24. Juli

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="lb">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>lbwiki</dbname>
    <base>https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spezial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskussioun</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Benotzer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Benotzer Diskussioun</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia Diskussioun</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fichier</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fichier Diskussioun</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Diskussioun</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Schabloun</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Schabloun Diskussioun</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hëllef</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hëllef Diskussioun</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorie Diskussioun</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul Diskussioun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>24. Juli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1501</id>
    <revision>
      <id>2688131</id>
      <parentid>2635065</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2688131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5606" sha1="b1y23q0tpdhd6ej3uezzqu92o8ukt8p" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
De '''24. [[Juli]]''' ass den 205. Dag vum Joer (206. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1567]]: D'[[Maria Stuart]] dankt als Kinnigin vu [[Schottland]] of a leeft fort an [[England]].
* [[1983]]: Ufank vum Biergerkrich op [[Sri Lanka]] tëscht den [[Tamilen]] an de [[Singhalesen]]. 
* [[2001]]: De fréieren Zar [[Simeon II.]] vu [[Bulgarien]] gëtt zum Ministerpresident gewielt.

=== Lëtzebuerg ===
* [[1903]]: D'[[Adolphe-Bréck]] (&quot;Nei Bréck&quot;) gëtt an der Stad dem Verkéier fräiginn.
* [[2003]]: D'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Saarautobunn]] gëtt opgemaach.

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:SimonBolivar.jpg|Simón Bolívar
Fichier:Alexandre Dumas pere.jpg|Alexandre Dumas père
Fichier:Frank Wedekind.jpg|Frank Wedekind
Fichier:Jennifer Lopez 12, 2012.jpg|Jennifer Lopez
&lt;/gallery&gt;

* [[1783]]: [[Simón Bolívar]], südamerikanesche Politiker a President.
* [[1802]]: [[Alexandre Dumas (Papp)]], franséische Schrëftsteller.
* [[1817]]: [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]] vun Nassau, spéidere Groussherzog vu Lëtzebuerg.
* 1817: [[Charles Joseph du Pasquier]], franséischen Offizéier a Politiker.
* [[1823]]: [[Edmond de la Fontaine]] (Dicks), lëtzebueregschen Auteur.
* [[1826]]: [[Francisco Solano López]], paraguayesche Politiker.
* [[1847]]: [[Margarete Steiff]], Entreprenerin a Grënnerin vun der Firma Steiff
* [[1853]]: [[Henri-Alexandre Deslandres]], franséischen Astronom.
* [[1860]]: [[Alfons Maria Mucha]], tschechesche Plakatkënschtler. 
* [[1864]]: [[Frank Wedekind]], däitsche Schrëftsteller a Schauspiller.
* [[1877]]: [[Batty Fischer]], lëtzebuergesche Fotograf.
* [[1897]]: [[Amelia Earhart]], amerikanesch Pilotin, an éischt Fra déi eleng iwwer den Atlantik geflunn ass.
* [[1899]]: [[William Evan Allan]], leschten australesche Veteran aus dem Éischte Weltkrich.
* [[1904]]: [[Delmer Daves]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1905]]: [[Robert Schaffner]], lëtzebuergesche Politiker.
* 1905: [[Henri Loutsch]], lëtzebuergesche Chirurg.
* [[1910]]: [[Georges Tandel]], lëtzebuergesche Schwëmmer.
* [[1919]]: [[Ferdinand Kübler]], Schwäizer Vëlossportler.
* [[1924]]: [[Bitto Albertini]], italieenesche Filmregisseur.
* [[1926]]: [[Max Montavon]], franséische Schauspiller.
* [[1929]]: [[Peter Yates]], brittesche Filmregisseur.
* [[1931]]: [[Ermanno Olmi]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1934]]: [[Johny Halsdorf]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1935]]: [[Anne-Marie Peysson]], franséisch Speakerin a Journalistin.
* [[1936]]: [[Arthur Brauss]], däitsche Schauspiller.
* [[1940]]: [[Fausti|Faustino Cima]] (''Fausti''), lëtzebuergeschen Entertainer.
* [[1941]]: [[Erna Hennicot-Schoepges]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[1942]]: [[Emil Haag]], lëtzebuergeschen Historiker a Gewerkschaftler. 
* [[1949]]: [[Raoul Clausse]], lëtzebuergesche Professer a Politiker.
* 1949: [[Serge Hoffmann (Historiker)|Serge Hoffmann]], lëtzebuergeschen Historiker.
* 1949: [[Joan Enric Vives i Sicília]], spuenesche Bëschof a Koprënz vun Andorra.
* [[1950]]: [[James Glickenhaus]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[1954]]: [[Roland Harsch]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* [[1955]]: [[Charles Lampers]], lëtzebuergesche Jurist a Member vum Staatsrot.
* [[1957]]: [[Shavkat Mirziyoyev]], usbekesche Politiker a Staatspresident.
* [[1960]]: [[Jonathan Hill]], brittesche Politiker.
* [[1964]]: [[Pedro Passos Coelho]], portugisesche Politiker.
* [[1965]]: [[Pascal Kohlvelter]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[1969]]: [[Jennifer Lopez]], US-amerikanesch Sängerin a Schauspillerin.
* [[1981]]: [[Nayib Bukele]], salvadorianesche Politiker.
* [[1986]]: [[Vüqar Həşimov]], aserbaidjanesche Schachgroussmeeschter.
* [[1989]]: [[Frantizek Vosahlo]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[1994]]: [[Lara Wagner]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[1996]]: [[Max Funk]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.

== Gestuerwen ==
* [[1862]]: [[Martin Van Buren]], 8. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.
* [[1927]]: [[Ryūnosuke Akutagawa]], japanesche Dichter a Schrëftsteller.
* [[1934]]: [[Joseph Rischard]], lëtzebuergesche Magistrat, Member vum Staatsrot a Banquier.
* [[1957]]: [[Sacha Guitry]], franséische Schauspiller a Regisseur.
* [[1958]]: [[Mathilda Maria Petronella Brugman]], hollännesch Schrëftstellerin.
* [[1960]]: [[Hans Albers]], däitsche Schauspiller a Sänger.
* [[1971]]: [[François Gangler]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[1974]]: [[James Chadwick]], brittesche Physiker an Nobelpräisdréier. 
* [[1978]]: [[Christophe Didier]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[1980]]: [[Peter Sellers]], brittesche Schauspiller a Komiker.
* [[1990]]: [[Arno Arthur Wachmann]], däitschen Astronom.
* [[1992]]: [[Arletty]], franséisch Schauspillerin.
* [[2000]]: [[Jim Kremer]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[2002]]: [[Jean-Claude Loutsch]], lëtzebuergeschen Heraldiker.
* [[2005]]: [[Richard Doll]], brittesche Fuerscher.
* [[2012]]: [[John Atta-Mills]], Politiker aus Ghana.
* [[2014]]: [[Georges Arendt]], lëtzebuergesche Banquier, Fechter an Olympionik.
* [[2016]]: [[Jacques Hansen]], Direkter vum lëtzebuergesche Roude Kräiz
* [[2020]]: [[Benjamin Mkapa]], tansanesche Politiker.
* [[2022]]: [[David Warner]], englesche Schauspiller.
* [[2023]]: [[Mario Hirsch]], lëtzebuergesche Politikwëssenschaftler a Journalist.
* [[2026]]: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom.

== Fester a Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|24 July|24. Juli}}

[[Kategorie:Dag am Juli| 24]]</text>
      <sha1>b1y23q0tpdhd6ej3uezzqu92o8ukt8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>9. Mäerz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1616</id>
    <revision>
      <id>2688137</id>
      <parentid>2651409</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2688137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5497" sha1="9k6mlhn2gs01lhftff1g1xw5azi778c" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''9. Mäerz''' ass den 68. Dag (69. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1152]]: De [[Friedrich I. Barbarossa]] gëtt zum däitsche Kinnek gekréint.
* [[1961]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Jambes]] 0:3 géint Belsch.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=239 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 9. Mäerz 1961 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1996]]: De [[Jorge Sampaio]] gëtt Staatspresident vu [[Portugal]].
* [[2004]]: Den [[Indulis Emsis]] gëtt Ministerpresident vu [[Lettland]].

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Amerigo Vespucci 2.jpg|Amerigo Vespucci
Fichier:Honoré-Gabriel Riqueti, marquis de Mirabeau.PNG|H.-G. de Mirabeau
Fichier:Jean-Pierre Bausch-101.jpg|Jean-Pierre Bausch
Fichier:Gagarin in Sweden-2.jpg|Juri Gagarin
Fichier:Bobby Fischer 1960 in Leipzig.jpg|Bobby Fischer
Fichier:Ornella Muti.jpg|Ornella Muti
&lt;/gallery&gt;
* [[1451]]: [[Amerigo Vespucci]], italieenesche Séifuerer an Entdecker
* [[1749]]: [[Honoré Gabriel Riqueti de Mirabeau]], franséische Journalist a Politiker
* [[1779]]: [[Mathias Wolff]], lëtzebuergesche Jesuittepater
* [[1782]]: [[Jean Boch-Buschmann]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker
* [[1878]]: [[Eugénie Arens]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin, Erzéierin, Iwwersetzerin.
* [[1892]]: [[Mátyás Rákosi]], ungaresche Politiker
* [[1564]]: [[David Fabricius]], dāitsche Theolog, Astronom a Kartograph
* [[1758]]: [[Franz Joseph Gall]], däitschen Dokter an Neuroanatom
* [[1854]]: [[Victor Dondelinger]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[1891]]: [[Jean-Pierre Bausch]], lëtzebuergesche Biergaarbechter, Gewerkschaftler a Politiker
* [[1896]]: [[Charles Krüger]], lëtzebuergesche Foussballspiller
* [[1900]]: [[Lawrence Huntington]], brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* [[1903]]: [[Leonhard Drach]], däitsche Procureur zu Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich.
* [[1913]]: [[Lotte Koch]], däitsch Schauspillerin.
* [[1919]]: [[Marcel Schroeder]], lëtzebuergesche Fotograf.
* [[1924]]: [[Peter Scholl-Latour]], däitsch-franséische Journalist a Publizist.
* [[1925]]: [[Robert Angel]], lëtzebuergesche Politiker a Kardiolog.
* [[1930]]: [[Ornette Coleman]], US-amerikaneschen Jazzmuseker a -Komponist.
* [[1931]]: [[Gilles Perrault]], franséische Schrëftsteller, Journalist an Dréibuchauteur.
* [[1932]]: [[Ron Hagerthy]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1934]]: [[Juri Alexejewitsch Gagarin]], russeschen Astronaut, éischte Mënsch am Weltraum.
* [[1937]]: [[Paul Roettgers]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1939]]: [[Jochen Pützenbacher]], däitsche Radiosspeaker.
* [[1943]]: [[Bobby Fischer]], US-amerikanesche Schachspiller.
* 1943: [[Richard Brent Tully]], US-amerikaneschen Astronom a Kosmolog.
*[[1945]]: [[Fernand Emmel]], lëtzebuergeschen Archivist, Historiker a Genealogist.
* [[1955]]: [[Yvon Lambert (Fotograf)|Yvon Lambert]], lëtzebuergesche Fotograf.
* 1955: [[Ornella Muti]], italieenesch Schauspillerin.
* [[1964]]: [[Juliette Binoche]], franséisch Schauspillerin.
* [[1982]]: [[Lynn Elouardi]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[1983]]: [[Frank Link]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[1985]]: [[Natalja Andrejewna Pogonina]], russesch Schachspillerin.
* [[1992]]: [[Raphaël Stacchiotti]], lëtzebuergesche Schwëmmer.

== Gestuerwen ==
* [[1661]]: [[Jules Mazarin]], franséische Kardinol a Politiker.
* [[1870]]: [[Nicolas Hippert (Nottär)|Nicolas Hippert]], lëtzebuergesche Politiker an Nottär.
* [[1872]]: [[Ernest François]], lëtzebuegreschen Affekot a Politiker.
* [[1873]]: [[Karl-Gotthelf Kind]], däitsche Buermeeschter
* [[1888]]: [[Wilhelm I. vun Däitschland|Wilhelm I.]], Kinnek vu Preisen an däitsche Keeser.
* [[1895]]: [[Leopold von Sacher-Masoch]], éisträichesche Schrëftsteller.
* [[1908]]: [[Hector Biver]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[1910]]: [[Henri Neuman]], lëtzebuergesche Jurist a Member vum Staatsrot.
* [[1918]]: [[Frank Wedekind]], däitsche Schrëftsteller.
* [[1929]]: [[Norbert Metz (1885-1929)|Norbert Metz]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[1954]]: [[Eva Ahnert-Rohlfs]], däitsch Astronomin.
* [[1980]]: [[Olga Tschechowa]], däitsch Schauspillerin.
* [[1981]]: [[Max Delbrück]], däitsch-US-amerikanesche Biophysiker a Genetiker, Nobelpräisdréier.
* [[1987]]: [[Richard F. Kneip]], US-amerikanesche Politiker.
* [[1988]]: [[Kurt Georg Kiesinger]], däitsche Politiker a [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]].
* [[1989]]: [[Robert Mapplethorpe]], US-amerikanesche Fotograf.
* [[1994]]: [[Charles Bukowski]], US-amerikaneschen Dichter a Schrëftsteller.
* 1994: [[Fernando Rey]], spuenesche Schauspiller.
* [[1999]]: [[Émile Erpelding]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Auteur.
* [[2001]]: [[André Roilgen]], lëtzebuergeschen Neurochirurg.
* [[2005]]: [[William Murray]], US-amerikanesche Journalist a Schrëftsteller.
* [[2014]]: [[Gerard Mortier]], belschen Operen- an Theaterintendant.
* 2014: [[Tonino Ricci]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[2015]]: [[Frei Otto]], däitschen Architekt.
* [[2018]]: [[René Pascucci]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[2021]]: [[Josy Stoffel]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* [[2022]]: [[Jean Bichel]], lëtzebuergesche Sculpteur.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|9 March|{{PAGENAME:{{PAGENAME}}}}|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am Mäerz| 09]]</text>
      <sha1>9k6mlhn2gs01lhftff1g1xw5azi778c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>19. September</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2103</id>
    <revision>
      <id>2688134</id>
      <parentid>2634286</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */</comment>
      <origin>2688134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5346" sha1="f0v6kbmm4q7qthx9vo3ylw0xyz3trhp" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''19. September''' ass den 262. Dag (263. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1955]]: Den argentinesche President (säit [[1946]]) [[Juan Domingo Peron]] gëtt duerch e [[Putsch|Militärputsch]] gestierzt.
* [[1985]]: [[Äerdbiewen]] zu [[Mexiko-Stad]]: ~ 30.000 Doudeger.
* [[1991]]: [[Tourist]]en entdecke beim Similaun-Gletscher am Ötztal d'mumifizéiert Läich vum &quot;[[Ötzi]]&quot;.

=== Lëtzebuerg ===
* [[1948]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:2 géint Schwäiz. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Lucien Konter]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=118 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 19. September 1948 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1965]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1966]], 2:5 géint Jugoslawien. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Louis Pilot]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=13629 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Jugoslawien vum 19. September 1965 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1981]]: An der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] gëtt d'[[Groussgaass (Stad Lëtzebuerg)|Groussgaass]] offiziell als Foussgängerzon ageweit.

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Henri III Valois.jpg|Henri III.
Fichier:Jean Baptiste Joseph Delambre.png|J. B. J. Delambre
Fichier:Ben Turpin (1869-1940) in a top hat.jpg|Ben Turpin
Fichier:William Golding 1983.jpg|William Golding
&lt;/gallery&gt;

* [[1551]]: [[Henri III. vu Frankräich|Henri III.]], franséischen a polnesche Kinnek.
* [[1749]]: [[Jean Baptiste Joseph Delambre]], franséischen Astronom.
* [[1808]]: [[Franz Leesberg]], Militär a Geolog.
* [[1813]]: [[Ernest François]], lëtzebuegreschen Affekot a Politiker.* 1813: [[Christian Heinrich Friedrich Peters]], däitsch-amerikaneschen Astronom.
* [[1869]]: [[Edouard Garnich]],lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.
* 1869: [[Ben Turpin]], US-amerikanesche Stommfilmkomiker.
* [[1880]]: [[Albert von Brunn]], däitschen Astronom.
*[[1885]]: [[Nicolas Weirich (1885)|Nicolas Weirich]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[1891]]: [[Willy Birgel]], däitsche Schauspiller.
* [[1892]]: [[Joseph Philippart]], lëtzebuergesche Blechschléier a Politiker.
* [[1892]]: [[Christopher Stone]], brittesche Radiosspeaker.
* [[1899]]: [[Michel Rasquin]], lëtzebuergesche Journalist a Politiker.
* [[1911]]: [[William Golding]], brittesche Schrëftsteller an Nobelpräisdréier.
* [[1912]]: [[Marcel Engel]], lëtzebuergesche Professer a Publizist.
* [[1926]]: [[Jean-Pierre Georg]], lëtzebuergesche Sculpteur.
* [[1927]]: [[Rosemary Harris]], brittesch Schauspillerin.
* [[1928]]: [[Will Tremper]], däitsche Journalist, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 1928: [[Adam West]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1933]]: [[David McCallum]], brittesche Schauspiller.
* [[1939]]: [[Nicolas Libar]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1940]]: [[Karin Baal]], däitsch Schauspillerin.
* [[1941]]: [[Gérard Corbiau]], belsche Filmregisseur.
* 1941: [[Peter Hinnen]], Schwäizer Jodler, Schlagersänger a Filmschauspiller.
* [[1945]]: [[Benoît Lamy]], belsche Filmregisseur.
* [[1947]]: [[Roger Gilson]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[1949]]: [[Twiggy]], englesch Actrice, Fotomodell a Sängerin.
* [[1951]]: [[Marie-Anne Chazel]], franséisch Schauspillerin, Filmregisseurin an Dréibuchauteurin.
* [[1954]]: [[Nico Wagner]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1958]]: [[Jacques Lanners]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Manager.
* [[1965]]: [[Elvira Berend]], lëtzebuergesch Schachspillerin.
* [[1978]]: [[Michelle Alves]], brasilianescht Fotomodell.
* [[2003]]: [[Lucie Schlimé]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.

== Gestuerwen ==
* [[1800]]: [[Johann Gottfried Köhler]], däitschen Astronom.
* [[1835]]: [[Claude Ignace François Michaud]], franséische Generol.
* [[1843]]: [[Gaspard-Gustave de Coriolis]], franséische Mathematiker an Ingenieur.
* [[1881]]: [[James A. Garfield]], 20. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.
* [[1937]]: [[Emile Wolter]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1948]]: [[Jan Welzl]], genannt ''Eskimo Welzl'', tschecheschen Aventurier, Weltreesender an Eskimohäuptling.
* [[1981]]: [[Pierre Biermann]], lëtzebuergesche Schrëftsteller a Publizist.
* [[2006]]: [[Pierre Bergem]], lëtzebuergeschen Offizéier a Kënschtler.
* [[2008]]: [[Marcel Dierkens]], belsch-lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[2009]]: [[Eduard Zimmermann]], däitschen Televisiounsmoderator a Sécherheetsexpert.
* [[2015]]: [[Edouard Molitor (Diplomat)|Edouard Molitor]], lëtzebuergeschen Diplomat.
* [[2019]]: [[Zine el-Abidine Ben Ali]], tuneesesche Politiker.
* 2019: [[Charles Gérard (Regisseur)|Charles Gérard]], franséische Regisseur a Schauspiller.

== Feierdeeg ==
* Den 19. September ass am [[Chile]] den ''Día de las Fuerzas Armadas'', den Dag vun der Arméi.
* [[Nationalfeierdag]] vu [[Saint Kitts an Nevis]], déi den 19. September [[1983]] onofhängeg vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannie]] goufen.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|19 September|19. September}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am September]]</text>
      <sha1>f0v6kbmm4q7qthx9vo3ylw0xyz3trhp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688136</id>
      <parentid>2688134</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */</comment>
      <origin>2688136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5347" sha1="2as3lb15yr51yhftvljmdgzzs250tlr" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''19. September''' ass den 262. Dag (263. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1955]]: Den argentinesche President (säit [[1946]]) [[Juan Domingo Peron]] gëtt duerch e [[Putsch|Militärputsch]] gestierzt.
* [[1985]]: [[Äerdbiewen]] zu [[Mexiko-Stad]]: ~ 30.000 Doudeger.
* [[1991]]: [[Tourist]]en entdecke beim Similaun-Gletscher am Ötztal d'mumifizéiert Läich vum &quot;[[Ötzi]]&quot;.

=== Lëtzebuerg ===
* [[1948]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:2 géint Schwäiz. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Lucien Konter]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=118 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 19. September 1948 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1965]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1966]], 2:5 géint Jugoslawien. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Louis Pilot]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=13629 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Jugoslawien vum 19. September 1965 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1981]]: An der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] gëtt d'[[Groussgaass (Stad Lëtzebuerg)|Groussgaass]] offiziell als Foussgängerzon ageweit.

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Henri III Valois.jpg|Henri III.
Fichier:Jean Baptiste Joseph Delambre.png|J. B. J. Delambre
Fichier:Ben Turpin (1869-1940) in a top hat.jpg|Ben Turpin
Fichier:William Golding 1983.jpg|William Golding
&lt;/gallery&gt;

* [[1551]]: [[Henri III. vu Frankräich|Henri III.]], franséischen a polnesche Kinnek.
* [[1749]]: [[Jean Baptiste Joseph Delambre]], franséischen Astronom.
* [[1808]]: [[Franz Leesberg]], Militär a Geolog.
* [[1813]]: [[Ernest François]], lëtzebuegreschen Affekot a Politiker.
* 1813: [[Christian Heinrich Friedrich Peters]], däitsch-amerikaneschen Astronom.
* [[1869]]: [[Edouard Garnich]],lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.
* 1869: [[Ben Turpin]], US-amerikanesche Stommfilmkomiker.
* [[1880]]: [[Albert von Brunn]], däitschen Astronom.
*[[1885]]: [[Nicolas Weirich (1885)|Nicolas Weirich]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[1891]]: [[Willy Birgel]], däitsche Schauspiller.
* [[1892]]: [[Joseph Philippart]], lëtzebuergesche Blechschléier a Politiker.
* [[1892]]: [[Christopher Stone]], brittesche Radiosspeaker.
* [[1899]]: [[Michel Rasquin]], lëtzebuergesche Journalist a Politiker.
* [[1911]]: [[William Golding]], brittesche Schrëftsteller an Nobelpräisdréier.
* [[1912]]: [[Marcel Engel]], lëtzebuergesche Professer a Publizist.
* [[1926]]: [[Jean-Pierre Georg]], lëtzebuergesche Sculpteur.
* [[1927]]: [[Rosemary Harris]], brittesch Schauspillerin.
* [[1928]]: [[Will Tremper]], däitsche Journalist, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 1928: [[Adam West]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1933]]: [[David McCallum]], brittesche Schauspiller.
* [[1939]]: [[Nicolas Libar]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1940]]: [[Karin Baal]], däitsch Schauspillerin.
* [[1941]]: [[Gérard Corbiau]], belsche Filmregisseur.
* 1941: [[Peter Hinnen]], Schwäizer Jodler, Schlagersänger a Filmschauspiller.
* [[1945]]: [[Benoît Lamy]], belsche Filmregisseur.
* [[1947]]: [[Roger Gilson]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[1949]]: [[Twiggy]], englesch Actrice, Fotomodell a Sängerin.
* [[1951]]: [[Marie-Anne Chazel]], franséisch Schauspillerin, Filmregisseurin an Dréibuchauteurin.
* [[1954]]: [[Nico Wagner]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1958]]: [[Jacques Lanners]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Manager.
* [[1965]]: [[Elvira Berend]], lëtzebuergesch Schachspillerin.
* [[1978]]: [[Michelle Alves]], brasilianescht Fotomodell.
* [[2003]]: [[Lucie Schlimé]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.

== Gestuerwen ==
* [[1800]]: [[Johann Gottfried Köhler]], däitschen Astronom.
* [[1835]]: [[Claude Ignace François Michaud]], franséische Generol.
* [[1843]]: [[Gaspard-Gustave de Coriolis]], franséische Mathematiker an Ingenieur.
* [[1881]]: [[James A. Garfield]], 20. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.
* [[1937]]: [[Emile Wolter]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1948]]: [[Jan Welzl]], genannt ''Eskimo Welzl'', tschecheschen Aventurier, Weltreesender an Eskimohäuptling.
* [[1981]]: [[Pierre Biermann]], lëtzebuergesche Schrëftsteller a Publizist.
* [[2006]]: [[Pierre Bergem]], lëtzebuergeschen Offizéier a Kënschtler.
* [[2008]]: [[Marcel Dierkens]], belsch-lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[2009]]: [[Eduard Zimmermann]], däitschen Televisiounsmoderator a Sécherheetsexpert.
* [[2015]]: [[Edouard Molitor (Diplomat)|Edouard Molitor]], lëtzebuergeschen Diplomat.
* [[2019]]: [[Zine el-Abidine Ben Ali]], tuneesesche Politiker.
* 2019: [[Charles Gérard (Regisseur)|Charles Gérard]], franséische Regisseur a Schauspiller.

== Feierdeeg ==
* Den 19. September ass am [[Chile]] den ''Día de las Fuerzas Armadas'', den Dag vun der Arméi.
* [[Nationalfeierdag]] vu [[Saint Kitts an Nevis]], déi den 19. September [[1983]] onofhängeg vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannie]] goufen.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|19 September|19. September}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am September]]</text>
      <sha1>2as3lb15yr51yhftvljmdgzzs250tlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëtzebuerg (Land)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2208</id>
    <revision>
      <id>2688080</id>
      <parentid>2682594</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Update Awunner</comment>
      <origin>2688080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39229" sha1="dr9sr3sjufuzgpewsop7k69qk8bil9c" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem '''Land Lëtzebuerg'''|aner Bedeitungen|Lëtzebuerg}}{{Infobox Land
 | Numm = Groussherzogtum Lëtzebuerg&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[Franséisch|fr]]: Grand-Duché de Luxembourg&lt;br&gt;[[Däitsch|de]]: Großherzogtum Luxemburg&lt;/small&gt;
 | Fändel = Flag of Luxembourg.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet = 130px
 | Fändel Artikel = Fändel vu Lëtzebuerg
 | Wopen = Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg
 | Wope Breet = 130px
 | Wopen Artikel = Wope vu Lëtzebuerg
 | National Devise = 
 | Kaart = EU-Luxembourg.svg
 | Kaart Breet = 
 | Offiziell Sprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Franséisch]] an [[Däitsch]]&lt;ref&gt;Streng geholl gëtt et zu Lëtzebuerg keng &quot;offiziell&quot; Sprooch: d'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] verweist op e Gesetz, mä de [[Legislativ|Legislateur]] gebraucht am Gesetz iwwer de [[Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg|Sproochegebrauch]] just d'Termen ''[[Nationalsprooch]]'', ''[[Gesetzessprooch]]'' a ''[[Verwaltungssprooch]]''&lt;/ref&gt;.
 | Haaptstad = [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]
 | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q1842|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1842|qualifier|P1082|P585}})}}
 | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}}
 | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]]
 | Landeschef Titel = [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg|Groussherzog]]
 | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}}
 | Regierungschef Titel = [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Premierministeren|Premierminister]]
 | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}}
 | Total Fläch = 2.586,36
 | Fläch Plaz = 
 | Waasserfläch = 0,60
 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q32|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q32|qualifier|P1082|P585}})}}
 | Bevëlkerung Plaz = 
 | Bevëlkerungsdicht = 259,84
 | Onofhängegkeet = [[19. Abrëll]] [[1839]] vun [[Holland]] (Vertrag vu London)&lt;p&gt;''[[11. Mee]] [[1867]] international unerkannt ([[Traité vu London (1867)|2. Vertrag vu London]])''&lt;/p&gt;
 | Nationalfeierdag = [[23. Juni]]
 | Nationalhymn = [[Ons Heemecht]]
 | Wärung = [[Euro]] (EUR)
 | Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
 | Internet TLD = [[.lu]]
 | Telefonsprefix = +352
 | Notizen =
 | Extra Bild = Luxembourg on the globe (Europe centered).svg
 | Extra Bild2 =
}}
'''Lëtzebuerg''', offiziell a laanger Form d''''Groussherzogtum Lëtzebuerg''' (op [[Däitsch]]: ''Großherzogtum Luxemburg''; op [[Franséisch]]: ''Grand-Duché de Luxembourg'')&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg&amp;oldid=201734317|Titel=Luxembourg|Gekuckt=28.02.2023|Datum=25.02.2023|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22|Titel=Human Development Report 2021-22|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=United Nations|Datum=08.09.2022|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]] ouni Zougang zum [[Mier]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=CdmwRoyhV6AC&amp;pg=PA29#v=onepage&amp;q&amp;f=false|Titel=Parlons luxembourgeois: langue et culture linguistique d'un petit pays au coeur de l'Europe|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=François Schanen|Datum=2004|Editeur=L'Harmattan|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Et grenzt un d'[[Belsch]] am Westen an am Norden, [[Däitschland]] am Osten, a [[Frankräich]] am Süden. D'Land besteet aus zwou Haaptregiounen: d'[[Éislek]] am Norden, dat en Deel vum [[Ardennen|Ardennemassiv]] ass, an d'[[Guttland]] am Süden, eng Ausdeenung vu [[Loutrengen]] am [[Geologie|geologesche]] Sënn vum Begrëff. Mat enger Fläch vun 2.586&amp;nbsp;km² zielt et zu de klengste souveränen Natiounen an [[Europa (Kontinent)|Europa]].

D'Groussherzogtum Lëtzebuerg huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

Lëtzebuerg ass eng representativ [[Demokratie]] an eng [[konstitutionell Monarchie]] mat engem [[Groussherzog]] als Staatschef, wouduerch d'Land dat eenzegt Groussherzogtum ass, dat nach ëmmer als souveräne [[Staat]] op der Welt existéiert. Seng dynamesch [[Wirtschaft]] mécht et zu engem vun de räichste Länner vun der Welt an et huet ee vun den héchste Bruttoinlandprodukter pro Kapp op der Welt. D'Wirtschaft konzentréiert sech haaptsächlech op [[Finanzplaz Lëtzebuerg|finanziell Aktivitéiten]] (ongeféier d'Hallschent vum Bruttoinlandprodukt), favoriséiert duerch eng ganz avantagéis [[Besteierung]] a bestëmmte Beräicher (virtuell Steierbefreiung fir Gewënner aus der Exploitatioun vu Patenter oder Software). Der [[Netregierungsorganisatioun|ONG]] [[Oxfam]] no (Zuele vun 2017) gehéiert Lëtzebuerg zu den &quot;attraktiivste [[Steierparadis|Steierparadäiser]], déi vun de Firme benotzt ginn&quot;, eng Situatioun déi sech zënterhier e bësse geännert huet.

Am Laf vun der Geschicht war déi zentral Lag vum Lëtzebuerger Territoire matten an Europa eng Plaz vu grousser strategescher Wichtegkeet fir vill Muechten, zanter sengem Ufank als Hannerland vum [[Réimescht Räich|Réimesche]] Rheinland&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, dem Bau vun enger feudaler Buerg op de Ruine vun engem fréiere réimesche Fort am [[Karolenger|postkarolengesche]] Kontext am [[Mëttelalter|Héichmëttelalter]] an duerno wéinst senger strategescher Lag am Südoste vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]] a [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen Nidderlanden]] tëscht dem [[15. Joerhonnert|15.]] an dem [[17. Joerhonnert]].

Lëtzebuerg ass dee klengste Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a Member vun der [[Eurozon]], der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité]] (NATO), der [[Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Europa|Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Entwécklung]] (OEZE), de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] (UN), der [[Organisatioun fir Sécherheet an Zesummenaarbecht an Europa]] (OSZE) dem [[Benelux]] an der [[UEBL]] a reflektéiert esou säi politesche Konsens fir wirtschaftlech, politesch a militäresch Integratioun.

D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad, wou ë.&amp;nbsp;a. de Sëtz vu verschiddenen Etablissementer an Institutioune vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass. 2012 krut Lëtzebuerg fir d'éischt Kéier an der Geschicht en temporäre Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen]]. Duerch seng geographesch Lag gëtt d'Lëtzebuerger Kultur souwuel vum [[Germanesch Sproochen|Germanesche]] wéi och vum [[Romanesch Sproochen|Romanesche]] beaflosst. [[Lëtzebuergesch]] ass déi eenzeg Nationalsprooch vun de Lëtzebuerger, mä [[Franséisch]] an [[Däitsch]] zielen als administrativ a juristesch Sprooche vum Land. Als Resultat gëtt Lëtzebuerg als dräisproochegt Land ugesinn.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1/jo|Titel=Legilux|Gekuckt=28.02.2023|Wierk=legilux.public.lu}}&lt;/ref&gt; Duerch d'Migratioun an déi institutionell a finanziell Entwécklung gëtt do dernieft och vill [[Italieenesch]], [[Portugisesch]] an [[Englesch]] geschwat&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Langues/a-propos-langues-lu.pdf|Titel=À propos... Sproochen zu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Datum=August 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 1|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;.

== Geschicht ==
''Nott: Vun der Geschicht vum haitege Staat Lëtzebuerg kann een eréischt vum 19. Joerhonnert u schwätzen. Virdrun ass d'Geschicht vu Lëtzebuerg als déi vun der Géigend ze verstoen, resp. där vun der Grofschaft an duerno dem Herzogtum mam selwechten Numm.''
=== Grofschaft, duerno Herzogtum Lëtzebuerg ===
Ëm d'Joer [[963]] (den Datum ass ëmstridden; neierdéngs geet een éischter vum Joer [[987]] aus&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Histoire/apropos-geschichte-luxemburgs-de.pdf|Titel=Apropos ... Geschichte Luxemburgs|Gekuckt=30.10.20224|Datum=Dezember 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 4|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;) huet de [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried]] aus dem Haus vun den [[Ardennergrofen]] mat der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] Lännereien zu [[Feelen]] géint de [[Bockfiels]], op deem e spéitréimescht Kastell mam Numm ''[[Lucilinburhuc]]'' stoung, getosch. Do ronderëm huet sech d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] entwéckelt, an d'Haus Lëtzebuerg huet sech zu enger Grofschaft etabléiert.

{{Méi Info 2|Stad Lëtzebuerg|Grofschaft Lëtzebuerg}}

[[1354]] ass d'Grofschaft Lëtzebuerg mat hiren ''Annexen'' ([[Durbuy]], [[La Roche-en-Ardenne|La Roche]], [[Arel]], asw.) zu enger neier Entitéit gemaach ginn, an zwar zum [[Herzogtum Lëtzebuerg]]. Nieft deem Herzogtum, dat bis [[1794]]/[[1795|95]] gedauert huet, koum nach d'[[Grofschaft Chiny]] an de Besëtz vum [[Haus Lëtzebuerg]], ouni awer formell an d'Herzogtum Lëtzebuerg integréiert ze ginn.

[[1437]] ass d'Haus Lëtzebuerg ausgestuerwen, an d'Herzogtum Lëtzebuerg koum [[1441]]/[[1443|43]] an de Besëtz vum [[Herzogtum Bourgogne|Herzog vu Burgund]], dem [[Philippe III. vun der Bourgogne|Philipp de Gudden]] a gouf domat een Deel vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen Nidderlanden]]. Déi gounge [[1477]], nom Doud vum [[Karel de Kéngen]], an duerch d'Bestietnes vun deem senger Duechter [[Marie de Bourgogne]] mam [[Maximilian I. (HRR)|Maximilian vun Habsburg]], un d'Haus [[Habsburg]].

Duerch Ierfschaft koum Lëtzebuerg [[1556]] an de Besëtz vum spuenesche Kinnek [[Philippe II. vu Spuenien|Philippe II]]. Vun do un heeschen d'Gebidder, déi als ''Nidderlande'' bezeechent ginn, [[Spuenesch Nidderlanden]]. [[1581]], no de Konfessiounskricher, hu sech d'Nidderlande gedeelt, d'Herzogtum Lëtzebuerg war vun do un Deel vun de [[Südlech Nidderlanden|Südlechen Nidderlanden]], déi och einfach weider ''[[Spuenesch Nidderlanden]]'' oder nach ''kathoulesch Nidderlanden'' genannt gi sinn. Frankräich, dat d'Ëmklamerung duerch d'Habsburger sprengen, a gläichzäiteg de [[Rhäin]] als Grenz erreeche wollt, huet sech och fir d'Nidderlanden intresséiert, an dofir koum et ëmmer nees zu Kricher.

Nom [[Drëssegjärege Krich]] an dem spuenesch-franséische Kontinuatiounskrich koum et [[1659]] zum [[Traité vun de Pyrenäen]] an deem ë.&amp;nbsp;a. decidéiert gouf, datt Deeler vum Herzogtum Lëtzebuerg u Frankräich kéimen ([[Diddenuewen]], [[Montmédy]], [[Damvillers]], [[Carignan (Ardennes)|Ivoy]], asw.)&lt;ref&gt;Art.38. En quatrième lieu, dans la Province et Duché de Luxembourg, lesdit Seigneur Roy Tres-Chrestien demeurera saisi, jouira effectivement des places de Thionville, Montmedy, Damvillers, leurs appartenances, dépendances, annexes, Prevostez et Seigneuries: et de la Ville et Prevosté d'Ivoy, de Chavency le Chateau, et sa Prevosté ; et du lieu et Poste de Marville, situé sur la petite riviere appelée Vezin, et de la Prevosté dudit Marville, lequel lieu et Prevosté avoient autrefois appartenu, partie aux ducs de Luxembourg, et partie à ceux de Bar&lt;/ref&gt;. [[1684]] huet de [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]] d'[[Festung Lëtzebuerg]] eruewert, an d'Herzogtum huet [[De jure / de facto|de facto]] bis [[1697]] ([[Traité vu Rijswijk]]) zu Frankräich gehéiert.

[[1713]]/[[1714]], nom [[Spueneschen Ierffollegkrich]], goungen d'Südlech Nidderlanden, inklusiv Lëtzebuerg, un déi éisträichesch Habsburger-Linn. Déi ''Éisträichesch Period'' huet bis zum éischte [[Koalitiounskrich]] gedauert, an der Eruewerung vun den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]] duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]struppe 1794/95.

D'Herzogtum Lëtzebuerg, gradewéi och déi aner Fürstentemer, déi d'Nidderlanden ausgemaach haten, sinn ofgeschaaft ginn. D'Fransousen hunn néng [[Départements réunis]] (à la France) amplaz vun de fréieren Nidderlanden a vun den onofhängege Principautéite vu [[Prënzbistum Léck|Léck]], [[Fürstentum Stavelot-Malmedy|Stavelot-Malmedy]] a [[Herzogtum Bouillon|Bouillon]] agefouert. Dem alen Herzogtum Lëtzebuerg säi Gebitt ass op dräi Departementer verdeelt ginn: ''[[Departement Forêts|Forêts]], [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]]'' an ''[[Departement Ourthe|Ourthe]]''. Duerch den [[Traité vu Campo-Formio]], am Oktober 1797, huet Éisträich zu Gonschte vu Frankräich op déi südlech Nidderlande verzicht. Domat waren och d'Awunner vum ale Lëtzebuerger Raum [[Internationaalt Recht|no internationalem Recht]] Fransousen.

&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;220&quot;&gt;
Fichier:Duché-de-Luxembourg Iacobo Surhonio Montano 1551.jpg|&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;D'Herzogtum ëm 1551&lt;/div&gt;
Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg|&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;D'Herzogtum am 17. Joerhonnert&lt;/div&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== D'Groussherzogtum ===
[[Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png|thumb|Territorial Entwécklung vum Herzogtum zum Groussherzogtum]]
Um [[Wiener Kongress]] [[1815]] gouf dat viregt Herzogtum Lëtzebuerg vun den europäesche Groussmuechten net &quot;restauréiert&quot;. D'Preisen, déi d'Ostufer vun der [[Musel]] scho besat haten, kruten nach all déi al lëtzebuergesch Gebidder ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]], mat Ausnam vu [[Veianen]], an déi ëstlech vun der [[Sauer]]. Aus dem Gebitt vum Département des Forêts an Deeler vum Departement Sambre-et-Meuse ass, aus reng strateegesch-diplomateschen an dynastesche Grënn, ee Groussherzogtum ginn. De Wëllem vun Oranien-Nassau, dee grad kuerz virdrun als hollännesche Kinnek [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] unerkannt gi war, gouf a [[Personalunioun]] [[Groussherzog vu Lëtzebuerg]]. Dat neit Lëtzebuerger Land gouf och an den [[Däitsche Bond]] (eng Zort Ersatzräich) integréiert, an d[[Festung Lëtzebuerg|'Festung Lëtzebuerg]] gouf eng &quot;[[Bundesfestung]]&quot;, wat dem preisesche Kinnekräich d'Garnisounsrecht erméiglecht huet. Vun Zäit zu Zäit sollten d'Vertrieder vun deene ronn 40 Länner, déi am Däitsche Bond waren, sech ënner dem Virsëtz vum Keeser vun Éisträich zu [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] treffen. Well de Wëllem I., dee Kinnek vun de Vereenegten Nidderlande war, och als Herrscher vu Lëtzebuerg wéi ee Kinnek wollt behandelt ginn, huet hien um [[Wiener Kongress]] drop gehale fir &quot;Grouss&quot;-Herzog ze ginn, also eng ''&quot;Kinneklech'' ''Altess''&quot; ({{De}} ''&quot;Königliche Hoheit&quot;'', {{Fr}} ''&quot;Altesse royale&quot;''), wat en als &quot;einfachen&quot; Herzog vu Lëtzebuerg net hätt kënne sinn. Dat ass d'Erklärung, firwat Lëtzebuerg als '''Grouss'''-Herzogtum nei entstanen ass (et huet deemno glat näischt mat der Gréisst vum Land ze dinn). 1830 huet dem Wëllem I. seng onglécklech-ongerecht Politik a senge Südprovënzen d'[[Belsch Revolutioun]] ausgeléist, déi och ee gudden Deel vun de Lëtzebuerger begeeschtert huet, well hien, eise Groussherzog, säi Groussherzogtum praktesch ëmmer nëmme wéi déi 19. Provënz vu sengem Räich behandelt hat. Den [[19. Abrëll]] [[1839]], néng Joer no der Grënnung vun der [[Belsch]], gouf um [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]], no laangem hin an hier, d'Groussherzogtum an zwee gedeelt: de westlechen Deel, deen haaptsächlech [[Franséisch|franco-romanesch]] (Wallounesch a Loutrengesch) war, gouf als [[Lëtzebuerg (Provënz)|Provënz Lëtzebuerg]] der Belsch zougesprach, an de [[Däitsch|germanophonen]], also ëstlechen Deel, ass - weiderhin als Groussherzogtum - fir d'éischt Kéier een eegestännege Staat ginn, allerdéngs nach ëmmer (bis [[1890]]) a Personalunioun mat Holland.

{{Méi Info 1|De Mythos vun der Onofhängegkeet 1839}}

[[Fichier:Luxembourg-lb.png|thumb|250px|Kaart vu Lëtzebuerg zanter 1839]]
[[1848]], ënner dem [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II]]., krut Lëtzebuerg seng éischt eege [[Lëtzebuerger Constitutioun|Constitutioun]], deemools eng vun deene liberaalsten, mä schonn [[1856]] huet de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]], duerch e [[Staatsstreech]], deen Text nees ausser Kraaft gesat. Mam [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|Bau vun engem Eisebunnsreseau]] krut Lëtzebuerg vun [[1858]] un Uschloss un d'Nopeschlänner, an d'Entdeckung vun neie Produktiounsmethoden hunn der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Eisenindustrie]] am [[Minettsgéigend|Minett]] e groussen Opschwong ginn, soudatt Lëtzebuerg wirtschaftlech ewell besser do stoung. D'Integratioun vu Lëtzebuerg an den [[Däitschen Zollveräin]], vun 1842 un, hat allerdéngs schonn déck zu dësem Opschwong bäigedroen…[[1867]], ee Joer no der preisescher Victoire géint Éisträich am [[Preisesch-Éisträichesche Krich]], an dem Ënnergank vum Däitsche Bond, koum et bal zum Verkaf vum Lëtzebuerger Land duerch de Wëllem III. un den [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]], Keeser vun de Fransousen. Am däitsche Raum war vill Oppositioun géint dëse Projet, a fir wéinst der ''[[Lëtzebuerg-Kris]]'' e Krich tëscht Preisen a Frankräich ze verhënneren, gouf an engem neien [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] Lëtzebuerg als ''fir ëmmer [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] an onofhängeg'' erkläert: d'Preisen, déi hir Garnisoun no 1866 zu Lëtzebuerg &quot;vergiess&quot; haten, hunn hir Zaldote mussen ofzéien, an d'Festung ass geschleeft ginn. [[1868]] krut Lëtzebuerg, an deem neie Kontext, och eng nei Constitutioun, een Text, deen an der Haaptsaach d'Verfassung vun 1848 reproduzéiert huet. 1870/73 gouf d'Land zu engem [[Bistum Lëtzebuerg|eegene Bistum]] gemaach, an de Mgr [[Nicolas Adames]] ass éischte Bëschof vu Lëtzebuerg ginn.

[[1890]] hat dat hollännescht Herrscherhaus vun [[Oranien-Nassau]] kee männlechen Nokomme fir op de lëtzebuergeschen Troun, a sou krut d'Land, an der Persoun vum [[Adolf vun Nassau]], dee säin Herzogtum 1866 u Preise verluer hat, säin &quot;eegenen&quot; Herrscher a säin &quot;eegent&quot; Herrscherhaus (dat vun [[Nassau-Weilburg]]).

D'''éiweg Neutralitéit'' huet [[1914]]-[[1918]] a [[1940]]-[[1944]]/[[1945|45]] Däitschland net doru gehënnert, Lëtzebuerg am [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an am [[Zweete Weltkrich]] ze besetzen. Am Zweete Weltkrich gouf Lëtzebuerg [[De jure / de facto|de facto]] wéi e ''Reichsgebiet'' behandelt. Am Ufank mat schéi Schwätzen, duerno mat Terror, hunn d'Besatzer probéiert, d'Lëtzebuerger dovun z'iwwerzeegen, datt si ''[[Heim ins Reich]]'' géife gehéieren. Eng lëtzebuergesch Minoritéit, déi ofschätzeg &quot;[[Gielemännchen|Gielemännercher]]&quot;, genannt gouf, huet mat den [[Nazi]]e [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg|collaboréiert]]. Vun [[1942]] sinn d'Lëtzebuerger an d'[[Wehrmacht]] [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|agezu ginn]]. [[1944]]/[[1945|45]] gouf den Norde vum Land wärend der [[Ardennenoffensiv]] uerg zerstéiert.

{{Méi Info 1|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}}

Nom Krich huet Lëtzebuerg seng Neutralitéit opginn an ass Member vun enger Rëtsch inter- oder supranationalen Organisatioune ginn, dorënner dem [[Benelux]], der [[NATO]] an der [[CECA]], dem éischte Virleefer vun der [[EU]]. Lëtzebuerg war ee vun den 12 Staaten, déi den [[1. Januar]] [[1999]] den [[Euro]] als Wärung agefouert hunn. Virun 1999 war d'Wärung de [[Lëtzebuerger Frang]].

{{Méi Info 1|Geschicht vu Lëtzebuerg}}

&lt;gallery&gt;
Fichier:HRR 14Jh.jpg
Fichier:HRR 1400.png
Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png
&lt;/gallery&gt;

== National Symboler ==
D'national Symboler vu Lëtzebuerg sinn de [[Fändel vu Lëtzebuerg|Fändel]], de [[Wope vu Lëtzebuerg|Wopen]], d'[[Nationalhymn]], den [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag|Nationalfeierdag]] an d'[[Wilhelmus|Hymn vun de Groussherzoge]] vu Lëtzebuerg&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/Tout_savoir_Luxembourg/Tout_savoir-FR.pdf|Titel=Tout savoir sur le Grand-Duché de Luxembourg, pp. 12-13|Gekuckt=07.11.2024|Auteur=Service information et presse du gouvernement|Datum=03.2015|Editeur=sip.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

{{Méi Info 1|National Symboler vu Lëtzebuerg}}

== Politik ==
Lëtzebuerg, dat zënter dem [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 als e souveränen an onofhängege Staat existéiert, ass eng representativ [[Demokratie]], a Form vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] mat engem [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] als Chef vum Land.

{{Méi Info 1|Politesche System vu Lëtzebuerg}}

E Parlament, [[Chamber]] genannt, gëtt fir 5 Joer gewielt; 60 Deputéierte vertriede [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|véier Walbezierker]]. D'Opdeelung vun de Sëtz no de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] ass déi heiten: d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei]] (chrëschtdemokratesch) 21 Sëtz, d'[[Demokratesch Partei]] (liberal) 14 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] (sozialistesch) 12 Sëtz&lt;ref&gt;ursprénglech 11 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] vun der Piratepartei bei d'LSAP gewiesselt&lt;/ref&gt;, d'[[Alternativ Demokratesch Reformpartei]] 5 Sëtz, [[Déi Gréng]] (gréng) 4 Sëtz, d'[[Piratepartei]] 2 Sëtz&lt;ref&gt;ursprénglech 3 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] bei d'LSAP gewiesselt&lt;/ref&gt; an [[Déi Lénk]] 2 Sëtz. [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]], [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg]], [[Déi Konservativ]], [[Lëtzebuerger Bierger Partei]], [[Déi Liberal]], [[Liberté - Fräiheet!]], [[Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)|Mir d'Vollek]], [[Partei fir Aarbecht, Rechtsstaat, Trucmachin, Elitefërderung a basisdemokratesch Initiativ|d'PARTEI]], [[Partei fir Integral Demokratie]] a [[Volt Lëtzebuerg|Volt]] sinn net an der Chamber vertrueden. Aus deene Walen ass d'[[Regierung Frieden-Bettel]] ervirgaangen, eng Koalitiounsregierung aus CSV an DP. Si gouf de 17. November 2023 vereedegt.

Um Plang vun der Europäescher Unioun ass Lëtzebuerg duerch [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten|sechs Deputéiert]] (vun am Ganze 720) am [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] vertrueden. Am [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Ministesch-Conseil]] huet et 4 Stëmmen (op 345).

== Sproochesituatioun zu Lëtzebuerg ==
D'Lëtzebuerger Verfassung seet: „D'Sprooch vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg ass Lëtzebuergesch. D'Gesetz reegelt d'Benotzung vun der lëtzebuergescher, der franséischer an der däitscher Sprooch.“&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/constitution/1868/10/17/n1/consolide/20230701/lb#art_4|Titel=Verfassung vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 4|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt; Schonn an der Constitutioun vun 1948 stoung dran, datt e Gesetz de Sproochegebrauch reegele géif. Dëst Gesetz vum [[24. Februar]] [[1984]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1|Titel=Loi du 24 février 1984 sur le régime des langues|Gekuckt=30.10.2024|Datum=24.02.1984|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; leet fest, datt d'[[Nationalsprooch]] vun de Lëtzebuerger d'[[Lëtzebuergesch]] ass; datt d'Gesetzestexter an hir Bestëmmungen, wéi s'auszeféiere sinn, op [[Franséisch]] geschriwwe ginn; an datt ee, wat d'Verwaltungssproochen a juristesch Sprooche betrëfft, vum Franséischen, [[Däitsch]]en oder Lëtzebuergesche Gebrauch maache kann. Bierger kënnen eng Demande un d'Verwaltung op Lëtzebuergesch, Franséisch oder Däitsch schreiwen, d'Äntwert muss, sou wäit wéi méiglech, an der selwechter Sprooch sinn.

Am Géigesaz zu Länner wéi z.&amp;nbsp;B. der [[Schwäiz]] oder der [[Belsch]], wou ''jee no Regioun'' verschidde Sprooche geschwat ginn, ass d'Distributioun vun de Sproochen net ''geographesch'', mä ''funktionell'' an ''individuell'' (&quot;[[Polyglossie]]&quot;).

{{Méi Info 1|Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg}}

D'Lëtzebuergesch huet sech lues a lues an der Perceptioun vun de Lëtzebuerger vun enger Variant vum Däitschen (''Onst Däitsch'') zu enger eegener Sprooch gewandelt. Och vum Gebrauch hir ass et an deene leschte Joerzéngten iwwer déi traditionell Domäne vun engem [[Dialekt]] erausgewuess a gëtt haut vun der Fuerschung als déi neist [[germanesch Sproochen|germanesch Sprooch]] ugesinn.

{{Méi Info 2|Lëtzebuergesch|Geschicht vun der Lëtzebuerger Sprooch}}

[[Fichier:Distrikte-Kantone-Gemeinden Lux.png|thumb|120px|administrativ Andeelung]]

== Administrativ Andeelung ==
Lëtzebuerg ass an zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen|Kantonen]], {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Gemengen]] an a véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] agedeelt. [[Lëtzebuerger Distrikter|Dräi Verwaltungsdistrikter]], déi et virdru gouf, goufen 2015 ofgeschaaft.

{{Méi Info 1|Administrativ Andeelung vu Lëtzebuerg}}

== Justiz ==
D'Land ass an zwéi [[Geriichtsbezierk]]er agedeelt, de Bezierk Lëtzebuerg an de Bezierk Dikrech. De Bezierk Lëtzebuerg ass fir d'[[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]er op Lëtzebuerg an [[Esch-Uelzecht]] opgedeelt.

== Geographie ==
Lëtzebuerg läit a Westeuropa tëscht der [[Belsch]], [[Frankräich]] an [[Däitschland]].

{{Méi Info 1|Geographie vu Lëtzebuerg}}

== Geologie ==

{{Méi Info 1|Geologie vu Lëtzebuerg}}

== Hydrographie ==
Déi véier gréisst Flëss am Land sinn d'[[Musel]], d'[[Sauer]], d'[[Our (Sauer)|Our]] an d'[[Uelzecht]].

{{Méi Info 1|Hydrographie vu Lëtzebuerg}}

== Ekonomie ==
{{Méi Info 1|Lëtzebuerger Wirtschaftsstruktur}}
{{Update}}

Zu den Haaptentreprisen zu Lëtzebuerg zielen (klasséiert no der Zuel vun hiren Employéen): [[Arcelor]], [[Goodyear Operations|Goodyear]], Groupe [[Cactus]], [[CFL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque internationale à Luxembourg]], [[Luxair]], [[Pedus Service]], [[BCEE]], Groupe [[Guardian]], [[Du Pont de Nemours]], [[Kredietbank]], Groupe [[Match|Courthéoux-Match]], [[Cargolux]], [[Saint-Paul Luxembourg|Groupe Saint-Paul]], [[Brink's Security Luxembourg]], [[ING]], Groupe [[Céramétal]], [[Auchan]] Luxembourg.

== Demographie ==
{{Méi Info 1|Demographie vu Lëtzebuerg}}
&lt;!--
Lëtzebuerg hat den 8. November 2021, dem Stéchdatum vun der [[Volleks- a Wunnengszielung|Vollekszielung]], 643.941 Awunner.&lt;ref name=zielung21&gt;Quell fir d'Donnéen zu der Bevëlkerung: [[STATEC]]: [https://statistiques.public.lu/dam-assets/recensement/publication-5/docs/rp01-05-population-nationalit-v10.pdf &quot;Une population de plus en plus cosmopolite.&quot;] 2023-05, op statistiques.public.lu, nogekuckt 2023-05-08.&lt;/ref&gt; Dovu sinn 339.890 (52,8%) [[Lëtzebuerger Nationalitéit|Lëtzebuerger]] an 304.051 Auslänner (47,2%) mat am ganzen 180 verschiddenen Nationalitéiten. Vun der auslännescher Bevëlkerung hirersäits si ronn véier Fënneftel (80.9%), genee 245.906 Persounen, aus engem anere Land vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. 61.207 Lëtzebuerger (18%) hunn nach (op d'mannst) eng aner Nationalitéit.

Vun den Auslänner déi am Land liewen, sinn déi meescht, 93.659 Leit, Portugisen (14,5% vun der Gesamtbevëlkerung). Dono kommen 49.071 Fransousen, 23.881 Italieener, 19.692 Belsch, 12.906 Däitscher, 8.447 Spuenier, 6.284 Rumänen a 4.977 Polen. 26.959 kommen aus aneren [[EU]]-Länner; 18.844 aus aneren europäesche Länner wéi der EU, dorënner si 4.289 Britten.

Aus Asie komme 17.420 Leit (2,7%), dovu si 4.130 Chineesen. 13.554 (2,1%) hunn d'Nationalitéit vun engem Land um afrikanesche Kontinent, dorënner 2.562 Kapverdianer. Aus Nordamerika kommen der 2.780 (0,4%), dovun 2.196 aus den USA. Bei de Leit aus Mëttel- a Südamerika (4.962; 0,8%) sinn d'Brasilianer mat 2.859 déi Meescht. 245 (0,0%) Australier oder Neiséilänner wunnen am Land.&lt;ref name=zielung21/&gt;

Am Laf vum Joer 2009 ass d'Zuel vun enger hallwer Millioun Awunner iwwerschratt ginn. Vun 1995 bis 2010 ass d'Wunnbevëlkerung, bannent 15 Joer, ëm ronn 100.000 Leit gewuess; vum Enn vum Zweete Weltkrich bis 2016 souguer ëm 286.000, wat praktesch eng Verdueblung bannent eppes iwwer 70 Joer ass.

De Bevëlkerungswuesstem geet zum groussen Deel op den Zouzuch vu Leit aus dem Ausland zeréck, déi op Lëtzebuerg schaffe kommen: D'Zuel vun den Aarbechtsplazen ass vun 197.500 am Joer 1995 iwwer 307.700 am Joer 2005 op p 418.400 am Joer 2016 geklommen.&lt;ref name=travail2016&gt;[http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12951&amp;IF_Language=fra&amp;MainTheme=2&amp;FldrName=3 &quot;Vue d'ensemble du marché du travail (en 1 000 personnes) 2000 - 2016&quot;] op statistique.publc.lu.&lt;/ref&gt;. Dës héich Zuel vun Aarbechtsplaze bréngt och mat sech, datt déi zu engem ëmmer méi groussen Deel vu sougenannte [[Frontalier]]e besat ginn. Hir Zuel ass vu 56.100 am Joer 1995 iwwer 119.700 am Joer 2005 op 173.800 am Joer 2015 geklommen. 2016 waren et der 180.900.&lt;ref name=travail2016 /&gt;
--&gt;
Op den 1. Januar 2024 hat Lëtzebuerg 672.050 Awunner, 1,7&amp;nbsp;% méi wéi am Joer virdrun. D'Bevëlkerung ass manner gewuess wéi am Joer 2022 (Erhéijung vun 2,4&amp;nbsp;%), dat Joer dat vun der Arrivée vun [[ukrain]]esche Krichsflüchtlinge markéiert war. Den Taux vun 1,7&amp;nbsp;% ass ee vun de niddregste Wuesstemstauxe vum leschte Joerzéngt (wou en tëscht 2,0 an 2,5&amp;nbsp;% louch), mat der Ausnam vun de [[COVID-19-Pandemie|COVID-19]]-Joren (Wuesstem 2020 an 2021 vun nëmmen 1,4 an 1,7&amp;nbsp;%). Den Zouwuess vun der Bevëlkerung geet haaptsächlech op d'[[Migratioun zu Lëtzebuerg|Migratioun]] zeréck: 26.964 Migrante sinn 2023 am Land ukomm a 16.588 sinn der fortgaangen.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/actualite/2024/stn16-pop-2024/stn16-2024-population-2024-v20.pdf|Titel=STATNEWS N° 16 – Une croissance démographique réduite en 2023|Gekuckt=01.11.2024|Datum=18.04.2024|Editeur=statistiques.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

Vun der Gesamtbevëlkerung am Grand-Duché (1. Januar 2024) waren 317.678 Leit Auslänner (42,72&amp;nbsp;%), vun deenen der 12,4&amp;nbsp;% zu Lëtzebuerg gebuer sinn. 77,3&amp;nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg kommen aus Staate vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (-1,1&amp;nbsp;% am Verglach mat 2023). Am Joer 1981 hunn déi aktuell 27 Memberstaate souguer 91,5&amp;nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg ausgemaach. D'Diversifikatioun vun der Immigratioun bréngt mat sech, datt den Undeel vun den Auslänner, déi keng EU-Nationalitéit hunn, eropgeet. Mat 90.915 Awunner sinn d'[[Portugal|Portugisen]] déi gréisst auslännesch Communautéit am Land, virun de [[Frankräich|Fransousen]] (49.234) an den [[Italien|Italieener]] (25.116).&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/catalogue-publications/en-chiffres/2024/population-chiffres-2024.pdf|Titel=La démographie luxembourgeoise en chiffres|Gekuckt=01.11.2024|Auteur=François PELTIER, Charlie KLEIN|Datum=23.10.2024|Wierk=|Editeur=statistiques.public.lu|Säiten=p. 12|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

D'Ukrainer waren am Joer 2022 déi gréisst Immigratiounsgemeinschaft, awer hir Zuel ass 2023 staark gefall a goung vu 4.268 op 807 Immigranten (-81,1&amp;nbsp;%) erof. 2023 hu 570 Ukrainer de Lëtzebuerger Territoire verlooss, am Verglach zu just 32 Leit am Joer 2022.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Am Joer 2023 goufe 6.320 [[Puppelchen|Puppelcher]] gebuer, dat waren der 175 manner wéi 2022. De konjunkturellen Indicateur vun der [[Fruchtbarkeet]] läit bei 1,25 Kanner pro Fra, en Taux deen an de leschte puer Joerzéngten nach ni sou niddereg war. Am Joer 2023 si 4.431 Leit gestuerwen, 18 Doudesfäll manner wéi 2022.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

D'[[Liewenserwaardung]] bei der Gebuert läit bei 85 Joer fir d'Fraen an 81 Joer fir d'Männer. Am Laf vum Joer 2023 louch d'[[natierlech Bevëlkerungsentwécklung]] (Gebuerten - Doudesfäll) bei 1.889 Leit, iwwerdeems de Migratiounsbilan (Arrivéeën - Departen) bei 10.376 Leit louch.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Den Duerchschnëttsalter vun der Bevëlkerung läit bei 40,6 Joer fir d'Fraen an 39,2 Joer fir d'Männer. D'Auslänner sinn däitlech méi jonk wéi d'Lëtzebuerger. Den Duerchschnëttsalter fir d'Lëtzebuerger Frae läit bei 42,2 Joer am Verglach zu 38,7 Joer fir d'auslännesch Fraen. Bei de lëtzebuergesche Männer ass den Duerchschnëttsalter 40,0 Joer géintiwwer 38,4 Joer fir d'auslännesch Männer.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Déi meescht Auslänner déi sech 2023 zu Lëtzebuerg niddergelooss hunn, waren d'Portugisen (3.638 Immigranten), virun de Fransousen (3.145 Immigranten) an den Italieener (1.947 Immigranten). Ënnert den Emigranten, d.&amp;nbsp;h. deene Leit, déi vu Lëtzebuerg an en anert Land gaange sinn, waren et haaptsächlech Lëtzebuerger (3.102 Emigranten), Portugisen (3.091 Emigranten) a Fransousen (2.159 Emigranten).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===Entwécklung vun der Awunnerzuel===

&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:900 height:550
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:700000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:100000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:50000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1821 text:1821
 bar:1831 text:
 bar:1841 text:
 bar:1851 text:1851
 bar:1861 text:
 bar:1871 text:1871
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1922 text:1922
 bar:1935 text:1935
 bar:1947 text:1947
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2010 text:2010
 bar:2020 text:2020
 bar:2025 text:2025

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1821 from:0 till: 134082
 bar:1831 from:0 till: 0
 bar:1841 from:0 till: 0
 bar:1851 from:0 till: 194719
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 204028
 bar:1880 from:0 till: 210507
 bar:1890 from:0 till: 211481
 bar:1900 from:0 till: 236125
 bar:1910 from:0 till: 259027
 bar:1922 from:0 till: 261643
 bar:1935 from:0 till: 296913
 bar:1947 from:0 till: 290992
 bar:1960 from:0 till: 314889
 bar:1970 from:0 till: 339841
 bar:1981 from:0 till: 364597
 bar:1990 from:0 till: 379300
 bar:2000 from:0 till: 435479
 bar:2010 from:0 till: 502066
 bar:2020 from:0 till: 626108
 bar:2025 from:0 till: 681973

PlotData=

 bar:1821 at: 134082 fontsize:s text: 134.082 shift:(-10,5)
 bar:1851 at: 194719 fontsize:s text: 194.719 shift:(-15,5)
 bar:1871 at: 204028 fontsize:s text: 204.028 shift:(-15,5)
 bar:1880 at: 210507 fontsize:s text: 210.507 shift:(-15,5)
 bar:1890 at: 211481 fontsize:s text: 211.481 shift:(-15,5)
 bar:1900 at: 236125 fontsize:s text: 236.125 shift:(-15,5)
 bar:1910 at: 259027 fontsize:s text: 259.027 shift:(-15,5)
 bar:1922 at: 261643 fontsize:s text: 261.643 shift:(-15,5)
 bar:1935 at: 296913 fontsize:s text: 296.913 shift:(-15,5)
 bar:1947 at: 290992 fontsize:S text: 290.992 shift:(-15,5)
 bar:1960 at: 314889 fontsize:S text: 314.889 shift:(-15,5)
 bar:1970 at: 339841 fontsize:S text: 339.841 shift:(-15,5)
 bar:1981 at: 364597 fontsize:S text: 364.597 shift:(-15,5)
 bar:1990 at: 379300 fontsize:S text: 379.300 shift:(-15,5)
 bar:2000 at: 435479 fontsize:S text: 435.479 shift:(-15,5)
 bar:2010 at: 502066 fontsize:S text: 502.066 shift:(-15,5)
 bar:2020 at: 626108 fontsize:S text: 626.108 shift:(-15,5)
 bar:2025 at: 681973 fontsize:S text: 681.973 shift:(-15,5)

&lt;/timeline&gt;
{{Clearleft}}


===Alterspyramid===
[[Fichier:Population pyramid of Luxembourg 2024 (lb).png|zentréiert|450x450px|Alterspyramid vun der Bevëlkerung vu Lëtzebuerg am Joer 2024]]

== Kultur ==
Lëtzebuerg war bis elo dräimol [[Europäesch Kulturhaaptstad]]: [[1995]] (Stad Lëtzebuerg), [[2007]] (mat der [[Groussregioun]]) an 2022 ([[Esch-Uelzecht]], zesumme mat Gemenge vum Syndikat [[PRO-SUD]] a vun der franséischer [[Communauté de Communes du Pays-Haut Val d'Alzette]]).

{{Méi Info 1|Kultur zu Lëtzebuerg}}

== Audiovisuell ==
Lëtzebuerg huet joerzéngtelaang eng Pionéierroll a punkto europawäite kommerzielle Radio- (zanter [[1929]]) an Televisiounsprogrammer (zanter [[1954]]) gespillt. Haut nach huet d'[[RTL Group]] hei hire Sëtz. [[1988]] gouf deen éischte Lëtzebuerger Televisiounssatellit, [[Astra 1A]] op Orbit geschéckt; eng sëllege koumen der no, déi vun der [[SES (Entreprise)|SES]], déi hire Sëtz zu [[Betzder]] huet, bedriwwe ginn.

An deene leschte 2 Joerzéngten huet och d'[[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer|Lëtzebuerger Filmproduktioun]] en Opschwong erlieft, ongeféier 40 [https://web.archive.org/web/20060213084441/http://www.cna.public.lu/1 Produktiounsfirmaen] gëtt et am Land.

== Literatur ==
* [[Michel Pauly|Pauly, M.]], 2011. ''Geschichte Luxemburgs''. Verlag C.H. Beck, München, 128 S. ISBN 978-3-406-62225-0
* [[Alex Storoni|Storoni, A.]], 2010. ''Les Paysages Géologiques du Luxembourg.'' 57 S. Éditions Schortgen, Esch-Uelzecht. ISBN 978-2-87953-096-3
* Bousch, P., T. Chilla, P. Gerber, O. Klein, C. Schulz, C. Sohn &amp; D. Wiktorin (Koord.), 2009. Der Luxemburg Atlas. Atlas du Luxembourg. 224 S. emons: (=Hermann-Josef Emons Verlag). ISBN 978-3-89705-692-3 (D'Artikele sinn zu engem Deel op Franséisch, déi aner op Däitsch geschriwwen).
* [[Jean-Mathias Goerens|Goerens, Jean-Mathias]], [[Jean-Claude Muller]], Yves Robert, Gian Giuseppe Simeone, [[Gilbert Trausch]], [[Danièle Wagner]] &amp; [[Frank Wilhelm]], 1995. Grand-duché de Luxembourg. Le guide. Éditions Saint-Paul. 239 S. ISBN 2-87963-206-4. (En Iwwerbléck iwwer d'Geschicht, d'Geographie an d'Ekonomie vum Land).
* [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]] (sous la direction de), 2003. Histoire du Luxembourg. Le destin européen d'un &lt;!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal	{mso-style-parent:&quot;&quot;;	margin:0cm;	margin-bottom:.0001pt;	mso-pagination:widow-orphan;	font-size:11.0pt;	font-family:Arial;	mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;}@page Section1	{size:595.3pt 841.9pt;	margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt;	mso-header-margin:35.4pt;	mso-footer-margin:35.4pt;	mso-paper-source:0;}div.Section1	{page:Section1;}--&gt;« petit pays ». Éditions Privat, Toulouse. 33 S. ISBN 2-7089-4773-7

== Kuckt och ==
{{Méi Info 1|Portal:Lëtzebuerg}}
* [[Benelux]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.gouvernement.lu Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Regierung]
* [http://www.etat.lu/ Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Administratioun]
* [https://web.archive.org/web/20190129153624if_/https://www.kulturgeschicht.lu/#10 Kulturgeschicht vu Lëtzebuerg]
* [https://web.archive.org/web/20100121110946/http://www.promoteluxembourg.lu/ ''Is it true what they say about… Luxembourg?'', 10 Kuerzfilmer iwwer Lëtzebuerg] {{en}}
* [https://5minutes.rtl.lu/actu/luxembourg/a/1535002.html Comment le Luxembourg a évolué au fil du temps] mat engem Video: L'histoire du Grand-Duché en 2 minutes, op RTL 5 minutes, gekuckt den 23. Juni 2020
* [[Michel Pauly]],  [https://science.lu/de/geschichte-luxemburgs/schritt-fuer-schritt-zur-unabhaengigkeit-wie-luxemburg-zum-staat-wurde Schritt für Schritt zur Unabhängigket: Wie Luxemburg zum Staat wurde], op science.lu, 19.06.2026, gekuckt den 23.06.2026

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}
{{LinkPortalLëtzebuerg}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Lëtzebuerg| ]]
[[Kategorie:Karlspräis]]</text>
      <sha1>dr9sr3sjufuzgpewsop7k69qk8bil9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1813</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2421</id>
    <revision>
      <id>2688135</id>
      <parentid>2670507</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */</comment>
      <origin>2688135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2829" sha1="2m4brm5er4szmtvo1ujcwjlz2sweur3" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==

=== Europa ===

==== Lëtzebuerg ====
* Franséisch Truppe kommen no der [[Vëlkerschluecht vu Leipzig]] duurch Lëtzebuerg fir heemzegoen.
* Wanter 1813-14: Eng 3.600 Mënschen, 2,4 Prozent vun der Lëtzebuerg Populatioun, stierwen u Fleckféiwer ([[Typhus]]) - ronn 1.200 Zaldote vun der napoleonescher Arméi an eng 2.400 Zivilisten. Eleng [[Gréiwemaacher]] verléiert e Sechstel vun den Awunner.

=== Afrika ===

=== Amerikanesche Kontinent ===

* {{6. November}}: No der Rebellioun vun indianeschen Onofhängegkeetskämpfer gëtt d'Onofhängegkeet vu [[Mexiko]] ausgeruff. D'Revolutioun brécht [[1815]] zesummen.

=== Asien ===

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===

== Wëssenschaft an Technik ==

== Gebuer ==
* [[19. Januar]]: [[Henry Bessemer]], engleschen Ingenieur an Erfinder.
* {{6. Februar}}: [[Eduard Michelis]], däitschen Theolog a Paschtouer.
* {{1. Mee}}: [[Abraham Hulk Sr.]]: englesche Moler.
* {{4. Mee}}: [[Augusto Vera]], italieenesche Philosoph.
* {{5. Mee}}: [[Søren Kierkegaard]], dänesche Philosoph.
* [[22. Mee]]: [[Richard Wagner]], däitsche Komponist.
* [[25. Mee]]: [[Edmond de Sélys Longchamps]], belschen Zoolog a Politiker.
* [[31. Mee]]: [[Nicolas Arendt]], lëtzebuergesche Friddensriichter a Politiker.
* 15. Juni oder 15. Juli: [[Rénilde-Guillaume Jacques]], lëtzebuergesche Landbesëtzer a Politiker.
* {{1. September}}: [[Bernard-Euchère-Hubert Servais]], lëtzebuergesche Industriellen a Politiker.
* {{4. September}}: [[Charles Munchen]], lëtzebuergesche Jurist, Journalist, a Politiker.
* [[19. September]]: [[Ernest François]], lëtzebuegreschen Affekot a Politiker.
* 19. September: [[Christian Heinrich Friedrich Peters]], däitsch-amerikaneschen Astronom.
* [[10. Oktober]]: [[Giuseppe Verdi]], italieenesche Komponist.
* [[17. Oktober]]: Georg Büchner, däitschen Theaterauteur.
* [[29. Dezember]]: [[Nicolas Adames]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, éischte Bëschof vu Lëtzebuerg.

* [[Franz Ferdinand Bernard Hoebich]], éischten Dirigent vun der [[Lëtzebuerger Militärmusek]].

== Gestuerwen ==
* [[10. Abrëll]]: [[Joseph-Louis Lagrange]], franséische Mathematiker an Astronom.
* [[23. Mee]]: [[Géraud Christophe Michel Duroc]], franséische Generol.
* [[29. Mee]]: [[Jean-Georges Pfortzheim]], Offizéier, a Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg.
* [[30. Juni]]: [[François Hubert Abinet]], Dokter a Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg.
* [[24. September]]: [[André Grétry]], belsche Komponist.
*. [[Giambattista Bodoni]], italieenesche Buchdrécker an Schrëftschneider
*. [[Joseph Louis Lagrange]], franséische Mathematiker
*. [[Christoph Martin Wieland]], däitsche Schrëftsteller

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}</text>
      <sha1>2m4brm5er4szmtvo1ujcwjlz2sweur3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Europäesch Zentralbank</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2928</id>
    <revision>
      <id>2688078</id>
      <parentid>2686408</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2688078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5221" sha1="bzkk5pdm5tj3tzi4i747yuqurg22ppm" xml:space="preserve">{{Infobox Verwaltung}}
D''''Europäesch Zentralbank''' (kuerz: EZB) gouf [[1998]] gegrënnt, fir, wéi et am [[Traité iwwer d'Europäesch Unioun]] virgesi war, déi neigeschaaft [[Wärung]], den [[Euro]], anzeféieren an ze geréieren, Change-Operatiounen ze maachen an dofir ze suergen, datt d'Bezuelsystemer ouni Problemer funktionéieren. Hir Aufgab ass et och, d'Wirtschafts- a Wärungspolitik vun der [[Europäesch Unioun|EU]] ze definéieren an ëmzesetzen. Si ass zanter dem 1. Dezember 2009 eng vun den [[Institutioune vun der Europäescher Unioun]] an huet hire Sëtz zu [[Frankfurt am Main]].

Fir dës Aufgaben z'erfëlle schafft si mam &quot;Europäesche System vun den Zentralbanken&quot; zesummen, an deem déi 27 [[Zentralbank]]e vun den [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|EU-Memberstaaten]] vertruede sinn. Op den 1. Januar 2026 hunn [[Eurozon|21]] vun deene Länner den Euro agefouert, a bilden, zesumme mat der Europäescher Zentralbank, de sougenannten &quot;Eurosystem&quot;.

D'Europäesch Zentralbank, wéi och d'national Zentralbanke vum Eurosystem, si komplett onofhängeg an hiren Decisiounen. Déi aner Europäesch Institutiounen an d'Regierunge vun de Memberstaaten däerfen net probéieren, dës ze beaflossen.

== Aufgaben ==
Eng vun den Haaptaufgabe vun der Europäescher Zentralbank ass et, d'Präisstabilitéit an der Eurozon bäizebehalen, fir datt den Euro seng Kafkraaft behält.

Fir dat s'erreechen, muss si d'[[Inflatioun]] genee am A behalen.
D'EZB mécht alles, fir datt dës ënner 2 % am Joer bleift. Dofir kontrolléiert se fir d'éischt emol, wéi vill Suen am Ëmlaf sinn. Wann dat der ze vill wiere par Rapport zu de Wueren a Servicer, déi ugebuede ginn, géif d'Inflatioun an d'Luucht goen. Zweetens kontrolléiert se, wéi d'Präisser sech entwéckelen a se evaluéiert, wéi wäit doduerch d'Präisstabilitéit an der Eurozon a Gefor ass.

Fir d'Mass vun de Suen am Ëmlaf ze beaflossen, leet d'Europäesch Zentralbank de [[Leetzëns]]saz (''Taux directeur'') fest, dee fir déi ganz Eurozon gëllt.

== Funktiounsweis ==
D'Aarbechte vun der EZB ginn duerch dës 3 Entscheedungsinstanzen definéiert:

* Den ''Directoire'' sëtzt sech zesummen aus dem President, dem Vizepresident a véier anere Memberen, déi all vun de Staats- a Regierungscheffe vun de Länner vun der Eurozon eenheetlech op 8 Joer designéiert goufen. Éischte President war de [[Wim Duisenberg]], am November [[2003]] gouf de [[Jean-Claude Trichet]] säin Nofollger, den November 2011 war et de [[Mario Draghi]], an zanter 2020 ass et d'[[Christine Lagarde]]. Den Directoire sëtzt Wärungspolitik ëm, sou wéi se vum Conseil vun de Gouverneure vun den Zentralbanken (kuckt méi wäit ënnen) decidéiert gouf, a gëtt den nationalen Zentralbanken Instruktiounen. Hien ass verantwortlech fir d'alldeeglech Gestioun vun der EZB.
* De ''Conseil vun de Gouverneure vun den Zentralbanken'' ass dat iewescht Decisiouns-Organ vun der EZB. E sëtzt sech zesummen aus de 6 Membere vum Directoire an de Gouverneure (Presidente) vun de 16 Zentralbanken aus der Eurozon. Hien decidéiert iwwer d'Wärungspolitik an der Eurozon, an e leet d'Zënssätz fest, zu deenen d'Geschäftsbanke bei der Zentralbank Sue léine kënnen.
* Den ''Erweiderte Conseil'', an deem de President an de Vizepresident vun der EZB, souwéi d'Gouverneure vun den Zentralbanke vun alle 27 EU-Memberstaaten zesummekommen. Den Erweiderte Conseil dréit ë.&amp;nbsp;a. dozou bäi, d'Ausbreedung vun der Eurozon mat ze preparéieren.

[[Fichier:Signatures of Duisenberg, Trichet and Draghi on 10 euro banknote.JPG|thumb|Ënnerschrëfte vun den 3 éischte Presidenten op engem 10-Euro-Billjee (2002er Serie).]]

== Soss ==
Op all [[Eurobilljeeën|Euroschäin]] stinn um Avers laanscht de lénkse Bord vun der neier Serie 9 Mol d'Initiale vun der EZB an den offizielle Sprooche vun der Europäescher Unioun&lt;ref&gt;
D'kroatesch Variant, ESB, feelt drop, well ugefaange gouf déi zweet Serie anzeféieren, ier Kroatien en EU-Memberstaat war.&lt;/ref&gt; (op der aler Serie waren et just 5, uewen am Eck):
* BCE: Spuenesch, Franséisch, Italieenesch, Portugisesch, Rumänesch
* ECB: Englesch, Dänesch, Hollännesch, Lettesch, Litauesch, Slowakesch, Sloweenesch, Schweedesch, Tschechesch
* ЕЦБ: Bulgaresch
* EZB: Däitsch
* EKP: Estesch, Finnesch
* EKT: Griichesch
* EKB: Ungaresch
* BĊE: Malteesesch
* EBC: Polnesch

D'Ënnerschrëft op der 2002er-Serie ass, bei de Schäiner, déi bis 2003 gedréckt goufen, déi vum Wim Duisenberg, déi vun 2004 bis 2011 droen déi vum Jean-Claude Trichet, déi bis 2019 vum Mario Draghi, an zanterhier déi vun der Christine Lagarde, déi och op der neier Serie drop ass.

== Literatur ==
* Otmar Franz: ''Die Europäische Zentralbank'', Europa-Union-Verlag, Bonn, 1990

== Kuckt och ==
* [[Zentralbank]]
* [[Institutioune vun der Europäescher Unioun]]
* [[Euro]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.ecb.int Website vun der EZB]

{{LinkPortalEU}}
{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Zentralbanken]]
[[Kategorie:Frankfurt/Main]]
[[Kategorie:Europäesch Institutiounen an Organer|Zentralbank]]
[[Kategorie:Euro]]
[[Kategorie:Wärungspolitik vun der Europäescher Unioun]]
[[Kategorie:Europäesch Zentralbank| ]]</text>
      <sha1>bzkk5pdm5tj3tzi4i747yuqurg22ppm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1872</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4054</id>
    <revision>
      <id>2688138</id>
      <parentid>2661704</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2688138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4755" sha1="fshfqthlux68zmr2ylvfz94d71kujd8" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==

=== Europa ===
==== Lëtzebuerg ====
* D'[[Rëmelenger Schmelz]] gëtt gegrënnt.
* De [[Stater Park]] gëtt no Pläng vum [[Édouard André]] ugeluecht.
* [[27. Januar]]: D'[[Société de botanique du grand-duché de Luxembourg|botanesch Gesellschaft vu Lëtzebuerg]] (Flora) gëtt gegrënnt.
* [[10. Oktober]]: De [[Konvikt]] gëtt ageweit.

=== Afrika ===

=== Amerika ===

==== USA ====

==== Südamerika ====

=== Asien ===

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===
* De franséische Moler [[Claude Monet]] moolt säi Bild ''Impression, soleil levant'', dat den [[Impressionismus]] grënnt an em och den Numm ginn huet.

[[Fichier:RenertCover1872Facsimile.jpg|thumb|100px|''Renert'']]
=== Literatur ===
* [[Michel Rodange]]: ''[[Reenert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst]]''.
* [[Jules Verne]], ''Le Tour du monde en quatre-vingt jours ''

=== Musek ===

== Wëssenschaft an Technik ==

== Gebuer ==
* {{5. Januar}}: [[Pierre Braun]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* {{6. Januar}}: [[Alexander Nikolajewitsch Skrjabin]], russesche Pianist a Komponist.
* [[16. Januar]]: [[Pierre Toussaint Stéfani]], lëtzebuergeschen Entertainer.
* [[28. Januar]]: [[Otto Braun]], däitsche Politiker.
* [[29. Januar]]: [[Sosthène Weis]], lëtzebuergesche Moler.
* {{4. Februar}}: [[Alexander Weyer]], lëtzebuergesche Kraaftmënsch.
* {{0}}4. Februar; [[Hubert Bertrang]], Direkter vun der lëtzebuergescher Forstverwaltung.
* [[29. Februar]]: [[Fernand Mertens]], belsche Komponist.
* [[16. Mäerz]]: [[Théodore Boever]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker.
* {{8. Abrëll}}: [[Iwan Bloch]], däitschen Dermatolog a Sexolog.
* {{6. Mee}}: [[Étienne Galowich]], Konschtschmadd.
* [[18. Mee]]: [[Bertrand Russell]], brittesche Philosoph, Mathematiker a Sozialwëssenschaftler.
* [[31. Mee]]: [[Charles Greeley Abbot]], engleschen Astronom.
* {{4. Juni}}: [[Alphonse Kemp]], lëtzebuergeschen Architekt.
* {{6. Juni}}: [[Pierre Blanc]], lëtzebuergesche Moler.
*{{9. Juni}}: [[Louis Dejean]], franséische Sculpteur.
* [[14. Juni]]: [[Irene Abendroth]], ukrainesch Sopranistin.
* [[27. Juni]]: [[Heber Doust Curtis]], US-amerikaneschen Astronom.
* {{1. Juli}}: [[Louis Blériot]], franséische Fluchpionéier.
* {{4. Juli}}: [[Calvin Coolidge]], 30. President vun den USA.
* {{6. Juli}}: [[François Scharff]], lëtzebuergesche Fotograf.
* {{8. Juli}}: [[Georges Droessaert]], lëtzebuergesche Schouster a Gewerkschaftler.
* [[16. Juli]]: [[Roald Amundsen]], norwegesche Polarfuerscher.
* [[20. August]]: [[Léopold Goebel]], lëtzebuergeschen Drécker a Politiker.
* {{9. September}}: [[Léon Blum]], franséische Politiker.
* [[26. September]]: [[Hubert Campill]], lëtzebuergeschen Affekot.
* {{6. November}}: [[Michel Frédérick]], Schwäizer professionelle Vëlossportler.
* [[18. November]]: [[Alphonse Jungers]], lëtzebuergesche Moler.
* [[23. November]]: [[Dannie Heineman]], belsch-amerikaneschen Ingenieur a Geschäftsmann.
* [[30. November]]: [[John McCrae]], kanadeschen Dichter a Medezinner.
* [[10. Dezember]]: [[Léon Moutrier]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[22. Dezember]]: [[Camille Guérin]], franséische Veterinär, Bakteriolog an Immunolog.
* [[28. Dezember]]: [[Pío Baroja]], spueneschen Auteur.

== Gestuerwen ==
* [[19. Januar]]: [[Michel Clement]], lëtzebuergeschen Nottär a Politiker.
* 19. Januar: [[Jean-Pierre Kuborn]], lëtzebuergesche Libraire an Industriellen.
* [[23. Januar]]: [[Mathias Kirsch]], lëtzebuergesche Moler.
* {{9. Mäerz}}: [[Ernest François]], lëtzebuegreschen Affekot a Politiker.
* [[12. Abrëll]]: [[Nikolaos Mantzaros]] griichesche Komponist a Musekpedagog.
* {{1. Mee}}: [[Amalia vu Sachsen-Weimar-Eisenach]], Fra vum Prënz Henri, dem Läitnant-Gouverneur vu Lëtzebuerg.
* {{0}}1. Mee: [[Alphonse Claude du Pasquier]], lëtzebuergeschen Industriellen a Schmelzhär.
* [[18. Mee]]: oder [[19. Mee]]: [[Johan Hendrik van Dale]], hollänneschen Dictionnaires-Mécher.$
* [[17. Juli]]: [[Ernest Dominique Laeis]], lëtzebuergesch-däitsche Jurist, Auteur a Lokalpolitiker.
* [[28. Juli]]: [[Frederik Kaiser]], hollänneschen Astronom.
* {{5. August}}: [[Charles Eugène Delaunay]], franséischen Astronom a Mathematiker.
* [[13. August]]: [[Jean Linden (Dechen)|Jean Linden]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[25. August]]: [[Guillaume Bodinier]], franséische Moler.
* [[15. Oktober]]: [[Louis Charles Rothermel]], lëtzebuergeschen Apdikter.
* [[24. Oktober]]: [[Jean-François Laporte]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[21. November]]: [[Torgeir Augundsson]], norwegesche Museker.
* {{4. Dezember}}: [[Léon Lamort]], lëtzebuergeschen Industriellen.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}</text>
      <sha1>fshfqthlux68zmr2ylvfz94d71kujd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Kiischpelt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4332</id>
    <revision>
      <id>2688103</id>
      <parentid>2686357</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dewilda</username>
        <id>51264</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Häff a Lieu-diten */ Konerhaff war Kautebaach</comment>
      <origin>2688103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8929" sha1="7jzp1xp314bs47y7guwtnce3bov0duw" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Kiischpelt 
 | Numm (Däitsch) = Kiischpelt
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Kiischpelt}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|59|31|N|6|0|22|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Wolz]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng ass de 14. Juli 2005 aus der [[Gemengefusioun|Fusioun]] vun den deemolege Gemenge [[Gemeng Kautebaach|Kautebaach]] a [[Gemeng Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] entstanen a besteet zanter dem 1. Januar 2006&lt;ref&gt;''[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2005/07/14/n7/jo Loi du 14 juillet 2005 portant fusion des communes de Kautenbach et de Wilwerwiltz]''
&lt;/ref&gt;. Et ass eng vun deene Gemengen zu Lëtzebuerg, déi net den Numm vun enger Uertschaft droen: „de Kiischpelt“ heescht dee Streech, an deem d'Uertschafte vun der Gemeng leien.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Numm ==
Den Numm ''Kiischpelt'' kënnt vum däitsche Wuert „Kirchspiel“, wat op déi fréier Par vu [[Pënsch]] hiweist zu där d'Uertschaften [[Äischer]], [[Draufelt]], [[Lellgen]], Pënsch, [[Siwwenaler]] a [[Wëlwerwolz]] gehéiert hunn.

