''Zwei blonde Senoritas'', Bear Family Records 2003, BCD 16617.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Kessler Twins|Kessler-Zwillingen}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Kesslerzwillingen}}
[[Kategorie:Däitsch Sänger]]
[[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]]
[[Kategorie:Gebuer 1936]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2025]]
[[Kategorie:Participantë fir Däitschland beim Eurovision Song Contest]]</text>
      <sha1>ham9kxcwrwgb1qel0w314iisktz6d46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andrew Gow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174256</id>
    <revision>
      <id>2686370</id>
      <parentid>2666701</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4533" sha1="au3eaerz4gtz8hiv8cv25cvu6pgt254" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = geschützt
}}
Den '''Andrew Jonathan Gow''', gebuer [[1978]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://artuk.org/discover/artists/gow-andrew-b-1978|Titel=Gow, Andrew, b.1978 {{!}} Art UK|Gekuckt=2026-01-31|Wierk=artuk.org|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt; am [[Grofschaft Surrey|Surrey]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.luxtimes.lu/luxembourg/a-meeting-with-the-artist-eternalising-grand-duke-guillaume/125741021.html|Titel=A meeting with the artist eternalising Grand Duke Guillaume|Gekuckt=11.02.2026|Datum=23.01.2026|Editeur=www.luxtimes.lu|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;, ass e brittesche [[Molerei|Moler]] a [[Portrait|Portraitist]], deen zënter uganks vun den 2000er Jore schafft. Hie war vun 1996 bis 2000 um huet ''Williams College'' am [[Massachusetts]] wou en e [[Bachelor of Arts]] an der Geschicht an an der Bildend Konscht gemaach huet. Duerno (2000-2002) huet hie säi Stil zu [[Florenz]] an den ''Charles H. Cecil Studios'' an zu Paräis op der ''Académie de Port Royal'' gradewéi am [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] weider entwéckelt. Säi Stil kombinéiert déi streng klassesch Molerei mat enger ausgepräägter zäitgenëssescher Sensibilitéit. Wärend senger ganzer Karriär ass hien haaptsächlech tëscht der [[Toskana]] a London hin- an hiergereest.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.keilondon.com/usr/library/documents/main/artists/33/ag-curriculum-vitae.docx|Titel=Andrew Gow - Curriculum vitae|Gekuckt=11.02.2026|Editeur=keilondon.com|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt; 

Den Andrew Gow realiséiert souwuel Eeenzel- wéi och Gruppeportraiten, woubäi seng Wierker dacks fir prominent Institutiounen, dorënner europäesch Kinnekshaiser an international Organisatioune bestëmmt sinn. Et fënnt ee seng Wierker deemno a Privatwunnengen, Konferenzraim, Universitéiten, gradewéi am [[Palazzo Apostolico|apostoulesche Palais]] an der [[Vatikanstad]]. 

Nieft Portraite moolt hien awer och Landschaften a [[Botanik|botanesch]] Zeenen an deenen hien dacks d'Zerbriechlechkeet vun der Natur an d'Noutwennegkeet vun enger méi ausgeglachener Bezéiung tëscht de Mënschen an der Ëmwelt behandelt.

Am Kader vum [[Trounwiessel (Lëtzebuerg)#Trounwiessel 2025|Trounwiessel 2025]] huet hien ee vun den offizielle Portraite vum [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Guillaume]] realiséiert, deen elo am Plenarsall vun der [[Chamber]] hänkt&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.chd.lu/fr/nouveau-portrait-Grand-Duc-en-salle-pleniere|Titel=Le Grand-Duc de retour en salle plénière {{!}} Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg|Gekuckt=2026-02-06|Wierk=www.chd.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Wierk (Auswiel) ==
Lëscht vun ëffentlechen Opträg&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:
* Grand-Duke Guillaume, Maison du Grand-Duc, Lëtzebuerg, 2025
* Colonel Sir Malcolm Ross, Grand Prior, Order of St John, 2022
* Cardinal George Pell, Apostolic Palace Vatican City 2016
* Mr Ratan Tata, Asia House, London, 2013
* Mr John Henry Felix, Harris Manchester College, Oxford, 2012
* Lord and Lady Harris of Peckham, Harris Manchester College, Oxford, 2010
* Dr and Mrs Larry Tseu, Harris Manchester College, Oxford, 2010
* Mr David Woodfine, Harris Manchester College, Oxford, 2007
* The Reverend Doctor Ralph Waller, Harris Manchester College, Oxford, 2006
* The Reverend Charles Roberts, Queen’s Chaplin for Scotland, The Cannongate Kirk, 2005
* Mr Robert Conway, Harris Manchester College, Oxford, 2004

== Ausstellungen ==
Lëscht vun Ausstellungen&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:
* 2024 British Art Fair, Saatchi Gallery, London
* 2023 StART Art Fair, Saatchi Gallery, London
* 2022 The Royal Society of Portrait Painters, The Mall Galleries
* 2020 Catherine Prevost Gallery, London
* 2014 Chauchet Contemporary, London
* 2012 The Hollywood Road Arts Club, London
* 2010 The New English Art Club, the Mall Galleries, London 
* 2006 The Royal Society of Portrait Painters, The Mall Galleries, London
* 2005 Arndean Gallery, Cork Street, London
* 2004 The Cavalry and Guards Club, Piccadilly, London
* 2002 Paul Mitchel Gallery, Bond Street, London
* 2000 Luschinger Gallery, Greenwich, Connecticut, USA
* 2000 Williams College Museum of Art, Williamstown, Massachusetts, USA

== Um Spaweck ==
* [https://www.wort.lu/kultur/der-mann-der-dem-grossherzog-ein-laecheln-ins-gesicht-zauberte/124736361.html Der Mann, der dem Großherzog ein Lächeln ins Gesicht zauberte], wort.lu, 22.01.2026
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}

{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Gow Andrew}}
[[Kategorie:Gebuer 1978]]
[[Kategorie:Englesch Moler]]</text>
      <sha1>au3eaerz4gtz8hiv8cv25cvu6pgt254</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Louise Pragnell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174257</id>
    <revision>
      <id>2686371</id>
      <parentid>2666710</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolvoxBot</username>
        <id>61746</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Parameter ëmbenennen: Droits d'auteur → Auteursrechter using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>2686371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3649" sha1="4yaf0c7d195v4ekbj7isi0dzssvud9v" xml:space="preserve">{{SkizzKonscht}}
{{Infobox Biographie
|Auteursrechter = geschützt
}}
D''''Louise Pragnell''', gebuer [[1981]]&lt;ref&gt;Depliant « Présentation des portraits officiels de LL.AA.RR. le Grand-Duc et la Grande-Duchesse » vum MNAHA, 2026&lt;/ref&gt; am [[Warwickshire]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.horseandhound.co.uk/news/household-cavalry-gets-a-modern-image-299063|Titel=Household Cavalry gets a modern image|Gekuckt=2026-02-12|Datum=2010-06-11|Wierk=Horse &amp; Hound|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;, ass eng brittesch [[Molerei|Molerin]] a [[Portrait|Portraitist]]&lt;nowiki/&gt;in. Si huet [[bildend Konscht]] op der [[Edinburgh University|Universitéit vun Edinburgh]] an dem [[Edinburgh College of Art]] studéiert an hire Studium mat engem ''Master of Arts'' (MA) ofgeschloss. Duerno huet si an [[Italien]] eng zousätzlech Ausbildung an der Technik vun der klassescher Uelegmolerei zu [[Florenz]] op der [[Florence Academy of Art]] an am Portraitsatelier vun der Rebecca Harp gemaach.

Vun ëm 2005 u mécht si haaptsächlech Portraitsmolerei, sief et intim Familljeportraiten, offiziell Portraite vun ëffentleche Persounen oder militäresch Gruppeportraiten am groussem Format. 

Am Kader vum [[Trounwiessel (Lëtzebuerg)#Trounwiessel 2025|Trounwiessel 2025]] huet si ee vun den offizielle Portraite vum [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Guillaume]] an ee vun der Groussherzogin [[Stéphanie vu Lëtzebuerg|Stéphanie]] realiséiert. 

== Wierk (Auswiel) ==

=== Portraiten ===

* 2010: [[Household Cavalry|The Household Cavalry]], Gruppeportrait vu of 25 Offizéier (100 cm × 300 cm)
* 2011: [[Tim Gosling]] als ''The Evil, Murdering, Misguided Queen Cassandra''
* 2012: General Sir [[Nick Houghton|Nicholas Houghton]], fréieren ''Chief of Defence Staff'', British Armed Forces
* 2014: [[Prince Edward, Duke of Kent]], Cavalry and Guards Club, Piccadilly
* 2014: General Sir [[Peter Wall (British Army officer)|Peter Wall]], fréieren ''Chief of General Staff''
* 2015: General Sir [[James Hockenhull|Jim Hockenhull]]'', KBE Strategic Command''
* 2015: Triptychon vu Gruppeportraite fir den 125. Anniversaire vun der Grënnung vum [[Royal St George's Golf Club|Royal St. George's Golf Club]]
* 2020: Konschtprojet &quot;[[Portraits for NHS Heroes]]&quot; am Kader vun der COVID-19 Pandemie
* 2022: Bild vum ''The Patron's evening'' am Concertssall [[Camden Palace]] (Koko); um Bild sinn ë.&amp;nbsp;a. z'erkennen: [[Olivia Colman|Olivia Coleman]], [[Keith Tyson]], [[Elisabeth Murdoch (businesswoman)|Elisabeth Murdoch]], [[Mat Collishaw]]
* 2023: [[The Irish Guards]], Gruppeportrait vun 32 Offizéier
* 2023: [[William Hague]], Baron Hague of Richmond, Royal United Services Institute
* 2025: Sir [[Jackie Stewart]], Commande vum ''Royal Automobile Club''
* 2025: [[Princess Royal]], Portrait a voller Gréisst (250 cm × 100 cm)
* 2025: [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Groussherzog Guillaume]] a [[Stéphanie vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Stéphanie]]
* David Stewart, fréiere Manager vun de [[British Grove Studios]] (posthum)

=== Ausstellungen ===

* 2011: National Portrait Gallery - BP Portrait Award mat ''The Evil, Murdering, Misguided Queen Cassandra''
* 2012: National Portrait Gallery -  BP Portrait Awards mat ''Tom, Waiting''

== Um Spaweck ==
* {{En}} [https://www.horseandhound.co.uk/news/household-cavalry-gets-a-modern-image-299063 Household Cavalry gets a modern image], Horse &amp; Hound, 11.06.2010
* {{En}} [https://louisepragnell.com/CMS-Images/pennant.pdf Interview with Artist Louise Pragnell, Portrait Painter] The Pennant, 05.2015

{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Englesch Moler]]
[[Kategorie:Gebuer 1981]]</text>
      <sha1>4yaf0c7d195v4ekbj7isi0dzssvud9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:AK mat 1 Element</title>
    <ns>14</ns>
    <id>176220</id>
    <revision>
      <id>2686313</id>
      <parentid>2684881</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T17:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>De(n) Les Meloures huet d'Säit [[Kategorie:AK mat 1 Elementer]] op [[Kategorie:AK mat 1 Element]] geréckelt: Gouf am Modul op Eenzuel ugepasst</comment>
      <origin>2684868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="410" sha1="9pw5krdzpivrseth07yai07igfktnow" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
{{KategorieBox|Dës Kategorie gëtt automatesch bei Säiten derbäigesat, an deenen d'[[Schabloun:Autoritéitskontroll]] steet a genau een Element huet.

Den Numm vun dëser Kategorie gëtt vum [[Modul:Autoritéitskontroll]] definéiert, dee vun der Schabloun:Autoritéitskontroll opgeruff gëtt.}}

[[Kategorie:Hëllefskategorien]]
[[Kategorie:Kategorien, déi duerch Modullen definéiert ginn]]</text>
      <sha1>9pw5krdzpivrseth07yai07igfktnow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modul:WikidataChart/Sandkëscht</title>
    <ns>828</ns>
    <id>176319</id>
    <revision>
      <id>2686296</id>
      <parentid>2686273</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T14:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <origin>2686296</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12600" sha1="lk6hyv9skeodho14btl50kywme1jylz" xml:space="preserve">--[[
	Modul:WikidataChart

	Erstellt en Diagramm aus enger numerescher Wikidata-Zäitserie.

	Standard:
		Property:      P1082 (Awunnerzuel)
		Date property: P585  (Zäitpunkt)

	Éischt Uwendung:
		Schabloun:Awunnerdiagramm

	Versioun: 1.0
]]

local p = {}

------------------------------------------------------------------------
-- Standardastellungen
------------------------------------------------------------------------

local DEFAULT_PROPERTY = 'P1082'
local DEFAULT_DATE_PROPERTY = 'P585'
local DEFAULT_CHART = 'Graph:Population development.chart'
local DEFAULT_SERIES_TITLE = 'Awunner'

------------------------------------------------------------------------
-- Allgemeng Hëllefsfunktiounen
------------------------------------------------------------------------

local function trim(value)
	if value == nil then
		return nil
	end

	value = mw.text.trim(tostring(value))

	if value == '' then
		return nil
	end

	return value
end

local function getArgs(frame)
	local args = {}
	local parent = frame:getParent()

	-- Parameteren aus der Schabloun
	if parent then
		for key, value in pairs(parent.args) do
			value = trim(value)

			if value then
				args[key] = value
			end
		end
	end

	-- Direkt Parameteren aus #invoke iwwerschreiwen
	-- eventuell Parameteren aus der Schabloun.
	for key, value in pairs(frame.args) do
		value = trim(value)

		if value then
			args[key] = value
		end
	end

	return args
end

local function isTrue(value)
	if value == nil then
		return false
	end

	value = mw.ustring.lower(trim(value) or '')

	return value == '1'
		or value == 'jo'
		or value == 'yes'
		or value == 'true'
		or value == 'oui'
		or value == 'ja'
end

local function cleanChartText(value)
	value = tostring(value or '')
	value = value:gsub('[|{}]', '')
	return mw.text.trim(value)
end

local function renderError(message)
	return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;'
		.. 'Feeler am WikidataChart: '
		.. mw.text.nowiki(message)
		.. '&lt;/span&gt;'
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Element
------------------------------------------------------------------------

local function getEntityId(args)
	local qid = args.Q or args.qid or args[1]

	if qid then
		qid = mw.ustring.upper(qid)

		if not mw.wikibase.isValidEntityId(qid) then
			return nil,
				'Ongëltege Wikidata-Identifikateur: ' .. qid
		end

		local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

		if not entity then
			return nil,
				'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
		end

		return qid
	end

	qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()

	if not qid then
		return nil,
			'Dës Säit ass net mat engem Wikidata-Element verbonnen.'
	end

	return qid
end

------------------------------------------------------------------------
-- Properties
------------------------------------------------------------------------

local function normalizePropertyId(value, defaultValue)
	value = trim(value) or defaultValue
	value = mw.ustring.upper(value)

	if not mw.ustring.match(value, '^P%d+$') then
		return nil, 'Ongëlteg Property-ID: ' .. value
	end

	return value
end

local function getProperties(args)
	local property, propertyError =
		normalizePropertyId(
			args.property or args.eegenschaft,
			DEFAULT_PROPERTY
		)

	if not property then
		return nil, nil, propertyError
	end

	local dateProperty, datePropertyError =
		normalizePropertyId(
			args.dateProperty
				or args.dateproperty
				or args.datumProperty
				or args.datumeegenschaft,
			DEFAULT_DATE_PROPERTY
		)

	if not dateProperty then
		return nil, nil, datePropertyError
	end

	return property, dateProperty
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Wäerter ausliesen
------------------------------------------------------------------------

local function getNumericValue(statement)
	local mainsnak = statement.mainsnak

	if not mainsnak
		or mainsnak.snaktype ~= 'value'
		or not mainsnak.datavalue
	then
		return nil
	end

	local dataValue = mainsnak.datavalue.value

	if type(dataValue) == 'table' and dataValue.amount then
		return tonumber(dataValue.amount)
	end

	if type(dataValue) == 'number' then
		return dataValue
	end

	return nil
end

local function getYear(statement, dateProperty)
	local qualifiers = statement.qualifiers

	if not qualifiers or not qualifiers[dateProperty] then
		return nil
	end

	for _, snak in ipairs(qualifiers[dateProperty]) do
		if snak.snaktype == 'value'
			and snak.datavalue
			and snak.datavalue.value
			and snak.datavalue.value.time
		then
			local time = snak.datavalue.value.time

			-- Beispill:
			-- +2026-01-01T00:00:00Z
			local year =
				mw.ustring.match(time, '^%+?(%-?%d+)%-')

			if year then
				return tonumber(year)
			end
		end
	end

	return nil
end

local function rankWeight(rank)
	if rank == 'preferred' then
		return 3
	elseif rank == 'normal' then
		return 2
	elseif rank == 'deprecated' then
		return 1
	end

	return 0
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën (daten=)
------------------------------------------------------------------------

local function parseManualData(args)
	local raw = trim(args.daten or args.data)

	if not raw then
		return {}
	end

	local minYear = tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)
	local maxYear = tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	local byYear = {}
	local lineNo = 0

	for line in mw.text.gsplit(raw, '\n', true) do
		lineNo = lineNo + 1

		line = mw.text.trim(line)
		line = mw.ustring.gsub(line, '%s*#.*$', '')

		if line ~= '' then
			local yearText, valueText =
				mw.ustring.match(
					line,
					'^(%d+)%s*=%s*(.+)$'
				)

			if not yearText then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëlteg Syntax an Zeil %d: %s',
						lineNo,
						line
					)
			end

			valueText =
				mw.ustring.gsub(valueText, '[ %.]', '')

			local year = tonumber(yearText)
			local value = tonumber(valueText)

			if not year or not value then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëltege Wäert an Zeil %d.',
						lineNo
					)
			end

			if (not minYear or year &gt;= minYear)
				and (not maxYear or year &lt;= maxYear)
			then
				byYear[year] = {
					year = year,
					value = value,
					source = 'manual'
				}
			end
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën a Wikidata fusionéieren
------------------------------------------------------------------------

local function mergeTimeSeries(manualData, wikidataData)
	local byYear = {}

	-- Fir d'éischt déi manuell Donnéeën.
	for _, item in ipairs(manualData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'manual'
			byYear[year] = item
		end
	end