Am Däitschen ass „Kirchspiel“, „Kirchsprengel“ oder „Kirchensprengel“ d'Wierkungsgebitt vun engem Geeschtlechen. De „Sprengel oder Aspergil“ ass d'[[Wäiwaasseschbiischt]] mat där geseent gëtt.

==Geographie ==
===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Kiischpelt
 | nord-est = 
 | nord-ouest = 
 | nord = [[Gemeng Clierf|Clierf]]
 | ouest = [[Gemeng Wolz|Wolz]]
 | est =  [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]]
 | sud = [[Gemeng Géisdref|Géisdref]]
 | sud-ouest = 
 | sud-est =  [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Kautebaach'''
* [[Alschent]]
* [[Kautebaach]]
* [[Mäerkels]]
'''Fréier Gemeng Wëlwerwolz'''
* [[Äischer]]
* [[Lellgen]]
* [[Pënsch]]
* [[Wëlwerwolz]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Kautebaach'''
* [[Schibbreger Millen]] 
* [[Schibbreger Schlass]]
* [[Koenerhaff|Konerhaff]] 

'''Fréier Gemeng Wëlwerwolz'''
* [[Fréiresmillen]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Gemeng Kiischpelt ass den [[1. Januar]] [[2006]], op Basis vum Gesetz vum [[14. Juli]] [[2005]], aus der Fusioun vun der [[Gemeng Wëlwerwolz]] (mat den Uertschafte [[Wëlwerwolz]], [[Äischer]], [[Lellgen]] a [[Pënsch]]) an der [[Gemeng Kautebaach]] (mat den Uertschafte [[Kautebaach]], [[Alschent]] a [[Mäerkels]]) entstanen.
[[Fichier:Lellgen w.jpg|thumb|Lellgen]]
[[Fichier:Webwalking-kriipsewe.ogv|thumb|thumbtime=16.1|Franz Binsfeld: de Kriipsewee. - virgedroe virun der Schuttbuerg]]
&lt;gallery&gt;
Fichier:Map Wilwerwiltz.PNG|Wëlwerwolz...
Fichier:Map Kautenbach.PNG|a Kautebaach...
Fichier:Kiischpelt map.svg|...fusionéieren zu Kiischpelt.
&lt;/gallery&gt;

[[Fichier:F-Clement_N-Liez_vue-du-chateau-de-schuttbourg.png|thumb|D'Schüttbuerg. Zeechnung vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], 1834.]]
[[Fichier:N-Liez_chateau-de-schuttbourg.png|thumb|upright|D'Schüttbuerg. Zeechnung vum [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], 1834.]]
[[Fichier:Luxemb Lellingen Narcissus population.jpg|thumb|D'Lohrblumme bei Lellgen]]
[[Fichier:Luxemb Lellingen Narcissus pseudonarcissus.jpg|thumb|upright|Eng Lohrblumm]]

===Wopen===
D'Gemeng Kiischpelt huet keen eegene Wopen. Beim Fusiounsgesetz ass keen ernimmt, an no der Fusioun huet d'Gemeng sech net ëm en neie Wope beméit. Déi zwéi Wope vun de fréiere Gemenge sinn dohier am Gebrauch bliwwen.
:De Wope vu Kautebaach setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de Grofe vu Wolz (''d'or au chef de gueules''), aus dem Wope vum [[Bernard vu Claivaux|Hellege Bernard]]&lt;ref&gt;Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg, Säit 141.&lt;/ref&gt; (''de sable à la bande échiquetée d'argent et gueules''), dee Patréiner vun der Par ass, a gläichzäiteg sollen d'Schachfelder drun erënneren datt zu Mäerkels eng Famill Schaack Här a Meeschter war (''échiqueté d'or et de gueules'')
:Beschreiwung aus dem Mémorial am Originaltext:
&lt;blockquote&gt; ''D'or à la hache d'armes en pal de gueules, accostée de deux poissons adossés de sable, au chef échiqueté d'argent et de gueules.''&lt;/blockquote&gt;
:De Wope vu Wëlwerwolz setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de Grofe vu Wolz, aus deem vum This de Wilwerwiltz (''croix recercléé en chef et en pointe''), deem vun den Häre vun Äischer (''fascé d'or et de gueules au lion de sable brochant''), an aus deem vun den Häre vu Boukels, déi och Meeschter zu Pëntsch an zu Wëlwerwolz waren (''d'azur à quatres étoiles à six rais'') [Email onbekannt].
:Beschreiwung aus dem Mémorial am Originaltext:
&lt;blockquote&gt;''De gueules à la croix alésée, recerclée en chef et en pointe, pattée aux flancs, cantonnée de quatres étoiles à cinq rais du même; au chef d'or au lion issant de sable.''&lt;/blockquote&gt;

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |vun=2006
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;br&gt;
{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
* ''virdrun: kuckt [[Gemeng Kautebaach]] a [[Gemeng Wëlwerwolz]]''
* 2006 - 2017: [[Armand Mayer (Politiker)|Armand Mayer]]
* zanter 2017: [[Yves Kaiser]]

== Kuckeswäertes ==
* '''Beach Days am Kiischpelt''' zu Wëlwerwolz all éischte Weekend am August
* '''Konschtfestival''' zu Lellgen um Nationalfeierdag
* '''Kierchen''': Besonnesch kuckeswäert sinn d'Kierchen aus der Gemeng wéinst hirem Mobilier an hirer Architektur: [[Kierch Pënsch|Pënsch]] (Mobilier, Uergel, Klacken), [[Kierch Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] (Uergel, Klacken), [[Kierch Alschent|Alschent]] (Mobilier), [[Kierch Lellgen|Lellgen]] (Architektur, Mobilier, Biller), [[Kierch Mäerkels|Mäerkels]] (Mobilier). Ganz schéi sinn awer och d'Kierche vun [[Kierch Äischer|Äischer]], [[Kierch Draufelt|Draufelt]] a [[Kierch Siwwenaler|Siwwenaler]] (Pënscher Par).
* D'[[Rackés Millen]] zu Äischer (kann iwwer den S.I. Munzen besichtegt ginn)
* '''Lellgen''' als Duerf, en typescht a kuckeswäert Musterduerf aus dem [[Éislek]]
* '''Lorblummen''' (Ouschterblumm, [[Narzissen]]) zur Ouschterzäit am &quot;Loor&quot; bei Lellgen, am Dall vun der [[Lellgerbaach]].
* De [[Kiischpelter Sonnekrees]], de [[Konfluenzpunkt]] wou de 50. [[Geographesch Breet|Breedegrad]] de 6. ëstleche [[Geographesch Längt|Längegrad]] schneit.

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Kiischpelt ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{|
|
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Parc Naturel de l'Our]]
* [[SCHOULKAUZ]]
* [[SIDEC]]
|
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SIVOUR]]
* [[SYVICOL]]
|}

== Literatur ==
*[[Nicolas Bosseler|Bosseler, Nicolas]]: ''Kautenbach Merkholtz - Alscheid, der Kohnerhof und die Schüttburg auf ihrem schicksalhaften Weg durch die Jahrhunderte'', Gemeng Kautebaach 1978.
*[[Michel Schmitt]]: ''Kiischpelt: die Kirchen und Kapellen im Pfarrverband'' Den Text ass vum Michel Schmitt, d'Fotoe vum Andreas Lechtape, Regensburg: Schnell &amp; Steiner, 2003. - 32 Säiten.: ill. ; 17&amp;nbsp;cm (Schnell, Kunstführer; Nr 2545), Bibliogr.
*Geimer, Alwin; Schmit, Charel: Kiischpelt - &quot;Land der Lohhecken&quot;. ''Duerstellung vun den natiirlechen Attraktiounen, dem kulturelle Patrimoine an de sozio-kulturellen Initiativen aus dem Kiischpelt'' In: Theisen, Robert (éd.) Kulturführer Luxemburg. Band 2. S.100-107. Lëtzebuerg 2007''.(éditions Ilôts)''

== Kuckt och ==
* [[Naturpark Our]]
* [[Islek ohne Grenzen EWIV]]
* [[Kiischpelter Cartoonale]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kiischpelt.lu Websäit vun der Gemeng Kiischpelt]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/wiltz/kiischpelt D'Gemeng Kiischpelt op der Websaït vum Syvicol]
* [http://www.sikiischpelt.lu Syndicat d'Initiative Kiischpelt]
* [http://www.jeunesse-kiischpelt.lu Jeunesse Kiischpelt]
* [https://web.archive.org/web/20050130011737/http://kiischpelt.com/ Nightlife am Kiischpelt]
* [http://www.webwalking.lu Webwalking am Kiischpelt]
* [http://quilt.conrad.lu/ Websäit vun der &quot;Quiltgrupp Kiischpelt&quot;]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kiischpelt]]
[[Kategorie:Kanton Wolz]]
[[Kategorie:Gemeng Kiischpelt| ]]</text>
      <sha1>7jzp1xp314bs47y7guwtnce3bov0duw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688104</id>
      <parentid>2688103</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dewilda</username>
        <id>51264</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Häff a Lieu-diten */</comment>
      <origin>2688104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8931" sha1="oc3fx6d1of4qqp7k4b9ff3eubz0t5xk" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Kiischpelt 
 | Numm (Däitsch) = Kiischpelt
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Kiischpelt}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|59|31|N|6|0|22|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Wolz]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng ass de 14. Juli 2005 aus der [[Gemengefusioun|Fusioun]] vun den deemolege Gemenge [[Gemeng Kautebaach|Kautebaach]] a [[Gemeng Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] entstanen a besteet zanter dem 1. Januar 2006&lt;ref&gt;''[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2005/07/14/n7/jo Loi du 14 juillet 2005 portant fusion des communes de Kautenbach et de Wilwerwiltz]''
&lt;/ref&gt;. Et ass eng vun deene Gemengen zu Lëtzebuerg, déi net den Numm vun enger Uertschaft droen: „de Kiischpelt“ heescht dee Streech, an deem d'Uertschafte vun der Gemeng leien.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Numm ==
Den Numm ''Kiischpelt'' kënnt vum däitsche Wuert „Kirchspiel“, wat op déi fréier Par vu [[Pënsch]] hiweist zu där d'Uertschaften [[Äischer]], [[Draufelt]], [[Lellgen]], Pënsch, [[Siwwenaler]] a [[Wëlwerwolz]] gehéiert hunn.

Am Däitschen ass „Kirchspiel“, „Kirchsprengel“ oder „Kirchensprengel“ d'Wierkungsgebitt vun engem Geeschtlechen. De „Sprengel oder Aspergil“ ass d'[[Wäiwaasseschbiischt]] mat där geseent gëtt.

==Geographie ==
===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Kiischpelt
 | nord-est = 
 | nord-ouest = 
 | nord = [[Gemeng Clierf|Clierf]]
 | ouest = [[Gemeng Wolz|Wolz]]
 | est =  [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]]
 | sud = [[Gemeng Géisdref|Géisdref]]
 | sud-ouest = 
 | sud-est =  [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Kautebaach'''
* [[Alschent]]
* [[Kautebaach]]
* [[Mäerkels]]
'''Fréier Gemeng Wëlwerwolz'''
* [[Äischer]]
* [[Lellgen]]
* [[Pënsch]]
* [[Wëlwerwolz]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Kautebaach'''
* [[Schibbreger Millen]] 
* [[Schibbreger Schlass]]
* [[Koenerhaff|Konerhaff]] 

'''Fréier Gemeng Wëlwerwolz'''
* [[Fréiresmillen]]


{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Gemeng Kiischpelt ass den [[1. Januar]] [[2006]], op Basis vum Gesetz vum [[14. Juli]] [[2005]], aus der Fusioun vun der [[Gemeng Wëlwerwolz]] (mat den Uertschafte [[Wëlwerwolz]], [[Äischer]], [[Lellgen]] a [[Pënsch]]) an der [[Gemeng Kautebaach]] (mat den Uertschafte [[Kautebaach]], [[Alschent]] a [[Mäerkels]]) entstanen.
[[Fichier:Lellgen w.jpg|thumb|Lellgen]]
[[Fichier:Webwalking-kriipsewe.ogv|thumb|thumbtime=16.1|Franz Binsfeld: de Kriipsewee. - virgedroe virun der Schuttbuerg]]
&lt;gallery&gt;
Fichier:Map Wilwerwiltz.PNG|Wëlwerwolz...
Fichier:Map Kautenbach.PNG|a Kautebaach...
Fichier:Kiischpelt map.svg|...fusionéieren zu Kiischpelt.
&lt;/gallery&gt;

[[Fichier:F-Clement_N-Liez_vue-du-chateau-de-schuttbourg.png|thumb|D'Schüttbuerg. Zeechnung vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], 1834.]]
[[Fichier:N-Liez_chateau-de-schuttbourg.png|thumb|upright|D'Schüttbuerg. Zeechnung vum [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], 1834.]]
[[Fichier:Luxemb Lellingen Narcissus population.jpg|thumb|D'Lohrblumme bei Lellgen]]
[[Fichier:Luxemb Lellingen Narcissus pseudonarcissus.jpg|thumb|upright|Eng Lohrblumm]]

===Wopen===
D'Gemeng Kiischpelt huet keen eegene Wopen. Beim Fusiounsgesetz ass keen ernimmt, an no der Fusioun huet d'Gemeng sech net ëm en neie Wope beméit. Déi zwéi Wope vun de fréiere Gemenge sinn dohier am Gebrauch bliwwen.
:De Wope vu Kautebaach setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de Grofe vu Wolz (''d'or au chef de gueules''), aus dem Wope vum [[Bernard vu Claivaux|Hellege Bernard]]&lt;ref&gt;Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg, Säit 141.&lt;/ref&gt; (''de sable à la bande échiquetée d'argent et gueules''), dee Patréiner vun der Par ass, a gläichzäiteg sollen d'Schachfelder drun erënneren datt zu Mäerkels eng Famill Schaack Här a Meeschter war (''échiqueté d'or et de gueules'')
:Beschreiwung aus dem Mémorial am Originaltext:
&lt;blockquote&gt; ''D'or à la hache d'armes en pal de gueules, accostée de deux poissons adossés de sable, au chef échiqueté d'argent et de gueules.''&lt;/blockquote&gt;
:De Wope vu Wëlwerwolz setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de Grofe vu Wolz, aus deem vum This de Wilwerwiltz (''croix recercléé en chef et en pointe''), deem vun den Häre vun Äischer (''fascé d'or et de gueules au lion de sable brochant''), an aus deem vun den Häre vu Boukels, déi och Meeschter zu Pëntsch an zu Wëlwerwolz waren (''d'azur à quatres étoiles à six rais'') [Email onbekannt].
:Beschreiwung aus dem Mémorial am Originaltext:
&lt;blockquote&gt;''De gueules à la croix alésée, recerclée en chef et en pointe, pattée aux flancs, cantonnée de quatres étoiles à cinq rais du même; au chef d'or au lion issant de sable.''&lt;/blockquote&gt;

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |vun=2006
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;br&gt;
{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
* ''virdrun: kuckt [[Gemeng Kautebaach]] a [[Gemeng Wëlwerwolz]]''
* 2006 - 2017: [[Armand Mayer (Politiker)|Armand Mayer]]
* zanter 2017: [[Yves Kaiser]]

== Kuckeswäertes ==
* '''Beach Days am Kiischpelt''' zu Wëlwerwolz all éischte Weekend am August
* '''Konschtfestival''' zu Lellgen um Nationalfeierdag
* '''Kierchen''': Besonnesch kuckeswäert sinn d'Kierchen aus der Gemeng wéinst hirem Mobilier an hirer Architektur: [[Kierch Pënsch|Pënsch]] (Mobilier, Uergel, Klacken), [[Kierch Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] (Uergel, Klacken), [[Kierch Alschent|Alschent]] (Mobilier), [[Kierch Lellgen|Lellgen]] (Architektur, Mobilier, Biller), [[Kierch Mäerkels|Mäerkels]] (Mobilier). Ganz schéi sinn awer och d'Kierche vun [[Kierch Äischer|Äischer]], [[Kierch Draufelt|Draufelt]] a [[Kierch Siwwenaler|Siwwenaler]] (Pënscher Par).
* D'[[Rackés Millen]] zu Äischer (kann iwwer den S.I. Munzen besichtegt ginn)
* '''Lellgen''' als Duerf, en typescht a kuckeswäert Musterduerf aus dem [[Éislek]]
* '''Lorblummen''' (Ouschterblumm, [[Narzissen]]) zur Ouschterzäit am &quot;Loor&quot; bei Lellgen, am Dall vun der [[Lellgerbaach]].
* De [[Kiischpelter Sonnekrees]], de [[Konfluenzpunkt]] wou de 50. [[Geographesch Breet|Breedegrad]] de 6. ëstleche [[Geographesch Längt|Längegrad]] schneit.

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Kiischpelt ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{|
|
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Parc Naturel de l'Our]]
* [[SCHOULKAUZ]]
* [[SIDEC]]
|
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SIVOUR]]
* [[SYVICOL]]
|}

== Literatur ==
*[[Nicolas Bosseler|Bosseler, Nicolas]]: ''Kautenbach Merkholtz - Alscheid, der Kohnerhof und die Schüttburg auf ihrem schicksalhaften Weg durch die Jahrhunderte'', Gemeng Kautebaach 1978.
*[[Michel Schmitt]]: ''Kiischpelt: die Kirchen und Kapellen im Pfarrverband'' Den Text ass vum Michel Schmitt, d'Fotoe vum Andreas Lechtape, Regensburg: Schnell &amp; Steiner, 2003. - 32 Säiten.: ill. ; 17&amp;nbsp;cm (Schnell, Kunstführer; Nr 2545), Bibliogr.
*Geimer, Alwin; Schmit, Charel: Kiischpelt - &quot;Land der Lohhecken&quot;. ''Duerstellung vun den natiirlechen Attraktiounen, dem kulturelle Patrimoine an de sozio-kulturellen Initiativen aus dem Kiischpelt'' In: Theisen, Robert (éd.) Kulturführer Luxemburg. Band 2. S.100-107. Lëtzebuerg 2007''.(éditions Ilôts)''

== Kuckt och ==
* [[Naturpark Our]]
* [[Islek ohne Grenzen EWIV]]
* [[Kiischpelter Cartoonale]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kiischpelt.lu Websäit vun der Gemeng Kiischpelt]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/wiltz/kiischpelt D'Gemeng Kiischpelt op der Websaït vum Syvicol]
* [http://www.sikiischpelt.lu Syndicat d'Initiative Kiischpelt]
* [http://www.jeunesse-kiischpelt.lu Jeunesse Kiischpelt]
* [https://web.archive.org/web/20050130011737/http://kiischpelt.com/ Nightlife am Kiischpelt]
* [http://www.webwalking.lu Webwalking am Kiischpelt]
* [http://quilt.conrad.lu/ Websäit vun der &quot;Quiltgrupp Kiischpelt&quot;]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kiischpelt]]
[[Kategorie:Kanton Wolz]]
[[Kategorie:Gemeng Kiischpelt| ]]</text>
      <sha1>oc3fx6d1of4qqp7k4b9ff3eubz0t5xk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688111</id>
      <parentid>2688104</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T19:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Häff a Lieu-diten */</comment>
      <origin>2688111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9018" sha1="3t1l55wbxoesqxjczcpeyy83pf1u3rb" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Kiischpelt 
 | Numm (Däitsch) = Kiischpelt
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Kiischpelt}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|59|31|N|6|0|22|O}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Wolz]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng ass de 14. Juli 2005 aus der [[Gemengefusioun|Fusioun]] vun den deemolege Gemenge [[Gemeng Kautebaach|Kautebaach]] a [[Gemeng Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] entstanen a besteet zanter dem 1. Januar 2006&lt;ref&gt;''[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2005/07/14/n7/jo Loi du 14 juillet 2005 portant fusion des communes de Kautenbach et de Wilwerwiltz]''
&lt;/ref&gt;. Et ass eng vun deene Gemengen zu Lëtzebuerg, déi net den Numm vun enger Uertschaft droen: „de Kiischpelt“ heescht dee Streech, an deem d'Uertschafte vun der Gemeng leien.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Numm ==
Den Numm ''Kiischpelt'' kënnt vum däitsche Wuert „Kirchspiel“, wat op déi fréier Par vu [[Pënsch]] hiweist zu där d'Uertschaften [[Äischer]], [[Draufelt]], [[Lellgen]], Pënsch, [[Siwwenaler]] a [[Wëlwerwolz]] gehéiert hunn.

Am Däitschen ass „Kirchspiel“, „Kirchsprengel“ oder „Kirchensprengel“ d'Wierkungsgebitt vun engem Geeschtlechen. De „Sprengel oder Aspergil“ ass d'[[Wäiwaasseschbiischt]] mat där geseent gëtt.

==Geographie ==
===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Kiischpelt
 | nord-est = 
 | nord-ouest = 
 | nord = [[Gemeng Clierf|Clierf]]
 | ouest = [[Gemeng Wolz|Wolz]]
 | est =  [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]]
 | sud = [[Gemeng Géisdref|Géisdref]]
 | sud-ouest = 
 | sud-est =  [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng&lt;ref&gt;{{Kadaster Nimm}}&lt;/ref&gt; ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
'''Fréier Gemeng Kautebaach'''
* [[Alschent]]
* [[Kautebaach]]
* [[Mäerkels]]
'''Fréier Gemeng Wëlwerwolz'''
* [[Äischer]]
* [[Lellgen]]
* [[Pënsch]]
* [[Wëlwerwolz]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Kautebaach'''
* [[Schibbreger Millen]] 
* [[Schibbreger Schlass]]
* [[Koenerhaff|Konerhaff]] 
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;page-break-inside:avoid&quot;&gt;
'''Fréier Gemeng Wëlwerwolz'''
* [[Fréiresmillen]]
&lt;/div&gt;
{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Gemeng Kiischpelt ass den [[1. Januar]] [[2006]], op Basis vum Gesetz vum [[14. Juli]] [[2005]], aus der Fusioun vun der [[Gemeng Wëlwerwolz]] (mat den Uertschafte [[Wëlwerwolz]], [[Äischer]], [[Lellgen]] a [[Pënsch]]) an der [[Gemeng Kautebaach]] (mat den Uertschafte [[Kautebaach]], [[Alschent]] a [[Mäerkels]]) entstanen.
[[Fichier:Lellgen w.jpg|thumb|Lellgen]]
[[Fichier:Webwalking-kriipsewe.ogv|thumb|thumbtime=16.1|Franz Binsfeld: de Kriipsewee. - virgedroe virun der Schuttbuerg]]
&lt;gallery&gt;
Fichier:Map Wilwerwiltz.PNG|Wëlwerwolz...
Fichier:Map Kautenbach.PNG|a Kautebaach...
Fichier:Kiischpelt map.svg|...fusionéieren zu Kiischpelt.
&lt;/gallery&gt;

[[Fichier:F-Clement_N-Liez_vue-du-chateau-de-schuttbourg.png|thumb|D'Schüttbuerg. Zeechnung vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], 1834.]]
[[Fichier:N-Liez_chateau-de-schuttbourg.png|thumb|upright|D'Schüttbuerg. Zeechnung vum [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], 1834.]]
[[Fichier:Luxemb Lellingen Narcissus population.jpg|thumb|D'Lohrblumme bei Lellgen]]
[[Fichier:Luxemb Lellingen Narcissus pseudonarcissus.jpg|thumb|upright|Eng Lohrblumm]]

===Wopen===
D'Gemeng Kiischpelt huet keen eegene Wopen. Beim Fusiounsgesetz ass keen ernimmt, an no der Fusioun huet d'Gemeng sech net ëm en neie Wope beméit. Déi zwéi Wope vun de fréiere Gemenge sinn dohier am Gebrauch bliwwen.
:De Wope vu Kautebaach setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de Grofe vu Wolz (''d'or au chef de gueules''), aus dem Wope vum [[Bernard vu Claivaux|Hellege Bernard]]&lt;ref&gt;Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg, Säit 141.&lt;/ref&gt; (''de sable à la bande échiquetée d'argent et gueules''), dee Patréiner vun der Par ass, a gläichzäiteg sollen d'Schachfelder drun erënneren datt zu Mäerkels eng Famill Schaack Här a Meeschter war (''échiqueté d'or et de gueules'')
:Beschreiwung aus dem Mémorial am Originaltext:
&lt;blockquote&gt; ''D'or à la hache d'armes en pal de gueules, accostée de deux poissons adossés de sable, au chef échiqueté d'argent et de gueules.''&lt;/blockquote&gt;
:De Wope vu Wëlwerwolz setzt sech zesummen aus Elementer vun de Wope vun de Grofe vu Wolz, aus deem vum This de Wilwerwiltz (''croix recercléé en chef et en pointe''), deem vun den Häre vun Äischer (''fascé d'or et de gueules au lion de sable brochant''), an aus deem vun den Häre vu Boukels, déi och Meeschter zu Pëntsch an zu Wëlwerwolz waren (''d'azur à quatres étoiles à six rais'') [Email onbekannt].
:Beschreiwung aus dem Mémorial am Originaltext:
&lt;blockquote&gt;''De gueules à la croix alésée, recerclée en chef et en pointe, pattée aux flancs, cantonnée de quatres étoiles à cinq rais du même; au chef d'or au lion issant de sable.''&lt;/blockquote&gt;

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
 |vun=2006
 |xTyp=string
 |chart=Graph:Population development annual.chart
}}
&lt;br&gt;
{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
* ''virdrun: kuckt [[Gemeng Kautebaach]] a [[Gemeng Wëlwerwolz]]''
* 2006 - 2017: [[Armand Mayer (Politiker)|Armand Mayer]]
* zanter 2017: [[Yves Kaiser]]

== Kuckeswäertes ==
* '''Beach Days am Kiischpelt''' zu Wëlwerwolz all éischte Weekend am August
* '''Konschtfestival''' zu Lellgen um Nationalfeierdag
* '''Kierchen''': Besonnesch kuckeswäert sinn d'Kierchen aus der Gemeng wéinst hirem Mobilier an hirer Architektur: [[Kierch Pënsch|Pënsch]] (Mobilier, Uergel, Klacken), [[Kierch Wëlwerwolz|Wëlwerwolz]] (Uergel, Klacken), [[Kierch Alschent|Alschent]] (Mobilier), [[Kierch Lellgen|Lellgen]] (Architektur, Mobilier, Biller), [[Kierch Mäerkels|Mäerkels]] (Mobilier). Ganz schéi sinn awer och d'Kierche vun [[Kierch Äischer|Äischer]], [[Kierch Draufelt|Draufelt]] a [[Kierch Siwwenaler|Siwwenaler]] (Pënscher Par).
* D'[[Rackés Millen]] zu Äischer (kann iwwer den S.I. Munzen besichtegt ginn)
* '''Lellgen''' als Duerf, en typescht a kuckeswäert Musterduerf aus dem [[Éislek]]
* '''Lorblummen''' (Ouschterblumm, [[Narzissen]]) zur Ouschterzäit am &quot;Loor&quot; bei Lellgen, am Dall vun der [[Lellgerbaach]].
* De [[Kiischpelter Sonnekrees]], de [[Konfluenzpunkt]] wou de 50. [[Geographesch Breet|Breedegrad]] de 6. ëstleche [[Geographesch Längt|Längegrad]] schneit.

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Kiischpelt ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{|
|
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[Parc Naturel de l'Our]]
* [[SCHOULKAUZ]]
* [[SIDEC]]
|
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SIVOUR]]
* [[SYVICOL]]
|}

== Literatur ==
*[[Nicolas Bosseler|Bosseler, Nicolas]]: ''Kautenbach Merkholtz - Alscheid, der Kohnerhof und die Schüttburg auf ihrem schicksalhaften Weg durch die Jahrhunderte'', Gemeng Kautebaach 1978.
*[[Michel Schmitt]]: ''Kiischpelt: die Kirchen und Kapellen im Pfarrverband'' Den Text ass vum Michel Schmitt, d'Fotoe vum Andreas Lechtape, Regensburg: Schnell &amp; Steiner, 2003. - 32 Säiten.: ill. ; 17&amp;nbsp;cm (Schnell, Kunstführer; Nr 2545), Bibliogr.
*Geimer, Alwin; Schmit, Charel: Kiischpelt - &quot;Land der Lohhecken&quot;. ''Duerstellung vun den natiirlechen Attraktiounen, dem kulturelle Patrimoine an de sozio-kulturellen Initiativen aus dem Kiischpelt'' In: Theisen, Robert (éd.) Kulturführer Luxemburg. Band 2. S.100-107. Lëtzebuerg 2007''.(éditions Ilôts)''

== Kuckt och ==
* [[Naturpark Our]]
* [[Islek ohne Grenzen EWIV]]
* [[Kiischpelter Cartoonale]]
{{LNM}}
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]]
* [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.kiischpelt.lu Websäit vun der Gemeng Kiischpelt]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/wiltz/kiischpelt D'Gemeng Kiischpelt op der Websaït vum Syvicol]
* [http://www.sikiischpelt.lu Syndicat d'Initiative Kiischpelt]
* [http://www.jeunesse-kiischpelt.lu Jeunesse Kiischpelt]
* [https://web.archive.org/web/20050130011737/http://kiischpelt.com/ Nightlife am Kiischpelt]
* [http://www.webwalking.lu Webwalking am Kiischpelt]
* [http://quilt.conrad.lu/ Websäit vun der &quot;Quiltgrupp Kiischpelt&quot;]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Kiischpelt]]
[[Kategorie:Kanton Wolz]]
[[Kategorie:Gemeng Kiischpelt| ]]</text>
      <sha1>3t1l55wbxoesqxjczcpeyy83pf1u3rb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Punesch Kricher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7063</id>
    <revision>
      <id>2688076</id>
      <parentid>2523559</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <origin>2688076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4964" sha1="ldgloxux36ce2884eytsdaez6n9z4ru" xml:space="preserve">[[Fichier:218BCMAPMEDITERRANEAN.jpg|thumb|Kaart vum Mëttelmierraum am 218 v. Chr.]]
[[Fichier:Domain changes during the Punic Wars BC.gif|thumb|D'Gebidder, déi de Besëtz wärend den dräi Punesche Kricher tëscht Roum (gréng) a Karthago (orange) gewiesselt hunn.]]
Als '''Punesch Kricher''' bezeechent een déi dräi Kricher, déi tëscht [[Karthago]] a [[Réimescht Räich|Roum]] vun [[264 v. Chr.|264]] bis [[146 v. Chr.|146]] viru Christus ausgedroe goufen. D'Karthager, och Punier genannt, sinn d'Phönizier.

== Éischte Punesche Krich (264-241 v. Chr.) ==

Den éischte Punesche Krich gouf laangfristeg ausgeléist duerch de Sträit vun de Réimer, déi hir Söldnerarméi um Festland agesat hunn, an de Karthager, déi op d'Schëfffahrt spezialiséiert waren.

Griichen hu sech op Sizilien vill Jore virdrun niddergelooss. Zu [[Messina]] koum et zu Problemer tëscht de Griichen. Déi eng hunn d'Réimer zu Hëllef geruff, déi aner d'Karthager.

=== 260 v. Chr. ===

Bis zu deem Zäitpunkt haten d'réimesch Genereel hir Legiounen ni baussent Italie gefouert. Mä dunn hu se d'Awunner vu Syracus, Alliéierter vun de Karthager, besiigt. Op der anerer Säit hunn d'Karthager um Mëttelmier mat hire Schëffer geglänzt. D'Réimer, déi ni mat Schëffer an de Kampf gaange waren, hunn entschloss elo awer Schëffer ze bauen. Als Modell hu se e Schëff vun de Karthager geholl, wat enges Daags u réimeschen Territoire gespullt gouf. D'Réimer hunn honnert där Schëffer gebaut; als Erfindung vun hinnen koum de sougenanntene ''corvi'' ([[Kueb (Entersystem)|Kueb]]) derbäi. D'''Kuebe'' ware Passerelle mat enger laanger Pick op der ënneschter Säit. Sou konnt e Schëff geentert ginn.

De Konsul Caius Duilius huet dunn e grousse Kampf gemaach an huet dobäi 60 Schëffer vun de Karthager &quot;um Schlawitche&quot; geholl an zerstéiert. Als Erënnerung un déi Victoire hunn d'Réimer eng Siegessail um Forum opgeriicht.

=== 255 v. Chr. ===

Duerno hunn d'Senatoren déi zwéi Konsule Regulus a Manlius an Afrika geschéckt. No enger grousser Victoire huet de Manlius vill Krichsgefaangener a vill erbeitet Saachen op Roum geschéckt. Aus de Gefaangene goufe wuel Sklaven, sou wéi dat an der réimescher Zivilisatioun Brauch war. Elo ass et de Karthager duergaangen: Si hunn e berüümte Krichschef, de Griich Xanthippus, ëm Hëllef gefrot. Hien huet d'Truppen mat grousser Wäisheet gefouert. Elefante ware genee wéi am zweete Punesche Krich och mat vun der Parti. D'Réimer hunn et mat der Angscht ze di kritt beim Ubléck vun deene riisegen Déckhäiter. Net vill Leit hunn iwwerlieft, souguer de Regulus gouf gefaange geholl.

An dat war och irgendwéi gutt: D'Karthager soten him, hie soll op Roum goen an als Ambassadeur virun de Senat goen. Falls d'Réimer all gefaange Karthager géife fräiloossen, sou wier hie selwer fräi an e kéint zeréck an Italien. Mä hie misst zeréck op Karthago kommen, a wann d'Réimer net jiddwer Karthager géife fräiloossen, da géif hien op éiweg selwer Gefaange bleiwen. De Regulus huet geschwuer, mä sou bal hien zu Roum war, huet en zu de Senatore gesot, se däerften d'Karthager net fräiloossen, well et si jonk Mënschen a gutt Krichscheffen. Allerdéngs wier hie schonn en ale Mann. Hie misst zeréck op Karthago, well hien dat geschwuer hat. Weeder d'Léift zur Heemecht nach déi zur Fra oder d'Wierder vun den Eltere konnten hien emstëmmen. Zeréck an Afrika gouf hien ermuert.

=== 241 v. Chr. === 

De Konsul Caius Lutatius huet dunn e Séikampf bei den ''Iles Egates'', déi an der Géigend vu Sizilien leien, engagéiert. Victoire vun de Réimer war de Schluss vum éischte Punesche Krich no 24 Joer. Karthager hu kapituléiert, a Sizilien souwéi 80 Tonne Sëlwer un d'Réimer ofginn.

Zur finanzieller Verwaltung vun dëser neier Insel hunn d'Réimer ''Zöllner'' agesat. Déi hunn d'Inselbewunner wuel ausgequetscht: Si hunn de Bewunner méi héich Zomme gefrot, wéi s'am Fong hätte missen u Roum ofginn. Doduerch hunn déi ''Zöllner'' sech eng gëlle Nues verdéngt. Dunn huet en Opstand vun de Söldner zu Karthago fir Onfridde gesuergt. Roum profitéiert, besetzt Sardinien a Korsika a kasséiert och nach 30 weider Tonne Sëlwer. Karthago sicht dofir Ersatz a Spuenien. Den Lutatius-Traité trennt d'Interessegebidder. Alles südlech vum Ebro war also Gebitt vun de Karthager. D'Réimer hunn am zweete Punesche Krich dem Hannibal virgehäit, hien hätt géint den Traité verstouss wéi e Sagunt ageholl huet. Mä Sagunt läit däitlech südlech vum Ebro. Dat war d'Ursaach fir den zweete Punesche Krich.

== Zweete Punesche Krich ==
{{Kapitel Info feelt}}
Am Fréijoer [[217 v. Chr.|217]] v. Chr. koum et zur [[Schluecht beim Trasimeno-Séi]], bei där de karthagesche Feldhär [[Hannibal]] d'Réimer geschloen huet.

== Drëtte Punesche Krich ==
{{Kapitel Info feelt}}
{{LinkPortalRéimescht Räich}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Carthaginian wars}}

[[Kategorie:Punesch Kricher| ]]</text>
      <sha1>ldgloxux36ce2884eytsdaez6n9z4ru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Investmentfongen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10631</id>
    <revision>
      <id>2688164</id>
      <parentid>2539014</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2688164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1108" sha1="rerohpki9p4s1voivv19ztla7khpe4f" xml:space="preserve">{{SkizzEkonomie}}
De Sammelnumm fir '''Investmentfongen''' ass haut: '''Organismes de placement collectif''': (OPC). Si ëmfaassen:
* déi ''oppe'' Fonge mat engem variable Portefeuille (SICAV) an 
* déi ''zoue'' Fongen a Form vun Investmentgesellschaften (SICAF).

Oppe Fonge stellen eng Form vu Copropriétéit duer a ginn duerch eng sougenannt ''Managementgesellschaft'' geréiert, déi Wäertpabeiere fir den eigentleche Fong keeft oder verkeeft, opgrond vun der Zuel vun Zertifikaten, déi am Ëmlaf sinn. D'Investmentfonge sécheren eng besser Risikoverdeelung bei Placementer. Si si meeschtens spezialiséiert op Placementer an eenzele Länner oder an eenzele Branchen. En Ënnerscheed gëtt gemaach tëscht ''Aktiefongen'' an ''Obligatiounsfongen''. Et bestinn och ''Daachfongen'', déi nëmmen Zertifikaten, oder Aktie vun anere Fongen an hirem Portefeuille hunn.

Verschidde [[Finanzplaz]]en, wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] si spezaliséiert an der [[Domiciliatioun]] a Gestioun vun Investmentfongen.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Finanzsecteur]]</text>
      <sha1>rerohpki9p4s1voivv19ztla7khpe4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10662</id>
    <revision>
      <id>2688146</id>
      <parentid>2687637</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>update 31.7.</comment>
      <origin>2688146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2723" sha1="horrznopszhml110m284qqmanbi2hxs" xml:space="preserve">&lt;!-- D e e n   N e i s t e  v i r,  wgl.
Kopéiert déi, déi ënnen &quot;erausrutschen&quot;, an d'Archiv! 
Leschten Update 31.07.2026. --&gt;
[[Munnerëffer Strooss (Peppeng)]] • [[Mënsbecher Schlass]] • [[Méchelsbierg]] • [[Marxeknupp]] • [[Kadastergemeng (Lëtzebuerg)]] • [[Les Rochers (Manternach)]] • [[Legay]] • [[BfG Luxemburg]] • [[Banque Continentale du Luxembourg]] • [[Leemkaul]] • [[Leedebaach]] • [[Kohn (Miedernach)]] • [[ Kléngelbuer]] • [[Kléck (Dikrech)]] • [[Kiemerchen]] • [[Kéngert]] • [[Kempchen]] • [[Kéimicht]] • [[Kalchesbréck]] • [[Juegdschlass (Käerch)]] • [[Juckefeld]] • [[Hossebierg]] • [[Hosbich]] • [[Hermeswiss]] • [[Hellgewiss]] • [[Haarderbaach (Lieu-dit)]] • [[Grondhaff-Schlass]] • [[Gëlt]] • 
[[Fuussbann]] • [[Fënz]] • [[Féischterbierg]] • [[Colmer Halt]] • [[Closbierg]] • [[Bommelscheier]] • [[Bomecht]] • [[Bloebierg]] • [[Birendall]] • [[Bamerdall]] • [[Aleft]] • [[Kelleschhaff]] • [[Buchholzer Haff]] • [[Jean Hansen (Deputéierten)]] • [[Kënsecker Haff]] • [[Weyderter Haff]] • [[Wealerhaff ]] • [[Wäissenhaff (Rammerech)]] • [[Theinshaff]] • [[Stoppelhaff]] • [[Sliepenhaff]] • [[Schwanterhaff]] • [[Schwaarzenhaff]] • [[Schréideschhaff]] • [[Rommeler Haff]] • [[Réngeler Haff]] • [[Nojemer Haff]] • [[Nisendaller Haff]] • [[Neirodeschhaff]] • [[Neihaff (Ënsber)]] • [[Neihaff (Angelduerf)]] • [[Neienshaff]] • [[Moserhaff]] • [[Mëtschenhaff]] • [[Lëpschterhaff]] • [[Lellerhaff]] • [[Kultgeshaff]] • [[Krakelshaff]] • [[Kréintgeshaff]] • [[Kranzenhaff]] • [[Krokelshaff]] • [[Karelshaff]] • [[Kaffishaff]] • [[Kackerterhaff]] • [[Jénkenhaff (Ell)]] • ''[[Les origines du Conseil d'État du Luxembourg]]'' • [[Horgershaff]] • [[Hiestgriechter Haff]] • [[Hierzenhaff]] • [[Heinenhaff]] • [[Heesberhaff]] • [[Heckenhaff]] • [[Skandinaviska Enskilda Banken (Luxembourg)]] • [[Haupeschhaff]] • [[Hanenhaff]] • [[Haff Ahl]] • [[Haarthaff]] • [[Gillenshaff]] • [[Geierhaff]] • [[Fléckenhaff]] • [[Fiertgeshaff]] • [[Fënsterhaff]] • [[Emeringerhaff]] • [[Dudderhaff]] • [[Brosiushaff]] • [[Brongeschhaff]]
• [[Bildgeshaff]] • [[Bierghaff]] • [[Berbuerger Haff]] • [[Buerschter Plage]] • [[Marco Barnig]] • [[Claude Marx]] • [[Gilles Grethen]] • 
[[Gemeng Meechtem]] • [[Gemeng Eschduerf]] • [[Gemeng Meecher]] • [[Gemeng Harel]] • [[Sascha Dahm]] •                     ...

{{small|[[Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen/Archiv 2026|'''Archiv''']]}}&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Schablounen:Portaler:Lëtzebuerg]] [[fr:Projet:Luxembourg/Articles récents]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>horrznopszhml110m284qqmanbi2hxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Riedensaart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20271</id>
    <revision>
      <id>2688122</id>
      <parentid>1682487</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="382" sha1="c17jzknhig3hfkq28ibwrbnaj3fuzbw" xml:space="preserve">{{SkizzSprooch}}
Eng '''Riedensaart''' ass eng fix sproochlech Tournure, déi an e [[Kontext]] agebonne muss sinn an dacks vu symbolescher Bedeitung ass.

==Kuckt och==
* [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Riedensaarten]]

== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20110513055110/http://www.phrasen.com/ Englesch an däitsch Riedensaarten]

[[Kategorie:Sproochlech Begrëffer]]</text>
      <sha1>c17jzknhig3hfkq28ibwrbnaj3fuzbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shōhei Imamura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22203</id>
    <revision>
      <id>2688126</id>
      <parentid>2625459</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5263" sha1="bnk79iigzdwws1bgklal1iwipc1s9fo" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Shōhei Imamura''', (jap. 今村 昌平 ''Imamura Shōhei''), gebuer de [[15. September]] [[1926]] zu [[Tokio]], an do gestuerwen den [[30. Mee]] [[2006]], war e [[japan]]esche [[Filmregisseur]] an [[Dréibuchauteur]].

Um [[Filmfestival zu Cannes]] krut de Shōhei Imamura zweemol déi [[Gëlle Palm]]
* [[1983]] fir ''[[Narayama bushiko]]'', (D'Ballad vun Narayama)
* [[1997]] fir ''[[Unagi]]'', (Den Éil)

De Shohei Imamura kënnt an enger gutt situéierter Famill op d'Welt. Hien ass den drëtte Bouf vu véier Kanner. Säi Papp ass Dokter an dat huet de Shohei predestinéiert fir de selwechte Wee anzeschloen. Mä et ass éischter den 12 Joer méi ale Brudder, dee sech fir Theater intresséiert an och an enger Trupp spillt, deen Afloss op de Shohei huet.

1945 schreift den Imamura sech op der renomméierter Waseda Universitéit an, a studéiert Literaturwëssenschaften. E Film vum [[Akira Kurosawa]] bréngt hien dozou selwer och Regisseur wëllen ze ginn.

1951 kënnt e bei de Filmstudio [[Shochiku]], wou och den [[Yasujiro Ozu]] schafft a hie gëtt dem Ozu säin Assistent bei de Filmer ''[[Eté précoce]]'' (麦秋 Bakushû, 1951), ''[[Le goût du riz au thé vert]]'' (お茶漬の味, Ochazuke no aji, 1952) a ''[[Voyage à Tokyo]]'' (東京物語, Tokyo monogatari, 1953).

Déi enk Zesummenaarbecht féiert dozou, datt den Imamura spéider ëmmer erëm mam Ozu verglach gouf. Den Imamura selwer awer war der Meenung, datt den Ozu nëmme géif dat “offiziellt“ Japan mat sengen Traditioune weisen, wärend hien um wierkleche Japan intresséiert wier.

1954 verléisst den Imamura d'Shochiku Studioen a geet bei [[Nikkatsu]] wou en 1958 säin éischte Film dréie kann ''[[Désirs volés]]''. Nikkatsu war iwwer dës méi radikal an exzentresch Produktioun net wierklech erfreet an huet den Imamura gezwonge méi op reng Ënnerhalung ausgeriichte Filmer ze dréien.
Et sinn dat ''[[Devant la gare de Ginza]]'', ''[[Désir inassouvi]]'' a ''[[Mon deuxième frère]]''.

1961 däerf en nees en eegene Projet realiséieren. ''[[Cochons et cuirassés]]'' iwwer déi amerikanesch Militärbase zu Yokosuka. Nikkatsu war entsat, an déi nächst zwee Joer krut den Imamura keen Optrag.
1963 inzenéiert hien ''[[La femme insecte]]'' an 1964 ''[[Désir meurtrier]]''. Mat dësen dräi Filmer kann den Imamura sech als ee vun de wichtegste Personnagë vun der japanescher Nouvelle Vague etabléieren.

Fir eege Projeten ouni Contraintë kënnen ze realiséieren, grënnt de japanesche Regisseur 1965 seng Produktiounsfirma Imamura Productions. Éischte Film ass dem Akiyuki Nozaka säi Buch Erogotoshi-Tachi (Les pornographes) aus dem Joer 1963 iwwer d'Liewen zu Osaka.

== Komplett Filmographie ==
{| {{prettytable}}
|-
! Joer || Originaltitel || Franséischen Titel || Lëtzebuergesch
|-
| 2003 ||''11'09&quot;01'' || 11'09&quot;01 || 11'09&quot;01 
|-
| 2001 ||''Akai hashi no shita no nurui mizui'' || De l'eau tiède sous un pont rouge || Wotlecht Waasser ënner enger rouder Bréck
|-
| 1998 ||''Kanzo Sensei'' || Docteur Akagi || Dokter Liever
|-
| 1997 ||''Unagi'' || L'anguille || Den Éil
|-
| 1989 ||''Kuroi Ame'' || Pluie noire || Schwarze Reen
|-
| 1987 ||''Zegen'' || Le seigneur des bordels || 
|-
| 1983 ||''Narayama Bushiko'' || La ballade de Narayama || 
|-
| 1981 ||''Eijanaika'' || Eijanaika|| Firwaat net?
|-
| 1979 ||''Fukushu wa ware ni ari'' || La vengeance est à moi || 
|-
| 1975 ||''Zoku Mikikanhei o Otte'' || À la recherche des soldats perdus III || 
|-
| 1975 ||''Karayuki San'' || Karayuki-san - ces dames qui vont au loin || D'Madame Karayuki
|-
| 1973 ||''Muhomatsu Koyo ni Kaeru'' || Muhomatsu revient au pays natal||
|-
| 1972 ||''Bubuan no kaizoku'' || Les pirates de Bubuan ||
|-
| 1971 ||''Mikikanhei O Otte'' || En suivant ces soldats qui ne sont pas revenus ||
|-
| 1970 ||''Nippon sengo shi: Madamu Omburo no seikatsu'' || Histoire du Japon racontee par une hotesse de bar || 
|-
| 1968 ||''Kamigami no Fukaki yokubo'' || Profond Desir des dieux || 
|-
| 1967 ||''Ningen Johatsu'' || L'Evaporation de l'homme || 
|-
| 1966 ||''Jinruigaku Nyumon: Erogotshi yori'' || Le Pornographe || 
|-
| 1964 ||''Akai Satsui'' 赤い殺意 || Désir meurtrier || 
|-
| 1963 ||''Nippon Konchuki'' にっぽん昆虫記 || La femme insecte || D'Insektefra
|-
| 1961 ||''Buta to Gunkan'' 豚と軍艦 || Cochons et cuirassés || Schwäin a Krichsschëffer
|-
| 1959 ||''Nianchan'' にあんちゃん || Mon deuxième frère || Mäin zweete Brudder
|-
| 1958 ||''Hateshi Naki Yokubo'' 果てしなき欲望 || Désir inasouvi || 
|-
| 1958 ||''Nishi Ginza Eki mae'' 西銀座前駅 || Devant la gare de Ginza || Virun der Gare vu Ginza 
|-
| 1958 ||''Nusumareta Yokujo'' 盗まれた欲情 || Désirs volés || 
|}

== Literatur ==

QUANDT, James: ''Shohei Imamura'', Toronto International Film Festival Group, Toronto, 1997.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20101225034113/http://www.sensesofcinema.com/2003/great-directors/imamura/ Websäit iwwer den Imamura bei &quot;senses of cinema&quot;]
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Imamura Shohei}}
[[Kategorie:Japanesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Japanesch Dréibuchauteuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1926]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2006]]</text>
      <sha1>bnk79iigzdwws1bgklal1iwipc1s9fo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johan Hendrik van Dale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38860</id>
    <revision>
      <id>2688139</id>
      <parentid>2604886</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2688139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1484" sha1="ewprtpxejee7edhwiptz5dc7a9fqryw" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:JHvanDale.jpg|thumb|250px|Statu vum Van Dale zu Sluis]]
De '''Johan Hendrik van Dale''', gebuer de [[15. Februar]] [[1828]] zu [[Sluis]], an och do  an der Nuecht vum [[18. Mee|18.]] op den [[19. Mee]] [[1872]]  gestuerwen, war Enseignant, Archivist zu Sluis an en Dictionnairesmécher.

Vun him ass d'''Groot woordenboek der Nederlandse taal'' (&quot;Groussen Dictionnaire vun der hollännescher Sprooch&quot;), bekannt ënner dem Numm ''[[Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal|Dikke Van Dale]]'', deen nach haut ''deen'' [[Dictionnaire]] vum [[Hollännesch]]en ass.

Hien huet och Léierbicher iwwer d'Sprooch geschriwwen, a verschidden Artikelen iwwer d'Geschicht vu Sluis.

Hie konnt säi grousse Projet net ganz ofschléissen: Wéi e beim Buschtaf [[Y]] ukomm war, ass en un der [[Pouken|Poukekrankheet]] gestuerwen.

== Literatur ==
* Dr. P.G.J. van Sterkenburg, ''Johan Hendrik van Dale en zijn opvolgers'', Utrecht/Antwerpen: Van Dale Lexicografie, 1983.
* Lo van Driel, ''Een leven in woorden. J.H. van Dale, schoolmeester, archivaris, taalkundige'', Zutphen: Walburg Pers, 2003.

== Um Spaweck ==
* [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php3?id=dale003 DBNL.org: J.H. van Dale]
* Ewoud Sanders, [http://www.nrc.nl/W2/Lab/Profiel/Woordenboeken/vandale.html Johan Hendrik Van Dale (1828-1872): Maker van een half woordenboek]

{{DEFAULTSORT:Van Dale, Johan}}
[[Kategorie:Dictionnairen]]
[[Kategorie:Gebuer 1828]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1872]]</text>
      <sha1>ewprtpxejee7edhwiptz5dc7a9fqryw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38891</id>
    <revision>
      <id>2688140</id>
      <parentid>2131945</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>infobox</comment>
      <origin>2688140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1091" sha1="6r8dp5ik47jm2t9f2dw3yjqw3tyef8h" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
'''''Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal''''' ass de kompletten Numm vun deem gréissten Dictionnaire vun der moderner [[Hollännesch|hollännescher Sprooch]].

Déi aktuell Oplo ass déi 15. vun [[2015]]. Déi 14. vun 2005 war an dräi Bänn ze kréie mat enger [[CD-Rom]] op där dat ganz Wierderbuch drop ass. Si hat op 4.464 Säiten 268.826 [[Lemma (Lexikographie)|Lemmata]], an domat eng 9.000 méi wéi déi vireg Editioun. Nei waren ënner aneren ''ietsisme'', ''regenboogcoalitie'', ''kofferbakhandel'' an d'Schreifweis ass déi nei &quot;offiziell&quot; vun 2005 vun der [[Nederlandse Taalunie]].

Den Dictionnaire ass nom [[Johan Hendrik van Dale]] genannt, deen [[1872]] dat aalt ''Nieuw woordenboek der Nederlandsche taal'', dat den I. M. Calisch an den N. S. Calisch 1864 erausginn haten, an dat sech sengersäits op en alen [[Iwwersetzungsdictionnaire]] Hollännesch-Franséisch stäipt, komplett iwwerschafft hat.

== Um Spaweck ==
*[http://www.vandale.nl/ Websäit vum Verlag ''Van Dale'']

[[Kategorie:Dictionnairen]]
[[Kategorie:Hollännesch Sprooch]]</text>
      <sha1>6r8dp5ik47jm2t9f2dw3yjqw3tyef8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688142</id>
      <parentid>2688140</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:27:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>16. Oplo</comment>
      <origin>2688142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1066" sha1="g3hg9oi70zs6uveab7729obrgr6j1vk" xml:space="preserve">{{Infobox Buch}}
'''''Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal''''' ass de kompletten Numm vun deem gréissten Dictionnaire vun der moderner [[Hollännesch|hollännescher Sprooch]].

Déi aktuell Oplo ass déi 16. vun [[2022]]. Si besteet aus 3 Bänn an et kann een s'och Online konsultéieren. Déi 14. vun 2005 hat op 4.464 Säiten 268.826 [[Lemma (Lexikographie)|Lemmata]], an domat eng 9.000 méi wéi déi vireg Editioun. Nei waren ënner aneren ''ietsisme'', ''regenboogcoalitie'', ''kofferbakhandel'' an d'Schreifweis ass déi nei &quot;offiziell&quot; vun 2005 vun der [[Nederlandse Taalunie]].

Den Dictionnaire ass nom [[Johan Hendrik van Dale]] genannt, deen [[1872]] dat aalt ''Nieuw woordenboek der Nederlandsche taal'', dat den I. M. Calisch an den N. S. Calisch 1864 erausginn haten, an dat sech sengersäits op en alen [[Iwwersetzungsdictionnaire]] Hollännesch-Franséisch stäipt, komplett iwwerschafft hat.

== Um Spaweck ==
*[http://www.vandale.nl/ Websäit vum Verlag ''Van Dale'']

[[Kategorie:Dictionnairen]]
[[Kategorie:Hollännesch Sprooch]]</text>
      <sha1>g3hg9oi70zs6uveab7729obrgr6j1vk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:RIP</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44169</id>
    <revision>
      <id>2688133</id>
      <parentid>2687265</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2688133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="749" sha1="kkyn2hbrweabqtj7liq1fp7qicep2bo" xml:space="preserve">&lt;!-- No Méiglechkeet net méi wéi 4-5 Zeilen, jee no Héicht vun der Foto (130px de breede Wee, 100px den héije Wee)  --- Setzt wa méiglech den Numm beim Datum a Joer vum Gebuerts- an Doudesdag bäi!--&gt; [[File:Sam Neill 2010.jpg|100px|right|Sam Neill]]
* [[24. Juli]]: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom.
*[[13. Juli]]: '''[[Sam Neill]]''', neiséilännesche Schauspiller.
*[[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar.
*[[11. Juli]]: [[Marco Barnig]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
*{{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Sängerin.
{{Small|[[2026#Gestuerwen|Éischter am Joer]]  -}} [http://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Schabloun:RIP&amp;action=edit {{Small|änneren}}]
&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Haaptsäit]]&lt;noinclude /&gt;</text>
      <sha1>kkyn2hbrweabqtj7liq1fp7qicep2bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucius Aemilius Paullus Macedonicus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50024</id>
    <revision>
      <id>2688074</id>
      <parentid>2073204</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>e bësse ausgebaut</comment>
      <origin>2688074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1237" sha1="96vqdisdk8lj9uuw15q4blyl1ecwbm0" xml:space="preserve">{{SkizzGeschicht}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Lucius Aemilius Paullus Macedonicus''', gebuer ëm [[229 v. Chr.]], a gestuerwe [[160 v. Chr.]], war e [[Réimescht Räich|réimesche]] Feldhär a Politiker.

Seng Victoire iwwer d'[[Kinnekräich Makedonien|Makedonen]] an der [[Schluecht vu Pydna]] huet den [[Makedonesch-Réimesch Kricher|Drëtte Makedonesche Krich]] (171–168 v. Chr.) op en Enn bruecht. Hien huet de makedonesche Kinnek [[Perseus vu Makedonien|Perseus]] gefaange geholl, deem säi Kinnekräich spéider opgeléist an a véier Republiken opgedeelt gouf.&lt;ref name=britannica&gt;{{Citation | URL = https://www.britannica.com/biography/Lucius-Aemilius-Paullus-Macedonicus | Titel = Lucius Aemilius Paullus Macedonicus | Gekuckt = 30. Juli 2026 | Datum = 1. Abrëll 2024 | Editeur = britannica.com | Sprooch = en }}&lt;/ref&gt;

De Paullus hat véier Jongen. Een dovu war de [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus]], dee [[Karthago]] wärend dem [[Punesch Kricher|Drëtte Punesche Krich]] zerstéiert huet.&lt;ref name=britannica/&gt;

{{LinkPortalRéimescht Räich}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Aemilius Paullus Macedonicus}}
[[Kategorie:Réimescht Räich]]
[[Kategorie:Gebuer 229 v. Chr.]]
[[Kategorie:Gestuerwen 160 v. Chr.]]</text>
      <sha1>96vqdisdk8lj9uuw15q4blyl1ecwbm0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688101</id>
      <parentid>2688074</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>......</comment>
      <origin>2688101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1194" sha1="hnexr2uya1igtvkxa39pm2dw6d7hqfa" xml:space="preserve">{{SkizzGeschicht}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Lucius Aemilius Paullus Macedonicus''', gebuer ëm [[229 v. Chr.]], a gestuerwen [[160 v. Chr.]], war e [[Réimescht Räich|réimesche]] Feldhär a Politiker.

Seng Victoire iwwer d'[[Kinnekräich Makedonien|Makedonen]] an der [[Schluecht vu Pydna]] huet den [[Makedonesch-Réimesch Kricher|Drëtte Makedonesche Krich]] (171–168 v. Chr.) op en Enn bruecht. Hien huet de makedonesche Kinnek [[Perseus vu Makedonien|Perseus]] gefaange geholl, deem säi Kinnekräich spéider opgeléist an a véier Republicken opgedeelt gouf.&lt;ref name=britannica&gt;{{Citation | URL = https://www.britannica.com/biography/Lucius-Aemilius-Paullus-Macedonicus | Titel = Lucius Aemilius Paullus Macedonicus | Gekuckt = 30. Juli 2026 | Datum = 1. Abrëll 2024 | Editeur = britannica.com | Sprooch = en }}&lt;/ref&gt;

De Paullus hat véier Jongen. Een dovu war de [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus]], dee [[Karthago]] wärend dem [[Punesch Kricher|Drëtte Punesche Krich]] zerstéiert huet.&lt;ref name=britannica/&gt;

{{LinkPortalRéimescht Räich}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Réimescht Räich]]
[[Kategorie:Gebuer 229 v. Chr.]]
[[Kategorie:Gestuerwen 160 v. Chr.]]</text>
      <sha1>hnexr2uya1igtvkxa39pm2dw6d7hqfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gunther von Hagens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60778</id>
    <revision>
      <id>2688127</id>
      <parentid>2304202</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>gestuerwen</comment>
      <origin>2688127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3127" sha1="a93lru4wkadlz5wiqi2kjqs5y1wxzh5" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De Prof. Dr. med. '''Gunther von Hagens''', gebuer als Gunther Gerhard Liebchen den [[10. Januar]] [[1945]] zu [[Skalmierzyce]] (Alt-Skalden) bei [[Kalisz]] a [[Polen]], a gestuerwen de [[24. Juli]] [[2026]] zu 
[[Heidelberg]], war en däitschen [[Anatomie|Anatom]] an Universitéitsprofesser. 

Hien ass bekannt fir seng Erfindung vun der [[Plastinatioun]], engem Procédé, fir [[Tissu (Biologie)|Tissue]] virum  Verweesen ze konservéieren. Kierperen oder Kierperdeeler vun Déieren an haaptsächlech vu Mënschen, vun deenen en duerch Plastinatioun anatomesch Preparater gemaach huet, huet hien ë.a. ann Ausstellungen,, ''Körperwelten'' geannt, dem gréissere Public zougänglech gemaach.

Hie war mat der [[Angelina Whalley]] bestuet, mat där zesummen en dräi Kanner hat.

== Literatur ==
* Institut für Plastination (Hrsg.): Körperwelten. Einblicke in den menschlichen Körper. Erschienen anläßlich der Ausstellung « Körperwelten », eine Ausstellung des Instituts für Plastination [Heidelberg] im Landesmuseum für Technik und Arbeit in Mannheim ; 30. Oktober 1997 bis 1. Februar 1998, verlängert bis 1. März 1998 ; [Kai Budde (Projektleiter). Katalog: Axel W. Bauer.]. Unveränderter Nachdruck der 6. und letzten Auflage des Ausstellungskataloges. Heidelberg, Institut für Plastination, 1998, 256 S. ISBN 3-933551-00-5.
* Hagens, G. von &amp; A. Whalley, 2003. ''Prof. Gunther von Hagens' Körperwelten, die Faszination des Echten [der Katalog zur Ausstellung]''. 13., neu überarb. Aufl. Heidelberg, Inst. für Plastination, 295 S.
* Whalley, A. &amp; F.J. Wetz (Hrsg.), 2005. ''Der Grenzgänger. Begegnungen mit Gunther von Hagens.'' Heidelberg, Arts &amp; Sciences, 293 S. ISBN 3937256016.
* Gottfried Bogusch u. a.: ''Auf Leben und Tod. Beiträge zur Diskussion um die Ausstellung „Körperwelten“''. Steinkopff Verlag, Stuttgart 2003, ISBN 3-7985-1424-0
* Liselotte Hermes da Fonseca, Thomas Kliche (Hrsg.): ''Verführerische Leichen, verbotener Verfall. „Körperwelten“ als gesellschaftliches Schlüsselereignis''. Pabst Verlag, Lengerich 2006, ISBN 3-89967-169-4
* Nina Kleinschmidt, Henri Wagner: ''Endlich Unsterblich? Gunther von Hagens, Schöpfer der Körperwelten''. Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2000, ISBN 3-404-60493-8
* Torsten Peuker, Christian Schulz: ''Der über Leichen geht. Gunther von Hagens und seine „Körperwelten“''. Links-Verlag, Berlin 2004, ISBN 3-86153-332-4
* Franz Josef Wetz: ''Illusion Menschenwürde''. Klett-Cotta Verlag 2005, ISBN 978-3608941227
* Franz Josef Wetz: ''Die Würde der Menschen ist antastbar - Eine Provokation''. Klett-Cotta Verlag 1998, ISBN 3-608-91908-2
* Franz J. Wetz: ''Tote hoch zu Ross. Vom Triumph der Statue zum Verbot des Plastinats''. Arts &amp; Sciences Verlagsgesellschaft, Heidelberg 2005, ISBN 3-937256-00-8
* Franz Josef Wetz, Brigitte Tag (Hrsg.): ''Schöne Neue Körperwelten - Der Streit um die Ausstellung''. Klett-Cotta Verlag 2001, ISBN 3-608-94311-0

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{DEFAULTSORT:Hagens Gunther von}}
[[Kategorie:Gebuer 1945]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]
[[Kategorie:Däitsch Persounen]]</text>
      <sha1>a93lru4wkadlz5wiqi2kjqs5y1wxzh5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688128</id>
      <parentid>2688127</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Medezinner]] derbäigesat</comment>
      <origin>2688128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3152" sha1="78h7gzb8qpu3dvxbxsbpofg1omvgk2y" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De Prof. Dr. med. '''Gunther von Hagens''', gebuer als Gunther Gerhard Liebchen den [[10. Januar]] [[1945]] zu [[Skalmierzyce]] (Alt-Skalden) bei [[Kalisz]] a [[Polen]], a gestuerwen de [[24. Juli]] [[2026]] zu 
[[Heidelberg]], war en däitschen [[Anatomie|Anatom]] an Universitéitsprofesser. 

Hien ass bekannt fir seng Erfindung vun der [[Plastinatioun]], engem Procédé, fir [[Tissu (Biologie)|Tissue]] virum  Verweesen ze konservéieren. Kierperen oder Kierperdeeler vun Déieren an haaptsächlech vu Mënschen, vun deenen en duerch Plastinatioun anatomesch Preparater gemaach huet, huet hien ë.a. ann Ausstellungen,, ''Körperwelten'' geannt, dem gréissere Public zougänglech gemaach.

Hie war mat der [[Angelina Whalley]] bestuet, mat där zesummen en dräi Kanner hat.

== Literatur ==
* Institut für Plastination (Hrsg.): Körperwelten. Einblicke in den menschlichen Körper. Erschienen anläßlich der Ausstellung « Körperwelten », eine Ausstellung des Instituts für Plastination [Heidelberg] im Landesmuseum für Technik und Arbeit in Mannheim ; 30. Oktober 1997 bis 1. Februar 1998, verlängert bis 1. März 1998 ; [Kai Budde (Projektleiter). Katalog: Axel W. Bauer.]. Unveränderter Nachdruck der 6. und letzten Auflage des Ausstellungskataloges. Heidelberg, Institut für Plastination, 1998, 256 S. ISBN 3-933551-00-5.
* Hagens, G. von &amp; A. Whalley, 2003. ''Prof. Gunther von Hagens' Körperwelten, die Faszination des Echten [der Katalog zur Ausstellung]''. 13., neu überarb. Aufl. Heidelberg, Inst. für Plastination, 295 S.
* Whalley, A. &amp; F.J. Wetz (Hrsg.), 2005. ''Der Grenzgänger. Begegnungen mit Gunther von Hagens.'' Heidelberg, Arts &amp; Sciences, 293 S. ISBN 3937256016.
* Gottfried Bogusch u. a.: ''Auf Leben und Tod. Beiträge zur Diskussion um die Ausstellung „Körperwelten“''. Steinkopff Verlag, Stuttgart 2003, ISBN 3-7985-1424-0
* Liselotte Hermes da Fonseca, Thomas Kliche (Hrsg.): ''Verführerische Leichen, verbotener Verfall. „Körperwelten“ als gesellschaftliches Schlüsselereignis''. Pabst Verlag, Lengerich 2006, ISBN 3-89967-169-4
* Nina Kleinschmidt, Henri Wagner: ''Endlich Unsterblich? Gunther von Hagens, Schöpfer der Körperwelten''. Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2000, ISBN 3-404-60493-8
* Torsten Peuker, Christian Schulz: ''Der über Leichen geht. Gunther von Hagens und seine „Körperwelten“''. Links-Verlag, Berlin 2004, ISBN 3-86153-332-4
* Franz Josef Wetz: ''Illusion Menschenwürde''. Klett-Cotta Verlag 2005, ISBN 978-3608941227
* Franz Josef Wetz: ''Die Würde der Menschen ist antastbar - Eine Provokation''. Klett-Cotta Verlag 1998, ISBN 3-608-91908-2
* Franz J. Wetz: ''Tote hoch zu Ross. Vom Triumph der Statue zum Verbot des Plastinats''. Arts &amp; Sciences Verlagsgesellschaft, Heidelberg 2005, ISBN 3-937256-00-8
* Franz Josef Wetz, Brigitte Tag (Hrsg.): ''Schöne Neue Körperwelten - Der Streit um die Ausstellung''. Klett-Cotta Verlag 2001, ISBN 3-608-94311-0

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{DEFAULTSORT:Hagens Gunther von}}
[[Kategorie:Gebuer 1945]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]
[[Kategorie:Däitsch Persounen]]
[[Kategorie:Medezinner]]</text>
      <sha1>78h7gzb8qpu3dvxbxsbpofg1omvgk2y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688129</id>
      <parentid>2688128</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2688129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3155" sha1="ouo9ejtcfalsx1pg8o6zfepwxrd1242" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De Prof. Dr. med. '''Gunther von Hagens''', gebuer als Gunther Gerhard Liebchen den [[10. Januar]] [[1945]] zu [[Skalmierzyce]] (Alt-Skalden) bei [[Kalisz]] a [[Polen]], a gestuerwen de [[24. Juli]] [[2026]] zu [[Heidelberg]], war en däitschen [[Anatomie|Anatom]] an Universitéitsprofesser. 

Hien ass bekannt fir seng Erfindung vun der [[Plastinatioun]], engem Procedé, fir [[Tissu (Biologie)|Tissue]] virum  Verweesen ze konservéieren. Kierperen oder Kierperdeeler vun Déieren an haaptsächlech vu Mënschen, vun deenen en duerch Plastinatioun anatomesch Preparater gemaach huet, huet hien ë.&amp;nbsp;a. an Ausstellungen, ''Körperwelten'' genannt, dem gréissere Public zougänglech gemaach.

Hie war mat der [[Angelina Whalley]] bestuet, mat där zesummen en dräi Kanner hat.

== Literatur ==
* Institut für Plastination (Hrsg.): Körperwelten. Einblicke in den menschlichen Körper. Erschienen anläßlich der Ausstellung « Körperwelten », eine Ausstellung des Instituts für Plastination [Heidelberg] im Landesmuseum für Technik und Arbeit in Mannheim ; 30. Oktober 1997 bis 1. Februar 1998, verlängert bis 1. März 1998 ; [Kai Budde (Projektleiter). Katalog: Axel W. Bauer.]. Unveränderter Nachdruck der 6. und letzten Auflage des Ausstellungskataloges. Heidelberg, Institut für Plastination, 1998, 256 S. ISBN 3-933551-00-5.
* Hagens, G. von &amp; A. Whalley, 2003. ''Prof. Gunther von Hagens' Körperwelten, die Faszination des Echten [der Katalog zur Ausstellung]''. 13., neu überarb. Aufl. Heidelberg, Inst. für Plastination, 295 S.
* Whalley, A. &amp; F.J. Wetz (Hrsg.), 2005. ''Der Grenzgänger. Begegnungen mit Gunther von Hagens.'' Heidelberg, Arts &amp; Sciences, 293 S. ISBN 3937256016.
* Gottfried Bogusch u. a.: ''Auf Leben und Tod. Beiträge zur Diskussion um die Ausstellung „Körperwelten“''. Steinkopff Verlag, Stuttgart 2003, ISBN 3-7985-1424-0
* Liselotte Hermes da Fonseca, Thomas Kliche (Hrsg.): ''Verführerische Leichen, verbotener Verfall. „Körperwelten“ als gesellschaftliches Schlüsselereignis''. Pabst Verlag, Lengerich 2006, ISBN 3-89967-169-4
* Nina Kleinschmidt, Henri Wagner: ''Endlich Unsterblich? Gunther von Hagens, Schöpfer der Körperwelten''. Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2000, ISBN 3-404-60493-8
* Torsten Peuker, Christian Schulz: ''Der über Leichen geht. Gunther von Hagens und seine „Körperwelten“''. Links-Verlag, Berlin 2004, ISBN 3-86153-332-4
* Franz Josef Wetz: ''Illusion Menschenwürde''. Klett-Cotta Verlag 2005, ISBN 978-3608941227
* Franz Josef Wetz: ''Die Würde der Menschen ist antastbar - Eine Provokation''. Klett-Cotta Verlag 1998, ISBN 3-608-91908-2
* Franz J. Wetz: ''Tote hoch zu Ross. Vom Triumph der Statue zum Verbot des Plastinats''. Arts &amp; Sciences Verlagsgesellschaft, Heidelberg 2005, ISBN 3-937256-00-8
* Franz Josef Wetz, Brigitte Tag (Hrsg.): ''Schöne Neue Körperwelten - Der Streit um die Ausstellung''. Klett-Cotta Verlag 2001, ISBN 3-608-94311-0

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{DEFAULTSORT:Hagens Gunther von}}
[[Kategorie:Gebuer 1945]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]
[[Kategorie:Däitsch Persounen]]
[[Kategorie:Medezinner]]</text>
      <sha1>ouo9ejtcfalsx1pg8o6zfepwxrd1242</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schuerelsser Schlass</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64666</id>
    <revision>
      <id>2688125</id>
      <parentid>2637174</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:08:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11213" sha1="ejad6kvwgatwub3t7gk2ql2rh62dkz2" xml:space="preserve">{{Infobox Monument}}
[[Fichier:Schuerels Castle Eschette Luxembourg 01.jpg|thumb|Fielszong vum Schuerelsser Schlass, lénks d'[[Breschterbaach]], riets d'Baach déi vum [[Réidengshaff]] kënnt. Vue a Richtung NNW.]]
[[Fichier:Schorels castle Luxembourg Ferraris 1777.png|thumb|Lag op der [[Ferrariskaart]] vu 1777 (wäisse Fleck zentréiert iwwer den ënneschte Rand)&lt;ref&gt;Quell: https://web.archive.org/web/20100805022859/http://belgica.kbr.be/fr/coll/cp/cpFerrarisCarte_fr.html&lt;/ref&gt;]]

D''''Schuerelsser Schlass''' ass eng Buergruin an der [[Gemeng Rammerech]] am [[Kanton Réiden]].

==Den Numm vun der Buerg==
Nieft dem hei benotzte Lemma Schuerelsser Schlass waren oder si follgend Bezeechnungen am Gebrauch: op [[Lëtzebuergesch]] '''Schorels'''&lt;ref&gt;Den Numm Schorels gëtt vu Krantz &amp; Quintus 1984 benotzt, cf. Literatur.&lt;/ref&gt;; op [[Franséisch]] '''chastel de Scoreweltz'''. D'Buerg zielt zu deene wéinege Buergen am Land, déi net no enger Uertschaft benannt goufen. Iwwer den Urspronk an d'Bedeitung vun den Nimm ass näischt bekannt. Op kartographeschem Material gëtt et d'Bezeechnungen ''Schuerelerschlass'' a ''Schuerelerknupp''.&lt;ref&gt;Carte topographique TC8 Rambrouch, 1:20.000, [[Administration du cadastre et de la topographie|Lëtzebuerger Kadaster]].&lt;/ref&gt;

==Geographie==
D'Buergruin steet am Bësch op enger 70&amp;nbsp;m laanger a 30&amp;nbsp;m breeder an nordnordwest-südsüdost ausgeriichter Fielszong tëscht [[Éischt]] a [[Wal (Réiden)|Wal]], um südlechen Enn vun der ''Schuerelsserknupp'' op enger Héicht vu ronn 425&amp;nbsp;m, eng 30&amp;nbsp;m nordnordwestlech vun der Plaz ewech, wou d'[[Breschterbaach]] an eng Baach, déi vum [[Réidengshaff]] kënnt, zesummelafen.

D'Anlag, déi a Privatbesëtz ass, ass fräi zougänglech. Et erreecht ee s'iwwer e Feldwee, dee säin Ufank um Enn vun der ''Rue du Château'' (bei der Kapell vun Éischt) huet, an dann no ronn 1.500 Meter an e Bëschwee iwwergeet. An der Entrée vum Bësch kann een den Auto stoe loossen, an de Rescht zu Fouss iwwer de Bëschwee maachen. No zirka 500 Meter an den Dall erof kënnt een, do wou de Wee eng 180 Grad Kéier mécht, op d'Plaz wou déi zwou Baachen zesummefléissen. Vun do féiert e schmuele Pad iwwer Träppleken erop bis bei d'Buerg.
 
Net wäit ewech, op hallwem Wee tëscht [[Éischt]] a [[Wal (Réiden)|Wal]] läit op der Kopp ''um Kaassel'' eng Schutzbuerg.

==Beschreiwung vun der Anlag==
[[Fichier:Schuerels Castle Eschette Luxembourg 03.jpg|thumb|Bannent dem Haaptwunntuerm vun der Buerg. Un de Fënstere si Restauréierungsaarbechten aus den 1980er Joren z'erkennen.]]
[[Fichier:Schuerels Castle Eschette Luxembourg 06.jpg|thumb|Grondmauere vum Entréestuerm südlech baussen der Kärbuerg.]]

D'Buergruin steet op enger protohistorescher Wieranlag. Vum Héichplateau hier zitt sech en duebele Wall bis ronderëm d'Fielszong. Virun der Buerg ass e Querwall mat engem 14 × 5 m grousse Gruef nach z'erkennen, mat Iwwerreschter vu Schëldmauer, Paart, Wirtschaftsgebaier, Buer a Virbuerg.&lt;ref&gt;Quell: Krantz &amp; Quintus 1984 an der Literatur.&lt;/ref&gt;

Vun der Kärbuerg, déi direkt op der Fielszong steet, stinn nëmme méi dräi Baussemaueren (Nord-, Süd- a Westsäit) mat dräi erhale [[Fënster (Gebai)|Fënster]]en. Déi baussenzeg Dimensioune vun dësem haleméissegen Haaptgebai sinn: 21,50 × 11,50 m. De Banneraum, an deem d'Vegetatioun sech breet mécht, ass ronn 15,50&amp;nbsp;m laang a 7,20&amp;nbsp;m breet. D'Mauere sinn tëscht 2 an 3,50 m staark.

Op der südlecher Baussesäit gëtt et Iwwerreschter vun engem méi klengen Tuerm, am Osten Deeler vun enger relativ staarker Rankmauer.

Déi meterdéck Mauere sinn aus [[Schifer]]. D'Architektur vun der Buerg ass einfach, robust an trotzeg. Si deit op keng representativ Zwecker hin.

Déi net fachgerecht ausgeféiert Restauréierungsaarbechten un den dräi Fënstere konnten op dat 20. Jh. datéiert ginn, well Héichuewenzement dobäi agesat gouf.

Deen haut verschwonnene [[Kamäin]] war héchstwarscheinlech an der 3,50&amp;nbsp;m staarker Nordmauer.

Vun der Ostmauer si just Sockelsteng vun enger 1,10&amp;nbsp;m breeder Dier erhalen.

Déi baussenzeg Rankmauer, vun där op der West- a Südsäit déi ënnescht Steeloen erhale sinn, huet sech ronderëm en Areal vun 20 × 42 m gezunn. De Rondgank tëscht Kärbuerg a Rankmauer ass am Duerchschnëtt 2,5&amp;nbsp;m breet.

Ëm [[1980]] goufen am Optrag vum Staat Restauréierungsaarbechten ugefaangen, déi awer no kuerzer Zäit nees ofgebrach goufen.

==Geschicht==
Iwwer d'Schlass- oder Buergruin gëtt et keng bekannt historesch Dokumenter.&lt;ref&gt;Quell: Zimmer 1996: 149.&lt;/ref&gt; Nom [[Jean-Pierre Koltz]]&lt;ref&gt;Cf. Koltz 1964 an der Literatur.&lt;/ref&gt; hunn d'Häre vun [[Useldeng]] am Joer 1292 [[Éischt]] kaaft, méiglecherweis fir an dem entleeënen Dall, op der ''Schuerelsser Knupp'' eng Flucht- a Schutzbuerg ze bauen, wa si sech vu Raubritter an anere Geforen a Sécherheet brénge wollten. Donieft huet si wuel och als Ënnerdaach bei enger Juegd vun e puer Deeg gedéngt. Et schéngt awer sécher, datt d'Schuerelsser Schlass ni als eegen Herrschaft bestanen huet.

E puer Informatiounen (ouni Quellenangaben) sinn op enger Etikett vun engem Wäin, deen ënner dem Markennumm ''Chastel de Schuerels'' verkaaft gëtt, ze fannen:&lt;ref&gt;Cf. d'[https://web.archive.org/web/20131120194922/http://vinel.lu/page.php?seite=Chastel_de_Schuerels.html Internetsäit iwwer de ''Chastel de Schuerels'']: ''Le nom de marque « Chastel de Schuerels » ® a été emprunté d'un lieu-dit dans les forêts, 5 min. de Eschette dans la commune de Rambrouch. Les historiens sont incertains de l'usage du bâtiment qui peut être daté dans le 12e ou 13e siècle, mais il s'agissait d'une dépendance, fort probablement, des seigneurs d'Useldange. Le nom « Chastel » est du Français ancien, et veut dire « Château », aussi origine du mot anglais « Castle ».''&lt;/ref&gt;

&lt;blockquote&gt;{{small|''Schuerels Die geheimnisvolle Burg''&lt;br&gt;
''Wir stehen vor einem Rätsel, in keinem uns bekannten Dokument wird die Burg erwähnt. Fest steht nur, dass die Burg nie als eigene Herrschaft bestand. Das Territorium um Hostert und Wahl gehörte seit jeher zur Herrschaft Useldingen. Belegt ist, dass im Jahre 1295 Kuno von Ouren die Dörfer Vichten, Pratz und Eschette seinem Vetter Robert von Useldingen verkaufte. 1298 erwarb derselbe Robert noch das Dorf Folscheid vom Edelknecht Walter von Esch. Es wird vermutet, dass die Zeit um 1300 für den Bau der Burg in Betracht gezogen werden kann.''}}&lt;/blockquote&gt;

Den 3. Abrëll 2023 goufen d'Ruine vum Schlass [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Pëtschent|als nationale Kulturpatrimoine klasséiert]].&lt;ref&gt;{{INPA-MR}}&lt;/ref&gt;

==D'Schuerelsser Schlass an der Literatur==
Ëm d'Buerg gëtt et eng Legend vun engem Gespenst a Suefälscher, déi an zwou Erzielungen agefloss sinn:
* Das Gespenst von Schorels, vum [[Theodor Zenner]] (1944);
* Das Geheimnis der Schieferburg: eine abenteuerliche Geschichte, vum [[Albert Gricius]] (1946).

==Illustratiounen==
&lt;gallery perrow=&quot;3&quot; widths=&quot;200&quot;&gt;
Fichier:Eschette Luxembourg 01.jpg|Vue vu Süden.&lt;ref&gt;D'Bild gouf vum Parking vun der Entreprise Unsen zu Éischt aus opgeholl.&lt;/ref&gt;{{small| D'Buerg läit lénks am Bësch, op zirka 1/3 vun der Breet vum Bild.}}
Fichier:Schuerels Castle Eschette Luxembourg 3062.jpg|Um Pad fir op d'Buerg.
Fichier:Schuerels Castle Eschette Luxembourg 02.jpg|Eppes weider erop um Pad fir op d'Buerg.
Fichier:Schuerels Castle Eschette Luxembourg 04.jpg|Plaz virun der Entrée an d'Buerg (lénks).
Fichier:Schuerels Castle westfront.jpg|D'Westfront vum Schlass ass iwwer hir ganz Breet erhalen.
&lt;/gallery&gt;

==Literatur==
{{Div col}}
* [[Evy Friedrich|Friedrich, Evy]], 1975. Die Burg, die fast keiner kennt. Tageblatt Nr. 185: 6.
* Gricius, Albert, 1946. Das Geheimnis der Schieferburg: eine abenteuerliche Geschichte. Ill.: Rolf Bauer. Verlag Otto Walter, Olten. 212 S.&lt;ref&gt;Eng 'erbaulech' Erzielung fir Jonker: e Scoutsgrupp huet e Lager bei enger 'Schiferbuerg' am Éislek opgeriicht an entdeckt eng Brigangsband, déi an engem ënnerirdesche Raum vun der Buerg falsch Sue fabrizéiert. Mat de Jonken hirer Hëllef geléngt et der Police, zesumme mat engem Privatdetektiv, d'Band opfléien ze loossen. Den Numm vun der Buerg gëtt net genannt, et ass awer sécher d'Schuerelser Schlass gemengt. Cf. Milmeister 1975 an der Literatur.&lt;/ref&gt;
* Grob, Jacques, 1921. Dénombrements des feux des Duché de Luxembourg et Comté de Chiny. Tôme premier: documents fiscaux de 1306 à 1537. Publ. avec des additions et corrections de Jules Vannérus. Bruxelles: Librairie Kiessling. XI, 796 p. {{small|[Schorels: S. 67, 465]}}
* Heser, Albert&lt;ref&gt;Pseudonym vum Albert Gricius.&lt;/ref&gt;, 1954. Das Geheimnis der Schieferburg. 143 S. Arena-Verlag, Würzburg.&lt;ref&gt;Neioplo vum Buch vu Gricius 1946. Quell: S. 224 in: {{Autorenlexikon-DE-2007}}&lt;/ref&gt;
* [[Jean-Pierre Koltz|Koltz, Jean-Pierre]], 1964. Die luxemburgischen Burgen. In: Burgen und Schlösser in Lothringen und Luxemburg. Frankfurt-am-Main. {{small|[Schorels S. 167]}}
* Koltz, Jean-Pierre, 1975. Les châteaux historiques du Luxembourg. [photographies: Tony Krier ; essai historique: Jean-Pierre Koltz ; préf.: Gaston Thorn ; contribution: Carlo Hemmer]. Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul. 231 p. {{small|[Schorels: S. 180]}}
* [[Robert Krantz|Krantz, Robert]] &amp; [[Norbert Quintus]], 1984. Das alte Luxemburg heute: ein kultureller Wegweiser von der Romanik zum Barock 800-1800 (Burgen, Schlösser, Kirchen, Friedhöfe, Dörfer). [layout Sonja Muller ; couv. Marcel Schroeder]. 271 p.&amp;nbsp;Luxembourg: RTL Édition. {{small|[Schorels S. 101]}}
* [[Jean Milmeister|Milmeister, Jean]], 1970. Die Geschichte der Schieferburg. Revue Nr. 36: 5, 9.
* Milmeister, Jean, 1975. Notre patrimoine culturel méconnu: les ruines du château de Schorels. Luxemburger Wort Nr. 179: 4.
* Schindler, Reinhard &amp; Karl-Heinz Koch, 1977. Vor- und frühgeschichtliche Burgwälle des Grossherzogtums Luxemburg. Mainz am Rhein: Ph.v. Zabern. 61 S. [Schorels S. 31-32]
* Unsen, Mathias, 1997. 25e anniversaire DT Hostert / Folschette, 1972-1997.{{Source?}}
* Zenner, Theodor, 1944. Gruselige Geschichten: für schlaflose Nächte ärztlich untersagt. 72 S. Verlag Charles Hermann, Lëtzebuerg-Gare. {{small|[Erzielung ''Das Gespenst von Schorels'': S. 25-38]}}
* Zimmer, John, 1996. Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 2: Die Burgen von A-Z. Éditions Saint-Paul, Luxembourg. ISBN 2-919883-07-0. {{small|[Schorels S. 148-151, 6 Abb.]}}
{{Div col end}}

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Schuerels Castle|{{PAGENAME}}}}
* [https://www.facebook.com/media/set/?set=a.127848254037923.26941.106925296130219&amp;type=3 Facebooksäit iwwer d'Schuerelsser Schlass]
* [http://www.castles.nl/schorels-castle Schorels Castle], Privat Internetsäit mat Biller vum Summer 2007 {{en}}
* [https://web.archive.org/web/20131120194922/http://vinel.lu/page.php?seite=Chastel_de_Schuerels.html Wäisortiment ''Chastel de Schuerels''], privat Internetsäit {{fr}}

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Rammerech]]
[[Kategorie:Klasséiert Buergen a Schlässer]]</text>
      <sha1>ejad6kvwgatwub3t7gk2ql2rh62dkz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algriichesch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67625</id>
    <revision>
      <id>2688081</id>
      <parentid>2078039</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>Iwwerschafft an ausgebaut mat Informatiounen aus dem däitsche Wikipediaartikel</comment>
      <origin>2688081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1622" sha1="jdlpxhaprb3cwgvx8uryvu9uatc20l3" xml:space="preserve">[[Fichier:AncientGreekDialects (Woodard) de.svg|thumb|Algriichesch Dialekter.]]
'''Algriichesch''' ass déi [[Antik|antik]] Form vun der [[Griichesch|griichescher Sprooch]]. De Begrëff bezeechent dobäi net eng eenheetlech Sprooch, mee ëmfaasst verschidde Sproochformen an Dialekter, déi tëscht dem Aféiere vun der griichesche Schrëft (ronn 800 v. Chr.) an dem Ufank vun der hellenistescher Period (ongeféiert 300 v. Chr.) existéiert hunn. An der Literatur gouf algriichesch nach e puer Joerhonnerte méi laang gebraucht.

Déi bekanntst Form ass den attesche Dialekt, deen an der Regioun [[Attika]] ronderëm [[Athen]] geschwat gouf, an deen d'Sprooch vun ënner anerem dem [[Sophokles]], [[Platon]] an [[Demosthenes]] war. Algriichesch gouf haaptsächlech am ëstleche Mëttelmierraum an an de griichesche Kolonien am haitege Süditalien an Ägypten geschwat.