	-- Duerno Wikidata.
	-- D'Joer gëtt ëmmer an eng Zuel ëmgewandelt.
	-- Bei engem identesche Joer ersetzt Wikidata de manuelle Wäert.
	for _, item in ipairs(wikidataData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'wikidata'
			byYear[year] = item
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Zäitserie opbauen
------------------------------------------------------------------------

local function collectTimeSeries(
	qid,
	property,
	dateProperty,
	args
)
	local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

	if not entity then
		return nil,
			'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
	end

	local statements =
		entity.claims and entity.claims[property]

    if not statements or #statements == 0 then
	    return {}
    end

	local minimumYear =
		tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)

	local maximumYear =
		tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	if args.vun and not minimumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Ufanksjoer: ' .. tostring(args.vun)
	end

	if args.bis and not maximumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Schlussjoer: ' .. tostring(args.bis)
	end

	if minimumYear
		and maximumYear
		and minimumYear &gt; maximumYear
	then
		return nil,
			'D’Ufanksjoer däerf net nom Schlussjoer leien.'
	end

	local includeDeprecated =
		isTrue(args.deprecated)

	-- Ee Wäert pro Joer.
	-- Bei méi Aussoe fir datselwecht Joer:
	-- preferred &gt; normal &gt; deprecated.
	local byYear = {}

	for _, statement in ipairs(statements) do
		local year =
			getYear(statement, dateProperty)

		local value =
			getNumericValue(statement)

		if year and value then
			local insideRange =
				(not minimumYear or year &gt;= minimumYear)
				and
				(not maximumYear or year &lt;= maximumYear)

			local allowedRank =
				statement.rank ~= 'deprecated'
				or includeDeprecated

			if insideRange and allowedRank then
				local existing = byYear[year]

				if not existing
					or rankWeight(statement.rank)
						&gt; rankWeight(existing.rank)
				then
					byYear[year] = {
						year = year,
						value = value,
						rank = statement.rank or 'normal'
					}
				end
			end
		end
	end

	local data = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(data, item)
	end

	table.sort(data, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return data
end

------------------------------------------------------------------------
-- Chart-Donnéeën
------------------------------------------------------------------------

local function formatNumber(value)
	if value == math.floor(value) then
		return string.format('%.0f', value)
	end

	return tostring(value)
end

local function joinValues(data, field)
	local values = {}

	for _, item in ipairs(data) do
		local value = item[field]

		if field == 'value' then
			value = formatNumber(value)
		end

		table.insert(values, tostring(value))
	end

	return table.concat(values, ',')
end

local function renderChart(frame, data, args)
	local chartName =
		cleanChartText(args.chart or DEFAULT_CHART)

	local seriesTitle =
		cleanChartText(
			args.titel
				or args.title
				or args.legend
				or DEFAULT_SERIES_TITLE
		)

	local xValues = joinValues(data, 'year')
	local yValues = joinValues(data, 'value')
		local xType =
		cleanChartText(
			args.xTyp
				or args.xType
				or 'integer'
		)

	if xType ~= 'integer'
		and xType ~= 'number'
		and xType ~= 'date'
		and xType ~= 'string'
	then
		xType = 'integer'
	end

	local wikitext = string.format(
		'{{#chart:%s'
			.. '|arg:x=%s'
			.. '|arg:y1=%s'
			.. '|arg:y1Title=%s'
			.. '|arg:xType=%s'
			.. '|arg:yType=integer'
			.. '}}',
		chartName,
		xValues,
		yValues,
		seriesTitle,
		xType
	)

	return frame:preprocess(
    '&lt;div style=&quot;max-width:700px;&quot;&gt;'
    .. wikitext ..
    '&lt;/div&gt;'
)
end

------------------------------------------------------------------------
-- Ëffentlech Funktiounen
------------------------------------------------------------------------

function p.main(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local manualData, manualError =
		parseManualData(args)

	if not manualData then
		return renderError(manualError)
	end

	local wikidataData, wikidataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not wikidataData then
		return renderError(wikidataError)
	end

	local data =
		mergeTimeSeries(
			manualData,
			wikidataData
		)

	if #data == 0 then
		return renderError(
			'Et goufe weder manuell Donnéeën nach passend Wikidata-Aussoe fonnt.'
		)
	end

	return renderChart(frame, data, args)
end

-- Kontrollfunktioun:
-- weist déi ausgeliesten Donnéeën als Text.
function p.daten(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local data, dataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not data then
		return renderError(dataError)
	end

	local rows = {}
for _, item in ipairs(data) do
	table.insert(
		rows,
		item.year .. ' = ' .. item.value
	)
end

	return table.concat(rows, '&lt;br&gt;')
end

return p</text>
      <sha1>lk6hyv9skeodho14btl50kywme1jylz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686304</id>
      <parentid>2686296</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Produktiv eriwwerkopéiert fir méi spéit Tester</comment>
      <origin>2686304</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13100" sha1="r6zkyn25ev68rxhe6hmkl01e5skdqrc" xml:space="preserve">--[[
	Modul:WikidataChart

	Erstellt en Diagramm aus enger numerescher
	Wikidata-Zäitserie an/oder aus Wäerter déi manuell ugi ginn.

	Standard:
		Property:       P1082 (Awunnerzuel)
		Date property:  P585  (Zäitpunkt)
		Maximal Breet:  800px

	Manuell Donnéeën:
		Parameter daten=
		Format: Joer=Wäert, eng Donnée pro Zeil

	Bei engem identesche Joer huet de Wikidata-Wäert
	Prioritéit virum manuelle Wäert.

	Éischt Uwendung:
		Schabloun:Awunnerdiagramm

	Versioun: 2.1
]]

local p = {}

------------------------------------------------------------------------
-- Standardastellungen
------------------------------------------------------------------------

local DEFAULT_PROPERTY = 'P1082'
local DEFAULT_DATE_PROPERTY = 'P585'
local DEFAULT_CHART = 'Graph:Population development.chart'
local DEFAULT_SERIES_TITLE = 'Awunner'
local DEFAULT_MAX_WIDTH = '800px'

------------------------------------------------------------------------
-- Allgemeng Hëllefsfunktiounen
------------------------------------------------------------------------

local function trim(value)
	if value == nil then
		return nil
	end

	value = mw.text.trim(tostring(value))

	if value == '' then
		return nil
	end

	return value
end

local function getArgs(frame)
	local args = {}
	local parent = frame:getParent()

	-- Parameteren aus der Schabloun
	if parent then
		for key, value in pairs(parent.args) do
			value = trim(value)

			if value then
				args[key] = value
			end
		end
	end

	-- Direkt Parameteren aus #invoke iwwerschreiwen
	-- eventuell Parameteren aus der Schabloun.
	for key, value in pairs(frame.args) do
		value = trim(value)

		if value then
			args[key] = value
		end
	end

	return args
end

local function isTrue(value)
	if value == nil then
		return false
	end

	value = mw.ustring.lower(trim(value) or '')

	return value == '1'
		or value == 'jo'
		or value == 'yes'
		or value == 'true'
		or value == 'oui'
		or value == 'ja'
end

local function cleanChartText(value)
	value = tostring(value or '')
	value = value:gsub('[|{}]', '')
	return mw.text.trim(value)
end

local function renderError(message)
	return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;'
		.. 'Feeler am WikidataChart: '
		.. mw.text.nowiki(message)
		.. '&lt;/span&gt;'
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Element
------------------------------------------------------------------------

local function getEntityId(args)
	local qid = args.Q or args.qid or args[1]

	if qid then
		qid = mw.ustring.upper(qid)

		if not mw.wikibase.isValidEntityId(qid) then
			return nil,
				'Ongëltege Wikidata-Identifikateur: ' .. qid
		end

		local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

		if not entity then
			return nil,
				'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
		end

		return qid
	end

	qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()

	if not qid then
		return nil,
			'Dës Säit ass net mat engem Wikidata-Element verbonnen.'
	end

	return qid
end

------------------------------------------------------------------------
-- Properties
------------------------------------------------------------------------

local function normalizePropertyId(value, defaultValue)
	value = trim(value) or defaultValue
	value = mw.ustring.upper(value)

	if not mw.ustring.match(value, '^P%d+$') then
		return nil, 'Ongëlteg Property-ID: ' .. value
	end

	return value
end

local function getProperties(args)
	local property, propertyError =
		normalizePropertyId(
			args.property or args.eegenschaft,
			DEFAULT_PROPERTY
		)

	if not property then
		return nil, nil, propertyError
	end

	local dateProperty, datePropertyError =
		normalizePropertyId(
			args.dateProperty
				or args.dateproperty
				or args.datumProperty
				or args.datumeegenschaft,
			DEFAULT_DATE_PROPERTY
		)

	if not dateProperty then
		return nil, nil, datePropertyError
	end

	return property, dateProperty
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Wäerter ausliesen
------------------------------------------------------------------------

local function getNumericValue(statement)
	local mainsnak = statement.mainsnak

	if not mainsnak
		or mainsnak.snaktype ~= 'value'
		or not mainsnak.datavalue
	then
		return nil
	end

	local dataValue = mainsnak.datavalue.value

	if type(dataValue) == 'table' and dataValue.amount then
		return tonumber(dataValue.amount)
	end

	if type(dataValue) == 'number' then
		return dataValue
	end

	return nil
end

local function getYear(statement, dateProperty)
	local qualifiers = statement.qualifiers

	if not qualifiers or not qualifiers[dateProperty] then
		return nil
	end

	for _, snak in ipairs(qualifiers[dateProperty]) do
		if snak.snaktype == 'value'
			and snak.datavalue
			and snak.datavalue.value
			and snak.datavalue.value.time
		then
			local time = snak.datavalue.value.time

			-- Beispill:
			-- +2026-01-01T00:00:00Z
			local year =
				mw.ustring.match(time, '^%+?(%-?%d+)%-')

			if year then
				return tonumber(year)
			end
		end
	end

	return nil
end

local function rankWeight(rank)
	if rank == 'preferred' then
		return 3
	elseif rank == 'normal' then
		return 2
	elseif rank == 'deprecated' then
		return 1
	end

	return 0
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën (daten=)
------------------------------------------------------------------------

local function parseManualData(args)
	local raw = trim(args.daten or args.data)

	if not raw then
		return {}
	end

	local minYear = tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)
	local maxYear = tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	local byYear = {}
	local lineNo = 0

	for line in mw.text.gsplit(raw, '\n', true) do
		lineNo = lineNo + 1

		line = mw.text.trim(line)
		line = mw.ustring.gsub(line, '%s*#.*$', '')

		if line ~= '' then
			local yearText, valueText =
				mw.ustring.match(
					line,
					'^(%d+)%s*=%s*(.+)$'
				)

			if not yearText then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëlteg Syntax an Zeil %d: %s',
						lineNo,
						line
					)
			end

			valueText =
				mw.ustring.gsub(valueText, '[ %.]', '')

			local year = tonumber(yearText)
			local value = tonumber(valueText)

			if not year or not value then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëltege Wäert an Zeil %d.',
						lineNo
					)
			end

			if (not minYear or year &gt;= minYear)
				and (not maxYear or year &lt;= maxYear)
			then
				byYear[year] = {
					year = year,
					value = value,
					source = 'manual'
				}
			end
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën a Wikidata fusionéieren
------------------------------------------------------------------------

local function mergeTimeSeries(manualData, wikidataData)
	local byYear = {}

	-- Fir d'éischt déi manuell Donnéeën.
	for _, item in ipairs(manualData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'manual'
			byYear[year] = item
		end
	end

	-- Duerno Wikidata.
	-- D'Joer gëtt ëmmer an eng Zuel ëmgewandelt.
	-- Bei engem identesche Joer ersetzt Wikidata de manuelle Wäert.
	for _, item in ipairs(wikidataData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'wikidata'
			byYear[year] = item
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Zäitserie opbauen
------------------------------------------------------------------------

local function collectTimeSeries(
	qid,
	property,
	dateProperty,
	args
)
	local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

	if not entity then
		return nil,
			'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
	end

	local statements =
		entity.claims and entity.claims[property]

    if not statements or #statements == 0 then
	    return {}
    end

	local minimumYear =
		tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)

	local maximumYear =
		tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	if args.vun and not minimumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Ufanksjoer: ' .. tostring(args.vun)
	end

	if args.bis and not maximumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Schlussjoer: ' .. tostring(args.bis)
	end

	if minimumYear
		and maximumYear
		and minimumYear &gt; maximumYear
	then
		return nil,
			'D’Ufanksjoer däerf net nom Schlussjoer leien.'
	end

	local includeDeprecated =
		isTrue(args.deprecated)

	-- Ee Wäert pro Joer.
	-- Bei méi Aussoe fir datselwecht Joer:
	-- preferred &gt; normal &gt; deprecated.
	local byYear = {}

	for _, statement in ipairs(statements) do
		local year =
			getYear(statement, dateProperty)

		local value =
			getNumericValue(statement)

		if year and value then
			local insideRange =
				(not minimumYear or year &gt;= minimumYear)
				and
				(not maximumYear or year &lt;= maximumYear)

			local allowedRank =
				statement.rank ~= 'deprecated'
				or includeDeprecated

			if insideRange and allowedRank then
				local existing = byYear[year]

				if not existing
					or rankWeight(statement.rank)
						&gt; rankWeight(existing.rank)
				then
					byYear[year] = {
						year = year,
						value = value,
						rank = statement.rank or 'normal'
					}
				end
			end
		end
	end

	local data = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(data, item)
	end

	table.sort(data, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return data
end

------------------------------------------------------------------------
-- Chart-Donnéeën
------------------------------------------------------------------------

local function formatNumber(value)
	if value == math.floor(value) then
		return string.format('%.0f', value)
	end

	return tostring(value)
end

local function joinValues(data, field)
	local values = {}

	for _, item in ipairs(data) do
		local value = item[field]

		if field == 'value' then
			value = formatNumber(value)
		end

		table.insert(values, tostring(value))
	end

	return table.concat(values, ',')
end

local function renderChart(frame, data, args)
	local chartName =
		cleanChartText(args.chart or DEFAULT_CHART)

	local seriesTitle =
		cleanChartText(
			args.titel
				or args.title
				or args.legend
				or DEFAULT_SERIES_TITLE
		)

	local xValues = joinValues(data, 'year')
	local yValues = joinValues(data, 'value')
		local xType =
		cleanChartText(
			args.xTyp
				or args.xType
				or 'integer'
		)

	if xType ~= 'integer'
		and xType ~= 'number'
		and xType ~= 'date'
		and xType ~= 'string'
	then
		xType = 'integer'
	end

	local wikitext = string.format(
		'{{#chart:%s'
			.. '|arg:x=%s'
			.. '|arg:y1=%s'
			.. '|arg:y1Title=%s'
			.. '|arg:xType=%s'
			.. '|arg:yType=integer'
			.. '}}',
		chartName,
		xValues,
		yValues,
		seriesTitle,
		xType
	)

	local width =
	cleanChartText(
		args.breet
			or args.width
			or DEFAULT_MAX_WIDTH
	)

local width =
	cleanChartText(
		args.breet
			or args.width
			or DEFAULT_MAX_WIDTH
	)

local html =
	string.format(
		'&lt;div style=&quot;overflow:hidden; max-width:%s;&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
		width,
		wikitext
	)

return frame:preprocess(html)
end

------------------------------------------------------------------------
-- Ëffentlech Funktiounen
------------------------------------------------------------------------

function p.main(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local manualData, manualError =
		parseManualData(args)

	if not manualData then
		return renderError(manualError)
	end

	local wikidataData, wikidataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not wikidataData then
		return renderError(wikidataError)
	end

	local data =
		mergeTimeSeries(
			manualData,
			wikidataData
		)

	if #data == 0 then
		return renderError(
			'Et goufe weder manuell Donnéeën nach passend Wikidata-Aussoe fonnt.'
		)
	end

	return renderChart(frame, data, args)
end

-- Kontrollfunktioun:
-- weist déi ausgeliesten Donnéeën als Text.
function p.daten(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local data, dataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not data then
		return renderError(dataError)
	end

	local rows = {}
for _, item in ipairs(data) do
	table.insert(
		rows,
		item.year .. ' = ' .. item.value
	)
end

	return table.concat(rows, '&lt;br&gt;')
end

return p</text>
      <sha1>r6zkyn25ev68rxhe6hmkl01e5skdqrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Awunnerdiagramm/Sandkëscht</title>
    <ns>10</ns>
    <id>176320</id>
    <revision>
      <id>2686305</id>
      <parentid>2686125</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Produktiv eriwwerkopéiert fir méi spéit Tester</comment>
      <origin>2686305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="497" sha1="mrmdxvfp2bjt8bvd2a8flod3c1tzngj" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch:{{lc:{{{ageklappt|{{{collapse|nee}}}}}}}}
|jo=
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
{{#invoke:WikidataChart|main}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

|op=
&lt;div class=&quot;mw-collapsible&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
{{#invoke:WikidataChart|main}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

|#default=
{{#invoke:WikidataChart|main}}
}}

{{#ifeq:{{NAMESPACE}}||[[Kategorie:Artikelen, déi Awunnerdiagrammer benotzen]]}}
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentatioun}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mrmdxvfp2bjt8bvd2a8flod3c1tzngj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modul:WikidataChart</title>
    <ns>828</ns>
    <id>176323</id>
    <revision>
      <id>2686297</id>
      <parentid>2686274</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <origin>2686297</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12707" sha1="2el0vkt9y27nduf6tdo8x5219sshpxv" xml:space="preserve">--[[
	Modul:WikidataChart

	Erstellt en Diagramm aus enger numerescher Wikidata-Zäitserie.

	Standard:
		Property:      P1082 (Awunnerzuel)
		Date property: P585  (Zäitpunkt)

	Éischt Uwendung:
		Schabloun:Awunnerdiagramm

	Versioun: 1.0
]]

local p = {}

------------------------------------------------------------------------
-- Standardastellungen
------------------------------------------------------------------------

local DEFAULT_PROPERTY = 'P1082'
local DEFAULT_DATE_PROPERTY = 'P585'
local DEFAULT_CHART = 'Graph:Population development.chart'
local DEFAULT_SERIES_TITLE = 'Awunner'

------------------------------------------------------------------------
-- Allgemeng Hëllefsfunktiounen
------------------------------------------------------------------------

local function trim(value)
	if value == nil then
		return nil
	end

	value = mw.text.trim(tostring(value))

	if value == '' then
		return nil
	end

	return value
end

local function getArgs(frame)
	local args = {}
	local parent = frame:getParent()

	-- Parameteren aus der Schabloun
	if parent then
		for key, value in pairs(parent.args) do
			value = trim(value)

			if value then
				args[key] = value
			end
		end
	end

	-- Direkt Parameteren aus #invoke iwwerschreiwen
	-- eventuell Parameteren aus der Schabloun.
	for key, value in pairs(frame.args) do
		value = trim(value)

		if value then
			args[key] = value
		end
	end

	return args
end

local function isTrue(value)
	if value == nil then
		return false
	end

	value = mw.ustring.lower(trim(value) or '')

	return value == '1'
		or value == 'jo'
		or value == 'yes'
		or value == 'true'
		or value == 'oui'
		or value == 'ja'
end

local function cleanChartText(value)
	value = tostring(value or '')
	value = value:gsub('[|{}]', '')
	return mw.text.trim(value)
end

local function renderError(message)
	return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;'
		.. 'Feeler am WikidataChart: '
		.. mw.text.nowiki(message)
		.. '&lt;/span&gt;'
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Element
------------------------------------------------------------------------

local function getEntityId(args)
	local qid = args.Q or args.qid or args[1]

	if qid then
		qid = mw.ustring.upper(qid)

		if not mw.wikibase.isValidEntityId(qid) then
			return nil,
				'Ongëltege Wikidata-Identifikateur: ' .. qid
		end

		local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

		if not entity then
			return nil,
				'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
		end

		return qid
	end

	qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()

	if not qid then
		return nil,
			'Dës Säit ass net mat engem Wikidata-Element verbonnen.'
	end

	return qid
end

------------------------------------------------------------------------
-- Properties
------------------------------------------------------------------------

local function normalizePropertyId(value, defaultValue)
	value = trim(value) or defaultValue
	value = mw.ustring.upper(value)

	if not mw.ustring.match(value, '^P%d+$') then
		return nil, 'Ongëlteg Property-ID: ' .. value
	end

	return value
end

local function getProperties(args)
	local property, propertyError =
		normalizePropertyId(
			args.property or args.eegenschaft,
			DEFAULT_PROPERTY
		)

	if not property then
		return nil, nil, propertyError
	end

	local dateProperty, datePropertyError =
		normalizePropertyId(
			args.dateProperty
				or args.dateproperty
				or args.datumProperty
				or args.datumeegenschaft,
			DEFAULT_DATE_PROPERTY
		)

	if not dateProperty then
		return nil, nil, datePropertyError
	end

	return property, dateProperty
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Wäerter ausliesen
------------------------------------------------------------------------

local function getNumericValue(statement)
	local mainsnak = statement.mainsnak

	if not mainsnak
		or mainsnak.snaktype ~= 'value'
		or not mainsnak.datavalue
	then
		return nil
	end

	local dataValue = mainsnak.datavalue.value

	if type(dataValue) == 'table' and dataValue.amount then
		return tonumber(dataValue.amount)
	end

	if type(dataValue) == 'number' then
		return dataValue
	end

	return nil
end

local function getYear(statement, dateProperty)
	local qualifiers = statement.qualifiers

	if not qualifiers or not qualifiers[dateProperty] then
		return nil
	end

	for _, snak in ipairs(qualifiers[dateProperty]) do
		if snak.snaktype == 'value'
			and snak.datavalue
			and snak.datavalue.value
			and snak.datavalue.value.time
		then
			local time = snak.datavalue.value.time

			-- Beispill:
			-- +2026-01-01T00:00:00Z
			local year =
				mw.ustring.match(time, '^%+?(%-?%d+)%-')

			if year then
				return tonumber(year)
			end
		end
	end

	return nil
end

local function rankWeight(rank)
	if rank == 'preferred' then
		return 3
	elseif rank == 'normal' then
		return 2
	elseif rank == 'deprecated' then
		return 1
	end

	return 0
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën (daten=)
------------------------------------------------------------------------

local function parseManualData(args)
	local raw = trim(args.daten or args.data)

	if not raw then
		return {}
	end

	local minYear = tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)
	local maxYear = tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	local byYear = {}
	local lineNo = 0

	for line in mw.text.gsplit(raw, '\n', true) do
		lineNo = lineNo + 1

		line = mw.text.trim(line)
		line = mw.ustring.gsub(line, '%s*#.*$', '')

		if line ~= '' then
			local yearText, valueText =
				mw.ustring.match(
					line,
					'^(%d+)%s*=%s*(.+)$'
				)

			if not yearText then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëlteg Syntax an Zeil %d: %s',
						lineNo,
						line
					)
			end

			valueText =
				mw.ustring.gsub(valueText, '[ %.]', '')

			local year = tonumber(yearText)
			local value = tonumber(valueText)

			if not year or not value then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëltege Wäert an Zeil %d.',
						lineNo
					)
			end

			if (not minYear or year &gt;= minYear)
				and (not maxYear or year &lt;= maxYear)
			then
				byYear[year] = {
					year = year,
					value = value,
					source = 'manual'
				}
			end
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën a Wikidata fusionéieren
------------------------------------------------------------------------

local function mergeTimeSeries(manualData, wikidataData)
	local byYear = {}

	-- Fir d'éischt déi manuell Donnéeën.
	for _, item in ipairs(manualData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'manual'
			byYear[year] = item
		end
	end

	-- Duerno Wikidata.
	-- D'Joer gëtt ëmmer an eng Zuel ëmgewandelt.
	-- Bei engem identesche Joer ersetzt Wikidata de manuelle Wäert.
	for _, item in ipairs(wikidataData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'wikidata'
			byYear[year] = item
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Zäitserie opbauen
------------------------------------------------------------------------

local function collectTimeSeries(
	qid,
	property,
	dateProperty,
	args
)
	local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

	if not entity then
		return nil,
			'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
	end

	local statements =
		entity.claims and entity.claims[property]

    if not statements or #statements == 0 then
	    return {}
    end

	local minimumYear =
		tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)

	local maximumYear =
		tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	if args.vun and not minimumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Ufanksjoer: ' .. tostring(args.vun)
	end

	if args.bis and not maximumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Schlussjoer: ' .. tostring(args.bis)
	end

	if minimumYear
		and maximumYear
		and minimumYear &gt; maximumYear
	then
		return nil,
			'D’Ufanksjoer däerf net nom Schlussjoer leien.'
	end

	local includeDeprecated =
		isTrue(args.deprecated)

	-- Ee Wäert pro Joer.
	-- Bei méi Aussoe fir datselwecht Joer:
	-- preferred &gt; normal &gt; deprecated.
	local byYear = {}

	for _, statement in ipairs(statements) do
		local year =
			getYear(statement, dateProperty)

		local value =
			getNumericValue(statement)

		if year and value then
			local insideRange =
				(not minimumYear or year &gt;= minimumYear)
				and
				(not maximumYear or year &lt;= maximumYear)

			local allowedRank =
				statement.rank ~= 'deprecated'
				or includeDeprecated

			if insideRange and allowedRank then
				local existing = byYear[year]

				if not existing
					or rankWeight(statement.rank)
						&gt; rankWeight(existing.rank)
				then
					byYear[year] = {
						year = year,
						value = value,
						rank = statement.rank or 'normal'
					}
				end
			end
		end
	end

	local data = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(data, item)
	end

	table.sort(data, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return data
end

------------------------------------------------------------------------
-- Chart-Donnéeën
------------------------------------------------------------------------

local function formatNumber(value)
	if value == math.floor(value) then
		return string.format('%.0f', value)
	end

	return tostring(value)
end

local function joinValues(data, field)
	local values = {}

	for _, item in ipairs(data) do
		local value = item[field]

		if field == 'value' then
			value = formatNumber(value)
		end

		table.insert(values, tostring(value))
	end

	return table.concat(values, ',')
end

local function renderChart(frame, data, args)
	local chartName =
		cleanChartText(args.chart or DEFAULT_CHART)

	local seriesTitle =
		cleanChartText(
			args.titel
				or args.title
				or args.legend
				or DEFAULT_SERIES_TITLE
		)

	local xValues = joinValues(data, 'year')
	local yValues = joinValues(data, 'value')
		local xType =
		cleanChartText(
			args.xTyp
				or args.xType
				or 'integer'
		)

	if xType ~= 'integer'
		and xType ~= 'number'
		and xType ~= 'date'
		and xType ~= 'string'
	then
		xType = 'integer'
	end

	local wikitext = string.format(
		'{{#chart:%s'
			.. '|arg:x=%s'
			.. '|arg:y1=%s'
			.. '|arg:y1Title=%s'
			.. '|arg:xType=%s'
			.. '|arg:yType=integer'
			.. '}}',
		chartName,
		xValues,
		yValues,
		seriesTitle,
		xType
	)

	local width =
	cleanChartText(
		args.breet
			or args.width
			or '700px'
	)

local html =
	string.format(
		'&lt;div style=&quot;max-width:%s;&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
		width,
		wikitext
	)

return frame:preprocess(html)
end

------------------------------------------------------------------------
-- Ëffentlech Funktiounen
------------------------------------------------------------------------

function p.main(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local manualData, manualError =
		parseManualData(args)

	if not manualData then
		return renderError(manualError)
	end

	local wikidataData, wikidataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not wikidataData then
		return renderError(wikidataError)
	end

	local data =
		mergeTimeSeries(
			manualData,
			wikidataData
		)

	if #data == 0 then
		return renderError(
			'Et goufe weder manuell Donnéeën nach passend Wikidata-Aussoe fonnt.'
		)
	end

	return renderChart(frame, data, args)
end

-- Kontrollfunktioun:
-- weist déi ausgeliesten Donnéeën als Text.
function p.daten(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local data, dataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not data then
		return renderError(dataError)
	end

	local rows = {}
for _, item in ipairs(data) do
	table.insert(
		rows,
		item.year .. ' = ' .. item.value
	)
end

	return table.concat(rows, '&lt;br&gt;')
end

return p</text>
      <sha1>2el0vkt9y27nduf6tdo8x5219sshpxv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686298</id>
      <parentid>2686297</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <origin>2686298</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12813" sha1="th2blvfk9lmyrp1bee7nqlvq0oo11q0" xml:space="preserve">--[[
	Modul:WikidataChart

	Erstellt en Diagramm aus enger numerescher Wikidata-Zäitserie.

	Standard:
		Property:      P1082 (Awunnerzuel)
		Date property: P585  (Zäitpunkt)

	Éischt Uwendung:
		Schabloun:Awunnerdiagramm

	Versioun: 1.0
]]

local p = {}

------------------------------------------------------------------------
-- Standardastellungen
------------------------------------------------------------------------

local DEFAULT_PROPERTY = 'P1082'
local DEFAULT_DATE_PROPERTY = 'P585'
local DEFAULT_CHART = 'Graph:Population development.chart'
local DEFAULT_SERIES_TITLE = 'Awunner'

------------------------------------------------------------------------
-- Allgemeng Hëllefsfunktiounen
------------------------------------------------------------------------

local function trim(value)
	if value == nil then
		return nil
	end

	value = mw.text.trim(tostring(value))

	if value == '' then
		return nil
	end

	return value
end

local function getArgs(frame)
	local args = {}
	local parent = frame:getParent()

	-- Parameteren aus der Schabloun
	if parent then
		for key, value in pairs(parent.args) do
			value = trim(value)

			if value then
				args[key] = value
			end
		end
	end

	-- Direkt Parameteren aus #invoke iwwerschreiwen
	-- eventuell Parameteren aus der Schabloun.
	for key, value in pairs(frame.args) do
		value = trim(value)

		if value then
			args[key] = value
		end
	end

	return args
end

local function isTrue(value)
	if value == nil then
		return false
	end

	value = mw.ustring.lower(trim(value) or '')

	return value == '1'
		or value == 'jo'
		or value == 'yes'
		or value == 'true'
		or value == 'oui'
		or value == 'ja'
end

local function cleanChartText(value)
	value = tostring(value or '')
	value = value:gsub('[|{}]', '')
	return mw.text.trim(value)
end

local function renderError(message)
	return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;'
		.. 'Feeler am WikidataChart: '
		.. mw.text.nowiki(message)
		.. '&lt;/span&gt;'
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Element
------------------------------------------------------------------------

local function getEntityId(args)
	local qid = args.Q or args.qid or args[1]

	if qid then
		qid = mw.ustring.upper(qid)

		if not mw.wikibase.isValidEntityId(qid) then
			return nil,
				'Ongëltege Wikidata-Identifikateur: ' .. qid
		end

		local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

		if not entity then
			return nil,
				'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
		end

		return qid
	end

	qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()

	if not qid then
		return nil,
			'Dës Säit ass net mat engem Wikidata-Element verbonnen.'
	end

	return qid
end

------------------------------------------------------------------------
-- Properties
------------------------------------------------------------------------

local function normalizePropertyId(value, defaultValue)
	value = trim(value) or defaultValue
	value = mw.ustring.upper(value)

	if not mw.ustring.match(value, '^P%d+$') then
		return nil, 'Ongëlteg Property-ID: ' .. value
	end

	return value
end

local function getProperties(args)
	local property, propertyError =
		normalizePropertyId(
			args.property or args.eegenschaft,
			DEFAULT_PROPERTY
		)

	if not property then
		return nil, nil, propertyError
	end

	local dateProperty, datePropertyError =
		normalizePropertyId(
			args.dateProperty
				or args.dateproperty
				or args.datumProperty
				or args.datumeegenschaft,
			DEFAULT_DATE_PROPERTY
		)

	if not dateProperty then
		return nil, nil, datePropertyError
	end

	return property, dateProperty
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Wäerter ausliesen
------------------------------------------------------------------------

local function getNumericValue(statement)
	local mainsnak = statement.mainsnak

	if not mainsnak
		or mainsnak.snaktype ~= 'value'
		or not mainsnak.datavalue
	then
		return nil
	end

	local dataValue = mainsnak.datavalue.value

	if type(dataValue) == 'table' and dataValue.amount then
		return tonumber(dataValue.amount)
	end

	if type(dataValue) == 'number' then
		return dataValue
	end

	return nil
end

local function getYear(statement, dateProperty)
	local qualifiers = statement.qualifiers

	if not qualifiers or not qualifiers[dateProperty] then
		return nil
	end

	for _, snak in ipairs(qualifiers[dateProperty]) do
		if snak.snaktype == 'value'
			and snak.datavalue
			and snak.datavalue.value
			and snak.datavalue.value.time
		then
			local time = snak.datavalue.value.time

			-- Beispill:
			-- +2026-01-01T00:00:00Z
			local year =
				mw.ustring.match(time, '^%+?(%-?%d+)%-')

			if year then
				return tonumber(year)
			end
		end
	end

	return nil
end

local function rankWeight(rank)
	if rank == 'preferred' then
		return 3
	elseif rank == 'normal' then
		return 2
	elseif rank == 'deprecated' then
		return 1
	end

	return 0
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën (daten=)
------------------------------------------------------------------------

local function parseManualData(args)
	local raw = trim(args.daten or args.data)

	if not raw then
		return {}
	end

	local minYear = tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)
	local maxYear = tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	local byYear = {}
	local lineNo = 0

	for line in mw.text.gsplit(raw, '\n', true) do
		lineNo = lineNo + 1

		line = mw.text.trim(line)
		line = mw.ustring.gsub(line, '%s*#.*$', '')

		if line ~= '' then
			local yearText, valueText =
				mw.ustring.match(
					line,
					'^(%d+)%s*=%s*(.+)$'
				)

			if not yearText then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëlteg Syntax an Zeil %d: %s',
						lineNo,
						line
					)
			end

			valueText =
				mw.ustring.gsub(valueText, '[ %.]', '')

			local year = tonumber(yearText)
			local value = tonumber(valueText)

			if not year or not value then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëltege Wäert an Zeil %d.',
						lineNo
					)
			end

			if (not minYear or year &gt;= minYear)
				and (not maxYear or year &lt;= maxYear)
			then
				byYear[year] = {
					year = year,
					value = value,
					source = 'manual'
				}
			end
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën a Wikidata fusionéieren
------------------------------------------------------------------------

local function mergeTimeSeries(manualData, wikidataData)
	local byYear = {}

	-- Fir d'éischt déi manuell Donnéeën.
	for _, item in ipairs(manualData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'manual'
			byYear[year] = item
		end
	end