Aus dem Algriicheschen huet sech d'[[Mëttelgriichesch]] entwéckelt (och nach &quot;Byzantinesch&quot; genannt, 600–1453 n. Chr.), an doraus dann dat modernt Neigriichesch vun haut.

Algriichesch huet déi [[Westlech Welt|westlech Kultur]] weesentlech gepräägt, duerch Philosophie, Wëssenschaft, a Literatur (z. B. [[Homer]], [[Aristoteles]], mee och d'[[neit Testament]], dat gréisstendeels op Koine-Griichesch, enger spéider Form vum Griicheschen, geschriwwe gouf. Algriichesch hat och e wichtegen Afloss op vill europäesch Sproochen, déi algriichesch Friemwierder an der Medezin, Technik, Philosophie a villen anere Beräicher iwwerholl hunn.

== Kuckt och ==
* [[Algriichesch Grammaire]]

[[Kategorie:Griicheland]]
[[Kategorie:Griichesch Sprooch]]</text>
      <sha1>jdlpxhaprb3cwgvx8uryvu9uatc20l3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688099</id>
      <parentid>2688081</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>.....</comment>
      <origin>2688099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1636" sha1="0olhias6b0f4ua39cwhlyn6wcpolvke" xml:space="preserve">[[Fichier:AncientGreekDialects (Woodard) de.svg|thumb|Algriichesch Dialekter.]]
'''Algriichesch''' ass déi [[Antik|antik]] Form vun der [[Griichesch|griichescher Sprooch]]. De Begrëff bezeechent dobäi keng eenheetlech Sprooch, mee ëmfaasst verschidde Sproochformen an Dialekter, déi tëscht dem Aféiere vun der griichescher Schrëft (ronn 800 v. Chr.) an dem Ufank vun der hellenistescher Period (ongeféiert 300 v. Chr.) existéiert hunn. An der Literatur gouf Algriichesch nach e puer Joerhonnerte méi laang gebraucht.

Déi bekanntst Form ass den atteschen Dialekt, deen an der Regioun [[Attika]] ronderëm [[Athen]] geschwat gouf, an deen d'Sprooch vun ënner anerem dem [[Sophokles]], [[Platon]] an [[Demosthenes]] war. Algriichesch gouf haaptsächlech am ëstleche Mëttelmierraum an an de griichesche Kolonien am haitege Süditalien an an [[Egypten|Egypte]] geschwat.

Aus dem Algriicheschen huet sech d'[[Mëttelgriichesch]] entwéckelt (och nach &quot;Byzantinesch&quot; genannt, 600–1453 n. Chr.), an doraus dann dat modernt Neigriichesch vun haut.

Algriichesch huet déi [[Westlech Welt|westlech Kultur]] weesentlech markéiert, duerch Philosophie, Wëssenschaft, a Literatur (z. B. [[Homer]], [[Aristoteles]], an och d'[[neit Testament]], dat gréisstendeels op Koine-Griichesch, enger spéider Form vum Griicheschen, geschriwwe gouf. Algriichesch hat och e wichtegen Afloss op vill europäesch Sproochen, déi algriichesch Friemwierder an der Medezin, Technik, Philosophie an a villen anere Beräicher iwwerholl hunn.

== Kuckt och ==
* [[Algriichesch Grammaire]]

[[Kategorie:Griicheland]]
[[Kategorie:Griichesch Sprooch]]</text>
      <sha1>0olhias6b0f4ua39cwhlyn6wcpolvke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688100</id>
      <parentid>2688099</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2688100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1636" sha1="9tpzcnvabzos70lpyscqwpnepoc51cf" xml:space="preserve">[[Fichier:AncientGreekDialects (Woodard) de.svg|thumb|Algriichesch Dialekter.]]
'''Algriichesch''' ass déi [[Antik|antik]] Form vun der [[Griichesch|griichescher Sprooch]]. De Begrëff bezeechent dobäi keng eenheetlech Sprooch, mee ëmfaasst verschidde Sproochformen an Dialekter, déi tëscht dem Aféiere vun der griichescher Schrëft (ronn 800 v. Chr.) an dem Ufank vun der hellenistescher Period (ongeféiert 300 v. Chr.) existéiert hunn. An der Literatur gouf Algriichesch nach e puer Joerhonnerte méi laang gebraucht.

Déi bekanntst Form ass den atteschen Dialekt, deen an der Regioun [[Attika]] ronderëm [[Athen]] geschwat gouf, an deen d'Sprooch vun ënner anerem dem [[Sophokles]], [[Platon]] an [[Demosthenes]] war. Algriichesch gouf haaptsächlech am ëstleche Mëttelmierraum an an de griichesche Kolonien am haitege Süditalien an an [[Egypten|Egypte]] geschwat.

Aus dem Algriicheschen huet sech d'[[Mëttelgriichesch]] entwéckelt (och nach &quot;Byzantinesch&quot; genannt, 600–1453 n. Chr.), an doraus dann dat modernt Neigriichesch vun haut.

Algriichesch huet déi [[Westlech Welt|westlech Kultur]] weesentlech markéiert, duerch Philosophie, Wëssenschaft, a Literatur (z. B. [[Homer]], [[Aristoteles]], an och d'[[Neit Testament]], dat gréisstendeels op Koine-Griichesch, enger spéider Form vum Griicheschen, geschriwwe gouf. Algriichesch hat och e wichtegen Afloss op vill europäesch Sproochen, déi algriichesch Friemwierder an der Medezin, Technik, Philosophie an a villen anere Beräicher iwwerholl hunn.

== Kuckt och ==
* [[Algriichesch Grammaire]]

[[Kategorie:Griicheland]]
[[Kategorie:Griichesch Sprooch]]</text>
      <sha1>9tpzcnvabzos70lpyscqwpnepoc51cf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer:Bdx</title>
    <ns>2</ns>
    <id>70792</id>
    <revision>
      <id>2688082</id>
      <parentid>2684620</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>/* Méi Info */ Haaptartikel</comment>
      <origin>2688082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45831" sha1="g2h23oa6t7gcqo7ll3ljvtzw8adfxdz" xml:space="preserve">{{Benotzer SUL|lb}}{{clr}}

* [[Schabloun:Citation]]: &lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&gt;{{Citation | URL = | Titel = | Gekuckt = &lt;/nowiki&gt;{{nowrap|{{LOCALDAY}}. {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALYEAR}}}}&lt;nowiki&gt; | Auteur = | Datum = | Editeur = | Sprooch = }}&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;

= Virlagen =
== Schablounen ==
* [[:Kategorie:Schablounen]] an [[:Kategorie:Infoboxen]]
** [[Schabloun:Infobox Film nei]]
** [[Schabloun:Infobox Entreprise]]
** [[Schabloun:Infobox Museksgrupp]]
** [[Schabloun:Infobox Museksalbum]]
** [[Schabloun:Infobox Biographie]]
** [[Schabloun:Infobox Gebai]]

=== Këschten ===
* '''Ausrullkëscht'''
{{Ausrullkëscht|Breed=400px|HannergrondT=#DDDDFF|TextT=#000000|Bord=#9D99DD|alignT=left|Titel=TEXT
|Inhalt=
TEXT
}}
* '''Zortéierkëscht'''
{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%&quot;
|+ TEXT1
|-
! TEXT2
! 
|-
|align=&quot;right&quot;|TEXT3
|align=&quot;right&quot;|
|-
|}
&lt;pre&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%&quot;
|+ TEXT1
|-
! TEXT2
! 
|-
|align=&quot;right&quot;|TEXT3
|align=&quot;right&quot;|
|-
|}
&lt;/pre&gt;

* '''Chartkëscht Albumen'''
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;|Joer
! width=&quot;210&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Album
! colspan=&quot;9&quot;|Maximal Chartpositioun
|-
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Däitschland|DE]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Éisträich|AT]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Schwäiz|CH]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Frankräich|FR]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Belsch|BE]]-[[Wallounien|WA]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Belsch|BE]]-[[Flämesch Regioun|VL]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Holland|NL]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Vereenegt Staate vun Amerika|US]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Groussbritannien an Nordirland|UK]]
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|1999
|''Albumtitel''
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|-
|}
&lt;pre&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;|Joer
! width=&quot;210&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Album
! colspan=&quot;9&quot;|Maximal Chartpositioun
|-
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Däitschland|DE]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Éisträich|AT]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Schwäiz|CH]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Frankräich|FR]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Belsch|BE]]-[[Wallounien|WA]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Belsch|BE]]-[[Flämesch Regioun|VL]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Holland|NL]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Vereenegt Staate vun Amerika|US]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Groussbritannien an Nordirland|UK]]
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|1999
|''Albumtitel''
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|-
|}
&lt;/pre&gt;
* '''Chartkëscht Singelen'''
{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;|Joer
! width=&quot;210&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Lidd
! colspan=&quot;9&quot;|Maximal Chartpositioun
! width=&quot;200&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Album
|-
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Däitschland|DE]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Éisträich|AT]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Schwäiz|CH]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Frankräich|FR]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Belsch|BE]]-[[Wallounien|WA]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Belsch|BE]]-[[Flämesch Regioun|VL]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Holland|NL]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Vereenegt Staate vun Amerika|US]]
!style=&quot;width:3em;font-size:75%;&quot;|[[Groussbritannien an Nordirland|UK]]
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|2010
|&quot;Singletitel&quot;
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|align=&quot;center&quot;|
|rowspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;|
|-
|}

* Mat Faarwen:
{| class=wikitable
|+ WWWW
! rowspan=&quot;2&quot; |XXXX
! rowspan=&quot;2&quot; |YYYY
! colspan=&quot;3&quot; |ZZZZ
|-
! 1
! 2
! 3
|-
| FFF
| GGG
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:#dfd; text-align:center;&quot; |
|-
| PPP
| OOO
| colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:#dfd; text-align:center;&quot; |
| colspan=&quot;2&quot;| 
|-
| VVV
| BBB
| colspan=&quot;1&quot;| 
| colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:#fdd; text-align:center;&quot;| 
| colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:#dfd; text-align:center;&quot;|
|}
&lt;pre&gt;
{| class=wikitable
|+ WWWW
! rowspan=&quot;2&quot; |XXXX
! rowspan=&quot;2&quot; |YYYY
! colspan=&quot;3&quot; |ZZZZ
|-
! 1
! 2
! 3
|-
| FFF
| GGG
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:#dfd; text-align:center;&quot; |
|-
| PPP
| OOO
| colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:#dfd; text-align:center;&quot; |
| colspan=&quot;2&quot;| 
|-
| VVV
| BBB
| colspan=&quot;1&quot;| 
| colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:#fdd; text-align:center;&quot;| 
| colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background:#dfd; text-align:center;&quot;|
|}
&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;center&quot; margin:auto; width:50%;&quot;
|-
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''Faarferkläerung'''
|-
| style=&quot;background:#dfd;&quot;|TTT
| style=&quot;background: pink&quot;|UUU
|}

===Infoboxen===
* '''Infobox Band''' (riets am Bild)
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; rules=&quot;all&quot; style=&quot;float: right; margin-left: 1em; background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; border-spacing: 0px; font-size: 95%; empty-cells: show;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #ffdead;&quot; |XXXXXX
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[Fichier:XXXXX|noframe|250px|centre]] {{small|LEGEND}}
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| Genre: || 
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| Land: || {{LUX}}
|----- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| Grënnung: || [[2004]]
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| Websäit: || []
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; | Memberen
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|: || 
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|: || 
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|: || 
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|: || 
|}

===Gallerie: grouss===

&lt;gallery perrow=&quot;3&quot; widths=&quot;280&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
KeeBild.jpg|Bild 1
Image Placeholder in Luxembourgish Village.png|Bild 2
Image Placeholder in Luxembourgish Village.png|Bild 3
Image Placeholder in Luxembourgish Village.png|Bild 4
&lt;/gallery&gt;

&lt;nowiki&gt;&lt;gallery perrow=&quot;3&quot; widths=&quot;330&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Image Placeholder in Luxembourgish Village.png|Bild 1
Image Placeholder in Luxembourgish Village.png|Bild 2
Image Placeholder in Luxembourgish Village.png|Bild 3
Image Placeholder in Luxembourgish Village.png|Bild 4
&lt;/gallery&gt;

&lt;nowiki&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot; caption=&quot;Illustratiounen&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;

===Remarque, Referenzen + aaner Saachen===
* km²
* {{small|klengen Text}} --&gt; &lt;nowiki&gt;{{small|klengen Text}}&lt;/nowiki&gt;
* e puer Mol op déi selwecht Referenz linken: &lt;nowiki&gt;&lt;ref name=NUMM/&gt;&lt;/nowiki&gt;
* Text verstoppen : &lt;nowiki&gt;&lt; !-- Text verstoppen -- &gt;&lt;/nowiki&gt;
* &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; : &lt;nowiki&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt;
* [[Wikipedia:Textbausteng]]
* {{Legend|#38b4d8|TEXTEXTEXT}} {{Legend|#48f4e6|TEXTEXTEXT}} &lt;nowiki&gt;{{Legend|#38b4d8|TEXTEXTEXT}}&lt;/nowiki&gt;
* Table of Content: &lt;nowiki&gt;__NOTOC__ &lt;/nowiki&gt;
* Kee Formatage: &lt;nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
* Nei Linn: &lt;nowiki&gt;&lt;br&gt;&lt;/nowiki&gt;
* Rupture de ligne: &lt;nowiki&gt;{{clr}}&lt;/nowiki&gt;
* &lt;nowiki&gt;{{Clearboth}}&lt;/nowiki&gt; --&gt; [[Schabloun:Clearboth/doc]]
* {{ [[ISO 3166-1|ISO-Lännercode]] (dräi Buschtawen) }}: Beispill: &lt;nowiki&gt;{{LUX}}&lt;/nowiki&gt; fir {{LUX}}
* ouni Lännernumm: &lt;nowiki&gt;{{LUX-f}}&lt;/nowiki&gt; {{LUX-f}}
* Titelen anescht uweisen: &lt;nowiki&gt;{{DISPLAYTITLE:XXXX}}&lt;/nowiki&gt;
* Zitater: &lt;nowiki&gt;&lt;blockquote&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;/nowiki&gt;
* eng Kategorie am Text zitéieren: [[:Kategorie:Kultur|Kategorie:Kultur]] --- &lt;nowiki&gt;[[:Kategorie:Kultur|Kategorie:Kultur]]&lt;/nowiki&gt;
* {{onkloer}} : &lt;nowiki&gt;{{onkloer}}&lt;/nowiki&gt;
* {{Quell?}} : &lt;nowiki&gt;{{Quell?}}&lt;/nowiki&gt;

===Lëschten===
{{div col|cols=3}}
* TEXTTEXTTEXT 1
* TEXTTEXTTEXT 2
* TEXTTEXTTEXT 3
* TEXTTEXTTEXT 4
* TEXTTEXTTEXT 5
* TEXTTEXTTEXT 6
* TEXTTEXTTEXT 7
* TEXTTEXTTEXT 8
* TEXTTEXTTEXT 9
{{div col end}}
&lt;nowiki&gt;{{div col|cols=3}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;nowiki&gt;{{div col end}}&lt;/nowiki&gt;

===Méi Info===
{{Méi Info 1|XXX}}
&lt;nowiki&gt;{{Méi Info 1|XXX}}&lt;/nowiki&gt;

{{Méi Info 2|XXX|YYY}}
&lt;nowiki&gt;{{Méi Info 2|XXX|YYY}}&lt;/nowiki&gt;

{{Méi Info 3|XXX|YYY|ZZZ}}
&lt;nowiki&gt;{{Méi Info 3|XXX|YYY|ZZZ}}&lt;/nowiki&gt;

{{Haaptartikel|XXXX}}
&lt;nowiki&gt;{{Haaptartikel|XXXX}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Autoritéitskontroll}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Sozial Medien}}&lt;/nowiki&gt;

===Pechbiller===
&lt;nowiki&gt;{{Bild-Logo}}&lt;/nowiki&gt;
{{Bild-Logo|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{Iwwerschaffen}}&lt;/nowiki&gt;
{{Iwwerschaffen|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{Iwwerschaffe vu Kapitel}}&lt;/nowiki&gt;
{{Iwwerschaffe vu Kapitel|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{EnCours|~~~~}}&lt;/nowiki&gt;
{{EnCours|[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 19:42, 20. Jan. 2025 (UTC)|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{update}}&lt;/nowiki&gt;
{{update|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{Kapitel Info feelt}}&lt;/nowiki&gt;
{{Kapitel Info feelt|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{Aner Bedeitungen op Mooss|XXX|YYY|ZZZ}}&lt;/nowiki&gt;
{{Aner Bedeitungen op Mooss|XXX|YYY|ZZZ|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{Läschen|XXX}}&lt;/nowiki&gt;
{{Läschen|XXX|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{Redirect|AAA}}&lt;/nowiki&gt;
{{Schabloun:Redirect|AAA|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{Homonymie}}&lt;/nowiki&gt;
{{Homonymie|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{Neiegkeeten}}&lt;/nowiki&gt;
{{Neiegkeeten|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{Neo}}&lt;/nowiki&gt;
{{Neo|nocat=true}}

&lt;nowiki&gt;{{SitLux}}&lt;/nowiki&gt;
{{SitLux|nocat=true}}

=Praktesch Linken=
==Wikipedia==
* Eng Lëscht mat gudden Artikelen: [[Wikipedia:WikiProjet Haaptsäit]]
* Säiten, déi geläscht sollen/kënne ginn: [[Wikipedia:Läschen]]
* [[Wikipedia:De Staminee]]
* [[Wikipedia:Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?]]
* Biller fir op d'Haaptsäit: [[HaaptsäitBléck/Reserv]]
* [[Haaptsäit/WDS-Spënnchen]]
* [[Wikipedia:Artikelen, déi et op all Wikipedia sollt ginn]]

==Lëtzebuergesch==
* [http://infolux.uni.lu/ Fuerschungsportal iwwert d'Lëtzebuergesch]
* Numeriséiert lëtzebuergesch Zeitungen an Zäitschrëften op [https://eluxemburgensia.lu/ eluxemburgensia.lu]
* [http://www.lod.lu/lod/ Lëtzebuerger Online Dictionnaire (LOD)] (lëtzebuergeschen Dictionnaire op däitsch, englesch, franséisch a portugisesch)
* [[Luxemburger Wörterbuch]]: [http://engelmann.uni.lu:8080/portal/WBB2009/LWB/wbgui_py?mainmode=&amp;lemid=&amp;prefix=a&amp;mode=Volltextsuche&amp;openwb=1 LINK]
* [[Wörterbuch der luxemburgischen Mundart]]: http://engelmann.uni.lu:8080/portal/WBB2009/WLM/wbgui_py?mainmode=&amp;lemid=&amp;prefix=a&amp;mode=&amp;openwb=1
* [http://www.dico.lu/ dico.lu] (franséisch-lëtzebuergeschen Dictionnaire) 
* LuxDico: [http://dict.luxdico.com/deu/ op Däitsch] an [http://dict.luxdico.com/ op Franséisch] 
* [http://engelmann.uni.lu:8080/portal/luxogramm/lu/doc/showwelcome? Luxogramm]: Konjugatioun vun de lëtzebuergesche Verben
* [https://spellchecker.lu/ spellchecker.lu]: Lëtzebuergesch Texter korrigéieren
 
== Aner Linken ==
* [[Benotzer:Bdx/Filmfong]]
* Luxembourg Business Registers: https://www.lbr.lu
* Paywall Remover: https://12ft.io/

= Artikelen =
== Musek ==
=== Lëtzebuerg ===

'''Museksgruppen:'''
{{div col|cols=4}} 
* [[Abigail Shark]]
* [[Actarus]]
* [[Anthem of the Sun]]
* [[Alfalfa (Museksgrupp)]]
* [[Artaban]]
* [[Artis Dead]]
* [[Austinn]]
* [[Bommeleeër Gewerkschaft]]
* [[Broken Stars]]
* [[BSF (Band)]]
* [[Chakas]]
* [[Cheak!]]
* [[Cyclorama]] 
* [[Dedo (Band)]]
* [[Dirty Crows]]
* [[District 7]]
* [[Dream Catcher (Museksgrupp)]]
* [[Epicure]]
* [[Everwaiting Serenade]]
* [[First-H]]
* [[Francis of Delirium]]
* [[Hal Flavin]]
* [[Heartbeat Parade]]
* [[Kitshickers]]
* [[Medley Jukebox]]
* [[Metro (Band)]]
* [[Miaow Miaow]]
* [[Minipli (Band)]]
* [[Mount Stealth]]
* [[Mutiny on the Bounty (Band)|Mutiny on the Bounty]]
* [[Myein]]
* [[Natas Loves You]]
* [[Oho]]
* [[One Last Time (Museksgrupp)]]
* [[Plankton Waves]]
* [[Porn Queen]]
* [[Pleasing]]
* [[Reis Demuth Wiltgen]]
* [[Serge Tonnar &amp; Legotrip]]
* [[Spack-O-Mat]]
* [[Sug(r)cane]]
* [[Sun Glitters]]
* [[Synthesis (Musekformatioun)]]
* [[T42]]
* [[The Disliked]]
* [[The Gambling Badgers]]
* [[The Last Millennium Suckers]]
* [[Tiger Fernandez]]
* [[Toxkäpp!]]
* [[Trappers]]
* [[Treasure Chest at the End of the Rainbow]]
* [[Versus You]]
* [[Zap Zoo]]
* [[Zero Point Five]]
{{div col end}} 

'''Sänger a Museker:'''
{{div col|cols=4}} 
* [[Angel Cara]]
* [[Bartleby Delicate]]
* [[Benjamin Kruithof]]
* [[C'est Karma]]
* [[Chaild]]
* [[Claire Parsons]]
* [[Cleveland (Museker)]]
* [[Deborah Lehnen]]
* [[Edsun]]
* [[Eric Falchero]]
* [[Irem (Sängerin)]]
* [[John Rech]]
* [[Krick (Sängerin)]]
* [[Luka Tonnar]]
* [[Matt Dawson]]
* [[Michel Reis]]
* [[Napoleon Gold]]
* [[Thierry Mersch]]
* [[Thorunn Egilsdottir]] 
{{div col end}} 

'''Rapper a Rapgruppen:'''
{{div col|cols=4}} 
* [[Bandana (Rapper)|Bandana]]
* [[Bossmen]]
* [[Brach (Grupp)|Brach]]
* [[Chasey Negro]]
* [[C.M.P]]
* [[Cico]]
* [[Corbi]]
* [[D.Harmon]]
* [[Edel Weis]]
* [[Exemo]]
* [[Freshdax]]
* [[Godié]]
* [[Maale Gars]]
* [[Maka Mc]]
* [[Maz]]
* [[Nicool]]
* [[Nytt]]
* [[Ragga (Rapper)]]
* [[Skibi]]
* [[Skinny J]]
* [[Superjams]]
* [[T the Boss]]
* [[The Gentles]]
* [[Tommek]]
* [[Turnup Tun]]
* [[V.I.C]]
{{div col end}} 

'''Museksproduzenten''': 
* [[Charel Stoltz]]
* [[Eric Bintz]]
* [[Tom Gatti]]
* [[Tun Tonnar]] 

=== Ausland ===
'''Frankräich''': 
{{div col|cols=4}} 
* [[Amel Bent]]
* [[Betty Mars]]
* [[Booba]]
* [[Chimène Badi]]
* [[Élodie Frégé]]
* [[Les Enfoirés]]
* [[France Gall]]
* [[Marie Laforêt]]
* [[Michal (Sänger)]]
* [[Mylène Farmer]]
* [[Najoua Belyzel]]
* [[Pascal Obispo]]
{{div col end}} 

'''Aner Plazen''':
{{div col|cols=4}} 
* [[50 Cent]]
* [[Azad]]
* [[Bako Dagnon]]
* [[Bassekou Kouyaté]]
* [[Black Sabbath]]
* [[Debelah Morgan]]
* [[Despina Vandi]]
* [[Diana Ross]]
* [[Donkeyboy]]
* [[Farid Bang]]
* [[KC Rebell]]
* [[Kollegah]]
* [[Kool Savas]]
* [[Melanie Thornton]]
* [[Method Man]]
* [[Michael Bublé]]
* [[Mira Craig]]
* [[Muri &amp; Mario]]
* [[One Direction]]
* [[Pierre Akendengué]]
* [[Samy Deluxe]]
* [[The Notorious B.I.G.]]
* [[Tupac Shakur]]
{{div col end}} 

'''Lëtzebuerger [[Musekslabel]]en:''' 
* [[Noiseworks Records]]
* [[Chez Kito Kat]]
* [[Own Records]]
* [[Winged Skull]]

'''Lëtz. Museksfestivallen a -concoursen:'''
{{div col|cols=4}} 
* [[Brand Your Band]]
* [[Eat Your Feet Festival]]
* [[Emergenza]]
* [[Francofolies]]
* [[Koll an Aktioun]] (nm)
* [[Luxembourg Song Contest]]: [[Luxembourg Song Contest 2024]] a [[Luxembourg Song Contest 2025]]
* [[Mess for Masses]]
* [[On Stéitsch]]
* [[Rock de Schleek]]
* [[Rock de Stéier]]
* [[Rock the South]]
* [[Rock un der Atert]]
* [[Screaming Fields]]
* [[Siren's Call]]
* [[Sonic Visions]]
{{div col end}} 

'''Musekalbumen:'''
* [[Dance With Me]]
* [[Le Jeu des Sept Erreurs]]

'''Museksgenren ([[Genre]]):'''
{{div col|cols=4}} 
* [[Alternative Rock]]
* [[Contemporary R&amp;B]]
* [[Elektropop]]
* [[Gangsta-Rap]] (+ [[Diss (Rap)|Diss]])
* [[Griot]]
* [[Hip-Hop]]
* [[Indie-Pop]]
* [[Popmusek]]
* [[Pop-Rock]]
* [[Reggae]]
* [[Rockmusek]]
* [[Rhythm and Blues]]
{{div col end}} 

'''Museksproduktioun:''' 
{{div col|cols=4}} 
* [[Crowdfunding]]
* [[Demo (Musek)]]
* [[Extended Play]]
* [[Kompilatioun (Musek)]]
* [[Mastering (Audio)]]
* [[Musekalbum]]
* [[Release (Musek)]]
* [[Remix]]
* [[Sampling (Musek)]]
* [[Single (Musek)]]
* [[Songwriter]]
* [[Split (Musek)]]
{{div col end}} 

'''[[Musekspräis]]ser''':
{{div col|cols=4}} 
* [[Luxembourg Music Awards]]
* [[MTV Video Music Awards]]
* [[MTV Europe Music Awards]]
* [[NRJ Music Awards]] (nm)
* [[Grammy Awards]]
* [[Victoires de la musique]] (nm)
* [[Video Clip Awards]]
{{div col end}} 

'''Aneres''' (Musek): 
{{div col|cols=4}} 
* [[Airplay]]
* [[Akkordeon]]
* [[Beatboxing]]
* [[Breakdance]]
* [[Concert]]
* [[Gei]]
* [[music:LX]]
* [[Talents (Castingshow)]]
* [[The Voice (Castingshow)]]
* [[Virgrupp]]
{{div col end}} 

== Film an Theater ==

=== Film ===
'''Aart a Genre''': 
{{div col|cols=4}} 
* [[Actionfilm]]
* [[Comedie (Film)|Comedie]]
* [[Filmdrama|Drama]]
* [[Documentaire]]
* [[Fantasyfilm]]
* [[Horrorfilm]]
* [[Kuerzfilm]]
* [[Museksvideo]]
* [[Spillfilm]]
* [[Televisiounsserie]]
{{div col end}} 

'''[[Filmfestival]]len''':
{{div col|cols=2}} 
* [[British &amp; Irish Film Festival Luxembourg]]
* [[CinEast]]
* [[Cinénygma Luxembourg International Film Festival]]
* [[Donostia Zinemaldia – Festival de San Sebastián]]
* [[Filmfestival Max Ophüls Preis]]
* [[Internationale Filmfestspiele Berlin]]
* [[Locarno Film Festival]]
* [[Mostra internazionale d'arte cinematografica]]
{{div col end}} 

'''Filmer (Lëtzebuerg)''':
{{div col|cols=3}} 
* [[Boys on the Run (Film 2002)]]
* [[Bye Bye Blackbird]]
* [[D'Weesekanner op der Schueberfouer]]
* [[Du sollst nicht begehren (Film 1973)]]
* [[Ech war am Congo]]
* [[Electric Theatre]]
* [[Ewige Madonna]]
* [[Ex und hopp - Ein böses Spiel um Liebe, Geld und Bier]]
* [[Ferkel (Film)]]
* [[Freddie (Film)]]
* [[Irina Palm]]
* [[Im Anfang war der Blick]]
* [[Iwwer an eriwwer]]
* [[La journée des orphelins]]
* [[Les perdants n'écrivent pas l'histoire]]
* [[Les sept péchés capitaux (Film 1992)]]
* [[Letters Unsent]]
* [[Little Big One]]
* [[Little Duke]]
* [[Méi wéi e Séi]]
* [[Mëllech a Botter]]
* [[Meng Hoer]]
* [[Never Die Young]]
* [[Poison (Film 2023)]]
* [[Rockin' Warriors]]
* [[Roger (Film)|Roger]]
* [[Sentimental Journey (Film 1995)|Sentimental Journey]]
* [[Tel Aviv on Fire]]
* [[The Very Last Cha Cha Cha]]
* [[Thés dansants]]
* [[Visions of Europe]]
* [[W (Film 2003)]]
* [[Your Chicken Died of Hunger]]
* [[Your Name Is Justine]]
{{div col end}} 

'''Animatiounsfilmer''': 
* [[Kirikou et la sorcière]]
* [[Moj dida je pao s Marsa]]
*  [[Le Roman de Renart (Film 2005)]]
* [[Les hirondelles de Kaboul (Film)]]
* [[Luis and the Aliens]]
* [[Ooops! The Adventure Continues]]

'''Filmer (Ausland)''':
* [[The Birth of a Nation]]

'''[[Filmproduktiounsgesellschaft]]''':
* [[Eurimages]] | 
* [[Films Made in Luxembourg]]
* [[Mélusine Productions]]
* [[Red Lion (Filmproduktiounsgesellschaft)]]
* [[Studio 352]]

'''[[Filmpräis]]ser''':
{{div col|cols=3}} 
* [[British Academy Film Awards]]
* [[Deutscher Filmpreis]]
* [[Emmy Awards]]
* [[Ensors]]
* [[European Film Awards]] (+ [[Europäesche Filmpräis fir de Beschte Film]])
* [[Golden Globe Awards]]
* [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Oscar-Bäiträg]]
* [[Lumières de la presse internationale]]
* [[Magritte du cinéma]]
* [[Premios Goya]]
* [[Prix Jean-Gabin]]
* [[Prix Jean-Vigo]]
* [[Prix Michel-Simon]]
* [[Screen Actors Guild Awards]]
* [[Trophées francophones du cinéma]]
{{div col end}}

=== Televisioun ===

'''Perséinlechkeeten aus Film/TV - Lëtzebuerg''': 
{{div col|cols=4}} 
* [[Andy Bausch]]
* [[Catherine Elsen]]
* [[Cédric Letsch]]
* [[Elisabet Johannesdottir]]
* [[Fränz Hausemer]]
* [[Frédéric Zeimet]]
* [[Georges Fautsch]]
* [[Isaiah Wilson]]
* [[Jean-Louis Schlesser (Auteur)]]
* [[Jean-Louis Sonzogni]]
* [[Klaus Peter Weber]]
* [[Loïc Juchem]]
* [[Luís Galvão Teles]]
* [[Misch Bervard]]
* [[Narayan Van Maele]]
* [[Pasha Rafiy]]
* [[Raoul Roos]]
* [[Sean McCormack]]
* [[Thomas Neunreither]]
{{div col end}} 

'''Perséinlechkeeten aus Film/TV - Ausland''': 
* [[Catherine Breillat]]
* [[Elizabeth Taylor]]
* [[Fran Drescher]]

'''TV-Sendungen:'''
{{div col|cols=3}} 
* [[American Horror Story]]
* [[Ben's Club]]
* [[Deutschland sucht den Superstar]]
* [[Duck Féiss]]
* [[Is It True What They Say About Luxembourg?]]
* [[Knokke Off]]
* [[Nouvelle Star]]
* [[Star Academy]]
* [[Talents (Castingshow)]]
* [[Télé Luxembourg]]
* [[The Nanny]]
* [[The Voice (Castingshow)]]
* [[Wanns de eppes kanns!]]
* [[W. (Webserie)]]
* [[Weeds (Televisiounsserie)]]
{{div col end}} 

'''[[Televisiounssender]]en''': 
* [[Televisiounssender (Organisatioun)]] +  [[Sender (Anlag)]]
* [[apart TV]]
* [[Arte]]
* [[Saarländischer Rundfunk]]
* [[Télé Luxembourg 50 ans]]

'''Aneres''':
* [[Tony Awards]]
* [[Zombie Apokalyps]]

== Medien ==

'''[[Medien]]''' (nm) an '''[[Zeitung]]en:'''
{{div col|cols=4}} 
* [[Massemedien]]
* [[Mediegrupp]]
* [[Medienhype]]
* [[Printmedien]]
* [[Die Zeit]]
* [[Escher Journal]]
* [[Freiheit (Zeitung)]]
* [[Tageblatt]]
* [[The New York Times]]
{{div col end}} 

'''[[Zäitschrëft]]en:'''
{{div col|cols=4}} 
* [[352LuxMag]]
* [[Andy à Luxembourg]]
* [[Archiduc]]
* [[Autorevue]]
* [[Bold (Zäitschrëft)|Bold]]
* [[Decisão]]
* [[Delano (Zäitschrëft)|Delano]]
* [[Désirs]]
* [[Femmes Magazine]]
* [[Flydoscope]]
* [[IUEOA (Zäitschrëft)|IUEOA]]
* [[Lux by Night]]
* [[Luxembourg Féminin]]
* [[Luxuriant]]
* [[Made in Luxe]]
* [[Night &amp; Day]]
* [[Nightlife]]
* [[Paperjam]]
* [[Sneaker Marmalade]]
* [[Voilà Luxembourg]]
{{div col end}} 

'''[[Websäit]]en:'''
{{div col|cols=4}} 
* [[Blog]]
* [[Discogs]]
* [[Facebook]]
* [[Instagram]]
* [[Internet Movie Database]]
* [[Rate Your Music]]
* [[Sporcle]]
* [[Spotify]]
* [[TikTok]]
* [[Wax Luxembourg]]
{{div col end}} 

'''Perséinlechkeeten aus dem Internet''':
* [[Melody Funck]]
* [[Yannick Schumacher]]

== Bicher/Oper/Theater ==
* [[An der Schwemm (Operett)]]
* [[D'Wonner vu Spéisbech]]

== Naturwëssenschaften ==
'''Geographie''':
{{div col|cols=4}}

* [[Aïr]]
* [[Arabescht Mier]]
* [[Departement Gironde]]
* [[Fouta-Djalon]]
* [[Golf vu Bengalen]]
* [[Golf vum Oman]]
* [[Great Plains]]
* [[Grouss Séien (Nordamerika)]]
* [[Har vun Afrika]]
* [[Kamerunbierg]]
* [[Mëttlere Westen]]
* [[Tschadséi]]
* [[Tuvalu]]* [[Waco]]
{{div col end}} 

'''Stied a Bulgarien''': [[Burgas]] | [[Plovdiv]] | [[Russe]] | [[Varna]]
'''Stied am Kosovo''': [[Ferizaj]] | [[Gjakova]] | [[Gjilan]] | [[Peja]] | [[Pristina]] | [[Prizren]]
'''Flëss an Afrika''': [[Gambia (Floss)]] | [[Niger (Floss)]] | [[Sanaga]] | [[Senegal (Floss)]]
'''Aner Stied an Uertschaften''': [[Agadez]] | [[Atlanta]] | [[Dirkou]] | [[Figueira da Foz]] | [[Homs]] | [[Kaunas]] | [[Salzburg]] | [[Seattle]] | [[Ségou (Stad)]] | [[Soulac-sur-Mer]] | [[Talence]] | [[Zéisseng]]

'''[[Bundesland|Bundeslänner]] a Regiounen''':
{{div col|cols=4}}
* [[Federalen Distrikt]]
* '''[[Land (Däitschland)]]''':
* [[Mecklenburg-Vorpommern]]
* [[Niddersachsen]]
* [[Nordrhein-Westfalen]]
* [[Sachsen]]
* [[Sachsen-Anhalt]]
* [[Schleswig-Holstein]]
* [[Thüringen]]
* '''[[Land (Éisträich)]]''':
* [[Burgenland]]
* [[Kärnten]]
* [[Nidderéisträich]]
* [[Ueweréisträich]]
* [[Salzburg (Bundesland)]]
* [[Steiermark]]
* [[Vorarlberg]]
* '''Regiounen a Frankräich''':
* [[Auvergne-Rhône-Alpes]]
* [[Bourgogne-Franche-Comté]]
* [[Normandie (Regioun)]]
{{div col end}} 

'''USA''':
{{div col|cols=4}}
* [[Indiana]]
* [[Iowa]]
* [[Kansas]]
* [[Kentucky]]
* [[Maine]]
* [[Maryland]]
* [[Minnesota]]
* [[Missouri (Bundesstaat)|Missouri]]
* [[Montana]]
* [[Nebraska]]
* [[Nevada]]
* [[New Jersey]]
* [[North Carolina]]
* [[North Dakota]]
* [[Oregon]]
* [[Pennsylvania]]
* [[Rhode Island]]
* [[South Carolina]]
* [[South Dakota]]
* [[Tennessee]]
* [[Vermont]]
* [[West Virginia]]
{{div col end}} 

'''[[Provënzen an Territoirë vu Kanada]]''':
{{div col|cols=3}}
* [[British Columbia]]
* [[Manitoba]]
* [[Neifundland a Labrador]] (+[[Neifundland (Insel)|Neifundland]])
* [[New Brunswick]]
* [[Nordwest-Territoiren]]
* [[Nova Scotia]]
* [[Nunavut]]
* [[Prince Edward Island]]
* [[Québec]]
* [[Yukon]]
{{div col end}} 

'''[[Provënze vum Angola]]''': 
{{div col|cols=3}}
* [[Provënz Bengo|Bengo]]
* [[Provënz Benguela|Benguela]]
* [[Provënz Bié|Bié]]
* [[Provënz Cabinda|Cabinda]]
* [[Provënz Cuando Cubango|Cuando Cubango]]
* [[Provënz Cuanza Sul|Cuanza Sul]]
* [[Provënz Cunene|Cunene]]
* [[Provënz Huíla|Huíla]]
* [[Provënz Lunda Norte|Lunda Norte]]
* [[Provënz Lunda Sul|Lunda Sul]]
* [[Provënz Malanje|Malanje]]
* [[Provënz Moxico|Moxico]]
* [[Provënz Namibe|Namibe]]
* [[Provënz Zaire|Zaire]]
{{div col end}} 

''Stied an Angola'': 
{{div col|cols=3}}
* [[Benguela (Stad)]]
* [[Kuito]]
* [[Cabinda (Stad)]]
* [[N'dalatando]]
* [[Sumbe]]
* [[Huambo]]
* [[Lubango]]
* [[Luanda]]
* [[Saurimo]]
* [[Luena (Moxico)]]
* [[Moçâmedes]]
* [[M'banza Kongo]]
{{div col end}} 

'''Aneres''': [[Teledetektioun]], [[Ostblock]], [[Westlech Welt]]

'''Ecologie a Klimatologie''':
{{div col|cols=3}}
* [[Arborloo]]
* [[Atomkraaft? Nee Merci]]
* [[Biosphär]]
* [[Buedemveraarmung]]
* [[Ekologesche Foussofdrock]]
* [[Ëmweltschutz]]
* [[Ëmweltverschmotzung]]
* [[Global Erwiermung]]
* [[Gréng Ekonomie]]
* [[Klimaschutz]]
* [[Klimawandel]]
* [[Kyoto-Protokoll]]
* [[Nohalteg Entwécklung]]
* [[Recycling]]
* [[Zäregas]]
{{div col end}} 

'''Anatomie''':
{{div col|cols=3}}
* [[Fra]] + [[Mann]]
* [[Kierper (Biologie)]] + [[Mënschleche Kierper]]: [[Aarm]], [[Bak]], [[Bauch]], [[Been]], [[Broschtkuerf]], [[Fanger]], [[Feescht]], [[Fouss]], [[Hals]] [[Kapp]], [[Ouer]]
* Mond: [[Gumm]], [[Lëps]], [[Spautdrüs]], [[Strass]], [[Suel (Fouss)]], [[Wued]], [[Zant]]
* Beweegungsapparat: [[Band (Anatomie)]], [[Seen]]
* [[Bluttkreeslaf]]: [[Bluttgefääss]] ([[Schlagoder]], [[Veen]], [[Haaptschlagoder]]), [[Bluttkierperchen]] ([[wäiss Bluttkierpercher]], [[Erythrozyt|rout Bluttkierpercher ]], [[Bluttplacketten]]) [[Häerz]]
* Fortplanzungstrakt: [[Peenis]], [[Peenis vum Mënsch]], [[Skrotum]]
* [[Gelenk (Anatomie)]]: [[Knéi]], [[Schëller]]
* [[Hormonsystem]]: [[Drüs]], [[Hormon]], [[Niewennier]], [[Nieweschilddrüs]], [[Schilddrüs]]
* Muskulatur: [[Musculus biceps brachii|Bizeps]], [[Skelettmuskel]], [[Schliissmuskel]], [[Musculus triceps brachii|Trizeps]]
* [[Nervesystem]]: [[Nerv]], [[Nervenzell]], [[Peripheren Nervesystem]], [[Zentralen Nervesystem]], [[Réckemuerch]]
* Kierperflëssegkeeten: [[Exkrement]], [[Gal]], [[Kot]] (+ [[Stullgang]]), [[Mosaaft]], [[Schweess]], [[Spaut]], [[Urin]]
* [[Schank]]: [[Broschtbeen]], [[Hëft]], [[Knéischeif]], [[Knorpel]], [[Kräizbeen]], [[Krippchen]], [[Rëpp]], [[Schëllerblat]], [[Schiedel]], [[Schinnebeen]], [[Schlësselbeen]], [[Wierbel]], [[Wierbelkanal]], [[Wierbelsail]] (+ [[Bandscheif]])
* Stoffwiessel: [[Hormon]], [[Liewer]]
* [[Verdauungsapparat]] + [[Verdauung]]: [[Anus]], [[Bauchspeicheldrüs]], [[Daarm]] ([[Daarmmikrobiota]], [[Déckdaarm]], [[Dënndaarm]], [[Zwieleffangerdaarm]], [[Blinddaarm]], [[Wuermwutz]], [[Rektum]], [[Schliissmuskel]]), [[Galeblos]], [[Harnblos]], [[Mo]], [[Oesophage]] &lt;—&gt; [[Harntrakt]]: [[Nier]], [[Harnleiter]], [[Harnblos]], [[Harnröre]]
* Aneres: [[Bindegeweebe]], [[Hoer]], [[Organ (Biologie)]] + [[Organspend]] ([[Eurotransplant]]), [[Geträips]], [[Long]], [[Schläimhaut]], [[Zwerchfell]]
{{div col end}} 

'''Biologie a Medezin:'''
{{div col|cols=3}}
* [[Daarmspigelung]], [[Endoskop]], [[Mospigelung]]
* [[Allergesch Rhinite]]
* [[Chimiotherapie]]
* [[Duerchfall]]
* [[Eenzeller]]
* [[Gesondheet]]
* [[Immunsystem]]
* [[Krankheet]]
* [[Kriibs (Krankheet)]]
* [[Läich]]
* [[Landwierbeldéieren]]
* [[Medikament]]
* [[Mikroorganismus]]
* [[Nieren]]
* [[Péng]]
* [[Quarantän]] 
* [[Rëntgen]]
* [[Sënn (Physiologie)]]
* [[Sexuell iwwerdrobar Krankheet]]
* [[Tumor]]
* [[Verhiddungsmëttel]]
* [[Verletzung]]
* [[Virus]]
{{div col end}} 

'''Botanik, Geologie, Zoologie''':
{{div col|cols=3}}
* [[Bam]]
* [[Blumm]]
* [[Dschungel]]
* [[Kompostéierung]]
* [[Marber]]
* [[Schleeken]]
* [[Séihond]]
* [[Som (Planz)]]
* [[Véi]]
{{div col end}}

== Politikwëssenschaften ==
'''Walen zu Lëtzebuerg''':
{{div col|cols=3}}
* Chamberwalen [[Chamberwale vum 26. Oktober 1919|1919]] | [[Partiell Chamberwale vum 28. Mee 1922|1922]] | [[Chamberwale vum 1. Mäerz 1925|1925]] | [[Partiell Chamberwale vum 3. Juni 1928|1928]] | [[Partiell Chamberwale vum 7. Juni 1931|1931]] | [[Partiell Chamberwale vum 3. Juni 1934|1934]] | [[Partiell Chamberwale vum 6. Juni 1937|1937]]
* [[Baueren- a Mëttelstandspartei]]
* [[Nationaldemokratesch Beweegung]]
* [[Partei vun de Baueren, dem Mëttelstand an den Aarbechter]]
* [[Sozialdemokratesch Partei (1903)]]
* [[Onofhängeg National Vereenegung]]
* [[Onofhängeg Nationalpartei]]
* [[Fortschrëttlech-demokratesch Partei]]
* [[Radikal Partei]]
* [[Onofhängeg Lénkspartei]]
* [[Liberal Lénk]]
* [[Onofhängeg Rietspartei]]
* [[Fräi Vollekspartei]]
* [[Radikal-Sozialistesch Partei]]
{{div col end}} 

'''Organisatiounen an Institutiounen''':
{{div col|cols=3}}
* [[Agence pour le développement de l'emploi|ADEM]]
* [[Afrikanesch Entwécklungsbank]]
* [[Arabesch Liga]]
* [[Boko Haram]]
* [[BRIC]]
* [[BRICS]]
* [[Communautéit vun de portugiseschsproochege Länner]]
* [[Instituto Camões]]
* [[Médecins du monde]]
* [[SWAPO]]
* [[Vëlkerbond]]
* [[Welternierungsprogramm]]
{{div col end}} 

'''Ideologien''':
{{div col|cols=3}}
* [[Chancëgläichheet]] 
* [[Demokratie]]
* [[Euroskeptizismus]]
* [[Gréng Politik]]
* [[Kapitalismus]]
* [[Konservatismus]]
* [[Liberalismus]]
* [[Marxismus]]
* [[Panafrikanismus]]
* [[Populismus]]
* [[Sozialismus]]
* [[Zentrum (Politik)]] | [[Lénks (Politik)]] | [[Riets (Politik)]]
{{div col end}} 

'''Fändelen:''' [[Fändel vun Albanien|Albanien]] | [[Fändel vu Barbados|Barbados]] | [[Fändel vu Japan|Japan]] | [[Fändel vum Kamerun|Kamerun]] | [[Fändel vum Kosovo|Kosovo]] | [[Fändel vu Lettland|Lettland]] | [[Fändel vu Litauen|Litauen]] | [[Fändel vun der Zentralafrikanescher Republik|Zentralafrikanesch Republik]] | [[Reeboufändel]]

'''Parteien''':
:* '''[[Politesch Partei op europäeschem Niveau]]''': [[Allianz fir direkt Demokratie an Europa|ADDE]] | [[Allianz vun den Europäesche Konservativen a Reformisten|AECR]] | [[Allianz vun den Europäeschen Nationale Beweegungen|AENM]] | [[Allianz vun de Liberalen an Demokrate fir Europa (Partei)|ALDE]] | [[Europäesch Allianz fir Fräiheet|EAF]] | [[Europäesch Chrëschtlech Politesch Beweegung|ECPM]] | [[Europäesch Demokratesch Partei|EDP]] | [[Europäesch Fräi Allianz|EFA]] | [[Europäesch Gréng Partei|EGP]] | [[Partei vun der Europäescher Lénk|EL]] | [[Europäesch Vollekspartei|EPP]] | [[Beweegung fir en Europa vun den Natiounen an de Fräiheeten|MENL]] | [[Partei vun den Europäesche Sozialisten|PES]]
:* '''Angola''': [[Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda]] | [[Frente Nacional de Libertação de Angola|FNLA]] | [[Movimento Popular de Libertação de Angola|MPLA]]
:* '''Belsch''': [[Ecolo]] | [[Groen (Belsch Partei)|Groen]] | [[Nieuw-Vlaamse Alliantie|N-VA]] | [[Parti socialiste (Belsch)|PS]] | [[Vlaams Belang]]
:* '''Däitschland''': [[Alternative für Deutschland|AfD]] | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] | [[Bündnis 90/Die Grünen|Die Grünen]] | [[Die Linke]] | [[Freie Demokratische Partei|FDP]] | [[Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei|NSDAP]] | [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]
:* '''Frankräich''': [[Front national (Franséisch Partei)|FN]] | [[Les Républicains|Républicains]] | [[Parti communiste français|PCF]] | [[Parti socialiste (Frankräich)|PS]] | [[Union pour un mouvement populaire|UMP]]
:* '''Italien''': [[Forza Italia]] | [[Partito Democratico]]
:* '''Spuenien''': [[Partido Popular]] | [[Partido Socialista Obrero Español]]
:* '''USA''': [[Democratic Party (USA)]] | [[Republican Party (USA)]] | [[Green Party of the United States]]
:* '''Aner''': [[Jeunesse démocrate et libérale]]

'''Aneres (Politik)''':
:'''''[[Federaalt Parlament vun der Belsch]]''''': [[Chamber (Belsch)|Chamber]] | [[Senat (Belsch)|Senat]]
:'''''[[Franséischt Parlament]]''''': [[Nationalversammlung (Frankräich)|Nationalversammlung]] | [[Senat (Frankräich)|Senat]]
* [[Kongress vun de Vereenegte Staaten]]
* [[Méiparteiesystem]]
* [[Politiker]]
* [[Referendum]]
* [[Schottescht Parlament]]
* [[Stellvertriederkrich]]
* [[Walmonarchie]]
* [[Zentrum fir politesch Bildung]]

== Economie a Wirtschaftswëssenschaften ==
'''Entreprisen an Organisatiounen zu Lëtzebuerg''':
{{div col|cols=3}}
* [[Agefi Luxembourg]]
* [[Arthur Welter (S.à r.l.)]]
* [[Banque Raiffeisen]]
* [[Brauereien zu Lëtzebuerg]]
* [[Caritas Lëtzebuerg]]
* [[Computerland Europe]]
* [[Doctena]]
* [[Editus]]
* [[Etika]]
* [[Fabrique d'images]]
* [[Guardian Industries]]
* [[Join Experience]]
* [[Lëtzebuerger Stadbrauerei]]
* [[Lux-Development]]
* [[Sacem Luxembourg]]
{{div col end}} 

* [[Lëscht vun de Supermarchéschaînen zu Lëtzebuerg]] an Akfaszentrummen:
* [[Alavita]]
* [[Alima]]
* [[City Concorde]]
* [[Naturata]]
* [[Pall Center]]
* [[Primavera (Supermarché)]]

'''Entreprisen an Organisatiounen am Ausland''':
{{div col|cols=3}}
* [[Birra Peja]]
* [[Burger King]]
* [[Côte d'Or (Schockela)]]
* [[Delhaize Group]]
* [[Grupp Louis Delhaize]]
* [[Industrial and Commercial Bank of China]]
* [[KFC]]
* [[Marabou (Schockela)]]
* [[TAP Portugal]]
* [[Welthandelsorganisatioun]]
{{div col end}} 

'''[[Landwirtschaft]]''':
* [[Gewan]]
* [[Houfeisen]]
* [[Notzdéier]]
* [[Stréi]]
* [[Véi]]
* [[Weed]]
* [[Wiss]]

'''[[Beruff]]er a Rollen''':
{{div col|cols=3}}
* [[Affekot]]
* [[Apdikter]]
* [[Bäcker]]
* [[Botzpersonal]]
* [[Bréifdréier]]
* [[Cinematograph]]
* [[Coiffer]]
* [[Dolmetscher]]
* [[Dragqueen]]
* [[Dréibuchauteur]]
* [[Elektriker]]
* [[Filmediteur]]
* [[Filmproduzent]]
* [[Filmregisseur]]
* [[Historiker]]
* [[Infirmier]]
* [[Influencer]]
* [[Ingenieur]]
* [[Iwwersetzer]]
* [[Journalist]]
* [[Kach]]
* [[Keessjee]]
* [[Kënschtler]]
* [[Komiker]]
* [[Metzler]]
* [[Polizist]]
* [[Regisseur]]
* [[Schneider (Beruff)]]
* [[Songwriter]]
* [[Steemetzer]]
* [[Video Jockey]]
* [[Wënzer]]
* [[Zänndokter]]
{{div col end}}

'''Ekonomisten''': [[Christine Lagarde]], [[Kristalina Georgiewa]], [[Ngozi Okonjo-Iweala]]

'''Aneres (Wirtschaft/Ekonomie)''':
{{div col|cols=3}} 
* [[Aquakultur]]
* [[Audit]]
* [[Buttek]]
* [[CFA-Frang]]
* [[Client]]
* [[Fëscherei]]
* [[Houfeisen]]
* [[Indicateur]]
* [[Konglomerat]] (nm)
* [[Konsumenteschutz]]
* [[Metzlerei]]
* [[Pai]]
* [[Produktivitéit]]
* [[Rechtsform]]
* [[Restaurant]]
* [[Rubel]]
* [[Sortiment]]
* [[Westafrikaneschen CFA-Frang]]
* [[Wuer]]
* [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]]
{{div col end}}

== Sozialwëssenschaften==
{{div col|cols=3}} 
* [[Bestietnes]]
* [[Feminismus zu Lëtzebuerg]]
* [[Gender]]
* [[Homosexualitéit an d'kathoulesch Kierch]]
* [[Hongersnout]]
* [[Humanitär Hëllef]]
* [[Kannibalismus]]
* [[Katatonie]]
* [[LGBT]]
* [[Lynchjustiz]]
* [[Mainstream]]
* [[Männer, déi Sex mat Männer hunn]]
* [[Mënsch]] + Fra + [[Puppelchen]]
* [[Mënschenhandel]]
* [[Moud]]: [[Model]], [[Moudendefilé]], [[Moudendesign]]
* [[Muerd]] + [[Läich]]
* [[Ofdreiwung an d'kathoulesch Kierch]]
* [[Panik]]
* [[Ruff]]
* [[Staatsexamen]]
* [[Vergewaltegung]] + [[Sexuell Belästegung]]
* [[Verhalenskodex]]
* [[Würd]]
* [[Zensur (Kontroll)]]
{{div col end}} 

'''Volleker, Kultur a Sproochen''':
{{div col|cols=3}} 
* [[Arabesch]]
* [[Bakongo]]
* [[Bayajidda-Legend]]
* [[Falsche Frënd]]
* [[Kultur]]
* [[Mir wëlle bleiwe wat mir sinn]]
* [[Hausa (Vollek)]]
{{div col end}} 

'''Geschicht''':
{{div col|cols=3}} 
* [[Angolanesche Biergerkrich]]
* [[Angkor Wat]]
* [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945]]
* [[Lynche vum Jessy Washington]]
* [[Palmyra]]
* [[Protektorat]]
* [[Schluecht vu Cuito Cuanavale]]
* [[Südafrikanesche Grenzkrich]]
{{div col end}}

== Guinea-Bissau ==
'''Flëss, Stied a [[Regioune vu Guinea-Bissau]]''':
{{div col|cols=3}}
* [[Rio Corubal]]
* [[Rio Geba]]
* [[Bafatá]]
* [[Bissau]]
* [[Bafatá (Regioun)]]
* [[Biombo (Regioun)]]
* [[Bolama (Regioun)]]
* [[Cacheu (Regioun)]]
* [[Gabú (Regioun)]]
* [[Oio (Regioun)]]
* [[Quinara (Regioun)]]
* [[Tombali (Regioun)]]
{{div col end}} 

'''Politik:'''
{{div col|cols=3}} 
* [[Lëscht vun de Presidente vu Guinea-Bissau]]
* [[Malam Bacai Sanhá]]
* [[Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde]]
* [[Ansumane Mané]]
* [[Partido para a Renovação Social]]
* [[Carmen Pereira]]
{{div col end}}

== Perséinlechkeeten ==
'''Lëtzebuerger Politiker a Politikerinnen''':
{{div col|cols=3}} 
* [[Angélique du Coudray]]
* [[Christine Schweich]]
* [[Claude Lamberty]]
* [[Gabriel Boisanté]]
* [[Georges Gudenburg]]
* [[Kik Schneider]]
* [[Marc Hansen (1971)|Marc Hansen]]
* [[Marcel Schintgen]]
* [[Max Hahn]]
* [[Monique Smit-Thijs]]
* [[Natalie Silva]]
* [[Paul Helminger]]
* [[Thérèse Gorza]]
* [[Yves Wengler]]
{{div col end}} 

'''Lëtzebuerger Journalisten a Journalistinnen''':
* [[Boyd van Hoeij]]
* [[Danièle Fonck]]
* [[Dhiraj Sabharwal]]
* [[Mariette Zenners]]
* [[Sandie Lahure]]
* [[Vesna Andonovic]]

'''Anerer lëtzebuergesch Perséinlechkeeten''':
{{div col|cols=3}} 
* [[Anna Leader]]
* [[Ben Olinger]]
* [[Christina Schaffer]] (nm)
* [[Dylan Thiry]]
* [[Flavio Becca]]
* [[François Goldschmit]]
* [[Georges Droessaert]]
* [[Gérard Valerius]]
* [[Jean-Claude Bintz]]
* [[Jean-Paul Carvalho]]
* [[Marc Grond]]
* [[Monique Scheier-Schneider]]
* [[Pierre Dillenburg]]
* [[Wencke Fiedler]]
* [[Yves Maas]]
{{div col end}}

'''Auslännesch Politiker a Politikerinnen:'''
{{div col|cols=3}} 
* [[Christine Lagarde]]
* [[Christiane Taubira]]
* [[Donald Trump]]
* [[Islom Karimov]]
* [[Jean-Bédel Bokassa]]
* [[John Kerry]]
* [[Idi Amin]]
* [[Kim Jong-un]]
* [[Madeleine Albright]]
* [[Martine Aubry]]
* [[Mike Pompeo]]
* [[Ngozi Okonjo-Iweala]]
* [[Samuel Doe]]
* [[Ursula von der Leyen]]
* [[Vjosa Osmani]]
{{div col end}}

:'''Anerer auslännesch Perséinlechkeeten:'''
{{div col|cols=3}} 
* [[Alfredo Ormando]]
* [[Arnfinn Nesset]]
* [[Benny Brown (Radiosspeaker)]]
* [[Coco Chanel]]
* [[Ismail Kadare]]
* [[Mia Malkova]]
* [[Ossip Zadkine]]
* [[Vhils]]
* [[William-Adolphe Bouguereau]]
{{div col end}}

* ''Fir Museker a Schauspiller, kuck ënner &quot;Musek&quot; a &quot;Film/TV&quot;''

== Gemëscht ==
''' [[Iessen]]/Drénken'''
{{div col|cols=4}}
* [[Britt]]
* [[Ćevapi]]
* [[Baken]]: [[Bakhief]], [[Bréitchen]], [[Deeg]] ([[Branddeeg]], [[Bliederdeeg]], [[Hiefdeeg]]), [[Kichelchen]], [[Kuch]], [[Taart]])
* [[Bräi]]
* [[Dueder]]
* [[Eeërschnéi]]
* [[Fleesch]]: [[Brot]], [[Gehacktes]], [[Lyoner]], [[Wäinzoossiss]]
* [[Gekachtent Ee]]
* [[Geméis]]
* [[Gromper]]
* [[Huesenziwwi]]
* [[Kachen]]
* [[Kaiserschmarrn]]
* [[Kompott]]
* [[Korënt]]
* [[Mango]]
* [[Miel]]
* [[Narung]]
* [[Plat]]
* [[Pudderzocker]]
* [[Uebst]]
* [[Zalot]]
* [[Zoossiss]]
{{div col end}} 

'''[[Gezei]] (Kleeder)''':
{{div col|cols=4}} 
* [[Aarm (Gezei)]]
* [[Box (Gezei)]]
* [[Brautrack]]
* [[Collant]]
* [[Costume]]
* [[Ënnerwäsch]]
* [[Ënnescht Box]] 
* [[Händsch]]
* [[Hiem]]
* [[Hiemchen]]
* [[Jackett]]
* [[Jupe]]
* [[Kappbedeckung]] ([[Helm]])
* [[Mantel]]
* [[Posch]]
* [[Pullover]]
* [[Rack]]
* [[Rimm (Gezei)|Rimm]]
* [[Schal]]
* [[Schiertech]]
* [[Soutien]]
* [[T-Shirt]]
* [[Voile]]
{{div col end}} 

'''Materialien''':
* [[Kartong]]
* [[Kotteng]]
* [[Lieder]]
* [[Pabeier]]
* [[Plastik]]

== Haus an Objeten ==
'''Bauelementer''': 
{{div col|cols=4}}
* [[Daach]]
* [[Dier]] ([[Klensch (Hiewel)|Klensch]]
* [[Dunn]]
* [[Fënsterbriet]]
* [[Foussbuedem]]
* [[Gelänner]]
* [[Kullang (Daach)]] 
* [[Mauer]]
* [[Plaffong]]
* [[Plättchen]]
* [[Potto]]
* [[Tapéit]]
* [[Trap]]
* [[Träpplek]]
* [[Zonk]]
{{div col end}}

'''Baustell &amp; Baumaterial''': 
{{div col|cols=4}}
* [[Bëtonnière]]
* [[Verbotz]]
* [[Briet]]
* [[Chantier]]
* [[Gabelstaapler]]
* [[Handwierksgeschier]]
* [[Spachtel (Geschier)]]
* [[Spachtel (Substanz)]]
* [[Speis]]
* [[Traufel]]
{{div col end}}

'''Haus a Gaart''': 
{{div col|cols=4}}
* [[Banneraum]]
* [[Buedzëmmer]]
* [[Debarras]]
* [[Gaardenhaischen]]
* [[Garage]] 
* [[Gebai]]
* [[Grondstéck]]
* [[Heck]]
* [[Iesszëmmer]]
* [[Keller]]
* [[Kichen]]
* [[Rolllued]]
* [[Sall]]
* [[Schell]]
* [[Schlofzëmmer]] ([[Bettgedecks]], [[Bettgezei]])
* [[Späicher]]
* [[Stuff]]
* [[Terrain]]
* [[Vestiaire]]
* [[Virgäertchen]]
* [[Wäschkichen]]
* [[Weier (Waasserfläch)]]
* [[Wunneng]]
* [[Zëmmer]]
{{div col end}} 

'''[[Miwwelen]]''': [[Fotell]] | [[Kommoud]] | [[Regal]] | [[Schreifdësch]] | [[Théik]] | [[Troun]]

'''[[Elektreschen Apparat|Elektresch Apparater]]''': 
{{div col|cols=4}}
* [[Eeërkacher]]
* [[Fön]]
* [[Frigo]]
* [[Handmixer]]
* [[Hott]]
* [[Dampdëppen]]
* [[Fleeschwollef]]
* [[Kachplack]]
* [[Kaffismaschinn]]
* [[Déifkilltru|Killtru]]
* [[Mikrowell (Apparat)]]
* [[Schäffchen]]
* [[Spullmaschinn]]
* [[Televisiounsapparat]]
* [[Toaster]]
* [[Trockner]]
* [[Wäschmaschinn]]
{{div col end}} 

'''Sanitär an Hygiène''':
{{div col|cols=4}}
* [[Buedbidden]]
* [[Bidet]]
* [[Botzmëttel]]
* [[Dusch]]
* [[Krunn]]
* [[Neelschéier]]
* [[Pincette]]
* [[Schlauch]]
* [[Toilett]]
* [[Toilettëbiischt]]
* [[Zännseef]]
{{div col end}} 

'''Objeten aus der Kichen''': : [[Becher]] | [[Dreckskëscht]] | [[Eeërdëppchen]] | [[Läffelsgeschier]] ([[Forschett]], [[Messer]]) | [[Tirebouchon]] | [[Uewen]] | [[Wo (Apparat)|Wo]] 

'''Stad''':
{{div col|cols=4}}
* [[Gefier]] ([[Auto]], [[Bagger]]) 
* [[Héichhaus]] (nm)
* [[Klunsch]] (nm)
* [[Park]] (nm)
* [[Rutschban]] (nm)
* [[Siidlung]] (nm)
* [[Spillplaz]]
* [[Strooss]]
* [[Trëttoir]]
{{div col end}} 

'''Aner Objeten''':
{{div col|cols=4}}
* [[Behälter]]
* [[Bidden]]
* [[Greef]]
* [[Käerz]]
* [[Käerzestänner]]
* [[Käil]]
* [[Këscht]]
* [[Loftmatrass]]
* [[Pechbild]]
* [[Portmonni]]
* [[Sak]]
* [[Schlauch]]
* [[Schlëssel]]
* [[Schrauwenzéier]]
* [[Streckbriet]]
* [[Suckel]]
* [[Teppech]]
* [[Tintenkiller]]
* [[Vas]]
* [[Wallis]]
* [[Wäschkuerf]]
* [[Wäschléngt]]
* [[Wuessfaarf]]
* [[Ziedel]]
{{div col end}}

== Sport ==
:[[Borussia Mönchengladbach]]
:[[CA Fola Esch]]
:[[CAL-Spora Lëtzebuerg]]
:[[ING Night Marathon Luxembourg]]
:[[La Pédale Muhlenbach]]

* ''Lëtzebuergesch Foussballclibb:''
{{div col|cols=3}} 
:[[AS Colmer-Bierg]]
:[[C.A. Spora Lëtzebuerg]]
:[[CS Alliance 01]]
:[[CS Fola Esch]]
:[[CS Hollerech]]
:[[CS Uewerkuer]]
:[[FC Aris Bouneweg]]
:[[FC Blue Boys Muhlenbach]]
:[[FC CeBra 01]]
:[[FC Jeunesse Jonglënster]]
:[[FC Jeunesse Kanech]]
:[[FC Jeunesse Schieren]]
:[[FC Luna Uewerkuer]]
:[[FC Minerva Lëntgen]]
:[[FC Olympique Äischen]]
:[[FC Schëffleng 95]]
:[[FC Sporting Mäerzeg]]
:[[FCM Young Boys Dikrech]]
:[[Racing Club Lëtzebuerg]]
:[[SC Stengefort]]
:[[Sporting Club Lëtzebuerg]]
:[[Union Lëtzebuerg]]
:[[Union Mäertert-Waasserbëlleg]]
:[[US Hueschtert]]
:[[US Munneref]]
:[[US Rëmeleng]]
:[[FC Koeppchen Wuermeldeng]] 
{{div col end}} 

* ''Foussballstadionen zu Lëtzebuerg:''
{{div col|cols=3}} 
:[[Stade Achille-Hammerel]]
:[[Stade Alphonse-Theis]]
:[[Stade Boy-Konen]]
:[[Stade de la Frontière]]
:[[Stade Am Deich]]
:[[Stade Émile-Mayrisch]]
:[[Stade Jos-Haupert]]
:[[Stade Jos-Nosbaum]]
:[[Stade Josy Barthel]]
:[[Géitz|Stade Géitz]]
:[[Stade du Thillenberg]]
:[[Stade Municipal de Pétange]] 
:[[Stade Op Flohr]]
:[[Stade rue Henri-Dunant]]
{{div col end}} 

* ''Basketball zu Lëtzebuerg:''
:[[Fédération luxembourgeoise de basketball]]
:[[Coupe de Luxembourg (Basketball)]]
:[[Total League]]

*'''Lëtzebuergesch Basketballclibb:'''
{{div col|cols=3}} 
::[[AB Conter]]
::[[Basket Esch]]
::[[BBC Amicale Steesel]]
::[[BBC Arantia Fiels]]
::[[BBC AS Zolwer]]
::[[BBC Black Star Miersch]]
::[[BBC Etzella Ettelbréck]]
::[[BBC Nitia Beetebuerg]]
::[[BBC Résidence Walfer]]
::[[BBC Sparta Bartreng]]
::[[BBC US Hiefenech]]
::[[BC Mess]]
::[[BC Musel Pikes]]
::[[BC Red Miners Käldall]]
::[[T71 Diddeleng]]
::[[US Basket Racing Lëtzebuerg]]
{{div col end}}

== Organisatiounen &amp; Institutiounen, Gebaier &amp; Architektur ==
* ''Universitén'':
{{div col|cols=3}} 
:[[Centre virtuel de la connaissance sur l'Europe]]
:[[Illinois State University]]
:[[Katholieke Universiteit Leuven]]
:[[Sacred Heart University]]
:[[Université Bordeaux-Montaigne]]
:[[Université de Mons]]
:[[Université de N'Djamena]]
:[[Universitéit fir National- a Weltwirtschaft]]
:[[Universität Salzburg]]
:[[Universitéit Yaoundé I]]
:[[University of South Florida]]
{{div col end}} 

* ''Architektur a spezifesch Gebaier/Institutiounen:''
{{div col|cols=3}} 
:[[Äispisten op der Kockelscheier]]
:[[Bibliothèque nationale de France]]
:[[Cité internationale des arts]]
:[[Dead Mall]]
:[[Déierepark]]
:[[Fabrik]]
:[[Fluchhafen]]
:[[Genn]]
:[[Hollerecher Schluechthaus]]
:[[Hôtel Ritz (Paräis)]]
:[[Jugend-, Kultur- a Sportpalais]]
:[[Kierch Christus de Retter (Pristina)]]
:[[Kierch Reckeng op der Mess]]
:[[Konzentratiounslager]]
:[[Kulturzenter]]
:[[Lüstersall an der Kanalisatioun vu Köln]]
:[[Musée des arts décoratifs de Paris]]
:[[Nationalmusée vum Niger]]
:[[Newborn (Monument)]]
:[[Parc de Gerlache]]
:[[Pëtz]]
:[[Rousegäertchen]]
:[[Zëttär]]
{{div col end}} 

* ''Stroossen a Plazen''
:[[Ban de Gasperich]]
:[[Escher Déierepark]]
:[[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)]]
:[[Rue Théodore-Eberhard]]
:[[Rue d'Oradour]]

* ''[[Spideeler zu Lëtzebuerg]]''
{{div col|cols=3}} 
:[[Centre hospitalier de Luxembourg]]
:[[Centre hospitalier du Nord]]
:[[Clinique Sainte-Marie]]
:[[Hôpital Kirchberg]]
:[[Hôpital Princesse Marie-​​Astrid]]
:[[Hôpitaux Robert-Schuman]]
:[[Zithaklinik]]
{{div col end}}

== Aner Artikelen ==
{{div col|cols=3}} 
:[[Apokalyps]]
:[[Äschen]]
:[[Bëtong]]
:[[Bourse (Studium)]]
:[[Casting (Auswiel)|Casting]]
:[[Chrëschtmaart]]
:[[Drag Queen]]
:[[ex aequo]]
:[[Kënschtler]]
:[[Médaille de la reconnaissance nationale]]
:[[Mike (Hunn)]]
:[[Nomad]]
:[[Quiz]]
:[[Sacharow-Präis]]
:[[Schoulvakanz]]
:[[Science-Fiction]]
:[[sic]]
:[[Skulptur]]
:[[The Pond—Moonlight]]
:[[v. Chr.]]
:[[Vision for Europe Präis]]
:[[Wiewen]]
:[[Zombie]]
:[[Zuch]]
{{div col end}} 
* ''Beleidegungen'':
:[[Idiot]]
:[[Nazi]]
:[[Wichser]]

== Informatik an Elektronik ==
* '''Hardware''':
{{div col|cols=3}} 
:[[Bildschierm]]
:[[Computerbildschierm]]
:[[Desktopcomputer]]
:[[Handy]]
:[[Haut-parleur]]
:[[iOS]]
:[[Kopfhörer]]
:[[Mobillen Apparat]]
:[[Personal Computer]]
:[[Printer]]
:[[Server]]
:[[Smartphone]]
:[[Smartwatch]]
:[[Steckdous]]
:[[Tablet]]
:[[Tastatur]]
{{div col end}} 

* '''Software''':
{{div col|cols=3}}
:[[Classic Mac OS]]
:[[Fräi Software]]
:[[Freeware]]
:[[Le Chat (KI)]]
:[[Mac OS]]
:[[Mobil Applikatioun]]
:[[Plattformonofhängeg Software]]
:[[Quelltext]]
:[[Websäit]]
:[[WhatsApp]]
{{div col end}} 

* '''Aneres''':
{{div col|cols=3}}
:[[Benotzer (Informatik)]]
:[[Blockchain]]
:[[Kryptowärung]]
{{div col end}}

 * ''[http://commons.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Bdx Fotoën]''

[[de:Benutzer:Bdx]]
[[en:User:Bdx]]
[[fr:Utilisateur:Bdx]]
[[it:Utente:Bdx]]
[[nl:Gebruiker:Bdx]]
[[pl:Wikipedysta:Bdx]]
[[pt:Usuário:Bdx]]
[[simple:User:Bdx]]</text>
      <sha1>g2h23oa6t7gcqo7ll3ljvtzw8adfxdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>JDL</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71217</id>
    <redirect title="Jonk Demokraten" />
    <revision>
      <id>2688095</id>
      <parentid>833502</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6798</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Duebel Viruleedung gefléckt → [[Jonk Demokraten]]</comment>
      <origin>2688095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="1nz3d593arvrqjim79pqt5p6nczh2t9" xml:space="preserve">#VIRULEEDUNG [[Jonk Demokraten]]</text>
      <sha1>1nz3d593arvrqjim79pqt5p6nczh2t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jeunesse Démocrate et Libérale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73261</id>
    <redirect title="Jonk Demokraten" />
    <revision>
      <id>2688096</id>
      <parentid>833290</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6798</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Duebel Viruleedung gefléckt → [[Jonk Demokraten]]</comment>
      <origin>2688096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="1nz3d593arvrqjim79pqt5p6nczh2t9" xml:space="preserve">#VIRULEEDUNG [[Jonk Demokraten]]</text>
      <sha1>1nz3d593arvrqjim79pqt5p6nczh2t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schlass Mënsbech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98273</id>
    <revision>
      <id>2688109</id>
      <parentid>2582991</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T19:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>+Lieu-dit</comment>
      <origin>2688109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3109" sha1="e5t9wuts5jljphyucedw2qe1d6t1u5o" xml:space="preserve">{{Infobox Monument
|Koordinaten = {{coor dms|49|37|58.58|N|06|15|34.02|O}}
}}
[[Fichier:J-B-Fresez N-Liez vue-de-munsbach.png|thumb|250px|D'Schlass Mënsbech, vum [[Jean-Baptiste Fresez]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]].]]
D''''Schlass Mënsbech''' läit am [[Lieu-dit]] ''[[Mënsbecher Schlass]]'' um westleche Bord vu [[Mënsbech]], an der [[Gemeng Schëtter]].

Am Schlass sinn de [[Centre pour le développement socio-émotionnel]] an den [[Institut étatique d'aide à l'enfance et à la jeunesse]] (''Service Treff-Punkt'') vum [[Ministère de l'Éducation nationale, de l'Enfance et de la Jeunesse|Educatiounsministère]]. Am Schlassgaart ass de [[Conservatoire du patrimoine des roses luxembourgeoises]] vun de [[Lëtzebuerger Rousefrënn]].

Am Park beim Schlass stinn dräi [[Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg|bemierkenswäert Beem]]: e [[Käschtebeem|Käschtebam]] (''Aesculus hippocastanum''), eng [[Bluttbuchen|Bluttbuch]] (''Fagus sylvatica Purpurea'') an eng [[Eechen|Eech]] (''Quercus sp.'').

==Geschicht==
D'Schlass gouf 1775 als Residenz am [[Barock]]stil gebaut. Et huet zwéin Tierm, déi méi spéit bäikoumen&lt;ref&gt;kuckt d'Bild vu Fresez/Liez aus den 1830er Joren, wou se nach net drop sinn.&lt;/ref&gt; an eng Rëtsch Dependencen. Eng Zäit laang huet d'Famill [[Théophile Funck-Brentano|Funck-Brentano]] dra gewunnt.

Den ''Institut universitaire international Luxembourg'' deen 1974 gegrënnt gouf&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1974/04/22/n8/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 22 avril 1974 portant création de l'Institut Universitaire International de Luxembourg. - Legilux|Gekuckt=11.10.2021|Wierk=legilux.public.lu}}&lt;/ref&gt;, hat säi Siège bis 2018&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2018/08/23/a821/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 23 août 2018 portant abrogation du règlement grand-ducal du 22 avril 1974 portant création de l'Institut Universitaire International de Luxembourg. - Legilux|Gekuckt=11.10.2021|Wierk=legilux.public.lu}}&lt;/ref&gt; am Schlass an huet do Coursen a Business, Europäeschem Droit a Management am ëffentleche Secteur ugebueden.

D'Areal vum Schlass gouf den 8. September 2009 op den [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter|Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter]] agedroen&lt;ref&gt;{{INPA-SW}}&lt;/ref&gt;.

== Biller ==
&lt;gallery widths=&quot;290&quot; perrow=&quot;2&quot;&gt;
Schuttrange, château Munsbach (103).jpg|Vue op d'Schlass
Schuttrange, château Munsbach - roseraie (102).jpg|D'Roseraie
Schuttrange, château Munsbach - parc (102).jpg|Am Park
Schuttrange, château Munsbach - Fagus sylvatica Purpurea (101).jpg|D'Bluttbuch gehéiert zu de [[Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg]]
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer]] 
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Schëtter]]
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Château de Munsbach|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg|Mensbech]]
[[Kategorie:Klasséiert Buergen a Schlässer|Schlass Mensbech]]
[[Kategorie:Gemeng Schëtter]]
[[Kategorie:Bauwierker 1775]]</text>
      <sha1>e5t9wuts5jljphyucedw2qe1d6t1u5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raumfaarttechnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98498</id>
    <revision>
      <id>2688121</id>
      <parentid>2516080</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3663" sha1="sdvmzpo6xcjr5i25axfc158kw5aks1d" xml:space="preserve">D''''Loft- a Raumfaarttechnik''' als Deel vun den [[Ingenieurwëssenschaften]] an der [[Verkéierstechnik]] befaasst sech mat der Entwécklung an dem Betrib resp. mat dem Ënnerhalt vu [[Fliger]], [[Fluchkierper]], [[Raumgefiert]]er a [[Satellit (Raumfaart)|Satellitten]]. Dës Systemer ginn ënner Bezuch vun den techneschen, wëssenschaftlechen an ökologeschen Aspekter weiderentwéckelt.

Dobäi gëtt eng méiglechst gënschteg Kombinatioun (Integratioun) vu Komponenten an Deelsystemer ugestrieft. Dës Integratioun erstreckt sech z.&amp;nbsp;B. op

* de strukturellen Opbau vun engem méiglechst liichten Fluchapparat
* déi gënschtegst aerodynamesch Form
* Dreifwierker an hir Ënnersystemer
* Systemer fir Energieversuergung, Steierung, Dateniwwerdroung a Kommunikatioun
* Ënnersystemer vun der Grondausrëschtung, déi Funktioun a Sécherheet garantéieren
* d'Asaz- an d'Notzausrëschtung (ënnerschiddlech jee no Aart an Aufgab vum System)

Jee no Asazprofil kënne weider Ufuerderungen derbäikommen, z.&amp;nbsp;B. an thermescher Hisiicht oder fir de Bedingunge vum [[Weltraum]] widerstoen ze kënnen.

==Geschicht vun der Loft- a Raumfaarttechnik==
{{Méi Info 3|Aeronautik|Geschicht vun der Loftfaart|Geschicht vun der Raumfaart}}

== Entreprisen an Institutiounen am däitschsproochegem Raum ==
=== Däitschland ===
* [[Air Berlin|Air Berlin Technik]]
* [[Airbus]] (Duechtergesellschaft vun EADS)
* [[Astrium]] GmbH (Duechtergesellschaft vun EADS an Astrium N.V.)
* [[Bundesverband der Deutschen Luft- und Raumfahrtindustrie]]
* [[Deutsche Gesellschaft für Luft- und Raumfahrt]]
* [[Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt]] (DLR)
* [[Diehl Aerospace]]
* [[Diehl Aircabin]]
* [[European Aeronautic Defence and Space company|EADS]]
* [[Eurocopter]] (Duechtergesellschaft vun EADS)
* [[Extra Aircraft]]
* [[IABG]]
* [[Liebherr]]
* [[Lufthansa Technik]]
* [[MT Aerospace]]
* [[MTU Aero Engines]]
* [[OHB]]
* [[Rheinmetall]]
* [[Rockwell Collins]]
* [[Rolls-Royce (Dreifwierker)|Rolls-Royce Däitschland]]
* [[Saarschmiede GmbH]]
* [[Scholz Mechanik GmbH]]
* [[Zeppelin Luftschifftechnik]]

=== Éisträich ===
* AMES
* [[FACC]]
* [[Diamond Aircraft]]
* [[RUAG|RUAG Aerospace Austria]]

=== Schwäiz ===
* [[Pilatus Aircraft]]
* [[RUAG]]

== Matièren ==
Nieft de Grondlage vum klassesche [[Maschinnebau]] wéi [[Mathematik]], [[Physik]], [[Chimie]], [[Elektrotechnik]], Reegelungstechnik, Wierkstoffléier ë.&amp;nbsp;a. gehéieren déi follgend Matièren zum Studium vun der Loft- a Raumfaarttechnik:
* [[Astronomie]]
* [[Gasdynamik]]
* [[Loftfaartundriff]]er resp. [[Raumfaartundriff]]er
* [[Loftfaartmechanik]] resp. [[Raumfluchmechanik]]
* [[Fligerbau]] resp. [[Raumgefiertbau]]
* [[Stréimungsléier]]
* [[Turbomaschinn]]
Donieft ginn nach vill weider Walflichtfächer verlaangt, z.&amp;nbsp;B. och aus dem nettechnesche Beräich.

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal:Astronomie}}
* [[Fluch- a Raumfaartmedizin]]
* [[Fligerbau]]
* [[Maschinnebau]]
* [[Astronautik|Raumfaarttechnik]]
* [[Technik]]
* [[Verkéierstechnik]]

==Literatur==
* Matthias Blazek: „Vor 75 Jahren begann in Trauen die Forschung in der Luft- und Raumfahrttechnik – Raketenpionier Eugen Sänger arbeitete in der Heide an der Entwicklung schubstarker Antriebe“. Sachsenspiegel 31, [[Cellesche Zeitung]] vom [[4. August]] [[2012]]

== Um Spaweck ==
* [http://www.dlr.de/ Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt]
* [http://www.esa.int/esaCP/Germany.html European Space Agency]
* [https://web.archive.org/web/20130830101733/http://www.luftraumexperten.de/ Luftraumexperten]
* [http://www.dglr.de/ Deutsche Gesellschaft für Luft- und Raumfahrt]

[[Kategorie:Raumfaarttechnik| ]]</text>
      <sha1>sdvmzpo6xcjr5i25axfc158kw5aks1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willi Forst</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101431</id>
    <revision>
      <id>2688156</id>
      <parentid>2604011</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6981" sha1="nipdoqyky54i26gvkgbna52vm4fx02i" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie
|Bild=ForstWilli.jpg}}
De '''Willi Forst''', gebuer als ''Wilhelm Anton Frohs'' de [[7. Abrëll]] [[1903]] zu [[Wien]], an och do gestuerwen den [[11. August]] [[1980]], war en éisträichesche [[Schauspiller]], Dréibuchauteur, Filmregisseur, Filmproduzent a [[Sänger]].

Als Schauspiller war hien am Kino vun 1920 un ze gesinn. Am Joer 1925 gouf hien am Metropoltheater zu [[Berlin]] als lyreschen Tenor engagéiert. Seng éischt grouss Roll am Kino krut hien am Film ''Café Elektric'' vum [[Gustav Ucicky]] mat der [[Marlene Dietrich]] an der Haaptroll.

Vun 1933 un huet hien och mat Erfolleg als Regisseur Filmer gedréint wéi eng [[Franz Schubert]]-Biographie ''Leise flehen meine Lieder'' (1933), weider da ''Maskerade'' (1934), ''Burgtheater'' (1936), ''Bel Ami'' (1939) a ''Wiener Blut'' (1942).

Nom [[Zweete Weltkrich]] hat hie just nach ee groussen Erfolleg mam Film ''Die Sünderin'' (1950) mat der [[Hildegard Knef]] an der Haaptroll. Géint dëse Film huet d'kathoulesch Kierch souwuel an Däitschland wéi och zu Lëtzebuerg staark protestéiert, wat awer trotzdeem 7 Milliounen Däitscher net dru gehënnert huet de Film kucken ze goen.

== Filmographie ==
=== Stommfilmer ===
===als Schauspiller===
* 1920: ''Der Wegweiser'', vum [[Hans Kottow]] 
* 1922: ''[[Sodom und Gomorrha (1922)|Sodom und Gomorrha]] '', vum [[Michael Curtiz]] mam [[Walter Slezak]]
* 1922: ''Oh, du lieber Augustin'', vum [[H.K. Breslauer]] 
* 1923: ''Lieb' mich und die Welt ist mein'', vum H.K. Breslauer 
* 1924: ''Strandgut'', vum H.K. Breslauer 
* 1927: ''Die elf Teufel'', vum [[Zoltan Korda]] a [[Carl Boese]] mam [[Gustav Fröhlich]]
* 1927: ''Café Elektric'', vum [[Gustav Ucicky]] mam [[Marlene Dietrich]]
* 1927: ''Die drei Niemandskinder'', vum [[Fritz Freisler]] mam [[Adele Sandrock]]
* 1928: ''Amor auf Ski'', vum [[Rolf Randolf]] mam [[Harry Liedtke]] 
* 1928: ''Ein besserer Herr'', vum Gustav Ucicky mam [[Leo Peukert]]
* 1928: ''Ein Tag Film'', vum [[Max Mack]] (Kuerzfilm)
* 1928: ''Unfug der Liebe'', vum [[Robert Wiene]] 
* 1928: ''Die blaue Maus'', vum [[Johannes Guter]] mam [[Jenny Jugo]]
* 1928: ''Liebfraumilch'', vum [[Carl Froelich]] mam [[Henny Porten]]
* 1929: ''Der Sträfling aus Stambul'', vum Gustav Ucicky mam [[Heinrich George]]
* 1929: '' Die Frau, die jeder liebt, bist du!'', vum [[Carl Froelich]] mam Henny Porten a [[Paul Hörbiger]]
* 1929: ''Fräulein Fähnrich'', vum [[Fred Sauer]] 
* 1929: ''Die weißen Rosen von Ravensberg'', vum [[Rudolf Meinert]]
* 1929: ''Katharina Knie'', vum [[Karl Grune]] mam [[Eugen Klöpfer]] 
* 1929: ''Die lustigen Vagabunden'', vum [[Jacob Fleck,]] 
* 1929: ''Gefahren der Brautzeit'', vum Fred Sauer mam Marlene Dietrich

=== Tounfilmer === 
=== als Schauspiller ===
* 1929: ''Atlantik'', vum [[Ewald André Dupont]] mam [[Fritz Kortner]] 
* 1930: ''Das Lied ist aus'', vum [[Géza von Bolváry]] 
* 1930: ''Der Herr auf Bestellung'', vum Géza von Bolváry mam Paul Hörbiger 
* 1930: ''Ein Burschenlied aus Heidelberg'', vum [[Karl Hartl]] mam [[Hans Brausewetter]] 
* 1930: ''Ein Tango für Dich'', vum Géza von Bolváry 
* 1930: ''Petit officier… Adieu! '', vum Géza von Bolváry 
* 1930: ''Zwei Herzen im Dreivierteltakt'', vum Géza von Bolváry mam [[Walter Janssen]] 
* 1931: ''Der Raub der Mona Lisa'', vum Géza von Bolváry mam [[Gustaf Gründgens]] a [[Fritz Odemar]]
* 1931: ''Die lustigen Weiber von Wien'', vum Géza von Bolváry mam Paul Hörbiger
* 1932: ''Der Prinz von Arkadien'', vum Karl Hartl m 
* 1932: ''Ein blonder Traum'', vum [[Paul Martin]] mam [[Lilian Harvey]] a [[Willy Fritsch]]
* 1932: ''So ein Mädel vergisst man nicht'', vum Fritz Kortner mam [[Dolly Haas]] an [[Oskar Sima]] 
* 1932: '' [[Peter Voss, der Millionendieb (1932)|Peter Voss, der Millionendieb]]'', vum [[Ewald André Dupont]] mam [[Alice Treff]] a Paul Hörbiger 
* 1933: ''Brennendes Geheimnis'', vum [[Robert Siodmak]] mam [[Alfred Abel]] 
* 1933: ''Ihre Durchlaucht, die Verkäuferin'', vum Karl Hartl mam [[Liane Haid]] a [[Paul Kemp]] 
* 1934: ''Ich kenn' dich nicht und liebe dich'', vum Géza von Bolváry mam [[Magda Schneider]] 
* 1935: ''So endete eine Liebe'', vum Karl Hartl mam [[Paula Wessely]] a Gustaf Gründgens
* 1935: ''[[Königswalzer (Film 1935)|Königswalzer]]'', vum [[Herbert Maisch]] mam Paul Hörbiger a [[Curd Jürgens]] 
* 1954: ''Bei Dir war es immer so schön'', vum [[Hans Wolff (Filmregisseur)|Hans Wolff]] mam [[Heinz Drache]] a [[Georg Thomalla]]
* 1954: ''Weg in die Vergangenheit'', vum Karl Hartl mam [[Paula Wessely]] an [[Attila Hörbiger]]
* 1955: ''Ein Mann vergißt die Liebe'', vum [[Volker von Collande]] mam [[Willy Birgel]] a [[Maria Holst]]

=== als Regisseur a Schauspiller ===
* 1935: ''Mazurka'', mam [[Pola Negri]] an [[Albrecht Schoenhals]]
* 1939: ''Bel Ami'', mam [[Olga Tschechowa]] an [[Ilse Werner]]
* 1940: ''Operette'', mam [[Maria Holst]] a Paul Hörbiger
* 1949: ''Wiener Mädeln'', mam [[Judith Holzmeister]] 
* 1951: ''Es geschehen noch Wunder'', mam [[Hildegard Knef]]

=== als Regisseur ===
* 1933: ''Leise flehen meine Lieder'', mam [[Marta Eggerth]] a [[Luise Ullrich]] 
* 1934: ''Maskerade'', mam Paula Wessely an [[Anton Walbrook]]
* 1936: ''Burgtheater'', mam [[Werner Krauss]] an Olga Tschechowa
* 1936: ''Allotria'', mam [[Renate Müller]] an [[Jenny Jugo]]
* 1937: ''Serenade'', mam [[Hilde Krahl]] 
* 1942: ''[[Wiener Blut (1942)|Wiener Blut]]'', mam Willy Fritsch a Maria Holst
* 1943: ''Frauen sind keine Engel'', mam [[Marte Harell]] an [[Axel von Ambesser]]
* 1951: ''Die Sünderin'', mam Hildegard Knef a Gustav Fröhlich
* 1952: ''[[Im weißen Rößl (1952)|Im weißen Rößl]] '', mam [[Johanna Matz]] an [[Johannes Heesters]]
* 1954: ''Dieses Lied bleibt bei Dir'', mam [[Paul Henreid]] 
* 1956: ''Le chemin du paradis'', Regie: [[Hans Wolff]] a Willi Forst mam [[Christine Carère]] a Willy Fritsch
* 1956: ''[[Kaiserjäger (1956)|Kaiserjäger]] '', mam [[Adrian Hoven]] an [[Erika Remberg]]
* 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'', mam Adrian Hoven an Erika Remberg
* 1957: ''Wien, du Stadt meiner Träume'', mam Adrian Hoven an Erika Remberg

== Literatur ==
* Francesco Bono: ''Willi Forst. Ein filmkritisches Porträt'', Edition Text + Kritik, München 2010, ISBN 978-3-86916-054-2 
* Robert Dachs, ''Willi Forst. Eine Biographie.'' Wien 1986. ISBN 3-218-00437-3

== Um Spaweck ==
* [http://www.filmportal.de/person/willi-forst_590f0acc15c045c6aeb9b6e037b8220e De Forst op filmportal.de ]
* [https://web.archive.org/web/20131006141414/http://sensesofcinema.com/2006/great-directors/forst/ Essay iwwer de Willi Forst]
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Forst Willi}}
[[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspiller]]
[[Kategorie:Éisträichesch Filmproduzenten]]
[[Kategorie:Éisträichesch Sänger]]
[[Kategorie:Gebuer 1903]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1980]]</text>
      <sha1>nipdoqyky54i26gvkgbna52vm4fx02i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(3753) Cruithne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101443</id>
    <revision>
      <id>2688167</id>
      <parentid>2623803</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7598" sha1="cwym6gfrys8pvt1uv0ut2ayyi925otf" xml:space="preserve">{{Infobox Asteroiden
| Orbittyp = [[Aten-Asteroid]]
| Positioun = [[Equinoxe]]: [[J2000.0]]
| Grouss Hallefachs = 0,998 [[Astronomesch Eenheet|AE]]
| Perihel–Aphel = 0,484 – 1,511 AE
| Exzentrizitéit = 0,515
| Inklinatioun = 19,811 Grad
| Ëmlafzäit =364 [[Dag|d]]
| Bunnvitess =29.82&amp;nbsp;km/s
| Duerchmiesser =3,3&amp;nbsp;km
| Mass =1.3×10&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt;kg
| Albedo = 0.15
| Dicht = ~2 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| Rotatiounsperiod = 27 [[Stonn|h]] 26 [[Minutt|min]]
| Absolut Hellegkeet = 15,54&lt;sup&gt;''M''&lt;/sup&gt;
| Spektralklass =Q
| Entdecker =''' J. Duncan Waldron '''
| Datum = [[10. Oktober]] [[1986]]
| Aner Bezeechnungen =1986 TO, 1983 UH
}}
Den '''(3753) Cruithne''' ass een ongeféier 3,3&amp;nbsp;km groussen [[Äerdnoen Objet|äerdnoen Asteroid]].

== Entdeckung ==
Den Asteroid gouf den [[10.&amp;nbsp;Oktober]] [[1986]] um [[Siding-Spring-Observatoire]] entdeckt. Hie krut ufanks déi [[Benennung vun Asteroiden a Koméiten|virleefeg Bezeechnung]] '''1986 TO'''. Bei der uschléissender Berechnung vu senger Ëmlafbunn gouf erkannt, datt hie mam Objet '''1983 UH''' identesch ass, dee schonn [[1983]] am [[Europäesche Südobservatoire]] (ESO) am [[Chile]] entdeckt gouf. Spéider krut den Asteroid dunn den Numm ''Cruithne'', genannt nom éischte [[Kelten|Keltestamm]], deen d'[[Vereenegt Kinnekräich|brittesch Insele]] besidelt hat.

== Ëmlafbunn ==
Den (3753) Cruithne ass en [[Aten-Asteroid]] a kreest op enger staark exzentrescher [[Ëmlafbunn]]ëm d'[[Sonn]]. Eng weider Eegenheet ass, datt de Cruithne deen éischten entdeckten Asteroid war, deem seng mëttel Ëmlafdauer ëm d'Sonn bal genee engem [[Siderescht Joer|sideresche Joer]] entsprécht. Dat bedeit, datt hien a Wiesselwierkung mat der [[Äerd]] steet, well sou eng Ëmlafbunn nëmmen ënner bestëmmte Viraussetzunge stabil ass. Bis elo sinn eréischt wéineg deraarteg an 1:1-[[Bunnresonanz]] mat der Äerd wiesselwierkend Asteroide bekannt. Asteroiden, déi an 1:1-Resonanz mat engem [[Planéit]] stinn, ginn och ''[[Koorbitalt Objet|koorbital Objete]]'' genannt, well si der Bunn vum Planéit nokommen. Déi bekanntst koorbital Asteroide sinn déi sougenannt [[Trojaner (Astronomie)|Trojaner]], déi sech an de [[Lagrangepunkt]]en L&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; an L&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; vum jeeweilege Planéit ophalen. De Cruithne ass awer keen Trojaner. [[1997]] hu Wëssenschaftler vun der [[York University]] a[[Kanada]] a vun der [[Universitéit Turku]] a Finnland seng Ëmlafbunn méi genee ënnersicht an hunn eng komplex mat der Äerd wiesselwierkend [[Houfeisenëmlafbunn]] festgestallt.

[[Fichier:Orbits of Cruithne and Earth.gif|frame|left|Bunne vun Cruithne an Äerd (''Earth'').]][[Fichier:Horseshoe orbit of Cruithne from the perspective of Earth.gif|frame|left|D'Bunn vum Cruithne erschéngt aus der Perspektiv vun der Äerd (''Earth'') bounefërmeg.]]
De Cruithne beweegt sech op enger Distanz vun 0,484 [[Astronomesch Eenheet|AE]] ([[Perihel]]) bis 1,511 AE Aphel ëm d'[[Sonn]]. Seng exzentresch Bahn reecht a Sonnennoperschaft bal bis un d'[[Merkur (Planéit)|Merkurbunn]] erun a kräizt an de baussenzege Beräicher d'[[Mars (Planéit)|Marsbunn]].

Seng Bunn ass mat 19,811° däitlech géint d'[[Ekliptik]] gebéit. Hien ass doduerch meeschtens baussenzeg vum Planéitebunnplang.

De Cruithne gëtt heiansdo als den &quot;zweete [[Mound]] vun der [[Äerd]]&quot; bezeechent, wat awer net korrekt ass. Den Asteroid leeft net ëm d'Äerd, mä beweegt sech op enger äerd-[[Koorbitale Begleeder|koorbitaler]] Bunn ëm d'Sonn, woubäi seng Ëmlafzäit bal e [[Siderescht Joer|sideresche Joer]] huet a sou där vun der Äerd gläicht.

Déi tatsächlech Dauer vum Cruithne-Orbit ass nëmmen an der Moyenne ee Joer, den Orbit ass ongeféier 190 Joer laang eppes méi kuerz wéi e Joer an an de follgenden 190 Joer eppes méi laang.

An der Virstellung, an där een d'Verbindung Äerd-Sonn als fest Achs wielt, huet d'Bunn vum Asteroid eng komplex Houfeiseform, d.&amp;nbsp;h. den Asteroid kënnt der Äerd lues &quot;vu vir&quot; (aus der Beweegungsrichtung vun der Bunn), verschwënnt nees an déi selwecht Richtung, daucht 190 Joer spéider &quot;vun hannen&quot; nees op an distanzéiert sech nees dohi fir no 190 Joer erëm „vu vir“ ze kommen. E kompletten Zyklus dauert ongeféier 385 Joer. De Cruithne gouf an der géigewärteger Phas mat dem Äerd-Rendezvos entdeckt. Duerch seng Wiesselwierkung mat der Äerd besteet keng Gefor, datt hie mat Äerd kollidéiert. Hie kann eis net méi no wéi op 15&amp;nbsp;Millioune km kommen – dat ass ronn déi 40-fach Distanz tëscht Äerd a Mound. Well en sou kleng ass, ass hien och bei der nooster Distanz net [[mat bloussem A]] ze gesinn.

D'Bunn vum Cruithne ass duerch déi grouss Exzentrizitéit an hirer héijer Bunnschréi zimmlech komplex, wouduerch si net engem echten Houfeisenorbit ëm d'Äerd follegt. Bunnsimulatioune weisen, datt hie schonn eng gewëssen Zäit an dësem Orbit ass. Seng Bunn ass no [[Computersimulatioun]]en awer net laangfristeg stabil. Méiglecherweis wäert de Cruithne dës Bezéiung mat der Äerdbunn nëmmen e puer Joerdausende hunn an dann eng aner Bunn anhuelen.

== Änlech Asteroiden ==
An der Tëschenzäit si weider Asteroide mat änlecher Bezéiung zu der Äerdbunn bekannt: [[(85770) 1998 UP1]], [[(54509) YORP]] an [[2002 AA29]]. Dee leschten huet eng bal kreesronn Bunn an der Géigend vun der Äerd a gëllt als deen éischten echte koorbitale Begleeder vun der Äerd op enger Houfeisenëmlafbunn.

== Literatur ==
# ''[[Nature]]'': Volume 387, Seite 685-686 ([[1997]]): ''An asteroidal companion to the Earth'': Wiegert, P.; Innanen, K.; Mikkola, S.: Preprint vum Artikel op der Homepage vum Prof. P. Wiegert {{en}}: http://www.astro.uwo.ca/~wiegert/3753/preprint.html
# ''[[The Astronomical Journal]]'': Volume 115, Seite 2604-2613 ([[1998]]): ''The orbital evolution of near-Earth Asteroid 3753'': Wiegert, P., Innanen, K. and Mikkola, S.: Artikel online um Server vum Astronomical Journal {{en}}: ([http://www.iop.org/EJ/article/1538-3881/115/6/2604/970438.web.pdf PDF; 4,58 MB])
# ''[[Icarus (Journal)|Icarus]]'': Volume 147, Issue 2, Seite 487-497: 10/2000: ''The Near-Earth Objects Follow-up Program: III. 32 Lightcurves for 12 Objects from 1992 and 1995'': A. Erikson, S. Mottola, J. S. V. Lagerros, M. Lindgren, J. Piironen, T. Oja, G. Hahn, C. -I. Lagerkvist, A. W. Harris, A. Nathues and G. Neukum: Abstract an Artikel (am [[PDF]]-Format) online um Icarus-Server {{en}}: http://dx.doi.org/10.1006/icar.2000.6457
# ''[[Icarus (Journal)|Icarus]]'': Volume 171, Issue 1, Seite 102-109: 09/2004: ''Transient co-orbital asteroids'': Brasser, R.; Innanen, K. A.; Connors, M.; Veillet, C.; Wiegert, P.; Mikkola, Seppo; Chodas, P. W.: Artikel online um Icarus-Server {{en}}: http://dx.doi.org/10.1016/j.icarus.2004.04.019

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal:Astronomie}}
* [[Lëscht vun den Asteroiden]]
* [[Koorbitalen Objet]]

== Um Spaweck ==
* {{en}} [http://www.astro.uwo.ca/~wiegert/3753/3753.html Analysen a Graphike vum Orbit vum (3753) Cruithne]
* {{en}} [http://earn.dlr.de/nea/003753.htm Physikalesch Date vun (3753) Cruithne aus der EARN-Datebank]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20070824042827/http://unicorn.eis.uva.es/cgi-bin/neodys/neoibo?objects:Cruithne;main Bunndate vum (3753) Cruithne aus der NEODyS-Datebank]

{{DEFAULTSORT:Cruithne}}
[[Kategorie:Asteroiden 3001 - 4000|3753]]
[[Kategorie:Aten-Asteroiden]]
[[Kategorie:Asteroide vum Typ Q (SMASS)]]
[[Kategorie:Venuskräizer]]
[[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi 1986 entdeckt goufen]]
[[Kategorie:Asteroiden, déi zu kenger Asteroidefamill gehéieren|Cruithne]]
[[Kategorie:Äerdkräizer]]</text>
      <sha1>cwym6gfrys8pvt1uv0ut2ayyi925otf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roberto Rossellini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112923</id>
    <revision>
      <id>2688123</id>
      <parentid>2551336</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3267" sha1="r9f3xrg7ts9ufo1h3aeu1gw1f6ygkt9" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Roberto Rossellini''', gebuer den [[8. Mee]] [[1906]] zu [[Roum]], an och do gestuerwen den [[3. Juni]] [[1977]], war en italieenesche [[Filmregisseur]], deen de Filmstil vum [[Italieenesche Neorealismus]] (mat)geprägt huet. Hie gëllt haut als ee vun de bedeitendsten italieenesche Filmregisseuren.

Zu senge bekanntste Filmer zielen ''[[Roma, Città aperta]]'' (1945), ''[[Paisà]]'' (1946) an ''[[Germania, anno zero]]'' (1948), souwéi ''[[Stromboli (Film)|Stromboli]]'' (1949), ''[[Europa ’51]]'' a ''Viaggio in Italia'' (1953) allen dräi mat der [[Ingrid Bergman]] an der Haaptroll, mat där en deemools och zesumme war.

An den 1960er Filmer huet hie virun allem historesch Filmer gedréint, vill dovu fir d'Televisioun.

== Filmographie ==
* 1942: ''Un pilota ritorna''
* 1942/43: ''L'uomo dalla croce''
* 1945: ''[[Roma città aperta]]''
* 1943/46: ''Desiderio'' - Regie mam Marcello Pagliero
* 1946: ''Paisà''
* 1948: ''Germania, anno zero''
* 1947/48: ''Amore''
* 1948: ''La macchina ammazzacattivi''
* 1949: ''Francesco, giullare di Dio''
* 1950: ''Stromboli, terra di Dio''
* 1952: ''Europa ’51''
* 1952: ''[[Les sept péchés capitaux (Film 1952)|Les sept péchés capitaux]]'' - Regie vun der 4. Episod (''L'invidia'')
* 1952: ''Dov’è la libertà?''
* 1953: ''Siamo donne'' - Regie vun der 3. Episod
* 1953: ''[[Viaggio in Italia]]''
* 1954: ''[[La paura (Film 1954)|La paura]]''
* 1959: ''India, matri bhumi''
* 1959: ''Il generale della rovere''
* 1960: ''Era Notte a Roma''
* 1961: ''Viva L'Italia''
* 1961: ''Uno sguardo dal ponte''
* 1961: ''Vanina Vanini''
* 1961: ''Torino nei cent'anni''
* 1962: ''I carabinieri'' (Co-Auteur; Regie: [[Jean-Luc Godard]])
* 1962: ''Benito Mussolini''
* 1962: ''Anima nera''
* 1963: Rogopag (Episod: ''Illibatezza'')
* 1964: ''L'età del ferro''
* 1967: ''La presa del potere da parte di Luigi XIV''
* 1967: ''Idea di un'isola. Sicilia''
* 1969: ''Atti degli apostoli''
* 1970: ''Socrate''
* 1971: ''La forza e la ragione'' (Interview mam [[Salvador Allende]])
* 1971: ''Rice University''
* 1971: ''Blaise Pascal''
* 1972: ''Agostino d'Ippona''
* 1973: ''Cartesius''
* 1973: ''L'età di Cosimo de Medici''
* 1974: ''Concerto per Michelangelo''
* 1974: ''The World Population''
* 1974: ''Anno uno''
* 1976: ''Il Messia''
* 1977: ''Beaubourg, centre d'art et de culture Georges Pompidou''

== Literatur ==
* Peter Brunette: ''Roberto Rossellini.'' University of California Press, Berkeley CA u. a. 1996, ISBN 0-520-20053-5. 
* Tag Gallagher: ''The Adventures of Roberto Rossellini.'' Da Capo Press, New York NY 1998, ISBN 0-306-80873-0 (eng Bio- a Filmographie); franséisch: ''Les Aventures de Roberto Rossellini. Essai biographique.'' Éditions Léo Scheer, Paris 2005, ISBN 2-7561-0017-X

== Um Spaweck ==
* Georg Seeßlen: [http://www.zeit.de/2006/18/D-Aufmacher_18 ''Prophet der Moderne''. ] In: ''Die Zeit'', Nr. 18/2006 - zum 100. Gebuertsdag vum Regisseur.
* [https://web.archive.org/web/20140418115549/http://sensesofcinema.com/2002/great-directors/rossellini/ Essay iwwer dem Roberto Rossellini säi Wierk]
{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Rossellini Roberto}}
[[Kategorie:Italieenesch Filmregisseuren]]
[[Kategorie:Gebuer 1906]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1977]]</text>
      <sha1>r9f3xrg7ts9ufo1h3aeu1gw1f6ygkt9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michel Fohl (1851)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123277</id>
    <revision>
      <id>2688115</id>
      <parentid>2533680</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T21:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MMFE</username>
        <id>16576</id>
      </contributor>
      <comment>+ Gebuerts- a Stierfdaten mat Ref.</comment>
      <origin>2688115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1461" sha1="2lrtk27rcoghxryo03h34fm283amv6x" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|Michel Fohl gebuer 1831|aner Leit mat deem selwechten Numm|Michel Fohl}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Michel Fohl''', gebuer den [[28. Dezember]] [[1851]] zu [[Éinen]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HY-DYHF-PB?wc=9RY4-W3D%3A130627401%2C130593701%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=1155&amp;groupId=1709358 Gebuertsakt] Nr. 81 vum 29. Dezember 1851 vun der Gemeng Wuermer&lt;/ref&gt;, a gestuerwen de [[26. Oktober]] [[1912]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/03p6m0dc9m/pages/3/articles/DIVL172?search=Michel%2520Fohl Doudesannonce] an der Luxemburger Zeitung vum 28. Oktober 1912&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/7gp4n8zn0b/pages/2/articles/DIVL70?search=Michel%2520Fohl Biographesch Notiz (mat falschem Gebuertsdatum)] an der Luxemburger Zeitung vum 27. Oktober 1912, S.2&lt;/ref&gt;.

Hie gouf am Juli 1881 als Vertrieder vum [[Kanton Gréiwemaacher]] als Deputéierten an d'Chamber gewielt&lt;ref&gt;Sonntagsplaudereien am [https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pp|issue:910505|article:DTL37|query:fohl Luxemburger Wort vum 31. Juli 1881]&lt;/ref&gt;.

Hien ass de Jong vum [[Michel Fohl (1813)]].

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fohl Michel}}
[[Kategorie:Gebuer 1851]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1912]]</text>
      <sha1>2lrtk27rcoghxryo03h34fm283amv6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688149</id>
      <parentid>2688115</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2688149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1461" sha1="ttjs90t4mjo2xrjylt48wzco11j7juh" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|Michel Fohl gebuer 1831|aner Leit mat deem selwechten Numm|Michel Fohl}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Michel Fohl''', gebuer den [[28. Dezember]] [[1851]] zu [[Éinen]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HY-DYHF-PB?wc=9RY4-W3D%3A130627401%2C130593701%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=1155&amp;groupId=1709358 Gebuertsakt] Nr. 81 vum 29. Dezember 1851 vun der Gemeng Wuermer&lt;/ref&gt;, a gestuerwen de [[26. Oktober]] [[1912]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/03p6m0dc9m/pages/3/articles/DIVL172?search=Michel%2520Fohl Doudesannonce] an der Luxemburger Zeitung vum 28. Oktober 1912&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/7gp4n8zn0b/pages/2/articles/DIVL70?search=Michel%2520Fohl Biographesch Notiz (mat falschem Gebuertsdatum)] an der Luxemburger Zeitung vum 27. Oktober 1912, S.2&lt;/ref&gt;

Hie gouf am Juli 1881 als Vertrieder vum [[Kanton Gréiwemaacher]] als Deputéierten an d'Chamber gewielt.&lt;ref&gt;Sonntagsplaudereien am [https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pp|issue:910505|article:DTL37|query:fohl Luxemburger Wort vum 31. Juli 1881]&lt;/ref&gt;

Hien ass de Jong vum [[Michel Fohl (1813)]].

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fohl Michel}}
[[Kategorie:Gebuer 1851]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1912]]</text>
      <sha1>ttjs90t4mjo2xrjylt48wzco11j7juh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688151</id>
      <parentid>2688149</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ännerung [[Special:Diff/2688149|2688149]] vum [[Special:Contributions/Mobby 12|Mobby 12]] ([[User talk:Mobby 12|Diskussioun]]) annuléieren</comment>
      <origin>2688151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1461" sha1="2lrtk27rcoghxryo03h34fm283amv6x" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|Michel Fohl gebuer 1831|aner Leit mat deem selwechten Numm|Michel Fohl}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Michel Fohl''', gebuer den [[28. Dezember]] [[1851]] zu [[Éinen]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HY-DYHF-PB?wc=9RY4-W3D%3A130627401%2C130593701%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=1155&amp;groupId=1709358 Gebuertsakt] Nr. 81 vum 29. Dezember 1851 vun der Gemeng Wuermer&lt;/ref&gt;, a gestuerwen de [[26. Oktober]] [[1912]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/03p6m0dc9m/pages/3/articles/DIVL172?search=Michel%2520Fohl Doudesannonce] an der Luxemburger Zeitung vum 28. Oktober 1912&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/7gp4n8zn0b/pages/2/articles/DIVL70?search=Michel%2520Fohl Biographesch Notiz (mat falschem Gebuertsdatum)] an der Luxemburger Zeitung vum 27. Oktober 1912, S.2&lt;/ref&gt;.

Hie gouf am Juli 1881 als Vertrieder vum [[Kanton Gréiwemaacher]] als Deputéierten an d'Chamber gewielt&lt;ref&gt;Sonntagsplaudereien am [https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pp|issue:910505|article:DTL37|query:fohl Luxemburger Wort vum 31. Juli 1881]&lt;/ref&gt;.

Hien ass de Jong vum [[Michel Fohl (1813)]].

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fohl Michel}}
[[Kategorie:Gebuer 1851]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1912]]</text>
      <sha1>2lrtk27rcoghxryo03h34fm283amv6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michel Fohl (1813)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123303</id>
    <revision>
      <id>2688077</id>
      <parentid>2636233</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42170-74</username>
        <id>72406</id>
      </contributor>
      <origin>2688077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="960" sha1="b8eahncnnwjkteaeym58ds1ot6ubad9" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|Michel Fohl gebuer 1813|aner Leit mat deem selwechten Numm|Michel Fohl}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Michel Fohl''', gebuer de [[7. September]] [[1813]] zu [[Éinen]], an och do gestuerwen den [[9. Mäerz]] [[1886]], war e lëtzebuergesche Politiker.

Hie war Member vun der [[Ständeversammlung]] aus dem [[Kanton Gréiwemaacher]] an ass 1867 vun där Fonctioun zeréckgetrueden&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081207051055/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1867/0026/a026.pdf Memorial N° 26 vun 1867] mat der Demissioun vum Michel Fohl als Deputéierten&lt;/ref&gt;. Vun 1862 bis 1863 war hie [[Buergermeeschter]] vun der [[Gemeng Wuermer]].

Hien ass de Papp vum [[Michel Fohl (1851)]].

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fohl Miche}}
[[Kategorie:Gebuer 1813]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]]
[[Kategorie:Buergermeeschtere vu Wuermer]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1886]]</text>
      <sha1>b8eahncnnwjkteaeym58ds1ot6ubad9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688091</id>
      <parentid>2688077</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Quell fir d'Ännerung?</comment>
      <origin>2688091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="kppota5byp3vdm44q7cp36vt4e7d9hy" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|Michel Fohl gebuer 1813|aner Leit mat deem selwechten Numm|Michel Fohl}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Michel Fohl''', gebuer de [[7. September]] [[1813]]{{Quell?}} zu [[Éinen]], an och do gestuerwen den [[9. Mäerz]] [[1886]], war e lëtzebuergesche Politiker.

Hie war Member vun der [[Ständeversammlung]] aus dem [[Kanton Gréiwemaacher]] an ass 1867 vun där Fonctioun zeréckgetrueden&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081207051055/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1867/0026/a026.pdf Memorial N° 26 vun 1867] mat der Demissioun vum Michel Fohl als Deputéierten&lt;/ref&gt;. Vun 1862 bis 1863 war hie [[Buergermeeschter]] vun der [[Gemeng Wuermer]].

Hien ass de Papp vum [[Michel Fohl (1851)]].

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fohl Miche}}
[[Kategorie:Gebuer 1813]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]]
[[Kategorie:Buergermeeschtere vu Wuermer]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1886]]</text>
      <sha1>kppota5byp3vdm44q7cp36vt4e7d9hy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688113</id>
      <parentid>2688091</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T20:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MMFE</username>
        <id>16576</id>
      </contributor>
      <comment>+ Gebuerts- a Stierfdaten mat Ref.</comment>
      <origin>2688113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1407" sha1="n7grub98e1878l05hr2gzs0sd7d8tmb" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|Michel Fohl gebuer 1813|aner Leit mat deem selwechten Numm|Michel Fohl}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Michel Fohl''', gebuer de [[7. September]] [[1813]] zu [[Éinen]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HY-DYHJ-JG?wc=9RY4-W3D%3A130627401%2C130593701%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=240&amp;groupId=1709358 Gebuertsakt] Nr. 46 vum 7. September 1813 vun der Gemeng Wuermer&lt;/ref&gt;, an och do gestuerwen den [[9. Mäerz]] [[1886]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HY-6XC9-ZS3?wc=9RYC-6TG%3A130627401%2C129623502%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=121&amp;groupId=1709358 Stierfakt] Nr. 16 vum 10. Mäerz 1886 vun der Gemeng Wuermer&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergesche Politiker.

Hie war Member vun der [[Ständeversammlung]] aus dem [[Kanton Gréiwemaacher]] an ass 1867 vun där Fonctioun zeréckgetrueden&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081207051055/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1867/0026/a026.pdf Memorial N° 26 vun 1867] mat der Demissioun vum Michel Fohl als Deputéierten&lt;/ref&gt;. Vun 1862 bis 1863 war hie [[Buergermeeschter]] vun der [[Gemeng Wuermer]].

Hien ass de Papp vum [[Michel Fohl (1851)]].

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fohl Miche}}
[[Kategorie:Gebuer 1813]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]]
[[Kategorie:Buergermeeschtere vu Wuermer]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1886]]</text>
      <sha1>n7grub98e1878l05hr2gzs0sd7d8tmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schuddenhaus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125612</id>
    <revision>
      <id>2688124</id>
      <parentid>2684413</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2102" sha1="chf38apu38k58gri3p74hntsfs8it39" xml:space="preserve">{{Coor dms1 uewen|50|07|14|N|6|00|74|O}}
[[Fichier:Schudden-Haus 1.jpg|thumb|D'Schuddenhaus aus Richtung Süden (2013)]] 
[[Fichier:Schudden-Haus 2.jpg|thumb|D'Schuddenhaus aus Richtung Norden (2013)]]
D''''Schuddenhaus''' zu [[Ëlwen]] ass de Sëtz vun der [[Tony-Bourg-Bibliothéik|Bibliothéik Tony Bourg]] a vun der Associatioun ''[[De Cliärrwer Kanton (Veräin)|De Cliärrwer Kanton]]''. Et ass och nach bekannt ënner dem Numm Adameshaus.

==Geschicht==
D'Schuddenhaus besteet aus zwéin Deeler. Op Grond vun der [[Dendrochronologie]] kann een dovun ausgoen, datt den ëstlechen Deel, deen Deel dee laanscht d'Strooss läit, am éischte Véirel vum [[17. Joerhonnert]] gebaut gouf. De westlechen Deel ass héchstwahrscheinlech aus der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]].

Den Numm „a Schudden“ geet zeréck op den Nikolaus Schudt. Hie war am Ufank vum 17. Joerhonnert Meier vum Haff Ëlwe fir d'Grofe vu Clierf.
Et ass och d'Gebuertshaus vum éischte Lëtzebuerger Bëschof, dem [[Nicolas Adames]], deen do den 9. Dezember 1813 op d'Welt koum.

D'Haus gehéiert zënter dem Abrëll 1967 der [[Gemeng Ëlwen]].

Nodeems datt Enn 2008 mat den Ëmbau- a Renovatiounsaarbechten ugefaange gouf, konnt zwee Joer duerno d'[[Tony-Bourg-Bibliothéik]] seng Dieren do opmaachen.

== Quellen ==
* N.H., 1937, ''Vom alten Schuddenhaus, dem Stammhaus des ersten Bischofs von Luxemburg: Nikolaus Adames''. Luxemburger Wort, 13/08/1937, S. 5
* Waringo, Raymond, 2000, ''Das ‘Schuddenhaus‘ in Ulflingen''. De Cliärrwer Kanton, 2000/3, S. 77
* Keup, Henri, 2011, ''Dat neit Doheem fir d'Bibliothéik Tony Bourg''. De Cliärrwer Kanton, 2011/1, S. 10
* Keup, Henri, 2015, ''Erinnerungen im Schatten der Ulflinger Franziskanerkirche''. De Cliärrwer Kanton, 2015/ES, S. 107

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Schudden-Haus|{{PAGENAME}}}}
* [https://web.archive.org/web/20160702071846/http://www.dck.lu/bibliotheque-tony-bourg/ Websäit vun der Tony-Bourg-Bibliothéik]
* [http://www.dck.lu/ Websäit vum Veräin &quot;De Cliärrwer Kanton&quot;]

[[Kategorie:Gebaier zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Ëlwen]]</text>
      <sha1>chf38apu38k58gri3p74hntsfs8it39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pennsylvania</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126399</id>
    <revision>
      <id>2688158</id>
      <parentid>2545002</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bevëlkerung */ Amesch</comment>
      <origin>2688158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2875" sha1="sv03ksjk9vnrkjafqyj66ymzme0of0z" xml:space="preserve">{{Infobox US-Bundesstaaten
|Bundesstaat = Pennsylvania
|FändelFichier = Flag of Pennsylvania.svg
|SigelFichier = Pennsylvania-StateSeal.svg
|Spëtznumm = Keystone State&lt;br&gt;Quaker State
|KaartFichier = Pennsylvania in United States.svg
|Haaptstad = [[Harrisburg (Pennsylvania)|Harrisburg]]
|Gréisst Stad = [[Philadelphia]]
|FlächPlaz = 33
|Fläch = 119.283
|Waasser = 2,7
|Bevëlkerung (Plaz) = 5
|Bevëlkerung = 13,002,700 {{small|(2020)}}&lt;ref name=Census&gt;census.gov: [http://www.census.gov/quickfacts/table/PST045215/42 ''QuickFacts: Pennsylvania'']&lt;/ref&gt;
|Bevëlkerungsdicht = 112.2
|Admissiounsdatum = [[12. Dezember]] [[1787]]
|Admissiounsplaz = 2
|Zäitzon(en) = -5/-4
}}
'''Pennsylvania''', offiziell '''Commonwealth of Pennsylvania''', ass e [[Bundesstaat vun den USA|Bundesstaat]] am Nordoste vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]].

==Geographie==
D'[[Appalachen]] lafen duerch d'Mëtt vum Staat, deen den 33-gréisste vu 50 Gliddstaaten ass. Pennsylvania grenzt un [[Delaware]] am Südosten, [[Maryland]] am Süden, [[West Virginia]] am Südwesten, [[Ohio]] am Westen, den [[Erieséi]] an d'[[Kanada|kanadesch]] Provënz [[Ontario]] am Nordwesten, de Bundesstaat [[New York (Bundesstaat)|New York]] am Norden an [[New Jersey]] am Osten.

Gréisst Stad, mat iwwer 1,5 Milliounen Awunner, ass [[Philadelphia]], duerno kënnt [[Pittsburgh]] mat ronn 300.000 Awunner. Haaptstad ass [[Harrisburg (Pennsylvania)|Harrisburg]].

==Bevëlkerung==
Pennsylvania huet déi fënneftgréisste Bevëlkerung an den USA. 2015 gouf geschat, datt iwwer 12,8 Millioune Leit am Staat gewunnt hunn, vun deene sech 82,6&amp;nbsp;% als wäiss Amerikaner, 11,7&amp;nbsp;% als Afroamerikaner, 6,8&amp;nbsp;% als Hispanic/Latino, 3,4&amp;nbsp;% als asiatesch an 0,4&amp;nbsp;% als Indianer identifizéiert hunn, woubäi ee méi wéi eng Kategorie konnt uginn&lt;ref name=Census/&gt;.

Vill [[Amesch]]-Communautéite liewen a Pennsylvania. Si schwätzen hier eege Sprooch, eng Variant vun der däitscher Sprooch, déi Pennsylvaniadäitsch (''Pennylsvania Dutch'') genannt gëtt.

==Ekonomie==
D'Duerchschnëttsakommes louch tëscht 2010 an 2014 bei 53.115 [[US-Dollar]] pro [[Stot]] a 28.912 USD op de Kapp&lt;ref name=Census/&gt;.

==Biller==
&lt;gallery&gt;
Fichier:FallingwaterWright.jpg|''Fallingwater'', e bekannt Gebai vum Stararchitekt [[Frank Lloyd Wright]]
Fichier:Philadelphia skyline August 2007.jpg|[[Philadelphia]]
Fichier:Pennsylvania State Capitol 4.JPG|De State Capitol zu Harrisburg
Fichier:Farming near Klingerstown, Pennsylvania.jpg|Eng Farm
Fichier:Lehigh River.JPG|De Lehigh River
Fichier:Citizens Bank Park, May 2009.jpg|De Stadion Citizens Bank Park
Fichier:Penn campus 2.jpg|D'University of Pennsylvania
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.pennsylvania.gov Offiziell Websäit vum Staat Pennsylvania]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun US-Bundesstaaten}}

[[Kategorie:Pennsylvania]]</text>
      <sha1>sv03ksjk9vnrkjafqyj66ymzme0of0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oscar Theisen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127270</id>
    <revision>
      <id>2688097</id>
      <parentid>2533786</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Infobox</comment>
      <origin>2688097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="9m58i7j1i674ahmsrwgh876m8b6y3ck" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}

Den '''Oscar Theisen''', gebuer [[1897]], a gestuerwen ? ..., war e lëtzebuergesche Ringer an [[Olympionik]].&lt;ref name=&quot;s-p&quot;&gt;http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/th/oscar-theisen-1.html&lt;/ref&gt;

Hien huet Lëtzebuerg op den [[Olympesch Summerspiller 1920|Olympesche Summerspiller 1920]] zu [[Antwerpen]] an der Belsch vertrueden&lt;ref name=&quot;s-p&quot;/&gt; an hie koum just op déi lescht Plaz.&lt;ref&gt;http://www.sports-reference.com/olympics/summer/1920/WRE/mens-light-heavyweight-greco-roman.html&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal Sport}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Theisen Oscar}}
[[Kategorie:Gebuer 1897]]
[[Kategorie:Gestuerwen ?]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Ringer]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Olympionicken]]</text>
      <sha1>9m58i7j1i674ahmsrwgh876m8b6y3ck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Superodontella euro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129031</id>
    <revision>
      <id>2688143</id>
      <parentid>2473513</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2035" sha1="249n3znkvc7979uptupn2gxjb9pb3n5" xml:space="preserve">{{Infobox Déieren
 | Numm = Superodontella euro
 | An anere &lt;br&gt; Sproochen = 
 | Bild = 
 | Bildtext = 
 | Räich = [[Déiereräich]]
 | Stamm = [[Arthropoden]]
 | Ënnerstamm = [[Hexapoda]] 
 | Klass = [[Entognatha]]
 | Uerdnung = [[Collembola]]
 | Famill = [[Odontellidae]]
 | Gattung = [[Superodontella]]
 | Aart = 
 | Wëssenschaftlechen Numm = Superodontella euro
 | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[Wanda Maria Weiner|&lt;span class=&quot;Person&quot;&gt;Weiner&lt;/span&gt;]] &amp; [[Norbert Stomp|&lt;span class=&quot;Person&quot;&gt;Stomp&lt;/span&gt;]], 2003
 | Ënnerandeelung_ranking = 
 | Ënnerandeelung = 
}}
D''''''Superodontella euro''''' ass eng [[Collembola|Collembolenaart]] (Sprangschwänz) aus der Gattung [[Superodontella]] an der Famill vun den [[Odontellidae]]. Se gouf 2003 vun den Zoologe [[Wanda Maria Weiner]] (Polen) an [[Norbert Stomp]] (Lëtzebuerg) als nei Aart beschriwwen, an zwar unhand vu Material, dat 1998 vun der Melanie Cardew an der Evelyne Carrières am ''Schnellert'' bei [[Bäerdref]] gesammelt gi war. Den Aartennumm ass en Hommage un den [[Euro]], deen am Joer 2002 an den Ëmlaf koum, an deem Joer, wou d'Auteuren domat beschäftegt waren, den Text vum Artikel, an deem se déi nei Aart beschriwwen hunn, ze redigéieren.&lt;ref&gt;{{Citation |URL=http://www.biolib.cz/en/taxon/id413542/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=2017-01-04 |archivedate=2014-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006111722/http://www.biolib.cz/en/taxon/id413542/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wsc&quot;&gt;Weiner &amp; Stomp 2003.&lt;/ref&gt;

Et ass eng Aart déi als [[Endemismus|endeemesch]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ugesi gëtt.&lt;ref name=&quot;wsc&quot;/&gt;

== Literatur ==
* Weiner, W.M  &amp; N. Stomp, 2003. [https://web.archive.org/web/20141008080316/http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_2003_103_69_72.pdf ''Superodontella euro n. sp.: a new species of Collembola (Odontellidae) from Luxembourg.''] [[Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois]] 103, S. 69-72.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Sprangschwänz]]
[[Kategorie:Endeemesch Fauna zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>249n3znkvc7979uptupn2gxjb9pb3n5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Äerdsphär</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130864</id>
    <revision>
      <id>2688093</id>
      <parentid>2678591</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>iwwerschafft</comment>
      <origin>2688093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12851" sha1="fb7dor3dzc35hihgzv2eyvm0qm5tywq" xml:space="preserve">[[Fichier:STS-133 Layers of atmosphere as the sun rises.jpg|mini|D'Atmosphär leet sech, wéi och vill aner Äerdsphären, wéi eng Schuel ëm d'Äerd.]]
Eng '''Äerdsphär''' a e Beräich vum Planéit [[Äerd]], dee sech duerch bestëmmt Eegeschaften auszeechent a sech dacks wéi eng Schuel ëm d'Äerd leet. Äerdsphäre kënne physikalesch, chemesch oder biologesche Charakteristiken hunn a sech iwwer, op oder ënnert der Äerduewerfläch befannen. 

Beispiller sinn d'[[Atmosphär vun der Äerd|Atmosphäre]] (eng Schicht aus Loft), d'[[Hydrosphär]] (Waasser), d'[[Lithosphär]] (fest Äerdkuuscht) oder d'[[Biosphär]] (de Liewensraum vun allen [[Organismus]]sen).

== Begrëff ==

D'Benotzung vum Wuert &quot;Äerdsphär&quot; huet am naturwëssenschaftleche Schrëftgebrauch zanter der Mëtt vum 19. Joerhonnert zougeholl.&lt;ref&gt;H. Reinsch: ''Naturerkenntnis''. Speyer 1856, S. 27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;C. Flammarion: ''Die Mehrheit bewohnter Welten''. Dresden 1864, S. 40–41.&lt;/ref&gt; Deemools gouf d'Wuert nach als [[Synonymie|Synonym]] fir &quot;Äerdkugel&quot; oder &quot;Planéit Äerd&quot; gebraucht. Ufank vum zwanzegste Joerhonnert huet sech déi haiteg Bedeitung vum Wuert duerchgesat. 

Am däitschsproochege Raum gouf se haaptsächlech 1903 vum däitsche Geograph [[Alfred Hettner]] agesat.&lt;ref&gt;A. Hettner: ''Grundbegriffe und Grundsätze der physischen Geographie.'' An: ''Geographische Zeitschrift.'' 9 (1903), S. 23, 132.&lt;/ref&gt; Zanterhir ass ''Äerdsphär'' den Uewerbegrëff, ënner deem [[Äerdatmosphär|Atmosphär]], [[Geosphär]], [[Lithosphär]] a vill weider [[Sphäre]]-Begrëffer gesammelt ginn.

== Gestalt ==
[[Fichier:Earthquake wave shadow zone.svg|thumb|Déi déif Äerdsphäre (wäit ënnert der Äerduewerfläch) ginn duerch d'Ënnersiche vun [[Seismologie|Äerdbiewewellen]] entdeckt.]]

Äerdsphäre si Schichten oder Beräicher vun der Äerd, déi sech op verschidde Weisen ëm de Planéit verdeelen. E puer dovu bilden zoue Schuelen, déi wéi eng huel Kugel déi ganz Äerd ëmginn. Dozou zielen d'[[Äerdatmosphär|Atmosphär]], déi als Loftschicht d'Äerd ëmgëtt, an d'[[Lithospär]], déi déi baussent fest Schuel vun der Äerd ass

Aner Äerdsphäre bilden zwar och Schuelen, awer mat Lächer. Sou besteet d'[[Kryosphär]] aus de groussen Äisschichten a [[Grönland]] an der [[Antarktis]], wärend dotëscht äisfräi Zone leien. D'[[Granitosphär]] kënnt a Form vu [[Granit|Granitgestengs]] an de Kontinenter vir, feelt awer an der ozeanescher Äerdkuuscht komplett.

Aner Äerdsphäre sinn net flächendeckend, mee fannen sech op ville klenge Virkomme verdeelt iwwer d'ganz Äerd. Hiert Ausgesinn gläicht méi engem Fleckemuster oder engem Netz wéi enger Schuel. D'[[Pyrosphär]] zum Beispill besteet aus Magma, dat eenzel optrëtt an net als continu Schicht. D'[[Noosphär]] anerersäits entsteet duerch den netzwierkaartegen, kommunikativen Austausch tëscht Mënschen, déi Iddien entwéckelen a weiderginn.

Eng Ausnam bilt den [[Äerdkär]], deen am Géigesaz zu den aneren Äerdsphäre keng Huelkugel ass, mee eng [[Kugel|Vollkugel]] mat dem [[Geozentrum|Äerdmëttelpunkt]] als Zentrum.

== Lag ==
[[Fichier:Air bubbles in ice (02).JPG|thumb|Gasblosen am Äis wiesen, datt d'Atmosphär an der Kryosphäre (Äisschicht) ageschloss ass.&lt;ref&gt;H. J. Schlichting: ''Phantom im Eis.'' In: ''Spektrum der Wissenschaft.'' 01 (2010), S. 40.&lt;/ref&gt;]]

Vill Äerdsphäre leien direkt oder gréisstendeels op der Äerduewerfläch. Dozou zielen d'[[Dekompositiounssphär]] (mat hire [[Regolith|Korrosiounsschichten]]) an d'[[Phytogeosphär]], déi all Landplanzen faasst.

Aner Äerdsphären ëmwéckelen de Planéit a méi grousser Distanz zur Äerduewerfläch, ouni direkt mat hir verbonnen ze sinn. Beispiller sinn d'[[Exosphär]], déi iewescht Schicht vun der Atmosphär, an d'[[Elektrosphär]], de Beräich an der Atmosphär mat méi héijer elektrescher Leetfäegkeet.

Erëm anerer leien déif ënnert der Äerduewerfläch, wéi d'[[Asthenosphär]], eng deelsweis geschmolte Gestengsschicht ënnert der Lithosphär, an d'[[Barysphär]], den Äerdkär am Zentrum, dee räich un Eisen ass.

Vill Äerdsphäre existéieren net schéi getrennt niewenteneen. Si duerchdréngen an duerchwierke sech géigesäiteg. Esou duerchdréngen  zum Beispill d'[[Hydrosphär]] (Waasser) an d'Atmosphär (Loft) als Buedemwaasser a Buedemloft d'[[Pedosphär]] (Buedem).

== Zäitlech Entwécklung ==

Äerdsphären sinn net onverännerlech. Hir Form a Positioun kënne sech am Laf vun der Zäit veränneren. Et gouf si net vum Ufank vun der Äerd un; si sinn zu bestëmmten Zäitpunkten entstanen a  wäerten héchstwarscheinlech iergendwann och nees verschwannen. Beispiller:

* D'Ausdeenung vun der [[Ionosphär]] variéiert ''dageszäitlech''. Si bilt sech an der Héichatmosphär duerch ioniséierend Strale vun der Sonn a baut sech nuets bal vollstänneg of, well do dann d'Sonnestralung net méi wierkt.
* D'Ausdeenung vun der [[Chionosphäre]] ännert sech ''joreszäitlech''. Am Wanter breede sech d'Schnéischichte wäit aus, wärend se am Summer op e puer Schnéifelder an den héije Bierger an de Polargebidder schrumpft. 
* D'Ausdeenung vun der Kryosphär ënnerläit laangfristegen, ''äerdgeschichtleche'' Schwankungen. Wärend der kaler Zäit ([[Kalzäit]]) kann d'Mieräis wäit a Richtung Equator virdréngen a grouss Kontinentgebidder ginn ënner Äis begruewen. Wärend der waarmer Zäit ([[Waarmzäit]]) zitt sech d'Kryosphär ganz wäit bis op déi héchst Bierger a Polarregiounen zeréck. Wärend der Period vum [[Cryogenium]] war esouguer bal d'ganz Äerd [[Schnéiball Äerd|äisbedeckt]].&lt;ref&gt;P. F. Hoffman, A. J. Kaufman, G. P. Halverson, D. P. Schrag: ''A Neoproterozoic snowball Earth.'' In: ''[[Science]].'' 281 ([[1998]]), S. 1342–1346.&lt;/ref&gt;
* D'[[Ozonschicht|Ozonosphär]] ass eréischt viru ronn zwou Milliarde Joer entstaanen, nodeems Mikroorganismen déi Photosynthes entwéckelt hunn, mat där si Sauerstoff produzéieren. De fräigesate Sauerstoff ass an d'Atmosphär geklommen a gouf duerch d'Sonneliicht an [[Ozon]] ëmgewandelt.&lt;ref&gt;C. Goldblatt, T. M. Lenton, A. J. Watson: ''Bistability of atmospheric oxygen and the Great Oxidation.'' In: ''[[Nature]].'' 443 ([[2006]]), S. 683.&lt;/ref&gt;
* D'[[Magnéitosphär]] gëtt vum Äerdmagnéitfeld gebilt, dat duerch [[Konvektioun|Wärmtstréimung]] am flëssegen Äerdaussekär entsteet. An dräi bis véier Milliarde Joer wäert si verschwannen, soubal de baussenzegen Äerdkär ausgehärt ass.&lt;ref&gt;A. J. Meadows: ''The Future of the Universe''. London [[2007]], S. 34.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D. J. Stevenson: ''Introduction to planetary interiors.'' In: ''Proceedings of the International School of Physics &quot;Enrico Fermi&quot;.'' 147 ([[2002]]), S. 605.&lt;/ref&gt;

&lt;gallery perrow=&quot;3&quot; widths=&quot;330&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Fichier:EisrandlagenNorddeutschland.jpg|Un den [[Ennmoräne]]nzich vun der [[Saale-Komplex|Saale-Veräisung]] (giel) an der [[Weichsel-Kalzäit|Weichsel-Veräisung]] (rout) an Norddäitschland léisst sech erkennen, datt sech d'Ausdeenung vun der Kryosphär am Laf vun der Äerdgeschicht verännert huet.
Fichier:Ionosphaere Reflexion.png|Dageszäitleche Wiessel vun der [[Ionosphär]].
Fichier:Earth-satellite-seasons.gif|D'Fläch vun der [[Chionosphär]] (der weltwäiter Schnéidecken) ännert mat de Joreszäiten.
&lt;/gallery&gt;

== Gruppen ==

D'Äerdsphäre loosse sech an dräi Gruppe andeelen. Déi éischt Grupp besteet aus den ''natierlechen Äerdsphären''. Déi natierlech Äerdsphären existéieren ouni Hëllef vum Mënsch. Si gëtt et also grondsätzlech onofhängeg vu mënschlecher Kultur – obwuel vill vun hinnen haut duerch mënschlecht Wierken beaflosst ginn. D'Erfuersche vun den natierlechen Äerdsphären ënnerläit der [[Physesch Geographie|physescher Geographie]] (''Naturgeographie'') an den iwwregen naturwëssenschaftleche [[Geowëssenschaften]]. Zu den natierlechen Äerdsphäre gehéieren zum Beispill d'Hydrosphär an d'Ökosphär.

Déi zweet Grupp vun den Äerdsphäre besteet aus de ''kulturbedéngten Äerdsphären''. Déi kulturbedéngten Äerdsphären entstinn an existéieren eréischt duerch d'Mathëllef vum Mënsch. Si existéieren ofhängeg vu mënschlecher [[Kultur]]. D'Erfuersche vun de kulturbedéngten Äerdsphären ënnerläit der [[Humangeographie]] (''Anthropogeographie'') an de [[Kulturwëssenschaft]]en. Zu de kulturbedéngten Äerdsphäre gehéieren zum Beispill d'Anthroposphär an d'Noosphär.

Déi drëtt Grupp vun den Äerdsphäre besteet aus den ''deelnatierlechen Äerdsphären''. Hei ginn déi natierlech an déi kulturbedéngten Eegenschafte gemeinsam betruecht, besonnesch hir Wiesselwierkungen. D'Erfuersche vun deene Sphären ënnerläit der [[Geographie|allgemenger Geographie]]. Ee Beispill ass d'[[Landschaftssphär]].

== Geschicht vum Konzept ==
[[Fichier:Ökosphäre Geosphäre System Erde.png|thumb|Grafik vum &quot;System Äerd&quot;.]]

D'Konzept vun den Äerdsphären, also d'Andeele vun der Äerd a schuelenaarteg Raim mat bestëmmten Eeegeschaften, gouf am 19. Joerhonnert entwéckelt. De britteschen Dokter [[Hugh Doherty]] an den amerikanesche Philosoph [[Stephen Pearl Andrews]] hunn d'Grondlage geluecht. Den éisträichesche Geologe [[Eduard Suess]] huet d'Iddi 1875 etabléiert an esou d'Spezialiséierung an de Geowëssenschaften erméiglecht, zum Beispill op d'Lithosphäre, d'Atmosphäre oder d'Hydrosphäre. Allerdéngs ass dobäi dacks de Bléck fir d'Zusammenhäng tëscht de Sphäre verluer gaangen.

Kritik un dëser Opdeelung koum schonn 1902 vum däitsche Geograph [[Friedrich Ratzel]], deen eng ganzheetleche Betruechtung vun der Äerd gefuerdert huet. Spéider hu Wëssenschaftler wéi den [[Norbert Wiener]] (Kybernetik) an den [[James Ephraim Lovelock|James Lovelock]] (Gaia-Hypothees) déi Kritik opgegraff. De Lovelock huet betount, datt d'Äerd als vernetzte Systeem verstaanen misst ginn, net alls Zomm vun isoléierte Spären.&lt;ref&gt;J. E. Lovelock, C. E. Giffin: ''Planetary atmospheres: compositional and other changes associated with the presence of life.'' In: ''Advances in the Astronautical Sciences.'' 25 (1969), S. 179–193.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;J. E. Lovelock: ''Gaia as seen through the atmosphere.'' In: ''[[Atmospheric Environment]].'' 6 (1972), S. 579–580.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;J. R. Lovelock: ''Gaia: A New Look at Life on Earth''. Oxford 1979.&lt;/ref&gt;

Schonn 1926 huet de russesche Geowëssenschaftler [[Wladimir Iwanowitsch Wernadski|Wladimir Wernadski]] d'Konzept vun der [[Biosphäre]] virgeschloen - engem [[Ekosystem]], dat déi ganz Äerd ëmfaasst- An den 1950er an 1960er Jore sinn aner ganzheetlech Usätz nokomm, wéi d'[[Geosphär]], d'[[Chorosphär]] an d'[[Landschaftssphär]].&lt;ref&gt;V. I. Vernadsky: ''La Géochimie''. Paris 1924.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Neef: ''Geographie und Umweltwissenschaft.'' In: ''Petermanns geographische Mitteilungen.'' 116 (1972), S. 82.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L. C. Cole: ''The ecosphere.'' In: ''[[Scientific American]]'' 4 ([[1958]]), S. 83–92.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;H. Carol: ''Zur Diskussion um Landschaft und Geographie.'' In: ''Geographica Helvetica.'' 11 (1956), S. 113–114.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Winkler: ''Zu zwei neueren geographischen «Grundbegriffen».'' In: ''Geographica Helvetica.'' 15 (1960), S. 48.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ефремов, Георгий (Юрий) Константинович: ''Ландшафтная сфера Земли.'' In: ''Известия Всесоюзного географ об-ва.'' 6 (1959), S. 525–528.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Winkler: ''Zu zwei neueren geographischen «Grundbegriffen».'' In: ''Geographica Helvetica.'' 15 ([[1960]]), S. 48.&lt;/ref&gt;

Haut gëtt d'Aërd als [[System Äerd]] betruecht: D'Äerdsphäre ginn zwar eenzel erfuerscht, awer hir Wiesselwierkunge stinn am Mëttelpunk.&lt;ref&gt;Earth System Science Committee: ''Earth System Science: A Program For Global Change''. Washington DC 1986.&lt;/ref&gt; De leschte Begrëff huet sech duerchgesat.&lt;ref&gt;P. Amtsfeld, J. Bauer, A. Gehrke, A. Hebel, F. Kietz, F-P. Mager, M. Schmidt, I. Werb, J. Wetzel: ''SEYDLITZ Geographie 5/6 • Baden-Württemberg''. Braunschweig 2008, S. 118–119.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;R. F. J. Hüttl: ''Ein Planet voller Überraschungen: Neue Einblicke in das System Erde / Our Surprising Planet: New Insights into System Earth''. Heidelberg 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;H. J. de Blij, P. O. Muller: ''Physical Geography of the Global Environment''. New York 1993, S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;P. Amtsfeld, J. Bauer, A. Gehrke, A. Hebel, F. Kietz, F-P. Mager, M. Schmidt, I. Werb, J. Wetzel: ''SEYDLITZ Geographie 5/6 • Baden-Württemberg''. Braunschweig 2008, S. 118.&lt;/ref&gt; Déi Sichtweis gouf schonn 1878 vum [[Eduard Suess]] usazweis formuléiert.&lt;ref&gt;E. Suess: ''Die Entstehung der Alpen''. Wien 1875, S. 158.&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal:Astronomie}}

== Literatur ==
* H. Eichler: ''Ökosystem Erde''. Leipzig [[1993]], S. 35–40.

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Aerdsphar}}
[[Kategorie:Äerd]]</text>
      <sha1>fb7dor3dzc35hihgzv2eyvm0qm5tywq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688094</id>
      <parentid>2688093</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:35:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geschicht vum Konzept */</comment>
      <origin>2688094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12866" sha1="q63ow5lwso0ixg0hdsj1r0ttuj0kxg6" xml:space="preserve">[[Fichier:STS-133 Layers of atmosphere as the sun rises.jpg|mini|D'Atmosphär leet sech, wéi och vill aner Äerdsphären, wéi eng Schuel ëm d'Äerd.]]
Eng '''Äerdsphär''' a e Beräich vum Planéit [[Äerd]], dee sech duerch bestëmmt Eegeschaften auszeechent a sech dacks wéi eng Schuel ëm d'Äerd leet. Äerdsphäre kënne physikalesch, chemesch oder biologesche Charakteristiken hunn a sech iwwer, op oder ënnert der Äerduewerfläch befannen. 

Beispiller sinn d'[[Atmosphär vun der Äerd|Atmosphäre]] (eng Schicht aus Loft), d'[[Hydrosphär]] (Waasser), d'[[Lithosphär]] (fest Äerdkuuscht) oder d'[[Biosphär]] (de Liewensraum vun allen [[Organismus]]sen).

== Begrëff ==

D'Benotzung vum Wuert &quot;Äerdsphär&quot; huet am naturwëssenschaftleche Schrëftgebrauch zanter der Mëtt vum 19. Joerhonnert zougeholl.&lt;ref&gt;H. Reinsch: ''Naturerkenntnis''. Speyer 1856, S. 27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;C. Flammarion: ''Die Mehrheit bewohnter Welten''. Dresden 1864, S. 40–41.&lt;/ref&gt; Deemools gouf d'Wuert nach als [[Synonymie|Synonym]] fir &quot;Äerdkugel&quot; oder &quot;Planéit Äerd&quot; gebraucht. Ufank vum zwanzegste Joerhonnert huet sech déi haiteg Bedeitung vum Wuert duerchgesat. 

Am däitschsproochege Raum gouf se haaptsächlech 1903 vum däitsche Geograph [[Alfred Hettner]] agesat.&lt;ref&gt;A. Hettner: ''Grundbegriffe und Grundsätze der physischen Geographie.'' An: ''Geographische Zeitschrift.'' 9 (1903), S. 23, 132.&lt;/ref&gt; Zanterhir ass ''Äerdsphär'' den Uewerbegrëff, ënner deem [[Äerdatmosphär|Atmosphär]], [[Geosphär]], [[Lithosphär]] a vill weider [[Sphäre]]-Begrëffer gesammelt ginn.

== Gestalt ==
[[Fichier:Earthquake wave shadow zone.svg|thumb|Déi déif Äerdsphäre (wäit ënnert der Äerduewerfläch) ginn duerch d'Ënnersiche vun [[Seismologie|Äerdbiewewellen]] entdeckt.]]

Äerdsphäre si Schichten oder Beräicher vun der Äerd, déi sech op verschidde Weisen ëm de Planéit verdeelen. E puer dovu bilden zoue Schuelen, déi wéi eng huel Kugel déi ganz Äerd ëmginn. Dozou zielen d'[[Äerdatmosphär|Atmosphär]], déi als Loftschicht d'Äerd ëmgëtt, an d'[[Lithospär]], déi déi baussent fest Schuel vun der Äerd ass

Aner Äerdsphäre bilden zwar och Schuelen, awer mat Lächer. Sou besteet d'[[Kryosphär]] aus de groussen Äisschichten a [[Grönland]] an der [[Antarktis]], wärend dotëscht äisfräi Zone leien. D'[[Granitosphär]] kënnt a Form vu [[Granit|Granitgestengs]] an de Kontinenter vir, feelt awer an der ozeanescher Äerdkuuscht komplett.

Aner Äerdsphäre sinn net flächendeckend, mee fannen sech op ville klenge Virkomme verdeelt iwwer d'ganz Äerd. Hiert Ausgesinn gläicht méi engem Fleckemuster oder engem Netz wéi enger Schuel. D'[[Pyrosphär]] zum Beispill besteet aus Magma, dat eenzel optrëtt an net als continu Schicht. D'[[Noosphär]] anerersäits entsteet duerch den netzwierkaartegen, kommunikativen Austausch tëscht Mënschen, déi Iddien entwéckelen a weiderginn.

Eng Ausnam bilt den [[Äerdkär]], deen am Géigesaz zu den aneren Äerdsphäre keng Huelkugel ass, mee eng [[Kugel|Vollkugel]] mat dem [[Geozentrum|Äerdmëttelpunkt]] als Zentrum.

== Lag ==
[[Fichier:Air bubbles in ice (02).JPG|thumb|Gasblosen am Äis wiesen, datt d'Atmosphär an der Kryosphäre (Äisschicht) ageschloss ass.&lt;ref&gt;H. J. Schlichting: ''Phantom im Eis.'' In: ''Spektrum der Wissenschaft.'' 01 (2010), S. 40.&lt;/ref&gt;]]

Vill Äerdsphäre leien direkt oder gréisstendeels op der Äerduewerfläch. Dozou zielen d'[[Dekompositiounssphär]] (mat hire [[Regolith|Korrosiounsschichten]]) an d'[[Phytogeosphär]], déi all Landplanzen faasst.

Aner Äerdsphären ëmwéckelen de Planéit a méi grousser Distanz zur Äerduewerfläch, ouni direkt mat hir verbonnen ze sinn. Beispiller sinn d'[[Exosphär]], déi iewescht Schicht vun der Atmosphär, an d'[[Elektrosphär]], de Beräich an der Atmosphär mat méi héijer elektrescher Leetfäegkeet.

Erëm anerer leien déif ënnert der Äerduewerfläch, wéi d'[[Asthenosphär]], eng deelsweis geschmolte Gestengsschicht ënnert der Lithosphär, an d'[[Barysphär]], den Äerdkär am Zentrum, dee räich un Eisen ass.

Vill Äerdsphäre existéieren net schéi getrennt niewenteneen. Si duerchdréngen an duerchwierke sech géigesäiteg. Esou duerchdréngen  zum Beispill d'[[Hydrosphär]] (Waasser) an d'Atmosphär (Loft) als Buedemwaasser a Buedemloft d'[[Pedosphär]] (Buedem).

== Zäitlech Entwécklung ==

Äerdsphären sinn net onverännerlech. Hir Form a Positioun kënne sech am Laf vun der Zäit veränneren. Et gouf si net vum Ufank vun der Äerd un; si sinn zu bestëmmten Zäitpunkten entstanen a  wäerten héchstwarscheinlech iergendwann och nees verschwannen. Beispiller:

* D'Ausdeenung vun der [[Ionosphär]] variéiert ''dageszäitlech''. Si bilt sech an der Héichatmosphär duerch ioniséierend Strale vun der Sonn a baut sech nuets bal vollstänneg of, well do dann d'Sonnestralung net méi wierkt.
* D'Ausdeenung vun der [[Chionosphäre]] ännert sech ''joreszäitlech''. Am Wanter breede sech d'Schnéischichte wäit aus, wärend se am Summer op e puer Schnéifelder an den héije Bierger an de Polargebidder schrumpft. 
* D'Ausdeenung vun der Kryosphär ënnerläit laangfristegen, ''äerdgeschichtleche'' Schwankungen. Wärend der kaler Zäit ([[Kalzäit]]) kann d'Mieräis wäit a Richtung Equator virdréngen a grouss Kontinentgebidder ginn ënner Äis begruewen. Wärend der waarmer Zäit ([[Waarmzäit]]) zitt sech d'Kryosphär ganz wäit bis op déi héchst Bierger a Polarregiounen zeréck. Wärend der Period vum [[Cryogenium]] war esouguer bal d'ganz Äerd [[Schnéiball Äerd|äisbedeckt]].&lt;ref&gt;P. F. Hoffman, A. J. Kaufman, G. P. Halverson, D. P. Schrag: ''A Neoproterozoic snowball Earth.'' In: ''[[Science]].'' 281 ([[1998]]), S. 1342–1346.&lt;/ref&gt;
* D'[[Ozonschicht|Ozonosphär]] ass eréischt viru ronn zwou Milliarde Joer entstaanen, nodeems Mikroorganismen déi Photosynthes entwéckelt hunn, mat där si Sauerstoff produzéieren. De fräigesate Sauerstoff ass an d'Atmosphär geklommen a gouf duerch d'Sonneliicht an [[Ozon]] ëmgewandelt.&lt;ref&gt;C. Goldblatt, T. M. Lenton, A. J. Watson: ''Bistability of atmospheric oxygen and the Great Oxidation.'' In: ''[[Nature]].'' 443 ([[2006]]), S. 683.&lt;/ref&gt;
* D'[[Magnéitosphär]] gëtt vum Äerdmagnéitfeld gebilt, dat duerch [[Konvektioun|Wärmtstréimung]] am flëssegen Äerdaussekär entsteet. An dräi bis véier Milliarde Joer wäert si verschwannen, soubal de baussenzegen Äerdkär ausgehärt ass.&lt;ref&gt;A. J. Meadows: ''The Future of the Universe''. London [[2007]], S. 34.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D. J. Stevenson: ''Introduction to planetary interiors.'' In: ''Proceedings of the International School of Physics &quot;Enrico Fermi&quot;.'' 147 ([[2002]]), S. 605.&lt;/ref&gt;

&lt;gallery perrow=&quot;3&quot; widths=&quot;330&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Fichier:EisrandlagenNorddeutschland.jpg|Un den [[Ennmoräne]]nzich vun der [[Saale-Komplex|Saale-Veräisung]] (giel) an der [[Weichsel-Kalzäit|Weichsel-Veräisung]] (rout) an Norddäitschland léisst sech erkennen, datt sech d'Ausdeenung vun der Kryosphär am Laf vun der Äerdgeschicht verännert huet.
Fichier:Ionosphaere Reflexion.png|Dageszäitleche Wiessel vun der [[Ionosphär]].
Fichier:Earth-satellite-seasons.gif|D'Fläch vun der [[Chionosphär]] (der weltwäiter Schnéidecken) ännert mat de Joreszäiten.
&lt;/gallery&gt;

== Gruppen ==

D'Äerdsphäre loosse sech an dräi Gruppe andeelen. Déi éischt Grupp besteet aus den ''natierlechen Äerdsphären''. Déi natierlech Äerdsphären existéieren ouni Hëllef vum Mënsch. Si gëtt et also grondsätzlech onofhängeg vu mënschlecher Kultur – obwuel vill vun hinnen haut duerch mënschlecht Wierken beaflosst ginn. D'Erfuersche vun den natierlechen Äerdsphären ënnerläit der [[Physesch Geographie|physescher Geographie]] (''Naturgeographie'') an den iwwregen naturwëssenschaftleche [[Geowëssenschaften]]. Zu den natierlechen Äerdsphäre gehéieren zum Beispill d'Hydrosphär an d'Ökosphär.

Déi zweet Grupp vun den Äerdsphäre besteet aus de ''kulturbedéngten Äerdsphären''. Déi kulturbedéngten Äerdsphären entstinn an existéieren eréischt duerch d'Mathëllef vum Mënsch. Si existéieren ofhängeg vu mënschlecher [[Kultur]]. D'Erfuersche vun de kulturbedéngten Äerdsphären ënnerläit der [[Humangeographie]] (''Anthropogeographie'') an de [[Kulturwëssenschaft]]en. Zu de kulturbedéngten Äerdsphäre gehéieren zum Beispill d'Anthroposphär an d'Noosphär.

Déi drëtt Grupp vun den Äerdsphäre besteet aus den ''deelnatierlechen Äerdsphären''. Hei ginn déi natierlech an déi kulturbedéngten Eegenschafte gemeinsam betruecht, besonnesch hir Wiesselwierkungen. D'Erfuersche vun deene Sphären ënnerläit der [[Geographie|allgemenger Geographie]]. Ee Beispill ass d'[[Landschaftssphär]].

== Geschicht vum Konzept ==
[[Fichier:Ökosphäre Geosphäre System Erde.png|thumb|Grafik vum &quot;System Äerd&quot;.]]

D'Konzept vun den Äerdsphären, also d'Andeele vun der Äerd a schuelenaarteg Raim mat bestëmmten Eeegeschaften, gouf am 19. Joerhonnert entwéckelt. De britteschen Dokter [[Hugh Doherty]] an den amerikanesche Philosoph [[Stephen Pearl Andrews]] hunn d'Grondlage geluecht. Den éisträichesche Geologe [[Eduard Suess]] huet d'Iddi 1875 etabléiert an esou d'Spezialiséierung an de Geowëssenschaften erméiglecht, zum Beispill op d'Lithosphäre, d'Atmosphäre oder d'Hydrosphäre. Allerdéngs ass dobäi dacks de Bléck fir d'Zusammenhäng tëscht de Sphäre verluer gaangen.

Kritik un dëser Opdeelung koum schonn 1902 vum däitsche Geograph [[Friedrich Ratzel]], deen eng ganzheetleche Betruechtung vun der Äerd gefuerdert huet. Spéider hu Wëssenschaftler wéi den [[Norbert Wiener]] (Kybernetik) an den [[James Ephraim Lovelock|James Lovelock]] (Gaia-Hypothees) déi Kritik opgegraff. De Lovelock huet betount, datt d'Äerd als vernetzte Systeem verstaanen misst ginn, net alls Zomm vun isoléierte Spären.&lt;ref&gt;J. E. Lovelock, C. E. Giffin: ''Planetary atmospheres: compositional and other changes associated with the presence of life.'' In: ''Advances in the Astronautical Sciences.'' 25 (1969), S. 179–193.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;J. E. Lovelock: ''Gaia as seen through the atmosphere.'' In: ''[[Atmospheric Environment]].'' 6 (1972), S. 579–580.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;J. R. Lovelock: ''Gaia: A New Look at Life on Earth''. Oxford 1979.&lt;/ref&gt;

Schonn 1926 huet de russesche Geowëssenschaftler [[Wladimir Iwanowitsch Wernadski|Wladimir Wernadski]] d'Konzept vun der [[Biosphäre]] (engem [[Ekosystem]], dat déi ganz Äerd ëmfaasst) bedeitend weiderentwéckelt. An den 1950er an 1960er Jore sinn aner ganzheetlech Usätz nokomm, wéi d'[[Geosphär]], d'[[Chorosphär]] an d'[[Landschaftssphär]].&lt;ref&gt;V. I. Vernadsky: ''La Géochimie''. Paris 1924.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Neef: ''Geographie und Umweltwissenschaft.'' In: ''Petermanns geographische Mitteilungen.'' 116 (1972), S. 82.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L. C. Cole: ''The ecosphere.'' In: ''[[Scientific American]]'' 4 ([[1958]]), S. 83–92.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;H. Carol: ''Zur Diskussion um Landschaft und Geographie.'' In: ''Geographica Helvetica.'' 11 (1956), S. 113–114.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Winkler: ''Zu zwei neueren geographischen «Grundbegriffen».'' In: ''Geographica Helvetica.'' 15 (1960), S. 48.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ефремов, Георгий (Юрий) Константинович: ''Ландшафтная сфера Земли.'' In: ''Известия Всесоюзного географ об-ва.'' 6 (1959), S. 525–528.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Winkler: ''Zu zwei neueren geographischen «Grundbegriffen».'' In: ''Geographica Helvetica.'' 15 ([[1960]]), S. 48.&lt;/ref&gt;

Haut gëtt d'Aërd als [[System Äerd]] betruecht: D'Äerdsphäre ginn zwar eenzel erfuerscht, awer hir Wiesselwierkunge stinn am Mëttelpunk.&lt;ref&gt;Earth System Science Committee: ''Earth System Science: A Program For Global Change''. Washington DC 1986.&lt;/ref&gt; De leschte Begrëff huet sech duerchgesat.&lt;ref&gt;P. Amtsfeld, J. Bauer, A. Gehrke, A. Hebel, F. Kietz, F-P. Mager, M. Schmidt, I. Werb, J. Wetzel: ''SEYDLITZ Geographie 5/6 • Baden-Württemberg''. Braunschweig 2008, S. 118–119.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;R. F. J. Hüttl: ''Ein Planet voller Überraschungen: Neue Einblicke in das System Erde / Our Surprising Planet: New Insights into System Earth''. Heidelberg 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;H. J. de Blij, P. O. Muller: ''Physical Geography of the Global Environment''. New York 1993, S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;P. Amtsfeld, J. Bauer, A. Gehrke, A. Hebel, F. Kietz, F-P. Mager, M. Schmidt, I. Werb, J. Wetzel: ''SEYDLITZ Geographie 5/6 • Baden-Württemberg''. Braunschweig 2008, S. 118.&lt;/ref&gt; Déi Sichtweis gouf schonn 1875 vum [[Eduard Suess]] usazweis formuléiert.&lt;ref&gt;E. Suess: ''Die Entstehung der Alpen''. Wien 1875, S. 158.&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal:Astronomie}}

== Literatur ==
* H. Eichler: ''Ökosystem Erde''. Leipzig [[1993]], S. 35–40.

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Aerdsphar}}
[[Kategorie:Äerd]]</text>
      <sha1>q63ow5lwso0ixg0hdsj1r0ttuj0kxg6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688098</id>
      <parentid>2688094</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T17:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>.....</comment>
      <origin>2688098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12836" sha1="0n4jw9s1qsd50lyys6p8epkl6n4v3v1" xml:space="preserve">[[Fichier:STS-133 Layers of atmosphere as the sun rises.jpg|mini|D'Atmosphär leet sech, wéi och vill aner Äerdsphären, wéi eng Schuel ëm d'Äerd.]]
Eng '''Äerdsphär''' ass e Beräich vum Planéit [[Äerd]], dee sech duerch bestëmmt Eegenschaften auszeechent a sech dacks wéi eng Schuel ëm d'Äerd leet. Äerdsphäre kënne physikalesch, chemesch oder biologesche Charakteristiken hunn an iwwer, op oder ënnert der Äerduewerfläch sinn. 

Beispiller sinn d'[[Atmosphär vun der Äerd|Atmosphäre]] (eng Schicht aus Loft), d'[[Hydrosphär]] (Waasser), d'[[Lithosphär]] (fest Äerdkuuscht) oder d'[[Biosphär]] (de Liewensraum vun allen [[Organismus]]sen).

== Begrëff ==

D'Benotze vum Wuert &quot;Äerdsphär&quot; huet am naturwëssenschaftleche Schrëftgebrauch zanter der Mëtt vum 19. Joerhonnert zougeholl.&lt;ref&gt;H. Reinsch: ''Naturerkenntnis''. Speyer 1856, S. 27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;C. Flammarion: ''Die Mehrheit bewohnter Welten''. Dresden 1864, S. 40–41.&lt;/ref&gt; Deemools gouf d'Wuert nach als [[Synonymie|Synonym]] fir &quot;Äerdkugel&quot; oder &quot;Planéit Äerd&quot; gebraucht. Ufank vum zwanzegste Joerhonnert huet sech déi haiteg Bedeitung vum Wuert duerchgesat. 

Am däitschsproochege Raum gouf se haaptsächlech 1903 vum däitsche Geograph [[Alfred Hettner]] agesat.&lt;ref&gt;A. Hettner: ''Grundbegriffe und Grundsätze der physischen Geographie.'' An: ''Geographische Zeitschrift.'' 9 (1903), S. 23, 132.&lt;/ref&gt; Zanterhir ass ''Äerdsphär'' den Uewerbegrëff, ënner deem [[Äerdatmosphär|Atmosphär]], [[Geosphär]], [[Lithosphär]] a vill weider [[Sphäre]]-Begrëffer gesammelt ginn.

== Gestalt ==
[[Fichier:Earthquake wave shadow zone.svg|thumb|Déi déif Äerdsphäre (wäit ënnert der Äerduewerfläch) ginn duerch d'Ënnersiche vun [[Seismologie|Äerdbiewewellen]] entdeckt.]]

Äerdsphäre si Schichten oder Beräicher vun der Äerd, déi sech op verschidde Weisen ëm de Planéit verdeelen. E puer dovu bilden zoue Schuelen, déi wéi eng huel Kugel déi ganz Äerd ëmginn. Dozou zielen d'[[Äerdatmosphär|Atmosphär]], déi als Loftschicht d'Äerd ëmgëtt, an d'[[Lithospär]], déi baussenzeg fest Schuel vun der Äerd.

Aner Äerdsphäre bilden zwar och Schuelen, awer mat Lächer. Sou besteet d'[[Kryosphär]] aus de groussen Äisschichten a [[Grönland]] an der [[Antarktis]], wärend dertëscht äisfräi Zone leien. D'[[Granitosphär]] kënnt a Form vu [[Granit|Granitgestengs]] an de Kontinenter vir, feelt awer an der ozeanescher Äerdkuuscht komplett.

Aner Äerdsphäre sinn net flächendeckend, mä verdeele sech op vill kleng Virkommen iwwer d'ganz Äerd. Hiert Ausgesinn gläicht méi engem Fleckemuster oder engem Netz wéi enger Schuel. D'[[Pyrosphär]] zum Beispill besteet aus Magma, dat eenzel optrëtt an net als zesummenhängend Schicht. D'[[Noosphär]] anerersäits entsteet duerch den netzwierkaartegen, kommunikativen Austausch tëscht Mënschen, déi Iddien entwéckelen a weiderginn.

Eng Ausnam bilt den [[Äerdkär]], deen am Géigesaz zu den aneren Äerdsphäre keng Huelkugel ass, mä eng [[Kugel|Vollkugel]] mat dem [[Geozentrum|Äerdmëttelpunkt]] als Zentrum.

== Lag ==
[[Fichier:Air bubbles in ice (02).JPG|thumb|Gasblosen am Äis wiesen, datt d'Atmosphär an der Kryosphär (Äisschicht) ageschloss ass.&lt;ref&gt;H. J. Schlichting: ''Phantom im Eis.'' In: ''Spektrum der Wissenschaft.'' 01 (2010), S. 40.&lt;/ref&gt;]]

Vill Äerdsphäre leien direkt oder gréisstendeels op der Äerduewerfläch. Dozou zielen d'[[Dekompositiounssphär]] (mat hire [[Regolith|Korrosiounsschichten]]) an d'[[Phytogeosphär]], déi all Landplanzen ëmfaasst.

Aner Äerdsphären ëmwéckelen de Planéit a méi grousser Distanz zur Äerduewerfläch, ouni direkt mat hir verbonnen ze sinn. Beispiller sinn d'[[Exosphär]], déi iewescht Schicht vun der Atmosphär, an d'[[Elektrosphär]], de Beräich an der Atmosphär mat méi héijer elektrescher Leetfäegkeet.

Erëm anerer leien déif ënnert der Äerduewerfläch, wéi d'[[Asthenosphär]], eng deelsweis geschmolte Gestengsschicht ënnert der Lithosphär, an d'[[Barysphär]], den Äerdkär am Zentrum, dee räich un Eisen ass.

Vill Äerdsphäre existéieren net getrennt niewenteneen. Si duerchdréngen an duerchwierke sech géigesäiteg. Esou duerchdréngen zum Beispill d'[[Hydrosphär]] (Waasser) an d'Atmosphär (Loft) als Buedemwaasser a Buedemloft d'[[Pedosphär]] (Buedem).

== Zäitlech Entwécklung ==

Äerdsphäre sinn net onverännerlech. Hir Form a Positioun kënne sech am Laf vun der Zäit veränneren. Se waren net vum Ufank un op der Äerd; se sinn zu bestëmmten Zäitpunkten entstanen a  wäerten héchstwarscheinlech iergendwann och nees verschwannen. Beispiller:

* D'Ausdeenung vun der [[Ionosphär]] variéiert ''dageszäitlech''. Si bilt sech an der Héichatmosphär duerch ioniséierend Strale vun der Sonn a baut sech nuets bal vollstänneg of, well dann d'Sonnestralung net méi wierkt.
* D'Ausdeenung vun der [[Chionosphäre]] ännert sech mat de [[Joreszäit]]en. Am Wanter breede sech d'Schnéischichte wäit aus, wärend s'am Summer op e puer Schnéifelder an den héije Bierger an de Polargebidder zrèckgeet. 
* D'Ausdeenung vun der Kryosphär ënnerläit laangfristegen, ''äerdgeschichtleche'' Schwankungen. Wärend der kaler Zäit ([[Kalzäit]]) kann d'Mieräis wäit a Richtung Equator virdréngen a grouss Kontinentgebidder ginn ënner Äis begruewen. Wärend der waarmer Zäit ([[Waarmzäit]]) zitt sech d'Kryosphär ganz wäit bis op déi héchst Bierger a Polarregiounen zeréck. Wärend der Period vum [[Cryogenium]] war esouguer bal d'ganz Äerd [[Schnéiball-Äerd|äisbedeckt]].&lt;ref&gt;P. F. Hoffman, A. J. Kaufman, G. P. Halverson, D. P. Schrag: ''A Neoproterozoic snowball Earth.'' In: ''[[Science]].'' 281 ([[1998]]), S. 1342–1346.&lt;/ref&gt;
* D'[[Ozonschicht|Ozonosphär]] ass eréischt viru ronn zwou Milliarde Joer entstanen, nodeems Mikroorganismen d'Photosynthes entwéckelt hunn, mat där si Sauerstoff produzéieren. De fräigesate Sauerstoff ass an d'Atmosphär geklommen a gouf duerch d'Sonneliicht an [[Ozon]] ëmgewandelt.&lt;ref&gt;C. Goldblatt, T. M. Lenton, A. J. Watson: ''Bistability of atmospheric oxygen and the Great Oxidation.'' In: ''[[Nature]].'' 443 ([[2006]]), S. 683.&lt;/ref&gt;
* D'[[Magnéitosphär]] gëtt vum Äerdmagnéitfeld gebilt, dat duerch [[Konvektioun|Wäermtstréimung]] am flëssegen Äerdbaussekär entsteet. An dräi bis véier Milliarde Joer wäert se verschwannen, soubal de baussenzegen Äerdkär ausgehäert ass.&lt;ref&gt;A. J. Meadows: ''The Future of the Universe''. London [[2007]], S. 34.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D. J. Stevenson: ''Introduction to planetary interiors.'' In: ''Proceedings of the International School of Physics &quot;Enrico Fermi&quot;.'' 147 ([[2002]]), S. 605.&lt;/ref&gt;

&lt;gallery perrow=&quot;3&quot; widths=&quot;330&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Fichier:EisrandlagenNorddeutschland.jpg|Un den [[Ennmoräne]]nzich vun der [[Saale-Komplex|Saale-Veräisung]] (giel) an der [[Weichsel-Kalzäit|Weichsel-Veräisung]] (rout) an Norddäitschland léisst sech erkennen, datt sech d'Ausdeenung vun der Kryosphär am Laf vun der Äerdgeschicht verännert huet.
Fichier:Ionosphaere Reflexion.png|Dageszäitleche Wiessel vun der [[Ionosphär]].
Fichier:Earth-satellite-seasons.gif|D'Fläch vun der [[Chionosphär]] (der weltwäiter Schnéidecken) ännert mat de Joreszäiten.
&lt;/gallery&gt;

== Gruppen ==

D'Äerdsphäre loosse sech an dräi Gruppe andeelen. Déi éischt Grupp besteet aus den ''natierlechen Äerdsphären''. Déi natierlech Äerdsphären existéieren ouni Hëllef vum Mënsch. Si gëtt et also grondsätzlech onofhängeg vu mënschlecher Kultur – obwuel vill vun hinnen haut duerch mënschlecht Wierken beaflosst ginn. D'Erfuersche vun den natierlechen Äerdsphären ënnerläit der [[Physesch Geographie|physescher Geographie]] (''Naturgeographie'') an den iwwregen naturwëssenschaftleche [[Geowëssenschaften]]. Zu den natierlechen Äerdsphäre gehéieren zum Beispill d'Hydrosphär an d'Ökosphär.

Déi zweet Grupp vun den Äerdsphäre besteet aus de ''kulturbedéngten Äerdsphären''. Déi kulturbedéngt Äerdsphären entstinn an existéieren eréischt duerch d'Mathëllef vum Mënsch. Si existéieren ofhängeg vu mënschlecher [[Kultur]]. D'Erfuersche vun de kulturbedéngten Äerdsphären ënnerläit der [[Humangeographie]] (''Anthropogeographie'') an de [[Kulturwëssenschaft]]en. Zu de kulturbedéngten Äerdsphäre gehéieren zum Beispill d'Anthroposphär an d'Noosphär.

Déi drëtt Grupp vun den Äerdsphäre besteet aus den ''deelnatierlechen Äerdsphären''. Hei ginn déi natierlech an déi kulturbedéngt Eegenschafte gemeinsam betruecht, besonnesch hir Wiesselwierkungen. D'Erfuersche vun deene Sphären ënnerläit der [[Geographie|allgemenger Geographie]]. Ee Beispill ass d'[[Landschaftssphär]].

== Geschicht vum Konzept ==
[[Fichier:Ökosphäre Geosphäre System Erde.png|thumb|Grafik vum &quot;System Äerd&quot;.]]

D'Konzept vun den Äerdsphären, also d'Andeele vun der Äerd a schuelenaarteg Raim mat bestëmmten Eeegenschaften, gouf am 19. Joerhonnert entwéckelt. De britteschen Dokter [[Hugh Doherty]] an den amerikanesche Philosoph [[Stephen Pearl Andrews]] hunn d'Grondlage geluecht. Den éisträichesche Geolog [[Eduard Suess]] huet d'Iddi 1875 etabléiert an esou d'Spezialiséierung an de Geowëssenschaften erméiglecht, zum Beispill op d'Lithosphär, d'Atmosphär oder d'Hydrosphär. Allerdéngs ass dobäi dacks de Bléck fir d'Zusammenhäng tëscht de Sphäre verluer gaangen.

Kritik un dëser Opdeelung koum schonn 1902 vum däitsche Geograph [[Friedrich Ratzel]], deen eng iwwergräifend Betruechtung vun der Äerd gefuerdert huet. Spéider hu Wëssenschaftler wéi den [[Norbert Wiener]] (Kybernetik) an den [[James Ephraim Lovelock|James Lovelock]] (Gaia-Hypothees) déi Kritik opgegraff. De Lovelock huet betount, datt d'Äerd als vernetzte Systeem misst verstane ginn, net als Zomm vun isoléierte Spären.&lt;ref&gt;J. E. Lovelock, C. E. Giffin: ''Planetary atmospheres: compositional and other changes associated with the presence of life.'' In: ''Advances in the Astronautical Sciences.'' 25 (1969), S. 179–193.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;J. E. Lovelock: ''Gaia as seen through the atmosphere.'' In: ''[[Atmospheric Environment]].'' 6 (1972), S. 579–580.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;J. R. Lovelock: ''Gaia: A New Look at Life on Earth''. Oxford 1979.&lt;/ref&gt;

Schonn 1926 huet de russesche Geowëssenschaftler [[Wladimir Iwanowitsch Wernadski|Wladimir Wernadski]] d'Konzept vun der [[Biosphär]] (engem [[Ekosystem]], dat déi ganz Äerd ëmfaasst) bedeitend weiderentwéckelt. An den 1950er an 1960er Jore sinn aner ganzheetlech Usätz nokomm, wéi d'[[Geosphär]], d'[[Chorosphär]] an d'[[Landschaftssphär]].&lt;ref&gt;V. I. Vernadsky: ''La Géochimie''. Paris 1924.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Neef: ''Geographie und Umweltwissenschaft.'' In: ''Petermanns geographische Mitteilungen.'' 116 (1972), S. 82.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L. C. Cole: ''The ecosphere.'' In: ''[[Scientific American]]'' 4 ([[1958]]), S. 83–92.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;H. Carol: ''Zur Diskussion um Landschaft und Geographie.'' In: ''Geographica Helvetica.'' 11 (1956), S. 113–114.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Winkler: ''Zu zwei neueren geographischen «Grundbegriffen».'' In: ''Geographica Helvetica.'' 15 (1960), S. 48.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ефремов, Георгий (Юрий) Константинович: ''Ландшафтная сфера Земли.'' In: ''Известия Всесоюзного географ об-ва.'' 6 (1959), S. 525–528.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Winkler: ''Zu zwei neueren geographischen «Grundbegriffen».'' In: ''Geographica Helvetica.'' 15 ([[1960]]), S. 48.&lt;/ref&gt;

Haut gëtt d'Aërd als [[System Äerd]] betruecht: D'Äerdsphäre ginn zwar eenzel erfuerscht, awer hir Wiesselwierkunge stinn am Mëttelpunk.&lt;ref&gt;Earth System Science Committee: ''Earth System Science: A Program For Global Change''. Washington DC 1986.&lt;/ref&gt; De leschte Begrëff huet sech duerchgesat.&lt;ref&gt;P. Amtsfeld, J. Bauer, A. Gehrke, A. Hebel, F. Kietz, F-P. Mager, M. Schmidt, I. Werb, J. Wetzel: ''SEYDLITZ Geographie 5/6 • Baden-Württemberg''. Braunschweig 2008, S. 118–119.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;R. F. J. Hüttl: ''Ein Planet voller Überraschungen: Neue Einblicke in das System Erde / Our Surprising Planet: New Insights into System Earth''. Heidelberg 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;H. J. de Blij, P. O. Muller: ''Physical Geography of the Global Environment''. New York 1993, S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;P. Amtsfeld, J. Bauer, A. Gehrke, A. Hebel, F. Kietz, F-P. Mager, M. Schmidt, I. Werb, J. Wetzel: ''SEYDLITZ Geographie 5/6 • Baden-Württemberg''. Braunschweig 2008, S. 118.&lt;/ref&gt; Déi Sichtweis gouf schonn 1875 vum [[Eduard Suess]] usazweis formuléiert.&lt;ref&gt;E. Suess: ''Die Entstehung der Alpen''. Wien 1875, S. 158.&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal:Astronomie}}

== Literatur ==
* H. Eichler: ''Ökosystem Erde''. Leipzig [[1993]], S. 35–40.