	-- Duerno Wikidata.
	-- D'Joer gëtt ëmmer an eng Zuel ëmgewandelt.
	-- Bei engem identesche Joer ersetzt Wikidata de manuelle Wäert.
	for _, item in ipairs(wikidataData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'wikidata'
			byYear[year] = item
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Zäitserie opbauen
------------------------------------------------------------------------

local function collectTimeSeries(
	qid,
	property,
	dateProperty,
	args
)
	local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

	if not entity then
		return nil,
			'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
	end

	local statements =
		entity.claims and entity.claims[property]

    if not statements or #statements == 0 then
	    return {}
    end

	local minimumYear =
		tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)

	local maximumYear =
		tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	if args.vun and not minimumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Ufanksjoer: ' .. tostring(args.vun)
	end

	if args.bis and not maximumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Schlussjoer: ' .. tostring(args.bis)
	end

	if minimumYear
		and maximumYear
		and minimumYear &gt; maximumYear
	then
		return nil,
			'D’Ufanksjoer däerf net nom Schlussjoer leien.'
	end

	local includeDeprecated =
		isTrue(args.deprecated)

	-- Ee Wäert pro Joer.
	-- Bei méi Aussoe fir datselwecht Joer:
	-- preferred &gt; normal &gt; deprecated.
	local byYear = {}

	for _, statement in ipairs(statements) do
		local year =
			getYear(statement, dateProperty)

		local value =
			getNumericValue(statement)

		if year and value then
			local insideRange =
				(not minimumYear or year &gt;= minimumYear)
				and
				(not maximumYear or year &lt;= maximumYear)

			local allowedRank =
				statement.rank ~= 'deprecated'
				or includeDeprecated

			if insideRange and allowedRank then
				local existing = byYear[year]

				if not existing
					or rankWeight(statement.rank)
						&gt; rankWeight(existing.rank)
				then
					byYear[year] = {
						year = year,
						value = value,
						rank = statement.rank or 'normal'
					}
				end
			end
		end
	end

	local data = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(data, item)
	end

	table.sort(data, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return data
end

------------------------------------------------------------------------
-- Chart-Donnéeën
------------------------------------------------------------------------

local function formatNumber(value)
	if value == math.floor(value) then
		return string.format('%.0f', value)
	end

	return tostring(value)
end

local function joinValues(data, field)
	local values = {}

	for _, item in ipairs(data) do
		local value = item[field]

		if field == 'value' then
			value = formatNumber(value)
		end

		table.insert(values, tostring(value))
	end

	return table.concat(values, ',')
end

local function renderChart(frame, data, args)
	local chartName =
		cleanChartText(args.chart or DEFAULT_CHART)

	local seriesTitle =
		cleanChartText(
			args.titel
				or args.title
				or args.legend
				or DEFAULT_SERIES_TITLE
		)

	local xValues = joinValues(data, 'year')
	local yValues = joinValues(data, 'value')
		local xType =
		cleanChartText(
			args.xTyp
				or args.xType
				or 'integer'
		)

	if xType ~= 'integer'
		and xType ~= 'number'
		and xType ~= 'date'
		and xType ~= 'string'
	then
		xType = 'integer'
	end

	local wikitext = string.format(
		'{{#chart:%s'
			.. '|arg:x=%s'
			.. '|arg:y1=%s'
			.. '|arg:y1Title=%s'
			.. '|arg:xType=%s'
			.. '|arg:yType=integer'
			.. '}}',
		chartName,
		xValues,
		yValues,
		seriesTitle,
		xType
	)

	local width =
	cleanChartText(
		args.breet
			or args.width
			or '700px'
	)

local width =
	cleanChartText(
		args.breet
			or args.width
			or DEFAULT_MAX_WIDTH
	)

local html =
	string.format(
		'&lt;div style=&quot;overflow:hidden; max-width:%s;&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
		width,
		wikitext
	)

return frame:preprocess(html)
end

------------------------------------------------------------------------
-- Ëffentlech Funktiounen
------------------------------------------------------------------------

function p.main(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local manualData, manualError =
		parseManualData(args)

	if not manualData then
		return renderError(manualError)
	end

	local wikidataData, wikidataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not wikidataData then
		return renderError(wikidataError)
	end

	local data =
		mergeTimeSeries(
			manualData,
			wikidataData
		)

	if #data == 0 then
		return renderError(
			'Et goufe weder manuell Donnéeën nach passend Wikidata-Aussoe fonnt.'
		)
	end

	return renderChart(frame, data, args)
end

-- Kontrollfunktioun:
-- weist déi ausgeliesten Donnéeën als Text.
function p.daten(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local data, dataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not data then
		return renderError(dataError)
	end

	local rows = {}
for _, item in ipairs(data) do
	table.insert(
		rows,
		item.year .. ' = ' .. item.value
	)
end

	return table.concat(rows, '&lt;br&gt;')
end

return p</text>
      <sha1>th2blvfk9lmyrp1bee7nqlvq0oo11q0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686299</id>
      <parentid>2686298</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <origin>2686299</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12857" sha1="5jjo8ql66069hq2s3i2d5cy4xpt8k8k" xml:space="preserve">--[[
	Modul:WikidataChart

	Erstellt en Diagramm aus enger numerescher Wikidata-Zäitserie.

	Standard:
		Property:      P1082 (Awunnerzuel)
		Date property: P585  (Zäitpunkt)

	Éischt Uwendung:
		Schabloun:Awunnerdiagramm

	Versioun: 1.0
]]

local p = {}

------------------------------------------------------------------------
-- Standardastellungen
------------------------------------------------------------------------

local DEFAULT_PROPERTY = 'P1082'
local DEFAULT_DATE_PROPERTY = 'P585'
local DEFAULT_CHART = 'Graph:Population development.chart'
local DEFAULT_SERIES_TITLE = 'Awunner'
local DEFAULT_MAX_WIDTH = '800px'

------------------------------------------------------------------------
-- Allgemeng Hëllefsfunktiounen
------------------------------------------------------------------------

local function trim(value)
	if value == nil then
		return nil
	end

	value = mw.text.trim(tostring(value))

	if value == '' then
		return nil
	end

	return value
end

local function getArgs(frame)
	local args = {}
	local parent = frame:getParent()

	-- Parameteren aus der Schabloun
	if parent then
		for key, value in pairs(parent.args) do
			value = trim(value)

			if value then
				args[key] = value
			end
		end
	end

	-- Direkt Parameteren aus #invoke iwwerschreiwen
	-- eventuell Parameteren aus der Schabloun.
	for key, value in pairs(frame.args) do
		value = trim(value)

		if value then
			args[key] = value
		end
	end

	return args
end

local function isTrue(value)
	if value == nil then
		return false
	end

	value = mw.ustring.lower(trim(value) or '')

	return value == '1'
		or value == 'jo'
		or value == 'yes'
		or value == 'true'
		or value == 'oui'
		or value == 'ja'
end

local function cleanChartText(value)
	value = tostring(value or '')
	value = value:gsub('[|{}]', '')
	return mw.text.trim(value)
end

local function renderError(message)
	return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;'
		.. 'Feeler am WikidataChart: '
		.. mw.text.nowiki(message)
		.. '&lt;/span&gt;'
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Element
------------------------------------------------------------------------

local function getEntityId(args)
	local qid = args.Q or args.qid or args[1]

	if qid then
		qid = mw.ustring.upper(qid)

		if not mw.wikibase.isValidEntityId(qid) then
			return nil,
				'Ongëltege Wikidata-Identifikateur: ' .. qid
		end

		local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

		if not entity then
			return nil,
				'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
		end

		return qid
	end

	qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()

	if not qid then
		return nil,
			'Dës Säit ass net mat engem Wikidata-Element verbonnen.'
	end

	return qid
end

------------------------------------------------------------------------
-- Properties
------------------------------------------------------------------------

local function normalizePropertyId(value, defaultValue)
	value = trim(value) or defaultValue
	value = mw.ustring.upper(value)

	if not mw.ustring.match(value, '^P%d+$') then
		return nil, 'Ongëlteg Property-ID: ' .. value
	end

	return value
end

local function getProperties(args)
	local property, propertyError =
		normalizePropertyId(
			args.property or args.eegenschaft,
			DEFAULT_PROPERTY
		)

	if not property then
		return nil, nil, propertyError
	end

	local dateProperty, datePropertyError =
		normalizePropertyId(
			args.dateProperty
				or args.dateproperty
				or args.datumProperty
				or args.datumeegenschaft,
			DEFAULT_DATE_PROPERTY
		)

	if not dateProperty then
		return nil, nil, datePropertyError
	end

	return property, dateProperty
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Wäerter ausliesen
------------------------------------------------------------------------

local function getNumericValue(statement)
	local mainsnak = statement.mainsnak

	if not mainsnak
		or mainsnak.snaktype ~= 'value'
		or not mainsnak.datavalue
	then
		return nil
	end

	local dataValue = mainsnak.datavalue.value

	if type(dataValue) == 'table' and dataValue.amount then
		return tonumber(dataValue.amount)
	end

	if type(dataValue) == 'number' then
		return dataValue
	end

	return nil
end

local function getYear(statement, dateProperty)
	local qualifiers = statement.qualifiers

	if not qualifiers or not qualifiers[dateProperty] then
		return nil
	end

	for _, snak in ipairs(qualifiers[dateProperty]) do
		if snak.snaktype == 'value'
			and snak.datavalue
			and snak.datavalue.value
			and snak.datavalue.value.time
		then
			local time = snak.datavalue.value.time

			-- Beispill:
			-- +2026-01-01T00:00:00Z
			local year =
				mw.ustring.match(time, '^%+?(%-?%d+)%-')

			if year then
				return tonumber(year)
			end
		end
	end

	return nil
end

local function rankWeight(rank)
	if rank == 'preferred' then
		return 3
	elseif rank == 'normal' then
		return 2
	elseif rank == 'deprecated' then
		return 1
	end

	return 0
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën (daten=)
------------------------------------------------------------------------

local function parseManualData(args)
	local raw = trim(args.daten or args.data)

	if not raw then
		return {}
	end

	local minYear = tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)
	local maxYear = tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	local byYear = {}
	local lineNo = 0

	for line in mw.text.gsplit(raw, '\n', true) do
		lineNo = lineNo + 1

		line = mw.text.trim(line)
		line = mw.ustring.gsub(line, '%s*#.*$', '')

		if line ~= '' then
			local yearText, valueText =
				mw.ustring.match(
					line,
					'^(%d+)%s*=%s*(.+)$'
				)

			if not yearText then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëlteg Syntax an Zeil %d: %s',
						lineNo,
						line
					)
			end

			valueText =
				mw.ustring.gsub(valueText, '[ %.]', '')

			local year = tonumber(yearText)
			local value = tonumber(valueText)

			if not year or not value then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëltege Wäert an Zeil %d.',
						lineNo
					)
			end

			if (not minYear or year &gt;= minYear)
				and (not maxYear or year &lt;= maxYear)
			then
				byYear[year] = {
					year = year,
					value = value,
					source = 'manual'
				}
			end
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën a Wikidata fusionéieren
------------------------------------------------------------------------

local function mergeTimeSeries(manualData, wikidataData)
	local byYear = {}

	-- Fir d'éischt déi manuell Donnéeën.
	for _, item in ipairs(manualData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'manual'
			byYear[year] = item
		end
	end

	-- Duerno Wikidata.
	-- D'Joer gëtt ëmmer an eng Zuel ëmgewandelt.
	-- Bei engem identesche Joer ersetzt Wikidata de manuelle Wäert.
	for _, item in ipairs(wikidataData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'wikidata'
			byYear[year] = item
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Zäitserie opbauen
------------------------------------------------------------------------

local function collectTimeSeries(
	qid,
	property,
	dateProperty,
	args
)
	local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

	if not entity then
		return nil,
			'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
	end

	local statements =
		entity.claims and entity.claims[property]

    if not statements or #statements == 0 then
	    return {}
    end

	local minimumYear =
		tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)

	local maximumYear =
		tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	if args.vun and not minimumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Ufanksjoer: ' .. tostring(args.vun)
	end

	if args.bis and not maximumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Schlussjoer: ' .. tostring(args.bis)
	end

	if minimumYear
		and maximumYear
		and minimumYear &gt; maximumYear
	then
		return nil,
			'D’Ufanksjoer däerf net nom Schlussjoer leien.'
	end

	local includeDeprecated =
		isTrue(args.deprecated)

	-- Ee Wäert pro Joer.
	-- Bei méi Aussoe fir datselwecht Joer:
	-- preferred &gt; normal &gt; deprecated.
	local byYear = {}

	for _, statement in ipairs(statements) do
		local year =
			getYear(statement, dateProperty)

		local value =
			getNumericValue(statement)

		if year and value then
			local insideRange =
				(not minimumYear or year &gt;= minimumYear)
				and
				(not maximumYear or year &lt;= maximumYear)

			local allowedRank =
				statement.rank ~= 'deprecated'
				or includeDeprecated

			if insideRange and allowedRank then
				local existing = byYear[year]

				if not existing
					or rankWeight(statement.rank)
						&gt; rankWeight(existing.rank)
				then
					byYear[year] = {
						year = year,
						value = value,
						rank = statement.rank or 'normal'
					}
				end
			end
		end
	end

	local data = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(data, item)
	end

	table.sort(data, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return data
end

------------------------------------------------------------------------
-- Chart-Donnéeën
------------------------------------------------------------------------

local function formatNumber(value)
	if value == math.floor(value) then
		return string.format('%.0f', value)
	end

	return tostring(value)
end

local function joinValues(data, field)
	local values = {}

	for _, item in ipairs(data) do
		local value = item[field]

		if field == 'value' then
			value = formatNumber(value)
		end

		table.insert(values, tostring(value))
	end

	return table.concat(values, ',')
end

local function renderChart(frame, data, args)
	local chartName =
		cleanChartText(args.chart or DEFAULT_CHART)

	local seriesTitle =
		cleanChartText(
			args.titel
				or args.title
				or args.legend
				or DEFAULT_SERIES_TITLE
		)

	local xValues = joinValues(data, 'year')
	local yValues = joinValues(data, 'value')
		local xType =
		cleanChartText(
			args.xTyp
				or args.xType
				or 'integer'
		)

	if xType ~= 'integer'
		and xType ~= 'number'
		and xType ~= 'date'
		and xType ~= 'string'
	then
		xType = 'integer'
	end

	local wikitext = string.format(
		'{{#chart:%s'
			.. '|arg:x=%s'
			.. '|arg:y1=%s'
			.. '|arg:y1Title=%s'
			.. '|arg:xType=%s'
			.. '|arg:yType=integer'
			.. '}}',
		chartName,
		xValues,
		yValues,
		seriesTitle,
		xType
	)

	local width =
	cleanChartText(
		args.breet
			or args.width
			or DEFAULT_MAX_WIDTH
	)

local width =
	cleanChartText(
		args.breet
			or args.width
			or DEFAULT_MAX_WIDTH
	)

local html =
	string.format(
		'&lt;div style=&quot;overflow:hidden; max-width:%s;&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
		width,
		wikitext
	)

return frame:preprocess(html)
end

------------------------------------------------------------------------
-- Ëffentlech Funktiounen
------------------------------------------------------------------------

function p.main(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local manualData, manualError =
		parseManualData(args)

	if not manualData then
		return renderError(manualError)
	end

	local wikidataData, wikidataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not wikidataData then
		return renderError(wikidataError)
	end

	local data =
		mergeTimeSeries(
			manualData,
			wikidataData
		)

	if #data == 0 then
		return renderError(
			'Et goufe weder manuell Donnéeën nach passend Wikidata-Aussoe fonnt.'
		)
	end

	return renderChart(frame, data, args)
end

-- Kontrollfunktioun:
-- weist déi ausgeliesten Donnéeën als Text.
function p.daten(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local data, dataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not data then
		return renderError(dataError)
	end

	local rows = {}
for _, item in ipairs(data) do
	table.insert(
		rows,
		item.year .. ' = ' .. item.value
	)
end

	return table.concat(rows, '&lt;br&gt;')
end

return p</text>
      <sha1>5jjo8ql66069hq2s3i2d5cy4xpt8k8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686300</id>
      <parentid>2686299</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <origin>2686300</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13100" sha1="r6zkyn25ev68rxhe6hmkl01e5skdqrc" xml:space="preserve">--[[
	Modul:WikidataChart

	Erstellt en Diagramm aus enger numerescher
	Wikidata-Zäitserie an/oder aus Wäerter déi manuell ugi ginn.

	Standard:
		Property:       P1082 (Awunnerzuel)
		Date property:  P585  (Zäitpunkt)
		Maximal Breet:  800px

	Manuell Donnéeën:
		Parameter daten=
		Format: Joer=Wäert, eng Donnée pro Zeil

	Bei engem identesche Joer huet de Wikidata-Wäert
	Prioritéit virum manuelle Wäert.