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Aerdsphar}}
[[Kategorie:Äerd]]</text>
      <sha1>0n4jw9s1qsd50lyys6p8epkl6n4v3v1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wat Phra Kaeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132458</id>
    <revision>
      <id>2688166</id>
      <parentid>2402903</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2688166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1933" sha1="e4o9nio7cir006bx3qzdg9szgm9fwk5" xml:space="preserve">{{Infobox Gebai}}
[[Fichier:Watphrakaeomap.png|thumb|Kaart vum TempelsiteWat Phra Kaeo]]
'''Wat Phra Kaeo''' (och '''Wat Phra Kaew''' transkribéiert; [[Thai]]: วัดพระแก้ว - &quot;Tempel vum [[Smaragd-Buddha]]&quot;), offiziell ''Wat Phra Sri Rattana Satsadaram'', ass de Kinnekstempel am [[Grousse Palais (Bangkok)|ale Kinnekspalais]] zu [[Bangkok]].

== Kuckeswäertes ==
=== südlech vun der Ieweschter Terrass ===
* D'Kapelle vum Smaragd-Buddha(''Phra Ubosot'') mam [[Smaragd-Buddha]]; deen op engem 11 Meter héijen Troun sëtzt. Lénks a riets stinn zwou weider 3 m héich Buddha-Statuen, déi; wéi oc d'Haaptstatu, vergolt a mat Edelsteng dekoréiert ass.

=== Déi Iewescht Terrass mat hire 4 Haaptmonumenter ===
* Phra Sri Rattana Chedi – &quot;Déi Gëlle[[Chedi]]&quot; ass e Reliquieschräin, an deem e Stéck vun enger Schank vum Buddha senger Broscht soll sinn;
* Phra Mondop (Bibliothéik fir déi helleg Palmschrëften)
* Prasart Phra Thepbidorn – kinnekleche Pantheon mat liewensgrousse Statue vun de fréieren Herrscher vun der Chakri-Dynastie.
* e Miniaturmodell vun [[Angkor Wat]] (1882).
* Zwéi Gold-Chedis (Pagoden) laanscht d'ëstlech Trap fir op d'Terrasse, déi vum Kinnek Phra Phutthayotfa (Rama I.) zu Éiere vu sengen Eltere baue gelooss gouf. 1882 koumen d'[[Karyatid]]en a Form vun Dämone bäi, déi u Figuren aus dem Drama [[Ramakien]] inspiréiert sinn.
* 14 Statue vu mythologesche Wiesen aus dem &quot;Schnéi-Bësch&quot;, dem Zentrum vun der Welt.

=== Niewegebaier ===
* Hor Phra Nak, haut de [[Mausoleum]] vun der kinneklecher Famill
* Viharn Yod, en Tempel mat der ''Phra Nak'' Statu.
* Hor Phra Monthien Dharma, eng Bibliothéik vu Manuskripter.
* aacht [[Prang]]en

== Literatur ==
* Naengnoi Suksri: ''The Grand Palace, Bangkok''. Bangkok 1999, ISBN 974-8225-48-8.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Buddhistesch Tempelen an Thailand]]
[[Kategorie:Bangkok]]</text>
      <sha1>e4o9nio7cir006bx3qzdg9szgm9fwk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nyctereutes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133343</id>
    <revision>
      <id>2688102</id>
      <parentid>2655102</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3199" sha1="nqz0utfoyhz9lppy7a7fm1f3velg4tl" xml:space="preserve">{{SkizzBio}}
{{Infobox Déieren
 | Numm = ''Nyctereutes''
 | An anere Sproochen = lb: Marderhënn
 | Bild = Tanuki01 960.jpg
 | Bildtext = Marderhënn vun der Aart ''[[Nyctereutes viverrinus]]''
 | Räich = [[Déiereräich]]
 | Stamm = [[Chordata]]
 | Klass = [[Mamendéieren]]
 | Uerdnung = [[Raubdéieren]]
 | Famill = [[Canidae]]
 | Ënnerfamill = Caninae
 | Gattung = 
 | Aart = 
 | Wëssenschaftlechen Numm = Nyctereutes
 | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]]}}, 1839
 | Ënnerandeelung_ranking = 
 | Ënnerandeelung = 
}}
D''''''Nyctereutes''''' (lb: '''Marderhënn''') sinn eng Gattung vu [[Raubdéieren]] aus der Famill vun den [[Hënn]] (Canidae). D'Vertrieder sinn a waren an [[Eurasien]]&lt;ref name=&quot;fossilworks&quot;&gt;http://fossilworks.org/bridge.pl?action=taxonInfo&amp;is_real_user=1&amp;taxon_no=36931&lt;/ref&gt; an an [[Afrika]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://fossilworks.org/bridge.pl?action=taxonInfo&amp;taxon_no=72180&amp;is_real_user=1 |Titel=Archive copy |Gekuckt=07.08.2017 |Archiv-Datum=07.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160307220740/http://fossilworks.org/bridge.pl?action=taxonInfo&amp;taxon_no=72180&amp;is_real_user=1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.evolhum.cnrs.fr/geraads/pdf/geraads239.pdf |Titel=Archive copy |Gekuckt=01.02.2014 |Archiv-Datum=01.02.2014 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20140201095228/http://www.evolhum.cnrs.fr/geraads/pdf/geraads239.pdf }}&lt;/ref&gt;.

D'Gattung ''Nyctereutes'' gouf als [[basal Grupp]] vun den Hënn consideréiert&lt;!--has many features of Cerdocyon (a Canidae ancestor)--&gt;&lt;ref&gt;Xiaoming Wang, Richard H. Tedford. ''Dogs: Their Fossil Relatives and Evolutionary History'' – P. 147 – Columbia University Press, 2010 – ISBN 978-0-231-50943-5&lt;/ref&gt;.

Se gëtt an 11 Aarten ënnerdeelt. Den ''Nyctereutes procyonoides'' an den ''Nyctereutes viverrinus'' sinn déi eenzeg Aarten aus der ganzer Gattung déi nach liewen&lt;ref&gt;{{Citation |URL=http://www.biolib.cz/en/taxon/id1892/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=2017-08-07 |archivedate=2016-04-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160428230422/http://www.biolib.cz/en/taxon/id1892/ }}&lt;/ref&gt;.
{{Div col|cols=2}}
* † ''[[Nyctereutes abdeslami]]'' – aus de Fossile vu Marokko
* † ''[[Nyctereutes donnezani]]'' – aus de Fossile vu Spuenien an Osteuropa
* † ''[[Nyctereutes lockwoodi]]'' – aus de Fossile vun [[Dikika]] an Ethiopien
* † ''[[Nyctereutes megamastoides]]'' – aus de Fossile vun Europa
* † ''[[Nyctereutes petenyi]]'' – d'Fossile vun Ungarn
* Gewéinleche [[Marderhond]] (''Nyctereutes procyonoides'') – Ostasien, invasiv an Europa
* † ''[[Nyctereutes terblanchei]]'' &lt;abbr title=&quot;zweiweihaften Taxon&quot;&gt;(???)&lt;/abbr&gt; – d'Fossile vum Süde vun Afrika
* † ''[[Nyctereutes tingi]]'' – d'Fossile vu China
* † ''[[Nyctereutes vinetorum]]'' – d'Fossile vun Israel
* ''[[Nyctereutes viverrinus]]'' – Japan
* † ''[[Nyctereutes vulpinus]]'' – d'Fossile vu [[Saint-Vallier (Drôme)]] a Frankräich
{{Div col end}}

[[Fichier:Nyctereutes megamastoides.JPG|thumb|left|D'Fossile vun engem ''Nyctereutes megamastoides'']]
{{Clr}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Nyctereutes}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Hënn]]</text>
      <sha1>nqz0utfoyhz9lppy7a7fm1f3velg4tl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137072</id>
    <revision>
      <id>2688132</id>
      <parentid>2687988</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2688132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12736" sha1="ojfjcwgpoxbq9lb55yi5rup514sqehy" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
* {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus.

=== Europa ===
[[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]]
* {{1. Januar}}: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an.
* {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]].
* [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] kommen ëm 42 Leit ëm d'Liewen.
* [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]].
* {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt.
* [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt.
* {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien]] vereedegt, nodeems seng Partei [[Progressiivt Bulgarien]] den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat.
* {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen eng 2/3-Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat.
* [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]].
* {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt.
* [[12. Juni]]: De gemeinsamen Europäeschen Asylsystem (GEAS) vun der [[Europäesch Unioun|EU]] ass a Kraaft getrueden.
* [[14. Juli]]: Den [[Mindaugas Sinkevičius]] gëtt neie Premierminister a [[Litauen]].
* [[20. Juli]]: Den [[Andy Burnham]] gëtt, nom Récktrëtt vum [[Keir Starmer]], den [[22. Juni]], neie Premierminister vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]].

==== Lëtzebuerg ====
* 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an den Ëmlaf.

=== Afrika ===
* {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] als Haaptstad of.
* [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt.
* [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt.
* [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gëtt de [[24. Mee]] vereedegt.

=== Amerika ===

==== Nordamerika ====

==== Mëttel- a Südamerika ====
* {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht.
* [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] nei Staatspresident vum [[Peru]].
* [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vun [[Chile]] vereedegt.
* [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen Dausende vu Leit, Zingdausende ginn der Wochen dono nach ëmmer vermësst.
* [[28. Juli]]: D'[[Keiko Fujimori]], déi de  7. Juni am 2. Tour d'Presidentschaftswalen am [[Peru]] gewonnen huet, gëtt vereedegt.

=== Asien ===
* {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zwee-drëttel Majoritéit gewonnen.
* [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl.
* {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt.
* {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert.

==== Arabesch Welt an Noen Osten ====
* {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]].
* [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung.
* [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht.
* [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]].
* [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt.

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''.
* De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]].

=== Musek ===

=== Kino ===
* ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]].
* ''[[Gëlle Palm]]'':  [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''.

== Ekonomie ==
[[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]]

== Wëssenschaft an Technik ==
* [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd.

== Sport ==
* [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]].
* [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s).
* [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. [[Spuenesch Foussballnationalekipp|Spuenien]] gewënnt an der Finall  1:0 géint [[Argentinesch Foussballnationalekipp|Argentinien]].
* [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]].

== Gebuer ==
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg
 | Text1 = Robert Goebbels
 | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg
 | Text2 = Colette Flesch
 | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg
 | Text3 = Lucien Weiler
 | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg
 | Text4= Rita Süssmuth
 | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg
 | Text5= Robert Duvall
 | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg
 | Text6= Ali Khamenei
 | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg
 | Text7= Chuck Norris
 | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg
 | Text8= Mario Adorf
 | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg
 | Text9= Nathalie Baye
 | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg
 | Text10 = Marjane Satrapi
}}{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = David Hockney 2017 at Flash Expo (cropped).jpg
 | Text1 = David Hockney
 | Bild2 = 
 | Text2 = 
}}
== Gestuerwen ==
* {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur.
* [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin.
* [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner.
* [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur.
* [[23. Januar]]: [[Carlo Cecchi]], italieenesche Schaupiller.
* [[24. Januar]]: [[Michel Barbey]], franséische Schaupiller.
* [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler.
* [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 30. Januar: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin.
* {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin.
* {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller.
* &lt; 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller.
* {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter.
* [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller.
* 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker.
* [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller.
* [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler.
* 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger.
* [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller.
* [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet.
* [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer.
* [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker.
* {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller.
* {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller.
* {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger.
* [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog.
* [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller.
* [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler.
* [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker.
* [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker.
* {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur.
* {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller.
* [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin.
* [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur.
* {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin.
* [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger.
* [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent.
* 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin.
* [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin.
* [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin.
* [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist.
* [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker.
* [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur.
* ≤4. Juni: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin.
* {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler.
* [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist.
* [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler.
* [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* ≤ 26. Juni&lt;!--&quot;vor wenigen Tagen&quot;, den 28.06.op wort.lu--&gt;: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker.
* {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog.
* {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin.
* {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin.
* [[11. Juli]]: [[Marco Barnig]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar.
* [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller.
* [[24. Juli]]: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}</text>
      <sha1>ojfjcwgpoxbq9lb55yi5rup514sqehy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amesch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138277</id>
    <revision>
      <id>2688157</id>
      <parentid>2641882</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>Iwwerschafft. Iwwersetzung vun der Intro vum engl. Wikipedia-Artikel</comment>
      <origin>2688157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4662" sha1="i5fbun84ql5pttpxtqtwxuo39aeoalk" xml:space="preserve">[[Fichier:Amish SettlementsMap.png|thumb|Amesch Siidlungen an Nordamerika.]]
D''''Amesch''' (op Englesch: ''Amish''; op [[Pennsylvaniadäitsch]]: ''Amische'') sinn eng Grupp traditionalistesch [[Anabaptismus|anabaptistesch]] (&quot;Täufer&quot;) [[Protestantismus|protestantesch]] Gemeinschafte mat Wuerzelen an der Schwäiz an am Elsass. Si liewen haut haaptsächlech am Nordoste vun den [[USA]].

== Geschicht an Organisatioun  ==
[[Fichier:Flickr - Nicholas T - Bright.jpg|thumb|D'Amesch si bekannt fir hir rout [[Scheier]]en.]]
[[Fichier:Lancaster County Amish 03.jpg|thumb|Eng amesch Famill an enger traditioneller amescher [[Kutsch]] a [[Pennsylvania]].]]

D'amesch Gemeinschaft ass 1693 an der Schwäiz entstanen, wéi sech ech Grupp aus Schwäizer an Elsässer [[Mennonitten|Mennonitte]] gespléckt huet. D'Unhänger, déi beim [[Jakob Ammann]] bliwwe sinn, goufen als &quot;Amesch&quot; bekannt. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert hu sech d'Amesch weider opgespléckt. D'Old-Order-Amesch hunn de Groussdeel vun hirer deemoleger traditionellen Kultur konservéiert a rejetéieren bestëmmt modern Techniken, wéi den [[Auto]] oder den [[Telefon]]. 

Wann hautdesdaags vun den Amesch riets ass, sinn an der Reegel d'Old-Order-Amesch gemengt, obwuel et nach aner Ënnergruppen vun den Amesch gëtt. D'Amesch loosse sech an dräi grouss Gruppen andeelen: d'Old-Order-Amesch, d'New-Order-Amesch an d'Beachy-Amesch. Alleguer droe si einfacht [[Gezei]] a liewen hiert Liewen der [[Bibel]] no, esou wéi si vun hirer Kierch interpretéiert gëtt. 

D'Old-Order-Amesch an d'New-Order-Amesch halen hir Gottesdéngschter op Däitsch a benotze Päerdskutschen als Fortbeweegungsmëttel, am Géigesaz zu de Beachy-Amesch, déi modern Technologie (dorënner motoriséiert [[Gefier]]er) benotzen an hir Gottesdéngschter an der lokaler Sprooch vun der Regioun halen, an där si liewen. Souwuel bei den New-Order-Amesch wéi och bei de Beachy-Amesch spillen d'[[Widergebuert]], d'[[Evangelisatioun]] an d'Sonndesschoulen eng wichteg Roll.

Am fréien 18. Joerhonnert si vill Amesch a Mennonitten aus verschiddene Grënn a [[Pennsylvania]] ausgewandert. Déi meescht Amesch schwätze [[Pennsylvaniadäitsch]], enger Sproochvariant vun der däitscher Sprooch, déi op pfälzesche Dialekter opbaut. Am Bundesstaat [[Indiana]] gëtt et och eng Schwäizer Ënnergrupp, déi [[Alemannesch]] schwätzt.

2024 ass d'Zuel vun den Amesch op iwwer 400.000 geklommen, woubäi ongeféier 405.000 Amesch vum &quot;Old Order&quot; an den USA an iwwer 6.000 a [[Kanada]], haaptsächlech am [[Ontario]], gewunnt hunn. Hir Zuel geet séier an d'Luucht. Amesch Glawensgemeinschafte gi sech Méi, eng gewëssen Ofgrenzung zur net-amescher Welt oprecht ze erhalen. Net-amesch Leit gi vun hinnen am Allgemengen als &quot;Englänner&quot; bezeechent an Aflëss vu baussen dacks als &quot;weltlech&quot; beschriwwen.

== Liewen ==
[[Fichier:Amish - On the way to school by Gadjoboy-crop.jpg|thumb|Amesch Kanner um Wee fir an d'Schoul.]]

D'Memberschaft an der Amesch-Gemeinschaft fänkt mat der [[Daf (Sakrament)|Erwuessenendaf]] un, déi an der Reegel am Alter vun tëscht 16 an 23 Joer geschitt. Zu enger Gemeinschaft zielen tëscht 20 a 40 Famillen, an d'Gottesdéngschter vun den Old-Order-Amesch an den New-Order-Amesch sinn all zweete Sonndeg am Haus oder an der [[Scheier]] vun engem Member, wärend d'Beachy-Amish all Sonndeg an der Kierch hir Mass feieren. 

D'Reegele vun der Kierch, &quot;Ordnung&quot; genannt, déi tëscht de verschiddene Gemeinschaften variéiere kann, ginn zweemol d'Joer vun alle Membere vun der Kierch iwwerpréift. D'&quot;Ordnung&quot; muss vun all Member agehale ginn a reegelt vill Aspekter vum Alldagsliewen vun den Old-Order-Amesch, dorënner Verbueter oder Aschränkunge wat de Gebrauch vu Stroum aus dem ëffentlechen Netz, Telefon an Autoe betrëfft. D'Uerdnung gëtt och d'Kleedervirschrëften vir. Am Allgemenge gëtt grousse Wäert op d'Bezéiungen zur Kierch an zur Famill geluecht. 

D'Old-Order-Amesch hunn hir eege selwer-geféiert Schoulen mat enger Klass. No der aachter Klass (am Alter vun 13-14 Joer) ass déi formell Educatioun eriwwer. Déi meescht Amesch schléisse keng kommerziell [[Versécherung]]en of a participéieren och net un der Sozialversécherung. 

Als Anabaptiste praktizéieren d'Amesch-Gemeinschaften &quot;Nonresistance&quot;, eng Form vu [[Gewaltlosegkeet]]. Si leeschten och kee Militärdéngscht.

== Literatur ==
* Merle &amp; Phyllis Good, ''20 Most Asked Questions about the Amish and Mennonites''; Lancaster, PA 17602, 1979; 96 S. (ill.); ISBN 0-9346-7200-8

== Biller ==
{{Commonscat}}

[[Kategorie:Protestantismus]]
[[Kategorie:Ethnesch-reliéis Gruppen]]
[[Kategorie:Pennsylvania]]</text>
      <sha1>i5fbun84ql5pttpxtqtwxuo39aeoalk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688159</id>
      <parentid>2688157</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:02:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>Kuckt och</comment>
      <origin>2688159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4746" sha1="efyb9spshrd8kwkrpnw38mmitcojj9k" xml:space="preserve">[[Fichier:Amish SettlementsMap.png|thumb|Amesch Siidlungen an Nordamerika.]]
D''''Amesch''' (op Englesch: ''Amish''; op [[Pennsylvaniadäitsch]]: ''Amische'') sinn eng Grupp traditionalistesch [[Anabaptismus|anabaptistesch]] (&quot;Täufer&quot;) [[Protestantismus|protestantesch]] Gemeinschafte mat Wuerzelen an der Schwäiz an am Elsass. Si liewen haut haaptsächlech am Nordoste vun den [[USA]].

== Geschicht an Organisatioun  ==
[[Fichier:Flickr - Nicholas T - Bright.jpg|thumb|D'Amesch si bekannt fir hir rout [[Scheier]]en.]]
[[Fichier:Lancaster County Amish 03.jpg|thumb|Eng amesch Famill an enger traditioneller amescher [[Kutsch]] a [[Pennsylvania]].]]

D'amesch Gemeinschaft ass 1693 an der Schwäiz entstanen, wéi sech ech Grupp aus Schwäizer an Elsässer [[Mennonitten|Mennonitte]] gespléckt huet. D'Unhänger, déi beim [[Jakob Ammann]] bliwwe sinn, goufen als &quot;Amesch&quot; bekannt. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert hu sech d'Amesch weider opgespléckt. D'Old-Order-Amesch hunn de Groussdeel vun hirer deemoleger traditionellen Kultur konservéiert a rejetéieren bestëmmt modern Techniken, wéi den [[Auto]] oder den [[Telefon]]. 

Wann hautdesdaags vun den Amesch riets ass, sinn an der Reegel d'Old-Order-Amesch gemengt, obwuel et nach aner Ënnergruppen vun den Amesch gëtt. D'Amesch loosse sech an dräi grouss Gruppen andeelen: d'Old-Order-Amesch, d'New-Order-Amesch an d'Beachy-Amesch. Alleguer droe si einfacht [[Gezei]] a liewen hiert Liewen der [[Bibel]] no, esou wéi si vun hirer Kierch interpretéiert gëtt. 

D'Old-Order-Amesch an d'New-Order-Amesch halen hir Gottesdéngschter op Däitsch a benotze Päerdskutschen als Fortbeweegungsmëttel, am Géigesaz zu de Beachy-Amesch, déi modern Technologie (dorënner motoriséiert [[Gefier]]er) benotzen an hir Gottesdéngschter an der lokaler Sprooch vun der Regioun halen, an där si liewen. Souwuel bei den New-Order-Amesch wéi och bei de Beachy-Amesch spillen d'[[Widergebuert]], d'[[Evangelisatioun]] an d'Sonndesschoulen eng wichteg Roll.

Am fréien 18. Joerhonnert si vill Amesch a Mennonitten aus verschiddene Grënn a [[Pennsylvania]] ausgewandert. Déi meescht Amesch schwätze [[Pennsylvaniadäitsch]], enger Sproochvariant vun der däitscher Sprooch, déi op pfälzesche Dialekter opbaut. Am Bundesstaat [[Indiana]] gëtt et och eng Schwäizer Ënnergrupp, déi [[Alemannesch]] schwätzt.

2024 ass d'Zuel vun den Amesch op iwwer 400.000 geklommen, woubäi ongeféier 405.000 Amesch vum &quot;Old Order&quot; an den USA an iwwer 6.000 a [[Kanada]], haaptsächlech am [[Ontario]], gewunnt hunn. Hir Zuel geet séier an d'Luucht. Amesch Glawensgemeinschafte gi sech Méi, eng gewëssen Ofgrenzung zur net-amescher Welt oprecht ze erhalen. Net-amesch Leit gi vun hinnen am Allgemengen als &quot;Englänner&quot; bezeechent an Aflëss vu baussen dacks als &quot;weltlech&quot; beschriwwen.

== Liewen ==
[[Fichier:Amish - On the way to school by Gadjoboy-crop.jpg|thumb|Amesch Kanner um Wee fir an d'Schoul.]]

D'Memberschaft an der Amesch-Gemeinschaft fänkt mat der [[Daf (Sakrament)|Erwuessenendaf]] un, déi an der Reegel am Alter vun tëscht 16 an 23 Joer geschitt. Zu enger Gemeinschaft zielen tëscht 20 a 40 Famillen, an d'Gottesdéngschter vun den Old-Order-Amesch an den New-Order-Amesch sinn all zweete Sonndeg am Haus oder an der [[Scheier]] vun engem Member, wärend d'Beachy-Amish all Sonndeg an der Kierch hir Mass feieren. 

D'Reegele vun der Kierch, &quot;Ordnung&quot; genannt, déi tëscht de verschiddene Gemeinschaften variéiere kann, ginn zweemol d'Joer vun alle Membere vun der Kierch iwwerpréift. D'&quot;Ordnung&quot; muss vun all Member agehale ginn a reegelt vill Aspekter vum Alldagsliewen vun den Old-Order-Amesch, dorënner Verbueter oder Aschränkunge wat de Gebrauch vu Stroum aus dem ëffentlechen Netz, Telefon an Autoe betrëfft. D'Uerdnung gëtt och d'Kleedervirschrëften vir. Am Allgemenge gëtt grousse Wäert op d'Bezéiungen zur Kierch an zur Famill geluecht. 

D'Old-Order-Amesch hunn hir eege selwer-geféiert Schoulen mat enger Klass. No der aachter Klass (am Alter vun 13-14 Joer) ass déi formell Educatioun eriwwer. Déi meescht Amesch schléisse keng kommerziell [[Versécherung]]en of a participéieren och net un der Sozialversécherung. 

Als Anabaptiste praktizéieren d'Amesch-Gemeinschaften &quot;Nonresistance&quot;, eng Form vu [[Gewaltlosegkeet]]. Si leeschten och kee Militärdéngscht.

== Literatur ==
* Merle &amp; Phyllis Good, ''20 Most Asked Questions about the Amish and Mennonites''; Lancaster, PA 17602, 1979; 96 S. (ill.); ISBN 0-9346-7200-8

== Kuckt och ==
* [[Berlin (Holmes County)]], déi gréisst amesch Stad an Amerika

== Biller ==
{{Commonscat}}

[[Kategorie:Protestantismus]]
[[Kategorie:Ethnesch-reliéis Gruppen]]
[[Kategorie:Pennsylvania]]</text>
      <sha1>efyb9spshrd8kwkrpnw38mmitcojj9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oncocephalus paternus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141455</id>
    <revision>
      <id>2688112</id>
      <parentid>2351410</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T20:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1688" sha1="q49ooo4pjcn9mnpi44iz3w32u8pq1l9" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''Oncocephalus paternus''}}{{SkizzBio}}
{{Infobox Déieren
| Numm = ''Oncocephalus paternus''
| An anere Sproochen =
| Bild = 
| Bildtext = 
| Räich = [[Déiereräich]]
| Stamm = [[Arthropoden]]
| Klass = [[Hexapoda]]
| Uerdnung = [[Hemiptera]]
| Ënneruerdnung = [[Heteroptera]]
| Famill = [[Reduviidae]]
| Gattung = [[Oncocephalus]]
| Wëssenschaftlechen Numm = Oncocephalus paternus
| Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Pavel Putshkov|Putshkov]]}}, 1984
}}
D''''''Oncocephalus paternus''''' ass eng [[Wanzen]]aart aus der Gattung ''[[Oncocephalus]]'' an der Famill vun de [[Reduviidae]]&lt;ref name=&quot;biolib&quot;&gt;{{Citation |URL=https://www.biolib.cz/cz/taxon/id420503/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=2018-07-20 |archivedate=2025-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250222053459/https://www.biolib.cz/cz/taxon/id420503/ }}&lt;/ref&gt;.

D'Wanz ass am südlechen Deel vun der [[ukrain]]escher Hallefinsel [[Krim]] [[Endemismus|endeemesch]]. D'Verbreedungsgebitt läit just am [[Stadkrees Sudak]], méi prezis an der Géigend vum Duerf [[Morske (Krim)|Morske]] a vun der Siidlung [[Nowyj Swit]]. D'''Oncocephalus paternus'' ass eng ganz rar Wanzenaart. De Kierper ass gielzeg, ronn 1,1&amp;nbsp;cm laang. Et ass e [[Fleeschfrësser]] ([[Entomophagie|Entomophag]])&lt;ref&gt;Червона книга України. Тваринний світ / під ред. М. М. Щербака. — К.: Укр. енциклопедія, 1994. — 464 с. — 5000 экз. — ISBN 978-966-97059-0-7&lt;/ref&gt;.

Se gouf 1984 vum ukrainesche Biolog [[Pawlo Putschkow]] beschriwwen&lt;ref name=&quot;biolib&quot;/&gt;.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Endeemesch Fauna an der Ukrain]]
[[Kategorie:Wanzen]]</text>
      <sha1>q49ooo4pjcn9mnpi44iz3w32u8pq1l9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paracharon caecus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141678</id>
    <revision>
      <id>2688116</id>
      <parentid>2582906</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T21:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2688116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2520" sha1="at2rp8bzwaosbqitzjetcq5ihc4hlsv" xml:space="preserve">{{SkizzBio}}{{DISPLAYTITLE:''Paracharon caecus''}}
{{Infobox Déieren
 | Numm = ''Paracharon caecus''
 | An anere Sproochen = 
 | Bild = 
 | Bildtext = 
 | Räich = [[Déiereräich]]
 | Stamm = [[Arthropoden]]
 | Klass = [[Spannendéieren]]
 | Uerdnung = [[Gäisselspannen]]
 | Famill = [[Paracharontidae]]
 | Gattung = Paracharon
 | Aart = 
 | Wëssenschaftlechen Numm = Paracharon caecus
 | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Hans Jacob Hansen|Hansen]]}}, 1921
 | Ënnerandeelung_ranking = 
 | Ënnerandeelung = 
}}
D''''''Paracharon caecus''''' ass eng [[Gäisselspannen]]aart aus der monotypescher Gattung '''Paracharon''' an der Famill vun de [[Paracharontidae]]. Se gouf 1921 vum däneschen Zoolog [[Hans Jacob Hansen]] beschriwwen&lt;ref name=&quot;wsc&quot;&gt;{{Citation |URL=https://www.biolib.cz/en/taxon/id470983/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=2018-08-04 |archivedate=2024-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241223185915/https://www.biolib.cz/en/taxon/id470983/ }}&lt;/ref&gt;.

D'''Paracharon caecus'' huet vill [[Plesiomorphie|plesiomorph]] Eegenschaften, si ass déi eenzeg lieweg Aart vun de Paracharontidae a vun der ganzer Ënneruerdnung vun de [[Paleoamblypygi]]&lt;ref name=&quot;paracharontidae&quot;&gt;https://bmcevolbiol.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12862-017-0931-1&lt;/ref&gt;.

Dës rar Spannenaart ass a [[Guinea-Bissau]] [[Endemismus|endeemesch]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://museum.wa.gov.au/catalogues-beta/whip-spiders/paracharontidae/caecus |Titel=Archive copy |Gekuckt=27.05.2018 |Archiv-Datum=27.05.2018 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20180527043339/http://museum.wa.gov.au/catalogues-beta/whip-spiders/paracharontidae/caecus }}&lt;/ref&gt;. Si lieft an [[Termitenhiwwel]]en&lt;ref name=&quot;hansen&quot;&gt;Hansen, 1921 : ''The Pedipalpi, Ricinulei, and Opiliones (exc. Op. Laniatores) collected by Mr. Leonardo Fea in tropical West Africa and adjacent islands.'' Studies on Arthropoda. Vol. 1. Gyldendalske Boghandel, Kjøbenhavn, p. 1–55&lt;/ref&gt;.

D'Spann ass ronn 7&amp;nbsp;mm laang&lt;ref name=&quot;hansen&quot;/&gt;. D'[[Pedipalpus|Pedipalpestruktur]], besonnesch d'Struktur vun de Picken an der ''Tharsus'', ass am Verglach zu anere Gäisselspannen ongewéinlech, primitiv&lt;!--plesiomorphic--&gt;. En distalen Zant huet just eng [[Cuspid]]&lt;!--fr:cuspide--&gt;, all aner lieweg Gäisselspannen hunn zwéi Cuspiden. D'''Paracharon caecus'' ass blann, si huet awer onentwéckelt lateral [[Ocellus|Ocellen]]&lt;ref name=&quot;paracharontidae&quot;/&gt;.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Endeemesch Fauna a Guinea-Bissau]]
[[Kategorie:Gäisselspannen]]</text>
      <sha1>at2rp8bzwaosbqitzjetcq5ihc4hlsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>CinEast</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153966</id>
    <revision>
      <id>2688079</id>
      <parentid>2684947</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2688079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22810" sha1="ivzrox3eabi175h38v1ie6ee4knn6ti" xml:space="preserve">[[Fichier:Cineast Logo 2021.png|thumb|Logo vum Festival]]
'''CinEast''' oder '''CinÉast''' (&quot;Ciné East&quot; ausgeschwat), mam laangen Numm ''Festival du film d'Europe centrale et orientale,'' ass e [[Filmfestival]], deen all Joer am Oktober zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] op verschiddene Plazen organiséiert gëtt.

En ass op Filmer aus Mëttel- an Osteuropa spezialiséiert. Ausser [[Spillfilm]]er ginn och [[Documentaire]]n, [[Animatiounsfilm|Animatiouns]]- a [[Kuerzfilm]]er presentéiert. Nieft de Projektiounen (generell tëscht 50 a 65 verschidde Spillfilmer an 30 Kuerzfilmer) bitt de Festival och Debatten, Concerten, Ausstellungen, kulinaresch Evenementer an Animatioune fir Kanner&lt;ref&gt;[https://www.cineast.lu/2020/en/festival.html &quot;Festival&quot;] op cineast.lu, gekuckt 03.11.2020.&lt;/ref&gt;.

Déi bescht Filmer gi vun enger Jury a verschiddene Kategorien erausgesicht. Eng international Jury wielt d'Gewënner vum Grousse Präis (&quot;Grand Prix&quot;) a vum Spezialpräis, eng aner Jury aus Filmkritiker verdeelt de Kritikerpräis, an och de Public wielt d'Gewënner vum Publikumspräis a véier Kategorien.

De Festival gëtt vu Fräiwëllegen organiséiert&lt;ref name=land110526/&gt;.

== Geschicht an Editiounen ==

=== 2008 bis 2012: déi éischt fënnef Editiounen ===

Déi éischt Editioun vum ''Festival du film d'Europe centrale''&lt;ref name=land110526&gt;land.lu: [https://www.land.lu/page/article/497/4497/FRE/index.html ''Bilder aus dem „Osten“''] vum Peter Feist (26. Mee 2011)&lt;/ref&gt; gouf am Oktober 2008 an der [[Abtei Neimënster]] organiséiert, nom Succès vun der &quot;Woch vum polnesche Film&quot; am Joer 2006. Ufanks goufe just Filmer aus [[Polen]], [[Tschechien]], [[Ungarn]] an der [[Slowakei]] zougelooss. 2.500 Persounen hunn d'Filmer deemools gekuckt&lt;ref&gt;Quell: Artikel vum Robert Lipka am Forum (2019), Link am Kapitel &quot;Um Spaweck&quot;&lt;/ref&gt;.

D'Joer drop goufen 25 Filmer gewisen, nieft der Abtei Neimënster och an der [[Stater Cinemathéik]]. Fir d'éischt goufen och Filmer aus [[Rumänien]] gewisen.

2010 krut de Festival den aktuellen Numm, CinEast, an et gouf e &quot;Grand Prix&quot; an e Publikumspräis agefouert&lt;ref name=wort101105&gt;Luxemburger Wort: [https://www.pressreader.com/luxembourg/luxemburger-wort/20101105/283399123175268 ''Dritte Auflage von Cineast''] vum Vesna Andonovic (5. November 2010)&lt;/ref&gt;.

Bei der 4. Editioun am Joer 2011 si bal 80 Filmer gelaf. [[Bulgarien]] war d'&quot;Gaaschtland&quot; an de Motto war &quot;Um Rand vun der Gesellschaft&quot;.&lt;!--On the Margin of Society--&gt;.

2012 goufe fir d'éischt och Filmer aus [[Slowenien]], [[Serbien]] a [[Kroatien]], an aus de baltesche Staaten [[Litauen]], [[Lettland]] an [[Estland]] gewisen. Gelaf si 50 Laangfilmer a 40 Kuerzfilmer.

Déi éischt fënnef Editioun goufe vun der [[asbl]] Polska.lu organiséiert.

=== 2013 bis 2019 ===

Zënter 2013 ass d'CinEast asbl fir de Festival verantwortlech.

Bei der 7. Editioun goufen 2014 iwwer 55 Longmetragen a 45 Kuerzfilmer aus 18 Länner virun engem Publikum vun 9.800 gewisen. Och d'[[Ukrain]] a [[Moldawien]] ware fir d'éischt Kéier derbäi. D'Joer drop gouf de Kritikerpräis agefouert. De Gewënner gëtt vun enger Jury aus Membere vun der [[Press]] oder anere Filmkritiker gewielt&lt;ref&gt;wort.lu: [https://web.archive.org/web/20220106142054/https://www.wort.lu/fr/culture/un-film-polonais-emporte-le-grand-prix-562cebd80da165c55dc4beb6 ''Un film polonais emporte le Grand Prix''] (25. Oktober 2015)&lt;/ref&gt;.

2017, bei der 10. Editioun, goufe fir d'éischt och Filmer aus [[Albanien]] gewisen. Am Ganze goufen iwwer 100 Filmer aus 19 Länner virgefouert.

=== Zënter 2020 ===

Wéinst der [[Pandemie]] vum [[Coronavirus]] gouf déi 13. Editioun am Oktober 2020 an hybrider Form organiséiert, dat heescht am Kino an online. Gewise goufen 60 Laangfilmer a 40 Kuerzfilmer aus 18 Länner. De Juryspresident war de polnesche Regisseur [[Tomasz Wasilewski]]&lt;ref&gt;land.lu: [https://www.land.lu/page/article/326/337326/FRE/index.html ''Un CinEast hybride''] vum Loïc Millot (9. Oktober 2020)&lt;/ref&gt;. D'Fokusland war [[Ungarn]], aus deem sechs Spillfilmer an zwee Kuerzfilmer gewise goufen.

2021 louch de Fokus um [[Slowenien|sloweenesche]] Film, mat am Ganze sechs Laang- an dräi Kuerzfilmer. De CinEast huet och en neie Filmpräis agefouert, de &quot;Young Talents Award&quot;. Fënnef Filmer vun Regisseuren, déi eréischt een oder zwee Filmer gemaach hunn, stoungen an der Kompetitioun ëm dee Präis. De Gewënner gouf vun enger Jury aus véier Studente vun der Sektioun &quot;BTS Cinéma et audiovisuel&quot; vum Stater [[Lycée des arts et métiers]] gewielt. De Gewënner gouf agelueden, an der internationaler Jury vum CinEast 2022 ze sëtzen.

2022 war déi 15. Editioun vum Festival vum 6. bis den 23. Oktober. Juryspresidentin war d'[[Nordmazedonien|Mazedonierin]] [[Teona Strugar Mitevska]]. [[Tschechesch Republik|Tschechien]] stoung dat Joer am Mëttelpunkt, an et gouf zousätzlech e Fokus op ukrainesch Filmer.

Déi 16. Editioun vun 2023 war vum 5. bis den 20. Oktober. De Fokus louch op der [[Ukrain]].

2024, bei der 17. Editioun, déi vum 3. bis den 20. Oktober war, stoung [[Kroatien]] am Mëttelpunkt, an et gouf zousätzlech eng weider Kéier e Fokus op d'Ukrain. Juryspresident war den [[Alexandr Nanau]], deem säi Film ''[[Colectiv]]'' véier Joer éischter de grousse Präis gewonnen hat.

Déi 18. Editioun war vum 10. bis de 26. Oktober 2025, mat Polen am Fokus.

== Visiteuren ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Total Zuel vu Participanten – Leit, déi Filmer gekuckt hunn a Leit, déi bei Niewenevenemter matgemaach hunn
|-
! Joer&lt;br&gt;{{small|(Editioun)}}
! 2008&lt;br&gt;{{small|(1.)}}
! 2009&lt;br&gt;{{small|(2.)}}
! 2010&lt;br&gt;{{small|(3.)}}
! 2011&lt;br&gt;{{small|(4.)}}
! 2012&lt;br&gt;{{small|(5.)}}
! 2013&lt;br&gt;{{small|(6.)}}
! 2014&lt;br&gt;{{small|(7.)}}
! 2015&lt;br&gt;{{small|(8.)}}
! 2016&lt;br&gt;{{small|(9.)}}
! 2017&lt;br&gt;{{small|(10.)}}
! 2018&lt;br&gt;{{small|(11.)}}
! 2019&lt;br&gt;{{small|(12.)}}
! 2020&lt;br&gt;{{small|(13.)}}
! 2021&lt;br&gt;{{small|(14.)}}
! 2022&lt;br&gt;{{small|(15.)}}
! 2023&lt;br&gt;{{small|(16.)}}
! 2024&lt;br&gt;{{small|(17.)}}
!2025 &lt;small&gt;(18.)&lt;/small&gt;
|-
|align=&quot;right&quot;|'''Visiteuren'''
|align=&quot;right&quot;|2.400&lt;ref name=wort101105/&gt;
|align=&quot;right&quot;|3.600&lt;ref name=wort101105/&gt;
|align=&quot;right&quot;|4.475 &lt;!--4475 spectators, 43 screenings and 8 locations CinEast 2010 was the biggest cinema event in Luxembourg in 2010--&gt;
|align=&quot;right&quot;|7.500
|align=&quot;right&quot;|7.700
|align=&quot;right&quot;|9.000
|align=&quot;right&quot;|9.800
|align=&quot;right&quot;|9.500
|align=&quot;right&quot;|10.400
|align=&quot;right&quot;|10.600
|align=&quot;right&quot;|10.400
|align=&quot;right&quot;|11.200
|align=&quot;right&quot;|6.450 
|align=&quot;right&quot;|8.500
|align=&quot;right&quot;|9.850
|align=&quot;right&quot;|10.450&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/cineastfestival/posts/pfbid02SqGKYhAhA1ksWHRpe47f3hN3Pm5PExucKHYCrkaKxtz9WRP4T8n7Hr1qTF7Hk7PMl CinEast Festival.] Facebook-Post vum 23.12.2023.&lt;/ref&gt;
|align=&quot;right&quot;|10.550
|11.500
|-
|}

== Jurysmemberen ==
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! Joer
! International Jury
! Jury vun der Press
! Young Talents Jury
|-
|2010
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Gian Maria Tore (italieenesche Chercheur)&lt;br&gt;- [[Josée Hansen]] (lëtzebuergesch Journalistin)&lt;br&gt;- Claude Bertemes (Direkter vun der [[Stater Cinemathéik]])&lt;br&gt;- António Raúl Reis (portugisesche Filmkritiker)&lt;br&gt;- [[Geneviève Mersch]] (lëtzebuergesch Regisseurin)
|rowspan=&quot;5&quot; align=&quot;center&quot;|''2015 agefouert''
|rowspan=&quot;11&quot; align=&quot;center&quot;|''2021 agefouert''
|-
|2011
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- [[Agnieszka Holland]] (polnescher Regisseurin)&lt;br&gt;- Gian Maria Tore (italieenesche Chercheur)&lt;br&gt;- Claude Bertemes ([[Stater Cinemathéik]])&lt;br&gt;- António Raúl Reis (portugisesche Filmkritiker)&lt;br&gt;- [[Bady Minck]] (lëtzebuergesch Regisseurin)&lt;br&gt;- [[Paul Thilges]] (lëtzebuergesche Filmproduzent)
|-
|2012
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Tomasz Wasilewski (polnesche Regisseur)&lt;br&gt;- [[Jani Thiltges]] (lëtzebuergesche Filmproduzent)&lt;br&gt;- Heleen Gerritsen (hollännesch Filmproduzentin)&lt;br&gt;- Zoé Wittock (belsch Regisseurin)&lt;br&gt;- [[Boyd van Hoeij]] (hollännesche Filmkritiker)
|-
|2013
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- [[Donato Rotunno]] (lëtzebuergesche Filmproduzent a Regisseur)&lt;br&gt;- [[Bernard Michaux (Produzent)|Bernard Michaux]] (lëtzebuergesche Filmproduzent)&lt;br&gt;- [[Vesna Andonovic]] (lëtzebuergesch Journalistin)&lt;br&gt;- Katarzyna Klimkiewicz (polnesch Filmregisseurin)&lt;br&gt;- Maja Juric (bosnesch Schauspillerin)
|-
|2014
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Regisseur Sergei Loznitsa (ukrainesche Regisseur)&lt;br&gt;- [[Karolina Markiewicz]] (Journalistin)&lt;br&gt;- [[Gintare Parulyte]] (litauesch-lëtzebuergesch Schauspillerin)&lt;br&gt;- [[Claude Waringo]] (lëtzebuergesche Filmproduzent)&lt;br&gt;- [[Christophe Wagner]] (lëtzebuergesche Regisseur)
|-
|2015
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Andrzej Zulawski (polnesche Regisseur)&lt;br&gt;- Alexandra Hoesdorff (Filmproduzentin)&lt;br&gt;- Ina Ivanceanu (éisträichesch Documentaregisseurin)&lt;br&gt;- [[Vicky Krieps]] (lëtzebuergesch Schauspillerin)&lt;br&gt;- [[Yann Tonnar]] (lëtzebuergesche Regisseur)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Antonio Raúl Reis&lt;br&gt;- Thibaut Demeyer&lt;br&gt;- Brigitte Lepage
|-
|2016
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Mirjana Karanović (serbesch Schauspillerin a Regisseurin)&lt;br&gt;- [[Boyd van Hoeij]] (hollännesche Kritiker)&lt;br&gt;- [[Nico Simon]] (President vun Europa Cinemas)&lt;br&gt;- Dolya Gavanski (brittesch Schauspillerin)&lt;br&gt;- [[Pol Cruchten]] (lëtzebuergesche Regisseur)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Jean-Pierre Thilges&lt;br&gt;- Isabelle Debuchy&lt;br&gt;- Karolina Markiewicz
|-
|2017
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- [[Anne Fontaine (Schauspillerin)|Anne Fontaine]] (franséisch-lëtzebuergesch Regisseurin)&lt;br&gt;- Adrian Titieni (rumänesch Schauspiller)&lt;br&gt;- [[Bady Minck]] (lëtzebuergesch Filmregisseurin)&lt;br&gt;- [[Oliver Baumgarten]] (däitsche Filmfestivaldirekter)&lt;br&gt;- Philippe Carcassonne (franséische Filmproduzent)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Pablo Chimienti ([[Le Quotidien]])&lt;br&gt;- Valerija Berdi ([[Radio 100,7]])&lt;br&gt;- Matthew Boas (Cineuropa)
|-
|2018
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Bence Fliegauf (ungaresche Regisseur)&lt;br&gt;- [[Arta Dobroshi]] (kosovaresch Schauspillerin)&lt;br&gt;- [[Govinda Van Maele]] (lëtzebuergesche Regisseur)&lt;br&gt;- [[Astrid Roos]] (franséisch-lëtzebuergesch Schauspillerin)&lt;br&gt;- Sergej Stanojkovski (kroatesche Regisseur)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Claude Neu&lt;br&gt;- Charlotte Wensierski&lt;br&gt;- Loïc Millot
|-
|2019
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Jacques Doillon (franséische Regisseur)&lt;br&gt;- Renata Santoro (italieenesch Festivalsorganisatrice)&lt;br&gt;- Marius Olteanu (rumänesche Regisseur)&lt;br&gt;- [[Sophie Mousel]] (lëtzebuergesch Schauspillerin)&lt;br&gt;- [[Adolf El Assal]] (lëtzebuergesche Regisseur)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Marc Trappendreher ([[d'Lëtzebuerger Land]])&lt;br&gt;- France Clarinval ([[RTL]])&lt;br&gt;- Cristóbal Soage (Cineuropa)
|-
|2020
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Tomasz Wasilewski (polnesche Regisseur)&lt;br&gt;- Heleen Gerritsen (hollännesch Filmproduzenten)&lt;br&gt;- [[Jani Thiltges]] (lëtzebuergesche Filmproduzent)&lt;br&gt;- Zoé Wittock (belsch Regisseurin)&lt;br&gt;- [[Boyd van Hoeij]] (hollännesche Filmkritiker)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Yasemin Elçi&lt;br&gt;- António Raúl Reis&lt;br&gt;- Elena Lazic
|-
|2021
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Radu Jude (rumänesche Filmregisseur)&lt;br&gt;- Michaela Pavlátová (tschechesch Regisseurin)&lt;br&gt;- [[Nicolas Steil]] (lëtzebuergesche Filmproduzent)&lt;br&gt;- [[Larisa Faber]] (lëtzebuergesch Schauspillerin a Regisseurin)&lt;br&gt;- Céline Masset (belsch Filmfestivalorganisatrice)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Teresa Vena&lt;br&gt;- Tobias Keßler&lt;br&gt;- Gabrielle Seil
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Alix Andries&lt;br&gt;- Luca Mahnke&lt;br&gt;- Nikola Ozimkiewicz&lt;br&gt;- Elsa Schweitzer
|-
|2022 
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;-Teona Strugar Mitevska (Presidentin vum Jury, mazedonesch Filmregisseurin)&lt;br&gt;- [[Luc Schiltz]] (lëtzebuergesche Schauspiller)&lt;br&gt;- Erika Hníková (tschechesch Regisseurin)&lt;br&gt;- Marion Guth (lëtzebuergesch Produzentin)&lt;br&gt;- Dawid Nickel (polnesche Regisseur)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Valerio Caruso &lt;br&gt;- Geoff Thompson (chronicle.lu)&lt;br&gt;- Nora Schloesser (Luxemburger Wort).
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;-Céline Schlesser&lt;br&gt;- Andy-Lee Hoareau&lt;br&gt;- Léa Petitjean&lt;br&gt;- Kevin Wagner
|-
|2023 
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- [[Patrice Leconte]] (President vum Jury, franséische Regisseur)&lt;br&gt;- Iryna Tsilyk (ukrainesch Regisseurin)&lt;br&gt;- Andrija Mardešić (kroatesche Regisseur)&lt;br&gt;- Sophie Langevin (lëtzebuergesch Schauspillerin a Regisseurin)&lt;br&gt;- Vincent Quénault (lëtzebuergesche Produzent)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Katrin Büchler (Cineuropa)&lt;br&gt;- Tómas Atli Einarsson (Luxembourg Times)&lt;br&gt;- Isabelle Debuchy (Culture.lu)&lt;br&gt; 
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Alyssa Joao&lt;br&gt;- Morgane Verdin-Pol&lt;br&gt;- Ethan Beaufort&lt;br&gt;- François Sfalcin
|-
|2024
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- [[Alexander Nanau]] (President vum Jury, rumänesche Regisseur)&lt;br&gt;- Anna Hints (estnesch Regisseurin) &lt;br&gt;- Szilárd Bernáth (ungaresche Regisseur)&lt;br&gt;- [[Jacques Molitor]] (lëtzebuergesche Regisseur)&lt;br&gt;- [[Hana Sofia Lopes]] (lëtzebuergesch Schauspillerin)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Sevara Pan (Cineuropa)&lt;br&gt;- Jeff Schinker (Radio 100,7)&lt;br&gt;- Mike Winter (Freelance/Blogger/Revue)
|&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;- Adriano Asola&lt;br&gt;- Antoine Raffaelli&lt;br&gt;- Nadine Van   Breda&lt;br&gt;- Tun Wampach
|-
|2025
| - Danis Tanović (President vum Jury, bosnesche Regisseur)&lt;br&gt;- Maria Zbąska (polnesch Regisseurin)&lt;br&gt;- Akaki Popkhadze (georgesch-franséische Regisseur)&lt;br&gt;- Sascha Ley (lëtzebuerger Schauspillerin)&lt;br&gt;- Adrien Chef (lëtzebuerger Produzent)
| - Olivia Popp (Cineuropa)&lt;br&gt;- Hendrik Warnke (Saarländischer Rundfunk)&lt;br&gt;- Valentin Maniglia (Le Quotidien)
| - Nithael Athanasiou&lt;br&gt;- Natalia Dembowska&lt;br&gt;- Viktor Lespagnol&lt;br&gt;- Louise-Henriane Lestienne
|}

== Filmpräisser ==
[[Fichier:Affiche Morgen.jpg|thumb|Bei der éischter Editioun mat Präisiwwerreechung huet dat rumänescht Filmdrama ''Morgen'' béid Präisser gewonnen]]
'''2010'''
* Grand Prix: ''Morgen'' vum Marian Crişan
* Publikumspräis: ''Morgen'' vum Marian Crişan

'''2011'''
* Grand Prix: ''Młyn i krzyż'' (engl.''The Mill and the Cross'') vum Lech Majewski
* Spezialpräis vun der Jury: ''Adrienn Pál'' vum Ágnes Kocsis
* Publikumspräis: ''Czech Made Man'' vum Tomáš Řehořek

'''2012'''
* Grand Prix: ''Toată lumea din familia noastră'' (engl. ''Everybody in Our Family'') vum Radu Jude
* Spezialpräis vun der Jury: ''Tilva Roš'' vum Nikola Ležaić
* Publikumspräisser:
** Langfilm: ''Seenelkäik'' (engl: ''Mushrooming'') vum Toomas Hussar
** Kuerzfilm: ''Opowieści z chłodni'' (engl. ''Frozen Stories'') vum Grzegorz Jaroszuk

'''2013'''
* Grand Prix: ''Krugovi'' (engl. ''Circles'') vum Srdan Golubovic
* Spezialpräis vun der Jury: ''Isteni müszak'' (engl. ''Heavenly Shift'') vum Mark Bodzsar
* Publikumspräis: ''Krugovi'' (engl. ''Circles'') vum Srdan Golubovic

'''2014'''
* Grand Prix: ''Cesta ven'' (engl. ''The Way Out'') vum Petr Václav
* Spezialpräis vun der Jury: ''Viktoria'' vum Maya Vitkova
* Publikumspräis: ''Chce się żyć'' (engl. ''Life Feels Good'') vum Maciej Pieprzyca
* Publikumspräisser:
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Little Secret'' vum Martin Krejčí
** Kuerzfilm (Documentaire): ''Kod Ćoška'' (engl. ''Down on the Corner'') vum Nikola a Corina Schwingruber Ilić
** Kuerzfilm (Animéiert): ''Łaźnia'' (engl. ''Baths'') vum Tomasz Ducki

[[Fichier:Affiche Ciało.jpg|thumb|De polnesche Film ''Ciało'' huet 2015 de grousse Präis gewonnen. Och beim [[Europäesche Filmpräis]] 2016 krut e spéider de Publikumspräis]]
'''2015'''
* Grand Prix: ''Ciało'' (engl. ''Body'') vum Małgorzata Szumowska
* Spezialpräis vun der Jury: ''Babai'' vum Visar Morina
* Kritikerpräis: ''Saul fia'' (engl. ''Son of Saul)'' vum László Nemes
* Publikumspräisser:
** Laangfilm: ''Karatsi'' (engl. ''Losers'') vum Ivaylo Hristov
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Shok'' vum Jamie Donoughue
** Kuerzfilm (Documentaire): ''2nd floor / 2.em'' vum Hajni Kis
** Kuerzfilm (Animéiert): ''Nina'' vum Veronika Obertová a Michaela Čopíková

'''2016'''
* Grand Prix: ''Es esmu šeit'' (engl. ''Mellow Mud'') vum Renars Vimba
* Spezialpräis vun der Jury: ''Tiszta szívvel'' (engl. ''Kills on Wheels)'' vum Atila Till
* Kritikerpräis: ''11 minut'' (engl. ''11 Minutes)'' vum Jerzy Skolimowski
* Publikumspräisser:
** Laangfilm: ''Planeta singli'' (engl. ''Planet Single)'' vum Mitja Okorn
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Romantik'' vum Mateusz Rakowicz
** Kuerzfilm (Documentaire): ''Nauka'' (engl. ''Education)'' vum Emi Buchwald 
** Kuerzfilm (Animéiert): ''Happy End'' vum Jan Saska

'''2017'''
* Grand Prix: ''Ptaki spiewaja w Kigali'' (engl. ''Birds Are Singing in Kigali'') vum Joanna Kos-Krauze a Krzysztof Krauze
* Spezialpräis vun der Jury: ''Soldații. Poveste din Ferentari'' (engl. ''Soldiers. Story From Ferentari'') vum Ivana Mladenović
* Kritikerpräis: ''Posoki'' (engl. ''Directions'') vum Stephan Komandarev
* Publikumspräisser:
** Laangfilm: ''Ustav Republike Hrvatske'' (engl. ''The Constitution'') vum Rajko Grlić
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Into the Blue'' vum Antoneta Alamat Kusijanović
** Kuerzfilm (Documentaire): ''Wiezi'' (engl. ''Close Ties'') vum Zofia Kowalewska
** Kuerzfilm (Animéiert): ''Gamer Girl'' vum Irena Jukić Pranjić

[[Fichier:Affiche Egy nap.jpg|thumb|Den ungareschen Drama ''Egy nap'' (engl. ''One Day'') war de Gewënner vum Grousse Präis am Joer 2018]]
'''2018'''
* Grand Prix: ''Egy nap'' (engl. ''One Day'') vum Zsófia Szilágyi
* Spezialpräis vun der Jury: ''Všechno bude'' (engl. ''Winter Flies'') vum Olmo Omerzu
* Kritikerpräis: ''Ága'' vum Milko Lazarov
* Special Mention: ''Ága'' vum Milko Lazarov
* Publikumspräisser:
** Laangfilm: ''Druga strana svega'' (engl. ''The Other Side Of Everything'') vum Mila Turajlić
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Ostrom'' (engl. ''A Siege'') vum István Kovács 
** Kuerzfilm (Documentaire): ''Vika'' vum Marta Iwanek a Christian Borys
** Kuerzfilm (Animéiert): ''The Box'' vum Dušan Kastelic

'''2019'''
* Grand Prix: ''Oleg'' vum Juris Kursietis
* Spezialpräis vun der Jury: ''Boże Ciało'' (engl. ''Corpus Christi'') vum Jan Komasa
* Kritikerpräis: ''Boże Ciało'' (engl. ''Corpus Christi'') vum Jan Komasa
* Publikumspräisser:
** Laangfilm: ''Medena zemja'' (engl. ''Honeyland'') vum Ljubomir Stefanov a Tamara Kotevska
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Cadoul de Craciun'' (engl. ''The Christmas Gift'') vum Bogdan Muresan
** Kuerzfilm (Animéiert): ''Toomas teispool metsikute huntide orgu'' (engl. ''Toomas Beneath the Valley of the Wild Wolves'' vum Chintis Lundgren
** Kuerzfilm (Documentaire): ''Tańczę dla ciebie'' (engl. ''Dancing for You'') vum Katarzyna Lesisz

[[Fichier:Affiche Colectiv.jpg|thumb|D'Rumänesch-Lëtzebuergesch Koproduktioun ''[[Colectiv]]'' krut 2020 de Publikumspräis]]
'''2020'''
* Grand Prix: ''Služobníci'' (engl. ''Servants'') vum Ivan Ostrochovský
* Spezialpräis vun der Jury: ''Mare'' vum Andrea Štaka
* Kritikerpräis: ''Zgodbe iz kostanjevih gozdov'' (engl. ''Stories from the Chestnut Woods'') vum Gregor Božič
* Publikumspräisser:
** Laangfilm: ''[[Colectiv]]'' vum Alexander Nanau
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Lake of Happiness'' vum Aliaksei Paluyan
** Kuerzfilm (Animéiert): ''Podle Sylvie'' (engl. ''Way of Sylvie'') vum Verica Pospíšilová Kordić
** Kuerzfilm (Documentaire): ''We Have One Heart'' vum Katarzyna Warzecha

'''2021'''
* Grand Prix: ''Murina'' vum Antoneta Alamat Kusijanović
* Spezialpräis vun der Jury: ''Śniegu już nigdy nie będzie'' (engl. ''Never Gonna Snow Again'') vum Małgorzata Szumowska a Michał Englert
* Kritikerpräis: ''Miracol'' (engl. ''Miracle'') vum Bogdan George Apetri
* Young Talents Award: ''Ostatni komers'' (engl. ''Love Tasting'') vum Dawid Nickel
* Publikumspräisser:
** Laangfilm: ''Love Around the World'' vum Davor Rostuhar a Andjela Rostuhar
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Nuda'' (engl. ''Boredom'') vum Alica Bednáriková
** Kuerzfilm (Animéiert): ''Rudé boty'' (engl. ''Red Shoes'') vum Anna Podskalská
** Kuerzfilm (Documentaire): ''Stolen Fish'' vum Gosia Juszczak

'''2022'''
* Grand Prix:''Gentle'' vun der Anna Eszter Nemes an dem László Csuja 
* Spezialpräis vum Jury: ''107 Mothers'' vum Peter Kerekes
* Kritikerpräis: ''How Is Katia ?'' vun der Christina Tynkevych 
* Präis fir jonkt Talent: ''The Uncle'' vum David Kapac an der Andrija Mardešić 
* Publikumspräisser: 
** Laangfilm: ''Sonata''vum Bartosz Blaschke
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Branka'' vum Ákos K. Kovács 
** Kuerzfilm (Animéiert): ''This Will Not Be a Festival Film'' vun der Julia Orlik
** Kuerzfilm (Documentaire): ''Attention To All Passengers'' vum Marek Moučka

'''2023'''
* Grand Prix: ''Citizen Saint'' vun der Tinatin Kajrishvili
* Prix spécial du Jury: ''Blaga’s Lessons'' vum Stephan Komandare
* Prix de la critique: ''Blaga’s Lessons'' vum Stephan Komandare
* Präis fir jonkt Talent: ''Larry'' vum Szilárd Bernáth
* Publikumspräisser: 
** Laangfilm: ''Sisters'' vun der Linda Olte
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Island of Freedom'' vum Petr Januschka
** Kuerzfilm (Dokumentaire): ''The Silence of the Banana Trees'' vum Eneos Çarka 
** Kuerzfilm (Animatioun): ''Crab'' vum Piotr Chmielewski.&lt;ref&gt;Jérémy Nadé: [https://lequotidien.lu/a-la-une/la-16e-edition-du-festival-cineast-devoile-son-palmares/ La 16e édition du Festival CinEast dévoile son palmarès.&quot;] lequotidien.lu, 23.10.2023.&lt;/ref&gt;

'''2024'''
* Grand Prix: ''Toxic'' vun der Saulė Bliuvaitė
* Prix spécial du Jury: ''Windless'' vum Pavel G. Vesnakov
* Mention spéciale: ''Lessons learned'' vum Bálint Szimler
* Prix de la critique: ''Toxic'' vun der Saulė Bliuvaitė
* Präis fir jonkt Talent: ''It’s not my film'' vun der Maria Zbąska
* Publikumspräisser: 
** Laangfilm: ''Vlny'' vum Jiří Mádl 
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''The Man who could not remain silent'' vum Giorgi Arabuli
** Kuerzfilm (Dokumentaire): ''Přes střepy'' vun der Natálie Durchánková 
** Kuerzfilm (Animatioun): ''Hello Summer'' vun der Veronika Zacharová a vum Martin Smatana&lt;ref&gt;[https://www.cineast.lu/2024/en/competition.html#z332 &quot;Toxic wins the Grand Prix of the 17th CinEast Festival!] op cineast.lu, nogekuckt 20.10.2024.&lt;/ref&gt;
'''2025'''

* Grand Prix: ''Wind, Talk To Me'' vum Stefan Đorđević
* Prix spécial du Jury: ''God Will Not Help'' vun der Hana Jušić
* Prix de la critique: ''Little Trouble Girls'' vun der Urška Djukić
* Präis fir jonkt Talen: ''DJ Ahmet'' vum Georgi M. Unkovski
* Publikumspräisser: 
** Laangfilm: ''Fiume o morte!'' vum Igor Bezinović
** Kuerzfilm (Fiktioun): ''Sujip'' vun der Gintarė Parulytė
** Kuerzfilm (Dokumentaire): ''Confession'' vun der Rebeka Bizubová
** Kuerzfilm (Animatioun): ''Balconada'' vun der Iva Tokmakchieva

==Um Spaweck==
* [http://cineast.lu Websäit vum Festival] an Archiv vun de fréieren Editiounen op [http://filmfestival.lu/index.html filmfestival.lu]
* Radek Lipka: [https://www.forum.lu/article/la-culture-comme-espace-de-rencontre/ &quot;La culture comme espace de rencontre: L'expérience du Festival CinEast.&quot;] ''[[forum]]'' Nr. 392, Februar 2019, S.50-53, an op forum.lu (gekuckt 03.11.2020).

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Filmfestivallen]]
[[Kategorie:Kultur zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>ivzrox3eabi175h38v1ie6ee4knn6ti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Technesche Krom</title>
    <ns>4</ns>
    <id>170376</id>
    <revision>
      <id>2688145</id>
      <parentid>2687895</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Nei Schabloun {{Awunnerdiagramm}} */</comment>
      <origin>2688145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22949" sha1="n5xkp6q5yrrozjvryz1y3ts01iw6mzn" xml:space="preserve">{| class=&quot;hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1&quot; style=&quot;width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;&quot;
|
Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet.

&lt;div role=&quot;button&quot; class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;margin:.5em; text-align: center;&quot;&gt;[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&amp;action=edit&amp;section=new &lt;span class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big&quot;&gt;E Message hannerloossen&lt;/span&gt;]&lt;/div&gt;

Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]].

Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen.

{{Portal-head2|547892|Kuckt och}}
* '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen.
* '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten.
* '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn.
|}

== Fir emol unzefänken: &quot;Sproochen&quot; a reduzéierter Form ==
Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt.

Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren?

----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC)
[[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]]

:'''Wéi?'''
:Et gëtt ee ''magic word'' &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{noexternallanglinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[de:Wikipedia:Hautpseite]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren.
:Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''.
:'''Firwat (net)?'''
:Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng  kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&amp;nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net.
:'''An déi Däitschsproocheg?'''
:Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen.
:--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC)
::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]).  --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC)


== Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ ==

Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&amp;oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen.

Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen.

(@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info)

--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC)

:Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC)

== Schabloun:Commonscat geännert ==

''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Commonscat}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{PAGENAME}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; als Linktitel ugewisen.

De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{PAGENAME}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Commonscat}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC)

== Neie Gadget: MiniEdit ==

Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki:
:'''[[Wikipedia:MiniEdit]]'''
Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass.

Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&amp;nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren.

(@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info)

--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC)

== Eifeler op der Haaptsäit ==

Moien, op der Haaptsäit liesen ech &quot;[...] a 140 Mataarbechter.&quot; Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei &quot;Honnert&quot; schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach &quot;a(n)&quot; dohischreiwen.  Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC)

:Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&amp;curid=171088&amp;diff=2637765&amp;oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen.
:Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf.
:De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also &lt;nowiki&gt;'''[[…&lt;/nowiki&gt; a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt.
:No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC)

::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC)

== Homonymie-Linken entdecken ==

Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;CSS&quot; copy&gt;
.mw-disambig {
  background-color: #ff9191;
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
(inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz &lt;code&gt;#ff9191&lt;/code&gt; kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&amp;nbsp;B. esou aus:
[[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]]
A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC)

:Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC)
:Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC)

::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC)

== Faarwegen Text ==

Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken…

An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen &lt;nowiki&gt;{{Faarf}}&lt;/nowiki&gt; an &lt;nowiki&gt;{{Iwwerstrach}}&lt;/nowiki&gt;. Da gouf och nach eng aner Schabloun &lt;nowiki&gt;{{Boxarrondi}}&lt;/nowiki&gt; ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn.

D'Froen déi sech stellen:
# Sollen d'Schablounen &lt;nowiki&gt;{{Faarf}}&lt;/nowiki&gt; an &lt;nowiki&gt;{{Iwwerstrach}}&lt;/nowiki&gt; bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm &lt;nowiki&gt;{{Textfaarf}}&lt;/nowiki&gt; an &lt;nowiki&gt;{{Hannergrondfaarf}}&lt;/nowiki&gt;) an d'Schabloun &lt;nowiki&gt;{{Boxarrondi}}&lt;/nowiki&gt; gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder
# soll d'Schabloun &lt;nowiki&gt;{{Boxarrondi}}&lt;/nowiki&gt; als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&amp;nbsp;B. &lt;nowiki&gt;{{Textlayout}}&lt;/nowiki&gt;).

Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC)

: Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm &quot;BoxArrondi&quot; weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen.

:E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC)
::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei.
::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&amp;nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC)

== Neie Gadget Calculator ==

Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget  Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&amp;nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!):

{{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}}

An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt!

{{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}}

Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen!

Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn.
--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC)

:Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC)
::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass...
::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC)

== Geographesch Koordinaten ==

Gudde Mëtteg,

Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: 

 GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën.

Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC)

:Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech):
:# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt.
:# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn).
:# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ.
:A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC)
::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC)
:::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC)
::::Super Saach!
::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC)
:::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC)

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
== Survey (proposed direction for Wishlist) ==
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}.

You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&amp;oldid=30604233 benotzt huet--&gt;

== Nei Schabloun &lt;nowiki&gt;{{Awunnerdiagramm}}&lt;/nowiki&gt; ==

Moien,

Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt &lt;nowiki&gt;&lt;timeline&gt;&lt;/nowiki&gt;-Grafiken z'ersetzen.

Virdeeler:

* keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der &lt;nowiki&gt;&lt;timeline&gt;&lt;/nowiki&gt;-Funktioun;
* automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt);
* keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken;
* eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart;
* Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren.

Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al &lt;nowiki&gt;&lt;timeline&gt;&lt;/nowiki&gt;-Grafiken z'ersetzen.

Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm.

(Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. &lt;nowiki&gt;{{Waldiagramm}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Klimadiagramm}&lt;/nowiki&gt; o. ä. ass méiglech)

[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC)

:Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC)
::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>n5xkp6q5yrrozjvryz1y3ts01iw6mzn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688150</id>
      <parentid>2688145</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:28:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nei Schabloun {{Awunnerdiagramm}} */</comment>
      <origin>2688150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23093" sha1="fyz0xneii9weq4fknexvjjrszqpbs1v" xml:space="preserve">{| class=&quot;hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1&quot; style=&quot;width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;&quot;
|
Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet.

&lt;div role=&quot;button&quot; class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;margin:.5em; text-align: center;&quot;&gt;[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&amp;action=edit&amp;section=new &lt;span class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big&quot;&gt;E Message hannerloossen&lt;/span&gt;]&lt;/div&gt;

Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]].

Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen.

{{Portal-head2|547892|Kuckt och}}
* '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen.
* '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten.
* '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn.
|}

== Fir emol unzefänken: &quot;Sproochen&quot; a reduzéierter Form ==
Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt.

Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren?

----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC)
[[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]]

:'''Wéi?'''
:Et gëtt ee ''magic word'' &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{noexternallanglinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[de:Wikipedia:Hautpseite]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren.
:Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''.
:'''Firwat (net)?'''
:Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng  kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&amp;nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net.
:'''An déi Däitschsproocheg?'''
:Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen.
:--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC)
::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]).  --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC)


== Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ ==

Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&amp;oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen.

Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen.

(@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info)

--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC)

:Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC)

== Schabloun:Commonscat geännert ==

''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Commonscat}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{PAGENAME}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; als Linktitel ugewisen.

De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{PAGENAME}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Commonscat}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC)

== Neie Gadget: MiniEdit ==

Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki:
:'''[[Wikipedia:MiniEdit]]'''
Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass.

Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&amp;nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren.

(@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info)

--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC)

== Eifeler op der Haaptsäit ==

Moien, op der Haaptsäit liesen ech &quot;[...] a 140 Mataarbechter.&quot; Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei &quot;Honnert&quot; schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach &quot;a(n)&quot; dohischreiwen.  Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC)

:Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&amp;curid=171088&amp;diff=2637765&amp;oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen.
:Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf.
:De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also &lt;nowiki&gt;'''[[…&lt;/nowiki&gt; a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt.
:No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC)

::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC)

== Homonymie-Linken entdecken ==

Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;CSS&quot; copy&gt;
.mw-disambig {
  background-color: #ff9191;
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
(inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz &lt;code&gt;#ff9191&lt;/code&gt; kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&amp;nbsp;B. esou aus:
[[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]]
A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC)

:Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC)
:Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC)

::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC)

== Faarwegen Text ==

Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken…

An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen &lt;nowiki&gt;{{Faarf}}&lt;/nowiki&gt; an &lt;nowiki&gt;{{Iwwerstrach}}&lt;/nowiki&gt;. Da gouf och nach eng aner Schabloun &lt;nowiki&gt;{{Boxarrondi}}&lt;/nowiki&gt; ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn.

D'Froen déi sech stellen:
# Sollen d'Schablounen &lt;nowiki&gt;{{Faarf}}&lt;/nowiki&gt; an &lt;nowiki&gt;{{Iwwerstrach}}&lt;/nowiki&gt; bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm &lt;nowiki&gt;{{Textfaarf}}&lt;/nowiki&gt; an &lt;nowiki&gt;{{Hannergrondfaarf}}&lt;/nowiki&gt;) an d'Schabloun &lt;nowiki&gt;{{Boxarrondi}}&lt;/nowiki&gt; gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder
# soll d'Schabloun &lt;nowiki&gt;{{Boxarrondi}}&lt;/nowiki&gt; als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&amp;nbsp;B. &lt;nowiki&gt;{{Textlayout}}&lt;/nowiki&gt;).

Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC)

: Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm &quot;BoxArrondi&quot; weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen.

:E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC)
::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei.
::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&amp;nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC)

== Neie Gadget Calculator ==

Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget  Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&amp;nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!):

{{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}}

An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt!

{{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}}

Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen!

Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn.
--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC)

:Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC)
::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass...
::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC)

== Geographesch Koordinaten ==

Gudde Mëtteg,

Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: 

 GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën.

Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC)

:Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech):
:# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt.
:# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn).
:# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ.
:A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC)
::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC)
:::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC)
::::Super Saach!
::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC)
:::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC)

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
== Survey (proposed direction for Wishlist) ==
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}.

You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&amp;oldid=30604233 benotzt huet--&gt;

== Nei Schabloun &lt;nowiki&gt;{{Awunnerdiagramm}}&lt;/nowiki&gt; ==

Moien,

Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt &lt;nowiki&gt;&lt;timeline&gt;&lt;/nowiki&gt;-Grafiken z'ersetzen.

Virdeeler:

* keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der &lt;nowiki&gt;&lt;timeline&gt;&lt;/nowiki&gt;-Funktioun;
* automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt);
* keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken;
* eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart;
* Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren.

Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al &lt;nowiki&gt;&lt;timeline&gt;&lt;/nowiki&gt;-Grafiken z'ersetzen.

Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm.

(Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. &lt;nowiki&gt;{{Waldiagramm}}&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;{{Klimadiagramm}&lt;/nowiki&gt; o. ä. ass méiglech)

[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC)

(Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC))

:Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC)
::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>fyz0xneii9weq4fknexvjjrszqpbs1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pascal Alff</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171688</id>
    <revision>
      <id>2688114</id>
      <parentid>2630120</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T20:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2688114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1219" sha1="06v20i346k6fcte3l74ncrulyv5fo4z" xml:space="preserve">{{skizzMusek}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Pascal Alff''', bekannt als '''De Pascal vu Wooltz''', gebuer den [[3. Februar]] [[1983]], a gestuerwen den [[13. Juli]] [[2025]]&lt;ref&gt;Familljenannonce am [[Luxemburger Wort]] vum 24. Juli 2025, S. 22&lt;/ref&gt; zu [[Miersch]]&lt;ref&gt;Artikel: ''Tödlicher Verkehrsunfall mit Geisterfahrer auf A7'' am Luxemburger Wort vum 15. Juli 2025 S. 13&lt;/ref&gt;, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Museker.&lt;ref&gt;[https://www.tageblatt.lu/memento/blackbook/16343/ Memento.] tageblatt.lu, 15.07.2025.&lt;/ref&gt;

Hien huet eng 20 Joer laang an der [[Punk]]-Band ''[[Weakonstruction]]'' gespillt, dertëscht och alt bei ''[[Schëppe Siwen]]'', an ass och eleng als Gittarist opgetrueden.&lt;ref&gt;Michael Juchmes: [https://www.wort.lu/kultur/de-pascal-vu-wooltz-so-verabschieden-sich-freunde-und-fans/77841848.html &quot; 'De Pascal vu Wooltz': So verabschieden sich Freunde und Fans.&quot;] wort.lu, 15.07.2025.&lt;/ref&gt;

Politesch huet hie sech bei [[Déi Lénk]] engagéiert, fir déi e bei de [[Chamberwalen 2023]] Kandidat am Bezierk Norde war.

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Alff Pascal}}
[[Kategorie:Gebuer 1983]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2025]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Museker]]</text>
      <sha1>06v20i346k6fcte3l74ncrulyv5fo4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikifunctions/Newsletter</title>
    <ns>4</ns>
    <id>171989</id>
    <revision>
      <id>2688105</id>
      <parentid>2686283</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T19:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>23144</id>
      </contributor>
      <comment>Neien Abschnitt /* Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #258: Abstract Wikipedia at Wikimania */</comment>
      <origin>2688105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49607" sha1="fwzhqbcdegt2a1sysa6huvx1q1ll7gr" xml:space="preserve">{| class=&quot;hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1&quot; style=&quot;width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;&quot;
|
Op dëser Säit fannt Dir déi aktuell Editioun vum '''Wikifunctions-Newsletter ''Status updates'''''. Méi Detailer fannt Dir op der Wikifunctions-Säit [[wikifunctions:Wikifunctions:Status updates|Wikifunctions:Status updates]].

Wann Dir keng Editioun verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|iwwerwaachen]] oder [[Hëllef:Abonnementer|abonéieren]]. Fir weider Newsletteren, kuckt wgl. [[Wikipedia:Newsletteren]].
|}

[[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]]

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #215 is out: Accessing Wikidata items now possible from embedded function calls; Wikifunctions available on 65 Wikitionaries ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce that it is now possible to access Wikidata items from embedded function calls, we also inform that Wikifunctions is now available on 60 more Wiktionaries, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:57, 29. Aug. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Next Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Volunteers’ Corner is tomorrow! ==

We remind you that our next '''Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Volunteers’ Corner''' will be '''[https://zonestamp.toolforge.org/1757352600 tomorrow, September 8, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Unless you have many questions, we will follow our usual agenda, giving updates on the upcoming plans and recent activities, having plenty of time and space for your questions, and building a Function together.

See you at the Corner! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:39, 7. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #216 is out: Copying function calls from one Wikipedia to another ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-07|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce that it is now possible to use natural languages as a default value in embedded function calls, we discuss the latest news in Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:04, 8. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #217 is out: More than 3,000 functions on Wikifunctions ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it!

In this issue, we celebrate reaching the milestone of 3,000 functions on Wikifunctions, we discuss our upcoming commitments in outreach, we share with you our latest blogpost, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 18:21, 12. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #218 is out: Wikifunctions available on 123 Wiktionary languages ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-19|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it!

In this issue, we update you on the recent Wikifunctions deployment on Wiktionaries, we introduce our new page for requesting cleanups, we update you on what's new on Types, we remind you of the upcoming meetings, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also we remind you that the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1758643200 September 23, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:26, 20. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29289969 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #219 is out: Accessing qualifiers in Wikidata statements ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-26|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it!

In this issue, we introduce the possibility of calling also qualifiers from Wikidata, we update you on the recent  deployments of Wikifunctions and on the Wikifunctions presentations at Wikimedia events, we give you the recent updates on Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:46, 26. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29319712 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #220 is out: Rich text now available in embedded function calls on 148 Wiktionaries and Incubator ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-03|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on the latest functions and types you can create, we announce that functions are now available to call on 152 projects, we talk about our presentations at Wikimedia meetings, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1759771800 October 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 08:55, 4. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29367070 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #221 is out: Decision on location for abstract content and Quarterly Planning for October–December ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss our plans and work for the upcoming quarter (October-December 2025), we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:47, 9. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29367070 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #222 is out: Kicking Off the Naming Contest for Abstract Wikipedia; Visualizing functions ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we kickstart our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we present a beautiful representation of functions by a community member, we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:04, 15. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29444338 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #223 is out: Welcome Zaree and Laura! Naming contest round 1 kicked off ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-23|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we welcome two new additions to the team, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 21:10, 23. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29491948 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #224 is out: Round 1 of “abstract content wiki” naming vote ending Monday; An example of short descriptions ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we announce our first experimentation with short descriptions on Wikidata, we talk about our presentations at the upcoming WikidataCon 2025, and we take a look at the latest Type and software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1762194600 November 3, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:48, 30. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #225 is out: First round of voting for naming the wiki for abstract content closed; Calling for Wiktionary functions; Embedded Wikifunctions on Bengali Wikipedia and seven more Wiktionaries ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on the closing of the first phase of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we introduce a possible implementation of Wikifunctions for Wiktionaries, we talk about our latest outreach events, and we take a look at the latest Type and software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:06, 6. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #226 is out: Getting ready for second round of voting for naming the wiki with abstract content; Rewriting the backend: Why Rust? ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we summarise current discussion regarding the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss how we are rewriting the backend, we ask for help in substituting a function, we suggest you the recordings of Wikifunctions-related sessions at the WikidataCon 2025, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also we remind you that the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1763481600 November 18, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:42, 13. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #227 is out: Second round of voting for naming the wiki with language-independent content; Sharing function calls ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce the start of the second phase of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we share the results of the MacArthur Foundation's 100&amp;Change contest, we share the recording of the last NLG SIG meeting, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:11, 21. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #228 is out: Vote on the new wiki name! Finishing each other’s sentences ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-27|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss our progress on sentence creation with functions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1762194600 December 1, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:38, 27. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #229 is out: And the name is Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-04|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share the final results of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we share two demos about new Wikifunctions features, we talk about Wikidata components in Wikifunctions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:02, 4. Dez. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29735279 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #230 is out: How to write better error messages ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-11|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share an essay on how to write better error messages, on improving which we focused in the last months.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:01, 12. Dez. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29735279 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #231 is out: We wish you a happy new Gregorian year! ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-18|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we showcase some templates using Wikifunctions functions on several projects, and we wrap up work for this Gregorian year, wishing you happy holidays.

The updates will resume in the week of January 14, so if you feel like you want more, you can always read the previous updates in [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:01, 18. Dez. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29814552 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #232 is out: 25 years of Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In the first issue of 2026, we celebrate our incredible milestone of 25 years of Wikipedia and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:04, 16. Jan. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29902635 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #233 is out: Quarterly plan for January–March 2026 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-22|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share our work plans for the quarter that goes from January to March 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:01, 22. Jan. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #234 is out: Integrating Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share our ideas about the integration of Abstract Wikipedia with the existing Wikimedia projects, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:51, 30. Jan. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Next Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Volunteers' Corner will be on February 9 ==

Hi, we remind you that, if you have questions or ideas to discuss about Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia, you can participate to the next '''Volunteers' Corner''', that will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1770661800 February 9, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

We hope to see you there! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 06:23, 6. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #235 is out: Finishing each other sentences: Starting things; Offsite in Istanbul ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share the results of our recent team offsite (meeting in person) in Istanbul, Türkiye, especially on creating sentence fragments in several languages.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:31, 13. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #236 is out: A sneak preview of Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share a sneak preview of how Abstract Wikipedia will look like and work, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:15, 20. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #237 is out: Graceful overrides and fallbacks ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss different patterns in articles about years on different Wikipedias, we present the video of the Wikifunctions presentation by Nicolas Vigneron at the last Celtic Knot, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1772476200 March 2, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:18, 27. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30119120 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #238 is out: Citations and Copy and Paste ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-06|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce the possibility of creating a function that deals with references and a Wikifunctions internal clipboard, where you can temporarily store any piece of code in order to paste it somewhere else, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:28, 6. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30119120 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #239 is out: A new composition language ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we talk about the revamp of the composition language on Wikifunctions, with its potential for further improvements.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:19, 12. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30229736 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #240 is out: Abstract Wikipedia is now in Beta ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-19|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we celebrate the launch of the [https://abstract.wikipedia.org/ preliminary Beta version of Abstract Wikipedia], and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 18:23, 19. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30229736 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #241 is out: First few days of Abstract Wikipedia Beta; Status of Composition Language v2 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss the first early edits on [https://abstract.wikipedia.org/ Abstract Wikipedia], we share the status of Composition Language v2, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:48, 26. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30289284 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #242 is out: Request for Discussion: Syntactic tables ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-02|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce a proposal for Natural Language Generation, we introduce a page for function suggestions from Abstract Wikipedia, we inform you that there will be a presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776101400 April 13, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:37, 3. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #243 is out: Community proposals for capturing meaning ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-10|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we report on three community proposals on syntactic approaches, we introduce a new Type (Complex numbers), we report on current hiccups on Abstract Wikipedia, we share more information about a presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776101400 April 13, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:35, 10. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #244 is out: Milestones; Some major issues hopefully resolved ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-16|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we celebrate 4000 functions on Wikifunctions and 1000 abstract articles on Abstract Wikipedia, we announce that we should have fixed some major issues with the websites, we inform you on our latest outreach activities, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:22, 17. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #245 is out: The Foundation's search for the perfect language ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-25|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present an academic paper about Abstract Wikipedia, we discuss our latest Type created, and we take a look at the newest created functions.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:54, 25. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #246 is out: Request for input: what should we count for Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-02|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we ask you what would be the relevant metrics for Abstract Wikipedia, we discuss our latest news on Composition Language v2, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:21, 2. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #247 is out: References from Wikidata now available ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce that is now possible to pass references in Wikidata statements, we introduce the [https://abstract-data.toolforge.org/ Abstract Data dashboard], we report you on the presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1778520600 May 11, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:16, 8. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #248 is out: A higher meaning ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss functions creating language fragments, we present our latest news in Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:36, 15. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30536976 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #249 is out: Annual plan 2026-2027 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-23|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you the current draft of objectives for Wikifunctions and Abstract Wikipedia in the WMF Annual Plan 2026-2027, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:48, 25. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30536976 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #250 is out: Looking back and forward ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-30|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you a recollection of our work so far, now that we celebrate our 250th newsletter, we share with you a summary of our latest outreach activities, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:04, 1. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30606821 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #251 is out: The illustrated encyclopaedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce our first function to import images on Abstract Wikipedia, we present our Functions of the Week, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1780939800 June 8, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:14, 5. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30606821 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #252 is out: Improved loading and display of Test results ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-12|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you an improvement in loading and display of Test results, we talk about our next events, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that Denny will lead a discussion on the [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-15#News in Types: way forward for natural language generation types|new NLG types]] in the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''', that will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1781625600 June 16, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 12. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30606821 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #253 is out: The or not the, this is (the?) question ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-19|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you a delicate question regarding grammatical framework, we talk about our next events and about the results of our latest online meetings, we discuss news about Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:34, 19. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30701693 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #254: Working on Functions, together ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we report on new collaborative patterns emerging in our community, we discuss news in Types, we share some events that relate to Wikifunctions and Abstract Wikipedia at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1783359000 July 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:58, 27. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30724999 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #255: Integration on test wiki and annual plan ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-01|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss integration of Abstract Wikipedia in Test Wiki and our objectives for the new Wikimedia Foundation Fiscal Year, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1783359000 July 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 08:22, 2. Jul. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30755600 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #256: Moving toward our first Abstract Wikipedia integration milestone ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss further our objectives for the new Wikimedia Foundation Fiscal Year, we show the latest community tool, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:43, 9. Jul. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30755600 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #257: Beyond syntactic tables ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-16|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss syntactic tables and news in Types, we show some community blogposts and tools, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

We also remind you that in the next weeks these newsletter reminders will be paused, and that they will resume in mid-August.

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:55, 17. Jul. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30755600 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #258: Abstract Wikipedia at Wikimania ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss the presentations and workshops at Wikimania, including a features feedback request based on what we heard there, and highlight new features shipped this week including diffs for Wikifunctions. 

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! [[m:user:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] 19:05, 30. Jul. 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message gouf vum User:Quiddity (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30870212 benotzt huet--&gt;</text>
      <sha1>fwzhqbcdegt2a1sysa6huvx1q1ll7gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Auguste Fischer (Gierwer)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172885</id>
    <revision>
      <id>2688075</id>
      <parentid>2688051</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42170-74</username>
        <id>72406</id>
      </contributor>
      <origin>2688075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1063" sha1="5x599yiog1t1y5yfj01pogff9ce7wg5" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Gierwer a Politiker Auguste Fischer|den Affekot a Politiker|Auguste Fischer (Affekot)}}
{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''(Jean Michel) Auguste Fischer''', gebuer 26. November 1818 zu Letzerbuerg-Stad, a gestuerwen 31. August 1889 zu Wiltz, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Gierwer a [[Politiker]]  aus der [[Stad Lëtzebuerg]].

Hie war vun 1854 bis 1856 a vun 1857 bis 1869 Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025).  Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fischer Auguste}}
[[Kategorie:Gebuer ?]]
[[Kategorie:Gestuerwen ?]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Gierwer]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]</text>
      <sha1>5x599yiog1t1y5yfj01pogff9ce7wg5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688083</id>
      <parentid>2688075</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>zu Letzerbuerg-Stad →  an der Stad  / Wiltz → Wolz  .....</comment>
      <origin>2688083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1105" sha1="nh65t1t0bm42d5b94wuqi678n8ookss" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Gierwer a Politiker Auguste Fischer|den Affekot a Politiker|Auguste Fischer (Affekot)}}
{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''(Jean Michel) Auguste Fischer''', gebuer 26. November 1818 an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]], a gestuerwen 31. August 1889 zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Gierwer a [[Politiker]]  aus der [[Stad Lëtzebuerg]].

Hie war vun 1854 bis 1856 a vun 1857 bis 1869 Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025).  Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fischer Auguste}}
[[Kategorie:Gebuer 1818]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1889]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Gierwer]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]</text>
      <sha1>nh65t1t0bm42d5b94wuqi678n8ookss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688086</id>
      <parentid>2688083</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Quell?</comment>
      <origin>2688086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1138" sha1="itmkc1sk1fql6jtwz6kqnrqbzd0s4vv" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Gierwer a Politiker Auguste Fischer|den Affekot a Politiker|Auguste Fischer (Affekot)}}
{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''(Jean Michel) Auguste Fischer''', gebuer de [[26. November]] [[1818]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]], a gestuerwen den [[31. August]] [[1889]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]]{{Quell?}}, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Gierwer a [[Politiker]]  aus der [[Stad Lëtzebuerg]].

Hie war vun 1854 bis 1856 a vun 1857 bis 1869 Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025).  Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Fischer Auguste}}
[[Kategorie:Gebuer 1818]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1889]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Gierwer]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]</text>
      <sha1>itmkc1sk1fql6jtwz6kqnrqbzd0s4vv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ernest François</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172918</id>
    <revision>
      <id>2688085</id>
      <parentid>2642405</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42170-74</username>
        <id>72406</id>
      </contributor>
      <origin>2688085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="866" sha1="amkbcn9qo9mt5s2260a36uaog64el48" xml:space="preserve">{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Ernest Henri François''', gebuer den 19. September 1813 zu Woltz, a gestuerwen den 9. März 1872 zu Diekrech, war e lëtzebuergeschen [[Affekot]] a [[Politiker]] vun [[Dikrech]].

Vun 1860 bis 1866 a vun 1867 bis 1872 war hien Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025).  Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Francois Ernest}}
[[Kategorie:Gebuer ?]]
[[Kategorie:Gestuerwen ?]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]</text>
      <sha1>amkbcn9qo9mt5s2260a36uaog64el48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688090</id>
      <parentid>2688085</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:04:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>.....</comment>
      <origin>2688090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="947" sha1="ktaeil9jx09oqezkncjoax4rl2ge1ki" xml:space="preserve">{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Ernest Henri François''', gebuer den [[19. September]] [[1813]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]], a gestuerwen den [[9. Mäerz]] [[1872]] zu [[Dikrech]], war e lëtzebuergeschen [[Affekot]] a [[Politiker]] vun [[Dikrech]].

Vun 1860 bis 1866 a vun 1867 bis 1872 war hien Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025).  Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Francois Ernest}}
[[Kategorie:Gebuer ?]]
[[Kategorie:Gestuerwen ?]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]</text>
      <sha1>ktaeil9jx09oqezkncjoax4rl2ge1ki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688092</id>
      <parentid>2688090</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Quell?</comment>
      <origin>2688092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="957" sha1="idsjb7tjetqlafw5zlxjnljsfluxhqt" xml:space="preserve">{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Ernest Henri François''', gebuer den [[19. September]] [[1813]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]], a gestuerwen den [[9. Mäerz]] [[1872]] zu [[Dikrech]]{{Quell?}}, war e lëtzebuergeschen [[Affekot]] a [[Politiker]] vun [[Dikrech]].

Vun 1860 bis 1866 a vun 1867 bis 1872 war hien Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025).  Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Francois Ernest}}
[[Kategorie:Gebuer ?]]
[[Kategorie:Gestuerwen ?]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]</text>
      <sha1>idsjb7tjetqlafw5zlxjnljsfluxhqt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688130</id>
      <parentid>2688092</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>+Ref DoudeschäIn</comment>
      <origin>2688130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1192" sha1="lwfhdvr36pfp1klbq8137j91hquuz6v" xml:space="preserve">{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Ernest Henri François''', gebuer den [[19. September]] [[1813]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]], a gestuerwen den [[9. Mäerz]] [[1872]] zu [[Dikrech]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/descriptions/705051|Titel=CT-02-02-00426 – Décès|Gekuckt=31.07.2026|Datum=09.03.1872|Wierk=Ville de Diekirch – Archives nationales|Säiten=Doudeschäin Nr 11, S. 4|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen [[Affekot]] a [[Politiker]] vun [[Dikrech]].

Vun 1860 bis 1866 a vun 1867 bis 1872 war hien Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025).  Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Francois Ernest}}
[[Kategorie:Gebuer ?]]
[[Kategorie:Gestuerwen ?]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]</text>
      <sha1>lwfhdvr36pfp1klbq8137j91hquuz6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688141</id>
      <parentid>2688130</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>+Ref Gebuertsschäin</comment>
      <origin>2688141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1635" sha1="8vtihmqsoeu4ws3fv63v9n3070zz3dz" xml:space="preserve">{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
Den '''Ernest(e) Henri François''', gebuer den [[19. September]] [[1813]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/descriptions/706117|Titel=CT-02-02-01153 – Naissances|Gekuckt=31.07.2026|Datum=29.12.1813|Wierk=Ville de Wiltz - Archives nationales|Säiten=S. 26|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/descriptions/706115|Titel=Tables décennales|Gekuckt=31.07.2026|Datum=1813|Wierk=Ville de Wiltz - Archives nationales|Säiten=Nr 146, S. 46|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den [[9. Mäerz]] [[1872]] zu [[Dikrech]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/descriptions/705051|Titel=CT-02-02-00426 – Décès|Gekuckt=31.07.2026|Datum=09.03.1872|Wierk=Ville de Diekirch – Archives nationales|Säiten=Doudeschäin Nr 11, S. 4|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen [[Affekot]] a [[Politiker]] vun [[Dikrech]].

Vun 1860 bis 1866 a vun 1867 bis 1872 war hien Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025).  Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Francois Ernest}}
[[Kategorie:Gebuer ?]]
[[Kategorie:Gestuerwen ?]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]</text>
      <sha1>8vtihmqsoeu4ws3fv63v9n3070zz3dz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688144</id>
      <parentid>2688141</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Nokucken Deputéiert]] ewechgeholl</comment>
      <origin>2688144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1600" sha1="7mb0qq3xet16ajw1ebcqsn6o76o7ztn" xml:space="preserve">{{skizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
Den '''Ernest(e) Henri François''', gebuer den [[19. September]] [[1813]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/descriptions/706117|Titel=CT-02-02-01153 – Naissances|Gekuckt=31.07.2026|Datum=29.12.1813|Wierk=Ville de Wiltz - Archives nationales|Säiten=S. 26|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/descriptions/706115|Titel=Tables décennales|Gekuckt=31.07.2026|Datum=1813|Wierk=Ville de Wiltz - Archives nationales|Säiten=Nr 146, S. 46|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den [[9. Mäerz]] [[1872]] zu [[Dikrech]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/descriptions/705051|Titel=CT-02-02-00426 – Décès|Gekuckt=31.07.2026|Datum=09.03.1872|Wierk=Ville de Diekirch – Archives nationales|Säiten=Doudeschäin Nr 11, S. 4|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen [[Affekot]] a [[Politiker]] vun [[Dikrech]].

Vun 1860 bis 1866 a vun 1867 bis 1872 war hien Deputéierten an der [[Chamber]].&lt;ref&gt;[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025).  Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Francois Ernest}}
[[Kategorie:Gebuer ?]]
[[Kategorie:Gestuerwen ?]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]</text>
      <sha1>7mb0qq3xet16ajw1ebcqsn6o76o7ztn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen/Archiv 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173751</id>
    <revision>
      <id>2688147</id>
      <parentid>2687638</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 2026 */</comment>
      <origin>2688147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11292" sha1="32a1125l50b7d55paol3e1ffifz23vf" xml:space="preserve">Dat hei ass d''''Archiv vun den neien Artikele vun 2026, déi en Zesummenhank mat Lëtzebuerg hunn''', an dofir an der Rubrik &quot;Neist Artikelen&quot; am &quot;[[Portal:Lëtzebuerg|Portal Lëtzebuerg]]&quot; opgezielt goufen.

D'Nimm vun den Artikele sti chronologesch vun hannen no vir, wéi se derbäigesat goufen.

{{Navigatioun Neist Artikelen Archiv}}


== 2026 ==

{{small|'''Neitst'''}}: 
{{Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen}}

... [[Gilles Grethen Big Band]] • [[Guy Hoffmann]] • [[Europäesche Parquet]] • [[Maischi Tibesart]] •  [[Joffroy vu Suessem]] • [[Deutsch-Skandinavische Bank (Luxemburg)]] • [[Jean Meyer (Banquier)]] • [[Emile Bofferding]] • [[Guillaume Jeitz (Buergermeeschter)]] • [[Jean-Pierre Origer]] • [[Anna Leader]] • [[Vëlospist PC104]] • [[Banque BCP]] • [[Edmond Thill]] • [[Marc Grond]] • [[Liewenshaff]] • [[Mariette Zenners]] • [[Neimillen (Sandweiler)]] • [[Sandie Lahure]] • [[Michel Eiffes]] • [[Paul Meyers]] • [[Josy Waltener]] • [[Banque Nordeurope]] • [[Bank Handlowy International]] • [[Remy Kremer]] • [[Eloisa Aubert]] • [[Paul Dentzer]] • [[Josy Conrad]] • [[Ben Streff]] • [[Marcel Schleder]] • [[Pierre Strauss]] • [[Nicolas Rosenfeld]] • [[Pierre Saffroy]] • [[Tony Hurst]] • [[Hamza Kadamani]] • [[Jean-Jacques Welbes]]  • [[Bank Oppenheim Pierson International (Lëtzebuerg)]]  • [[Georges Schwartz]] • [[Clément Schwebig]] • [[Explosioun am Pafendall]] • [[Emile Klensch]]  • [[Tribunal arbitral (Lëtzebuerg)]]  • [[Ekabe]] • ''[[Europe - la bataille des sièges]]''  • [[Laurent Brandenbourger]]  • [[Alexandra Kurt]]  • [[Nicolas Luxen]]  • [[Arthur Thinnes]]  • [[Banque nationale de Paris (Luxembourg)]]  • [[Lëtzebuerger an Argentinien (Film)]]  •[[Robert Bintener]]  • [[Henri Hemes]]  • [[Jacques Steichen]]  • [[Raymond Krack]]  • [[Joseph Lentz]]  • [[Edouard Kraus]]  • [[Camille Kleber]]  • [[François Nockels]]  • [[Nicolas Jacqué]]  • [[Gustave Feyder]] • [[Joseph Muller]]  • [[Fred Coullen]]  • [[Michel Junckel]] • [[Jean-Pierre Thiry]]  • [[Nicolas Roth]]  • [[Roger Frisch]]  • [[Centre européen Schengen]]  • [[Henri Jungers]]  • [[Jean Anen]]  • [[Nicolas Thill (Lokalpolitiker)]]  • [[Joseph Moscardo]] • [[Jean Simon]]  • [[ Europamusée Schengen]]  • [[Henri Franck (1942)]]  • ''[[De Piwitsch]]'' • [[Bank of Boston (Lëtzebuerg)]]  • [[Bank of America International]]  • [[FC Orania Veianen]]  • [[Nadine Braconnier]] •  [[Clementine Witry-Schmit]] • [[Mamer Schlass]] • [[Raymond Sinnen]] • ''[[Lëtzebuerg sicht de Luxonaut]]'' • [[echo.lu]] • [[Lëscht vun den Orchideeënaarten zu Lëtzebuerg]] • [[Lëscht vun déidlechen Accidenter am Lëtzebuerger Automobilsport]] • [[Adapth]] • [[Gare Kockelscheier]] • [[Gare Bierchem-West]] • [[Banco di Santo Spirito (Luxembourg)]] • [[Fleegeversécherung]] • [[Hôpital intercommunal de Steinfort]] • [[CHNP De Park]] • [[CHNP Pontalize]] • [[Sixo]] • [[Ronald Pierre]] • [[Rehaklinick Manternach]] • [[Rehaklinick Useldeng]]  • [[CHdN Wolz]] • [[CHdN Ettelbréck]] • [[CHEM Diddeleng]] • [[CHL Potaschbierg]] • [[Gust Stefanetti]] • [[Victor Alesch]] • [[Attitude Music]] • [[Spawecken (Roman)]] • [[CHL Eich]] • [[CHL Centre]] • [[Yves Stein]] • [[CHL Kannerklinick]] • [[Banco di Roma International]] • [[Aktivbanken International]] • [[Trois C-L]] • [[FC Chiers Rodange]]  • ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]'' • [[Marcelle Bous-Castellani]] • [[Tanklager vun Zéisseng]] • [[Henri de Stein]] • [[FC Racing Rodange]] • [[Stade Diddeleng]] • [[Liichtathleetiksstadion zu Hamm]] • [[Perl oder Pica (Roman)|''Perl oder Pica'' (Roman)]] • [[Live Music (Veräin)]] • [[Eduard Michelis]] • [[Gustave Ziegler]] • [[Philippe-Christophe Wurth]] • [[Victor-Charles-Janus Wolff]] • [[Charles Wolff]] • [[André Wolff]] • [[Nicolas Welter (Elektriker)]] • [[Louis Welter]] • [[Mathias Wawer]] • [[Valentin Wahl]] • [[Mathias Vinandy]] • [[Gustave Velter]] • [[Guillaume Velter]] • [[Alfred Velter]] • [[René Daubenfeld]] • [[Eva Marija]] • ''[[Mother Nature]]'' • [[Annie Nickels-Theis]] • [[Auguste Hoffmann]] • [[Daniel Atz]] • [[Kevin Misci]] • [[Robert Sebastian Berger]] • [[Collart (Familljennumm)]] • [[Kivo Van Twist]] • [[Robert van Hulle]] • [[Lëtzebuerger Architekturpräis]] • [[Jackie Messerich]] • [[Joseph Tschiderer]] • [[Arnould de Tornaco]] • [[Marthe Thyes-Walch]] • [[Jean-Pierre Thomes]] • [[Michel Thieles]] • [[Joseph Thieles]] • [[Edouard Thieles]] • [[Mathias Theysen]] • [[Jean Theissen]] • [[Jean Steichen]] • [[Jacques Sinner]] •  [[Michel Servais]] • [[Louis Servais]] • [[Bernard-Euchère-Hubert Servais]] • [[Jean-Pierre Schroeder]] • [[Nicolas Schroeder]] • [[Nicolas Schumacher (Politiker)]] • [[Victor Schoren]] • [[Nicolas Schmit (Paschtouer)]] • [[Jean-Pierre Schmit (Politiker Ettelbréck)]] • [[Joseph-Antoine Schanus]] • [[Jean-Pierre Schank]] • [[Jacques Schaack]] • [[Arnould Schaack]] • [[Jean-Pierre Salentiny]] • [[Alphonse Rodesch]] • [[Léon Rischard]] • [[Michel Weinandy (Näertrech)]] • [[Jean-Pierre Knepper (Politiker)]] • [[Adolphe Schmit (Politiker)]] • [[Michel Weinandy (Lellgen)]] • [[Michel Auguste Witry]] • [[Victor Tschiderer]] • [[Edouard Wolter]] • [[Jean-Baptiste Risch]] •  [[Théodore Richard]] • [[Emile Duhr]] • [[Victor Backes]] • [[Jean Maroldt]] • [[Georges Reuter]] • [[Jean Reisdoerfer]] • [[Edouard Reiland]] • [[Constant Reding]] • [[Auguste Razen]] • [[Michel Rausch]] • [[Antoine Putz]] • [[Robert Prussen]] • [[Gemeng Furen]] • [[Gemeng Baastenduerf]] • [[Auguste Razen]] • [[Michel Rausch]] • [[Antoine Putz]] • [[Robert Prussen]] • [[Gemeng Furen]] • [[Gemeng Baastenduerf]] • [[Syndicat intercommunal parc naturel Haute-Sûre]] • [[FC Racing Ëlwen]] • [[FC Claravallis Clierf]] • [[Jean Wilhelm (Politiker)]] • [[Maxime Miltgen]] • [[Théodore Wurth]] • [[Henri Witry]] • [[Jean-Baptiste Weydert]] • [[Jean Wampach]] • [[Michel Tibesart]] • [[Michel Maximilian Joseph Tibesar]] • [[Dominique Stiff]] • [[Nicolas Sibenaler]] • [[Jean-Pierre Scholtus]] • [[Henri Scholtus]] • [[Pierre Schmit]] • [[Augustin Schlinck]] • [[Joseph Ritter]] • [[Antoine Recht]] • [[Jean-Baptiste Pondrom]] • [[Bernard Pondrom]] • [[Jean-Baptiste Pinth]] • [[Gemeng Roudemer]] • [[Gemeng Wëlwerwolz]] • [[Jean-Pierre Pescatore (1846-1905)]] • [[Joseph-Antoine Pescatore (1800)]] • [[Jean-Baptiste Weydert]] • [[Jean Wampach]] • [[Michel Tibesart]] • [[Michel Maximilian Joseph Tibesar]] • [[Dominique Stiff]] • [[Nicolas Sibenaler]] • [[Jean-Pierre Scholtus]] • [[Henri Scholtus]] • [[Pierre Schmit]] • [[Augustin Schlinck]] • [[Joseph Ritter]] • [[Antoine Recht]] • [[Jean-Baptiste Pondrom]] • [[Bernard Pondrom]] • [[Jean-Baptiste Pinth]] • [[Gemeng Roudemer]] • [[Gemeng Wëlwerwolz]] • [[Jean-Pierre Pescatore (1846-1905)]] • [[Joseph-Antoine Pescatore (1800)]]  • [[Dominique Peckels]] • [[Lotty Jacoby]] • [[Jean-Pierre Paquet]] • [[Jean Orianne]] • [[Rehazenter]] • [[Jemp Rollinger]] • [[Monique Scheier-Schneider]] • [[Elvire Engel]] • [[Hélène Entenich-Wivenes]] • [[Théodore Noesen]] • [[Mathias Neumann]] • [[Pierre Muller-Walse]] • [[Edmond Muller]] • [[Pôle d'échange Hollerech]] • [[Nicolas Moes]] • [[Albert Meyers (Resistenzler)]] • [[Jules Metz]] • [[eluxemburgensia.lu]] • [[Melusina Press]] • [[Lëtzebuergesche Fuerpark]] • [[ Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Stroossen]] • [[Léon Faber]] • [[Georges Kohn]] • [[Lynn Frank]] • [[Joseph Eyschen (Sportler)]] • [[Nicolas Hosch]] • [[Caroline Kox]] • [[Jules Joseph Antoine Pescatore]] • [[llo.lu]] • [[Élisabeth Pion]] • [[Jean Henry Feltz]] • [[Pierre-Antoine Pescatore]] • [[Marie-Madeleine Pescatore]] • [[Antoine Pescatore]] • [[Dominique Pescatore]] • [[Ferdinand Pescatore]] • [[An der Schwemm (Operett)]] • [[Henri Clees]] • [[Eugène Mouschand]] • [[Charles Schambourg]] • [[AS Wëntger]] • [[Mireille Welter]] • [[Marie Rausch-Weinand]] • [[Nic Kieffer]] • [[Wildlife Tower (Jonglënster)]] • [[Joseph Kayser]] • [[Aloyse Sandt]] • [[Robert Goldschmit]] • [[Jean-Pierre Schuster]] • [[Hubert Schlechter]] • [[Alphonse Peusch]] • [[Antoine Bourkel]] • [[Fanny Leclerc]] • [[Gedenkplaz fir d'Verkéiersaffer]] • [[Maisy Ginter-Bonichaux]] • [[Guillaume Schneider]] • [[Herbert Schaefer]] • [[Englebert Neveu]] • [[Henri Lamormesnil]] • [[Proposition de loi]] • [[Projet de loi]] • [[Adolphe Faber]] • ''[[Weeër]]'' • [[Fred A. Gilson]] • [[Cécile Didier (Resistenzlerin)]] • [[Victor Kips]] • [[Joseph Forman]] • [[Emile Lavandier]] • ''[[The Merchant of Venice (Film 2004)]]'' • [[Eugène Giver]] • [[Jacques Philippe Joseph d'Huart]] • [[Gustave Fonck]] • [[Jean Baptiste Niederkorn]] • [[Charles d'Huart]] • [[André Pondrom]] •  [[Jean Pierre Suttor]] • [[Jean Baptiste Würth]] • [[Collège médical (Lëtzebuerg)]] • [[Pollo Bodem]] • [[Compagnie luxembourgeoise de banque]] • [[Olivier Garofalo]] • [[Crédit européen]] • [[François Nemers]] • [[Phial]] • [[CFL-Évasion]] • [[Patrick Comes]] • [[Bank of America (Lëtzebuerg)|Bank of America]] • [[Jeanne vu Lëtzebuerg]] • [[Nicolas Angelsberg]] • [[Aloyse Birckel]] • [[Joseph Kalbersch]] • [[Béatrice vu Bourbon]] • [[Alice Chomé-Bastian]] • [[Badische Kommunale Landesbank International]] • [[Jugendtheatergrupp Namasté]] • [[Bank M.M. Warburg - Brickmann, Wirtz International]] • [[Jean-Marie Jans]] • [[Luxembourg Song Contest 2026]] • [[Andresens Bank International]] • [[Karl Bernhard vu Sachsen-Weimar-Eisenach]] • [[Jean-Bernard Marlet]] • [[Citizens for Ecological Learning and Living]] • [[Hauck &amp; Aufhäuser Banquiers Luxembourg]] • [[Sidney Scho]] • [[Radio Opus]] • [[China Everbright Bank (Europe)]] • [[Bank of Communications (Luxembourg)]] • [[China Construction Bank (Europe)]] • [[Agricultural Bank of China (Luxembourg)]] • [[Jean d'Huart]] • [[Bank of China (Luxembourg)]] • [[Hypobank International]] • [[Bayerische Vereinsbank International]] • [[Bayerische Landesbank International]] • [[François Gérard]] • ''[[Um Horizont]]'' • [[Banque Paribas Luxembourg]] • [[Union financière luxembourgeoise]] • [[Carlo Türk]] • [[Mil Goerens]] • [[Villa Berlaymont]] • [[Banque commerciale (Lëtzebuerg)]] •  [[René Franck]] • [[Alfred Levy et compagnie]] • [[Ekkehard Storck]] • [[Paul Faber (Wënzer)]] • [[Arendt &amp; Medernach]] • [[Leo Folschette]] • [[Eva Siewert]] • [[La mansarde (Veräin)]] • ''[[.kult]]''. 

&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''[[Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen/Archiv 2025|&lt; Archiv 2026]]''' {{0}}  -  {{0}} '''[[Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen/Archiv 2027|Archiv 2027 &gt;]]'''&lt;/div&gt;
[[Kategorie:Archiver vu Portalschablounen|Letzebuerg]]</text>
      <sha1>32a1125l50b7d55paol3e1ffifz23vf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skandinaviska Enskilda Banken (Luxembourg)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176382</id>
    <revision>
      <id>2688163</id>
      <parentid>2687877</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2688163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5730" sha1="or7nxy1kp4f3qitteidpfzkpe33lv0e" xml:space="preserve">{{Infobox Entreprise}}
D''''Skandinaviska Enskilda Banken (Luxembourg)''' war eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Bank mat Sëtz an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se gouf de 14. Juni 1977 als [[Société anonyme|SA]] gegrënnt.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/4v6ss21888/pages/4/articles/DIVL419 Weitere skandinavische Eurobank in Luxemburg]. Tageblatt, nº 166 (22.07.1977), S. 4. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 20.07.2026.&lt;/ref&gt;

D'Bank war eng Duechtergesellschaft vun der [[Skandinaviska Enskilda Banken]] vu [[Stockholm]], eng vun de grousse [[Schweden|schweedesche]] Banken. Hiren éischte Sëtz hat se op N°25 um [[Boulevard Royal]] an der Stad.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/wsw8tpq8s/pages/20/articles/DIVL1519 Skandinaviska Enskilda Banken (Luxembourg) S.A.: Acte de constitution publié au Mémorial]. Luxemburger Wort, 130. Jg., n° 207 (10.09.1977), S. 20. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 20.07.2026.&lt;/ref&gt; 1979 gouf de Sëtz op N°16 um Boulevard Royal verluecht.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/v7s9bkfcj0/pages/25/articles/DIVL1238 SKANDINAVISKA ENSKILDA BANKEN (LUXEMBOURG)]. Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°106 (12.05.1979), S. 4473. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 16.07.2026.&lt;/ref&gt; 

D'Skandinaviska Enskilda Banken (Luxembourg) SA war als Universalbank konzipéiert. Se sollt virun allem am Eurogeschäft aktiv sinn, dorënner um Eurokredit- an Eurobondmarché, souwéi um Geldmarché.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/4v6ss21888/pages/4/articles/DIVL419 Weitere skandinavische Eurobank in Luxemburg]. Tageblatt, nº 166 (22.07.1977), S. 4. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 20.07.2026.&lt;/ref&gt;

1980 huet sech déi [[Finnland|finnesch]] [[Ålands Aktiebank]] un der lëtzebuergescher Bank bedeelegt. Duerch dës Bedeelegung sollt d'Finanzéierungspallett fir d'finnesch Industrie, besonnesch fir d'Schëfffaart, ausgebaut ginn.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/510tcxh3c/pages/15/articles/DIVL2047 Finnische Beteiligung bei Skandinaviska Enskilda Banken]. Luxemburger Wort, 133. Jg., n° 188 (16.08.1980), S. 15. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 20.07.2026.&lt;/ref&gt;

Vun den 1990er Joren u koum et zu ville Verännerungen. 1993 huet d'Bank hire Sëtz op N°31 an der [[Ënneschtgaass (Stad Lëtzebuerg)|Ënneschtgaass]] verluecht. 1994 huet d'Bank déi 1989 gegrënnte [[S-E-Banken Luxembourg]] absorbéiert, déi virun allem am Private Banking an am Beräich vun [[Investmentfongen]] aktiv war.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/w42z5d84bv/pages/5/articles/DIVL329 SKANDINAVISKA ENSKILDA BANKEN (LUXEMBOURG) S.A.] Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°420 (26.10.1994), S. 20117. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 20.07.2026.&lt;/ref&gt; D'Fusioun sollt d'Aktivitéiten zu Lëtzebuerg konzentréieren. Duerno gouf d'Bank a S-E-Banken Luxembourg, ofgekierzt SEBLUX, ëmbenannt, an de Sëtz koum nees op N°16 um Boulevard Royal.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/m6x8bc765s/pages/19/articles/DIVL1470 SEBLUX, S-E-BANKEN LUXEMBOURG S.A., Société Anonyme, (anc. SKANDINAVISKA ENSKILDA BANKEN (LUXEMBOURG) S.A., Société Anonyme)]. Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°192 (28.04.1995), S. 9187. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 20.07.2026.&lt;/ref&gt; 

1999 gouf d'Gesellschaft an SEB Private Bank ëmbenannt.&lt;ref&gt;SKANDINAVISKA ENSKILDA BANKEN (LUXEMBOURG) S.A., Société Anonyme, (anc. S-E-BANKEN LUXEMBOURG S.A.). Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°546 (16.07.1999), S. 26189. Gekuckt den 20.07.2026 op https://www.lbr.lu.&lt;/ref&gt; 2000 gouf de Sëtz op N°6A um [[Circuit de la Foire Internationale|Circuit de la Foire]] verluecht.&lt;ref&gt;RCS B15057. Réquisition modificative (06.04.2000). Gekuckt op https://www.lbr.lu.&lt;/ref&gt;

2001 gouf d'SEB Private Bank am Kader vun enger Fusioun mat der 1973 gegrënnter [[BfG Luxemburg|BfG Bank Luxembourg]] aus dem Handelsregëster gestrach.&lt;ref&gt;RCS: B15057. Gekuckt op https://www.lbr.lu.&lt;/ref&gt; D'BfG Bank Luxembourg, déi am Handelsregëster ënner der Nummer B10831 gefouert gouf, blouf bestoen, mä se gouf a Skandinaviska Enskilda Banken ëmbenannt an huet sech virun allem op de Private Banking konzentréiert.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qvhxgth2x1/pages/14/articles/DIVL854 Banken in Luxemburg (I): SEB Private Banking Spezialisten für private Vermögen]. Tageblatt, nº 79 (04.04.2003), S. 14. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 20.07.2026.&lt;/ref&gt; 

Am Kader vun enger Ëmstrukturéierung vun der SEB-Grupp gouf 2019 eng Fusioun mat der schweedescher Skandinaviska Enskilda Banken virbereet.&lt;ref&gt;RCS: B10831. Project of merger/split/transfer of business assets, assets, business division (19.07.2019). Gekuckt op https://www.lbr.lu.&lt;/ref&gt; De 14. Januar 2020 gouf d'Skandinaviska Enskilda Banken aus dem Handelsregëster gestrach.&lt;ref&gt;RCS: B10831. Gekuckt op https://www.lbr.lu.&lt;/ref&gt; Zënterhier ginn d'SEB-Aktivitéiten zu Lëtzebuerg iwwer eng Succursale vun der schweedescher Bank weidergefouert.&lt;ref&gt;[https://sebgroup.lu/private/our-funds/information-for-investors/news/skandinaviska-enskilda-banken-s.a.-to-be-lux-branch-office-by-2020 Skandinaviska Enskilda Banken S.A. to be Lux branch office by 2020] (18.12.2019). Gekuckt den 20.07.2026.&lt;/ref&gt;

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banken]]</text>
      <sha1>or7nxy1kp4f3qitteidpfzkpe33lv0e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BfG Luxemburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176516</id>
    <revision>
      <id>2688162</id>
      <parentid>2687918</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2688162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5670" sha1="7qh0ni8m89olb2finhysxfrvkcyat35" xml:space="preserve">{{Infobox Entreprise}}
D''''BfG Luxemburg''' war eng lëtzebuergesch Bank mat Sëtz an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Si gouf den 30. Mäerz 1973 als honnertprozenteg Duechtergesellschaft vun der [[Bank für Gemeinwirtschaft]] vu [[Frankfurt am Main]] gegrënnt&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/qx4dgfvg04/pages/42/articles/DIVL2142 BfG Luxemburg, Anonyme Gesellschaft]. Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°94 (01.06.1973), S. 4104. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 27.07.2026. &lt;/ref&gt; an huet Ufanks Mee dat Joer mat hirer Aktivitéit ugefaangen.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/bcwnpc78d/pages/5/articles/DIVL501 Bank für Gemeinwirtschaft in Luxemburg]. Luxemburger Wort, 126. Jg., n° 106 (08.05.1973), S. 5. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 27.07.2026.&lt;/ref&gt;

D'Grënnung huet un eng scho bestoend Präsenz vun der Bank für Gemeinwirtschaft zu Lëtzebuerg ugeknäppt: zanter 1966 war si mat 50 % un der [[Banque de l'Union des Coopérateurs Luxembourgeois]] (UCL) bedeelegt. D'BfG Luxemburg sollt virun allem déi international Geschäfter vun hirer däitscher Mammegesellschaft ënnerstëtzen, wärend d'UCL weiderhin d'Geschäfter um Lëtzebuerger Marché betreie sollt.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/9f01dcxfkw/pages/5/articles/DIVL613 Bank für Gemeinwirtschaft mit Aktienkapital von 500 Mio Franken eröffnet]. Tageblatt, nº 107 (09.05.1973), S. 5. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 27.07.2026.&lt;/ref&gt; 

D'BfG Luxemburg war um Euromarché aktiv. Hir Aktivitéite louchen haaptsächlech am kuerz- a mëttelfristege Kreditgeschäft, am Geld- an Devisenhandel an am Wäertpabeieremissiounsgeschäft.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/pcqcw1/pages/7/articles/DTL370 Die Bank für Gemeinwirtschaft AG (Frankfurt am Main)]. d'Letzeburger Land, 20. Jg., nº 20 (18.05.1973), S. 7. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 27.07.2026.&lt;/ref&gt; Um Enn vun den 1980er Joren huet si hir Aktivitéite méi staark op Private Banking a Verméigensverwaltung ausgeriicht.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/kx0hv1382j/pages/2/articles/DIVL188 BfG: Luxembourg S.A. — erfolgreiche Diversifizierung der Geschäftspalette]. Tageblatt, nº 149 (01.07.1987), S. 2. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 27.07.2026.&lt;/ref&gt; 

Hiert Grondkapital louch am Ufank bei 500 Millioune Frang a gouf bis 1983 an dräi Etappen op 2,4 Milliarde Frang erhéicht.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/6bsc807mjx/pages/6/articles/DIVL695 Erste deutsche Bank am Platz]. Tageblatt, nº 210 (14.09.1983), S. 6. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 27.07.2026.&lt;/ref&gt;

Am Verwaltungsrot vun der Bank souzen och e puer Lëtzebuerger Vertrieder. De [[Mathias Hinterscheid]] an de [[Joseph Marson]] ware vun 1973 bis 1976 Memberen. Vun 1976 u war de [[John Castegnaro]] am Verwaltungsrot, an 1978 koum de Joseph Konz dobäi.

D'Bank hat hir éischt Büroen op N°14 an der [[Rue des Bains]]. 1975 huet si zesumme mat der UCL d'[[Maison de Raville]] kaaft a renovéiert. Do, op N°17 an der [[Rue du Fossé (Stad Lëtzebuerg)|Rue du Fossé]], huet si 1980 hiren neie Sëtz ageweit.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z7r799ntk4/pages/3/articles/DIVL277 Eröffnungsfeier 8.12.1980. Die „neue” Maison de Raville als Zentralsitz der UCL-Bank feierlich eingeweiht]. Tageblatt, nº 285 (09.12.1980), S. 3. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 28.07.2026.&lt;/ref&gt; 1986 ass si op N°2 an der [[Rue Jean Bertholet]] geplënnert.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/j3t66tj4pt/pages/29/articles/DIVL2188 BfG Luxemburg weiht neues Verwaltungsgebäude]. Tageblatt, nº 141 (20.06.1986), S. 29. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 28.07.2026.&lt;/ref&gt;

Den Numm vun der Bank gouf e puermol geännert: 1981 gouf aus der BfG Luxemburg d'BfG: Luxembourg SA&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/mvt07gcvh5/pages/18/articles/DIVL713 BfG: LUXEMBOURG, SOCIETE ANONYME]. Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°20 (02.02.1981), S. 562. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 27.07.2026.&lt;/ref&gt;, an 1991 gouf d'Gesellschaft a BfG Bank Luxembourg SA ëmbenannt.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/rxhbfsjvj4/pages/20/articles/DIVL1682 BfG BANK LUXEMBOURG S.A.]. Journal Officiel du Grand-Duché de Luxembourg = Amtsblatt des Großherzogtums Luxemburg (Memorial C), nº C-N°198 (13.05.1992), S. 9476. Digitised by the National Library of Luxembourg. Gekuckt den 27.07.2026.&lt;/ref&gt; 

1993 huet de [[Crédit lyonnais|Crédit Lyonnais]] d'Majoritéit vun den Aktie vun der BfG-Grupp iwwerholl. 2000 gouf si vum schwedesche Finanzgrupp SEB kaf. Zu Lëtzebuerg gouf d'BfG Bank Luxembourg 2001 mat der [[Skandinaviska Enskilda Banken (Luxembourg)]] fusionéiert an ënner dem Numm SEB Private Bank weidergefouert. Am Kader vun enger weiderer Ëmstrukturéierung gouf déi deemoleg SEB-Gesellschaft zu Lëtzebuerg de 14. Januar 2020 aus dem Handelsregëster gestrach.&lt;ref&gt;RCS: B10831. Gekuckt op &lt;nowiki&gt;https://www.lbr.lu&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt; Zënterhier ginn d'SEB-Aktivitéiten zu Lëtzebuerg iwwer eng Succursale vun der schweedescher Bank weidergefouert.&lt;ref&gt;[https://sebgroup.lu/private/our-funds/information-for-investors/news/skandinaviska-enskilda-banken-s.a.-to-be-lux-branch-office-by-2020 Skandinaviska Enskilda Banken S.A. to be Lux branch office by 2020 (18.12.2019)]. Gekuckt den 20.07.2026.&lt;/ref&gt;

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banken]]</text>
      <sha1>7qh0ni8m89olb2finhysxfrvkcyat35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schymkent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176535</id>
    <revision>
      <id>2688117</id>
      <parentid>2688033</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T04:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kasachstan]] ewechgeholl</comment>
      <origin>2688117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21557" sha1="jom9yq5acao7ezy4l45zmtec7sgb7pq" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft
|Verwaltungseenheet = Stad vu republikanescher Bedeitung
|Buergermeeschter = Ghabit Sysdyqbekow &lt;small&gt;(''Äkim'')&lt;/small&gt;
|Telefonszon = +7 7252
}}
'''Shymkent''' ([[Kasachesch|kas.]] Шымкент, laténgesch ''Şymkent''; [[Russesch|russ.]] Шымкент; bis 1992 op Russesch offiziell '''Чимкент''', ''Tschimkent'') ass eng Groussstad am Süde vum [[Kasachstan]]. Si ass nieft [[Astana]] an [[Almaty]] eng vun den dräi Stied vu republikanescher Bedeitung am Land.

Shymkent bilt eng eegestänneg administrativ-territorial Eenheet a gehéiert net zu der Regioun Turkistan, déi d'Stad ëmgëtt. Den 19. Juni 2018 krut Shymkent de Status vun enger Stad vu republikanescher Bedeitung.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;&gt;[https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan Iwwer verschidde Froe vun der administrativ-territorialer Glidderung vun der Republik Kasachstan], offiziellen Internetsite vum President vum Kasachstan, 19. Juni 2018. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 1. Juni 2026 hat d'Stad 1.308.120 Awunner. Domat war Shymkent no Almaty an Astana déi drëttgréisst Stad am Kasachstan.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Stad Shymkent: regional Statistiken], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt; D'administrativ Fläch vun der Stad ass 1.163 km² grouss.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru Entwécklungsplang vun der Stad Shymkent], Verwaltung vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Shymkent ass ee vun de wichtegsten industriellen, kommerziellen, kulturellen, edukativen a verkehrstechneschen Zentre vum Süde vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn d'Pëtrolsraffinatioun, d'pharmazeutesch Industrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Metallurgie, d'Textilindustrie, de Bau, den Handel an d'Déngschtleeschtungen.

Archeologesch Ausgruewungen am historeschen Zentrum hunn Kulturschichten erginn, déi bis un d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. zeréckginn. Dofir gëtt den Alter vun der urbaner Siidlung op op d'mannst 2.200 Joer geschat.&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru Déi al Siidlung vu Shymkent], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Numm ==
De Stadnumm '''Shymkent''' gëtt meeschtens aus zwee Bestanddeeler erkläert. D'Wuert ''shym'' oder ''chim'' bedeit „Wise“, „Gras“, „Grastorfschicht“ oder „gréng Plaz“, wärend ''kent'', e Begrëff vun iraneschem Urspronk, „Stad“ oder „Siidlung“ bedeit.

Den Numm ka soumat als „gréng Stad“, „Stad an de Wisen“ oder „bléiend Stad“ interpretéiert ginn. De Bestanddeel ''-kent'' kënnt och an aneren Uertsnimm an Zentralasien vir, zum Beispill an [[Taschkent]], Zharkent a Mankent.

A russesche Quelle vum 19. an 20. Joerhonnert gouf den Numm als '''Tschimkent''' transkribéiert. 1914 gouf d'Stad zu Éiere vum russesche Generol Michail Tschernjajew, deen 1864 d'russesch Truppe bei der Eruewerung vun der Stad commandéiert hat, an '''Tschernjajew''' ëmbenannt.

1924 krut d'Stad den Numm Tschimkent zeréck. Den 8. September 1992 gouf déi offiziell russesch Transkriptioun vun Чимкент op Шымкент geännert, fir se un déi kasachesch Aussprooch unzepassen.&lt;ref name=&quot;numm1992&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ Iwwer d'Ëmbenennung an d'Reegelung vun der russescher Transkriptioun vu verschiddenen administrativ-territorialen Eenheete vum Kasachstan], Rechtssystem Ädilet, 8. September 1992. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geschicht ==
=== Antiquitéit a Mëttelalter ===
D'Gebitt vum haitege Shymkent war schonn an der Antiquitéit bewunnt. D'archeologesch Siidlung läit am historeschen Zentrum vun der moderner Stad an erstreckt sech iwwer ronn 4,5 Hektar.

Bei Ausgruewunge goufen hannereneeliegend Kulturschichte mat enger Gesamtdéckt vu bis zu 14 Meter entdeckt. D'Keramik aus den ënneschte Schichte gouf op d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. datéiert.&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;/&gt;

D'Entwécklung vun der Siidlung war mat hirer Lag un de Verbindungsweeër tëscht dem Dall vum Syrdarja, den Oase vun Zentralasien an de Stepperegioune vum Kasachstan verbonnen. Net wäit vu Shymkent läit Sairam, dat am Mëttelalter ënner dem Numm Ispidjab bekannt war an zu de wichtege Statiounen op der Seidestrooss gezielt huet.

Den Numm Shymkent kënnt am ''Zafar-name'' vum zentralasiateschen Historiker Scharaf ad-Din Ali Jasdi vir. D'Wierk gouf am 15. Joerhonnert verfaasst a beschreift ënner anerem Evenementer aus de Joren 1365 a 1366.&lt;ref name=&quot;zafar&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru Siwe Grënn fir Shymkent ze besichen], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

D'Stad an hir Ëmgéigend stoungen a verschiddenen Zäiten ënner dem Afloss vu verschiddene Staate vun Zentralasien, dorënner de Lännereie vun den Timuriden an dem Kasachesche Khanat. Am 17. an 18. Joerhonnert war d'Regioun vun de Kricher tëscht de Kasachen an den Dschungare betraff.

=== Khanat vu Kokand a Russescht Räich ===
Am Ufank vum 19. Joerhonnert koum Shymkent ënner d'Herrschaft vum Khanat vu Kokand. Ëm 1810 gouf d'Stad zu enger militärescher an administrativer Festung ausgebaut. D'Zitadell stoung op enger Héicht am Stadzentrum a kontrolléiert d'Weeër a Richtung Taschkent, Turkistan a Sairam.

Am September 1864 gouf d'Festung vu russeschen Truppen ënner dem Kommando vum Michail Tschernjajew ageholl. Duerno gouf Tschimkent de Sëtz vun engem Bezierk an der Regioun Syrdarja vum Generalgouvernement Turkistan.

An der Zäit vum Russesche Räich huet d'Wirtschaft vun der Stad virun allem op Handel, Handwierk an der Veraarbechtung vun Agrarprodukter baséiert. An den 1880er Jore gouf eng Fabréck gegrënnt, déi aus Zittwerbléien de pharmazeutesche Wierkstoff Santonin produzéiert huet. Si gëllt als ee vun de Virgänger vun der moderner pharmazeutescher Industrie vu Shymkent.

De Bau vun der Eisebunn am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Roll vun der Stad als Handels- a Verkéierszentrum weider gestäerkt.

=== Sowjetzäit ===
No der Russescher Revolutioun huet d'Stad fir d'éischt zur Autonomer Sozialistescher Sowjetrepublik Turkistan, duerno zur Kasachescher Autonomer Sowjetrepublik a schliisslech zur Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik gehéiert.

1932 gouf Tschimkent den administrativen Zentrum vun der nei gegrënnter Regioun Südkasachstan.

Am Kader vun der sowjetescher Industrialiséierung goufen Entreprisen aus der Metallurgie, der cheemescher a pharmazeutescher Industrie, der Liewensmëttelproduktioun, der Textilindustrie an der Baustoffindustrie opgebaut. Eng vun de wichtegsten Entreprisë war d'Bläifabréck vun Tschimkent.

Am [[Zweete Weltkrich]] goufe vill Betriber an Institutiounen aus de westleche Gebidder vun der Sowjetunioun op Tschimkent verluecht. An der Stad goufe Metaller, Munitioun, Deeler fir Panzer, optesch Instrumenter an aner Gidder fir d'Front produzéiert.

An de Joerzéngten nom Krich ass d'Awunnerzuel staark geklommen. Nei Wunnquartieren, Schoulen, Héichschoulen, Spideeler an Industrieanlagen entstoungen. An den 1980er Jore gouf d'Pëtrolsraffinerie vu Shymkent a Betrib geholl.

=== Onofhängege Kasachstan ===
Nom Zerfall vun der Sowjetunioun an der Onofhängegkeet vum Kasachstan 1991 huet Shymkent seng Roll als wichtegste Wirtschaftszentrum am Süde vum Land behalen.

2014 goufen d'administrativ Grenze vun der Stad däitlech vergréissert. Dobäi goufen Territoiren a Siidlungen aus den Nopeschbezierker an d'Stad integréiert. Am selwechte Joer gouf e véierte Stadbezierk geschaf, dee spéider den Numm Karatau krut.&lt;ref name=&quot;karatau&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 Iwwer d'Schafe vun engem véierte Bezierk an d'Festleeë vun de Grenze vun de Bezierker vu Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 7. Oktober 2014. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 19. Juni 2018 gouf Shymkent vun der deemoleger Regioun Südkasachstan getrennt an zu enger Stad vu republikanescher Bedeitung erhuewen. Den administrativen Zentrum vun der Regioun gouf op [[Turkistan]] verluecht, an d'Regioun gouf a Regioun Turkistan ëmbenannt.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;/&gt;

2022 gouf e fënnefte Stadbezierk mam Numm Turan geschaf.&lt;ref name=&quot;turan&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 Iwwer d'Schafe vum Bezierk Turan an der Stad Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 12. August 2022. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Geographesch Lag ===
Shymkent läit am Süde vum Kasachstan op enger Foussbiergfläch um westleche Rand vum [[Tian Shan]], net wäit vun der Grenz mat [[Usbekistan]].

D'Stad läit ronn 120 Kilometer nërdlech vun Taschkent, 690 Kilometer westlech vun Almaty a méi wéi 1.400 Kilometer südlech vun Astana.

D'administrativ Stadgebitt huet eng Fläch vun 116.300 Hektar respektiv 1.163 km².&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Déi wichtegst Waasserleef sinn de Badam an de Koschkarata mat sengem Aarm Karasu. Am Stadgebitt gëtt et néng Kanäl mat enger Gesamtlängt vu ronn 91 Kilometer. Dozou gehéieren de Badam-Kanal, de Shymkent-Kanal, de Jangitschek, den Tekesu an de Koschkarata.

De staatleche Bëschfong an d'Gréngzon vun der Stad hunn eng Gesamtfläch vu ronn 5.333 Hektar.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Klima ===
Shymkent huet e kontinentalt Klima mat laangen, waarmen an dréchene Summeren a fir kasachesch Verhältnesser relativ mëlle Wanteren.

Déi meescht Nidderschléi falen am Wanter an am Fréijoer, wärend de Summer meeschtens dréchen ass. Am Wanter fält reegelméisseg Schnéi, mä eng dauerhaft Schnéidecke bleift dacks net laang bestoen.

Wéinst hirer Lag am Süde vum Land an an der Géigend vun de Bierger gehéiert Shymkent zu de wäermste Groussstied vum Kasachstan.

== Administrativ Andeelung ==
Shymkent ass a fënnef Stadbezierker agedeelt:

# '''Abai''';
# '''Al-Farabi''';
# '''Enbekschi''';
# '''Karatau''';
# '''Turan'''.

De Bezierk Karatau gouf 2014 an de Bezierk Turan 2022 gegrënnt.

Ufanks 2026 war d'Bevëlkerung esou op d'Bezierker verdeelt:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ Bevëlkerung vun der Republik Kasachstan no ausgewielten Ethnien, Stand Ufank 2026, Blat „Shymkent“], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan, 27. Mäerz 2026. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Distrikter an Awunner Ufank 2026
|-
! Distrikt !! Awunner
|-
| Abai || 259.325
|-
| Al-Farabi || 262.566
|-
| Enbekschi || 206.679
|-
| Karatau || 334.139
|-
| Turan || 231.341
|}

Un der Spëtzt vun der Exekutiv vun der Stad steet den '''Äkim'''. Zanter dem 5. September 2023 ass de Ghabit Abdimazhituly Sysdyqbekow Äkim vu Shymkent.&lt;ref name=&quot;akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043 Sysdyqbekow Ghabit Abdimazhituly], offiziellen Internetsite vun der Verwaltung vu Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Shymkent ass eng vun de Stied am Kasachstan, deenen hir Awunnerzuel am séierste wiisst. 2018 huet d'Stad d'Grenz vun enger Millioun Awunner iwwerschratt.

Ufanks 2026 hat Shymkent 1.294.050 Awunner. Bis den 1. Juni vum selwechte Joer ass d'Awunnerzuel op 1.308.120 geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Mee 2026 louch den natierleche Bevëlkerungszouwooss bei 8.287 Persounen. An där Period goufen 10.261 Kanner gebuer, wärend 1.974 Persoune gestuerwe sinn. De Migratiounssaldo war mat 5.783 Persoune positiv.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

=== Ethnesch Zesummesetzung ===
Shymkent ass eng multiethnesch a multikulturell Stad. No der offizieller Schätzung fir Ufank 2026 waren déi gréisst ethnesch Gruppe follgendermoossen zesummegesat:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ethesch Gruppen am Kasachstan (offiziell Donnéeën)
|-
! Ethesch Grupp !! Awunner !! %
|-
| Kasachen || 929.724 || 71,85 %
|-
| Usbeken || 203.098 || 15,69 %
|-
| Russen || 74.404 || 5,75 %
|-
| Aserbaidjaner || 23.814 || 1,84 %
|-
| Tataren || 11.346 || 0,88 %
|-
| Aner Gruppen || 51.664 || 3,99 %
|}

D'Staatssprooch ass [[Kasachesch]]. A staatlechen Institutiounen a bei lokale Verwaltunge gëtt [[Russesch]] nieft dem Kasacheschen offiziell benotzt. An engem Deel vun der Bevëlkerung gëtt och [[Usbekesch]] geschwat.

== Ekonomie ==
Shymkent ass ee vun de gréissten Industrie- an Handelszentre vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn:

* d'Pëtrolsraffinatioun;
* d'pharmazeutesch Industrie;
* d'Metallurgie;
* d'Liewensmëttel- a Gedrénksproduktioun;
* d'Textil- a Kleederindustrie;
* d'Produktioun vu Baustoffer;
* Transport a Logistik;
* Grouss- an Eenzelhandel;
* Bau an Déngschtleeschtungen.

Am éischten Trimester 2026 louch de regionale Bruttoinlandsprodukt bei 1.351,8 Milliarden [[Tenge]]. Géintiwwer dem selwechten Zäitraum vun 2025 ass d'Wirtschaft real ëm 8,9 Prozent gewuess. D'Déngschtleeschtungen haten en Undeel vu 61,6 Prozent, d'Produktioun vu Wueren en Undeel vun 30,1 Prozent.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Juni 2026 huet d'Industrieproduktioun 817,46 Milliarden Tenge erreecht. Dat waren 11 Prozent méi wéi an der entspriechender Period vun 2025. D'Produktioun an der verschaffender Industrie ass ëm 9,6 Prozent geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

An där selwechter Period haten d'Bauaarbechten e Wäert vun 136,26 Milliarden Tenge. Et goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch fäerdeggestallt. D'Investitiounen an d'Anlageverméigen hunn 308,38 Milliarden Tenge ausgemaach.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Eng vun de wichtegsten Entreprisë vun der Stad ass d''''Pëtrolsraffinerie vu Shymkent''', déi ënner anerem Bensinn, Diesel, Kerosin an aner Brennstoffer produzéiert. D'Stad huet och eng laang Traditioun an der Pharmaindustrie a verfüügt iwwer modern Medikamentefabricken.

Am Stadgebitt leien déi speziell Wirtschaftszon '''Oñtüstik''', verschidden Industriezonen an Transport- a Logistikzentren.

Den 1. Juli 2026 waren zu Shymkent 29.410 juristesch Persoune registréiert. Vun hinne waren 24.907 aktiv. Déi grouss Majoritéit vun den aktive Betriber ware kleng Entreprisen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Verkéier ==
Shymkent ass e wichtege Verkéiersknuet am Süde vum Kasachstan. D'Stad ass iwwer Stroossen, Eisebunnen a Fluchverbindunge mat Taschkent, Turkistan, Taras, Almaty an anere Regioune vum Land verbonnen.

Duerch d'Stad oder hir direkt Ëmgéigend féieren déi international Stroosseverbindungen Taschkent–Shymkent–Taras–Almaty an Taschkent–Shymkent–Turkistan–Samara.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Ëffentlechen Transport ===
Den ëffentlechen Transport baséiert virun allem op engem ausgedeente Busreseau. D'Linne verbannen den Zentrum mat de baussenzegen Uertsdeeler an de Gebidder, déi no der Grenzerweiderung vun 2014 an d'Stad integréiert goufen.

De Fuerpräis kann iwwer elektronesch Bezuelmëttel an Transportkaarte bezuelt ginn.

=== Eisebunn ===
D'Gare vu Shymkent läit un der Linn tëscht Taschkent, Arys, Taras an Almaty. Vun do aus fuere Passagéierzich an déi wichtegst Stied vum Kasachstan an a verschidden Nopeschlänner.

Westlech vu Shymkent läit d'Gare vun Arys, ee vun de wichtegsten Eisebunnsknäpp vum Land.

=== Fluchverkéier ===
De Internationale Fluchhafe vu Shymkent bitt national an international Verbindungen un an ass eng wichteg Basis vun der Fluchgesellschaft SCAT Airlines.

De 25. Dezember 2024 gouf en neie Passagéierterminal opgemaach. Den Terminal huet eng Fläch vu 40.000 Quadratmeter. Mat him ass d'Joreskapazitéit vum Fluchhafe vun 800.000 op sechs Millioune Passagéier geklommen.&lt;ref name=&quot;fluchhafen&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru D'Fluchhäfe vun Astana, Almaty, Shymkent an Aktobe sollen international multimodal Zentre ginn], Transportministère vum Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Déi weider Entwécklungspläng gesinn eng nei, 3,5 Kilometer laang Start- a Landebunn an en multimodale Verkéiers- a Logistikzentrum vir.

== Bildung a Fuerschung ==
Shymkent ass e wichtegen Héichschoulzentrum vum Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et Universitéiten, Akademien, technesch Fachschoulen, Beruffsschoulen a Fuerschungsinstituter.

Zu de wichtegsten Héichschoule gehéieren:

* d'Fuerschungsuniversitéit vu Südkasachstan „Muchtar Auesow“, eng vun de gréisste multidisziplinären Universitéite vum Land;
* d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan, déi op Medezin, Pharmazie a Gesondheetswiese spezialiséiert ass;
* d'Pädagogesch Universitéit vu Südkasachstan „Özbekäli Jänibekow“;
* d'Universitéit vu Shymkent;
* d'Universitéit Miras;
* d'Innovatiounsuniversitéit vun Zentralasien.

D'Héichschoule vu Shymkent bilde Studente vun iwwerall aus dem Kasachstan, aus Usbekistan an aus anere Länner vun Zentralasien aus.

== Gesondheetswiesen ==
Shymkent ass e wichtege medezineschen Zentrum fir de ganze Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et allgemeng Spideeler, Diagnoszentren, kardiologesch, onkologesch an infektiologesch Klinicken, Maternitéen, Poliklinicken, Noutdéngschter a vill privat Klinicken.

D'pharmazeutesch Traditioun vun der Stad geet op d'Produktioun vu Santonin am 19. Joerhonnert zeréck. Haut gëtt se duerch modern Medikamentefabricken an d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan weidergefouert.

== Kultur ==
Zu Shymkent gëtt et kasachesch, russesch an usbekesch Theateren, Muséeën, Bibliothéiken, Concertssäll, Konschtgalerien a Kulturzentren.

Zu de wichtegste Kulturinstitutioune gehéieren:

* de Kasacheschen Akademeschen Dramtheater „Schumat Schanin“;
* de Russeschen Dramtheater;
* den Operen- a Ballettheater;
* den Usbekeschen Dramtheater;
* de Marionetten- a Jugendtheater;
* de regionalen historesche Musée;
* de Musée vun den Affer vun der politescher Repressioun;
* den historeschen a kulturelle Komplex '''Shymqala'''.

2020 war Shymkent d''''Kulturhaaptstad vum Commonwealth vun Onofhängege Staaten'''. Am selwechte Joer gouf den 2.200. Anniversaire vun der Stad gefeiert.

== Kuckeswäertes an Tourismus ==
Déi wichtegst historesch Attraktioun ass de Komplex '''Shymqala''', deen um Gebitt vun der aler Siidlung an der fréierer Zitadell vu Kokand entstanen ass. De Komplex ëmfaasst archeologesch Ausgruewungsflächen, rekonstruéiert Festungsanlagen, Muséeën an Aussiichtspunkten.

Aner bekannt Plazen an der Stad sinn:

* d'Ordabasy-Plaz;
* d'Monument „Zher-Ana“;
* den Onofhängegkeetspark;
* d'Baidibek-bi-Monument;
* den Abai-Park;
* den dendrologesche Park „Asanbai Askarow“;
* den Zoo vu Shymkent;
* d'Foussgängerzon Arbat;
* d'Quellen an d'Promenade vum Koschkarata;
* Moscheeën, orthodox Kierchen an historesch Gebaier am Stadzentrum.

Shymkent ass och en Ausgangspunkt fir Reese Richtung Sairam, den Nationalpark Sairam-Ugam, d'Naturreservat Aksu-Zhabagly, Turkistan an d'antick Stad Otrar.

== Architektur an Urbanistik ==
D'Stadbild vu Shymkent besteet aus dem historeschen Zentrum, Wunnquartiere vun der Sowjetzäit a modernen neie Quartieren.

No der Erweiderung vun de Stadgrenzen 2014 huet sech de Wunnengsbau virun allem an den nërdlechen, westlechen an nordwestlechen Deeler vun der Stad entwéckelt. Zu de wichtegen neie Quartiere gehéieren Turan, Shymkent City, Bosaryk an Tassai.

D'Stadentwécklung ëmfaasst nei Stroossen, Schoulen, Spideeler, Waasser- a Gasnetzer, Parken, Sportsanlagen a Kulturzentren.

An der éischter Hallschent vun 2026 goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch a Betrib geholl.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Sport ==
Zu Shymkent si virun allem [[Foussball]], Boxen, Ringen, Gewiichthiewen, Turnen, Tennis, Schwammen a Vëlossport verbreet.

De wichtegste Foussballveräin ass den '''FK Ordabasy'''. De Veräin ass 2023 fir d'éischt kasachesche Landesmeeschter ginn.

D'Fraenekipp '''BIIK-Shymkent''' huet de kasachesche Championnat e puermol gewonnen an un europäesche Veräinscompetitiounen deelgeholl.

Déi wichtegst Sportanlag ass den Zentralstadion „Khadschimukan Munaitpasow“. Donieft gëtt et Sportshalen, Tenniszentren, Schwämmen an eng Liichtathletikanlag.

== Ëmwelt ==
Zu den Haaptëmweltproblemer vu Shymkent gehéieren d'Emissioune vun der Industrie a vum Stroosseverkéier, d'Loftqualitéit, d'Ofwaasserbehandlung, den Offall an de Schutz vun de Gréngflächen.

D'Stadprogrammer gesinn d'Moderniséierung vun Industriebetriber, d'Versuergung vun de Wunngebidder mat Äerdgas, méi ëmweltfrëndlech Busser, d'Renovatioun vu Flëss a Kanäl an d'Planzung vun neie Beem vir.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Wichteg natierlech an erhuelungstechnesch Gebidder sinn de Badam, d'Quelle vum Koschkarata a Karasu, den dendrologesche Park an de Grénggürtel ronderëm d'Stad.

== Kuckt och ==
* [[Kasachstan]]
* [[Astana]]
* [[Almaty]]
* [[Seidestrooss]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Offiziell Websäit vun der Verwaltung vu Shymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Offiziell Statistike fir Shymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Offiziellen Tourismusportal vu Shymkent]
* [https://shymkent.invest.gov.kz/ Investitiounsportal vu Shymkent]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stied am Kasachstan]]</text>
      <sha1>jom9yq5acao7ezy4l45zmtec7sgb7pq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688118</id>
      <parentid>2688117</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T04:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>De(n) Zinneke huet d'Säit [[Shymkent]] op [[Schymkent]] geréckelt: Sch</comment>
      <origin>2688117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21557" sha1="jom9yq5acao7ezy4l45zmtec7sgb7pq" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft
|Verwaltungseenheet = Stad vu republikanescher Bedeitung
|Buergermeeschter = Ghabit Sysdyqbekow &lt;small&gt;(''Äkim'')&lt;/small&gt;
|Telefonszon = +7 7252
}}
'''Shymkent''' ([[Kasachesch|kas.]] Шымкент, laténgesch ''Şymkent''; [[Russesch|russ.]] Шымкент; bis 1992 op Russesch offiziell '''Чимкент''', ''Tschimkent'') ass eng Groussstad am Süde vum [[Kasachstan]]. Si ass nieft [[Astana]] an [[Almaty]] eng vun den dräi Stied vu republikanescher Bedeitung am Land.

Shymkent bilt eng eegestänneg administrativ-territorial Eenheet a gehéiert net zu der Regioun Turkistan, déi d'Stad ëmgëtt. Den 19. Juni 2018 krut Shymkent de Status vun enger Stad vu republikanescher Bedeitung.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;&gt;[https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan Iwwer verschidde Froe vun der administrativ-territorialer Glidderung vun der Republik Kasachstan], offiziellen Internetsite vum President vum Kasachstan, 19. Juni 2018. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 1. Juni 2026 hat d'Stad 1.308.120 Awunner. Domat war Shymkent no Almaty an Astana déi drëttgréisst Stad am Kasachstan.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Stad Shymkent: regional Statistiken], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt; D'administrativ Fläch vun der Stad ass 1.163 km² grouss.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru Entwécklungsplang vun der Stad Shymkent], Verwaltung vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Shymkent ass ee vun de wichtegsten industriellen, kommerziellen, kulturellen, edukativen a verkehrstechneschen Zentre vum Süde vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn d'Pëtrolsraffinatioun, d'pharmazeutesch Industrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Metallurgie, d'Textilindustrie, de Bau, den Handel an d'Déngschtleeschtungen.

Archeologesch Ausgruewungen am historeschen Zentrum hunn Kulturschichten erginn, déi bis un d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. zeréckginn. Dofir gëtt den Alter vun der urbaner Siidlung op op d'mannst 2.200 Joer geschat.&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru Déi al Siidlung vu Shymkent], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Numm ==
De Stadnumm '''Shymkent''' gëtt meeschtens aus zwee Bestanddeeler erkläert. D'Wuert ''shym'' oder ''chim'' bedeit „Wise“, „Gras“, „Grastorfschicht“ oder „gréng Plaz“, wärend ''kent'', e Begrëff vun iraneschem Urspronk, „Stad“ oder „Siidlung“ bedeit.

Den Numm ka soumat als „gréng Stad“, „Stad an de Wisen“ oder „bléiend Stad“ interpretéiert ginn. De Bestanddeel ''-kent'' kënnt och an aneren Uertsnimm an Zentralasien vir, zum Beispill an [[Taschkent]], Zharkent a Mankent.

A russesche Quelle vum 19. an 20. Joerhonnert gouf den Numm als '''Tschimkent''' transkribéiert. 1914 gouf d'Stad zu Éiere vum russesche Generol Michail Tschernjajew, deen 1864 d'russesch Truppe bei der Eruewerung vun der Stad commandéiert hat, an '''Tschernjajew''' ëmbenannt.

1924 krut d'Stad den Numm Tschimkent zeréck. Den 8. September 1992 gouf déi offiziell russesch Transkriptioun vun Чимкент op Шымкент geännert, fir se un déi kasachesch Aussprooch unzepassen.&lt;ref name=&quot;numm1992&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ Iwwer d'Ëmbenennung an d'Reegelung vun der russescher Transkriptioun vu verschiddenen administrativ-territorialen Eenheete vum Kasachstan], Rechtssystem Ädilet, 8. September 1992. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geschicht ==
=== Antiquitéit a Mëttelalter ===
D'Gebitt vum haitege Shymkent war schonn an der Antiquitéit bewunnt. D'archeologesch Siidlung läit am historeschen Zentrum vun der moderner Stad an erstreckt sech iwwer ronn 4,5 Hektar.

Bei Ausgruewunge goufen hannereneeliegend Kulturschichte mat enger Gesamtdéckt vu bis zu 14 Meter entdeckt. D'Keramik aus den ënneschte Schichte gouf op d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. datéiert.&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;/&gt;

D'Entwécklung vun der Siidlung war mat hirer Lag un de Verbindungsweeër tëscht dem Dall vum Syrdarja, den Oase vun Zentralasien an de Stepperegioune vum Kasachstan verbonnen. Net wäit vu Shymkent läit Sairam, dat am Mëttelalter ënner dem Numm Ispidjab bekannt war an zu de wichtege Statiounen op der Seidestrooss gezielt huet.

Den Numm Shymkent kënnt am ''Zafar-name'' vum zentralasiateschen Historiker Scharaf ad-Din Ali Jasdi vir. D'Wierk gouf am 15. Joerhonnert verfaasst a beschreift ënner anerem Evenementer aus de Joren 1365 a 1366.&lt;ref name=&quot;zafar&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru Siwe Grënn fir Shymkent ze besichen], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

D'Stad an hir Ëmgéigend stoungen a verschiddenen Zäiten ënner dem Afloss vu verschiddene Staate vun Zentralasien, dorënner de Lännereie vun den Timuriden an dem Kasachesche Khanat. Am 17. an 18. Joerhonnert war d'Regioun vun de Kricher tëscht de Kasachen an den Dschungare betraff.

=== Khanat vu Kokand a Russescht Räich ===
Am Ufank vum 19. Joerhonnert koum Shymkent ënner d'Herrschaft vum Khanat vu Kokand. Ëm 1810 gouf d'Stad zu enger militärescher an administrativer Festung ausgebaut. D'Zitadell stoung op enger Héicht am Stadzentrum a kontrolléiert d'Weeër a Richtung Taschkent, Turkistan a Sairam.

Am September 1864 gouf d'Festung vu russeschen Truppen ënner dem Kommando vum Michail Tschernjajew ageholl. Duerno gouf Tschimkent de Sëtz vun engem Bezierk an der Regioun Syrdarja vum Generalgouvernement Turkistan.

An der Zäit vum Russesche Räich huet d'Wirtschaft vun der Stad virun allem op Handel, Handwierk an der Veraarbechtung vun Agrarprodukter baséiert. An den 1880er Jore gouf eng Fabréck gegrënnt, déi aus Zittwerbléien de pharmazeutesche Wierkstoff Santonin produzéiert huet. Si gëllt als ee vun de Virgänger vun der moderner pharmazeutescher Industrie vu Shymkent.

De Bau vun der Eisebunn am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Roll vun der Stad als Handels- a Verkéierszentrum weider gestäerkt.

=== Sowjetzäit ===
No der Russescher Revolutioun huet d'Stad fir d'éischt zur Autonomer Sozialistescher Sowjetrepublik Turkistan, duerno zur Kasachescher Autonomer Sowjetrepublik a schliisslech zur Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik gehéiert.

1932 gouf Tschimkent den administrativen Zentrum vun der nei gegrënnter Regioun Südkasachstan.

Am Kader vun der sowjetescher Industrialiséierung goufen Entreprisen aus der Metallurgie, der cheemescher a pharmazeutescher Industrie, der Liewensmëttelproduktioun, der Textilindustrie an der Baustoffindustrie opgebaut. Eng vun de wichtegsten Entreprisë war d'Bläifabréck vun Tschimkent.

Am [[Zweete Weltkrich]] goufe vill Betriber an Institutiounen aus de westleche Gebidder vun der Sowjetunioun op Tschimkent verluecht. An der Stad goufe Metaller, Munitioun, Deeler fir Panzer, optesch Instrumenter an aner Gidder fir d'Front produzéiert.

An de Joerzéngten nom Krich ass d'Awunnerzuel staark geklommen. Nei Wunnquartieren, Schoulen, Héichschoulen, Spideeler an Industrieanlagen entstoungen. An den 1980er Jore gouf d'Pëtrolsraffinerie vu Shymkent a Betrib geholl.

=== Onofhängege Kasachstan ===
Nom Zerfall vun der Sowjetunioun an der Onofhängegkeet vum Kasachstan 1991 huet Shymkent seng Roll als wichtegste Wirtschaftszentrum am Süde vum Land behalen.

2014 goufen d'administrativ Grenze vun der Stad däitlech vergréissert. Dobäi goufen Territoiren a Siidlungen aus den Nopeschbezierker an d'Stad integréiert. Am selwechte Joer gouf e véierte Stadbezierk geschaf, dee spéider den Numm Karatau krut.&lt;ref name=&quot;karatau&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 Iwwer d'Schafe vun engem véierte Bezierk an d'Festleeë vun de Grenze vun de Bezierker vu Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 7. Oktober 2014. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 19. Juni 2018 gouf Shymkent vun der deemoleger Regioun Südkasachstan getrennt an zu enger Stad vu republikanescher Bedeitung erhuewen. Den administrativen Zentrum vun der Regioun gouf op [[Turkistan]] verluecht, an d'Regioun gouf a Regioun Turkistan ëmbenannt.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;/&gt;

2022 gouf e fënnefte Stadbezierk mam Numm Turan geschaf.&lt;ref name=&quot;turan&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 Iwwer d'Schafe vum Bezierk Turan an der Stad Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 12. August 2022. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Geographesch Lag ===
Shymkent läit am Süde vum Kasachstan op enger Foussbiergfläch um westleche Rand vum [[Tian Shan]], net wäit vun der Grenz mat [[Usbekistan]].

D'Stad läit ronn 120 Kilometer nërdlech vun Taschkent, 690 Kilometer westlech vun Almaty a méi wéi 1.400 Kilometer südlech vun Astana.

D'administrativ Stadgebitt huet eng Fläch vun 116.300 Hektar respektiv 1.163 km².&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Déi wichtegst Waasserleef sinn de Badam an de Koschkarata mat sengem Aarm Karasu. Am Stadgebitt gëtt et néng Kanäl mat enger Gesamtlängt vu ronn 91 Kilometer. Dozou gehéieren de Badam-Kanal, de Shymkent-Kanal, de Jangitschek, den Tekesu an de Koschkarata.

De staatleche Bëschfong an d'Gréngzon vun der Stad hunn eng Gesamtfläch vu ronn 5.333 Hektar.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Klima ===
Shymkent huet e kontinentalt Klima mat laangen, waarmen an dréchene Summeren a fir kasachesch Verhältnesser relativ mëlle Wanteren.

Déi meescht Nidderschléi falen am Wanter an am Fréijoer, wärend de Summer meeschtens dréchen ass. Am Wanter fält reegelméisseg Schnéi, mä eng dauerhaft Schnéidecke bleift dacks net laang bestoen.

Wéinst hirer Lag am Süde vum Land an an der Géigend vun de Bierger gehéiert Shymkent zu de wäermste Groussstied vum Kasachstan.

== Administrativ Andeelung ==
Shymkent ass a fënnef Stadbezierker agedeelt:

# '''Abai''';
# '''Al-Farabi''';
# '''Enbekschi''';
# '''Karatau''';
# '''Turan'''.

De Bezierk Karatau gouf 2014 an de Bezierk Turan 2022 gegrënnt.

Ufanks 2026 war d'Bevëlkerung esou op d'Bezierker verdeelt:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ Bevëlkerung vun der Republik Kasachstan no ausgewielten Ethnien, Stand Ufank 2026, Blat „Shymkent“], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan, 27. Mäerz 2026. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Distrikter an Awunner Ufank 2026
|-
! Distrikt !! Awunner
|-
| Abai || 259.325
|-
| Al-Farabi || 262.566
|-
| Enbekschi || 206.679
|-
| Karatau || 334.139
|-
| Turan || 231.341
|}

Un der Spëtzt vun der Exekutiv vun der Stad steet den '''Äkim'''. Zanter dem 5. September 2023 ass de Ghabit Abdimazhituly Sysdyqbekow Äkim vu Shymkent.&lt;ref name=&quot;akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043 Sysdyqbekow Ghabit Abdimazhituly], offiziellen Internetsite vun der Verwaltung vu Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Shymkent ass eng vun de Stied am Kasachstan, deenen hir Awunnerzuel am séierste wiisst. 2018 huet d'Stad d'Grenz vun enger Millioun Awunner iwwerschratt.

Ufanks 2026 hat Shymkent 1.294.050 Awunner. Bis den 1. Juni vum selwechte Joer ass d'Awunnerzuel op 1.308.120 geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Mee 2026 louch den natierleche Bevëlkerungszouwooss bei 8.287 Persounen. An där Period goufen 10.261 Kanner gebuer, wärend 1.974 Persoune gestuerwe sinn. De Migratiounssaldo war mat 5.783 Persoune positiv.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

=== Ethnesch Zesummesetzung ===
Shymkent ass eng multiethnesch a multikulturell Stad. No der offizieller Schätzung fir Ufank 2026 waren déi gréisst ethnesch Gruppe follgendermoossen zesummegesat:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ethesch Gruppen am Kasachstan (offiziell Donnéeën)
|-
! Ethesch Grupp !! Awunner !! %
|-
| Kasachen || 929.724 || 71,85 %
|-
| Usbeken || 203.098 || 15,69 %
|-
| Russen || 74.404 || 5,75 %
|-
| Aserbaidjaner || 23.814 || 1,84 %
|-
| Tataren || 11.346 || 0,88 %
|-
| Aner Gruppen || 51.664 || 3,99 %
|}

D'Staatssprooch ass [[Kasachesch]]. A staatlechen Institutiounen a bei lokale Verwaltunge gëtt [[Russesch]] nieft dem Kasacheschen offiziell benotzt. An engem Deel vun der Bevëlkerung gëtt och [[Usbekesch]] geschwat.

== Ekonomie ==
Shymkent ass ee vun de gréissten Industrie- an Handelszentre vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn:

* d'Pëtrolsraffinatioun;
* d'pharmazeutesch Industrie;
* d'Metallurgie;
* d'Liewensmëttel- a Gedrénksproduktioun;
* d'Textil- a Kleederindustrie;
* d'Produktioun vu Baustoffer;
* Transport a Logistik;
* Grouss- an Eenzelhandel;
* Bau an Déngschtleeschtungen.

Am éischten Trimester 2026 louch de regionale Bruttoinlandsprodukt bei 1.351,8 Milliarden [[Tenge]]. Géintiwwer dem selwechten Zäitraum vun 2025 ass d'Wirtschaft real ëm 8,9 Prozent gewuess. D'Déngschtleeschtungen haten en Undeel vu 61,6 Prozent, d'Produktioun vu Wueren en Undeel vun 30,1 Prozent.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Juni 2026 huet d'Industrieproduktioun 817,46 Milliarden Tenge erreecht. Dat waren 11 Prozent méi wéi an der entspriechender Period vun 2025. D'Produktioun an der verschaffender Industrie ass ëm 9,6 Prozent geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

An där selwechter Period haten d'Bauaarbechten e Wäert vun 136,26 Milliarden Tenge. Et goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch fäerdeggestallt. D'Investitiounen an d'Anlageverméigen hunn 308,38 Milliarden Tenge ausgemaach.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Eng vun de wichtegsten Entreprisë vun der Stad ass d''''Pëtrolsraffinerie vu Shymkent''', déi ënner anerem Bensinn, Diesel, Kerosin an aner Brennstoffer produzéiert. D'Stad huet och eng laang Traditioun an der Pharmaindustrie a verfüügt iwwer modern Medikamentefabricken.

Am Stadgebitt leien déi speziell Wirtschaftszon '''Oñtüstik''', verschidden Industriezonen an Transport- a Logistikzentren.

Den 1. Juli 2026 waren zu Shymkent 29.410 juristesch Persoune registréiert. Vun hinne waren 24.907 aktiv. Déi grouss Majoritéit vun den aktive Betriber ware kleng Entreprisen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Verkéier ==
Shymkent ass e wichtege Verkéiersknuet am Süde vum Kasachstan. D'Stad ass iwwer Stroossen, Eisebunnen a Fluchverbindunge mat Taschkent, Turkistan, Taras, Almaty an anere Regioune vum Land verbonnen.

Duerch d'Stad oder hir direkt Ëmgéigend féieren déi international Stroosseverbindungen Taschkent–Shymkent–Taras–Almaty an Taschkent–Shymkent–Turkistan–Samara.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Ëffentlechen Transport ===
Den ëffentlechen Transport baséiert virun allem op engem ausgedeente Busreseau. D'Linne verbannen den Zentrum mat de baussenzegen Uertsdeeler an de Gebidder, déi no der Grenzerweiderung vun 2014 an d'Stad integréiert goufen.

De Fuerpräis kann iwwer elektronesch Bezuelmëttel an Transportkaarte bezuelt ginn.

=== Eisebunn ===
D'Gare vu Shymkent läit un der Linn tëscht Taschkent, Arys, Taras an Almaty. Vun do aus fuere Passagéierzich an déi wichtegst Stied vum Kasachstan an a verschidden Nopeschlänner.

Westlech vu Shymkent läit d'Gare vun Arys, ee vun de wichtegsten Eisebunnsknäpp vum Land.

=== Fluchverkéier ===
De Internationale Fluchhafe vu Shymkent bitt national an international Verbindungen un an ass eng wichteg Basis vun der Fluchgesellschaft SCAT Airlines.

De 25. Dezember 2024 gouf en neie Passagéierterminal opgemaach. Den Terminal huet eng Fläch vu 40.000 Quadratmeter. Mat him ass d'Joreskapazitéit vum Fluchhafe vun 800.000 op sechs Millioune Passagéier geklommen.&lt;ref name=&quot;fluchhafen&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru D'Fluchhäfe vun Astana, Almaty, Shymkent an Aktobe sollen international multimodal Zentre ginn], Transportministère vum Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Déi weider Entwécklungspläng gesinn eng nei, 3,5 Kilometer laang Start- a Landebunn an en multimodale Verkéiers- a Logistikzentrum vir.

== Bildung a Fuerschung ==
Shymkent ass e wichtegen Héichschoulzentrum vum Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et Universitéiten, Akademien, technesch Fachschoulen, Beruffsschoulen a Fuerschungsinstituter.

Zu de wichtegsten Héichschoule gehéieren:

* d'Fuerschungsuniversitéit vu Südkasachstan „Muchtar Auesow“, eng vun de gréisste multidisziplinären Universitéite vum Land;
* d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan, déi op Medezin, Pharmazie a Gesondheetswiese spezialiséiert ass;
* d'Pädagogesch Universitéit vu Südkasachstan „Özbekäli Jänibekow“;
* d'Universitéit vu Shymkent;
* d'Universitéit Miras;
* d'Innovatiounsuniversitéit vun Zentralasien.

D'Héichschoule vu Shymkent bilde Studente vun iwwerall aus dem Kasachstan, aus Usbekistan an aus anere Länner vun Zentralasien aus.

== Gesondheetswiesen ==
Shymkent ass e wichtege medezineschen Zentrum fir de ganze Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et allgemeng Spideeler, Diagnoszentren, kardiologesch, onkologesch an infektiologesch Klinicken, Maternitéen, Poliklinicken, Noutdéngschter a vill privat Klinicken.

D'pharmazeutesch Traditioun vun der Stad geet op d'Produktioun vu Santonin am 19. Joerhonnert zeréck. Haut gëtt se duerch modern Medikamentefabricken an d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan weidergefouert.

== Kultur ==
Zu Shymkent gëtt et kasachesch, russesch an usbekesch Theateren, Muséeën, Bibliothéiken, Concertssäll, Konschtgalerien a Kulturzentren.

Zu de wichtegste Kulturinstitutioune gehéieren:

* de Kasacheschen Akademeschen Dramtheater „Schumat Schanin“;
* de Russeschen Dramtheater;
* den Operen- a Ballettheater;
* den Usbekeschen Dramtheater;
* de Marionetten- a Jugendtheater;
* de regionalen historesche Musée;
* de Musée vun den Affer vun der politescher Repressioun;
* den historeschen a kulturelle Komplex '''Shymqala'''.

2020 war Shymkent d''''Kulturhaaptstad vum Commonwealth vun Onofhängege Staaten'''. Am selwechte Joer gouf den 2.200. Anniversaire vun der Stad gefeiert.

== Kuckeswäertes an Tourismus ==
Déi wichtegst historesch Attraktioun ass de Komplex '''Shymqala''', deen um Gebitt vun der aler Siidlung an der fréierer Zitadell vu Kokand entstanen ass. De Komplex ëmfaasst archeologesch Ausgruewungsflächen, rekonstruéiert Festungsanlagen, Muséeën an Aussiichtspunkten.

Aner bekannt Plazen an der Stad sinn:

* d'Ordabasy-Plaz;
* d'Monument „Zher-Ana“;
* den Onofhängegkeetspark;
* d'Baidibek-bi-Monument;
* den Abai-Park;
* den dendrologesche Park „Asanbai Askarow“;
* den Zoo vu Shymkent;
* d'Foussgängerzon Arbat;
* d'Quellen an d'Promenade vum Koschkarata;
* Moscheeën, orthodox Kierchen an historesch Gebaier am Stadzentrum.

Shymkent ass och en Ausgangspunkt fir Reese Richtung Sairam, den Nationalpark Sairam-Ugam, d'Naturreservat Aksu-Zhabagly, Turkistan an d'antick Stad Otrar.

== Architektur an Urbanistik ==
D'Stadbild vu Shymkent besteet aus dem historeschen Zentrum, Wunnquartiere vun der Sowjetzäit a modernen neie Quartieren.

No der Erweiderung vun de Stadgrenzen 2014 huet sech de Wunnengsbau virun allem an den nërdlechen, westlechen an nordwestlechen Deeler vun der Stad entwéckelt. Zu de wichtegen neie Quartiere gehéieren Turan, Shymkent City, Bosaryk an Tassai.

D'Stadentwécklung ëmfaasst nei Stroossen, Schoulen, Spideeler, Waasser- a Gasnetzer, Parken, Sportsanlagen a Kulturzentren.

An der éischter Hallschent vun 2026 goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch a Betrib geholl.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Sport ==
Zu Shymkent si virun allem [[Foussball]], Boxen, Ringen, Gewiichthiewen, Turnen, Tennis, Schwammen a Vëlossport verbreet.

De wichtegste Foussballveräin ass den '''FK Ordabasy'''. De Veräin ass 2023 fir d'éischt kasachesche Landesmeeschter ginn.

D'Fraenekipp '''BIIK-Shymkent''' huet de kasachesche Championnat e puermol gewonnen an un europäesche Veräinscompetitiounen deelgeholl.

Déi wichtegst Sportanlag ass den Zentralstadion „Khadschimukan Munaitpasow“. Donieft gëtt et Sportshalen, Tenniszentren, Schwämmen an eng Liichtathletikanlag.

== Ëmwelt ==
Zu den Haaptëmweltproblemer vu Shymkent gehéieren d'Emissioune vun der Industrie a vum Stroosseverkéier, d'Loftqualitéit, d'Ofwaasserbehandlung, den Offall an de Schutz vun de Gréngflächen.

D'Stadprogrammer gesinn d'Moderniséierung vun Industriebetriber, d'Versuergung vun de Wunngebidder mat Äerdgas, méi ëmweltfrëndlech Busser, d'Renovatioun vu Flëss a Kanäl an d'Planzung vun neie Beem vir.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Wichteg natierlech an erhuelungstechnesch Gebidder sinn de Badam, d'Quelle vum Koschkarata a Karasu, den dendrologesche Park an de Grénggürtel ronderëm d'Stad.

== Kuckt och ==
* [[Kasachstan]]
* [[Astana]]
* [[Almaty]]
* [[Seidestrooss]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Offiziell Websäit vun der Verwaltung vu Shymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Offiziell Statistike fir Shymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Offiziellen Tourismusportal vu Shymkent]
* [https://shymkent.invest.gov.kz/ Investitiounsportal vu Shymkent]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stied am Kasachstan]]</text>
      <sha1>jom9yq5acao7ezy4l45zmtec7sgb7pq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688120</id>
      <parentid>2688118</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T04:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Transliteratioun ass Schymkent</comment>
      <origin>2688120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21562" sha1="0n0uztu6ji02599dz23oeohamp43f9y" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft
|Verwaltungseenheet = Stad vu republikanescher Bedeitung
|Buergermeeschter = Ghabit Sysdyqbekow &lt;small&gt;(''Äkim'')&lt;/small&gt;
|Telefonszon = +7 7252
}}
'''Schymkent''' ([[Kasachesch|kas.]] Шымкент, laténgesch ''Şymkent''; [[Russesch|russ.]] Шымкент; bis 1992 op Russesch offiziell '''Чимкент''', ''Tschimkent'') ass eng Groussstad am Süde vum [[Kasachstan]]. Si ass nieft [[Astana]] an [[Almaty]] eng vun den dräi Stied vu republikanescher Bedeitung am Land.

Schymkent bilt eng eegestänneg administrativ-territorial Eenheet a gehéiert net zu der Regioun Turkistan, déi d'Stad ëmgëtt. Den 19. Juni 2018 krut Shymkent de Status vun enger Stad vu republikanescher Bedeitung.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;&gt;[https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan Iwwer verschidde Froe vun der administrativ-territorialer Glidderung vun der Republik Kasachstan], offiziellen Internetsite vum President vum Kasachstan, 19. Juni 2018. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 1. Juni 2026 hat d'Stad 1.308.120 Awunner. Domat war Schymkent no Almaty an Astana déi drëttgréisst Stad am Kasachstan.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Stad Shymkent: regional Statistiken], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt; D'administrativ Fläch vun der Stad ass 1.163 km² grouss.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru Entwécklungsplang vun der Stad Schymkent], Verwaltung vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Schymkent ass ee vun de wichtegsten industriellen, kommerziellen, kulturellen, edukativen a verkehrstechneschen Zentre vum Süde vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn d'Pëtrolsraffinatioun, d'pharmazeutesch Industrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Metallurgie, d'Textilindustrie, de Bau, den Handel an d'Déngschtleeschtungen.

Archeologesch Ausgruewungen am historeschen Zentrum hunn Kulturschichten erginn, déi bis un d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. zeréckginn. Dofir gëtt den Alter vun der urbaner Siidlung op op d'mannst 2.200 Joer geschat.&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru Déi al Siidlung vu Shymkent], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Numm ==
De Stadnumm '''Shymkent''' gëtt meeschtens aus zwee Bestanddeeler erkläert. D'Wuert ''shym'' oder ''chim'' bedeit „Wise“, „Gras“, „Grastorfschicht“ oder „gréng Plaz“, wärend ''kent'', e Begrëff vun iraneschem Urspronk, „Stad“ oder „Siidlung“ bedeit.

Den Numm ka soumat als „gréng Stad“, „Stad an de Wisen“ oder „bléiend Stad“ interpretéiert ginn. De Bestanddeel ''-kent'' kënnt och an aneren Uertsnimm an Zentralasien vir, zum Beispill an [[Taschkent]], Zharkent a Mankent.

A russesche Quelle vum 19. an 20. Joerhonnert gouf den Numm als '''Tschimkent''' transkribéiert. 1914 gouf d'Stad zu Éiere vum russesche Generol Michail Tschernjajew, deen 1864 d'russesch Truppe bei der Eruewerung vun der Stad commandéiert hat, an '''Tschernjajew''' ëmbenannt.