	Éischt Uwendung:
		Schabloun:Awunnerdiagramm

	Versioun: 2.1
]]

local p = {}

------------------------------------------------------------------------
-- Standardastellungen
------------------------------------------------------------------------

local DEFAULT_PROPERTY = 'P1082'
local DEFAULT_DATE_PROPERTY = 'P585'
local DEFAULT_CHART = 'Graph:Population development.chart'
local DEFAULT_SERIES_TITLE = 'Awunner'
local DEFAULT_MAX_WIDTH = '800px'

------------------------------------------------------------------------
-- Allgemeng Hëllefsfunktiounen
------------------------------------------------------------------------

local function trim(value)
	if value == nil then
		return nil
	end

	value = mw.text.trim(tostring(value))

	if value == '' then
		return nil
	end

	return value
end

local function getArgs(frame)
	local args = {}
	local parent = frame:getParent()

	-- Parameteren aus der Schabloun
	if parent then
		for key, value in pairs(parent.args) do
			value = trim(value)

			if value then
				args[key] = value
			end
		end
	end

	-- Direkt Parameteren aus #invoke iwwerschreiwen
	-- eventuell Parameteren aus der Schabloun.
	for key, value in pairs(frame.args) do
		value = trim(value)

		if value then
			args[key] = value
		end
	end

	return args
end

local function isTrue(value)
	if value == nil then
		return false
	end

	value = mw.ustring.lower(trim(value) or '')

	return value == '1'
		or value == 'jo'
		or value == 'yes'
		or value == 'true'
		or value == 'oui'
		or value == 'ja'
end

local function cleanChartText(value)
	value = tostring(value or '')
	value = value:gsub('[|{}]', '')
	return mw.text.trim(value)
end

local function renderError(message)
	return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;'
		.. 'Feeler am WikidataChart: '
		.. mw.text.nowiki(message)
		.. '&lt;/span&gt;'
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Element
------------------------------------------------------------------------

local function getEntityId(args)
	local qid = args.Q or args.qid or args[1]

	if qid then
		qid = mw.ustring.upper(qid)

		if not mw.wikibase.isValidEntityId(qid) then
			return nil,
				'Ongëltege Wikidata-Identifikateur: ' .. qid
		end

		local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

		if not entity then
			return nil,
				'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
		end

		return qid
	end

	qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()

	if not qid then
		return nil,
			'Dës Säit ass net mat engem Wikidata-Element verbonnen.'
	end

	return qid
end

------------------------------------------------------------------------
-- Properties
------------------------------------------------------------------------

local function normalizePropertyId(value, defaultValue)
	value = trim(value) or defaultValue
	value = mw.ustring.upper(value)

	if not mw.ustring.match(value, '^P%d+$') then
		return nil, 'Ongëlteg Property-ID: ' .. value
	end

	return value
end

local function getProperties(args)
	local property, propertyError =
		normalizePropertyId(
			args.property or args.eegenschaft,
			DEFAULT_PROPERTY
		)

	if not property then
		return nil, nil, propertyError
	end

	local dateProperty, datePropertyError =
		normalizePropertyId(
			args.dateProperty
				or args.dateproperty
				or args.datumProperty
				or args.datumeegenschaft,
			DEFAULT_DATE_PROPERTY
		)

	if not dateProperty then
		return nil, nil, datePropertyError
	end

	return property, dateProperty
end

------------------------------------------------------------------------
-- Wikidata-Wäerter ausliesen
------------------------------------------------------------------------

local function getNumericValue(statement)
	local mainsnak = statement.mainsnak

	if not mainsnak
		or mainsnak.snaktype ~= 'value'
		or not mainsnak.datavalue
	then
		return nil
	end

	local dataValue = mainsnak.datavalue.value

	if type(dataValue) == 'table' and dataValue.amount then
		return tonumber(dataValue.amount)
	end

	if type(dataValue) == 'number' then
		return dataValue
	end

	return nil
end

local function getYear(statement, dateProperty)
	local qualifiers = statement.qualifiers

	if not qualifiers or not qualifiers[dateProperty] then
		return nil
	end

	for _, snak in ipairs(qualifiers[dateProperty]) do
		if snak.snaktype == 'value'
			and snak.datavalue
			and snak.datavalue.value
			and snak.datavalue.value.time
		then
			local time = snak.datavalue.value.time

			-- Beispill:
			-- +2026-01-01T00:00:00Z
			local year =
				mw.ustring.match(time, '^%+?(%-?%d+)%-')

			if year then
				return tonumber(year)
			end
		end
	end

	return nil
end

local function rankWeight(rank)
	if rank == 'preferred' then
		return 3
	elseif rank == 'normal' then
		return 2
	elseif rank == 'deprecated' then
		return 1
	end

	return 0
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën (daten=)
------------------------------------------------------------------------

local function parseManualData(args)
	local raw = trim(args.daten or args.data)

	if not raw then
		return {}
	end

	local minYear = tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)
	local maxYear = tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	local byYear = {}
	local lineNo = 0

	for line in mw.text.gsplit(raw, '\n', true) do
		lineNo = lineNo + 1

		line = mw.text.trim(line)
		line = mw.ustring.gsub(line, '%s*#.*$', '')

		if line ~= '' then
			local yearText, valueText =
				mw.ustring.match(
					line,
					'^(%d+)%s*=%s*(.+)$'
				)

			if not yearText then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëlteg Syntax an Zeil %d: %s',
						lineNo,
						line
					)
			end

			valueText =
				mw.ustring.gsub(valueText, '[ %.]', '')

			local year = tonumber(yearText)
			local value = tonumber(valueText)

			if not year or not value then
				return nil,
					string.format(
						'Ongëltege Wäert an Zeil %d.',
						lineNo
					)
			end

			if (not minYear or year &gt;= minYear)
				and (not maxYear or year &lt;= maxYear)
			then
				byYear[year] = {
					year = year,
					value = value,
					source = 'manual'
				}
			end
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Manuell Donnéeën a Wikidata fusionéieren
------------------------------------------------------------------------

local function mergeTimeSeries(manualData, wikidataData)
	local byYear = {}

	-- Fir d'éischt déi manuell Donnéeën.
	for _, item in ipairs(manualData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'manual'
			byYear[year] = item
		end
	end

	-- Duerno Wikidata.
	-- D'Joer gëtt ëmmer an eng Zuel ëmgewandelt.
	-- Bei engem identesche Joer ersetzt Wikidata de manuelle Wäert.
	for _, item in ipairs(wikidataData or {}) do
		local year = tonumber(item.year)

		if year then
			item.year = year
			item.source = 'wikidata'
			byYear[year] = item
		end
	end

	local result = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(result, item)
	end

	table.sort(result, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return result
end

------------------------------------------------------------------------
-- Zäitserie opbauen
------------------------------------------------------------------------

local function collectTimeSeries(
	qid,
	property,
	dateProperty,
	args
)
	local entity = mw.wikibase.getEntity(qid)

	if not entity then
		return nil,
			'Wikidata-Element ' .. qid .. ' gouf net fonnt.'
	end

	local statements =
		entity.claims and entity.claims[property]

    if not statements or #statements == 0 then
	    return {}
    end

	local minimumYear =
		tonumber(args.vun or args.minJoer or args.minYear)

	local maximumYear =
		tonumber(args.bis or args.maxJoer or args.maxYear)

	if args.vun and not minimumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Ufanksjoer: ' .. tostring(args.vun)
	end

	if args.bis and not maximumYear then
		return nil,
			'Ongëltegt Schlussjoer: ' .. tostring(args.bis)
	end

	if minimumYear
		and maximumYear
		and minimumYear &gt; maximumYear
	then
		return nil,
			'D’Ufanksjoer däerf net nom Schlussjoer leien.'
	end

	local includeDeprecated =
		isTrue(args.deprecated)

	-- Ee Wäert pro Joer.
	-- Bei méi Aussoe fir datselwecht Joer:
	-- preferred &gt; normal &gt; deprecated.
	local byYear = {}

	for _, statement in ipairs(statements) do
		local year =
			getYear(statement, dateProperty)

		local value =
			getNumericValue(statement)

		if year and value then
			local insideRange =
				(not minimumYear or year &gt;= minimumYear)
				and
				(not maximumYear or year &lt;= maximumYear)

			local allowedRank =
				statement.rank ~= 'deprecated'
				or includeDeprecated

			if insideRange and allowedRank then
				local existing = byYear[year]

				if not existing
					or rankWeight(statement.rank)
						&gt; rankWeight(existing.rank)
				then
					byYear[year] = {
						year = year,
						value = value,
						rank = statement.rank or 'normal'
					}
				end
			end
		end
	end

	local data = {}

	for _, item in pairs(byYear) do
		table.insert(data, item)
	end

	table.sort(data, function(a, b)
		return a.year &lt; b.year
	end)

	return data
end

------------------------------------------------------------------------
-- Chart-Donnéeën
------------------------------------------------------------------------

local function formatNumber(value)
	if value == math.floor(value) then
		return string.format('%.0f', value)
	end

	return tostring(value)
end

local function joinValues(data, field)
	local values = {}

	for _, item in ipairs(data) do
		local value = item[field]

		if field == 'value' then
			value = formatNumber(value)
		end

		table.insert(values, tostring(value))
	end

	return table.concat(values, ',')
end

local function renderChart(frame, data, args)
	local chartName =
		cleanChartText(args.chart or DEFAULT_CHART)

	local seriesTitle =
		cleanChartText(
			args.titel
				or args.title
				or args.legend
				or DEFAULT_SERIES_TITLE
		)

	local xValues = joinValues(data, 'year')
	local yValues = joinValues(data, 'value')
		local xType =
		cleanChartText(
			args.xTyp
				or args.xType
				or 'integer'
		)

	if xType ~= 'integer'
		and xType ~= 'number'
		and xType ~= 'date'
		and xType ~= 'string'
	then
		xType = 'integer'
	end

	local wikitext = string.format(
		'{{#chart:%s'
			.. '|arg:x=%s'
			.. '|arg:y1=%s'
			.. '|arg:y1Title=%s'
			.. '|arg:xType=%s'
			.. '|arg:yType=integer'
			.. '}}',
		chartName,
		xValues,
		yValues,
		seriesTitle,
		xType
	)

	local width =
	cleanChartText(
		args.breet
			or args.width
			or DEFAULT_MAX_WIDTH
	)

local width =
	cleanChartText(
		args.breet
			or args.width
			or DEFAULT_MAX_WIDTH
	)

local html =
	string.format(
		'&lt;div style=&quot;overflow:hidden; max-width:%s;&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
		width,
		wikitext
	)

return frame:preprocess(html)
end

------------------------------------------------------------------------
-- Ëffentlech Funktiounen
------------------------------------------------------------------------

function p.main(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local manualData, manualError =
		parseManualData(args)

	if not manualData then
		return renderError(manualError)
	end

	local wikidataData, wikidataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not wikidataData then
		return renderError(wikidataError)
	end

	local data =
		mergeTimeSeries(
			manualData,
			wikidataData
		)

	if #data == 0 then
		return renderError(
			'Et goufe weder manuell Donnéeën nach passend Wikidata-Aussoe fonnt.'
		)
	end

	return renderChart(frame, data, args)
end

-- Kontrollfunktioun:
-- weist déi ausgeliesten Donnéeën als Text.
function p.daten(frame)
	local args = getArgs(frame)

	local qid, qidError = getEntityId(args)

	if not qid then
		return renderError(qidError)
	end

	local property, dateProperty, propertyError =
		getProperties(args)

	if not property then
		return renderError(propertyError)
	end

	local data, dataError =
		collectTimeSeries(
			qid,
			property,
			dateProperty,
			args
		)

	if not data then
		return renderError(dataError)
	end

	local rows = {}
for _, item in ipairs(data) do
	table.insert(
		rows,
		item.year .. ' = ' .. item.value
	)
end

	return table.concat(rows, '&lt;br&gt;')
end

return p</text>
      <sha1>r6zkyn25ev68rxhe6hmkl01e5skdqrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Awunnerdiagramm/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>176325</id>
    <revision>
      <id>2686287</id>
      <parentid>2686171</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T12:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Update V2.0 manuell Daten</comment>
      <origin>2686287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9444" sha1="gfbsl6pfbyhkt4sbwfqggkyg39gn8e3" xml:space="preserve">D'Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''' erstellt automatesch e Linnendiagramm mat der Entwécklung vun der Awunnerzuel, op Basis vun den Donnéeën op [[d:|Wikidata]].

D'Awunnerzuele ginn aus der Wikidata-Eegenschaft [[d:Property:P1082|P1082]] gelies. Fir all Awunnerzuel gëtt de Qualifikator [[d:Property:P585|P585]] benotzt, fir de betreffenden Zäitpunkt ze bestëmmen.

D'Grafik gëtt mat der [[mw:Extension:Chart|Chart-Erweiderung]] generéiert.

&lt;nowiki&gt;{{Awunnerdiagramm}}&lt;/nowiki&gt; ass déi éischt Schabloun, déi op dem [[Modul:WikidataChart]] baséiert.

De Modul ass geneeresch opgebaut a kann an Zukunft och fir aner Zäitserien vu Wikidata benotzt ginn.

== Zweck ==
D'Schabloun erlaabt et, d'Entwécklung vun der Awunnerzuel an engem Artikel automatesch als interaktiv Grafik duerzestellen.

Am Géigesaz zu de vereelzten  &lt;code&gt;&lt;timeline&gt;&lt;/code&gt;-Grafiken enthält den Artikel keng statesch Donnéeë méi. D'Grafik gëtt bei all Opruff direkt aus de Wikidata-Donnéeë generéiert.

== Virdeeler géintiwwer &lt;timeline&gt; ==
* automatesch Donnéeën vu Wikidata;
* keng manuell Aktualiséierung vun den Diagrammer;
* eenheetlecht Ausgesinn op alle Säiten;
* automatesch Berécksiichtegung vun neien Awunnerzuelen;
* responsiv Grafik op Desktop a mobillen Apparater;
* nëmmen eng eenzeg Chart-Definitioun fir all Diagrammer.

== Benotzung ==
=== Einfach Benotzung ===
Wann den Artikel mat engem Wikidata-Element verbonnen ass:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Mat enger Wikidata-QID ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q1842
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Nëmmen e bestëmmten Zäitraum ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |vun=1950
 |bis=2026
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Zesummegeklappt, awer opklappbar ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=jo
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Op, awer zesummeklappbar ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Parameteren ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Parameter
! Beschreiwung
! Standard
|-
| &lt;code&gt;Q&lt;/code&gt;
| Wikidata-QID. Wa keng uginn ass, gëtt d'Wikidata-Element benotzt, dat mam Artikel verbonnen ass.
| Aktuellt Element
|-
| &lt;code&gt;vun&lt;/code&gt;
| Éischt Joer dat ugewise gëtt.
| all Joren
|-
| &lt;code&gt;bis&lt;/code&gt;
| Lescht Joer dat ugewise gëtt.
| all Joren
|-
| &lt;code&gt;ageklappt&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;jo&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;op&lt;/code&gt; oder &lt;code&gt;nee&lt;/code&gt;.
| nee
|-
| &lt;code&gt;property&lt;/code&gt;
| Wikidata-Eegenschaft.
| P1082
|-
| &lt;code&gt;dateProperty&lt;/code&gt;
| Datumsqualifikator.
| P585
|-
| &lt;code&gt;xTyp&lt;/code&gt;
| Typ vun der X-Achs. Fir kuerz, järlech Serien kann &lt;code&gt;string&lt;/code&gt; benotzt ginn, fir datt nëmmen déi tatsächlech Joren ugewise ginn.
| integer
|-
| &lt;code&gt;chart&lt;/code&gt;
| Commons-Chartdatei. Fir kuerz jäerlech Serien kann &lt;code&gt;Graph:Population development annual.chart&lt;/code&gt; benotzt ginn.
| [[commons:Data:Graph:Population development.chart|Data:Graph:Population development.chart]]
|-
| &lt;code&gt;daten&lt;/code&gt;
| Manuell Awunnerzuelen am Format &lt;code&gt;Joer=Wäert&lt;/code&gt;, eng Donnée pro Zeil. Se ginn mat de Wikidata-Donnéeë fusionéiert; bei engem identesche Joer huet Wikidata Prioritéit.
| eidel
|}

=== Manuell Donnéeën ===
Mat &lt;code&gt;daten=&lt;/code&gt; kënnen Awunnerzuelen déi op Wikidata feelen, manuell ergänzt ginn.

D'Format ass:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |daten=
1821=1456
1839=1632
1843=1710
1851=1824
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Pro Zeil gëtt genee ee Joer mat der entspriechender Awunnerzuel uginn.

Follgend Schreifweise ginn akzeptéiert:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot;&gt;
1821=1456
1839 = 1632
1843=1.710
1851=1 824
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Eidel Zeilen an Zeilen, déi mat &lt;code&gt;#&lt;/code&gt; ufänken, ginn ignoréiert. Och e Kommentar hannert engem Wäert ass méiglech:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot;&gt;
1821=1456 # Vollekszielung
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Déi manuell Donnéeë ginn automatesch mat de passenden Donnéeë vu Wikidata fusionéiert an chronologesch sortéiert.

Wann dat selwecht Joer souwuel manuell Date wéi der och op Wikidata disponibel ass, huet de Wikidata-Wäert Prioritéit.

==== Fusiounsgemengen an Ännerunge vum Gemengenterritoire ====
De Parameter &lt;code&gt;daten=&lt;/code&gt; soll nëmme benotzt ginn, fir feelend Donnéeë vun där selwechter administrativer Entitéit ze ergänzen.

Bei enger Gemengefusioun, enger Opléisung oder enger weesentlecher Ännerung vum Gemengenterritoire ass eng kontinuéierlech Zäitserie meeschtens ierféierend. An deem Fall sollte getrennte Grafike benotzt ginn:

* eng Grafik fir déi fréier Gemeng oder déi fréier administrativ Entitéit;
* eng zweet Grafik fir déi nei Gemeng vun hirem Grënnungs- oder Fusiounsjoer un.

Beispill: Bei der [[Gemeng Habscht]] bezéie sech d'Donnéeë bis 2017 op déi fréier Gemeng (''commune de Hobscheid''), wärend d'Donnéeë vun 2018 un déi nei Fusiounsgemeng (''commune de Habscht'') betreffen. Dofir sinn zwou getrennt Grafike méi korrekt wéi eng eenzeg kontinuéierlech Linn.

== Beispiller ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q1842
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q1842
 |vun=1900
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=jo
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Getrennt Serie bei enger Fusiounsgemeng ===
Historesch Serie vun der fréierer Gemeng:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |bis=2017
 |daten=
1821=2328
1843=3201
1871=3015
...
2017=4334
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Serie vun der neier Fusiounsgemeng:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |vun=2018
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Kuerz järlech Zäitserie ===
Bei enger kuerzer Serie, zum Beispill nëmme vun 2023 bis 2026, kann déi normal numeresch X-Achs „Hallefjoren“ wéi 2023,5 oder 2024,5 asetzen. An deem Fall soll d'Jores-Chart mat enger Kategorie-Achs benotzt ginn:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |vun=2023
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

D'X-Achs weist dann nëmmen déi tatsächlech Joren, zum Beispill 2023, 2024, 2025 an 2026.

== Wéi funktionéiert d'Schabloun? ==
D'Schabloun rifft de [[Modul:WikidataChart]] op.

De Modul:
* liest d'Awunnerzuelen ([[d:Property:P1082|P1082]]) aus Wikidata;
* liest de Qualifikator [[d:Property:P585|P585]] (Zäitpunkt);
* sortéiert d'Donnéeën chronologesch;
* filtert se no &lt;code&gt;vun=&lt;/code&gt; an &lt;code&gt;bis=&lt;/code&gt;;
* preparéiert d'Donnéeë fir d'Chart-Erweiderung;
* iwwerdréit se un d'Commons-Chart [[commons:Data:Graph:Population development.chart|Data:Graph:Population development.chart]].
* benotzt standardméisseg eng numeresch X-Achs;
** kann iwwer &lt;code&gt;xTyp=string&lt;/code&gt; eng kategoresch Joresachs benotzen;

Fir kuerz, reegelméisseg Joresserien gëtt d'Commons-Chart [[commons:Data:Graph:Population development annual.chart|Data:Graph:Population development annual.chart]] benotzt. Dobäi ginn d'Joren als Kategorien behandelt, fir datt keng „Hallefjoeren“ entstinn.


D'Chart-Erweiderung erstellt dono automatesch d'Grafik.

&lt;pre&gt;
Artikel
   │
   ▼
{{Awunnerdiagramm}}
   │
   ▼
Modul:WikidataChart
   │
   ▼
Wikidata
(P1082 + P585)
   │
   ▼
Data:Graph:Population development.chart
   │
   ▼
Chart-Erweiderung
   │
   ▼
Grafik
&lt;/pre&gt;

== Feelermeldungen ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Meldung
! Ursaach
|-
| ''Keng Awunnerzuel (P1082) op Wikidata fonnt''
| Am Wikidata-Element existéiert keng Ausso P1082 (Awunnerzuel).
|-
| ''Keng valabel Zäitinformatioun (P585)''
| D'Awunnerzuelen hu kee Qualifikator P585 (Zäitpunkt).
|-
| ''Ongëlteg Wikidata-QID''
| D'QID déi uginn ass existéiert net.
|}

== Kategorien ==
Artikelen, déi d'Schabloun benotzen, ginn automatesch an d'[[:Kategorie:Artikelen, déi Awunnerdiagrammer benotzen]] gesat.

D'Chart-Erweiderung setzt zousätzlech automatesch d'[[:Kategorie:Säiten, déi d'Chart-Erweiderung benotzen]].

== Kuckt och ==
* [[Modul:WikidataChart]]
* [[Wikipedia:WikidataChart/Test]]
* [[commons:Data:Graph:Population development.chart]]
* [[commons:Data:Graph:Population development annual.chart]]
* [[d:Property:P1082]]
* [[d:Property:P585]]
* [[mw:Extension:Chart]]

== Changelog ==
=== Versioun 2.0 ===

* Parameter &lt;code&gt;daten=&lt;/code&gt; fir manuell Awunnerzuelen bäigesat.
* Manuell Donnéeë ginn automatesch mat Wikidata fusionéiert.
* Bei engem identesche Joer huet Wikidata Prioritéit.
* Manuell Donnéeë kënnen och ouni passend Wikidata-Aussoe benotzt ginn.
* Validatioun a verständlech Feelermeldunge fir falsch Donnéeëssyntax bäigesat.
* Hiweis fir getrennte Grafike bei Gemengefusiounen an Territoiresännerunge bäigesat.

=== Versioun 1.2 ===
* Parameter &lt;code&gt;xTyp=&lt;/code&gt; bäigesat.
* Zousätzlech Commons-Chart fir kuerz järlech Serien.
* Verhënnert „Hallefjoeren“ op kuerzen X-Achsen.

=== Versioun 1.1 ===
* Ënnerstëtzung vun der Chart-Erweiderung.
* Ënnerstëtzung vun &lt;code&gt;ageklappt=&lt;/code&gt;.
* &lt;s&gt;Ënnerstëtzung vun &lt;code&gt;iwwerschrëft=&lt;/code&gt;.&lt;/s&gt;
* Commons-Chart ''Graph:Population development.chart''.

=== Versioun 1.0 ===
* Éischt Verëffentlechung vum Modul ''WikidataChart''.
* Ënnerstëtzung vu Wikidata P1082 a P585.

&lt;includeonly&gt;
[[Kategorie:Schabloune fir Diagrammer]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>gfbsl6pfbyhkt4sbwfqggkyg39gn8e3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686301</id>
      <parentid>2686287</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Standardbreet = 800px</comment>
      <origin>2686301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9937" sha1="ol0umbdxpnaz9qxc7lke6cq00n5k6yk" xml:space="preserve">D'Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''' erstellt automatesch e Linnendiagramm mat der Entwécklung vun der Awunnerzuel, op Basis vun den Donnéeën op [[d:|Wikidata]].

D'Awunnerzuele ginn aus der Wikidata-Eegenschaft [[d:Property:P1082|P1082]] gelies. Fir all Awunnerzuel gëtt de Qualifikator [[d:Property:P585|P585]] benotzt, fir de betreffenden Zäitpunkt ze bestëmmen. Historesch Donnéeën déi feelen, kënnen optional och manuell uginn an automatesch mat de Wikidata-Donnéeë fusionéiert ginn.

D'Grafik gëtt mat der [[mw:Extension:Chart|Chart-Erweiderung]] generéiert.

&lt;nowiki&gt;{{Awunnerdiagramm}}&lt;/nowiki&gt; ass déi éischt Schabloun, déi op dem [[Modul:WikidataChart]] baséiert.

De Modul ass geneeresch opgebaut a kann an Zukunft och fir aner Zäitserien vu Wikidata benotzt ginn.

== Zweck ==
D'Schabloun erlaabt et, d'Entwécklung vun der Awunnerzuel an engem Artikel automatesch als interaktiv Grafik duerzestellen.

Am Géigesaz zu de vereelzten  &lt;code&gt;&lt;timeline&gt;&lt;/code&gt;-Grafiken enthält den Artikel keng statesch Donnéeë méi. D'Grafik gëtt bei all Opruff direkt aus de Wikidata-Donnéeë generéiert.

== Virdeeler géintiwwer &lt;timeline&gt; ==
* automatesch Donnéeën vu Wikidata;
* keng manuell Aktualiséierung vun den Diagrammer;
* eenheetlecht Ausgesinn op alle Säiten;
* automatesch Berécksiichtegung vun neien Awunnerzuelen;
* responsiv Grafik op Desktop a mobillen Apparater;
* nëmmen eng eenzeg Chart-Definitioun fir all Diagrammer.

== Benotzung ==
=== Einfach Benotzung ===
Wann den Artikel mat engem Wikidata-Element verbonnen ass:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Mat enger Wikidata-QID ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q1842
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Nëmmen e bestëmmten Zäitraum ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |vun=1950
 |bis=2026
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Zesummegeklappt, awer opklappbar ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=jo
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Op, awer zesummeklappbar ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Parameteren ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Parameter
! Beschreiwung
! Standard
|-
| &lt;code&gt;Q&lt;/code&gt;
| Wikidata-QID. Wa keng uginn ass, gëtt d'Wikidata-Element benotzt, dat mam Artikel verbonnen ass.
| Aktuellt Element
|-
| &lt;code&gt;vun&lt;/code&gt;
| Éischt Joer dat ugewise gëtt.
| all Joren
|-
| &lt;code&gt;bis&lt;/code&gt;
| Lescht Joer dat ugewise gëtt.
| all Joren
|-
| &lt;code&gt;ageklappt&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;jo&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;op&lt;/code&gt; oder &lt;code&gt;nee&lt;/code&gt;.
| nee
|-
| &lt;code&gt;property&lt;/code&gt;
| Wikidata-Eegenschaft.
| P1082
|-
| &lt;code&gt;dateProperty&lt;/code&gt;
| Datumsqualifikator.
| P585
|&lt;code&gt;breet&lt;/code&gt;
Maximal Breet vun der Grafik (z. B. 600px, 800px, 75%)
|800px
|-
| &lt;code&gt;xTyp&lt;/code&gt;
| Typ vun der X-Achs. Fir kuerz, järlech Serien kann &lt;code&gt;string&lt;/code&gt; benotzt ginn, fir datt nëmmen déi tatsächlech Joren ugewise ginn.
| integer
|-
| &lt;code&gt;chart&lt;/code&gt;
| Commons-Chartdatei. Fir kuerz jäerlech Serien kann &lt;code&gt;Graph:Population development annual.chart&lt;/code&gt; benotzt ginn.
| [[commons:Data:Graph:Population development.chart|Data:Graph:Population development.chart]]
|-
| &lt;code&gt;daten&lt;/code&gt;
| Manuell Awunnerzuelen am Format &lt;code&gt;Joer=Wäert&lt;/code&gt;, eng Donnée pro Zeil. Se ginn mat de Wikidata-Donnéeë fusionéiert; bei engem identesche Joer huet Wikidata Prioritéit.
| eidel
|}

=== Manuell Donnéeën ===
Mat &lt;code&gt;daten=&lt;/code&gt; kënnen Awunnerzuelen déi op Wikidata feelen, manuell ergänzt ginn.

D'Format ass:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |daten=
1821=1456
1839=1632
1843=1710
1851=1824
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Pro Zeil gëtt genee ee Joer mat der entspriechender Awunnerzuel uginn.

Follgend Schreifweise ginn akzeptéiert:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot;&gt;
1821=1456
1839 = 1632
1843=1.710
1851=1 824
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Eidel Zeilen an Zeilen, déi mat &lt;code&gt;#&lt;/code&gt; ufänken, ginn ignoréiert. Och e Kommentar hannert engem Wäert ass méiglech:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot;&gt;
1821=1456 # Vollekszielung
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Déi manuell Donnéeë ginn automatesch mat de passenden Donnéeë vu Wikidata fusionéiert an chronologesch sortéiert.

Wann dat selwecht Joer souwuel manuell Date wéi der och op Wikidata disponibel ass, huet de Wikidata-Wäert Prioritéit.

==== Fusiounsgemengen an Ännerunge vum Gemengenterritoire ====
De Parameter &lt;code&gt;daten=&lt;/code&gt; soll nëmme benotzt ginn, fir feelend Donnéeë vun där selwechter administrativer Entitéit ze ergänzen.

Bei enger Gemengefusioun, enger Opléisung oder enger weesentlecher Ännerung vum Gemengenterritoire ass eng kontinuéierlech Zäitserie meeschtens ierféierend. An deem Fall sollte getrennte Grafike benotzt ginn:

* eng Grafik fir déi fréier Gemeng oder déi fréier administrativ Entitéit;
* eng zweet Grafik fir déi nei Gemeng vun hirem Grënnungs- oder Fusiounsjoer un.

Beispill: Bei der [[Gemeng Habscht]] bezéie sech d'Donnéeë bis 2017 op déi fréier Gemeng (''commune de Hobscheid''), wärend d'Donnéeë vun 2018 un déi nei Fusiounsgemeng (''commune de Habscht'') betreffen. Dofir sinn zwou getrennt Grafike méi korrekt wéi eng eenzeg kontinuéierlech Linn.

== Beispiller ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q1842
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q1842
 |vun=1900
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=jo
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Getrennt Serie bei enger Fusiounsgemeng ===
Historesch Serie vun der fréierer Gemeng:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |bis=2017
 |daten=
1821=2328
1843=3201
1871=3015
...
2017=4334
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Serie vun der neier Fusiounsgemeng:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |vun=2018
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Mat enger anerer Breet ===
{{Awunnerdiagramm
 |breet=600px
}}

=== Kuerz järlech Zäitserie ===
Bei enger kuerzer Serie, zum Beispill nëmme vun 2023 bis 2026, kann déi normal numeresch X-Achs „Hallefjoren“ wéi 2023,5 oder 2024,5 asetzen. An deem Fall soll d'Jores-Chart mat enger Kategorie-Achs benotzt ginn:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |vun=2023
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

D'X-Achs weist dann nëmmen déi tatsächlech Joren, zum Beispill 2023, 2024, 2025 an 2026.

== Wéi funktionéiert d'Schabloun? ==
D'Schabloun rifft de [[Modul:WikidataChart]] op.

De Modul:
* liest d'Awunnerzuelen ([[d:Property:P1082|P1082]]) aus Wikidata;
* liest de Qualifikator [[d:Property:P585|P585]] (Zäitpunkt);
* sortéiert d'Donnéeën chronologesch;
* filtert se no &lt;code&gt;vun=&lt;/code&gt; an &lt;code&gt;bis=&lt;/code&gt;;
* preparéiert d'Donnéeë fir d'Chart-Erweiderung;
* iwwerdréit se un d'Commons-Chart [[commons:Data:Graph:Population development.chart|Data:Graph:Population development.chart]].
* benotzt standardméisseg eng numeresch X-Achs;
** kann iwwer &lt;code&gt;xTyp=string&lt;/code&gt; eng kategoresch Joresachs benotzen;

Fir kuerz, reegelméisseg Joresserien gëtt d'Commons-Chart [[commons:Data:Graph:Population development annual.chart|Data:Graph:Population development annual.chart]] benotzt. Dobäi ginn d'Joren als Kategorien behandelt, fir datt keng „Hallefjoeren“ entstinn.


D'Chart-Erweiderung erstellt dono automatesch d'Grafik.

&lt;pre&gt;
Artikel
   │
   ▼
{{Awunnerdiagramm}}
   │
   ▼
Modul:WikidataChart
   │
   ▼
Wikidata
(P1082 + P585)
   │
   ▼
Data:Graph:Population development.chart
   │
   ▼
Chart-Erweiderung
   │
   ▼
Grafik
&lt;/pre&gt;

== Feelermeldungen ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Meldung
! Ursaach
|-
| ''Keng Awunnerzuel (P1082) op Wikidata fonnt''
| Am Wikidata-Element existéiert keng Ausso P1082 (Awunnerzuel).
|-
| ''Keng valabel Zäitinformatioun (P585)''
| D'Awunnerzuelen hu kee Qualifikator P585 (Zäitpunkt).
|-
| ''Ongëlteg Wikidata-QID''
| D'QID déi uginn ass existéiert net.
|}

== Kategorien ==
Artikelen, déi d'Schabloun benotzen, ginn automatesch an d'[[:Kategorie:Artikelen, déi Awunnerdiagrammer benotzen]] gesat.

D'Chart-Erweiderung setzt zousätzlech automatesch d'[[:Kategorie:Säiten, déi d'Chart-Erweiderung benotzen]].

== Kuckt och ==
* [[Modul:WikidataChart]]
* [[Wikipedia:WikidataChart/Test]]
* [[commons:Data:Graph:Population development.chart]]
* [[commons:Data:Graph:Population development annual.chart]]
* [[d:Property:P1082]]
* [[d:Property:P585]]
* [[mw:Extension:Chart]]

== Changelog ==
== Versioun 2.1 ==
* Nei Parameter &lt;code&gt;breet=&lt;/code&gt; (Standard: 800 px).
* Responsivt Layout (`overflow:hidden`) fir eng besser Integratioun nieft `thumb`-Biller.
* Dokumentatioun fir Fusiounsgemengen ergänzt.

=== Versioun 2.0 ===

* Parameter &lt;code&gt;daten=&lt;/code&gt; fir manuell Awunnerzuelen bäigesat.
* Manuell Donnéeë ginn automatesch mat Wikidata fusionéiert.
* Bei engem identesche Joer huet Wikidata Prioritéit.
* Manuell Donnéeë kënnen och ouni passend Wikidata-Aussoe benotzt ginn.
* Validatioun a verständlech Feelermeldunge fir falsch Donnéeëssyntax bäigesat.
* Hiweis fir getrennte Grafike bei Gemengefusiounen an Territoiresännerunge bäigesat.