1924 krut d'Stad den Numm Tschimkent zeréck. Den 8. September 1992 gouf déi offiziell russesch Transkriptioun vun Чимкент op Шымкент geännert, fir se un déi kasachesch Aussprooch unzepassen.&lt;ref name=&quot;numm1992&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ Iwwer d'Ëmbenennung an d'Reegelung vun der russescher Transkriptioun vu verschiddenen administrativ-territorialen Eenheete vum Kasachstan], Rechtssystem Ädilet, 8. September 1992. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geschicht ==
=== Antiquitéit a Mëttelalter ===
D'Gebitt vum haitege Shymkent war schonn an der Antiquitéit bewunnt. D'archeologesch Siidlung läit am historeschen Zentrum vun der moderner Stad an erstreckt sech iwwer ronn 4,5 Hektar.

Bei Ausgruewunge goufen hannereneeliegend Kulturschichte mat enger Gesamtdéckt vu bis zu 14 Meter entdeckt. D'Keramik aus den ënneschte Schichte gouf op d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. datéiert.&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;/&gt;

D'Entwécklung vun der Siidlung war mat hirer Lag un de Verbindungsweeër tëscht dem Dall vum Syrdarja, den Oase vun Zentralasien an de Stepperegioune vum Kasachstan verbonnen. Net wäit vu Shymkent läit Sairam, dat am Mëttelalter ënner dem Numm Ispidjab bekannt war an zu de wichtege Statiounen op der Seidestrooss gezielt huet.

Den Numm Shymkent kënnt am ''Zafar-name'' vum zentralasiateschen Historiker Scharaf ad-Din Ali Jasdi vir. D'Wierk gouf am 15. Joerhonnert verfaasst a beschreift ënner anerem Evenementer aus de Joren 1365 a 1366.&lt;ref name=&quot;zafar&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru Siwe Grënn fir Shymkent ze besichen], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

D'Stad an hir Ëmgéigend stoungen a verschiddenen Zäiten ënner dem Afloss vu verschiddene Staate vun Zentralasien, dorënner de Lännereie vun den Timuriden an dem Kasachesche Khanat. Am 17. an 18. Joerhonnert war d'Regioun vun de Kricher tëscht de Kasachen an den Dschungare betraff.

=== Khanat vu Kokand a Russescht Räich ===
Am Ufank vum 19. Joerhonnert koum Shymkent ënner d'Herrschaft vum Khanat vu Kokand. Ëm 1810 gouf d'Stad zu enger militärescher an administrativer Festung ausgebaut. D'Zitadell stoung op enger Héicht am Stadzentrum a kontrolléiert d'Weeër a Richtung Taschkent, Turkistan a Sairam.

Am September 1864 gouf d'Festung vu russeschen Truppen ënner dem Kommando vum Michail Tschernjajew ageholl. Duerno gouf Tschimkent de Sëtz vun engem Bezierk an der Regioun Syrdarja vum Generalgouvernement Turkistan.

An der Zäit vum Russesche Räich huet d'Wirtschaft vun der Stad virun allem op Handel, Handwierk an der Veraarbechtung vun Agrarprodukter baséiert. An den 1880er Jore gouf eng Fabréck gegrënnt, déi aus Zittwerbléien de pharmazeutesche Wierkstoff Santonin produzéiert huet. Si gëllt als ee vun de Virgänger vun der moderner pharmazeutescher Industrie vu Shymkent.

De Bau vun der Eisebunn am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Roll vun der Stad als Handels- a Verkéierszentrum weider gestäerkt.

=== Sowjetzäit ===
No der Russescher Revolutioun huet d'Stad fir d'éischt zur Autonomer Sozialistescher Sowjetrepublik Turkistan, duerno zur Kasachescher Autonomer Sowjetrepublik a schliisslech zur Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik gehéiert.

1932 gouf Tschimkent den administrativen Zentrum vun der nei gegrënnter Regioun Südkasachstan.

Am Kader vun der sowjetescher Industrialiséierung goufen Entreprisen aus der Metallurgie, der cheemescher a pharmazeutescher Industrie, der Liewensmëttelproduktioun, der Textilindustrie an der Baustoffindustrie opgebaut. Eng vun de wichtegsten Entreprisë war d'Bläifabréck vun Tschimkent.

Am [[Zweete Weltkrich]] goufe vill Betriber an Institutiounen aus de westleche Gebidder vun der Sowjetunioun op Tschimkent verluecht. An der Stad goufe Metaller, Munitioun, Deeler fir Panzer, optesch Instrumenter an aner Gidder fir d'Front produzéiert.

An de Joerzéngten nom Krich ass d'Awunnerzuel staark geklommen. Nei Wunnquartieren, Schoulen, Héichschoulen, Spideeler an Industrieanlagen entstoungen. An den 1980er Jore gouf d'Pëtrolsraffinerie vu Shymkent a Betrib geholl.

=== Onofhängege Kasachstan ===
Nom Zerfall vun der Sowjetunioun an der Onofhängegkeet vum Kasachstan 1991 huet Shymkent seng Roll als wichtegste Wirtschaftszentrum am Süde vum Land behalen.

2014 goufen d'administrativ Grenze vun der Stad däitlech vergréissert. Dobäi goufen Territoiren a Siidlungen aus den Nopeschbezierker an d'Stad integréiert. Am selwechte Joer gouf e véierte Stadbezierk geschaf, dee spéider den Numm Karatau krut.&lt;ref name=&quot;karatau&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 Iwwer d'Schafe vun engem véierte Bezierk an d'Festleeë vun de Grenze vun de Bezierker vu Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 7. Oktober 2014. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 19. Juni 2018 gouf Shymkent vun der deemoleger Regioun Südkasachstan getrennt an zu enger Stad vu republikanescher Bedeitung erhuewen. Den administrativen Zentrum vun der Regioun gouf op [[Turkistan]] verluecht, an d'Regioun gouf a Regioun Turkistan ëmbenannt.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;/&gt;

2022 gouf e fënnefte Stadbezierk mam Numm Turan geschaf.&lt;ref name=&quot;turan&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 Iwwer d'Schafe vum Bezierk Turan an der Stad Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 12. August 2022. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Geographesch Lag ===
Shymkent läit am Süde vum Kasachstan op enger Foussbiergfläch um westleche Rand vum [[Tian Shan]], net wäit vun der Grenz mat [[Usbekistan]].

D'Stad läit ronn 120 Kilometer nërdlech vun Taschkent, 690 Kilometer westlech vun Almaty a méi wéi 1.400 Kilometer südlech vun Astana.

D'administrativ Stadgebitt huet eng Fläch vun 116.300 Hektar respektiv 1.163 km².&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Déi wichtegst Waasserleef sinn de Badam an de Koschkarata mat sengem Aarm Karasu. Am Stadgebitt gëtt et néng Kanäl mat enger Gesamtlängt vu ronn 91 Kilometer. Dozou gehéieren de Badam-Kanal, de Shymkent-Kanal, de Jangitschek, den Tekesu an de Koschkarata.

De staatleche Bëschfong an d'Gréngzon vun der Stad hunn eng Gesamtfläch vu ronn 5.333 Hektar.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Klima ===
Shymkent huet e kontinentalt Klima mat laangen, waarmen an dréchene Summeren a fir kasachesch Verhältnesser relativ mëlle Wanteren.

Déi meescht Nidderschléi falen am Wanter an am Fréijoer, wärend de Summer meeschtens dréchen ass. Am Wanter fält reegelméisseg Schnéi, mä eng dauerhaft Schnéidecke bleift dacks net laang bestoen.

Wéinst hirer Lag am Süde vum Land an an der Géigend vun de Bierger gehéiert Shymkent zu de wäermste Groussstied vum Kasachstan.

== Administrativ Andeelung ==
Shymkent ass a fënnef Stadbezierker agedeelt:

# '''Abai''';
# '''Al-Farabi''';
# '''Enbekschi''';
# '''Karatau''';
# '''Turan'''.

De Bezierk Karatau gouf 2014 an de Bezierk Turan 2022 gegrënnt.

Ufanks 2026 war d'Bevëlkerung esou op d'Bezierker verdeelt:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ Bevëlkerung vun der Republik Kasachstan no ausgewielten Ethnien, Stand Ufank 2026, Blat „Shymkent“], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan, 27. Mäerz 2026. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Distrikter an Awunner Ufank 2026
|-
! Distrikt !! Awunner
|-
| Abai || 259.325
|-
| Al-Farabi || 262.566
|-
| Enbekschi || 206.679
|-
| Karatau || 334.139
|-
| Turan || 231.341
|}

Un der Spëtzt vun der Exekutiv vun der Stad steet den '''Äkim'''. Zanter dem 5. September 2023 ass de Ghabit Abdimazhituly Sysdyqbekow Äkim vu Shymkent.&lt;ref name=&quot;akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043 Sysdyqbekow Ghabit Abdimazhituly], offiziellen Internetsite vun der Verwaltung vu Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Shymkent ass eng vun de Stied am Kasachstan, deenen hir Awunnerzuel am séierste wiisst. 2018 huet d'Stad d'Grenz vun enger Millioun Awunner iwwerschratt.

Ufanks 2026 hat Shymkent 1.294.050 Awunner. Bis den 1. Juni vum selwechte Joer ass d'Awunnerzuel op 1.308.120 geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Mee 2026 louch den natierleche Bevëlkerungszouwooss bei 8.287 Persounen. An där Period goufen 10.261 Kanner gebuer, wärend 1.974 Persoune gestuerwe sinn. De Migratiounssaldo war mat 5.783 Persoune positiv.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

=== Ethnesch Zesummesetzung ===
Shymkent ass eng multiethnesch a multikulturell Stad. No der offizieller Schätzung fir Ufank 2026 waren déi gréisst ethnesch Gruppe follgendermoossen zesummegesat:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ethesch Gruppen am Kasachstan (offiziell Donnéeën)
|-
! Ethesch Grupp !! Awunner !! %
|-
| Kasachen || 929.724 || 71,85 %
|-
| Usbeken || 203.098 || 15,69 %
|-
| Russen || 74.404 || 5,75 %
|-
| Aserbaidjaner || 23.814 || 1,84 %
|-
| Tataren || 11.346 || 0,88 %
|-
| Aner Gruppen || 51.664 || 3,99 %
|}

D'Staatssprooch ass [[Kasachesch]]. A staatlechen Institutiounen a bei lokale Verwaltunge gëtt [[Russesch]] nieft dem Kasacheschen offiziell benotzt. An engem Deel vun der Bevëlkerung gëtt och [[Usbekesch]] geschwat.

== Ekonomie ==
Shymkent ass ee vun de gréissten Industrie- an Handelszentre vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn:

* d'Pëtrolsraffinatioun;
* d'pharmazeutesch Industrie;
* d'Metallurgie;
* d'Liewensmëttel- a Gedrénksproduktioun;
* d'Textil- a Kleederindustrie;
* d'Produktioun vu Baustoffer;
* Transport a Logistik;
* Grouss- an Eenzelhandel;
* Bau an Déngschtleeschtungen.

Am éischten Trimester 2026 louch de regionale Bruttoinlandsprodukt bei 1.351,8 Milliarden [[Tenge]]. Géintiwwer dem selwechten Zäitraum vun 2025 ass d'Wirtschaft real ëm 8,9 Prozent gewuess. D'Déngschtleeschtungen haten en Undeel vu 61,6 Prozent, d'Produktioun vu Wueren en Undeel vun 30,1 Prozent.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Juni 2026 huet d'Industrieproduktioun 817,46 Milliarden Tenge erreecht. Dat waren 11 Prozent méi wéi an der entspriechender Period vun 2025. D'Produktioun an der verschaffender Industrie ass ëm 9,6 Prozent geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

An där selwechter Period haten d'Bauaarbechten e Wäert vun 136,26 Milliarden Tenge. Et goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch fäerdeggestallt. D'Investitiounen an d'Anlageverméigen hunn 308,38 Milliarden Tenge ausgemaach.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Eng vun de wichtegsten Entreprisë vun der Stad ass d''''Pëtrolsraffinerie vu Shymkent''', déi ënner anerem Bensinn, Diesel, Kerosin an aner Brennstoffer produzéiert. D'Stad huet och eng laang Traditioun an der Pharmaindustrie a verfüügt iwwer modern Medikamentefabricken.

Am Stadgebitt leien déi speziell Wirtschaftszon '''Oñtüstik''', verschidden Industriezonen an Transport- a Logistikzentren.

Den 1. Juli 2026 waren zu Shymkent 29.410 juristesch Persoune registréiert. Vun hinne waren 24.907 aktiv. Déi grouss Majoritéit vun den aktive Betriber ware kleng Entreprisen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Verkéier ==
Shymkent ass e wichtege Verkéiersknuet am Süde vum Kasachstan. D'Stad ass iwwer Stroossen, Eisebunnen a Fluchverbindunge mat Taschkent, Turkistan, Taras, Almaty an anere Regioune vum Land verbonnen.

Duerch d'Stad oder hir direkt Ëmgéigend féieren déi international Stroosseverbindungen Taschkent–Shymkent–Taras–Almaty an Taschkent–Shymkent–Turkistan–Samara.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Ëffentlechen Transport ===
Den ëffentlechen Transport baséiert virun allem op engem ausgedeente Busreseau. D'Linne verbannen den Zentrum mat de baussenzegen Uertsdeeler an de Gebidder, déi no der Grenzerweiderung vun 2014 an d'Stad integréiert goufen.

De Fuerpräis kann iwwer elektronesch Bezuelmëttel an Transportkaarte bezuelt ginn.

=== Eisebunn ===
D'Gare vu Shymkent läit un der Linn tëscht Taschkent, Arys, Taras an Almaty. Vun do aus fuere Passagéierzich an déi wichtegst Stied vum Kasachstan an a verschidden Nopeschlänner.

Westlech vu Shymkent läit d'Gare vun Arys, ee vun de wichtegsten Eisebunnsknäpp vum Land.

=== Fluchverkéier ===
De Internationale Fluchhafe vu Shymkent bitt national an international Verbindungen un an ass eng wichteg Basis vun der Fluchgesellschaft SCAT Airlines.

De 25. Dezember 2024 gouf en neie Passagéierterminal opgemaach. Den Terminal huet eng Fläch vu 40.000 Quadratmeter. Mat him ass d'Joreskapazitéit vum Fluchhafe vun 800.000 op sechs Millioune Passagéier geklommen.&lt;ref name=&quot;fluchhafen&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru D'Fluchhäfe vun Astana, Almaty, Shymkent an Aktobe sollen international multimodal Zentre ginn], Transportministère vum Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Déi weider Entwécklungspläng gesinn eng nei, 3,5 Kilometer laang Start- a Landebunn an en multimodale Verkéiers- a Logistikzentrum vir.

== Bildung a Fuerschung ==
Shymkent ass e wichtegen Héichschoulzentrum vum Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et Universitéiten, Akademien, technesch Fachschoulen, Beruffsschoulen a Fuerschungsinstituter.

Zu de wichtegsten Héichschoule gehéieren:

* d'Fuerschungsuniversitéit vu Südkasachstan „Muchtar Auesow“, eng vun de gréisste multidisziplinären Universitéite vum Land;
* d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan, déi op Medezin, Pharmazie a Gesondheetswiese spezialiséiert ass;
* d'Pädagogesch Universitéit vu Südkasachstan „Özbekäli Jänibekow“;
* d'Universitéit vu Shymkent;
* d'Universitéit Miras;
* d'Innovatiounsuniversitéit vun Zentralasien.

D'Héichschoule vu Shymkent bilde Studente vun iwwerall aus dem Kasachstan, aus Usbekistan an aus anere Länner vun Zentralasien aus.

== Gesondheetswiesen ==
Shymkent ass e wichtege medezineschen Zentrum fir de ganze Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et allgemeng Spideeler, Diagnoszentren, kardiologesch, onkologesch an infektiologesch Klinicken, Maternitéen, Poliklinicken, Noutdéngschter a vill privat Klinicken.

D'pharmazeutesch Traditioun vun der Stad geet op d'Produktioun vu Santonin am 19. Joerhonnert zeréck. Haut gëtt se duerch modern Medikamentefabricken an d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan weidergefouert.

== Kultur ==
Zu Shymkent gëtt et kasachesch, russesch an usbekesch Theateren, Muséeën, Bibliothéiken, Concertssäll, Konschtgalerien a Kulturzentren.

Zu de wichtegste Kulturinstitutioune gehéieren:

* de Kasacheschen Akademeschen Dramtheater „Schumat Schanin“;
* de Russeschen Dramtheater;
* den Operen- a Ballettheater;
* den Usbekeschen Dramtheater;
* de Marionetten- a Jugendtheater;
* de regionalen historesche Musée;
* de Musée vun den Affer vun der politescher Repressioun;
* den historeschen a kulturelle Komplex '''Shymqala'''.

2020 war Shymkent d''''Kulturhaaptstad vum Commonwealth vun Onofhängege Staaten'''. Am selwechte Joer gouf den 2.200. Anniversaire vun der Stad gefeiert.

== Kuckeswäertes an Tourismus ==
Déi wichtegst historesch Attraktioun ass de Komplex '''Shymqala''', deen um Gebitt vun der aler Siidlung an der fréierer Zitadell vu Kokand entstanen ass. De Komplex ëmfaasst archeologesch Ausgruewungsflächen, rekonstruéiert Festungsanlagen, Muséeën an Aussiichtspunkten.

Aner bekannt Plazen an der Stad sinn:

* d'Ordabasy-Plaz;
* d'Monument „Zher-Ana“;
* den Onofhängegkeetspark;
* d'Baidibek-bi-Monument;
* den Abai-Park;
* den dendrologesche Park „Asanbai Askarow“;
* den Zoo vu Shymkent;
* d'Foussgängerzon Arbat;
* d'Quellen an d'Promenade vum Koschkarata;
* Moscheeën, orthodox Kierchen an historesch Gebaier am Stadzentrum.

Shymkent ass och en Ausgangspunkt fir Reese Richtung Sairam, den Nationalpark Sairam-Ugam, d'Naturreservat Aksu-Zhabagly, Turkistan an d'antick Stad Otrar.

== Architektur an Urbanistik ==
D'Stadbild vu Shymkent besteet aus dem historeschen Zentrum, Wunnquartiere vun der Sowjetzäit a modernen neie Quartieren.

No der Erweiderung vun de Stadgrenzen 2014 huet sech de Wunnengsbau virun allem an den nërdlechen, westlechen an nordwestlechen Deeler vun der Stad entwéckelt. Zu de wichtegen neie Quartiere gehéieren Turan, Shymkent City, Bosaryk an Tassai.

D'Stadentwécklung ëmfaasst nei Stroossen, Schoulen, Spideeler, Waasser- a Gasnetzer, Parken, Sportsanlagen a Kulturzentren.

An der éischter Hallschent vun 2026 goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch a Betrib geholl.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Sport ==
Zu Shymkent si virun allem [[Foussball]], Boxen, Ringen, Gewiichthiewen, Turnen, Tennis, Schwammen a Vëlossport verbreet.

De wichtegste Foussballveräin ass den '''FK Ordabasy'''. De Veräin ass 2023 fir d'éischt kasachesche Landesmeeschter ginn.

D'Fraenekipp '''BIIK-Shymkent''' huet de kasachesche Championnat e puermol gewonnen an un europäesche Veräinscompetitiounen deelgeholl.

Déi wichtegst Sportanlag ass den Zentralstadion „Khadschimukan Munaitpasow“. Donieft gëtt et Sportshalen, Tenniszentren, Schwämmen an eng Liichtathletikanlag.

== Ëmwelt ==
Zu den Haaptëmweltproblemer vu Shymkent gehéieren d'Emissioune vun der Industrie a vum Stroosseverkéier, d'Loftqualitéit, d'Ofwaasserbehandlung, den Offall an de Schutz vun de Gréngflächen.

D'Stadprogrammer gesinn d'Moderniséierung vun Industriebetriber, d'Versuergung vun de Wunngebidder mat Äerdgas, méi ëmweltfrëndlech Busser, d'Renovatioun vu Flëss a Kanäl an d'Planzung vun neie Beem vir.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Wichteg natierlech an erhuelungstechnesch Gebidder sinn de Badam, d'Quelle vum Koschkarata a Karasu, den dendrologesche Park an de Grénggürtel ronderëm d'Stad.

== Kuckt och ==
* [[Kasachstan]]
* [[Astana]]
* [[Almaty]]
* [[Seidestrooss]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Offiziell Websäit vun der Verwaltung vu Shymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Offiziell Statistike fir Shymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Offiziellen Tourismusportal vu Shymkent]
* [https://shymkent.invest.gov.kz/ Investitiounsportal vu Shymkent]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stied am Kasachstan]]</text>
      <sha1>0n0uztu6ji02599dz23oeohamp43f9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688148</id>
      <parentid>2688120</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>...................</comment>
      <origin>2688148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21585" sha1="35uzfdgxg73hqarhgulu8shbr422u87" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft
|Verwaltungseenheet = Stad vu republikanescher Bedeitung
|Buergermeeschter = Ghabit Sysdyqbekow &lt;small&gt;(''Äkim'')&lt;/small&gt;
|Telefonszon = +7 7252
}}
'''Schymkent''' ([[Kasachesch|kas.]] Шымкент, laténgesch ''Şymkent''; [[Russesch|russ.]] Шымкент; bis 1992 op Russesch offiziell '''Чимкент''', ''Tschimkent'') ass eng Groussstad am Süde vum [[Kasachstan]]. Si ass nieft [[Astana]] an [[Almaty]] eng vun den dräi Stied vu republikanescher Bedeitung am Land.

Schymkent ass eng eegestänneg administrativ-territorial Eenheet a gehéiert net zu der Regioun Turkistan, déi ronderëm d'Stad läit. Den 19. Juni 2018 krut Shymkent de Status vun enger Stad mat republikanescher Bedeitung&lt;ref name=&quot;status2018&quot;&gt;[https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan Iwwer verschidde Froe vun der administrativ-territorialer Glidderung vun der Republik Kasachstan], offiziell Websäit vum President vum Kasachstan, 19. Juni 2018. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Den 1. Juni 2026 hat d'Stad 1.308.120 Awunner. Domat war Schymkent no Almaty an Astana déi drëttgréisst Stad am Kasachstan&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Stad Shymkent: regional Statistiken], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;. D'administrativ Fläch vun der Stad ass 1.163 km² grouss&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru Entwécklungsplang vun der Stad Schymkent], Verwaltung vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Schymkent ass ee vun de wichtegsten industriellen, kommerziellen, kulturellen, edukativen a verkehrstechneschen Zentre vum Süde vum Kasachstan. Wichteg ekonomesch Secteure sinn d'Pëtrolsraffinatioun, d'pharmazeutesch Industrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Metallurgie, d'Textilindustrie, de Bau, den Handel an d'Déngschtleeschtungen.

Archeologesch Ausgruewungen am historeschen Zentrum hu Kulturschichten fräigeluecht, déi bis un d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. zeréckginn. Dofir gëtt den Alter vun der urbaner Siidlung op op d'mannst 2.200 Joer geschat&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru Déi al Siidlung vu Shymkent], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Numm ==
De Stadnumm '''Shymkent''' leet sech vun zwee Wierder of: d'Wuert ''shym'' oder ''chim'' bedeit „Wis“, „Gras“, „Grastorfschicht“ oder „gréng Plaz“, wärend ''kent'', e Begrëff mat iraneschem Urspronk ass, a „Stad“ oder „Siidlung“ bedeit.

Den Numm ka sou als „gréng Stad“, „Stad an de Wisen“ oder „bléiend Stad“ interpretéiert ginn. De Suffix ''-kent'' kënnt och an aneren Uertsnimm an Zentralasien vir, zum Beispill an [[Taschkent]], Zharkent a Mankent.

A russesche Quelle vum 19. an 20. Joerhonnert gouf den Numm als '''Tschimkent''' transkribéiert. 1914 gouf d'Stad zu Éiere vum russesche Generol Michail Tschernjajew, deen 1864 d'russesch Truppe bei der Eruewerung vun der Stad commandéiert hat, an '''Tschernjajew''' ëmbenannt.

1924 krut d'Stad den Numm Tschimkent zeréck. Den 8. September 1992 gouf déi offiziell russesch Transkriptioun vun Чимкент op Шымкент geännert, fir se un déi kasachesch Aussprooch unzepassen&lt;ref name=&quot;numm1992&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ Iwwer d'Ëmbenennung an d'Reegelung vun der russescher Transkriptioun vu verschiddenen administrativ-territorialen Eenheete vum Kasachstan], Rechtssystem Ädilet, 8. September 1992. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Geschicht ==
=== Antiquitéit a Mëttelalter ===
D'Gebitt vum haitege Schymkent war schonn an der Antiquitéit bewunnt. D'archeologesch Siidlung läit am historeschen Zentrum vun der moderner Stad an erstreckt sech iwwer ronn 4,5 Hektar.

Bei Ausgruewunge goufe verschidde Kulturschichte mat enger totaler Déckt vu bis zu 14 Meter entdeckt. D'Keramik aus den ënneschte Schichte gouf op d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. datéiert&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;/&gt;.

D'Entwécklung vun der Siidlung geet op hir Lag op de Verbindungsweeër tëscht dem Dall vum [[Syrdarja]] an den Oase vun Zentralasien an de Stepperegioune vum Kasachstan zeréck. Net wäit vu Shymkent läit [[Sayram]], dat am Mëttelalter ënner dem Numm Ispidjab bekannt war, an zu de wichtege Statiounen op der Seidestrooss gezielt huet.

Den Numm Shymkent kënnt am ''Zafar-name''&lt;sup&gt;''[wat soll dat sinn?]''&lt;/sup&gt; vum zentralasiateschen Historiker Scharaf ad-Din Ali Jasdi vir. D'Wierk gouf am 15. Joerhonnert verfaasst a beschreift ënner anerem Evenementer aus de Joren 1365 an 1366.&lt;ref name=&quot;zafar&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru Siwe Grënn fir Shymkent ze besichen], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

D'Stad an hir Ëmgéigend stoungen a verschiddenen Zäiten ënner dem Afloss vu verschiddene Staate vun Zentralasien, dorënner de Lännereie vun den Timuriden an dem Kasachesche Khanat. Am 17. an 18. Joerhonnert war d'Regioun vun de Kricher tëscht de Kasachen an den Dschungare betraff.

=== Khanat vu Kokand a Russescht Räich ===
Am Ufank vum 19. Joerhonnert koum Shymkent ënner d'Herrschaft vum Khanat vu Kokand. Ëm 1810 gouf d'Stad zu enger militärescher an administrativer Festung ausgebaut. D'Zitadell stoung op enger Héicht am Stadzentrum a kontrolléiert d'Weeër a Richtung Taschkent, Turkistan a Sairam.

Am September 1864 gouf d'Festung vu russeschen Truppen ënner dem Kommando vum Michail Tschernjajew ageholl. Duerno gouf Tschimkent de Sëtz vun engem Bezierk an der Regioun Syrdarja vum Generalgouvernement Turkistan.

An der Zäit vum Russesche Räich huet d'Wirtschaft vun der Stad virun allem op Handel, Handwierk an der Veraarbechtung vun Agrarprodukter baséiert. An den 1880er Jore gouf eng Fabréck gegrënnt, déi aus Zittwerbléien de pharmazeutesche Wierkstoff Santonin produzéiert huet. Si gëllt als ee vun de Virgänger vun der moderner pharmazeutescher Industrie vu Shymkent.

De Bau vun der Eisebunn am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Roll vun der Stad als Handels- a Verkéierszentrum weider gestäerkt.

=== Sowjetzäit ===
No der Russescher Revolutioun huet d'Stad fir d'éischt zur Autonomer Sozialistescher Sowjetrepublik Turkistan, duerno zur Kasachescher Autonomer Sowjetrepublik a schliisslech zur Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik gehéiert.

1932 gouf Tschimkent den administrativen Zentrum vun der nei gegrënnter Regioun Südkasachstan.

Am Kader vun der sowjetescher Industrialiséierung goufen Entreprisen aus der Metallurgie, der cheemescher a pharmazeutescher Industrie, der Liewensmëttelproduktioun, der Textilindustrie an der Baustoffindustrie opgebaut. Eng vun de wichtegsten Entreprisë war d'Bläifabréck vun Tschimkent.

Am [[Zweete Weltkrich]] goufe vill Betriber an Institutiounen aus de westleche Gebidder vun der Sowjetunioun op Tschimkent verluecht. An der Stad goufe Metaller, Munitioun, Deeler fir Panzer, optesch Instrumenter an aner Gidder fir d'Front produzéiert.

An de Joerzéngten nom Krich ass d'Awunnerzuel staark geklommen. Nei Wunnquartieren, Schoulen, Héichschoulen, Spideeler an Industrieanlagen entstoungen. An den 1980er Jore gouf d'Pëtrolsraffinerie vu Shymkent a Betrib geholl.

=== Onofhängege Kasachstan ===
Nom Zerfall vun der Sowjetunioun an der Onofhängegkeet vum Kasachstan 1991 huet Shymkent seng Roll als wichtegste Wirtschaftszentrum am Süde vum Land behalen.

2014 goufen d'administrativ Grenze vun der Stad däitlech vergréissert. Dobäi goufen Territoiren a Siidlungen aus den Nopeschbezierker an d'Stad integréiert. Am selwechte Joer gouf e véierte Stadbezierk geschaf, dee spéider den Numm Karatau krut.&lt;ref name=&quot;karatau&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 Iwwer d'Schafe vun engem véierte Bezierk an d'Festleeë vun de Grenze vun de Bezierker vu Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 7. Oktober 2014. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 19. Juni 2018 gouf Shymkent vun der deemoleger Regioun Südkasachstan getrennt an zu enger Stad vu republikanescher Bedeitung erhuewen. Den administrativen Zentrum vun der Regioun gouf op [[Turkistan]] verluecht, an d'Regioun gouf a Regioun Turkistan ëmbenannt.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;/&gt;

2022 gouf e fënnefte Stadbezierk mam Numm Turan geschaf.&lt;ref name=&quot;turan&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 Iwwer d'Schafe vum Bezierk Turan an der Stad Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 12. August 2022. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Geographesch Lag ===
Shymkent läit am Süde vum Kasachstan op enger Foussbiergfläch um westleche Rand vum [[Tian Shan]], net wäit vun der Grenz mat [[Usbekistan]].

D'Stad läit ronn 120 Kilometer nërdlech vun Taschkent, 690 Kilometer westlech vun Almaty a méi wéi 1.400 Kilometer südlech vun Astana.

D'administrativ Stadgebitt huet eng Fläch vun 116.300 Hektar respektiv 1.163 km².&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Déi wichtegst Waasserleef sinn de Badam an de Koschkarata mat sengem Aarm Karasu. Am Stadgebitt gëtt et néng Kanäl mat enger Gesamtlängt vu ronn 91 Kilometer. Dozou gehéieren de Badam-Kanal, de Shymkent-Kanal, de Jangitschek, den Tekesu an de Koschkarata.

De staatleche Bëschfong an d'Gréngzon vun der Stad hunn eng Gesamtfläch vu ronn 5.333 Hektar.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Klima ===
Shymkent huet e kontinentalt Klima mat laangen, waarmen an dréchene Summeren a fir kasachesch Verhältnesser relativ mëlle Wanteren.

Déi meescht Nidderschléi falen am Wanter an am Fréijoer, wärend de Summer meeschtens dréchen ass. Am Wanter fält reegelméisseg Schnéi, mä eng dauerhaft Schnéidecke bleift dacks net laang bestoen.

Wéinst hirer Lag am Süde vum Land an an der Géigend vun de Bierger gehéiert Shymkent zu de wäermste Groussstied vum Kasachstan.

== Administrativ Andeelung ==
Shymkent ass a fënnef Stadbezierker agedeelt:

# '''Abai''';
# '''Al-Farabi''';
# '''Enbekschi''';
# '''Karatau''';
# '''Turan'''.

De Bezierk Karatau gouf 2014 an de Bezierk Turan 2022 gegrënnt.

Ufanks 2026 war d'Bevëlkerung esou op d'Bezierker verdeelt:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ Bevëlkerung vun der Republik Kasachstan no ausgewielten Ethnien, Stand Ufank 2026, Blat „Shymkent“], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan, 27. Mäerz 2026. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Distrikter an Awunner Ufank 2026
|-
! Distrikt !! Awunner
|-
| Abai || 259.325
|-
| Al-Farabi || 262.566
|-
| Enbekschi || 206.679
|-
| Karatau || 334.139
|-
| Turan || 231.341
|}

Un der Spëtzt vun der Exekutiv vun der Stad steet den '''Äkim'''. Zanter dem 5. September 2023 ass de Ghabit Abdimazhituly Sysdyqbekow Äkim vu Shymkent.&lt;ref name=&quot;akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043 Sysdyqbekow Ghabit Abdimazhituly], offiziellen Internetsite vun der Verwaltung vu Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Shymkent ass eng vun de Stied am Kasachstan, deenen hir Awunnerzuel am séierste wiisst. 2018 huet d'Stad d'Grenz vun enger Millioun Awunner iwwerschratt.

Ufanks 2026 hat Shymkent 1.294.050 Awunner. Bis den 1. Juni vum selwechte Joer ass d'Awunnerzuel op 1.308.120 geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Mee 2026 louch den natierleche Bevëlkerungszouwooss bei 8.287 Persounen. An där Period goufen 10.261 Kanner gebuer, wärend 1.974 Persoune gestuerwe sinn. De Migratiounssaldo war mat 5.783 Persoune positiv.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

=== Ethnesch Zesummesetzung ===
Shymkent ass eng multiethnesch a multikulturell Stad. No der offizieller Schätzung fir Ufank 2026 waren déi gréisst ethnesch Gruppe follgendermoossen zesummegesat:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ethesch Gruppen am Kasachstan (offiziell Donnéeën)
|-
! Ethesch Grupp !! Awunner !! %
|-
| Kasachen || 929.724 || 71,85 %
|-
| Usbeken || 203.098 || 15,69 %
|-
| Russen || 74.404 || 5,75 %
|-
| Aserbaidjaner || 23.814 || 1,84 %
|-
| Tataren || 11.346 || 0,88 %
|-
| Aner Gruppen || 51.664 || 3,99 %
|}

D'Staatssprooch ass [[Kasachesch]]. A staatlechen Institutiounen a bei lokale Verwaltunge gëtt [[Russesch]] nieft dem Kasacheschen offiziell benotzt. An engem Deel vun der Bevëlkerung gëtt och [[Usbekesch]] geschwat.

== Ekonomie ==
Shymkent ass ee vun de gréissten Industrie- an Handelszentre vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn:

* d'Pëtrolsraffinatioun;
* d'pharmazeutesch Industrie;
* d'Metallurgie;
* d'Liewensmëttel- a Gedrénksproduktioun;
* d'Textil- a Kleederindustrie;
* d'Produktioun vu Baustoffer;
* Transport a Logistik;
* Grouss- an Eenzelhandel;
* Bau an Déngschtleeschtungen.

Am éischten Trimester 2026 louch de regionale Bruttoinlandsprodukt bei 1.351,8 Milliarden [[Tenge]]. Géintiwwer dem selwechten Zäitraum vun 2025 ass d'Wirtschaft real ëm 8,9 Prozent gewuess. D'Déngschtleeschtungen haten en Undeel vu 61,6 Prozent, d'Produktioun vu Wueren en Undeel vun 30,1 Prozent.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Juni 2026 huet d'Industrieproduktioun 817,46 Milliarden Tenge erreecht. Dat waren 11 Prozent méi wéi an der entspriechender Period vun 2025. D'Produktioun an der verschaffender Industrie ass ëm 9,6 Prozent geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

An där selwechter Period haten d'Bauaarbechten e Wäert vun 136,26 Milliarden Tenge. Et goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch fäerdeggestallt. D'Investitiounen an d'Anlageverméigen hunn 308,38 Milliarden Tenge ausgemaach.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Eng vun de wichtegsten Entreprisë vun der Stad ass d''''Pëtrolsraffinerie vu Shymkent''', déi ënner anerem Bensinn, Diesel, Kerosin an aner Brennstoffer produzéiert. D'Stad huet och eng laang Traditioun an der Pharmaindustrie a verfüügt iwwer modern Medikamentefabricken.

Am Stadgebitt leien déi speziell Wirtschaftszon '''Oñtüstik''', verschidden Industriezonen an Transport- a Logistikzentren.

Den 1. Juli 2026 waren zu Shymkent 29.410 juristesch Persoune registréiert. Vun hinne waren 24.907 aktiv. Déi grouss Majoritéit vun den aktive Betriber ware kleng Entreprisen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Verkéier ==
Shymkent ass e wichtege Verkéiersknuet am Süde vum Kasachstan. D'Stad ass iwwer Stroossen, Eisebunnen a Fluchverbindunge mat Taschkent, Turkistan, Taras, Almaty an anere Regioune vum Land verbonnen.

Duerch d'Stad oder hir direkt Ëmgéigend féieren déi international Stroosseverbindungen Taschkent–Shymkent–Taras–Almaty an Taschkent–Shymkent–Turkistan–Samara.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Ëffentlechen Transport ===
Den ëffentlechen Transport baséiert virun allem op engem ausgedeente Busreseau. D'Linne verbannen den Zentrum mat de baussenzegen Uertsdeeler an de Gebidder, déi no der Grenzerweiderung vun 2014 an d'Stad integréiert goufen.

De Fuerpräis kann iwwer elektronesch Bezuelmëttel an Transportkaarte bezuelt ginn.

=== Eisebunn ===
D'Gare vu Shymkent läit un der Linn tëscht Taschkent, Arys, Taras an Almaty. Vun do aus fuere Passagéierzich an déi wichtegst Stied vum Kasachstan an a verschidden Nopeschlänner.

Westlech vu Shymkent läit d'Gare vun Arys, ee vun de wichtegsten Eisebunnsknäpp vum Land.

=== Fluchverkéier ===
De Internationale Fluchhafe vu Shymkent bitt national an international Verbindungen un an ass eng wichteg Basis vun der Fluchgesellschaft SCAT Airlines.

De 25. Dezember 2024 gouf en neie Passagéierterminal opgemaach. Den Terminal huet eng Fläch vu 40.000 Quadratmeter. Mat him ass d'Joreskapazitéit vum Fluchhafe vun 800.000 op sechs Millioune Passagéier geklommen.&lt;ref name=&quot;fluchhafen&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru D'Fluchhäfe vun Astana, Almaty, Shymkent an Aktobe sollen international multimodal Zentre ginn], Transportministère vum Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Déi weider Entwécklungspläng gesinn eng nei, 3,5 Kilometer laang Start- a Landebunn an en multimodale Verkéiers- a Logistikzentrum vir.

== Bildung a Fuerschung ==
Shymkent ass e wichtegen Héichschoulzentrum vum Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et Universitéiten, Akademien, technesch Fachschoulen, Beruffsschoulen a Fuerschungsinstituter.

Zu de wichtegsten Héichschoule gehéieren:

* d'Fuerschungsuniversitéit vu Südkasachstan „Muchtar Auesow“, eng vun de gréisste multidisziplinären Universitéite vum Land;
* d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan, déi op Medezin, Pharmazie a Gesondheetswiese spezialiséiert ass;
* d'Pädagogesch Universitéit vu Südkasachstan „Özbekäli Jänibekow“;
* d'Universitéit vu Shymkent;
* d'Universitéit Miras;
* d'Innovatiounsuniversitéit vun Zentralasien.

D'Héichschoule vu Shymkent bilde Studente vun iwwerall aus dem Kasachstan, aus Usbekistan an aus anere Länner vun Zentralasien aus.

== Gesondheetswiesen ==
Shymkent ass e wichtege medezineschen Zentrum fir de ganze Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et allgemeng Spideeler, Diagnoszentren, kardiologesch, onkologesch an infektiologesch Klinicken, Maternitéen, Poliklinicken, Noutdéngschter a vill privat Klinicken.

D'pharmazeutesch Traditioun vun der Stad geet op d'Produktioun vu Santonin am 19. Joerhonnert zeréck. Haut gëtt se duerch modern Medikamentefabricken an d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan weidergefouert.

== Kultur ==
Zu Shymkent gëtt et kasachesch, russesch an usbekesch Theateren, Muséeën, Bibliothéiken, Concertssäll, Konschtgalerien a Kulturzentren.

Zu de wichtegste Kulturinstitutioune gehéieren:

* de Kasacheschen Akademeschen Dramtheater „Schumat Schanin“;
* de Russeschen Dramtheater;
* den Operen- a Ballettheater;
* den Usbekeschen Dramtheater;
* de Marionetten- a Jugendtheater;
* de regionalen historesche Musée;
* de Musée vun den Affer vun der politescher Repressioun;
* den historeschen a kulturelle Komplex '''Shymqala'''.

2020 war Shymkent d''''Kulturhaaptstad vum Commonwealth vun Onofhängege Staaten'''. Am selwechte Joer gouf den 2.200. Anniversaire vun der Stad gefeiert.

== Kuckeswäertes an Tourismus ==
Déi wichtegst historesch Attraktioun ass de Komplex '''Shymqala''', deen um Gebitt vun der aler Siidlung an der fréierer Zitadell vu Kokand entstanen ass. De Komplex ëmfaasst archeologesch Ausgruewungsflächen, rekonstruéiert Festungsanlagen, Muséeën an Aussiichtspunkten.

Aner bekannt Plazen an der Stad sinn:

* d'Ordabasy-Plaz;
* d'Monument „Zher-Ana“;
* den Onofhängegkeetspark;
* d'Baidibek-bi-Monument;
* den Abai-Park;
* den dendrologesche Park „Asanbai Askarow“;
* den Zoo vu Shymkent;
* d'Foussgängerzon Arbat;
* d'Quellen an d'Promenade vum Koschkarata;
* Moscheeën, orthodox Kierchen an historesch Gebaier am Stadzentrum.

Shymkent ass och en Ausgangspunkt fir Reese Richtung Sairam, den Nationalpark Sairam-Ugam, d'Naturreservat Aksu-Zhabagly, Turkistan an d'antick Stad Otrar.

== Architektur an Urbanistik ==
D'Stadbild vu Shymkent besteet aus dem historeschen Zentrum, Wunnquartiere vun der Sowjetzäit a modernen neie Quartieren.

No der Erweiderung vun de Stadgrenzen 2014 huet sech de Wunnengsbau virun allem an den nërdlechen, westlechen an nordwestlechen Deeler vun der Stad entwéckelt. Zu de wichtegen neie Quartiere gehéieren Turan, Shymkent City, Bosaryk an Tassai.

D'Stadentwécklung ëmfaasst nei Stroossen, Schoulen, Spideeler, Waasser- a Gasnetzer, Parken, Sportsanlagen a Kulturzentren.

An der éischter Hallschent vun 2026 goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch a Betrib geholl.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Sport ==
Zu Shymkent si virun allem [[Foussball]], Boxen, Ringen, Gewiichthiewen, Turnen, Tennis, Schwammen a Vëlossport verbreet.

De wichtegste Foussballveräin ass den '''FK Ordabasy'''. De Veräin ass 2023 fir d'éischt kasachesche Landesmeeschter ginn.

D'Fraenekipp '''BIIK-Shymkent''' huet de kasachesche Championnat e puermol gewonnen an un europäesche Veräinscompetitiounen deelgeholl.

Déi wichtegst Sportanlag ass den Zentralstadion „Khadschimukan Munaitpasow“. Donieft gëtt et Sportshalen, Tenniszentren, Schwämmen an eng Liichtathletikanlag.

== Ëmwelt ==
Zu den Haaptëmweltproblemer vu Shymkent gehéieren d'Emissioune vun der Industrie a vum Stroosseverkéier, d'Loftqualitéit, d'Ofwaasserbehandlung, den Offall an de Schutz vun de Gréngflächen.

D'Stadprogrammer gesinn d'Moderniséierung vun Industriebetriber, d'Versuergung vun de Wunngebidder mat Äerdgas, méi ëmweltfrëndlech Busser, d'Renovatioun vu Flëss a Kanäl an d'Planzung vun neie Beem vir.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Wichteg natierlech an erhuelungstechnesch Gebidder sinn de Badam, d'Quelle vum Koschkarata a Karasu, den dendrologesche Park an de Grénggürtel ronderëm d'Stad.

== Kuckt och ==
* [[Kasachstan]]
* [[Astana]]
* [[Almaty]]
* [[Seidestrooss]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Offiziell Websäit vun der Verwaltung vu Shymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Offiziell Statistike fir Shymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Offiziellen Tourismusportal vu Shymkent]
* [https://shymkent.invest.gov.kz/ Investitiounsportal vu Shymkent]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stied am Kasachstan]]</text>
      <sha1>35uzfdgxg73hqarhgulu8shbr422u87</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688152</id>
      <parentid>2688148</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>verschymt</comment>
      <origin>2688152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21794" sha1="68vkqive4cufgb9d1zlsv5zn1zbkmz2" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft
|Verwaltungseenheet = Stad vu republikanescher Bedeitung
|Buergermeeschter = Ghabit Sysdyqbekow &lt;small&gt;(''Äkim'')&lt;/small&gt;
|Telefonszon = +7 7252
}}
'''Schymkent''' ([[Kasachesch|kas.]] Шымкент, laténgesch ''Şymkent''; [[Russesch|russ.]] Шымкент; bis 1992 op Russesch offiziell '''Чимкент''', ''Tschimkent'') ass eng Groussstad am Süde vum [[Kasachstan]]. Si ass nieft [[Astana]] an [[Almaty]] eng vun den dräi Stied vu republikanescher Bedeitung am Land.

Schymkent ass eng eegestänneg administrativ-territorial Eenheet a gehéiert net zu der Regioun Turkistan, déi ronderëm d'Stad läit. Den 19. Juni 2018 krut Shymkent de Status vun enger Stad mat republikanescher Bedeitung&lt;ref name=&quot;status2018&quot;&gt;[https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan Iwwer verschidde Froe vun der administrativ-territorialer Glidderung vun der Republik Kasachstan], offiziell Websäit vum President vum Kasachstan, 19. Juni 2018. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Den 1. Juni 2026 hat d'Stad 1.308.120 Awunner. Domat war Schymkent no Almaty an Astana déi drëttgréisst Stad am Kasachstan&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Stad Shymkent: regional Statistiken], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;. D'administrativ Fläch vun der Stad ass 1.163 km² grouss&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru Entwécklungsplang vun der Stad Schymkent], Verwaltung vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Schymkent ass ee vun de wichtegsten industriellen, kommerziellen, kulturellen, edukativen a verkehrstechneschen Zentre vum Süde vum Kasachstan. Wichteg ekonomesch Secteure sinn d'Pëtrolsraffinatioun, d'pharmazeutesch Industrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Metallurgie, d'Textilindustrie, de Bau, den Handel an d'Déngschtleeschtungen.

Archeologesch Ausgruewungen am historeschen Zentrum hu Kulturschichten fräigeluecht, déi bis un d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. zeréckginn. Dofir gëtt den Alter vun der urbaner Siidlung op op d'mannst 2.200 Joer geschat&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru Déi al Siidlung vu Shymkent], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Numm ==
De Stadnumm ''Schymkent'' leet sech vun zwee Wierder of: d'Wuert ''shym'' oder ''chim'' bedeit „Wis“, „Gras“, „Grastorfschicht“ oder „gréng Plaz“, wärend ''kent'', e Begrëff mat iraneschem Urspronk ass, a „Stad“ oder „Siidlung“ bedeit.

Den Numm ka sou als „gréng Stad“, „Stad an de Wisen“ oder „bléiend Stad“ interpretéiert ginn. De Suffix ''-kent'' kënnt och an aneren Uertsnimm an [[Zentralasien]] vir, zum Beispill an [[Taschkent]], Zharkent a Mankent.

A russesche Quelle vum 19. an 20. Joerhonnert gouf den Numm als '''Tschimkent''' transkribéiert. 1914 gouf d'Stad zu Éiere vum russesche Generol Michail Tschernjajew, deen 1864 d'russesch Truppe bei der Eruewerung vun der Stad commandéiert hat, an '''Tschernjajew''' ëmbenannt.

1924 krut d'Stad den Numm Tschimkent zeréck. Den 8. September 1992 gouf déi offiziell russesch Transkriptioun vun Чимкент op Шымкент geännert, fir se un déi kasachesch Aussprooch unzepassen&lt;ref name=&quot;numm1992&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ Iwwer d'Ëmbenennung an d'Reegelung vun der russescher Transkriptioun vu verschiddenen administrativ-territorialen Eenheete vum Kasachstan], Rechtssystem Ädilet, 8. September 1992. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Geschicht ==
=== Antiquitéit a Mëttelalter ===
D'Gebitt vum haitege Schymkent war schonn an der Antiquitéit bewunnt. D'archeologesch Siidlung läit am historeschen Zentrum vun der moderner Stad an erstreckt sech iwwer ronn 4,5 Hektar.

Bei Ausgruewunge goufe verschidde Kulturschichte mat enger totaler Déckt vu bis zu 14 Meter entdeckt. D'Keramik aus den ënneschte Schichte gouf op d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. datéiert&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;/&gt;.

D'Entwécklung vun der Siidlung geet op hir Lag op de Verbindungsweeër tëscht dem Dall vum [[Syrdarja]] an den Oase vun Zentralasien an de Stepperegioune vum Kasachstan zeréck. Net wäit vu Schymkent läit [[Sayram]], dat am Mëttelalter ënner dem Numm Ispidjab bekannt war, an zu de wichtege Statiounen op der [[Seidestrooss]] gezielt huet.

Den Numm Schymkent kënnt am ''Zafar-name''&lt;sup&gt;''[wat soll dat sinn?]''&lt;/sup&gt; vum zentralasiateschen Historiker Scharaf ad-Din Ali Jasdi vir. D'Wierk gouf am 15. Joerhonnert verfaasst a beschreift ënner anerem Evenementer aus de Joren 1365 an 1366.&lt;ref name=&quot;zafar&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSAT REFERENZ [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru Siwe Grënn fir Shymkent ze besichen], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

D'Stad an hir Ëmgéigend stoungen a verschiddenen Zäiten ënner dem Afloss vu verschiddene Territorialmuechte vun Zentralasien, dorënner de Lännereie vun den Timuriden an dem Kasachesche Khanat. Am 17. an 18. Joerhonnert war d'Regioun vun de Kricher tëscht de Kasachen an den Dschungare betraff.

=== Khanat vu Kokand a Russescht Räich ===
Am Ufank vum 19. Joerhonnert koum Schymkent ënner d'Herrschaft vum Khanat vu Kokand. Ëm 1810 gouf d'Stad zu enger militärescher an administrativer Festung ausgebaut. D'Zitadell stoung op enger Héicht am Stadzentrum an huet d'Weeër a Richtung Taschkent, Turkistan a Sairam iwwerwaacht.

Am September 1864 gouf d'Festung vu russeschen Truppen ënner dem Kommando vum Michail Tschernjajew ageholl. Duerno gouf Tschimkent de Sëtz vun engem Bezierk an der Regioun Syrdarja vum Generalgouvernement Turkistan.

An der Zäit vum Russesche Räich huet d'Wirtschaft vun der Stad virun allem op Handel, Handwierk an der Veraarbechtung vun Agrarprodukter baséiert. An den 1880er Jore gouf eng Fabréck gegrënnt, déi aus de Bléie vun der Planz ''[[Artemisia cina]]'' de pharmazeutesche Wierkstoff [[Santonin]] produzéiert huet. Si gëllt als ee vun de Virgänger vun der moderner pharmazeutescher Industrie vu Schymkent.

De Bau vun der [[Eisebunn]] am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Roll vun der Stad als Handels- a Verkéierszentrum weider gestäerkt.

=== Sowjetzäit ===
No der [[Russesch Revolutioun|Russescher Revolutioun]] huet d'Stad fir d'éischt zur Autonomer Sozialistescher Sowjetrepublik Turkistan, duerno zur Kasachescher Autonomer Sowjetrepublik a schliisslech zur [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] gehéiert.

1932 gouf Tschimkent den administrativen Zentrum vun der nei gegrënnter Regioun Südkasachstan.

Am Kader vun der sowjetescher Industrialiséierung goufen Entreprisen aus der Metallurgie, der cheemescher a pharmazeutescher Industrie, der Liewensmëttelproduktioun, der Textilindustrie an der Baustoffindustrie opgebaut. Eng vun de wichtegsten Entreprisë war d'Bläifabréck vun Tschimkent.

Am [[Zweete Weltkrich]] goufe vill Betriber an Institutiounen aus de westleche Gebidder vun der Sowjetunioun op Tschimkent verluecht. An der Stad goufe Metaller, Munitioun, Deeler fir Panzer, optesch Instrumenter an aner Gidder fir d'Front produzéiert.

An de Joerzéngten nom Krich ass d'Awunnerzuel staark geklommen. Nei Wunnquartieren, Schoulen, Héichschoulen, Spideeler an Industrieanlagen entstoungen. An den 1980er Jore gouf d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent a Betrib geholl.

=== Onofhängege Kasachstan ===
Nom Zerfall vun der Sowjetunioun an der Onofhängegkeet vum Kasachstan 1991 huet Schymkent seng Roll als wichtegste Wirtschaftszentrum am Süde vum Land behalen.

2014 goufen d'administrativ Grenze vun der Stad däitlech vergréissert. Dobäi goufen Territoiren a Siidlungen aus den Nopeschbezierker an d'Stad integréiert. Am selwechte Joer gouf e véierte Stadbezierk geschaf, dee spéider den Numm Karatau krut.&lt;ref name=&quot;karatau&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSATE REFERENZ [https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 Iwwer d'Schafe vun engem véierte Bezierk an d'Festleeë vun de Grenze vun de Bezierker vu Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 7. Oktober 2014. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 19. Juni 2018 gouf Schymkent vun der deemoleger Regioun Südkasachstan getrennt an zu enger Stad vu republikanescher Bedeitung erhuewen. Den administrativen Zentrum vun der Regioun gouf op [[Turkistan]] verluecht, an d'Regioun gouf a Regioun Turkistan ëmbenannt.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;/&gt;

2022 gouf e fënnefte Stadbezierk mam Numm Turan geschaf.&lt;ref name=&quot;turan&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 Iwwer d'Schafe vum Bezierk Turan an der Stad Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 12. August 2022. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Geographesch Lag ===
Schymkent läit am Süde vum Kasachstan op enger Foussbiergfläch{{onkloer}} um westleche Rand vum [[Tian Schan]], net wäit vun der Grenz mat [[Usbekistan]].

D'Stad läit ronn 120 Kilometer nërdlech vun Taschkent, 690 Kilometer westlech vun Almaty a méi wéi 1.400 Kilometer südlech vun Astana.

D'administrativ Stadgebitt huet eng Fläch vun 116.300 Hektar respektiv 1.163 km².&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Déi wichtegst Waasserleef sinn de [[Badam]] an de [[Koschkarata]] mat sengem Aarm Karasu. Am Stadgebitt gëtt et néng Kanäl mat enger Gesamtlängt vu ronn 91 Kilometer. Dozou gehéieren de Badam-Kanal, de Shymkent-Kanal, de Jangitschek, den Tekesu an de Koschkarata.

De staatleche Bëschfong an d'Gréngzon vun der Stad hunn eng Gesamtfläch vu ronn 5.333 Hektar.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Klima ===
Schymkent huet e [[kontinentaalt Klima]] mat laangen, waarmen an dréchene Summeren a fir kasachesch Verhältnesser relativ mëlle Wanteren.

Déi meescht Nidderschléi falen am Wanter an am Fréijoer, wärend de Summer meeschtens dréchen ass. Am Wanter fält reegelméisseg Schnéi, mä dee bleift meeschtens net laang leien.

Wéinst hirer Lag am Süde vum Land an an der Géigend vun de Bierger gehéiert Schymkent zu de wäermste Groussstied vum Kasachstan.

== Administrativ Andeelung ==
Shymkent ass a fënnef Stadbezierker agedeelt:

# Abai;
# Al-Farabi;
# Enbekschi;
# Karatau;
# Turan.

De Bezierk Karatau gouf 2014 an de Bezierk Turan 2022 gegrënnt.

Ufanks 2026 war d'Bevëlkerung esou op d'Bezierker verdeelt:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;&gt;IWWESATEN TEXT A REFERENZEN [https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ Bevëlkerung vun der Republik Kasachstan no ausgewielten Ethnien, Stand Ufank 2026, Blat „Shymkent“], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan, 27. Mäerz 2026. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Distrikter an Awunner Ufank 2026
|-
! Distrikt !! Awunner
|-
| Abai || 259.325
|-
| Al-Farabi || 262.566
|-
| Enbekschi || 206.679
|-
| Karatau || 334.139
|-
| Turan || 231.341
|}

Un der Spëtzt vun der Exekutiv vun der Stad steet den ''Äkim''. Zanter dem 5. September 2023 ass de Ghabit Abdimazhituly Sysdyqbekow Äkim vu Schymkent.&lt;ref name=&quot;akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043 Sysdyqbekow Ghabit Abdimazhituly], offiziellen Internetsite vun der Verwaltung vu Schymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Schymkent ass eng vun de Stied am Kasachstan, deenen hir Awunnerzuel am séierste wiisst. 2018 huet se d'Millioun iwwerschratt.

Ufanks 2026 hat Shymkent 1.294.050 Awunner. Bis den 1. Juni vum selwechte Joer ass d'Awunnerzuel op 1.308.120 geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Mee 2026 louch den natierleche Bevëlkerungszouwooss bei 8.287 Persounen. An där Period goufen 10.261 Kanner gebuer, wärend 1.974 Persoune gestuerwe sinn. De Migratiounssaldo war mat 5.783 Persoune positiv.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

=== Ethnesch Zesummesetzung ===
Shymkent ass eng multiethnesch a multikulturell Stad. No der offizieller Schätzung fir Ufank 2026 waren déi gréisst ethnesch Gruppe follgendermoossen zesummegesat:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ethesch Gruppen am Kasachstan (offiziell Donnéeën)
|-
! Ethesch Grupp !! Awunner !! %
|-
| Kasachen || 929.724 || 71,85 %
|-
| Usbeken || 203.098 || 15,69 %
|-
| Russen || 74.404 || 5,75 %
|-
| Aserbaidjaner || 23.814 || 1,84 %
|-
| Tataren || 11.346 || 0,88 %
|-
| Aner Gruppen || 51.664 || 3,99 %
|}

D'Staatssprooch ass [[Kasachesch]]. A staatlechen Institutiounen a bei lokale Verwaltunge gëtt [[Russesch]] nieft dem Kasacheschen offiziell benotzt. An engem Deel vun der Bevëlkerung gëtt och [[Usbekesch]] geschwat.

== Ekonomie ==
Schymkent ass ee vun de gréissten Industrie- an Handelszentre vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn:

* d'Pëtrolsraffinatioun;
* d'pharmazeutesch Industrie;
* d'Metallurgie;
* d'Liewensmëttel- a Gedrénksproduktioun;
* d'Textil- a Kleederindustrie;
* d'Produktioun vu Baustoffer;
* Transport a Logistik;
* Grouss- an Eenzelhandel;
* Bau an Déngschtleeschtungen.

Am éischten Trimester 2026 louch de regionale Bruttoinlandsprodukt bei 1.351,8 Milliarden [[Tenge]]. Géintiwwer dem selwechten Zäitraum vun 2025 ass d'Wirtschaft real ëm 8,9 Prozent gewuess. D'Déngschtleeschtungen haten en Undeel vu 61,6 Prozent, d'Produktioun vu Wueren en Undeel vun 30,1 Prozent.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Juni 2026 huet d'Industrieproduktioun 817,46 Milliarden Tenge erreecht. Dat waren 11 Prozent méi wéi an der entspriechender Period vun 2025. D'Produktioun an der verschaffender Industrie ass ëm 9,6 Prozent geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

An där selwechter Period haten d'Bauaarbechten e Wäert vun 136,26 Milliarden Tenge. Et goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch fäerdeggestallt. D'Investitiounen an d'Anlageverméigen hunn 308,38 Milliarden Tenge ausgemaach.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Eng vun de wichtegsten Entreprisë vun der Stad ass d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent, déi ënner anerem Bensinn, Diesel, Kerosin an aner Brennstoffer produzéiert. D'Stad huet och eng laang Traditioun an der Pharmaindustrie an et ginn do modern Medikamentefabricken.

Bannent der Stad leien déi speziell Wirtschaftszon ''Oñtüstik'', verschidden Industriezonen an Transport- a Logistikzentren.

Den 1. Juli 2026 waren zu Schymkent 29.410 juristesch Persoune registréiert. Vun hinne waren der 24.907 aktiv. Déi grouss Majoritéit vun den aktive Betriber ware kleng Entreprisen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Verkéier ==
Schymkent ass e wichtege Verkéiersknuet am Süde vum Kasachstan. D'Stad ass iwwer Stroossen, d'Eisebunn an iwwer Fluchlinne mat Taschkent, Turkistan, Taras, Almaty an anere Regioune vum Land verbonnen.

Duerch d'Stad oder hir direkt Ëmgéigend féieren déi international Stroosseverbindungen Taschkent–Schymkent–Taras–Almaty an Taschkent–Schymkent–Turkistan–Samara.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Ëffentlechen Transport ===
Den ëffentlechen Transport baséiert virun allem op engem ausgedeente Busreseau. D'Linne verbannen den Zentrum mat de baussenzegen Uertsdeeler an de Gebidder, déi no der Grenzerweiderung vun 2014 an d'Stad integréiert goufen.

D'Billjeeë kënnen iwwer elektronesch Bezuelmëttel an Transportkaarte bezuelt ginn.

=== Eisebunn ===
D'Gare vu Shymkent läit un der Linn tëscht Taschkent, Arys, Taras an Almaty. Vun do aus fuere Passagéierzich an déi wichtegst Stied vum Kasachstan an a verschidden Nopeschlänner.

Westlech vu Schymkent läit d'Gare vun Arys, ee vun de wichtegsten Eisebunnskniet vum Land.

=== Fluchverkéier ===
De Internationale Fluchhafe vu Schymkent bitt national an international Verbindungen un an ass eng wichteg Basis vun der Fluchgesellschaft [[SCAT Airlines]].

De 25. Dezember 2024 gouf en neie Passagéierterminal opgemaach. Den Terminal huet eng Fläch vu 40.000 Quadratmeter. Mat him ass d'Joreskapazitéit vum Fluchhafe vun 800.000 op sechs Millioune Passagéier geklommen.&lt;ref name=&quot;fluchhafen&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru D'Fluchhäfe vun Astana, Almaty, Shymkent an Aktobe sollen international multimodal Zentre ginn], Transportministère vum Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Déi weider Entwécklungspläng gesinn eng nei, 3,5 Kilometer laang Start- a Landebunn an en multimodale Verkéiers- a Logistikzentrum vir.

== Bildung a Fuerschung ==
Schymkent ass e wichtegen Héichschoulzentrum vum Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et Universitéiten, Akademien, technesch Fachschoulen, Beruffsschoulen a Fuerschungsinstituter.

Zu de wichtegsten Héichschoule gehéieren:

* d'Fuerschungsuniversitéit vu Südkasachstan „Muchtar Auesow“, eng vun de gréisste multidisziplinären Universitéite vum Land;
* d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan, déi op Medezin, Pharmazie a Gesondheetswiese spezialiséiert ass;
* d'Pädagogesch Universitéit vu Südkasachstan „Özbekäli Jänibekow“;
* d'Universitéit vu Schymkent;
* d'Universitéit Miras;
* d'Innovatiounsuniversitéit vun Zentralasien.

D'Héichschoule vu Schymkent bilde Studente vun iwwerall aus dem Kasachstan, aus Usbekistan an aus anere Länner vun Zentralasien aus.

== Gesondheetswiesen ==
Schymkent ass e wichtege medezineschen Zentrum fir de ganze Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et allgemeng Spideeler, Diagnoszentren, kardiologesch, onkologesch an infektiologesch Klinicken, Maternitéen, Poliklinicken, Noutdéngschter a vill privat Klinicken.

D'pharmazeutesch Traditioun vun der Stad geet op d'Produktioun vu Santonin am 19. Joerhonnert zeréck. Haut gëtt se duerch modern Medikamentefabricken an d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan weidergefouert.

== Kultur ==
Zu Schymkent gëtt et kasachesch, russesch an usbekesch Theateren, Muséeën, Bibliothéiken, Concertssäll, Konschtgalerien a Kulturzentren.

Zu de wichtegste Kulturinstitutioune gehéieren:

* de Kasacheschen Akademeschen Dramtheater „Schumat Schanin“;
* de Russeschen Dramtheater;
* den Operen- a Ballettheater;
* den Usbekeschen Dramtheater;
* de Marionetten- a Jugendtheater;
* de regionalen historesche Musée;
* de Musée vun den Affer vun der politescher Repressioun;
* den historeschen a kulturelle Komplex ''Shymqala''.

2020 war Schymkent d'Kulturhaaptstad vun der [[Communautéit vun Onofhängege Staaten]]. Am selwechte Joer gouf den 2.200. Anniversaire vun der Stad gefeiert.

== Kuckeswäertes an Tourismus ==
Déi wichtegst historesch Attraktioun ass de Komplex ''Schymqala'', deen um Gebitt vun der aler Siidlung an der fréierer Zitadell vu Kokand entstanen ass. De Komplex ëmfaasst archeologesch Ausgruewungsflächen, rekonstruéiert Festungsanlagen, Muséeën an Aussiichtspunkten.

Aner bekannt Plazen an der Stad sinn:

* d'Ordabasy-Plaz;
* d'Monument „Zher-Ana“;
* den Onofhängegkeetspark;
* d'Baidibek-bi-Monument;
* den Abai-Park;
* den dendrologesche Park „Asanbai Askarow“;
* den Zoo vu Shymkent;
* d'Foussgängerzon Arbat;
* d'Quellen an d'Promenade vum Koschkarata;
* Moscheeën, orthodox Kierchen an historesch Gebaier am Stadzentrum.

Schymkent ass och en Ausgangspunkt fir Reese Richtung Sairam, an den Nationalpark Sairam-Ugam, d'Naturreservat Aksu-Zhabagly, Turkistan an d'antick Stad Otrar.

== Architektur an Urbanistik ==
D'Stadbild vu Schymkent besteet aus dem historeschen Zentrum, Wunnquartiere vun der Sowjetzäit a modernen neie Quartieren.

No der Erweiderung vun de Stadgrenzen 2014 huet sech de Wunnengsbau virun allem an den nërdlechen, westlechen an nordwestlechen Deeler vun der Stad entwéckelt. Zu de wichtegen neie Quartiere gehéieren Turan, Shymkent City, Bosaryk an Tassai.

D'Stadentwécklung ëmfaasst nei Stroossen, Schoulen, Spideeler, Waasser- a Gasnetzer, Parken, Sportsanlagen a Kulturzentren.

An der éischter Hallschent vun 2026 goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch a Betrib geholl.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Sport ==
Zu Schymkent si virun allem [[Foussball]], Boxen, Ringen, Gewiichthiewen, Turnen, Tennis, Schwammen a Vëlossport verbreet.

De wichtegste Foussballveräin ass den [[FK Ordabasy]]. De Veräin ass 2023 fir d'éischt kasachesche Landesmeeschter ginn.

D'Fraenekipp ''BIIK-Schymkent'' huet de kasachesche Championnat e puermol gewonnen an un europäesche Veräinscompetitiounen deelgeholl.

Déi wichtegst Sportanlag ass den Zentralstadion „Khadschimukan Munaitpasow“. Donieft gëtt et Sportshalen, Tenniszentren, Schwämmen an eng Liichtathletikanlag.

== Ëmwelt ==
Zu den Haaptëmweltproblemer vu Schymkent gehéieren d'Emissioune vun der Industrie a vum Stroosseverkéier, d'Loftqualitéit, d'Ofwaasserbehandlung, den Offall an de Schutz vun de Gréngflächen.

D'Stadprogrammer gesinn d'Moderniséierung vun Industriebetriber, d'Versuergung vun de Wunngebidder mat Äerdgas, méi ëmweltfrëndlech Busser, d'Renovatioun vu Flëss a Kanäl an d'Planzung vun neie Beem vir.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Wichteg natierlech an erhuelungstechnesch{{onkloer}} Gebidder sinn de Badam, d'Quelle vum Koschkarata a Karasu, den dendrologesche Park an de Grénggürtel ronderëm d'Stad.

== Kuckt och ==
* [[Kasachstan]]
* [[Astana]]
* [[Almaty]]
* [[Seidestrooss]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Offiziell Websäit vun der Verwaltung vu Schymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Offiziell Statistiken iwwer Schymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Offiziellen Tourismusportal vu Schymkent]
* [https://shymkent.invest.gov.kz/ Investitiounsportal vu Schymkent]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stied am Kasachstan]]</text>
      <sha1>68vkqive4cufgb9d1zlsv5zn1zbkmz2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688153</id>
      <parentid>2688152</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kuckt och */</comment>
      <origin>2688153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21715" sha1="kmdyqn77fzelwq216gqwsea15kycdtk" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft
|Verwaltungseenheet = Stad vu republikanescher Bedeitung
|Buergermeeschter = Ghabit Sysdyqbekow &lt;small&gt;(''Äkim'')&lt;/small&gt;
|Telefonszon = +7 7252
}}
'''Schymkent''' ([[Kasachesch|kas.]] Шымкент, laténgesch ''Şymkent''; [[Russesch|russ.]] Шымкент; bis 1992 op Russesch offiziell '''Чимкент''', ''Tschimkent'') ass eng Groussstad am Süde vum [[Kasachstan]]. Si ass nieft [[Astana]] an [[Almaty]] eng vun den dräi Stied vu republikanescher Bedeitung am Land.

Schymkent ass eng eegestänneg administrativ-territorial Eenheet a gehéiert net zu der Regioun Turkistan, déi ronderëm d'Stad läit. Den 19. Juni 2018 krut Shymkent de Status vun enger Stad mat republikanescher Bedeitung&lt;ref name=&quot;status2018&quot;&gt;[https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan Iwwer verschidde Froe vun der administrativ-territorialer Glidderung vun der Republik Kasachstan], offiziell Websäit vum President vum Kasachstan, 19. Juni 2018. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Den 1. Juni 2026 hat d'Stad 1.308.120 Awunner. Domat war Schymkent no Almaty an Astana déi drëttgréisst Stad am Kasachstan&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Stad Shymkent: regional Statistiken], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;. D'administrativ Fläch vun der Stad ass 1.163 km² grouss&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru Entwécklungsplang vun der Stad Schymkent], Verwaltung vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Schymkent ass ee vun de wichtegsten industriellen, kommerziellen, kulturellen, edukativen a verkehrstechneschen Zentre vum Süde vum Kasachstan. Wichteg ekonomesch Secteure sinn d'Pëtrolsraffinatioun, d'pharmazeutesch Industrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Metallurgie, d'Textilindustrie, de Bau, den Handel an d'Déngschtleeschtungen.

Archeologesch Ausgruewungen am historeschen Zentrum hu Kulturschichten fräigeluecht, déi bis un d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. zeréckginn. Dofir gëtt den Alter vun der urbaner Siidlung op op d'mannst 2.200 Joer geschat&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru Déi al Siidlung vu Shymkent], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Numm ==
De Stadnumm ''Schymkent'' leet sech vun zwee Wierder of: d'Wuert ''shym'' oder ''chim'' bedeit „Wis“, „Gras“, „Grastorfschicht“ oder „gréng Plaz“, wärend ''kent'', e Begrëff mat iraneschem Urspronk ass, a „Stad“ oder „Siidlung“ bedeit.

Den Numm ka sou als „gréng Stad“, „Stad an de Wisen“ oder „bléiend Stad“ interpretéiert ginn. De Suffix ''-kent'' kënnt och an aneren Uertsnimm an [[Zentralasien]] vir, zum Beispill an [[Taschkent]], Zharkent a Mankent.

A russesche Quelle vum 19. an 20. Joerhonnert gouf den Numm als '''Tschimkent''' transkribéiert. 1914 gouf d'Stad zu Éiere vum russesche Generol Michail Tschernjajew, deen 1864 d'russesch Truppe bei der Eruewerung vun der Stad commandéiert hat, an '''Tschernjajew''' ëmbenannt.

1924 krut d'Stad den Numm Tschimkent zeréck. Den 8. September 1992 gouf déi offiziell russesch Transkriptioun vun Чимкент op Шымкент geännert, fir se un déi kasachesch Aussprooch unzepassen&lt;ref name=&quot;numm1992&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ Iwwer d'Ëmbenennung an d'Reegelung vun der russescher Transkriptioun vu verschiddenen administrativ-territorialen Eenheete vum Kasachstan], Rechtssystem Ädilet, 8. September 1992. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Geschicht ==
=== Antiquitéit a Mëttelalter ===
D'Gebitt vum haitege Schymkent war schonn an der Antiquitéit bewunnt. D'archeologesch Siidlung läit am historeschen Zentrum vun der moderner Stad an erstreckt sech iwwer ronn 4,5 Hektar.

Bei Ausgruewunge goufe verschidde Kulturschichte mat enger totaler Déckt vu bis zu 14 Meter entdeckt. D'Keramik aus den ënneschte Schichte gouf op d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. datéiert&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;/&gt;.

D'Entwécklung vun der Siidlung geet op hir Lag op de Verbindungsweeër tëscht dem Dall vum [[Syrdarja]] an den Oase vun Zentralasien an de Stepperegioune vum Kasachstan zeréck. Net wäit vu Schymkent läit [[Sayram]], dat am Mëttelalter ënner dem Numm Ispidjab bekannt war, an zu de wichtege Statiounen op der [[Seidestrooss]] gezielt huet.

Den Numm Schymkent kënnt am ''Zafar-name''&lt;sup&gt;''[wat soll dat sinn?]''&lt;/sup&gt; vum zentralasiateschen Historiker Scharaf ad-Din Ali Jasdi vir. D'Wierk gouf am 15. Joerhonnert verfaasst a beschreift ënner anerem Evenementer aus de Joren 1365 an 1366.&lt;ref name=&quot;zafar&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSAT REFERENZ [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru Siwe Grënn fir Shymkent ze besichen], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

D'Stad an hir Ëmgéigend stoungen a verschiddenen Zäiten ënner dem Afloss vu verschiddene Territorialmuechte vun Zentralasien, dorënner de Lännereie vun den Timuriden an dem Kasachesche Khanat. Am 17. an 18. Joerhonnert war d'Regioun vun de Kricher tëscht de Kasachen an den Dschungare betraff.

=== Khanat vu Kokand a Russescht Räich ===
Am Ufank vum 19. Joerhonnert koum Schymkent ënner d'Herrschaft vum Khanat vu Kokand. Ëm 1810 gouf d'Stad zu enger militärescher an administrativer Festung ausgebaut. D'Zitadell stoung op enger Héicht am Stadzentrum an huet d'Weeër a Richtung Taschkent, Turkistan a Sairam iwwerwaacht.

Am September 1864 gouf d'Festung vu russeschen Truppen ënner dem Kommando vum Michail Tschernjajew ageholl. Duerno gouf Tschimkent de Sëtz vun engem Bezierk an der Regioun Syrdarja vum Generalgouvernement Turkistan.

An der Zäit vum Russesche Räich huet d'Wirtschaft vun der Stad virun allem op Handel, Handwierk an der Veraarbechtung vun Agrarprodukter baséiert. An den 1880er Jore gouf eng Fabréck gegrënnt, déi aus de Bléie vun der Planz ''[[Artemisia cina]]'' de pharmazeutesche Wierkstoff [[Santonin]] produzéiert huet. Si gëllt als ee vun de Virgänger vun der moderner pharmazeutescher Industrie vu Schymkent.

De Bau vun der [[Eisebunn]] am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Roll vun der Stad als Handels- a Verkéierszentrum weider gestäerkt.

=== Sowjetzäit ===
No der [[Russesch Revolutioun|Russescher Revolutioun]] huet d'Stad fir d'éischt zur Autonomer Sozialistescher Sowjetrepublik Turkistan, duerno zur Kasachescher Autonomer Sowjetrepublik a schliisslech zur [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] gehéiert.

1932 gouf Tschimkent den administrativen Zentrum vun der nei gegrënnter Regioun Südkasachstan.

Am Kader vun der sowjetescher Industrialiséierung goufen Entreprisen aus der Metallurgie, der cheemescher a pharmazeutescher Industrie, der Liewensmëttelproduktioun, der Textilindustrie an der Baustoffindustrie opgebaut. Eng vun de wichtegsten Entreprisë war d'Bläifabréck vun Tschimkent.

Am [[Zweete Weltkrich]] goufe vill Betriber an Institutiounen aus de westleche Gebidder vun der Sowjetunioun op Tschimkent verluecht. An der Stad goufe Metaller, Munitioun, Deeler fir Panzer, optesch Instrumenter an aner Gidder fir d'Front produzéiert.

An de Joerzéngten nom Krich ass d'Awunnerzuel staark geklommen. Nei Wunnquartieren, Schoulen, Héichschoulen, Spideeler an Industrieanlagen entstoungen. An den 1980er Jore gouf d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent a Betrib geholl.

=== Onofhängege Kasachstan ===
Nom Zerfall vun der Sowjetunioun an der Onofhängegkeet vum Kasachstan 1991 huet Schymkent seng Roll als wichtegste Wirtschaftszentrum am Süde vum Land behalen.

2014 goufen d'administrativ Grenze vun der Stad däitlech vergréissert. Dobäi goufen Territoiren a Siidlungen aus den Nopeschbezierker an d'Stad integréiert. Am selwechte Joer gouf e véierte Stadbezierk geschaf, dee spéider den Numm Karatau krut.&lt;ref name=&quot;karatau&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSATE REFERENZ [https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 Iwwer d'Schafe vun engem véierte Bezierk an d'Festleeë vun de Grenze vun de Bezierker vu Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 7. Oktober 2014. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 19. Juni 2018 gouf Schymkent vun der deemoleger Regioun Südkasachstan getrennt an zu enger Stad vu republikanescher Bedeitung erhuewen. Den administrativen Zentrum vun der Regioun gouf op [[Turkistan]] verluecht, an d'Regioun gouf a Regioun Turkistan ëmbenannt.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;/&gt;

2022 gouf e fënnefte Stadbezierk mam Numm Turan geschaf.&lt;ref name=&quot;turan&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 Iwwer d'Schafe vum Bezierk Turan an der Stad Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 12. August 2022. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Geographesch Lag ===
Schymkent läit am Süde vum Kasachstan op enger Foussbiergfläch{{onkloer}} um westleche Rand vum [[Tian Schan]], net wäit vun der Grenz mat [[Usbekistan]].

D'Stad läit ronn 120 Kilometer nërdlech vun Taschkent, 690 Kilometer westlech vun Almaty a méi wéi 1.400 Kilometer südlech vun Astana.

D'administrativ Stadgebitt huet eng Fläch vun 116.300 Hektar respektiv 1.163 km².&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Déi wichtegst Waasserleef sinn de [[Badam]] an de [[Koschkarata]] mat sengem Aarm Karasu. Am Stadgebitt gëtt et néng Kanäl mat enger Gesamtlängt vu ronn 91 Kilometer. Dozou gehéieren de Badam-Kanal, de Shymkent-Kanal, de Jangitschek, den Tekesu an de Koschkarata.

De staatleche Bëschfong an d'Gréngzon vun der Stad hunn eng Gesamtfläch vu ronn 5.333 Hektar.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Klima ===
Schymkent huet e [[kontinentaalt Klima]] mat laangen, waarmen an dréchene Summeren a fir kasachesch Verhältnesser relativ mëlle Wanteren.

Déi meescht Nidderschléi falen am Wanter an am Fréijoer, wärend de Summer meeschtens dréchen ass. Am Wanter fält reegelméisseg Schnéi, mä dee bleift meeschtens net laang leien.

Wéinst hirer Lag am Süde vum Land an an der Géigend vun de Bierger gehéiert Schymkent zu de wäermste Groussstied vum Kasachstan.

== Administrativ Andeelung ==
Shymkent ass a fënnef Stadbezierker agedeelt:

# Abai;
# Al-Farabi;
# Enbekschi;
# Karatau;
# Turan.

De Bezierk Karatau gouf 2014 an de Bezierk Turan 2022 gegrënnt.

Ufanks 2026 war d'Bevëlkerung esou op d'Bezierker verdeelt:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;&gt;IWWESATEN TEXT A REFERENZEN [https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ Bevëlkerung vun der Republik Kasachstan no ausgewielten Ethnien, Stand Ufank 2026, Blat „Shymkent“], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan, 27. Mäerz 2026. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Distrikter an Awunner Ufank 2026
|-
! Distrikt !! Awunner
|-
| Abai || 259.325
|-
| Al-Farabi || 262.566
|-
| Enbekschi || 206.679
|-
| Karatau || 334.139
|-
| Turan || 231.341
|}

Un der Spëtzt vun der Exekutiv vun der Stad steet den ''Äkim''. Zanter dem 5. September 2023 ass de Ghabit Abdimazhituly Sysdyqbekow Äkim vu Schymkent.&lt;ref name=&quot;akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043 Sysdyqbekow Ghabit Abdimazhituly], offiziellen Internetsite vun der Verwaltung vu Schymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Schymkent ass eng vun de Stied am Kasachstan, deenen hir Awunnerzuel am séierste wiisst. 2018 huet se d'Millioun iwwerschratt.

Ufanks 2026 hat Shymkent 1.294.050 Awunner. Bis den 1. Juni vum selwechte Joer ass d'Awunnerzuel op 1.308.120 geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Mee 2026 louch den natierleche Bevëlkerungszouwooss bei 8.287 Persounen. An där Period goufen 10.261 Kanner gebuer, wärend 1.974 Persoune gestuerwe sinn. De Migratiounssaldo war mat 5.783 Persoune positiv.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

=== Ethnesch Zesummesetzung ===
Shymkent ass eng multiethnesch a multikulturell Stad. No der offizieller Schätzung fir Ufank 2026 waren déi gréisst ethnesch Gruppe follgendermoossen zesummegesat:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ethesch Gruppen am Kasachstan (offiziell Donnéeën)
|-
! Ethesch Grupp !! Awunner !! %
|-
| Kasachen || 929.724 || 71,85 %
|-
| Usbeken || 203.098 || 15,69 %
|-
| Russen || 74.404 || 5,75 %
|-
| Aserbaidjaner || 23.814 || 1,84 %
|-
| Tataren || 11.346 || 0,88 %
|-
| Aner Gruppen || 51.664 || 3,99 %
|}

D'Staatssprooch ass [[Kasachesch]]. A staatlechen Institutiounen a bei lokale Verwaltunge gëtt [[Russesch]] nieft dem Kasacheschen offiziell benotzt. An engem Deel vun der Bevëlkerung gëtt och [[Usbekesch]] geschwat.

== Ekonomie ==
Schymkent ass ee vun de gréissten Industrie- an Handelszentre vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn:

* d'Pëtrolsraffinatioun;
* d'pharmazeutesch Industrie;
* d'Metallurgie;
* d'Liewensmëttel- a Gedrénksproduktioun;
* d'Textil- a Kleederindustrie;
* d'Produktioun vu Baustoffer;
* Transport a Logistik;
* Grouss- an Eenzelhandel;
* Bau an Déngschtleeschtungen.

Am éischten Trimester 2026 louch de regionale Bruttoinlandsprodukt bei 1.351,8 Milliarden [[Tenge]]. Géintiwwer dem selwechten Zäitraum vun 2025 ass d'Wirtschaft real ëm 8,9 Prozent gewuess. D'Déngschtleeschtungen haten en Undeel vu 61,6 Prozent, d'Produktioun vu Wueren en Undeel vun 30,1 Prozent.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Juni 2026 huet d'Industrieproduktioun 817,46 Milliarden Tenge erreecht. Dat waren 11 Prozent méi wéi an der entspriechender Period vun 2025. D'Produktioun an der verschaffender Industrie ass ëm 9,6 Prozent geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

An där selwechter Period haten d'Bauaarbechten e Wäert vun 136,26 Milliarden Tenge. Et goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch fäerdeggestallt. D'Investitiounen an d'Anlageverméigen hunn 308,38 Milliarden Tenge ausgemaach.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Eng vun de wichtegsten Entreprisë vun der Stad ass d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent, déi ënner anerem Bensinn, Diesel, Kerosin an aner Brennstoffer produzéiert. D'Stad huet och eng laang Traditioun an der Pharmaindustrie an et ginn do modern Medikamentefabricken.

Bannent der Stad leien déi speziell Wirtschaftszon ''Oñtüstik'', verschidden Industriezonen an Transport- a Logistikzentren.

Den 1. Juli 2026 waren zu Schymkent 29.410 juristesch Persoune registréiert. Vun hinne waren der 24.907 aktiv. Déi grouss Majoritéit vun den aktive Betriber ware kleng Entreprisen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Verkéier ==
Schymkent ass e wichtege Verkéiersknuet am Süde vum Kasachstan. D'Stad ass iwwer Stroossen, d'Eisebunn an iwwer Fluchlinne mat Taschkent, Turkistan, Taras, Almaty an anere Regioune vum Land verbonnen.

Duerch d'Stad oder hir direkt Ëmgéigend féieren déi international Stroosseverbindungen Taschkent–Schymkent–Taras–Almaty an Taschkent–Schymkent–Turkistan–Samara.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Ëffentlechen Transport ===
Den ëffentlechen Transport baséiert virun allem op engem ausgedeente Busreseau. D'Linne verbannen den Zentrum mat de baussenzegen Uertsdeeler an de Gebidder, déi no der Grenzerweiderung vun 2014 an d'Stad integréiert goufen.

D'Billjeeë kënnen iwwer elektronesch Bezuelmëttel an Transportkaarte bezuelt ginn.

=== Eisebunn ===
D'Gare vu Shymkent läit un der Linn tëscht Taschkent, Arys, Taras an Almaty. Vun do aus fuere Passagéierzich an déi wichtegst Stied vum Kasachstan an a verschidden Nopeschlänner.

Westlech vu Schymkent läit d'Gare vun Arys, ee vun de wichtegsten Eisebunnskniet vum Land.

=== Fluchverkéier ===
De Internationale Fluchhafe vu Schymkent bitt national an international Verbindungen un an ass eng wichteg Basis vun der Fluchgesellschaft [[SCAT Airlines]].

De 25. Dezember 2024 gouf en neie Passagéierterminal opgemaach. Den Terminal huet eng Fläch vu 40.000 Quadratmeter. Mat him ass d'Joreskapazitéit vum Fluchhafe vun 800.000 op sechs Millioune Passagéier geklommen.&lt;ref name=&quot;fluchhafen&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru D'Fluchhäfe vun Astana, Almaty, Shymkent an Aktobe sollen international multimodal Zentre ginn], Transportministère vum Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Déi weider Entwécklungspläng gesinn eng nei, 3,5 Kilometer laang Start- a Landebunn an en multimodale Verkéiers- a Logistikzentrum vir.

== Bildung a Fuerschung ==
Schymkent ass e wichtegen Héichschoulzentrum vum Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et Universitéiten, Akademien, technesch Fachschoulen, Beruffsschoulen a Fuerschungsinstituter.

Zu de wichtegsten Héichschoule gehéieren:

* d'Fuerschungsuniversitéit vu Südkasachstan „Muchtar Auesow“, eng vun de gréisste multidisziplinären Universitéite vum Land;
* d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan, déi op Medezin, Pharmazie a Gesondheetswiese spezialiséiert ass;
* d'Pädagogesch Universitéit vu Südkasachstan „Özbekäli Jänibekow“;
* d'Universitéit vu Schymkent;
* d'Universitéit Miras;
* d'Innovatiounsuniversitéit vun Zentralasien.

D'Héichschoule vu Schymkent bilde Studente vun iwwerall aus dem Kasachstan, aus Usbekistan an aus anere Länner vun Zentralasien aus.

== Gesondheetswiesen ==
Schymkent ass e wichtege medezineschen Zentrum fir de ganze Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et allgemeng Spideeler, Diagnoszentren, kardiologesch, onkologesch an infektiologesch Klinicken, Maternitéen, Poliklinicken, Noutdéngschter a vill privat Klinicken.

D'pharmazeutesch Traditioun vun der Stad geet op d'Produktioun vu Santonin am 19. Joerhonnert zeréck. Haut gëtt se duerch modern Medikamentefabricken an d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan weidergefouert.

== Kultur ==
Zu Schymkent gëtt et kasachesch, russesch an usbekesch Theateren, Muséeën, Bibliothéiken, Concertssäll, Konschtgalerien a Kulturzentren.

Zu de wichtegste Kulturinstitutioune gehéieren:

* de Kasacheschen Akademeschen Dramtheater „Schumat Schanin“;
* de Russeschen Dramtheater;
* den Operen- a Ballettheater;
* den Usbekeschen Dramtheater;
* de Marionetten- a Jugendtheater;
* de regionalen historesche Musée;
* de Musée vun den Affer vun der politescher Repressioun;
* den historeschen a kulturelle Komplex ''Shymqala''.

2020 war Schymkent d'Kulturhaaptstad vun der [[Communautéit vun Onofhängege Staaten]]. Am selwechte Joer gouf den 2.200. Anniversaire vun der Stad gefeiert.

== Kuckeswäertes an Tourismus ==
Déi wichtegst historesch Attraktioun ass de Komplex ''Schymqala'', deen um Gebitt vun der aler Siidlung an der fréierer Zitadell vu Kokand entstanen ass. De Komplex ëmfaasst archeologesch Ausgruewungsflächen, rekonstruéiert Festungsanlagen, Muséeën an Aussiichtspunkten.

Aner bekannt Plazen an der Stad sinn:

* d'Ordabasy-Plaz;
* d'Monument „Zher-Ana“;
* den Onofhängegkeetspark;
* d'Baidibek-bi-Monument;
* den Abai-Park;
* den dendrologesche Park „Asanbai Askarow“;
* den Zoo vu Shymkent;
* d'Foussgängerzon Arbat;
* d'Quellen an d'Promenade vum Koschkarata;
* Moscheeën, orthodox Kierchen an historesch Gebaier am Stadzentrum.

Schymkent ass och en Ausgangspunkt fir Reese Richtung Sairam, an den Nationalpark Sairam-Ugam, d'Naturreservat Aksu-Zhabagly, Turkistan an d'antick Stad Otrar.

== Architektur an Urbanistik ==
D'Stadbild vu Schymkent besteet aus dem historeschen Zentrum, Wunnquartiere vun der Sowjetzäit a modernen neie Quartieren.

No der Erweiderung vun de Stadgrenzen 2014 huet sech de Wunnengsbau virun allem an den nërdlechen, westlechen an nordwestlechen Deeler vun der Stad entwéckelt. Zu de wichtegen neie Quartiere gehéieren Turan, Shymkent City, Bosaryk an Tassai.

D'Stadentwécklung ëmfaasst nei Stroossen, Schoulen, Spideeler, Waasser- a Gasnetzer, Parken, Sportsanlagen a Kulturzentren.

An der éischter Hallschent vun 2026 goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch a Betrib geholl.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Sport ==
Zu Schymkent si virun allem [[Foussball]], Boxen, Ringen, Gewiichthiewen, Turnen, Tennis, Schwammen a Vëlossport verbreet.

De wichtegste Foussballveräin ass den [[FK Ordabasy]]. De Veräin ass 2023 fir d'éischt kasachesche Landesmeeschter ginn.

D'Fraenekipp ''BIIK-Schymkent'' huet de kasachesche Championnat e puermol gewonnen an un europäesche Veräinscompetitiounen deelgeholl.

Déi wichtegst Sportanlag ass den Zentralstadion „Khadschimukan Munaitpasow“. Donieft gëtt et Sportshalen, Tenniszentren, Schwämmen an eng Liichtathletikanlag.

== Ëmwelt ==
Zu den Haaptëmweltproblemer vu Schymkent gehéieren d'Emissioune vun der Industrie a vum Stroosseverkéier, d'Loftqualitéit, d'Ofwaasserbehandlung, den Offall an de Schutz vun de Gréngflächen.

D'Stadprogrammer gesinn d'Moderniséierung vun Industriebetriber, d'Versuergung vun de Wunngebidder mat Äerdgas, méi ëmweltfrëndlech Busser, d'Renovatioun vu Flëss a Kanäl an d'Planzung vun neie Beem vir.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Wichteg natierlech an erhuelungstechnesch{{onkloer}} Gebidder sinn de Badam, d'Quelle vum Koschkarata a Karasu, den dendrologesche Park an de Grénggürtel ronderëm d'Stad.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Offiziell Websäit vun der Verwaltung vu Schymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Offiziell Statistiken iwwer Schymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Offiziellen Tourismusportal vu Schymkent]
* [https://shymkent.invest.gov.kz/ Investitiounsportal vu Schymkent]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stied am Kasachstan]]</text>
      <sha1>kmdyqn77fzelwq216gqwsea15kycdtk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688154</id>
      <parentid>2688153</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>.....</comment>
      <origin>2688154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21720" sha1="39uj85i51htgyou2i4wovvn613cuvms" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft
|Verwaltungseenheet = Stad vu republikanescher Bedeitung
|Buergermeeschter = Ghabit Sysdyqbekow &lt;small&gt;(''Äkim'')&lt;/small&gt;
|Telefonszon = +7 7252
}}
'''Schymkent''' ([[Kasachesch|kaz]]: Шымкент, [[Latäin|lat]]: ''Şymkent''; [[Russesch|rus]]: Шымкент; bis 1992 op Russesch offiziell '''Чимкент''', ''Tschimkent'') ass eng Groussstad am Süde vum [[Kasachstan]]. Si ass nieft [[Astana]] an [[Almaty]] eng vun den dräi Stied mat republikanescher Bedeitung am Land.

Schymkent ass eng eegestänneg administrativ-territorial Eenheet a gehéiert net zu der Regioun Turkistan, déi ronderëm d'Stad läit. Den 19. Juni 2018 krut Shymkent de Status vun enger Stad mat republikanescher Bedeitung&lt;ref name=&quot;status2018&quot;&gt;[https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan Iwwer verschidde Froe vun der administrativ-territorialer Glidderung vun der Republik Kasachstan], offiziell Websäit vum President vum Kasachstan, 19. Juni 2018. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Den 1. Juni 2026 hat d'Stad 1.308.120 Awunner. Domat war Schymkent no Almaty an Astana déi drëttgréisst Stad am Kasachstan&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Stad Shymkent: regional Statistiken], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;. D'administrativ Fläch vun der Stad ass 1.163 km² grouss&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru Entwécklungsplang vun der Stad Schymkent], Verwaltung vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Schymkent ass ee vun de wichtegsten industriellen, kommerziellen, kulturellen, edukativen a verkehrstechneschen Zentre vum Süde vum Kasachstan. Wichteg ekonomesch Secteure sinn d'Pëtrolsraffinatioun, d'pharmazeutesch Industrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Metallurgie, d'Textilindustrie, de Bau, den Handel an d'Déngschtleeschtungen.

Archeologesch Ausgruewungen am historeschen Zentrum hu Kulturschichten fräigeluecht, déi bis un d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. zeréckginn. Dofir gëtt den Alter vun der urbaner Siidlung op op d'mannst 2.200 Joer geschat&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru Déi al Siidlung vu Shymkent], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Numm ==
De Stadnumm ''Schymkent'' leet sech vun zwee Wierder of: d'Wuert ''shym'' oder ''chim'' bedeit „Wis“, „Gras“, „Grastorfschicht“ oder „gréng Plaz“, wärend ''kent'', e Begrëff mat iraneschem Urspronk ass, a „Stad“ oder „Siidlung“ bedeit.

Den Numm ka sou als „gréng Stad“, „Stad an de Wisen“ oder „bléiend Stad“ interpretéiert ginn. De Suffix ''-kent'' kënnt och an aneren Uertsnimm an [[Zentralasien]] vir, zum Beispill an [[Taschkent]], Zharkent a Mankent.

A russesche Quelle vum 19. an 20. Joerhonnert gouf den Numm als '''Tschimkent''' transkribéiert. 1914 gouf d'Stad zu Éiere vum russesche Generol Michail Tschernjajew, deen 1864 d'russesch Truppe bei der Eruewerung vun der Stad commandéiert hat, an '''Tschernjajew''' ëmbenannt.

1924 krut d'Stad den Numm Tschimkent zeréck. Den 8. September 1992 gouf déi offiziell russesch Transkriptioun vun Чимкент op Шымкент geännert, fir se un déi kasachesch Aussprooch unzepassen&lt;ref name=&quot;numm1992&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ Iwwer d'Ëmbenennung an d'Reegelung vun der russescher Transkriptioun vu verschiddenen administrativ-territorialen Eenheete vum Kasachstan], Rechtssystem Ädilet, 8. September 1992. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Geschicht ==
=== Antiquitéit a Mëttelalter ===
D'Gebitt vum haitege Schymkent war schonn an der Antiquitéit bewunnt. D'archeologesch Siidlung läit am historeschen Zentrum vun der moderner Stad an erstreckt sech iwwer ronn 4,5 Hektar.

Bei Ausgruewunge goufe verschidde Kulturschichte mat enger totaler Déckt vu bis zu 14 Meter entdeckt. D'Keramik aus den ënneschte Schichte gouf op d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. datéiert&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;/&gt;.

D'Entwécklung vun der Siidlung geet op hir Lag op de Verbindungsweeër tëscht dem Dall vum [[Syrdarja]] an den Oase vun Zentralasien an de Stepperegioune vum Kasachstan zeréck. Net wäit vu Schymkent läit [[Sayram]], dat am Mëttelalter ënner dem Numm Ispidjab bekannt war, an zu de wichtege Statiounen op der [[Seidestrooss]] gezielt huet.

Den Numm Schymkent kënnt am ''Zafar-name''&lt;sup&gt;''[wat soll dat sinn?]''&lt;/sup&gt; vum zentralasiateschen Historiker Scharaf ad-Din Ali Jasdi vir. D'Wierk gouf am 15. Joerhonnert verfaasst a beschreift ënner anerem Evenementer aus de Joren 1365 an 1366.&lt;ref name=&quot;zafar&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSAT REFERENZ [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru Siwe Grënn fir Shymkent ze besichen], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

D'Stad an hir Ëmgéigend stoungen a verschiddenen Zäiten ënner dem Afloss vu verschiddene Territorialmuechte vun Zentralasien, dorënner de Lännereie vun den Timuriden an dem Kasachesche Khanat. Am 17. an 18. Joerhonnert war d'Regioun vun de Kricher tëscht de Kasachen an den Dschungare betraff.

=== Khanat vu Kokand a Russescht Räich ===
Am Ufank vum 19. Joerhonnert koum Schymkent ënner d'Herrschaft vum Khanat vu Kokand. Ëm 1810 gouf d'Stad zu enger militärescher an administrativer Festung ausgebaut. D'Zitadell stoung op enger Héicht am Stadzentrum an huet d'Weeër a Richtung Taschkent, Turkistan a Sairam iwwerwaacht.

Am September 1864 gouf d'Festung vu russeschen Truppen ënner dem Kommando vum Michail Tschernjajew ageholl. Duerno gouf Tschimkent de Sëtz vun engem Bezierk an der Regioun Syrdarja vum Generalgouvernement Turkistan.

An der Zäit vum Russesche Räich huet d'Wirtschaft vun der Stad virun allem op Handel, Handwierk an der Veraarbechtung vun Agrarprodukter baséiert. An den 1880er Jore gouf eng Fabréck gegrënnt, déi aus de Bléie vun der Planz ''[[Artemisia cina]]'' de pharmazeutesche Wierkstoff [[Santonin]] produzéiert huet. Si gëllt als ee vun de Virgänger vun der moderner pharmazeutescher Industrie vu Schymkent.

De Bau vun der [[Eisebunn]] am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Roll vun der Stad als Handels- a Verkéierszentrum weider gestäerkt.

=== Sowjetzäit ===
No der [[Russesch Revolutioun|Russescher Revolutioun]] huet d'Stad fir d'éischt zur Autonomer Sozialistescher Sowjetrepublik Turkistan, duerno zur Kasachescher Autonomer Sowjetrepublik a schliisslech zur [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] gehéiert.

1932 gouf Tschimkent den administrativen Zentrum vun der nei gegrënnter Regioun Südkasachstan.

Am Kader vun der sowjetescher Industrialiséierung goufen Entreprisen aus der Metallurgie, der cheemescher a pharmazeutescher Industrie, der Liewensmëttelproduktioun, der Textilindustrie an der Baustoffindustrie opgebaut. Eng vun de wichtegsten Entreprisë war d'Bläifabréck vun Tschimkent.

Am [[Zweete Weltkrich]] goufe vill Betriber an Institutiounen aus de westleche Gebidder vun der Sowjetunioun op Tschimkent verluecht. An der Stad goufe Metaller, Munitioun, Deeler fir Panzer, optesch Instrumenter an aner Gidder fir d'Front produzéiert.

An de Joerzéngten nom Krich ass d'Awunnerzuel staark geklommen. Nei Wunnquartieren, Schoulen, Héichschoulen, Spideeler an Industrieanlagen entstoungen. An den 1980er Jore gouf d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent a Betrib geholl.

=== Onofhängege Kasachstan ===
Nom Zerfall vun der Sowjetunioun an der Onofhängegkeet vum Kasachstan 1991 huet Schymkent seng Roll als wichtegste Wirtschaftszentrum am Süde vum Land behalen.

2014 goufen d'administrativ Grenze vun der Stad däitlech vergréissert. Dobäi goufen Territoiren a Siidlungen aus den Nopeschbezierker an d'Stad integréiert. Am selwechte Joer gouf e véierte Stadbezierk geschaf, dee spéider den Numm Karatau krut.&lt;ref name=&quot;karatau&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSATE REFERENZ [https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 Iwwer d'Schafe vun engem véierte Bezierk an d'Festleeë vun de Grenze vun de Bezierker vu Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 7. Oktober 2014. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 19. Juni 2018 gouf Schymkent vun der deemoleger Regioun Südkasachstan getrennt an zu enger Stad vu republikanescher Bedeitung erhuewen. Den administrativen Zentrum vun der Regioun gouf op [[Turkistan]] verluecht, an d'Regioun gouf a Regioun Turkistan ëmbenannt.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;/&gt;

2022 gouf e fënnefte Stadbezierk mam Numm Turan geschaf.&lt;ref name=&quot;turan&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 Iwwer d'Schafe vum Bezierk Turan an der Stad Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 12. August 2022. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Geographesch Lag ===
Schymkent läit am Süde vum Kasachstan op enger Foussbiergfläch{{onkloer}} um westleche Rand vum [[Tian Schan]], net wäit vun der Grenz mat [[Usbekistan]].

D'Stad läit ronn 120 Kilometer nërdlech vun Taschkent, 690 Kilometer westlech vun Almaty a méi wéi 1.400 Kilometer südlech vun Astana.

D'administrativ Stadgebitt huet eng Fläch vun 116.300 Hektar respektiv 1.163 km².&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Déi wichtegst Waasserleef sinn de [[Badam]] an de [[Koschkarata]] mat sengem Aarm Karasu. Am Stadgebitt gëtt et néng Kanäl mat enger Gesamtlängt vu ronn 91 Kilometer. Dozou gehéieren de Badam-Kanal, de Shymkent-Kanal, de Jangitschek, den Tekesu an de Koschkarata.

De staatleche Bëschfong an d'Gréngzon vun der Stad hunn eng Gesamtfläch vu ronn 5.333 Hektar.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Klima ===
Schymkent huet e [[kontinentaalt Klima]] mat laangen, waarmen an dréchene Summeren a fir kasachesch Verhältnesser relativ mëlle Wanteren.

Déi meescht Nidderschléi falen am Wanter an am Fréijoer, wärend de Summer meeschtens dréchen ass. Am Wanter fält reegelméisseg Schnéi, mä dee bleift meeschtens net laang leien.

Wéinst hirer Lag am Süde vum Land an an der Géigend vun de Bierger gehéiert Schymkent zu de wäermste Groussstied vum Kasachstan.

== Administrativ Andeelung ==
Shymkent ass a fënnef Stadbezierker agedeelt:

# Abai;
# Al-Farabi;
# Enbekschi;
# Karatau;
# Turan.

De Bezierk Karatau gouf 2014 an de Bezierk Turan 2022 gegrënnt.

Ufanks 2026 war d'Bevëlkerung esou op d'Bezierker verdeelt:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;&gt;IWWESATEN TEXT A REFERENZEN [https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ Bevëlkerung vun der Republik Kasachstan no ausgewielten Ethnien, Stand Ufank 2026, Blat „Shymkent“], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan, 27. Mäerz 2026. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Distrikter an Awunner Ufank 2026
|-
! Distrikt !! Awunner
|-
| Abai || 259.325
|-
| Al-Farabi || 262.566
|-
| Enbekschi || 206.679
|-
| Karatau || 334.139
|-
| Turan || 231.341
|}

Un der Spëtzt vun der Exekutiv vun der Stad steet den ''Äkim''. Zanter dem 5. September 2023 ass de Ghabit Abdimazhituly Sysdyqbekow Äkim vu Schymkent.&lt;ref name=&quot;akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043 Sysdyqbekow Ghabit Abdimazhituly], offiziellen Internetsite vun der Verwaltung vu Schymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Schymkent ass eng vun de Stied am Kasachstan, deenen hir Awunnerzuel am séierste wiisst. 2018 huet se d'Millioun iwwerschratt.

Ufanks 2026 hat Shymkent 1.294.050 Awunner. Bis den 1. Juni vum selwechte Joer ass d'Awunnerzuel op 1.308.120 geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Mee 2026 louch den natierleche Bevëlkerungszouwooss bei 8.287 Persounen. An där Period goufen 10.261 Kanner gebuer, wärend 1.974 Persoune gestuerwe sinn. De Migratiounssaldo war mat 5.783 Persoune positiv.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

=== Ethnesch Zesummesetzung ===
Shymkent ass eng multiethnesch a multikulturell Stad. No der offizieller Schätzung fir Ufank 2026 waren déi gréisst ethnesch Gruppe follgendermoossen zesummegesat:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ethesch Gruppen am Kasachstan (offiziell Donnéeën)
|-
! Ethesch Grupp !! Awunner !! %
|-
| Kasachen || 929.724 || 71,85 %
|-
| Usbeken || 203.098 || 15,69 %
|-
| Russen || 74.404 || 5,75 %
|-
| Aserbaidjaner || 23.814 || 1,84 %
|-
| Tataren || 11.346 || 0,88 %
|-
| Aner Gruppen || 51.664 || 3,99 %
|}

D'Staatssprooch ass [[Kasachesch]]. A staatlechen Institutiounen a bei lokale Verwaltunge gëtt [[Russesch]] nieft dem Kasacheschen offiziell benotzt. An engem Deel vun der Bevëlkerung gëtt och [[Usbekesch]] geschwat.

== Ekonomie ==
Schymkent ass ee vun de gréissten Industrie- an Handelszentre vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn:

* d'Pëtrolsraffinatioun;
* d'pharmazeutesch Industrie;
* d'Metallurgie;
* d'Liewensmëttel- a Gedrénksproduktioun;
* d'Textil- a Kleederindustrie;
* d'Produktioun vu Baustoffer;
* Transport a Logistik;
* Grouss- an Eenzelhandel;
* Bau an Déngschtleeschtungen.

Am éischten Trimester 2026 louch de regionale Bruttoinlandsprodukt bei 1.351,8 Milliarden [[Tenge]]. Géintiwwer dem selwechten Zäitraum vun 2025 ass d'Wirtschaft real ëm 8,9 Prozent gewuess. D'Déngschtleeschtungen haten en Undeel vu 61,6 Prozent, d'Produktioun vu Wueren en Undeel vun 30,1 Prozent.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Juni 2026 huet d'Industrieproduktioun 817,46 Milliarden Tenge erreecht. Dat waren 11 Prozent méi wéi an der entspriechender Period vun 2025. D'Produktioun an der verschaffender Industrie ass ëm 9,6 Prozent geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

An där selwechter Period haten d'Bauaarbechten e Wäert vun 136,26 Milliarden Tenge. Et goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch fäerdeggestallt. D'Investitiounen an d'Anlageverméigen hunn 308,38 Milliarden Tenge ausgemaach.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Eng vun de wichtegsten Entreprisë vun der Stad ass d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent, déi ënner anerem Bensinn, Diesel, Kerosin an aner Brennstoffer produzéiert. D'Stad huet och eng laang Traditioun an der Pharmaindustrie an et ginn do modern Medikamentefabricken.

Bannent der Stad leien déi speziell Wirtschaftszon ''Oñtüstik'', verschidden Industriezonen an Transport- a Logistikzentren.

Den 1. Juli 2026 waren zu Schymkent 29.410 juristesch Persoune registréiert. Vun hinne waren der 24.907 aktiv. Déi grouss Majoritéit vun den aktive Betriber ware kleng Entreprisen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Verkéier ==
Schymkent ass e wichtege Verkéiersknuet am Süde vum Kasachstan. D'Stad ass iwwer Stroossen, d'Eisebunn an iwwer Fluchlinne mat Taschkent, Turkistan, Taras, Almaty an anere Regioune vum Land verbonnen.

Duerch d'Stad oder hir direkt Ëmgéigend féieren déi international Stroosseverbindungen Taschkent–Schymkent–Taras–Almaty an Taschkent–Schymkent–Turkistan–Samara.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Ëffentlechen Transport ===
Den ëffentlechen Transport baséiert virun allem op engem ausgedeente Busreseau. D'Linne verbannen den Zentrum mat de baussenzegen Uertsdeeler an de Gebidder, déi no der Grenzerweiderung vun 2014 an d'Stad integréiert goufen.

D'Billjeeë kënnen iwwer elektronesch Bezuelmëttel an Transportkaarte bezuelt ginn.

=== Eisebunn ===
D'Gare vu Shymkent läit un der Linn tëscht Taschkent, Arys, Taras an Almaty. Vun do aus fuere Passagéierzich an déi wichtegst Stied vum Kasachstan an a verschidden Nopeschlänner.

Westlech vu Schymkent läit d'Gare vun Arys, ee vun de wichtegsten Eisebunnskniet vum Land.

=== Fluchverkéier ===
De Internationale Fluchhafe vu Schymkent bitt national an international Verbindungen un an ass eng wichteg Basis vun der Fluchgesellschaft [[SCAT Airlines]].

De 25. Dezember 2024 gouf en neie Passagéierterminal opgemaach. Den Terminal huet eng Fläch vu 40.000 Quadratmeter. Mat him ass d'Joreskapazitéit vum Fluchhafe vun 800.000 op sechs Millioune Passagéier geklommen.&lt;ref name=&quot;fluchhafen&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru D'Fluchhäfe vun Astana, Almaty, Shymkent an Aktobe sollen international multimodal Zentre ginn], Transportministère vum Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Déi weider Entwécklungspläng gesinn eng nei, 3,5 Kilometer laang Start- a Landebunn an en multimodale Verkéiers- a Logistikzentrum vir.

== Bildung a Fuerschung ==
Schymkent ass e wichtegen Héichschoulzentrum vum Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et Universitéiten, Akademien, technesch Fachschoulen, Beruffsschoulen a Fuerschungsinstituter.

Zu de wichtegsten Héichschoule gehéieren:

* d'Fuerschungsuniversitéit vu Südkasachstan „Muchtar Auesow“, eng vun de gréisste multidisziplinären Universitéite vum Land;
* d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan, déi op Medezin, Pharmazie a Gesondheetswiese spezialiséiert ass;
* d'Pädagogesch Universitéit vu Südkasachstan „Özbekäli Jänibekow“;
* d'Universitéit vu Schymkent;
* d'Universitéit Miras;
* d'Innovatiounsuniversitéit vun Zentralasien.

D'Héichschoule vu Schymkent bilde Studente vun iwwerall aus dem Kasachstan, aus Usbekistan an aus anere Länner vun Zentralasien aus.

== Gesondheetswiesen ==
Schymkent ass e wichtege medezineschen Zentrum fir de ganze Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et allgemeng Spideeler, Diagnoszentren, kardiologesch, onkologesch an infektiologesch Klinicken, Maternitéen, Poliklinicken, Noutdéngschter a vill privat Klinicken.

D'pharmazeutesch Traditioun vun der Stad geet op d'Produktioun vu Santonin am 19. Joerhonnert zeréck. Haut gëtt se duerch modern Medikamentefabricken an d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan weidergefouert.

== Kultur ==
Zu Schymkent gëtt et kasachesch, russesch an usbekesch Theateren, Muséeën, Bibliothéiken, Concertssäll, Konschtgalerien a Kulturzentren.

Zu de wichtegste Kulturinstitutioune gehéieren:

* de Kasacheschen Akademeschen Dramtheater „Schumat Schanin“;
* de Russeschen Dramtheater;
* den Operen- a Ballettheater;
* den Usbekeschen Dramtheater;
* de Marionetten- a Jugendtheater;
* de regionalen historesche Musée;
* de Musée vun den Affer vun der politescher Repressioun;
* den historeschen a kulturelle Komplex ''Shymqala''.

2020 war Schymkent d'Kulturhaaptstad vun der [[Communautéit vun Onofhängege Staaten]]. Am selwechte Joer gouf den 2.200. Anniversaire vun der Stad gefeiert.

== Kuckeswäertes an Tourismus ==
Déi wichtegst historesch Attraktioun ass de Komplex ''Schymqala'', deen um Gebitt vun der aler Siidlung an der fréierer Zitadell vu Kokand entstanen ass. De Komplex ëmfaasst archeologesch Ausgruewungsflächen, rekonstruéiert Festungsanlagen, Muséeën an Aussiichtspunkten.

Aner bekannt Plazen an der Stad sinn:

* d'Ordabasy-Plaz;
* d'Monument „Zher-Ana“;
* den Onofhängegkeetspark;
* d'Baidibek-bi-Monument;
* den Abai-Park;
* den dendrologesche Park „Asanbai Askarow“;
* den Zoo vu Shymkent;
* d'Foussgängerzon Arbat;
* d'Quellen an d'Promenade vum Koschkarata;
* Moscheeën, orthodox Kierchen an historesch Gebaier am Stadzentrum.

Schymkent ass och en Ausgangspunkt fir Reese Richtung Sairam, an den Nationalpark Sairam-Ugam, d'Naturreservat Aksu-Zhabagly, Turkistan an d'antick Stad Otrar.

== Architektur an Urbanistik ==
D'Stadbild vu Schymkent besteet aus dem historeschen Zentrum, Wunnquartiere vun der Sowjetzäit a modernen neie Quartieren.

No der Erweiderung vun de Stadgrenzen 2014 huet sech de Wunnengsbau virun allem an den nërdlechen, westlechen an nordwestlechen Deeler vun der Stad entwéckelt. Zu de wichtegen neie Quartiere gehéieren Turan, Shymkent City, Bosaryk an Tassai.

D'Stadentwécklung ëmfaasst nei Stroossen, Schoulen, Spideeler, Waasser- a Gasnetzer, Parken, Sportsanlagen a Kulturzentren.

An der éischter Hallschent vun 2026 goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch a Betrib geholl.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Sport ==
Zu Schymkent si virun allem [[Foussball]], Boxen, Ringen, Gewiichthiewen, Turnen, Tennis, Schwammen a Vëlossport verbreet.

De wichtegste Foussballveräin ass den [[FK Ordabasy]]. De Veräin ass 2023 fir d'éischt kasachesche Landesmeeschter ginn.

D'Fraenekipp ''BIIK-Schymkent'' huet de kasachesche Championnat e puermol gewonnen an un europäesche Veräinscompetitiounen deelgeholl.

Déi wichtegst Sportanlag ass den Zentralstadion „Khadschimukan Munaitpasow“. Donieft gëtt et Sportshalen, Tenniszentren, Schwämmen an eng Liichtathletikanlag.

== Ëmwelt ==
Zu den Haaptëmweltproblemer vu Schymkent gehéieren d'Emissioune vun der Industrie a vum Stroosseverkéier, d'Loftqualitéit, d'Ofwaasserbehandlung, den Offall an de Schutz vun de Gréngflächen.

D'Stadprogrammer gesinn d'Moderniséierung vun Industriebetriber, d'Versuergung vun de Wunngebidder mat Äerdgas, méi ëmweltfrëndlech Busser, d'Renovatioun vu Flëss a Kanäl an d'Planzung vun neie Beem vir.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Wichteg natierlech an erhuelungstechnesch{{onkloer}} Gebidder sinn de Badam, d'Quelle vum Koschkarata a Karasu, den dendrologesche Park an de Grénggürtel ronderëm d'Stad.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Offiziell Websäit vun der Verwaltung vu Schymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Offiziell Statistiken iwwer Schymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Offiziellen Tourismusportal vu Schymkent]
* [https://shymkent.invest.gov.kz/ Investitiounsportal vu Schymkent]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stied am Kasachstan]]</text>
      <sha1>39uj85i51htgyou2i4wovvn613cuvms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688155</id>
      <parentid>2688154</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>wat et ass ........</comment>
      <origin>2688155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21759" sha1="fz3iqthnincxlia1zefmngi7uuz3fcz" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft
|Verwaltungseenheet = Stad vu republikanescher Bedeitung
|Buergermeeschter = Ghabit Sysdyqbekow &lt;small&gt;(''Äkim'')&lt;/small&gt;
|Telefonszon = +7 7252
}}
'''Schymkent''' ([[Kasachesch|kaz]]: Шымкент, [[Latäin|lat]]: ''Şymkent''; [[Russesch|rus]]: Шымкент; bis 1992 op Russesch offiziell '''Чимкент''', ''Tschimkent'') ass eng Groussstad am Süde vum [[Kasachstan]]. Si ass nieft [[Astana]] an [[Almaty]] e vun den dräi besonnesche Verwaltungsdistrikter mam Numm ''Stad vu republikanescher Bedeitung''.

Schymkent ass eng eegestänneg administrativ-territorial Eenheet a gehéiert net zu der Regioun [[Turkistan]], déi ronderëm d'Stad läit. Den 19. Juni 2018 krut Shymkent de Status vun enger Stad mat republikanescher Bedeitung&lt;ref name=&quot;status2018&quot;&gt;[https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan Iwwer verschidde Froe vun der administrativ-territorialer Glidderung vun der Republik Kasachstan], offiziell Websäit vum President vum Kasachstan, 19. Juni 2018. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Den 1. Juni 2026 hat d'Stad 1.308.120 Awunner. Domat war Schymkent no Almaty an Astana déi drëttgréisst Stad am Kasachstan&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Stad Shymkent: regional Statistiken], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;. D'administrativ Fläch vun der Stad ass 1.163 km² grouss&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru Entwécklungsplang vun der Stad Schymkent], Verwaltung vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Schymkent ass ee vun de wichtegsten industriellen, kommerziellen, kulturellen, edukativen a verkehrstechneschen Zentre vum Süde vum Kasachstan. Wichteg ekonomesch Secteure sinn d'Pëtrolsraffinatioun, d'pharmazeutesch Industrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Metallurgie, d'Textilindustrie, de Bau, den Handel an d'Déngschtleeschtungen.

Archeologesch Ausgruewungen am historeschen Zentrum hu Kulturschichten fräigeluecht, déi bis un d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. zeréckginn. Dofir gëtt den Alter vun der urbaner Siidlung op op d'mannst 2.200 Joer geschat&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru Déi al Siidlung vu Shymkent], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Numm ==
De Stadnumm ''Schymkent'' leet sech vun zwee Wierder of: d'Wuert ''shym'' oder ''chim'' bedeit „Wis“, „Gras“, „Grastorfschicht“ oder „gréng Plaz“, wärend ''kent'', e Begrëff mat iraneschem Urspronk ass, a „Stad“ oder „Siidlung“ bedeit.

Den Numm ka sou als „gréng Stad“, „Stad an de Wisen“ oder „bléiend Stad“ interpretéiert ginn. De Suffix ''-kent'' kënnt och an aneren Uertsnimm an [[Zentralasien]] vir, zum Beispill an [[Taschkent]], Zharkent a Mankent.

A russesche Quelle vum 19. an 20. Joerhonnert gouf den Numm als '''Tschimkent''' transkribéiert. 1914 gouf d'Stad zu Éiere vum russesche Generol Michail Tschernjajew, deen 1864 d'russesch Truppe bei der Eruewerung vun der Stad commandéiert hat, an '''Tschernjajew''' ëmbenannt.

1924 krut d'Stad den Numm Tschimkent zeréck. Den 8. September 1992 gouf déi offiziell russesch Transkriptioun vun Чимкент op Шымкент geännert, fir se un déi kasachesch Aussprooch unzepassen&lt;ref name=&quot;numm1992&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ Iwwer d'Ëmbenennung an d'Reegelung vun der russescher Transkriptioun vu verschiddenen administrativ-territorialen Eenheete vum Kasachstan], Rechtssystem Ädilet, 8. September 1992. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Geschicht ==
=== Antiquitéit a Mëttelalter ===
D'Gebitt vum haitege Schymkent war schonn an der Antiquitéit bewunnt. D'archeologesch Siidlung läit am historeschen Zentrum vun der moderner Stad an erstreckt sech iwwer ronn 4,5 Hektar.

Bei Ausgruewunge goufe verschidde Kulturschichte mat enger totaler Déckt vu bis zu 14 Meter entdeckt. D'Keramik aus den ënneschte Schichte gouf op d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. datéiert&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;/&gt;.

D'Entwécklung vun der Siidlung geet op hir Lag op de Verbindungsweeër tëscht dem Dall vum [[Syrdarja]] an den Oase vun Zentralasien an de Stepperegioune vum Kasachstan zeréck. Net wäit vu Schymkent läit [[Sayram]], dat am Mëttelalter ënner dem Numm Ispidjab bekannt war, an zu de wichtege Statiounen op der [[Seidestrooss]] gezielt huet.

Den Numm Schymkent kënnt am ''Zafar-name''&lt;sup&gt;''[wat soll dat sinn?]''&lt;/sup&gt; vum zentralasiateschen Historiker Scharaf ad-Din Ali Jasdi vir. D'Wierk gouf am 15. Joerhonnert verfaasst a beschreift ënner anerem Evenementer aus de Joren 1365 an 1366.&lt;ref name=&quot;zafar&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSAT REFERENZ [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru Siwe Grënn fir Shymkent ze besichen], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

D'Stad an hir Ëmgéigend stoungen a verschiddenen Zäiten ënner dem Afloss vu verschiddene Territorialmuechte vun Zentralasien, dorënner de Lännereie vun den Timuriden an dem Kasachesche Khanat. Am 17. an 18. Joerhonnert war d'Regioun vun de Kricher tëscht de Kasachen an den Dschungare betraff.

=== Khanat vu Kokand a Russescht Räich ===
Am Ufank vum 19. Joerhonnert koum Schymkent ënner d'Herrschaft vum Khanat vu Kokand. Ëm 1810 gouf d'Stad zu enger militärescher an administrativer Festung ausgebaut. D'Zitadell stoung op enger Héicht am Stadzentrum an huet d'Weeër a Richtung Taschkent, Turkistan a Sairam iwwerwaacht.

Am September 1864 gouf d'Festung vu russeschen Truppen ënner dem Kommando vum Michail Tschernjajew ageholl. Duerno gouf Tschimkent de Sëtz vun engem Bezierk an der Regioun Syrdarja vum Generalgouvernement Turkistan.

An der Zäit vum Russesche Räich huet d'Wirtschaft vun der Stad virun allem op Handel, Handwierk an der Veraarbechtung vun Agrarprodukter baséiert. An den 1880er Jore gouf eng Fabréck gegrënnt, déi aus de Bléie vun der Planz ''[[Artemisia cina]]'' de pharmazeutesche Wierkstoff [[Santonin]] produzéiert huet. Si gëllt als ee vun de Virgänger vun der moderner pharmazeutescher Industrie vu Schymkent.

De Bau vun der [[Eisebunn]] am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Roll vun der Stad als Handels- a Verkéierszentrum weider gestäerkt.

=== Sowjetzäit ===
No der [[Russesch Revolutioun|Russescher Revolutioun]] huet d'Stad fir d'éischt zur Autonomer Sozialistescher Sowjetrepublik Turkistan, duerno zur Kasachescher Autonomer Sowjetrepublik a schliisslech zur [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] gehéiert.

1932 gouf Tschimkent den administrativen Zentrum vun der nei gegrënnter Regioun Südkasachstan.

Am Kader vun der sowjetescher Industrialiséierung goufen Entreprisen aus der Metallurgie, der cheemescher a pharmazeutescher Industrie, der Liewensmëttelproduktioun, der Textilindustrie an der Baustoffindustrie opgebaut. Eng vun de wichtegsten Entreprisë war d'Bläifabréck vun Tschimkent.

Am [[Zweete Weltkrich]] goufe vill Betriber an Institutiounen aus de westleche Gebidder vun der Sowjetunioun op Tschimkent verluecht. An der Stad goufe Metaller, Munitioun, Deeler fir Panzer, optesch Instrumenter an aner Gidder fir d'Front produzéiert.

An de Joerzéngten nom Krich ass d'Awunnerzuel staark geklommen. Nei Wunnquartieren, Schoulen, Héichschoulen, Spideeler an Industrieanlagen entstoungen. An den 1980er Jore gouf d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent a Betrib geholl.

=== Onofhängege Kasachstan ===
Nom Zerfall vun der Sowjetunioun an der Onofhängegkeet vum Kasachstan 1991 huet Schymkent seng Roll als wichtegste Wirtschaftszentrum am Süde vum Land behalen.

2014 goufen d'administrativ Grenze vun der Stad däitlech vergréissert. Dobäi goufen Territoiren a Siidlungen aus den Nopeschbezierker an d'Stad integréiert. Am selwechte Joer gouf e véierte Stadbezierk geschaf, dee spéider den Numm Karatau krut.&lt;ref name=&quot;karatau&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSATE REFERENZ [https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 Iwwer d'Schafe vun engem véierte Bezierk an d'Festleeë vun de Grenze vun de Bezierker vu Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 7. Oktober 2014. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 19. Juni 2018 gouf Schymkent vun der deemoleger Regioun Südkasachstan getrennt an zu enger Stad vu republikanescher Bedeitung erhuewen. Den administrativen Zentrum vun der Regioun gouf op [[Turkistan]] verluecht, an d'Regioun gouf a Regioun Turkistan ëmbenannt.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;/&gt;

2022 gouf e fënnefte Stadbezierk mam Numm Turan geschaf.&lt;ref name=&quot;turan&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 Iwwer d'Schafe vum Bezierk Turan an der Stad Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 12. August 2022. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Geographesch Lag ===
Schymkent läit am Süde vum Kasachstan op enger Foussbiergfläch{{onkloer}} um westleche Rand vum [[Tian Schan]], net wäit vun der Grenz mat [[Usbekistan]].

D'Stad läit ronn 120 Kilometer nërdlech vun Taschkent, 690 Kilometer westlech vun Almaty a méi wéi 1.400 Kilometer südlech vun Astana.

D'administrativ Stadgebitt huet eng Fläch vun 116.300 Hektar respektiv 1.163 km².&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Déi wichtegst Waasserleef sinn de [[Badam]] an de [[Koschkarata]] mat sengem Aarm Karasu. Am Stadgebitt gëtt et néng Kanäl mat enger Gesamtlängt vu ronn 91 Kilometer. Dozou gehéieren de Badam-Kanal, de Shymkent-Kanal, de Jangitschek, den Tekesu an de Koschkarata.

De staatleche Bëschfong an d'Gréngzon vun der Stad hunn eng Gesamtfläch vu ronn 5.333 Hektar.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Klima ===
Schymkent huet e [[kontinentaalt Klima]] mat laangen, waarmen an dréchene Summeren a fir kasachesch Verhältnesser relativ mëlle Wanteren.

Déi meescht Nidderschléi falen am Wanter an am Fréijoer, wärend de Summer meeschtens dréchen ass. Am Wanter fält reegelméisseg Schnéi, mä dee bleift meeschtens net laang leien.

Wéinst hirer Lag am Süde vum Land an an der Géigend vun de Bierger gehéiert Schymkent zu de wäermste Groussstied vum Kasachstan.

== Administrativ Andeelung ==
Shymkent ass a fënnef Stadbezierker agedeelt:

# Abai;
# Al-Farabi;
# Enbekschi;
# Karatau;
# Turan.

De Bezierk Karatau gouf 2014 an de Bezierk Turan 2022 gegrënnt.

Ufanks 2026 war d'Bevëlkerung esou op d'Bezierker verdeelt:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;&gt;IWWESATEN TEXT A REFERENZEN [https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ Bevëlkerung vun der Republik Kasachstan no ausgewielten Ethnien, Stand Ufank 2026, Blat „Shymkent“], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan, 27. Mäerz 2026. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Distrikter an Awunner Ufank 2026
|-
! Distrikt !! Awunner
|-
| Abai || 259.325
|-
| Al-Farabi || 262.566
|-
| Enbekschi || 206.679
|-
| Karatau || 334.139
|-
| Turan || 231.341
|}

Un der Spëtzt vun der Exekutiv vun der Stad steet den ''Äkim''. Zanter dem 5. September 2023 ass de Ghabit Abdimazhituly Sysdyqbekow Äkim vu Schymkent.&lt;ref name=&quot;akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043 Sysdyqbekow Ghabit Abdimazhituly], offiziellen Internetsite vun der Verwaltung vu Schymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Schymkent ass eng vun de Stied am Kasachstan, deenen hir Awunnerzuel am séierste wiisst. 2018 huet se d'Millioun iwwerschratt.

Ufanks 2026 hat Shymkent 1.294.050 Awunner. Bis den 1. Juni vum selwechte Joer ass d'Awunnerzuel op 1.308.120 geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Mee 2026 louch den natierleche Bevëlkerungszouwooss bei 8.287 Persounen. An där Period goufen 10.261 Kanner gebuer, wärend 1.974 Persoune gestuerwe sinn. De Migratiounssaldo war mat 5.783 Persoune positiv.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

=== Ethnesch Zesummesetzung ===
Shymkent ass eng multiethnesch a multikulturell Stad. No der offizieller Schätzung fir Ufank 2026 waren déi gréisst ethnesch Gruppe follgendermoossen zesummegesat:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ethesch Gruppen am Kasachstan (offiziell Donnéeën)
|-
! Ethesch Grupp !! Awunner !! %
|-
| Kasachen || 929.724 || 71,85 %
|-
| Usbeken || 203.098 || 15,69 %
|-
| Russen || 74.404 || 5,75 %
|-
| Aserbaidjaner || 23.814 || 1,84 %
|-
| Tataren || 11.346 || 0,88 %
|-
| Aner Gruppen || 51.664 || 3,99 %
|}

D'Staatssprooch ass [[Kasachesch]]. A staatlechen Institutiounen a bei lokale Verwaltunge gëtt [[Russesch]] nieft dem Kasacheschen offiziell benotzt. An engem Deel vun der Bevëlkerung gëtt och [[Usbekesch]] geschwat.

== Ekonomie ==
Schymkent ass ee vun de gréissten Industrie- an Handelszentre vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn:

* d'Pëtrolsraffinatioun;
* d'pharmazeutesch Industrie;
* d'Metallurgie;
* d'Liewensmëttel- a Gedrénksproduktioun;
* d'Textil- a Kleederindustrie;
* d'Produktioun vu Baustoffer;
* Transport a Logistik;
* Grouss- an Eenzelhandel;
* Bau an Déngschtleeschtungen.

Am éischten Trimester 2026 louch de regionale Bruttoinlandsprodukt bei 1.351,8 Milliarden [[Tenge]]. Géintiwwer dem selwechten Zäitraum vun 2025 ass d'Wirtschaft real ëm 8,9 Prozent gewuess. D'Déngschtleeschtungen haten en Undeel vu 61,6 Prozent, d'Produktioun vu Wueren en Undeel vun 30,1 Prozent.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Juni 2026 huet d'Industrieproduktioun 817,46 Milliarden Tenge erreecht. Dat waren 11 Prozent méi wéi an der entspriechender Period vun 2025. D'Produktioun an der verschaffender Industrie ass ëm 9,6 Prozent geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

An där selwechter Period haten d'Bauaarbechten e Wäert vun 136,26 Milliarden Tenge. Et goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch fäerdeggestallt. D'Investitiounen an d'Anlageverméigen hunn 308,38 Milliarden Tenge ausgemaach.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Eng vun de wichtegsten Entreprisë vun der Stad ass d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent, déi ënner anerem Bensinn, Diesel, Kerosin an aner Brennstoffer produzéiert. D'Stad huet och eng laang Traditioun an der Pharmaindustrie an et ginn do modern Medikamentefabricken.

Bannent der Stad leien déi speziell Wirtschaftszon ''Oñtüstik'', verschidden Industriezonen an Transport- a Logistikzentren.

Den 1. Juli 2026 waren zu Schymkent 29.410 juristesch Persoune registréiert. Vun hinne waren der 24.907 aktiv. Déi grouss Majoritéit vun den aktive Betriber ware kleng Entreprisen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Verkéier ==
Schymkent ass e wichtege Verkéiersknuet am Süde vum Kasachstan. D'Stad ass iwwer Stroossen, d'Eisebunn an iwwer Fluchlinne mat Taschkent, Turkistan, Taras, Almaty an anere Regioune vum Land verbonnen.

Duerch d'Stad oder hir direkt Ëmgéigend féieren déi international Stroosseverbindungen Taschkent–Schymkent–Taras–Almaty an Taschkent–Schymkent–Turkistan–Samara.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Ëffentlechen Transport ===
Den ëffentlechen Transport baséiert virun allem op engem ausgedeente Busreseau. D'Linne verbannen den Zentrum mat de baussenzegen Uertsdeeler an de Gebidder, déi no der Grenzerweiderung vun 2014 an d'Stad integréiert goufen.

D'Billjeeë kënnen iwwer elektronesch Bezuelmëttel an Transportkaarte bezuelt ginn.

=== Eisebunn ===
D'Gare vu Shymkent läit un der Linn tëscht Taschkent, Arys, Taras an Almaty. Vun do aus fuere Passagéierzich an déi wichtegst Stied vum Kasachstan an a verschidden Nopeschlänner.

Westlech vu Schymkent läit d'Gare vun Arys, ee vun de wichtegsten Eisebunnskniet vum Land.

=== Fluchverkéier ===
De Internationale Fluchhafe vu Schymkent bitt national an international Verbindungen un an ass eng wichteg Basis vun der Fluchgesellschaft [[SCAT Airlines]].

De 25. Dezember 2024 gouf en neie Passagéierterminal opgemaach. Den Terminal huet eng Fläch vu 40.000 Quadratmeter. Mat him ass d'Joreskapazitéit vum Fluchhafe vun 800.000 op sechs Millioune Passagéier geklommen.&lt;ref name=&quot;fluchhafen&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru D'Fluchhäfe vun Astana, Almaty, Shymkent an Aktobe sollen international multimodal Zentre ginn], Transportministère vum Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Déi weider Entwécklungspläng gesinn eng nei, 3,5 Kilometer laang Start- a Landebunn an en multimodale Verkéiers- a Logistikzentrum vir.

== Bildung a Fuerschung ==
Schymkent ass e wichtegen Héichschoulzentrum vum Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et Universitéiten, Akademien, technesch Fachschoulen, Beruffsschoulen a Fuerschungsinstituter.

Zu de wichtegsten Héichschoule gehéieren:

* d'Fuerschungsuniversitéit vu Südkasachstan „Muchtar Auesow“, eng vun de gréisste multidisziplinären Universitéite vum Land;
* d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan, déi op Medezin, Pharmazie a Gesondheetswiese spezialiséiert ass;
* d'Pädagogesch Universitéit vu Südkasachstan „Özbekäli Jänibekow“;
* d'Universitéit vu Schymkent;
* d'Universitéit Miras;
* d'Innovatiounsuniversitéit vun Zentralasien.

D'Héichschoule vu Schymkent bilde Studente vun iwwerall aus dem Kasachstan, aus Usbekistan an aus anere Länner vun Zentralasien aus.

== Gesondheetswiesen ==
Schymkent ass e wichtege medezineschen Zentrum fir de ganze Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et allgemeng Spideeler, Diagnoszentren, kardiologesch, onkologesch an infektiologesch Klinicken, Maternitéen, Poliklinicken, Noutdéngschter a vill privat Klinicken.

D'pharmazeutesch Traditioun vun der Stad geet op d'Produktioun vu Santonin am 19. Joerhonnert zeréck. Haut gëtt se duerch modern Medikamentefabricken an d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan weidergefouert.

== Kultur ==
Zu Schymkent gëtt et kasachesch, russesch an usbekesch Theateren, Muséeën, Bibliothéiken, Concertssäll, Konschtgalerien a Kulturzentren.

Zu de wichtegste Kulturinstitutioune gehéieren:

* de Kasacheschen Akademeschen Dramtheater „Schumat Schanin“;
* de Russeschen Dramtheater;
* den Operen- a Ballettheater;
* den Usbekeschen Dramtheater;
* de Marionetten- a Jugendtheater;
* de regionalen historesche Musée;
* de Musée vun den Affer vun der politescher Repressioun;
* den historeschen a kulturelle Komplex ''Shymqala''.

2020 war Schymkent d'Kulturhaaptstad vun der [[Communautéit vun Onofhängege Staaten]]. Am selwechte Joer gouf den 2.200. Anniversaire vun der Stad gefeiert.

== Kuckeswäertes an Tourismus ==
Déi wichtegst historesch Attraktioun ass de Komplex ''Schymqala'', deen um Gebitt vun der aler Siidlung an der fréierer Zitadell vu Kokand entstanen ass. De Komplex ëmfaasst archeologesch Ausgruewungsflächen, rekonstruéiert Festungsanlagen, Muséeën an Aussiichtspunkten.

Aner bekannt Plazen an der Stad sinn:

* d'Ordabasy-Plaz;
* d'Monument „Zher-Ana“;
* den Onofhängegkeetspark;
* d'Baidibek-bi-Monument;
* den Abai-Park;
* den dendrologesche Park „Asanbai Askarow“;
* den Zoo vu Shymkent;
* d'Foussgängerzon Arbat;
* d'Quellen an d'Promenade vum Koschkarata;
* Moscheeën, orthodox Kierchen an historesch Gebaier am Stadzentrum.

Schymkent ass och en Ausgangspunkt fir Reese Richtung Sairam, an den Nationalpark Sairam-Ugam, d'Naturreservat Aksu-Zhabagly, Turkistan an d'antick Stad Otrar.

== Architektur an Urbanistik ==
D'Stadbild vu Schymkent besteet aus dem historeschen Zentrum, Wunnquartiere vun der Sowjetzäit a modernen neie Quartieren.

No der Erweiderung vun de Stadgrenzen 2014 huet sech de Wunnengsbau virun allem an den nërdlechen, westlechen an nordwestlechen Deeler vun der Stad entwéckelt. Zu de wichtegen neie Quartiere gehéieren Turan, Shymkent City, Bosaryk an Tassai.

D'Stadentwécklung ëmfaasst nei Stroossen, Schoulen, Spideeler, Waasser- a Gasnetzer, Parken, Sportsanlagen a Kulturzentren.

An der éischter Hallschent vun 2026 goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch a Betrib geholl.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Sport ==
Zu Schymkent si virun allem [[Foussball]], Boxen, Ringen, Gewiichthiewen, Turnen, Tennis, Schwammen a Vëlossport verbreet.

De wichtegste Foussballveräin ass den [[FK Ordabasy]]. De Veräin ass 2023 fir d'éischt kasachesche Landesmeeschter ginn.

D'Fraenekipp ''BIIK-Schymkent'' huet de kasachesche Championnat e puermol gewonnen an un europäesche Veräinscompetitiounen deelgeholl.

Déi wichtegst Sportanlag ass den Zentralstadion „Khadschimukan Munaitpasow“. Donieft gëtt et Sportshalen, Tenniszentren, Schwämmen an eng Liichtathletikanlag.

== Ëmwelt ==
Zu den Haaptëmweltproblemer vu Schymkent gehéieren d'Emissioune vun der Industrie a vum Stroosseverkéier, d'Loftqualitéit, d'Ofwaasserbehandlung, den Offall an de Schutz vun de Gréngflächen.

D'Stadprogrammer gesinn d'Moderniséierung vun Industriebetriber, d'Versuergung vun de Wunngebidder mat Äerdgas, méi ëmweltfrëndlech Busser, d'Renovatioun vu Flëss a Kanäl an d'Planzung vun neie Beem vir.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Wichteg natierlech an erhuelungstechnesch{{onkloer}} Gebidder sinn de Badam, d'Quelle vum Koschkarata a Karasu, den dendrologesche Park an de Grénggürtel ronderëm d'Stad.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Offiziell Websäit vun der Verwaltung vu Schymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Offiziell Statistiken iwwer Schymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Offiziellen Tourismusportal vu Schymkent]
* [https://shymkent.invest.gov.kz/ Investitiounsportal vu Schymkent]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stied am Kasachstan]]</text>
      <sha1>fz3iqthnincxlia1zefmngi7uuz3fcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688165</id>
      <parentid>2688155</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2688165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21765" sha1="ici3mprhe88skuhqy3042cm8sue227p" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft
|Verwaltungseenheet = Stad vu republikanescher Bedeitung
|Buergermeeschter = Ghabit Sysdyqbekow &lt;small&gt;(''Äkim'')&lt;/small&gt;
|Telefonszon = +7 7252
}}
'''Schymkent''' ([[Kasachesch|kaz]]: Шымкент, [[Latäin|lat]]: ''Şymkent''; [[Russesch|rus]]: Шымкент; bis 1992 op Russesch offiziell '''Чимкент''', ''Tschimkent'') ass eng Groussstad am Süde vum [[Kasachstan]]. Si ass nieft [[Astana]] an [[Almaty]] e vun den dräi besonnesche Verwaltungsdistrikter mam Statusnumm ''Stad vu republikanescher Bedeitung''.

Schymkent ass eng eegestänneg administrativ-territorial Eenheet a gehéiert net zu der Regioun [[Turkistan]], déi ronderëm d'Stad läit. Den 19. Juni 2018 krut Shymkent de Status vun enger Stad mat republikanescher Bedeitung&lt;ref name=&quot;status2018&quot;&gt;[https://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nekotoryh-voprosah-administrativno-territorialnogo-ustroistva-respubliki-kazahstan Iwwer verschidde Froe vun der administrativ-territorialer Glidderung vun der Republik Kasachstan], offiziell Websäit vum President vum Kasachstan, 19. Juni 2018. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Den 1. Juni 2026 hat d'Stad 1.308.120 Awunner. Domat war Schymkent no Almaty an Astana déi drëttgréisst Stad am Kasachstan&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Stad Shymkent: regional Statistiken], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;. D'administrativ Fläch vun der Stad ass 1.163 km² grouss&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/documents/details/572558?lang=ru Entwécklungsplang vun der Stad Schymkent], Verwaltung vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

Schymkent ass ee vun de wichtegsten industriellen, kommerziellen, kulturellen, edukativen a verkehrstechneschen Zentre vum Süde vum Kasachstan. Wichteg ekonomesch Secteure sinn d'Pëtrolsraffinatioun, d'pharmazeutesch Industrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Metallurgie, d'Textilindustrie, de Bau, den Handel an d'Déngschtleeschtungen.

Archeologesch Ausgruewungen am historeschen Zentrum hu Kulturschichten fräigeluecht, déi bis un d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. zeréckginn. Dofir gëtt den Alter vun der urbaner Siidlung op op d'mannst 2.200 Joer geschat&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/60485?lang=ru Déi al Siidlung vu Shymkent], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Numm ==
De Stadnumm ''Schymkent'' leet sech vun zwee Wierder of: d'Wuert ''shym'' oder ''chim'' bedeit „Wis“, „Gras“, „Grastorfschicht“ oder „gréng Plaz“, wärend ''kent'', e Begrëff mat iraneschem Urspronk ass, a „Stad“ oder „Siidlung“ bedeit.

Den Numm ka sou als „gréng Stad“, „Stad an de Wisen“ oder „bléiend Stad“ interpretéiert ginn. De Suffix ''-kent'' kënnt och an aneren Uertsnimm an [[Zentralasien]] vir, zum Beispill an [[Taschkent]], Zharkent a Mankent.

A russesche Quelle vum 19. an 20. Joerhonnert gouf den Numm als '''Tschimkent''' transkribéiert. 1914 gouf d'Stad zu Éiere vum russesche Generol Michail Tschernjajew, deen 1864 d'russesch Truppe bei der Eruewerung vun der Stad commandéiert hat, an '''Tschernjajew''' ëmbenannt.

1924 krut d'Stad den Numm Tschimkent zeréck. Den 8. September 1992 gouf déi offiziell russesch Transkriptioun vun Чимкент op Шымкент geännert, fir se un déi kasachesch Aussprooch unzepassen&lt;ref name=&quot;numm1992&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P920001800_ Iwwer d'Ëmbenennung an d'Reegelung vun der russescher Transkriptioun vu verschiddenen administrativ-territorialen Eenheete vum Kasachstan], Rechtssystem Ädilet, 8. September 1992. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;.

== Geschicht ==
=== Antiquitéit a Mëttelalter ===
D'Gebitt vum haitege Schymkent war schonn an der Antiquitéit bewunnt. D'archeologesch Siidlung läit am historeschen Zentrum vun der moderner Stad an erstreckt sech iwwer ronn 4,5 Hektar.

Bei Ausgruewunge goufe verschidde Kulturschichte mat enger totaler Déckt vu bis zu 14 Meter entdeckt. D'Keramik aus den ënneschte Schichte gouf op d'Enn vum 3. an den Ufank vum 2. Joerhonnert v. Chr. datéiert&lt;ref name=&quot;archeologie&quot;/&gt;.

D'Entwécklung vun der Siidlung geet op hir Lag op de Verbindungsweeër tëscht dem Dall vum [[Syrdarja]] an den Oase vun Zentralasien an de Stepperegioune vum Kasachstan zeréck. Net wäit vu Schymkent läit [[Sayram]], dat am Mëttelalter ënner dem Numm Ispidjab bekannt war, an zu de wichtege Statiounen op der [[Seidestrooss]] gezielt huet.

Den Numm Schymkent kënnt am ''Zafar-name''&lt;sup&gt;''[wat soll dat sinn?]''&lt;/sup&gt; vum zentralasiateschen Historiker Scharaf ad-Din Ali Jasdi vir. D'Wierk gouf am 15. Joerhonnert verfaasst a beschreift ënner anerem Evenementer aus de Joren 1365 an 1366.&lt;ref name=&quot;zafar&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSAT REFERENZ [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turizm/press/news/details/72607?lang=ru Siwe Grënn fir Shymkent ze besichen], Direktioun fir Tourismus vun der Stad Shymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

D'Stad an hir Ëmgéigend stoungen a verschiddenen Zäiten ënner dem Afloss vu verschiddene Territorialmuechte vun Zentralasien, dorënner de Lännereie vun den Timuriden an dem Kasachesche Khanat. Am 17. an 18. Joerhonnert war d'Regioun vun de Kricher tëscht de Kasachen an den Dschungare betraff.

=== Khanat vu Kokand a Russescht Räich ===
Am Ufank vum 19. Joerhonnert koum Schymkent ënner d'Herrschaft vum Khanat vu Kokand. Ëm 1810 gouf d'Stad zu enger militärescher an administrativer Festung ausgebaut. D'Zitadell stoung op enger Héicht am Stadzentrum an huet d'Weeër a Richtung Taschkent, Turkistan a Sairam iwwerwaacht.

Am September 1864 gouf d'Festung vu russeschen Truppen ënner dem Kommando vum Michail Tschernjajew ageholl. Duerno gouf Tschimkent de Sëtz vun engem Bezierk an der Regioun Syrdarja vum Generalgouvernement Turkistan.

An der Zäit vum Russesche Räich huet d'Wirtschaft vun der Stad virun allem op Handel, Handwierk an der Veraarbechtung vun Agrarprodukter baséiert. An den 1880er Jore gouf eng Fabréck gegrënnt, déi aus de Bléie vun der Planz ''[[Artemisia cina]]'' de pharmazeutesche Wierkstoff [[Santonin]] produzéiert huet. Si gëllt als ee vun de Virgänger vun der moderner pharmazeutescher Industrie vu Schymkent.

De Bau vun der [[Eisebunn]] am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Roll vun der Stad als Handels- a Verkéierszentrum weider gestäerkt.

=== Sowjetzäit ===
No der [[Russesch Revolutioun|Russescher Revolutioun]] huet d'Stad fir d'éischt zur Autonomer Sozialistescher Sowjetrepublik Turkistan, duerno zur Kasachescher Autonomer Sowjetrepublik a schliisslech zur [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] gehéiert.

1932 gouf Tschimkent den administrativen Zentrum vun der nei gegrënnter Regioun Südkasachstan.

Am Kader vun der sowjetescher Industrialiséierung goufen Entreprisen aus der Metallurgie, der cheemescher a pharmazeutescher Industrie, der Liewensmëttelproduktioun, der Textilindustrie an der Baustoffindustrie opgebaut. Eng vun de wichtegsten Entreprisë war d'Bläifabréck vun Tschimkent.

Am [[Zweete Weltkrich]] goufe vill Betriber an Institutiounen aus de westleche Gebidder vun der Sowjetunioun op Tschimkent verluecht. An der Stad goufe Metaller, Munitioun, Deeler fir Panzer, optesch Instrumenter an aner Gidder fir d'Front produzéiert.

An de Joerzéngten nom Krich ass d'Awunnerzuel staark geklommen. Nei Wunnquartieren, Schoulen, Héichschoulen, Spideeler an Industrieanlagen entstoungen. An den 1980er Jore gouf d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent a Betrib geholl.

=== Onofhängege Kasachstan ===
Nom Zerfall vun der Sowjetunioun an der Onofhängegkeet vum Kasachstan 1991 huet Schymkent seng Roll als wichtegste Wirtschaftszentrum am Süde vum Land behalen.

2014 goufen d'administrativ Grenze vun der Stad däitlech vergréissert. Dobäi goufen Territoiren a Siidlungen aus den Nopeschbezierker an d'Stad integréiert. Am selwechte Joer gouf e véierte Stadbezierk geschaf, dee spéider den Numm Karatau krut.&lt;ref name=&quot;karatau&quot;&gt;NOKUCKEN: IWWERSATE REFERENZ [https://adilet.zan.kz/rus/docs/V14UA002836 Iwwer d'Schafe vun engem véierte Bezierk an d'Festleeë vun de Grenze vun de Bezierker vu Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 7. Oktober 2014. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Den 19. Juni 2018 gouf Schymkent vun der deemoleger Regioun Südkasachstan getrennt an zu enger Stad vu republikanescher Bedeitung erhuewen. Den administrativen Zentrum vun der Regioun gouf op [[Turkistan]] verluecht, an d'Regioun gouf a Regioun Turkistan ëmbenannt.&lt;ref name=&quot;status2018&quot;/&gt;

2022 gouf e fënnefte Stadbezierk mam Numm Turan geschaf.&lt;ref name=&quot;turan&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V22E0029189 Iwwer d'Schafe vum Bezierk Turan an der Stad Shymkent], Rechtssystem Ädilet, 12. August 2022. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Geographesch Lag ===
Schymkent läit am Süde vum Kasachstan op enger Foussbiergfläch{{onkloer}} um westleche Rand vum [[Tian Schan]], net wäit vun der Grenz mat [[Usbekistan]].

D'Stad läit ronn 120 Kilometer nërdlech vun Taschkent, 690 Kilometer westlech vun Almaty a méi wéi 1.400 Kilometer südlech vun Astana.

D'administrativ Stadgebitt huet eng Fläch vun 116.300 Hektar respektiv 1.163 km².&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Déi wichtegst Waasserleef sinn de [[Badam]] an de [[Koschkarata]] mat sengem Aarm Karasu. Am Stadgebitt gëtt et néng Kanäl mat enger Gesamtlängt vu ronn 91 Kilometer. Dozou gehéieren de Badam-Kanal, de Shymkent-Kanal, de Jangitschek, den Tekesu an de Koschkarata.

De staatleche Bëschfong an d'Gréngzon vun der Stad hunn eng Gesamtfläch vu ronn 5.333 Hektar.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Klima ===
Schymkent huet e [[kontinentaalt Klima]] mat laangen, waarmen an dréchene Summeren a fir kasachesch Verhältnesser relativ mëlle Wanteren.

Déi meescht Nidderschléi falen am Wanter an am Fréijoer, wärend de Summer meeschtens dréchen ass. Am Wanter fält reegelméisseg Schnéi, mä dee bleift meeschtens net laang leien.

Wéinst hirer Lag am Süde vum Land an an der Géigend vun de Bierger gehéiert Schymkent zu de wäermste Groussstied vum Kasachstan.

== Administrativ Andeelung ==
Shymkent ass a fënnef Stadbezierker agedeelt:

# Abai;
# Al-Farabi;
# Enbekschi;
# Karatau;
# Turan.

De Bezierk Karatau gouf 2014 an de Bezierk Turan 2022 gegrënnt.

Ufanks 2026 war d'Bevëlkerung esou op d'Bezierker verdeelt:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;&gt;IWWESATEN TEXT A REFERENZEN [https://stat.gov.kz/api/iblock/element/348012/file/ru/ Bevëlkerung vun der Republik Kasachstan no ausgewielten Ethnien, Stand Ufank 2026, Blat „Shymkent“], Büro fir national Statistike vun der Republik Kasachstan, 27. Mäerz 2026. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Distrikter an Awunner Ufank 2026
|-
! Distrikt !! Awunner
|-
| Abai || 259.325
|-
| Al-Farabi || 262.566
|-
| Enbekschi || 206.679
|-
| Karatau || 334.139
|-
| Turan || 231.341
|}

Un der Spëtzt vun der Exekutiv vun der Stad steet den ''Äkim''. Zanter dem 5. September 2023 ass de Ghabit Abdimazhituly Sysdyqbekow Äkim vu Schymkent.&lt;ref name=&quot;akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/about/structure/people/37043 Sysdyqbekow Ghabit Abdimazhituly], offiziellen Internetsite vun der Verwaltung vu Schymkent. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

== Bevëlkerung ==
Schymkent ass eng vun de Stied am Kasachstan, deenen hir Awunnerzuel am séierste wiisst. 2018 huet se d'Millioun iwwerschratt.

Ufanks 2026 hat Shymkent 1.294.050 Awunner. Bis den 1. Juni vum selwechte Joer ass d'Awunnerzuel op 1.308.120 geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Mee 2026 louch den natierleche Bevëlkerungszouwooss bei 8.287 Persounen. An där Period goufen 10.261 Kanner gebuer, wärend 1.974 Persoune gestuerwe sinn. De Migratiounssaldo war mat 5.783 Persoune positiv.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

=== Ethnesch Zesummesetzung ===
Shymkent ass eng multiethnesch a multikulturell Stad. No der offizieller Schätzung fir Ufank 2026 waren déi gréisst ethnesch Gruppe follgendermoossen zesummegesat:&lt;ref name=&quot;ethnien2026&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ethesch Gruppen am Kasachstan (offiziell Donnéeën)
|-
! Ethesch Grupp !! Awunner !! %
|-
| Kasachen || 929.724 || 71,85 %
|-
| Usbeken || 203.098 || 15,69 %
|-
| Russen || 74.404 || 5,75 %
|-
| Aserbaidjaner || 23.814 || 1,84 %
|-
| Tataren || 11.346 || 0,88 %
|-
| Aner Gruppen || 51.664 || 3,99 %
|}

D'Staatssprooch ass [[Kasachesch]]. A staatlechen Institutiounen a bei lokale Verwaltunge gëtt [[Russesch]] nieft dem Kasacheschen offiziell benotzt. An engem Deel vun der Bevëlkerung gëtt och [[Usbekesch]] geschwat.

== Ekonomie ==
Schymkent ass ee vun de gréissten Industrie- an Handelszentre vum Kasachstan. Wichteg Wirtschaftszweige sinn:

* d'Pëtrolsraffinatioun;
* d'pharmazeutesch Industrie;
* d'Metallurgie;
* d'Liewensmëttel- a Gedrénksproduktioun;
* d'Textil- a Kleederindustrie;
* d'Produktioun vu Baustoffer;
* Transport a Logistik;
* Grouss- an Eenzelhandel;
* Bau an Déngschtleeschtungen.

Am éischten Trimester 2026 louch de regionale Bruttoinlandsprodukt bei 1.351,8 Milliarden [[Tenge]]. Géintiwwer dem selwechten Zäitraum vun 2025 ass d'Wirtschaft real ëm 8,9 Prozent gewuess. D'Déngschtleeschtungen haten en Undeel vu 61,6 Prozent, d'Produktioun vu Wueren en Undeel vun 30,1 Prozent.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Vum Januar bis Juni 2026 huet d'Industrieproduktioun 817,46 Milliarden Tenge erreecht. Dat waren 11 Prozent méi wéi an der entspriechender Period vun 2025. D'Produktioun an der verschaffender Industrie ass ëm 9,6 Prozent geklommen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

An där selwechter Period haten d'Bauaarbechten e Wäert vun 136,26 Milliarden Tenge. Et goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch fäerdeggestallt. D'Investitiounen an d'Anlageverméigen hunn 308,38 Milliarden Tenge ausgemaach.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

Eng vun de wichtegsten Entreprisë vun der Stad ass d'Pëtrolsraffinerie vu Schymkent, déi ënner anerem Bensinn, Diesel, Kerosin an aner Brennstoffer produzéiert. D'Stad huet och eng laang Traditioun an der Pharmaindustrie an et ginn do modern Medikamentefabricken.

Bannent der Stad leien déi speziell Wirtschaftszon ''Oñtüstik'', verschidden Industriezonen an Transport- a Logistikzentren.

Den 1. Juli 2026 waren zu Schymkent 29.410 juristesch Persoune registréiert. Vun hinne waren der 24.907 aktiv. Déi grouss Majoritéit vun den aktive Betriber ware kleng Entreprisen.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Verkéier ==
Schymkent ass e wichtege Verkéiersknuet am Süde vum Kasachstan. D'Stad ass iwwer Stroossen, d'Eisebunn an iwwer Fluchlinne mat Taschkent, Turkistan, Taras, Almaty an anere Regioune vum Land verbonnen.

Duerch d'Stad oder hir direkt Ëmgéigend féieren déi international Stroosseverbindungen Taschkent–Schymkent–Taras–Almaty an Taschkent–Schymkent–Turkistan–Samara.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

=== Ëffentlechen Transport ===
Den ëffentlechen Transport baséiert virun allem op engem ausgedeente Busreseau. D'Linne verbannen den Zentrum mat de baussenzegen Uertsdeeler an de Gebidder, déi no der Grenzerweiderung vun 2014 an d'Stad integréiert goufen.

D'Billjeeë kënnen iwwer elektronesch Bezuelmëttel an Transportkaarte bezuelt ginn.

=== Eisebunn ===
D'Gare vu Shymkent läit un der Linn tëscht Taschkent, Arys, Taras an Almaty. Vun do aus fuere Passagéierzich an déi wichtegst Stied vum Kasachstan an a verschidden Nopeschlänner.

Westlech vu Schymkent läit d'Gare vun Arys, ee vun de wichtegsten Eisebunnskniet vum Land.

=== Fluchverkéier ===
De Internationale Fluchhafe vu Schymkent bitt national an international Verbindungen un an ass eng wichteg Basis vun der Fluchgesellschaft [[SCAT Airlines]].

De 25. Dezember 2024 gouf en neie Passagéierterminal opgemaach. Den Terminal huet eng Fläch vu 40.000 Quadratmeter. Mat him ass d'Joreskapazitéit vum Fluchhafe vun 800.000 op sechs Millioune Passagéier geklommen.&lt;ref name=&quot;fluchhafen&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/press/news/details/1055087?lang=ru D'Fluchhäfe vun Astana, Almaty, Shymkent an Aktobe sollen international multimodal Zentre ginn], Transportministère vum Kasachstan. Gekuckt den 29. Juli 2026.&lt;/ref&gt;

Déi weider Entwécklungspläng gesinn eng nei, 3,5 Kilometer laang Start- a Landebunn an en multimodale Verkéiers- a Logistikzentrum vir.

== Bildung a Fuerschung ==
Schymkent ass e wichtegen Héichschoulzentrum vum Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et Universitéiten, Akademien, technesch Fachschoulen, Beruffsschoulen a Fuerschungsinstituter.

Zu de wichtegsten Héichschoule gehéieren:

* d'Fuerschungsuniversitéit vu Südkasachstan „Muchtar Auesow“, eng vun de gréisste multidisziplinären Universitéite vum Land;
* d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan, déi op Medezin, Pharmazie a Gesondheetswiese spezialiséiert ass;
* d'Pädagogesch Universitéit vu Südkasachstan „Özbekäli Jänibekow“;
* d'Universitéit vu Schymkent;
* d'Universitéit Miras;
* d'Innovatiounsuniversitéit vun Zentralasien.

D'Héichschoule vu Schymkent bilde Studente vun iwwerall aus dem Kasachstan, aus Usbekistan an aus anere Länner vun Zentralasien aus.

== Gesondheetswiesen ==
Schymkent ass e wichtege medezineschen Zentrum fir de ganze Süde vum Kasachstan. An der Stad gëtt et allgemeng Spideeler, Diagnoszentren, kardiologesch, onkologesch an infektiologesch Klinicken, Maternitéen, Poliklinicken, Noutdéngschter a vill privat Klinicken.

D'pharmazeutesch Traditioun vun der Stad geet op d'Produktioun vu Santonin am 19. Joerhonnert zeréck. Haut gëtt se duerch modern Medikamentefabricken an d'Medizinesch Akademie vu Südkasachstan weidergefouert.

== Kultur ==
Zu Schymkent gëtt et kasachesch, russesch an usbekesch Theateren, Muséeën, Bibliothéiken, Concertssäll, Konschtgalerien a Kulturzentren.

Zu de wichtegste Kulturinstitutioune gehéieren:

* de Kasacheschen Akademeschen Dramtheater „Schumat Schanin“;
* de Russeschen Dramtheater;
* den Operen- a Ballettheater;
* den Usbekeschen Dramtheater;
* de Marionetten- a Jugendtheater;
* de regionalen historesche Musée;
* de Musée vun den Affer vun der politescher Repressioun;
* den historeschen a kulturelle Komplex ''Shymqala''.

2020 war Schymkent d'Kulturhaaptstad vun der [[Communautéit vun Onofhängege Staaten]]. Am selwechte Joer gouf den 2.200. Anniversaire vun der Stad gefeiert.

== Kuckeswäertes an Tourismus ==
Déi wichtegst historesch Attraktioun ass de Komplex ''Schymqala'', deen um Gebitt vun der aler Siidlung an der fréierer Zitadell vu Kokand entstanen ass. De Komplex ëmfaasst archeologesch Ausgruewungsflächen, rekonstruéiert Festungsanlagen, Muséeën an Aussiichtspunkten.

Aner bekannt Plazen an der Stad sinn:

* d'Ordabasy-Plaz;
* d'Monument „Zher-Ana“;
* den Onofhängegkeetspark;
* d'Baidibek-bi-Monument;
* den Abai-Park;
* den dendrologesche Park „Asanbai Askarow“;
* den Zoo vu Shymkent;
* d'Foussgängerzon Arbat;
* d'Quellen an d'Promenade vum Koschkarata;
* Moscheeën, orthodox Kierchen an historesch Gebaier am Stadzentrum.

Schymkent ass och en Ausgangspunkt fir Reese Richtung Sairam, an den Nationalpark Sairam-Ugam, d'Naturreservat Aksu-Zhabagly, Turkistan an d'antick Stad Otrar.

== Architektur an Urbanistik ==
D'Stadbild vu Schymkent besteet aus dem historeschen Zentrum, Wunnquartiere vun der Sowjetzäit a modernen neie Quartieren.

No der Erweiderung vun de Stadgrenzen 2014 huet sech de Wunnengsbau virun allem an den nërdlechen, westlechen an nordwestlechen Deeler vun der Stad entwéckelt. Zu de wichtegen neie Quartiere gehéieren Turan, Shymkent City, Bosaryk an Tassai.

D'Stadentwécklung ëmfaasst nei Stroossen, Schoulen, Spideeler, Waasser- a Gasnetzer, Parken, Sportsanlagen a Kulturzentren.

An der éischter Hallschent vun 2026 goufen 558.600 Quadratmeter nei Wunnfläch a Betrib geholl.&lt;ref name=&quot;stat2026&quot;/&gt;

== Sport ==
Zu Schymkent si virun allem [[Foussball]], Boxen, Ringen, Gewiichthiewen, Turnen, Tennis, Schwammen a Vëlossport verbreet.

De wichtegste Foussballveräin ass den [[FK Ordabasy]]. De Veräin ass 2023 fir d'éischt kasachesche Landesmeeschter ginn.

D'Fraenekipp ''BIIK-Schymkent'' huet de kasachesche Championnat e puermol gewonnen an un europäesche Veräinscompetitiounen deelgeholl.

Déi wichtegst Sportanlag ass den Zentralstadion „Khadschimukan Munaitpasow“. Donieft gëtt et Sportshalen, Tenniszentren, Schwämmen an eng Liichtathletikanlag.

== Ëmwelt ==
Zu den Haaptëmweltproblemer vu Schymkent gehéieren d'Emissioune vun der Industrie a vum Stroosseverkéier, d'Loftqualitéit, d'Ofwaasserbehandlung, den Offall an de Schutz vun de Gréngflächen.

D'Stadprogrammer gesinn d'Moderniséierung vun Industriebetriber, d'Versuergung vun de Wunngebidder mat Äerdgas, méi ëmweltfrëndlech Busser, d'Renovatioun vu Flëss a Kanäl an d'Planzung vun neie Beem vir.&lt;ref name=&quot;entwécklungsplang&quot;/&gt;

Wichteg natierlech an erhuelungstechnesch{{onkloer}} Gebidder sinn de Badam, d'Quelle vum Koschkarata a Karasu, den dendrologesche Park an de Grénggürtel ronderëm d'Stad.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent Offiziell Websäit vun der Verwaltung vu Schymkent]
* [https://stat.gov.kz/ru/region/shymkent/ Offiziell Statistiken iwwer Schymkent]
* [https://visit-shymkent.com/ Offiziellen Tourismusportal vu Schymkent]
* [https://shymkent.invest.gov.kz/ Investitiounsportal vu Schymkent]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stied am Kasachstan]]</text>
      <sha1>ici3mprhe88skuhqy3042cm8sue227p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ian Somerhalder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176539</id>
    <revision>
      <id>2688084</id>
      <parentid>2688069</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>/* Televisioun */ k</comment>
      <origin>2688084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1950" sha1="t1qmw0bf957sn2c4f8cu2qyogh128sg" xml:space="preserve">{{SkizzFilm}}
{{Infobox Biographie}}
Den '''Ian Joseph Somerhalder''', gebuer den [[8. Dezember]] [[1978]] zu [[Convington]] am [[Louisiana]], ass en [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesche]] Schauspiller.

== Filmographie ==
=== Filmer ===
* 1998: ''[[Celebrity]]''
* 2001: ''Anatomy of a Hate Crime'' (TV-Film)
* 2001: ''[[Life as a House]]''
* 2002: ''Changing Hearts''
* 2002: ''[[The Rules of Attraction]]''
* 2004: ''[[In Enemy Hands]]''
* 2004: ''The Old Man and the Studio'' (Kuerzfilm)
* 2004: ''Recess'' (Kuerzfilm)
* 2004: ''Fearless'' (TV-Film)
* 2006: ''[[Pulse]]''
* 2006: ''TV: The Movie''
* 2006: ''The Sensation of Sight''
* 2007: ''Marco Polo'' (TV-Film)
* 2008: ''The Lost Samaritan''
* 2008: ''[[Lost City Raiders]]'' (TV-Film)
* 2009: ''Wake''
* 2009: ''Fireball'' (TV-Film)
* 2009: ''[[The Tournament (Film)|The Tournament]]''
* 2010: ''How to Make Love to a Woman''
* 2013: ''Caught On Tape''
* 2014: ''[[The Anomaly]]''
* 2016: ''[[Time Framed]]''
* 2023: ''[[Common Ground (Dokumentarfilm)|Common Ground]]'' (Dokumentarfilm)

=== Televisioun ===
* 1997: ''[[The Big Easy]]'' (Episod 2x13)
* 1999: ''[[Now and Again]]'' (Episod 1x07)
* 2000: ''[[Young Americans]]'' (8 Episoden)
* 2002: ''[[CSI: Vegas]]'' (Episod 3x01)
* 2003: ''[[Law &amp; Order: Special Victims Unit]]'' (Epsiod 4x20)
* 2003: ''[[CSI: Miami]]'' (Episod 2x05)
* 2004: ''[[Smallville (Fernsehserie)|Smallville]]'' (6 Episoden)
* 2004–2007, 2010: ''[[Lost (Televsiounsserie)|Lost]]'' (30 Episoden)
* 2007: ''[[Tell Me You Love Me]]'' (6 Episoden)
* 2009–2017: ''[[The Vampire Diaries]]'', 171 Episoden)
* 2014, 2016: ''[[Years of Living Dangerously]]'' (Dokuserie, 2 Episoden)
* 2019: ''[[V-Wars]]'' (10 Episoden)

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}

{{DEFAULTSORT:Somerhalder Ian}}
[[Kategorie:Gebuer 1978]]
[[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspiller]]
[[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspiller]]</text>
      <sha1>t1qmw0bf957sn2c4f8cu2qyogh128sg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:~2026-42170-74</title>
    <ns>3</ns>
    <id>176540</id>
    <revision>
      <id>2688087</id>
      <timestamp>2026-07-30T13:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Moien</comment>
      <origin>2688087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="3q6rgtdzsiwfo27zbytkm8zgvhasp23" xml:space="preserve">{{Moien TK}} [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:50, 30. Jul. 2026 (UTC)
----</text>
      <sha1>3q6rgtdzsiwfo27zbytkm8zgvhasp23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688088</id>
      <parentid>2688087</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Neien Abschnitt /* Quellen? */</comment>
      <origin>2688088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="501" sha1="h2ptdvinn22dymsez7qh50e5y8o3onc" xml:space="preserve">{{Moien TK}} [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:50, 30. Jul. 2026 (UTC)
----

== Quellen? ==

Merci fir d'Derbäisetzen / d'Verbessere vun Datumen an den Artikelen. Wichteg ass et, fir am Artikel eng Quell fir d'Informatioun unzeginn, am beschte mat der Funktioun „Referenz“ &lt;code&gt;CTRL+SHIFT+K&lt;/code&gt;. Donnéeën ouni Quell riskéiere geläscht ze ginn. Merci. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:57, 30. Jul. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>h2ptdvinn22dymsez7qh50e5y8o3onc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2688089</id>
      <parentid>2688088</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>.....</comment>
      <origin>2688089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="742" sha1="ldvise5jfuq4pndegc6uqknzdq1owqs" xml:space="preserve">{{Moien TK}} [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:50, 30. Jul. 2026 (UTC)
----

== Quellen? ==

Merci fir d'Derbäisetzen / d'Verbessere vun Datumen an den Artikelen. Wichteg ass et, fir am Artikel eng Quell fir d'Informatioun unzeginn, am beschte mat der Funktioun „Referenz“ &lt;code&gt;CTRL+SHIFT+K&lt;/code&gt;. Donnéeën ouni Quell riskéiere geläscht ze ginn. Merci. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:57, 30. Jul. 2026 (UTC)

::Moien et wier och flott wann dir e bësselche besser op d'Orthographie an op d'Nimm am Lëtzebuergesche géift oppassen. Merci am Viraus--[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:00, 30. Jul. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ldvise5jfuq4pndegc6uqknzdq1owqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marxeknupp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176541</id>
    <revision>
      <id>2688106</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Nei Säit</comment>
      <origin>2688106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="570" sha1="seyquo1xtex5kv4btgvh52ym7wocrkk" xml:space="preserve">{{SkizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Kanton            = {{Kanton Lëtzebuerg}}
 | Buergermeeschter  = {{Buergermeeschter Conter}}
 }}
D''''Marxeknupp''' ass e [[Lieu-dit]] an der [[Gemeng Conter]] am [[Kanton Lëtzebuerg]].

== Geographie ==
De Lieu-dit läit op enger Héicht vun ca. 335 m an der [[Kadastersektioun|Sektioun]] ''Mutfert a Méideng'', ronn 850 m nordëstlech vu [[Méideng]].

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

[[Kategorie:Häff a Lieu-diten zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Conter]]</text>
      <sha1>seyquo1xtex5kv4btgvh52ym7wocrkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Méchelsbierg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176542</id>
    <revision>
      <id>2688107</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Nei Säit</comment>
      <origin>2688107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="4ri7bndex5ngz782aist2f3yytspeea" xml:space="preserve">{{SkizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Kanton            = {{Kanton Iechternach}}
 | Buergermeeschter  = {{Buergermeeschter Rouspert-Mompech}}
 }}
D''''Méchelsbierg''' (och alt '''Michelsbierg''') ass e [[Lieu-dit]] an der [[Gemeng Rouspert-Mompech]] am [[Kanton Iechternach]].

== Geographie ==
De Lieu-dit läit op enger Héicht vun ca. 340 m an der [[Kadastersektioun|Sektioun]] [[Rouspert]], ronn 350 m nordëstlech vum [[CR372]], tëscht [[Dickweiler]] a Rouspert.

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

[[Kategorie:Häff a Lieu-diten zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Rouspert-Mompech]]</text>
      <sha1>4ri7bndex5ngz782aist2f3yytspeea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mënsbecher Schlass</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176543</id>
    <revision>
      <id>2688108</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Nei Säit</comment>
      <origin>2688108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="ss2v467iggtwg99v11flvu2sz8ecpk7" xml:space="preserve">{{SkizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Kanton            = {{Kanton Lëtzebuerg}}
 | Buergermeeschter  = {{Buergermeeschter Schëtter}}
 }}
'''Mënsbecher Schlass''' ass e [[Lieu-dit]] an der [[Gemeng Schëtter]] am [[Kanton Lëtzebuerg]]; den Numm bezitt sech op d[[Schlass Mënsbech|Schlass Mënsbech]].

== Geographie ==
De Lieu-dit läit op enger Héicht vun ca. 260 m an der [[Kadastersektioun|Sektioun]] [[Mënsbech]], westlech vum Mënsbecher Duerfzentrum.

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

[[Kategorie:Häff a Lieu-diten zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Schëtter]]</text>
      <sha1>ss2v467iggtwg99v11flvu2sz8ecpk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munnerëffer Strooss (Peppeng)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176544</id>
    <revision>
      <id>2688110</id>
      <timestamp>2026-07-30T19:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Nei Säit</comment>
      <origin>2688110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="618" sha1="ajqge9436deom9vqu6zwd9v0u4ewvm0" xml:space="preserve">{{SkizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Kanton            = {{Kanton Esch-Uelzecht}}
 | Buergermeeschter  = {{Buergermeeschter Réiser}}
 }}
D''''Munnerëffer Strooss''' ass e [[Lieu-dit]] an der [[Gemeng Réiser]] am [[Kanton Esch-Uelzecht]].

== Geographie ==
De Lieu-dit läit laanscht der {{N13}} op enger Héicht vun ca. 280 m an der [[Kadastersektioun|Sektioun]] [[Peppeng]], tëscht [[Beetebuerg]] am Nordwesten an [[Helleng]] am Osten.

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

[[Kategorie:Häff a Lieu-diten zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Réiser]]</text>
      <sha1>ajqge9436deom9vqu6zwd9v0u4ewvm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shymkent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176545</id>
    <redirect title="Schymkent" />
    <revision>
      <id>2688119</id>
      <timestamp>2026-07-31T04:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>De(n) Zinneke huet d'Säit [[Shymkent]] op [[Schymkent]] geréckelt: Sch</comment>
      <origin>2688119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="1fscyyv0rygbzp9fy7vg8j1xayqauxw" xml:space="preserve">#VIRULEEDUNG [[Schymkent]]</text>
      <sha1>1fscyyv0rygbzp9fy7vg8j1xayqauxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie Diskussioun:Reliounen</title>
    <ns>15</ns>
    <id>176546</id>
    <revision>
      <id>2688160</id>
      <timestamp>2026-07-31T11:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>Neien Abschnitt /* Kategorie:!Haaptkategorie */</comment>
      <origin>2688160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="452" sha1="e6sx82ibw6hyea1y9zrybn4ip53i5wy" xml:space="preserve">== Kategorie:!Haaptkategorie ==

Ech proposéieren, eng nei [[:Kategorie:!Haaptkategorie]] mam Numm &quot;[[:Kategorie:Relioun]]&quot; ze schafen, an dann d'[[:Kategorie:Reliounen]] als Ënnerkategorie ze halen, an där déi eenzel Reliounen dann ze fanne sinn.

An der [[:Kategorie:Relioun]] wier da Plaz fir alles aneres, wat méi allgemeng mat Relioun ze dinn huet. 
--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 11:07, 31. Jul. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>e6sx82ibw6hyea1y9zrybn4ip53i5wy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Ethnesch-reliéis Gruppen</title>
    <ns>14</ns>
    <id>176547</id>
    <revision>
      <id>2688161</id>
      <timestamp>2026-07-31T11:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bdx</username>
        <id>7724</id>
      </contributor>
      <comment>Nei</comment>
      <origin>2688161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="ts68rrr55m3nwj8tvvgolpexrq4sa62" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial}}
[[Kategorie:Reliounen]]
[[Kategorie:Ethnien]]</text>
      <sha1>ts68rrr55m3nwj8tvvgolpexrq4sa62</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>