=== Versioun 1.2 ===
* Parameter &lt;code&gt;xTyp=&lt;/code&gt; bäigesat.
* Zousätzlech Commons-Chart fir kuerz järlech Serien.
* Verhënnert „Hallefjoeren“ op kuerzen X-Achsen.

=== Versioun 1.1 ===
* Ënnerstëtzung vun der Chart-Erweiderung.
* Ënnerstëtzung vun &lt;code&gt;ageklappt=&lt;/code&gt;.
* &lt;s&gt;Ënnerstëtzung vun &lt;code&gt;iwwerschrëft=&lt;/code&gt;.&lt;/s&gt;
* Commons-Chart ''Graph:Population development.chart''.

=== Versioun 1.0 ===
* Éischt Verëffentlechung vum Modul ''WikidataChart''.
* Ënnerstëtzung vu Wikidata P1082 a P585.

&lt;includeonly&gt;
[[Kategorie:Schabloune fir Diagrammer]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ol0umbdxpnaz9qxc7lke6cq00n5k6yk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686302</id>
      <parentid>2686301</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9994" sha1="6mkwylp4w8863vrxpy6se9d6x7d2rx2" xml:space="preserve">D'Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''' erstellt automatesch e Linnendiagramm mat der Entwécklung vun der Awunnerzuel, op Basis vun den Donnéeën op [[d:|Wikidata]].

D'Awunnerzuele ginn aus der Wikidata-Eegenschaft [[d:Property:P1082|P1082]] gelies. Fir all Awunnerzuel gëtt de Qualifikator [[d:Property:P585|P585]] benotzt, fir de betreffenden Zäitpunkt ze bestëmmen. Historesch Donnéeën déi feelen, kënnen optional och manuell uginn an automatesch mat de Wikidata-Donnéeë fusionéiert ginn.

D'Grafik gëtt mat der [[mw:Extension:Chart|Chart-Erweiderung]] generéiert.

&lt;nowiki&gt;{{Awunnerdiagramm}}&lt;/nowiki&gt; ass déi éischt Schabloun, déi op dem [[Modul:WikidataChart]] baséiert.

De Modul ass geneeresch opgebaut a kann an Zukunft och fir aner Zäitserien vu Wikidata benotzt ginn.

== Zweck ==
D'Schabloun erlaabt et, d'Entwécklung vun der Awunnerzuel an engem Artikel automatesch als interaktiv Grafik duerzestellen.

Am Géigesaz zu de vereelzten  &lt;code&gt;&lt;timeline&gt;&lt;/code&gt;-Grafiken enthält den Artikel keng statesch Donnéeë méi. D'Grafik gëtt bei all Opruff direkt aus de Wikidata-Donnéeë generéiert.

== Virdeeler géintiwwer &lt;timeline&gt; ==
* automatesch Donnéeën vu Wikidata;
* keng manuell Aktualiséierung vun den Diagrammer;
* eenheetlecht Ausgesinn op alle Säiten;
* automatesch Berécksiichtegung vun neien Awunnerzuelen;
* responsiv Grafik op Desktop a mobillen Apparater;
* nëmmen eng eenzeg Chart-Definitioun fir all Diagrammer.

== Benotzung ==
=== Einfach Benotzung ===
Wann den Artikel mat engem Wikidata-Element verbonnen ass:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Mat enger Wikidata-QID ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q1842
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Nëmmen e bestëmmten Zäitraum ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |vun=1950
 |bis=2026
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Zesummegeklappt, awer opklappbar ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=jo
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Op, awer zesummeklappbar ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Parameteren ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Parameter
! Beschreiwung
! Standard
|-
| &lt;code&gt;Q&lt;/code&gt;
| Wikidata-QID. Wa keng uginn ass, gëtt d'Wikidata-Element benotzt, dat mam Artikel verbonnen ass.
| Aktuellt Element
|-
| &lt;code&gt;vun&lt;/code&gt;
| Éischt Joer dat ugewise gëtt.
| all Joren
|-
| &lt;code&gt;bis&lt;/code&gt;
| Lescht Joer dat ugewise gëtt.
| all Joren
|-
| &lt;code&gt;ageklappt&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;jo&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;op&lt;/code&gt; oder &lt;code&gt;nee&lt;/code&gt;.
| nee
|-
| &lt;code&gt;property&lt;/code&gt;
| Wikidata-Eegenschaft.
| P1082
|-
| &lt;code&gt;dateProperty&lt;/code&gt;
| Datumsqualifikator.
| P585
|-
|&lt;code&gt;breet&lt;/code&gt;
|Maximal Breet vun der Grafik (z. B. 600px, 800px, 75%)
|800px
|-
| &lt;code&gt;xTyp&lt;/code&gt;
| Typ vun der X-Achs. Fir kuerz, järlech Serien kann &lt;code&gt;string&lt;/code&gt; benotzt ginn, fir datt nëmmen déi tatsächlech Joren ugewise ginn.
| integer
|-
| &lt;code&gt;chart&lt;/code&gt;
| Commons-Chartdatei. Fir kuerz jäerlech Serien kann &lt;code&gt;Graph:Population development annual.chart&lt;/code&gt; benotzt ginn.
| [[commons:Data:Graph:Population development.chart|Data:Graph:Population development.chart]]
|-
| &lt;code&gt;daten&lt;/code&gt;
| Manuell Awunnerzuelen am Format &lt;code&gt;Joer=Wäert&lt;/code&gt;, eng Donnée pro Zeil. Se ginn mat de Wikidata-Donnéeë fusionéiert; bei engem identesche Joer huet Wikidata Prioritéit.
| eidel
|}

=== Manuell Donnéeën ===
Mat &lt;code&gt;daten=&lt;/code&gt; kënnen Awunnerzuelen déi op Wikidata feelen, manuell ergänzt ginn.

D'Format ass:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |daten=
1821=1456
1839=1632
1843=1710
1851=1824
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Pro Zeil gëtt genee ee Joer mat der entspriechender Awunnerzuel uginn.

Follgend Schreifweise ginn akzeptéiert:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot;&gt;
1821=1456
1839 = 1632
1843=1.710
1851=1 824
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Eidel Zeilen an Zeilen, déi mat &lt;code&gt;#&lt;/code&gt; ufänken, ginn ignoréiert. Och e Kommentar hannert engem Wäert ass méiglech:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot;&gt;
1821=1456 # Vollekszielung
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Déi manuell Donnéeë ginn automatesch mat de passenden Donnéeë vu Wikidata fusionéiert an chronologesch sortéiert.

Wann dat selwecht Joer souwuel manuell Date wéi der och op Wikidata disponibel ass, huet de Wikidata-Wäert Prioritéit.

==== Fusiounsgemengen an Ännerunge vum Gemengenterritoire ====
De Parameter &lt;code&gt;daten=&lt;/code&gt; soll nëmme benotzt ginn, fir feelend Donnéeë vun där selwechter administrativer Entitéit ze ergänzen.

Bei enger Gemengefusioun, enger Opléisung oder enger weesentlecher Ännerung vum Gemengenterritoire ass eng kontinuéierlech Zäitserie meeschtens ierféierend. An deem Fall sollte getrennte Grafike benotzt ginn:

* eng Grafik fir déi fréier Gemeng oder déi fréier administrativ Entitéit;
* eng zweet Grafik fir déi nei Gemeng vun hirem Grënnungs- oder Fusiounsjoer un.

Beispill: Bei der [[Gemeng Habscht]] bezéie sech d'Donnéeë bis 2017 op déi fréier Gemeng (''commune de Hobscheid''), wärend d'Donnéeë vun 2018 un déi nei Fusiounsgemeng (''commune de Habscht'') betreffen. Dofir sinn zwou getrennt Grafike méi korrekt wéi eng eenzeg kontinuéierlech Linn.

== Beispiller ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q1842
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |Q=Q1842
 |vun=1900
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=jo
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Getrennt Serie bei enger Fusiounsgemeng ===
Historesch Serie vun der fréierer Gemeng:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |bis=2017
 |daten=
1821=2328
1843=3201
1871=3015
...
2017=4334
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Serie vun der neier Fusiounsgemeng:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |vun=2018
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Mat enger anerer Breet ===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |breet=600px
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Kuerz järlech Zäitserie ===
Bei enger kuerzer Serie, zum Beispill nëmme vun 2023 bis 2026, kann déi normal numeresch X-Achs „Hallefjoren“ wéi 2023,5 oder 2024,5 asetzen. An deem Fall soll d'Jores-Chart mat enger Kategorie-Achs benotzt ginn:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Awunnerdiagramm
 |vun=2023
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

D'X-Achs weist dann nëmmen déi tatsächlech Joren, zum Beispill 2023, 2024, 2025 an 2026.

== Wéi funktionéiert d'Schabloun? ==
D'Schabloun rifft de [[Modul:WikidataChart]] op.

De Modul:
* liest d'Awunnerzuelen ([[d:Property:P1082|P1082]]) aus Wikidata;
* liest de Qualifikator [[d:Property:P585|P585]] (Zäitpunkt);
* sortéiert d'Donnéeën chronologesch;
* filtert se no &lt;code&gt;vun=&lt;/code&gt; an &lt;code&gt;bis=&lt;/code&gt;;
* preparéiert d'Donnéeë fir d'Chart-Erweiderung;
* iwwerdréit se un d'Commons-Chart [[commons:Data:Graph:Population development.chart|Data:Graph:Population development.chart]].
* benotzt standardméisseg eng numeresch X-Achs;
** kann iwwer &lt;code&gt;xTyp=string&lt;/code&gt; eng kategoresch Joresachs benotzen;

Fir kuerz, reegelméisseg Joresserien gëtt d'Commons-Chart [[commons:Data:Graph:Population development annual.chart|Data:Graph:Population development annual.chart]] benotzt. Dobäi ginn d'Joren als Kategorien behandelt, fir datt keng „Hallefjoeren“ entstinn.


D'Chart-Erweiderung erstellt dono automatesch d'Grafik.

&lt;pre&gt;
Artikel
   │
   ▼
{{Awunnerdiagramm}}
   │
   ▼
Modul:WikidataChart
   │
   ▼
Wikidata
(P1082 + P585)
   │
   ▼
Data:Graph:Population development.chart
   │
   ▼
Chart-Erweiderung
   │
   ▼
Grafik
&lt;/pre&gt;

== Feelermeldungen ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Meldung
! Ursaach
|-
| ''Keng Awunnerzuel (P1082) op Wikidata fonnt''
| Am Wikidata-Element existéiert keng Ausso P1082 (Awunnerzuel).
|-
| ''Keng valabel Zäitinformatioun (P585)''
| D'Awunnerzuelen hu kee Qualifikator P585 (Zäitpunkt).
|-
| ''Ongëlteg Wikidata-QID''
| D'QID déi uginn ass existéiert net.
|}

== Kategorien ==
Artikelen, déi d'Schabloun benotzen, ginn automatesch an d'[[:Kategorie:Artikelen, déi Awunnerdiagrammer benotzen]] gesat.

D'Chart-Erweiderung setzt zousätzlech automatesch d'[[:Kategorie:Säiten, déi d'Chart-Erweiderung benotzen]].

== Kuckt och ==
* [[Modul:WikidataChart]]
* [[Wikipedia:WikidataChart/Test]]
* [[commons:Data:Graph:Population development.chart]]
* [[commons:Data:Graph:Population development annual.chart]]
* [[d:Property:P1082]]
* [[d:Property:P585]]
* [[mw:Extension:Chart]]

== Changelog ==
== Versioun 2.1 ==
* Nei Parameter &lt;code&gt;breet=&lt;/code&gt; (Standard: 800 px).
* Responsivt Layout (`overflow:hidden`) fir eng besser Integratioun nieft `thumb`-Biller.
* Dokumentatioun fir Fusiounsgemengen ergänzt.

=== Versioun 2.0 ===

* Parameter &lt;code&gt;daten=&lt;/code&gt; fir manuell Awunnerzuelen bäigesat.
* Manuell Donnéeë ginn automatesch mat Wikidata fusionéiert.
* Bei engem identesche Joer huet Wikidata Prioritéit.
* Manuell Donnéeë kënnen och ouni passend Wikidata-Aussoe benotzt ginn.
* Validatioun a verständlech Feelermeldunge fir falsch Donnéeëssyntax bäigesat.
* Hiweis fir getrennte Grafike bei Gemengefusiounen an Territoiresännerunge bäigesat.

=== Versioun 1.2 ===
* Parameter &lt;code&gt;xTyp=&lt;/code&gt; bäigesat.
* Zousätzlech Commons-Chart fir kuerz järlech Serien.
* Verhënnert „Hallefjoeren“ op kuerzen X-Achsen.

=== Versioun 1.1 ===
* Ënnerstëtzung vun der Chart-Erweiderung.
* Ënnerstëtzung vun &lt;code&gt;ageklappt=&lt;/code&gt;.
* &lt;s&gt;Ënnerstëtzung vun &lt;code&gt;iwwerschrëft=&lt;/code&gt;.&lt;/s&gt;
* Commons-Chart ''Graph:Population development.chart''.

=== Versioun 1.0 ===
* Éischt Verëffentlechung vum Modul ''WikidataChart''.
* Ënnerstëtzung vu Wikidata P1082 a P585.

&lt;includeonly&gt;
[[Kategorie:Schabloune fir Diagrammer]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>6mkwylp4w8863vrxpy6se9d6x7d2rx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Artikelen, déi Awunnerdiagrammer benotzen</title>
    <ns>14</ns>
    <id>176329</id>
    <revision>
      <id>2686459</id>
      <parentid>2685829</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <origin>2686459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="j2ctjr9xljevoz36ga6ayq369vh7nzg" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__
{{KategorieBox|An dëser '''[[Wikipedia:Kategorien|Kategorie]]''' fannt Dir all d'Artikelen, déi d'Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''' benotzen.}}

[[Kategorie:Hëllefskategorien]]
[[Kategorie:Kategorien, déi duerch Schablounen definéiert ginn]]</text>
      <sha1>j2ctjr9xljevoz36ga6ayq369vh7nzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Eschduerf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176339</id>
    <revision>
      <id>2686389</id>
      <parentid>2686123</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T20:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Gemeng Eschduerf]] derbäigesat</comment>
      <origin>2686389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2068" sha1="c3667l9scabno5rrptoqdxr4odole33" xml:space="preserve">{{SkizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg}}
Déi fréier '''Gemeng Eschduerf '''war eng [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], déi op Basis vum engem kinneklechen Arrêté vum 2. Januar 1823 geschaf gouf&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/rscq1b5v1m/pages/16/articles/DIVL501|Titel=(N°. 90.) Nachricht an die Munizipal-Verwaltungen, in Betreff der Errichtung der Gemeinde Neunhausen|Gekuckt=14.07.2026|Datum=18.04.1828|Wierk=In: Mémorial administratif du Grand-Duché de Luxembourg = Verwaltungs-Memorial des Groß-herzogthums Luxemburg, Digitised by the National Library of Luxembourg,|Säiten=nº 22, S. 328.|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

==Geschicht==
Bis 1827 war Eschduerf eng eegestänneg Gemeng&lt;ref&gt;Dictionnaire géographique du Luxembourg, Säit 217&lt;/ref&gt;. Wéi se opgeléist gouf koum d'Sektioun Eschduerf bei d'[[Gemeng Heischent]] an déi aner Sektioune koumen an déi retabléiert [[Gemeng Néngsen]]. Enn 2011 hunn dunn déi fréier Gemengen [[Gemeng Heischent|Heischent]] an [[Gemeng Néngsen|Néngsen]] mat [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] fusionéiert.

Zu Eschduerf steet d'Gemengenhaus vun der Gemeng Esch-Sauer.

Zanter 2023 ass zu Eschduerf ''op Biedem'' nieft dem [[Waasserbaseng]] och déi nei Waasserrengegungsstatioun vum [[SEBES]] a Betrib.

== Geographie ==
&lt;span class=&quot;notheme&quot; style=&quot;border-left-style: solid; border-left-color:#FFCEFF; padding: 2px; background: #FDF7FF; color:#000;&quot;&gt;[[Fichier:Searchtool.svg|18px]]&amp;nbsp;Méi Informatioun doriwwer am Artikel: '''[[Eschduerf#Geographie|Geographie vun Eschduerf]]'''.&lt;/span&gt;

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Eschduerf]]
* [[Bommel (Esch-Sauer)|Bommel]]
* [[Ënsber]]
* [[Lëlz]]
* [[Néngsen]]

=== Häff a Lieu-diten ===

* [[Buerfelt]]
* ''Grondmillen''

==Politik==
{{Kapitel Info feelt}}
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Eschduerf]]
[[Kategorie:Gemeng Eschduerf]]</text>
      <sha1>c3667l9scabno5rrptoqdxr4odole33</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686405</id>
      <parentid>2686389</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T21:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geographie */</comment>
      <origin>2686405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1864" sha1="7scju2zweox66a800cqebfuy9wa58dc" xml:space="preserve">{{SkizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg}}
Déi fréier '''Gemeng Eschduerf '''war eng [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], déi op Basis vum engem kinneklechen Arrêté vum 2. Januar 1823 geschaf gouf&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/rscq1b5v1m/pages/16/articles/DIVL501|Titel=(N°. 90.) Nachricht an die Munizipal-Verwaltungen, in Betreff der Errichtung der Gemeinde Neunhausen|Gekuckt=14.07.2026|Datum=18.04.1828|Wierk=In: Mémorial administratif du Grand-Duché de Luxembourg = Verwaltungs-Memorial des Groß-herzogthums Luxemburg, Digitised by the National Library of Luxembourg,|Säiten=nº 22, S. 328.|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

==Geschicht==
Bis 1827 war Eschduerf eng eegestänneg Gemeng&lt;ref&gt;Dictionnaire géographique du Luxembourg, Säit 217&lt;/ref&gt;. Wéi se opgeléist gouf koum d'Sektioun Eschduerf bei d'[[Gemeng Heischent]] an déi aner Sektioune koumen an déi retabléiert [[Gemeng Néngsen]]. Enn 2011 hunn dunn déi fréier Gemengen [[Gemeng Heischent|Heischent]] an [[Gemeng Néngsen|Néngsen]] mat [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] fusionéiert.

Zu Eschduerf steet d'Gemengenhaus vun der Gemeng Esch-Sauer.

Zanter 2023 ass zu Eschduerf ''op Biedem'' nieft dem [[Waasserbaseng]] och déi nei Waasserrengegungsstatioun vum [[SEBES]] a Betrib.

== Geographie ==
{{Méi Info 1|Eschduerf#Geographie{{!}}Geographie vun Eschduerf}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Eschduerf]]
* [[Bommel (Esch-Sauer)|Bommel]]
* [[Ënsber]]
* [[Lëlz]]
* [[Néngsen]]

=== Häff a Lieu-diten ===

* [[Buerfelt]]
* ''Grondmillen''

==Politik==
{{Kapitel Info feelt}}
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Eschduerf]]
[[Kategorie:Gemeng Eschduerf]]</text>
      <sha1>7scju2zweox66a800cqebfuy9wa58dc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686411</id>
      <parentid>2686405</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T22:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Häff a Lieu-diten */ + Kalbergrund</comment>
      <origin>2686411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1882" sha1="7zu0zkk1njiwnq3fovo3vo2gi8wbf92" xml:space="preserve">{{SkizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg}}
Déi fréier '''Gemeng Eschduerf '''war eng [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], déi op Basis vum engem kinneklechen Arrêté vum 2. Januar 1823 geschaf gouf&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/rscq1b5v1m/pages/16/articles/DIVL501|Titel=(N°. 90.) Nachricht an die Munizipal-Verwaltungen, in Betreff der Errichtung der Gemeinde Neunhausen|Gekuckt=14.07.2026|Datum=18.04.1828|Wierk=In: Mémorial administratif du Grand-Duché de Luxembourg = Verwaltungs-Memorial des Groß-herzogthums Luxemburg, Digitised by the National Library of Luxembourg,|Säiten=nº 22, S. 328.|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

==Geschicht==
Bis 1827 war Eschduerf eng eegestänneg Gemeng&lt;ref&gt;Dictionnaire géographique du Luxembourg, Säit 217&lt;/ref&gt;. Wéi se opgeléist gouf koum d'Sektioun Eschduerf bei d'[[Gemeng Heischent]] an déi aner Sektioune koumen an déi retabléiert [[Gemeng Néngsen]]. Enn 2011 hunn dunn déi fréier Gemengen [[Gemeng Heischent|Heischent]] an [[Gemeng Néngsen|Néngsen]] mat [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] fusionéiert.

Zu Eschduerf steet d'Gemengenhaus vun der Gemeng Esch-Sauer.

Zanter 2023 ass zu Eschduerf ''op Biedem'' nieft dem [[Waasserbaseng]] och déi nei Waasserrengegungsstatioun vum [[SEBES]] a Betrib.

== Geographie ==
{{Méi Info 1|Eschduerf#Geographie{{!}}Geographie vun Eschduerf}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Eschduerf]]
* [[Bommel (Esch-Sauer)|Bommel]]
* [[Ënsber]]
* [[Lëlz]]
* [[Néngsen]]

=== Häff a Lieu-diten ===

* [[Buerfelt]]
* ''Grondmillen''
* ''Kalbergrund''

==Politik==
{{Kapitel Info feelt}}
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}
[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Eschduerf]]
[[Kategorie:Gemeng Eschduerf]]</text>
      <sha1>7zu0zkk1njiwnq3fovo3vo2gi8wbf92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Meechtem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176340</id>
    <revision>
      <id>2686453</id>
      <parentid>2686087</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Gemeng Meechtem]] derbäigesat</comment>
      <origin>2686453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3519" sha1="rmyapttp2ryin0i6l3jfhsxcj7yjz3b" xml:space="preserve">{{SkizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg}}
Déi fréier '''Gemeng Meechtem '''war bis [[1823]] eng [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] am [[Kanton Gréiwemaacher]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/7hpm3zsks4/pages/89/articles/DIVL684|Titel=Abgrenzungsprotokoll der Geimeinde|Gekuckt=15.07.2026|Datum=1994|Wierk=Machtum Sapeurs-pompiers Machtum (Luxembourg). Journée cantonale Machtum. Machtum : Sapeurs-pompiers, Digitised by the National Library of Luxembourg|Editeur=Offset Moselle|Säiten=S. 87|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

== Geschicht ==
{{Kapitel Info feelt}}
…

Vu 1766 bis 1769 hat Meechtem eng Grenz mat [[Frankräich]], well d'Nopeschduerf [[Nëttel]] déi Säit der Musel deemools franséisch war. 

Nëttel huet vun ongeféier 1350 bis 1769 zu [[Loutrengen|Loutrenge]] gehéiert, anescht wéi déi meescht aner Dierfer um rietsen Uwänner vun der Musel ([[Wëncher]], [[Wellen (Konz)|Wellen]] an [[Temmels]]), déi zum [[Herzogtum Lëtzebuerg]] gehéiert hunn. Well Loutrengen nom Doud vum Herzog [[Stanisław I. Leszczyński]] am Joer 1766 u Frankräich iwwergaangen ass, huet Nëttel dunn zu Frankräich gehéiert. D'[[Wéngert|Wéngerte]] vum haitege Meechtem – déi sech vum Ufank vum Duerf bis op d'Grenz mat [[Ohn]] gezunn hunn – hunn deelweis zur Gemeng Nëttel gehéiert. De Flouernumm ''Ongkaf'' (ofgeleet vun ''en caves'') geet op déi Zäit zeréck, well Wënzer vun Nëttel do Kellereien haten. Viru 1796 war d'Musel deemno op der Streck tëscht Meechtem an Ohn och kee Grenzfloss, well béid Uwänner zu Loutrenge gehéiert hunn; de Giddertransport op der Musel huet missen Taxe bezuelen.

Duerch den [[Traité vu Versailles]] vum 16. Mee 1769 tëscht der éisträichescher Keeserin [[Maria Theresia vun Éisträich|Maria Theresia]] an dem franséische Kinnek [[Louis XV. vu Frankräich|Louis XV.]] gouf Nëttel dem Herzogtum Lëtzebuerg zougesprach, a war domat en Deel vun den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]].

Um [[Wiener Kongress]] vun 1815 goufen dunn d'Territoiren um rietsen Uwänner vun der Musel dem [[Preisen|Kinnekräich Preisen]] zougesprach an den definitive Grenzverlaf gouf mam preisesch-hollännesche Grenzvertrag vum 26. Juli 1816 zu [[Oochen|Ooche]] festgeluecht. 1819 goung alles wat riets vun der Musel louch u Preisen an d'Gidder vun der Gemeng Nëttel, déi op der lénkser Säit louchen (déi haiteg [[Flouernumm|Floueren]] ''Bëtsch'', deelweis ''Ongkaf'' a ''Gëllebuer'') un d'Gemeng Meechtem.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/rs587j3chx/pages/1/articles/DIVL35|Titel=(N°. 60.) Königlicher Beschluß vom 3 Hornung 1819, in Betreff der Vereinigung eines Stück Landes mit der Gemeinde Machtum|Gekuckt=15.07.2026|Datum=03.02.1819|Wierk=In: Mémorial administratif du Grand-Duché de Luxembourg = Verwaltungs-Memorial des Groß-herzogthums Luxemburg, Digitised by the National Library of Luxembourg|Säiten=Nr 12, S. 185|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

1823 ass d'Gemeng Meechtem opgeléist an an d'Gemeng Wuermer integréiert ginn.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Méi Info 1|Meechtem#Geschicht vun der Uertschaft}}

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
{{Kapitel Info feelt}}

== Politik ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Meechtem]]
[[Kategorie:Gemeng Meechtem]]</text>
      <sha1>rmyapttp2ryin0i6l3jfhsxcj7yjz3b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686528</id>
      <parentid>2686453</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T11:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2686528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3553" sha1="79gfp8z8jjg2hvsk935tmv15p3ipdyf" xml:space="preserve">{{SkizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg}}
Déi fréier '''Gemeng Meechtem '''war bis [[1823]] eng [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] am [[Kanton Gréiwemaacher]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/7hpm3zsks4/pages/89/articles/DIVL684|Titel=Abgrenzungsprotokoll der Geimeinde|Gekuckt=15.07.2026|Datum=1994|Wierk=Machtum Sapeurs-pompiers Machtum (Luxembourg). Journée cantonale Machtum. Machtum : Sapeurs-pompiers, Digitised by the National Library of Luxembourg|Editeur=Offset Moselle|Säiten=S. 87|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;

== Geschicht ==
{{Kapitel Info feelt}}
…

Vu 1766 bis 1769 hat Meechtem eng Grenz mat [[Frankräich]], well d'Nopeschduerf [[Nëttel]] déi Säit der Musel deemools franséisch war. 

Nëttel huet vun ongeféier 1350 bis 1769 zu [[Loutrengen|Loutrenge]] gehéiert, anescht wéi déi meescht aner Dierfer um rietsen Uwänner vun der Musel ([[Wëncher]], [[Wellen (Konz)|Wellen]] an [[Temmels]]), déi zum [[Herzogtum Lëtzebuerg]] gehéiert hunn. Well Loutrengen nom Doud vum Herzog [[Stanisław I. Leszczyński]] am Joer 1766 u Frankräich iwwergaangen ass, huet Nëttel dunn zu Frankräich gehéiert. D'[[Wéngert|Wéngerte]] vum haitege Meechtem – déi sech vum Ufank vum Duerf bis op d'Grenz mat [[Ohn]] gezunn hunn – hunn deelweis zur Gemeng Nëttel gehéiert. De Flouernumm ''Ongkaf'' (ofgeleet vun ''en caves'') geet op déi Zäit zeréck, well Wënzer vun Nëttel do Kellereien haten. Viru 1796 war d'Musel deemno op der Streck tëscht Meechtem an Ohn och kee Grenzfloss, well béid Uwänner zu Loutrenge gehéiert hunn; de Giddertransport op der Musel huet missen Taxe bezuelen.

Duerch den [[Traité vu Versailles]] vum 16. Mee 1769 tëscht der éisträichescher Keeserin [[Maria Theresia vun Éisträich|Maria Theresia]] an dem franséische Kinnek [[Louis XV. vu Frankräich|Louis XV.]] gouf Nëttel dem Herzogtum Lëtzebuerg zougesprach, a war domat en Deel vun den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]].

Um [[Wiener Kongress]] vun 1815 goufen dunn d'Territoiren um rietsen Uwänner vun der Musel dem [[Preisen|Kinnekräich Preisen]] zougesprach an den definitive Grenzverlaf gouf mam preisesch-hollännesche Grenzvertrag vum 26. Juli 1816 zu [[Oochen|Ooche]] festgeluecht. 1819 goung alles wat riets vun der Musel louch u Preisen an d'Gidder vun der Gemeng Nëttel, déi op der lénkser Säit louchen (déi haiteg [[Flouernumm|Floueren]] ''Bëtsch'', deelweis ''Ongkaf'' a ''Gëllebuer'') un d'Gemeng Meechtem.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/rs587j3chx/pages/1/articles/DIVL35|Titel=(N°. 60.) Königlicher Beschluß vom 3 Hornung 1819, in Betreff der Vereinigung eines Stück Landes mit der Gemeinde Machtum|Gekuckt=15.07.2026|Datum=03.02.1819|Wierk=In: Mémorial administratif du Grand-Duché de Luxembourg = Verwaltungs-Memorial des Groß-herzogthums Luxemburg, Digitised by the National Library of Luxembourg|Säiten=Nr 12, S. 185|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

1823 ass d'Gemeng Meechtem opgeléist an an d'Gemeng Wuermer integréiert ginn.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Méi Info 1|Meechtem#Geschicht vun der Uertschaft{{!}}Geschicht vun der Uertschaft }}

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng ==
{{Kapitel Info feelt}}

== Politik ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Meechtem]]
[[Kategorie:Gemeng Meechtem]]</text>
      <sha1>79gfp8z8jjg2hvsk935tmv15p3ipdyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gesang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176342</id>
    <revision>
      <id>2686295</id>
      <parentid>2686254</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T13:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2686295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="258" sha1="0tpzgrcf8qx6ejsgzuh69opekl12aca" xml:space="preserve">{{SkizzMusek}}
{{Iwwerschaffen + Läschen|Wikipedia:Direkt Läschen Krittären Punkt 3 }}
'''Gesang''' (och nach '''Gesank''' oder '''Sangen''') ass de [[Musek|musikalesche]] Gebrauch vun der [[Mënschlech Stëmm|mënschlecher Stëmm]].

[[Kategorie:Gesang]]</text>
      <sha1>0tpzgrcf8qx6ejsgzuh69opekl12aca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Gemeng Kënzeg</title>
    <ns>14</ns>
    <id>176344</id>
    <revision>
      <id>2686417</id>
      <parentid>2686247</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kanton Capellen]] derbäigesat</comment>
      <origin>2686417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="iujls512td5uulr6pig4un38517akkb" xml:space="preserve">[[KAtegorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Kenzeg]]
[[Kategorie:Kanton Capellen]]</text>
      <sha1>iujls512td5uulr6pig4un38517akkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686451</id>
      <parentid>2686417</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:04:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="s1fn36rfql9nlthjmo2nxlip1eqwovz" xml:space="preserve">{{Kategorie}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Kënzeg]]
[[Kategorie:Kanton Capellen]]</text>
      <sha1>s1fn36rfql9nlthjmo2nxlip1eqwovz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:AK mat 1 Elementer</title>
    <ns>14</ns>
    <id>176349</id>
    <redirect title="Kategorie:AK mat 1 Element" />
    <revision>
      <id>2686314</id>
      <timestamp>2026-07-17T17:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <comment>De(n) Les Meloures huet d'Säit [[Kategorie:AK mat 1 Elementer]] op [[Kategorie:AK mat 1 Element]] geréckelt: Gouf am Modul op Eenzuel ugepasst</comment>
      <origin>2686314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="cekgqs4u7lgpna9lel8wqjiqu2f89nu" xml:space="preserve">#VIRULEEDUNG [[:Kategorie:AK mat 1 Element]]</text>
      <sha1>cekgqs4u7lgpna9lel8wqjiqu2f89nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Gemeng Harel</title>
    <ns>14</ns>
    <id>176350</id>
    <revision>
      <id>2686387</id>
      <timestamp>2026-07-17T20:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <comment>Nei</comment>
      <origin>2686387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="634r5gjlws2fc1qu3z3alpiaqfurs8t" xml:space="preserve">{{Kategorie}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Harel]]</text>
      <sha1>634r5gjlws2fc1qu3z3alpiaqfurs8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Gemeng Meecher</title>
    <ns>14</ns>
    <id>176351</id>
    <revision>
      <id>2686388</id>
      <timestamp>2026-07-17T20:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <comment>Nei</comment>
      <origin>2686388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="ks629x3dt0x4jgz4q3is22t2is7ltlz" xml:space="preserve">{{Kategorie}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Meecher]]</text>
      <sha1>ks629x3dt0x4jgz4q3is22t2is7ltlz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Gemeng Eschduerf</title>
    <ns>14</ns>
    <id>176352</id>
    <revision>
      <id>2686390</id>
      <timestamp>2026-07-17T20:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <comment>Nei</comment>
      <origin>2686390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="n6vqx7nsu91vsc08y0ewnf3xm2yjqop" xml:space="preserve">{{Kategorie}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Eschduerf]]</text>
      <sha1>n6vqx7nsu91vsc08y0ewnf3xm2yjqop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Méi Info Spezial/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>176353</id>
    <revision>
      <id>2686403</id>
      <timestamp>2026-07-17T21:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <comment>Nei</comment>
      <origin>2686403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="87nzf6dv6t3fg4rv7vt77l52n4qn1pl" xml:space="preserve">{{Dokumentatiounssäit}}
&lt;blockquote&gt;
{{Méi Info Spezial}}
&lt;/blockquote&gt;

== Kopéiervirlag ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; copy&gt;
{{Méi Info Spezial|Numm vum Artikel}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Kuckt och ==
* {{tl|Méi Info 1}}
* {{tl|Méi Info 2}}
* {{tl|Méi Info 2 OL}}
* {{tl|Méi Info 3}}
* {{tl|Méi Info 6}}
* {{tl|Méi Info Kapitel}}

&lt;includeonly&gt;[[Kategorie:Schablounen:Textbausteng]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>87nzf6dv6t3fg4rv7vt77l52n4qn1pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Gemeng Meechtem</title>
    <ns>14</ns>
    <id>176354</id>
    <revision>
      <id>2686455</id>
      <timestamp>2026-07-18T10:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <comment>Nei</comment>
      <origin>2686455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="9mjmrrnc5b8uhwbpyeawxmjnkdebukt" xml:space="preserve">{{Kategorie}}

[[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Meechtem]]
[[Kategorie:Kanton Gréiwemaacher]]</text>
      <sha1>9mjmrrnc5b8uhwbpyeawxmjnkdebukt</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>